Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1298/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-08-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch ( spr) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 sierpnia 2005r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., zwanego dalej "GOPS", z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] odmawiającą przyznania M. I. zasiłku celowego z pomocy społecznej w kwocie [...] ([...]) złotych.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że M. I. podaniem z dnia [...] marca 2004 r. zwrócił się do GOPS o przyznanie pomocy finansowej w kwocie [...] ([...]) złotych z uwagi na zdarzenie losowe w dniu [...] października 2002 r. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że M. I. (lat [...]) prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe; nie skarży się na stan zdrowia, nie wykazał się też udokumentowanym leczeniem. Wnioskodawca posiada własne gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha przeliczeniowego oraz w ½ we współwłasności z [...] ha przeliczeniowego, jednak od ponad [...] lat nie użytkuje gospodarstwa, ani nie przekazał go w dzierżawę. M. I. posiada znaczne zadłużenie w [...] z racji nieregulowania [...]. W 2000 roku [...] rozłożył zaległą należność na raty, jednak M. I. nie wywiązał się z obowiązku spłaty.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. Kierownik GOPS odmówił przyznania M. I. zasiłku celowego w kwocie [...] złotych. Decyzję uzasadniono tym, że łączny miesięczny dochód przypadający z gospodarstwa rolnego znacznie przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, ustalone według art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.), a wnioskowana przez M. I. pomoc w wysokości [...] złotych dwukrotnie przewyższa budżet GOPS na zasiłki celowe na rok 2004. Ponadto "z powodu zdarzenia losowego, które miało miejsce [...] października 2002 r." ubiegający się o świadczenie kilkakrotnie już otrzymywał pomoc z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów [...].

Od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] kwietnia 2004 r. M. I. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. podnosząc, że z przyczyny zdarzenia losowego otrzymywał zbyt małą pomoc, więc pożyczał pieniądze. Odwołujący się podniósł, że do skutków zdarzenia losowego nie liczy się kryterium dochodu, którego zresztą on nie posiada, gdyż pola nie uprawia, o czym wie organ pomocy społecznej.

Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wzięło pod uwagę, że z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64,poz. 593). Zgodnie z art. 150 tej ustawy do spraw wszczętych, a niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy tej ustawy. Stosownie do art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. prawo do świadczeń z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41 78 i 91, przysługuje osobie samotnej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 9 przyjmuje się, że z jednego hektara przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł. Ustalony zgodnie z tym przepisem dochód miesięczny M. I. z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego oraz z ½ gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego wynosi [...] zł i przewyższa kryterium dochodowe w kwocie 461 zł. Przepis art. 40 ustawy o pomocy społecznej dopuszcza udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego, niezależnie od dochodu, osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Należy jednak wziąć pod uwagę, że w związku ze zdarzeniem losowym, jakim był [...] w dniu [...] października 2002 r., M. I. otrzymał pomoc w formie bezzwrotnych świadczeń z pomocy społecznej np. tylko w roku 2003 r. w łącznej kwocie [...] zł. W złożonym obecnie wniosku nie skarżył się na stan zdrowia ani nie udokumentował kontynuacji leczenia; przeciwnie jest osobą aktywną – podał, że zapisał się na [...]. Ponadto udzielenie pomocy w wysokości wskazanej przez skarżącego ([...] zł) nie było możliwe, gdyż GOPS w P. na wypłatę zasiłków celowych w 2004 roku otrzymał środki o połowę niższe.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. M. I. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący kwestionuje ustalenie, że osiąga on dochód z gospodarstwa rolnego. Ziemia jest niezagospodarowana, ponieważ skarżący nie posiada środków, jakie trzeba by wydatkować, aby można było uzyskiwać z niej dochód. Pomoc, jaką skarżący dotychczas otrzymywał była symboliczna, dlatego wniósł o przyznanie kwoty [...] zł. W piśmie złożonym na rozprawie M. I. wskazał na zagwarantowane w art. 67 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo do zabezpieczenia społecznego osobom nie mającym pracy oraz niezdolnym do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo albo osiągnięcie wieku emerytalnego. Uważa, że nie może być przeszkodą w uzyskaniu środków do życia od opieki społecznej to, że ktoś nie jest w stanie osiągać dochodów z posiadanego majątku. Posiadanego majątku skarżący sprzedać nie może, gdyż jest on zadłużony, a emerytury rolniczej nie pobiera, ponieważ potrącane są z niej składki na [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. W związku z tym kontroli Sądu nie może podlegać ocena, czy decyzja organu administracji jest trafna z punktu widzenia słuszności czy celowości rozstrzygnięcia.

Skarga M. I. nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak również decyzja wydana przez organ I instancji nie naruszają prawa.

Zważyć należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zakłada to zatem udział pomocy społecznej w pokonywaniu trudności materialnych i życiowych, a nie obowiązek ponoszenia pełnych kosztów utrzymania tych osób lub rodzin, a tym bardziej realizacji przez pomoc społeczną obciążeń finansowych ciążących na tych osobach. Konieczność spłacenia długu nie jest, w rozumieniu ustawy, potrzebą bytową uzasadniającą udzielenie zasiłku celowego z pomocy społecznej – taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 grudnia 1996 r. sygn. akt I SA 1138/96 (niepublik), z czym Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni się zgadza. Dotyczy to także zaległości w obowiązkowych składkach na ubezpieczenie społeczne w [...], które obciążają skarżącego.

Trzeba mieć na względzie, że skarżący nie spełnia ustalonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowego, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 461 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje się, że z jednego hektara przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] zł. To, że skarżący posiada gospodarstwo rolne, jest okolicznością bezsporną i w świetle przytoczonego przepisu należało przyjąć, iż dochód z posiadanego gospodarstwa wynosi [...] zł. Nie ma w tym przypadku znaczenia, że skarżący nie prowadzi działalności rolniczej w posiadanym gospodarstwie. Przepis art. 8 ust. 9 nie mówi o dochodzie faktycznie osiąganym z działalności rolniczej lecz zawiera założenie, że kwota 194 zł jest dochodem miesięcznym możliwym do uzyskania z jednego ha przeliczeniowego i stanowi wskazanie dla organu co do sposobu ustalenia dochodu osoby ubiegającej się o pomoc. Wobec niespełniania przez M. I. kryterium dochodowego, nie było podstaw do przyznania mu świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej (art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej).

Brak było także uzasadnienia do przyznania skarżącemu zasiłku celowego, o którym mowa w art. 40 ustawy, przewidującym możliwość przyznania, niezależnie od dochodu, zasiłku celowego osobie, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Z przepisu tego wynika, że zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel – stratę, która musi być przez wnioskodawcę szczegółowo wykazana. W podaniu z dnia [...] marca 2004 r. skarżący nie określił, jakie w szczególności straty miałaby zrekompensować pomoc, o którą się zwrócił do organu pomocy społecznej, ograniczając się jedynie do wskazania na "zdarzenie losowe w dniu [...] października 2002 r.". Także z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie wynikało, jakie w szczególności straty związane ze "zdarzeniem losowym w dniu [...] października 2002 r." miałyby uzasadniać przyznanie M. I. zasiłku celowego, o którym mowa w art. 40 ustawy o pomocy społecznej. Prawidłowo zatem organ przyjął, że wniosek jego był nieuzasadniony.

Należy wreszcie wziąć pod uwagę, że w art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej ustawodawca wskazał, że rodzaj, forma i rozmiar pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających jej udzielenie. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Wysokość żądanej przez M. I. pomocy finansowej była niewspółmierna do kwot, jakie pozostają w dyspozycji organów pomocy społecznej i są rozdzielane między osoby zwracające się o udzielenie wsparcia w trudnych dla nich sytuacjach życiowych. Kwota [...] zł przekraczała dwukrotnie cały roczny budżet ośrodka pomocy społecznej, do którego skarżący się zwrócił. Także więc i tych względów nie było możliwości uwzględnienia jego wniosku.

Decyzje w przedmiocie zasiłku celowego są wydawane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ nie jest obowiązany, lecz może przyznać to świadczenie. Obowiązkiem organu jest w takich przypadkach wyczerpujące wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie. Organy orzekające w niniejszej sprawie poddały ocenie wszystkie okoliczności, od jakich w świetle ustawy uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego i oceny tej dokonały prawidłowo uznając, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego w kwocie [...] zł. Motywy podjętego rozstrzygnięcia zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyczerpująco wyjaśnione, co sprawia, że decyzji tej nie można postawić zarzutu naruszenia prawa.

Odnosząc się do art. 67 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, na który powołał się skarżący, należy wyjaśnić, że zgodnie z brzmieniem tej normy konstytucyjnej statuuje ona prawo obywatela do zabezpieczenia społecznego wskazując równocześnie, że zakres i formy tego zabezpieczenia określa ustawa. Zakres zabezpieczenia i formy, w jakich realizuje je pomoc społeczna państwa, określa ustawa o pomocy społecznej, zgodnie z którą została rozpoznana niniejsza sprawa.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.