Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 176/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-03-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. a i art. 145  par 3 , art. 200, art. 205 par 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 10 5 par 1
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 139 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 163 poz 981
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty dodatkowej za wydobywanie kopaliny z naruszeniem warunków koncesji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r. nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego L. G. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty dodatkowej za wydobywanie kopaliny z naruszeniem warunków koncesji.

Jak wynika z ustaleń przyjętych przez WSA jako podstawa orzekania, zawiadomieniem z dnia [...] r. Starosta K. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wydobywania przez L. G. - reprezentującego Firmę [...] z S., kopaliny ze złoża "[...] " na części działek nr [...] obręb [...] miasta S. z rażącym naruszeniem warunków koncesji z dnia [...] r. nr[...] . Organ ten zawiadomił również Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w P. o stwierdzonych nieprawidłowościach w gospodarowaniu złożem "[...] " przez przedsiębiorcę L. G., co spowodowało kontrolę Okręgowego Urzędu Górniczego w P., w wyniku której ustalono, iż przedsiębiorca przekroczył wydobyciem granice koncesji wraz z oszacowaniem m.in. wielkości wydobycia przez ww. przedsiębiorcę zasobów złoża kruszywa naturalnego w wyniku rażącego naruszenia warunków posiadanej koncesji.

Decyzją z dnia [...] r. Starosta K. w oparciu o przepisy art. 139, 141 ust. 1 i art. 142 ustawy Prawo geologiczne i górnicze ustalił dodatkową opłatę w wysokości [...] zł za wydobywanie kopaliny z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji nr [..] ze złoża "[...] " na części działek nr[...] , obręb [...] miasta S. w przestrzeni wyznaczonej granicami obszaru górniczego "[...] " oraz w przestrzeni pomiędzy obszarem górniczym "[...] ", ustanowionym w koncesji udzielonej przez Starostę K. i obszarem górniczym "[...] " ustanowionym w koncesji udzielonej przedsiębiorcy przez Marszałka Województwa, tj. na części działek oznaczonych numerami ewidencyjnymi[...] ,obręb [...] .

W odwołaniu od ww. decyzji skarżący zarzucił kwestionowanej decyzji naruszenie następujących przepisów:

- art. 139 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez jego zastosowanie, mimo, iż nie można uznać naruszenia koncesji za rażące, oraz mimo, iż organ nie ustalił rzeczywistej ilości kopaliny, a oparł się jedynie na ilości określonej w operacie sporządzonym na zlecenie Starosty, w którym autorzy sami wskazują na zawyżenie przyjętych ilości poprzez uwzględnienie przewarstwień gliny oraz oparciu się na niepełnej dokumentacji złoża;

- art. 143 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez niezastosowanie ww. przepisów i naliczenie opłaty po upływie zdarzenia, które uzasadniało naliczenie opłaty;

- art. 68 § 1-4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 142 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez niezastosowanie ww. przepisów, mimo, iż należność określona decyzją jest przedawniona;

- art. 139 ust. 4 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez zastosowanie opłaty innej niż na dzień faktycznego wszczęcia postępowania;

- § 6 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie dokumentacji geologicznej złoża kopaliny poprzez jego niezastosowanie w zakresie określenia zasobów złoża przy założeniu 30%-owego błędu w wyliczeniach zawartych w dokumentacji złoża;

- art. 84 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność oszacowania ilości kopaliny, której może dotyczyć opłata dodatkowa;

- art.107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji z uwagi na niedostateczne ustalenie faktów oraz ich znaczenia według obowiązujących przepisów prawa, niedostateczne wyjaśnienie przepisów prawa stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia organu; brak oceny przeprowadzonych dowodów w szczególności pod kątem ich wiarygodności, zgodności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a także ich spójności z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym;

- art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z przedmiotową sprawą, w tym brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, w konsekwencji czego nie dokonano rzeczywistych ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy organ I instancji w sposób prawidłowy wyliczył skarżącemu należną opłatę dodatkową;

- art. 61 §1 k.p.a. poprzez ustalenie, iż do wszczęcia postępowania z urzędu doszło w 2013 r., podczas gdy pierwsze czynności w sprawie dokonano w 2012 r.;

- art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez odmowę zawieszenia postępowania, mimo obowiązku zawieszenia postępowania wobec wszczęcia przez SKO w K. postępowania administracyjnego w sprawie unieważnienia decyzji koncesyjnej.

Ponadto skarżący zarzucił decyzji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż rzeczywista ilość kopaliny wydobytej z naruszeniem warunków koncesji wynosi [...] ton oraz co do ustalenia, iż wydobycie następowało bez strat eksploatacyjnych, tj. iż całość wydobycia dotyczyła kruszywa, mimo, iż zebrany materiał dowodowy jasno wskazywał na obecność znacznych przewarstwień gliniastych na terenie całego eksploatowanego terenu.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze, dalej "p.g.g.", w części dotyczącej art.139 ust. 1, 2, 3 pkt 3, ust. 4 i 5, art. 141 ust. 1 i art.142.

Przepisy te stanowią, iż działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji lub zatwierdzonym projekcie robót geologicznych podlega opłacie dodatkowej; opłatę dodatkową ustala, w drodze decyzji, odpowiednio organ koncesyjny lub organ administracji geologicznej, który zatwierdził projekt robót geologicznych; opłatę dodatkową za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości pięciokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej w ten sposób kopaliny; opłaty dodatkowe, ustala się, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania; opłatę wnosi się w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna; dowód wniesienia opłaty niezwłocznie przedstawia się właściwemu organowi (art. 139); wpływy z tytułu opłat, o których mowa w niniejszym dziale, w 60% stanowią dochód gminy, na terenie której jest prowadzona działalność, a w 40% dochód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ( art. 141); do opłat, o których mowa w niniejszym dziale, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa dotyczące zobowiązań podatkowych a określone tymi przepisami uprawnienia organów podatkowych przysługują wierzycielom; wierzycielami są odpowiednio gmina, powiat, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Organ odwoławczy stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie istotnymi dowodami w zakresie naliczenia opłaty dodatkowej z tytułu wielkości wydobytej kopaliny w ramach działalności wykonywanej z rażącym naruszeniem warunków koncesji były trzy opracowania określające tę wielkość, sporządzone przez różne osoby uprawnione: 1/ na zlecenie Starosty; 2/ przez pracowników Okręgowego Urzędu Górniczego w Poznaniu, 3/ na zlecenie odwołującego się.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, iż za niezasadny należy uznać zarzut o naruszeniu art. 143 ustawy p.g.g. poprzez niezastosowanie ww. przepisów i naliczenie opłaty po upływie zdarzenia, bowiem termin do wydania decyzji w sprawach opłat dodatkowych wynosi 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie, a okres tych 5 lat jeszcze nie upłynął od daty wygaśnięcia koncesji (z dniem 31 grudnia 2010 r.). Również niezasadny jest zarzut o naruszeniu art. 68 § 1, 2, 3, 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 142 ust. 1 ustawy p.g.g. gdyż art. 210 Ordynacji podatkowej określający, co winna zawierać w swej treści decyzja w sprawach podatkowych, nie wskazuje, że winna ona zawierać wskazanie warunków płatności. Niezasadny jest również zarzut o naruszeniu art.107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia przyjętego rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji; uzasadnienie to spełnia te wymogi, gdyż organ zawarł w nim szczegóły wszystkich czynności dokonanych w trakcie prowadzonego postępowania w niniejszej sprawie, w tym m.in. z czynnym udziałem odwołującego się. Organ uznał też za nieuzasadnione zarzuty o błędach w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż rzeczywista ilość kopaliny wydobytej z naruszeniem warunków koncesji wynosi [...] ton oraz że wydobycie następowało bez strat eksploatacyjnych.

Pismem z dnia [...] r. L. G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S..

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

- art. 139 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez jego zastosowanie mimo, iż nie można uznać naruszenia koncesji za rażące a ponadto mimo, iż organ nie ustalił rzeczywistej ilości kopaliny a oparł się jedynie na ilości określonej w operacie sporządzonym na zlecenie Starosty K., w którym sami autorzy wskazują na zawyżenie przyjętych ilości poprzez nieuwzględnienie przewarstwień gliny oraz oparciu się na niepełnej dokumentacji złoża, tym samym postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.

- art. 143 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez niezastosowanie ww. przepisów i naliczenie opłaty po upływie 5 lat zdarzenia, które naliczenia opłaty uzasadniało, tym samym postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.

- art. 68 § 1-3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 142 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze poprzez niezastosowanie ww. przepisów i brak umorzenia postępowania, mimo iż należność określona decyzją jest przedawniona a postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonej decyzji z uwagi na niedostateczne ustalenie faktów oraz ich znaczenia według obowiązujących przepisów prawa stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia organu, brak oceny przeprowadzonych dowodów w szczególności pod kątem ich wiarygodności, zgodności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a także ich spójności z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym, brak i niedostateczne odniesienie się do wszystkich zarzutów odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalając wniesioną skargę stanął na stanowisku, iż w sprawie zaistniała przesłanka uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, przewidziana w przepisie art. 138 § 2 k.p.a. W ocenie Sądu, w kontrolowanej sprawie bezsprzecznie zaistniał konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że dla ustalenia wielkości wydobytej kopaliny przez przedsiębiorcę w ramach działalności wykonywanej z rażącym naruszeniem warunków koncesji niezbędne jest powołanie niezależnego biegłego, przy współudziale strony, w celu sporządzenia opinii jako kluczowego dowodu wskazującego, które z trzech opracowań sporządzonych w toku postępowania administracyjnego szacujących wielkość wydobytej kopaliny w ramach ww. działalności należy przyjąć do naliczenia opłaty dodatkowej. W świetle art. 139 dla ustalenia opłaty dodatkowej za wydobywanie kopalin znaczenie fundamentalne ma ilość wydobytej kopaliny. Omawiany przepis nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych i mówi wprost o "ilości", nie dopuszczając żadnych kalkulacji szacunkowych. Tak więc w praktyce, wysokość przedmiotowej opłaty jest uzależniona od rzeczywistej ilości wydobytej kopaliny. Stąd konieczność powołania niezależnego biegłego do sporządzenia opinii w celu weryfikacji ustaleń organu I instancji co do wielkości wydobytej kopaliny.

Ustosunkowując się do zarzutu podniesionego w skardze, dotyczącego naruszenia art. 143 ww. ustawy oraz art. 68 § 1-3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 142 ust. 1 ww. ustawy, tj. naliczenia opłaty dodatkowej po upływie 5 lat od zdarzenia, które naliczenia tej opłaty uzasadniało, co, zdaniem strony skarżącej, winno spowodować umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego, Sąd pierwszej instancji zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, wyrażonym w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji, że termin do wydania decyzji w sprawach opłat dodatkowych wynosi 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie, którym to zdarzeniem jest wygaśnięcie koncesji na użytkowanie górnicze złoża kruszywa naturalnego, a okres tych 5 lat jeszcze nie upłynął od daty wygaśnięcia koncesji, co miało miejsce w dniu [...] r. Podkreślił przy tym, że powołane w uzasadnieniu skargi wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, w tym m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 500/08, z których wynika, że kwestia upływu terminu przedawnienia powinna być ustalana dla każdego roku kalendarzowego z osobna, dotyczą jednak nie – opłaty dodatkowej, tylko – opłaty eksploatacyjnej, ustalanej w przypadku wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji lub z rażącym naruszeniem jej warunków, jak stanowił przepis art. 85a ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, zarzut przedawnienia prawa do ustalenia opłaty dodatkowej w niniejszej sprawie nie był trafny.

L. G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając mu:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego:

a. art. 143 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, poprzez jego błędną wykładnię, a przez to przyjęcie, iż zdarzeniem uzasadniającym wydanie decyzji o naliczeniu opłaty dodatkowej jest wygaśnięcie koncesji na użytkowanie górnicze złoża kruszywa naturalnego, w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie, z uwagi na okoliczność, iż prowadzona jest ona w sprawie wydobycia kopaliny z rażącym naruszeniem warunków koncesji, nie zaś wydobywania kopaliny po wygaśnięciu koncesji, zdarzeniem uzasadniającym wydanie decyzji było naruszenie przez skarżącego warunków koncesji jeszcze w trakcie jej trwania, w tym celu winno się zaś ustalić, w jakim okresie L. G. wydobywał kopalinę z naruszeniem warunków koncesji i od tego momentu liczyć pięcioletni termin przedawnienia prawa do wydania decyzji przez organ;

b. art. 68 § 1 - 3 Ordynacji podatkowej w z w. z art. 142 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, poprzez błędną jego interpretację, a w konsekwencji przyjęcie, iż dla opłaty dodatkowej kwestia terminu przedawnienia nie powinna być ustalana dla każdego roku kalendarzowego z osobna, a w rezultacie uznanie, iż określona decyzją należność nie jest przedawniona, w sytuacji, gdy wskazane w skardze do WSA orzecznictwo (m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 26.11.2008r., II SA/Kr 500/08), wydane na tle poprzednio obowiązującej ustawy Prawo geologiczne i górnicze, tj. dotyczące "opłaty eksploatacyjnej", znajduje zastosowanie do opłaty dodatkowej w rozumieniu art. 139 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy;

2. naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jest:

a. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 139 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, poprzez brak zawarcia w motywach rozstrzygnięcia oceny prawnej co do zarzutu skarżącego, dotyczącego braku cechy "rażącego" naruszania przez L. G. warunków koncesji, w sytuacji, gdy zarzut ten stanowił przejaw naruszenia przez SKO w K. przepisów prawa materialnego, zaś sam brak możliwości przypisania skarżącemu cechy działania rażącego, skutkowałby koniecznością umorzenia postępowania w sprawie;

b. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę rozstrzygnięcia Sądu w zakresie poczynionych przez WSA uwag do zarzutu naruszenia art. 68 § 1-3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 142 Prawa geologicznego i górniczego.

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2016 r. sygn. akt II GSK 1124/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd II instancji wskazał, że skarga jest usprawiedliwiona w zakresie jednego spośród stawianych w niej zarzutów: naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 68 § 1 - 3 Ordynacji podatkowej w z w. z art. 142 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, poprzez błędną jego interpretację (pkt 1 lit. b petitum skargi).

Zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji stanął na nieprawidłowym stanowisku, iż termin do wydania decyzji w sprawach opłat dodatkowych wynosi 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie, którym to zdarzeniem było wygaśnięcie koncesji na użytkowanie górnicze złoża kruszywa naturalnego, co miało miejsce w dniu 31 grudnia 2010 r.

Art. 68 O.p. w § 1 stanowi, że "Zobowiązanie podatkowe (...) nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy". Jednak przepis ten jest wyłączony od stosowania na gruncie ustawy Prawo geologiczne i górnicze z mocy zawartego w tej ustawie przepisu szczególnego – art. 143 ust. 1 i 2, zgodnie z którym: "Decyzja w sprawach określonych niniejszym działem nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie". Przepis powyższy zamieszczony został w Dziale VII zatytułowanym "Opłaty", a więc odnosi się m. in. do opłaty dodatkowej przewidzianej w wśród przepisów ww. działu (art. 139 p.g.g.).

W ocenie NSA, nie jest możliwe zaakceptowanie poglądu, zgodnie z którym moment "nastąpienia zdarzenia uzasadniającego jej wydanie" utożsamiany byłby z datą wygaśnięcia koncesji, zwłaszcza w sytuacji, gdy przypisywanym stronie rażącym naruszeniem koncesji nie jest przekroczenie jej granic czasowych (wydobycie kopaliny po upływie terminu końcowego wydobycia, określonego w koncesji) lecz przestrzennych (przekroczenie granic "fizycznych" określonych w koncesji). Ponownego rozważenia w tej sytuacji wymagać będzie zatem zastosowanie powołanego wyżej przepisu o przedawnieniu i możliwość wydania decyzji w realiach rozpoznawanej sprawy.

Sąd II instancji stwierdził ponadto, iż poza powyższym zakresem skargi kasacyjnej, pozostałe stawiane zarzuty są niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje:

Przede wszystkim należy podnieść, że zgodnie z przepisem art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: "p.p.s.a." (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Przyjmuje się, że wykładnia prawa wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Przez wykładnię prawa rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Obowiązek podporządkowania się wykładni prawa wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko wyjątkowo, np. w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego sprawy, co jednak w niniejszej sprawie nie wystąpiło. W konsekwencji, związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 190 p.p.s.a., oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażoną wcześniej oceną prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego - i zobowiązany jest do podporządkowania się jej w pełnym zakresie, co z kolei determinuje treść nowego wyroku.

Mając na względzie powyższe, należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., rozpoznając sprawę ponownie, związany był wykładnią prawa zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 1124/15.

Badając zatem ponownie sprawę według powyższego kryterium i w ramach kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatowego w K. z dnia [...] r. Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981 ze zm.) zwanej dalej: "p.g.g.", działalność wykonywana z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji lub zatwierdzonym projekcie robót geologicznych podlega opłacie dodatkowej. Opłatę dodatkową za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości pięciokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej w ten sposób kopaliny (art. 139 ust. 3 pkt 3 ww. ustawy). Z kolei, zgodnie z art. 143 ust. 1 i 2 p.g.g., decyzja w sprawach określonych niniejszym działem nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie. Przepis powyższy zamieszczony został w Dziale VII zatytułowanym "Opłaty", a więc odnosi się m. in. do opłaty dodatkowej przewidzianej wśród przepisów ww. działu (art. 139 p.g.g.).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tutejszy Sąd – w swoim wyroku z dnia 29 stycznia 2015 r. - stanął na nieprawidłowym stanowisku, iż termin do wydania decyzji w sprawach opłat dodatkowych wynosi 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie, którym to zdarzeniem było wygaśnięcie koncesji na użytkowanie górnicze złoża kruszywa naturalnego, co miało miejsce w dniu 31 grudnia 2010 r., zwłaszcza w sytuacji, gdy przypisywanym stronie rażącym naruszeniem koncesji nie jest przekroczenie jej granic czasowych (wydobycie kopaliny po upływie terminu końcowego wydobycia, określonego w koncesji) lecz przestrzennych (przekroczenie granic "fizycznych" określonych w koncesji).

Jednocześnie Sąd ten wskazał, że ponownie rozważenia w tej sytuacji wymagać będzie zastosowanie powołanego wyżej przepisu o przedawnieniu możliwości wydania decyzji w realiach rozpoznawanej sprawy.

Wprawdzie, jak wynika z wykładni prawa dokonanej przez Sąd II instancji zdarzeniem, o którym mowa w art. 143, nie było wygaśnięcie koncesji na użytkowanie górnicze złoża kruszywa naturalnego, lecz okres, w którym doszło do wydobycia przedmiotowej kopaliny z naruszeniem warunków koncesji, co – jak wynika z ustaleń organu odwoławczego – nie zostało w sposób jednoznaczny stwierdzone w toku postępowania administracyjnego, uznać należy, że skoro poza sporem jest okoliczność, że wydobycie ww. kopaliny nastąpiło w czasie obowiązywania koncesji, to tym samym stwierdzić należy, że możliwość wydania decyzji o ustaleniu opłaty dodatkowej za wydobywanie kopaliny z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji uległa przedawnieniu najpóźniej z dniem 31 grudnia 2015 r., kiedy nastąpiło wygaśnięcie decyzji koncesyjnej.

W tym miejscu należy wskazać, że stosownie do postanowień art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.

Przytoczony przepis w sposób jednoznaczny określa procesowy skutek upływu terminu przedawnienia, który wymaga od organu I instancji lub organu odwoławczego umorzenia postępowania w przypadku, gdy organ ten – jak w niniejszej sprawie - nie zdążył wydać decyzji o ustaleniu opłaty dodatkowej za wydobywanie kopaliny z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji.

Według art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 (tj. gdy sąd uchylając decyzję lub postanowienie w całości albo w części albo stwierdzając nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części), stwierdzi podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, zobowiązany jest do jednoczesnego umorzenia tego postępowania administracyjnego.

W tej sytuacji, stwierdzając przesłankę do umorzenia postępowania administracyjnego w świetle art. 105 § 1 k.p.a., Sąd wstępuje niejako w rolę organu administracyjnego i rozstrzyga sprawę administracyjną poprzez umorzenie tego postępowania.

Mając zatem na uwadze, że prawo do wydania w niniejszej sprawie decyzji o ustaleniu opłaty dodatkowej za wydobywanie kopaliny z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji wygasło na skutek przedawnienia, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało uchylić, a postępowanie administracyjne umorzyć.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 145 § 3 p.p.s.a. oraz art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.