Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 264/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151a par. 2 w zw. z art. 64d par. 1 i art. 64e
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Tomasz Dziuk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2022 r. sprawy ze sprzeciwu B. S. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie realizacji robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. ("PINB"), działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. oraz na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2018, poz. 1202 ze zm. dalej w skrócie "PrBud") umorzył w całości postępowanie wszczęte w sprawie robót budowlanych wykonanych w mieszkaniu nr [...] i [...] budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K. bez zgody właściwego organu architektoniczno-budowlanego.

W uzasadnieniu PINB podał, że na skutek skargi dotyczącej samowolnego zamurowania otworu drzwiowego prowadzącego do mieszkania nr [...], wybicia otworu w ścianie nośnej w celu połączenia mieszkań nr [...] i [...], przesunięcia ścian i wejść do poszczególnych pomieszczeń, zmniejszenia otworów okiennych od strony podwórza wszczął postępowanie administracyjne, które po przeprowadzeniu oględzin umorzył decyzją z dnia [...] r. nr [...]. Jednak na skutek odwołania decyzja ta została uchylona przez Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (ŚWINB), decyzją tego organu z dnia [...] r. nr [...], a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB ustalił wszystkich współwłaścicieli budynku i zawiadomił ich o wszczęciu postępowania. Ustalił, że otwory okienne nie zostały przebudowane ponieważ przeczy temu widoczna linia nadproży jednakowa z pozostałymi otworami okiennymi tego piętra. W zakresie zaś zrzutu dotyczącego wykucia otworu w ścianie nośnej ustalił na podstawie dowodu z zeznań świadka, że doszło jedynie do odtworzenia pierwotnego otworu, poprzez usunięcie cegieł z zamurowanego otworu drzwiowego, co nie stanowi roboty konstrukcyjnej i w związku z tym nie wymaga zgody budowlanej. Ponadto wskazał, że nie wymaga pozwolenia na budowę ewentualne przesunięcie ścianek działowych, wymiana podłóg, kafelkowanie, obicie ścian płytami gipsowymi czy wymiana stolarki okiennej i drzwiowej. W związku z tym PINB uznał, że postępowanie okazało bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie.

Odwołanie od wskazanego na wstępie rozstrzygnięcia PINB wniosła E. S. domagając się uchylenia decyzji PINB w całości. Zarzuciła m.in., iż PINB nie zastosował się do zaleceń ŚWINB wskazanych w uprzednich rozstrzygnięciach. W wyniku rozpatrzenia tego odwołania ŚWINB w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...], w której uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Uzasadniające podjęte rozstrzygniecie ŚWINB zreferował szczegółowo przebieg dotychczasowego postępowania. Przypomniał, że już dwukrotnie uchylał decyzje PINB o umorzeniu postępowania, w tym uchylił decyzję organu I Instancji z dnia [...] r. nr [...], a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, co nastąpiło w drodze decyzji organu odwoławczego z dnia [...] r. nr [...].

ŚWINB wskazał, że postanowieniem z dnia [...] r. zlecił PINB przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie przeprowadzenia oględzin, w celu: ustalenia jakie jest rozmieszczenie pomieszczeń w przedmiotowych lokalach mieszkalnych i jakie są ich wymiary, dokładnej lokalizacji otworu drzwiowego między lokalami [...] i [...] wraz z dokładnym zwymiarowaniem tego otworu; a także w celu dokładnej lokalizacji okien, wraz z ich dokładnym zwymiarowaniem od poziomu podłogi. ŚWINB wskazał przy tym na konieczność udokumentowania wyników oględzin w protokole oraz na szkicu sytuacyjnym, a także konieczność wykonania dokumentacji zdjęciowej obszaru obejmującego otwór drzwiowy oraz otwory okienne.

Organ odwoławczy podał także, że w dniu 16 września 2021 r. do ŚWINB wpłynął protokół PINB z dnia [...] r., z przeprowadzonych oględzin przedmiotowych lokali, z którego wynika, że:

- rozmieszczenie pomieszczeń w przedmiotowych lokalach i ich zwymiarowanie zostało przedstawione w załączniku,

- otwór pomiędzy lokalami numer [...] i [...] ma następujące wymiary: 1,0 m szerokości i 2,0 m wysokości,

- lokalizacja okien i ich zwymiarowanie zostało przedstawione w załączniku numer 2,

- właścicielka mieszkania nie wyraża zgody na wykonanie dokumentacji fotograficznej pomieszczeń mieszkalnych, w szczególności wewnętrznej części okien.

Do protokołu dołączono również zdjęcia otworów okiennych od strony zewnętrznej.

Powołując się na przeprowadzoną analizę akt sprawy ŚWINB stwierdził, że wydana przez organ I instancji decyzja jest przedwczesna, a zebrany w sprawie materiał dowodowy sprawy jest niepełny w zakresie mającym wpływ na jej rozstrzygnięcie, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaakcentował przy tym, że w poprzednich rozstrzygnięciach sformułował szereg zaleceń. Jednak organ I instancji ich nie wypełnił i nie uzupełnił materiału dowodowego, a wydana przez ten organ decyzja opiera się na tych samych ustaleniach i stanowi w istocie niedopuszczalną polemikę z stanowiskiem organu odwoławczego.

Oceniając wyniki uzupełniającego postępowania dowodowego ŚWINB stwierdził, że według szkicu dołączonego do protokołu oględzin w przedmiotowych mieszkaniach doszło do zmiany układu pomieszczeń. Dokonano wybicia otworu drzwiowego w przejściu między lokalem numer [...] i [...]. Dwa istniejące otwory (jeden między pokojami, drugi między korytarzem a wejściem) zostały zamurowane. Z dokumentacji zdjęciowej wykonanej w zakresie otworów okiennych wynika, iż od strony podwórza widoczne są obróbki tynkarskie, a także widoczna jest dokonana zmiana w obrębie dolnej krawędzi otworów okiennych w porównaniu z otworem okiennym na tej samej kondygnacji. Otwory okienne objęte postępowaniem są widocznie mniejsze.

Zdaniem ŚWINB powyższe ustalenia wskazują, iż w przedmiotowych lokalach doszło do wykonania robót budowlanych, które obejmują elementy konstrukcyjne.

ŚWINB zalecił jednocześnie, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy PINB ustalił, czy przedmiotowy obiekt budowlany objęty jest ochroną konserwatorską, a jeśli tak, czy jest to obiekt wpisany do rejestru zabytków, czy gminnej lub wojewódzkiej ewidencji zabytków. Według organu odwoławczego okoliczność ta ma istotne znaczenie z punktu widzenia legalności robót wykonanych zarówno przez obecnego właściciela lokali, jak i poprzednich użytkowników lokali mieszkalnych objętych postępowaniem.

Organ odwoławczy zalecił także, aby ponownie rozpoznając sprawę organ wystąpił do Archiwum Państwowego w K. oraz właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej z zapytaniem, czy znajdują się one w posiadaniu dokumentacji budowy dotyczącej budynku mieszkalnego, wielorodzinnego położonego przy ul. [...] w K. oraz czy rejestry tychże instytucji są kompletne. ŚWINB zaakcentował jednocześnie, że w tym zakresie PINB nie wykonał zaleceń zawartych w poprzedniej decyzji z dnia [...] r.

Według ŚWINB organ I instancji wadliwie zastąpił zeznania stron postępowania możliwością złożenia przez nie pisemnych oświadczeń. Uniemożliwiło to w rzeczywistości pozyskanie od tych osób merytorycznej informacji i skutkowało pozornością postępowania dowodowego przeprowadzonego w tym zakresie. Wadliwe było również przeprowadzenie dowodu z zeznań przedstawiciela Zrzeszenia Właścicieli i Zarządców Domów z siedzibą w K., gdyż o terminie jego przesłuchania nie powiadomiono wszystkich stron postępowania. Dlatego organ wskazał na konieczność przeprowadzenia tego dowodu ponownie z udziałem wszystkich stron postępowania.

Według ŚWINB analizie powinny podlegać wszystkie roboty budowlane wykonane w lokalu nr [...] i [...] wykonane na przestrzeni lat, nie zaś wyłącznie roboty budowlane wykonane przez obecnego właściciela. Ponadto właściciel ten nie mógł utrudniać organowi I instancji udokumentowania w formie fotografii przebiegu oględzin i wykonanych robót budowlanych.

ŚWINB zaakcentował ponadto, że z uwagi na brak w aktach sprawy pełnej dokumentacji fotograficznej oraz dokumentacji porównawczej w postaci dokumentacji budowy przedmiotowego obiektu budowlanego, nie był w stanie dokonać weryfikacji okoliczności wskazanych przez PINB. Według organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie miała miejsce przebudowa w rozumieniu w art. 3 pkt 7a PrBud. Jeżeli zaś przebudowa dotyczy elementów konstrukcyjnych, to jest obwarowana stosownymi zgodami, a ich brak świadczy o dokonaniu przebudowy w warunkach samowoli budowlanej.

Według ŚWINB organ I instancji powinien wystąpić do Wydziału Architektury i Budownictwa UM K. z prośbą o udostępnienie projektów budowlanych przedmiotowej nieruchomości. Następnie na podstawie zebranej dokumentacji powinien porównać istniejący stan obiektu w kontekście wykonanych robót.

Powołując się na utrwalone orzecznictwo sądowe organ odwoławczy wskazał także na brak możliwości uchylenia decyzji organu I instancji umarzającej postępowanie i jednocześnie merytorycznego orzeczenia przez organ odwoławczy.

W podsumowaniu uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, że decyzja PINB została wydana przedwcześnie i dopiero po rozważeniu powyższych kwestii organ powiatowy winien wydać stosowne orzeczenie.

Sprzeciw od powyższej decyzji wniosła B. S. będąca współwłaścicielem przedmiotowego budynku i zajmująca lokalne nr [...] i nr [...] stanowiące przedmiot opisanego powyżej postępowania. W sprzeciwie zarzucono naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że decyzja PINB została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zarzucono naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez uznanie, że PINB powinien podjąć dalsze czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy umożliwia pełne wyjaśnienie sprawy oraz wydanie decyzji ostatecznej, art. 80 k.p.a. poprzez wyciągnięcie odmiennych, sprzecznych z wynikami oględzin wniosków z przeprowadzonych czynności w lokalu nr [...] i [...] przy ul. [...] co do zakresu przeprowadzonych robót budowlanych. Zarzucono również naruszenie art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że w sprawie miała miejsce przebudowa, w sytuacji, gdy analiza akt sprawy prowadzi do odmiennych wniosków.

W związku z podniesionymi zarzutami strona wnosząca sprzeciw domaga się uchylenia decyzji zaskarżonej sprzeciwem, wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na sprzeciw organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

W pierwszej kolejności odnotowania wymaga, że na podstawie art. 9 pkt 7 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, od dnia 1 czerwca 2017 r. wprowadzono do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi instytucję sprzeciwu, który przysługuje od rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Przepis art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a.") stanowi, że od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.

Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest sprzeciw strony od decyzji ŚWINB, uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Zakwestionowane przez stronę wnoszącą sprzeciw rozstrzygnięcie organu odwoławczego zostało wydane na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i ma charakter kasacyjny. Okoliczność ta ma kluczowe znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy, gdyż w obowiązującym stanie prawnym w świetle powołanego powyżej art. 64a p.p.s.a. jedynym środkiem zaskarżenia pozwalającym na poddanie wydanej w toku postępowania administracyjnego decyzji kasacyjnej kontroli sądu administracyjnego jest sprzeciw od tej decyzji.

Sprzeciw jest środkiem zaskarżenia, różniącym się istotnie od klasycznej skargi. Jak wynika z art. 64e p.p.s.a. instytucja sprzeciwu ma charakter formalny i ograniczony, gdyż służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

Celem instytucji sprzeciwu jest przyspieszenie rozpatrzenia i załatwienia sprawy administracyjnej co do jej istoty. Z tego względu sąd rozpoznaje sprzeciw, co do zasady, na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego, gdyż nie dokonuje merytorycznej oceny prawidłowości rozpatrzenia i załatwienia sprawy co do jej istoty (art. 64d § 1 p.p.s.a.). Wskazać także należy na art. 151a § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a.

Konsekwencją powołanych powyżej uregulowań prawnych zawartych w przepisach p.p.s.a jest to, że sąd w ramach kontroli zgodności z prawem decyzji kasacyjnej wydanej przez organ odwoławczy ocenia, czy w realiach danej sprawy organ ten zasadnie skorzystał z możliwości wydania takiej decyzji, czy też bezpodstawnie zaniechał załatwienia sprawy co do jej istoty.

Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego, rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej, jest więc przede wszystkim ustalenie, czy wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Sąd administracyjny rozstrzygnąć zatem musi kwestię, czy na etapie postępowania odwoławczego wystąpiły przesłanki do odstąpienia przez organ II instancji od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób.

Rozstrzygnięcie powyższej kwestii wymaga odniesienia się do treści art. 138 § 2 k.p.a. W świetle tego przepisu organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dla wykładni art. 138 § 2 k.p.a. istotne znaczenie ma art. 136 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Analiza norm procesowych wynikających z powyższych przepisów k.p.a. prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy może skorzystać z wynikającego z art. 138 § 2 k.p.a. uprawnienia do skasowania decyzji organu I instancji tylko w sytuacji, w której organ ten, stosując środki wskazane w art. 136 § 1 k.p.a., nie będzie mógł we własnym zakresie naprawić wad postępowania pierwszoinstancyjnego co do wyjaśnienia "zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie".

Badając w niniejszej sprawie – w świetle powyższych kryteriów – zasadność wydania przez ŚWINB na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. zakwestionowanej sprzeciwem decyzji Sąd stwierdził, że okoliczności, jakimi kierował się organ odwoławczy, nie uzasadniały uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Organ odwoławczy słusznie co prawda dostrzegł, że o terminie przesłuchania świadka w postaci przedstawiciela Zrzeszenia Właścicieli i Zarządców Domów z siedzibą w K. należało powiadomić wszystkie strony postępowania oraz, że organ I instancji uchybił temu obowiązkowi. Jednak, zdaniem Sądu, nieprawidłowości te nie były wystarczające do tego, aby zdyskwalifikować przeprowadzony w tym zakresie dowód oraz aby wywodzić stąd konieczność ponownego przeprowadzenia tego dowodu z udziałem wszystkich stron postępowania. Przesłuchiwany świadek zeznał w odniesieniu do okoliczności, które miały istotne znaczenia dla sprawy, a organ odwoławczy nie wskazał jakie inne, istotne okoliczności mogłyby jeszcze zostać wyjaśnione w ramach przesłuchania w następstwie ewentualnych pytań zadawanych temu świadkowi przez inne strony postępowania, które nie zostały zawiadomione o przesłuchaniu tego świadka. Ponadto nie wzięto pod uwagę, że o przesłuchaniu tego świadka zawiadomiono stronę, z inicjatywy której doszło do wszczęcia przedmiotowego postępowania administracyjnego, a zarazem z inicjatywy której przeprowadzono omawiany tutaj dowód. W konsekwencji, zdaniem Sądu, wbrew stanowisku ŚWINB w sprawie nie zachodziła konieczność ponownego przeprowadzenia tego dowodu.

Organ odwoławczy nie odniósł się także do znajdujących się w aktach sprawy pism z 18 kwietnia 1994 r. oraz z 16 maja 1994 r., z których jednoznacznie wynika, że otwór drzwiowy z mieszkania [...] do mieszkania nr [...] miał zostać wybity w istniejących zarysach. W istocie nie wiadomo, czy wybicie drzwi w istniejących zarysach organ odwoławczy dostrzegł i uznał za okoliczność udowodnioną ale potraktował jako nieistotną z punktu widzenia wymogu uzyskania pozwolenia na budowę, czy też uznał za nieudowodnioną i wymagającą dalszych ustaleń, przypisując im jednocześnie istotne znaczenie z punktu widzenia oceny obowiązku legitymowania się pozwoleniem na budowę. Bez jednoznacznego stanowiska w tym zakresie przedwczesnym było przejście przez organ odwoławczy do oceny, czy w sprawie zachodzą przesłanki do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a.

Podobnie ocenić należy wskazaną przez organ odwoławczy konieczność ustalenia, czy przedmiotowy budynek jest objęty ochroną konserwatorską, a jeżeli tak, to czy obiekt jest wpisany do rejestru zabytków czy gminnej lub wojewódzkiej ewidencji zabytków. Organ odwoławczy, co prawda, wskazał, że według niego jest to okoliczność istotna w sprawie. Jednak nie przedstawił jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego w tym zakresie. Bez takiego uzasadnienia i to odniesionego do okoliczności, które organ odwoławczy uznał już za udowodnione, uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia było, zdaniem Sądu, przedwczesne.

Zgodzić się należy z ŚWINB, że skarżąca nie miała podstaw prawnych do tego, aby utrudniać organowi I instancji udokumentowanie w formie fotografii przebiegu oględzin i wykonanych robót budowlanych. Jednak wbrew stanowisku organu odwoławczego, nie doprowadziło to do takich braków w materiale dowodowym, które skutkować musiałyby uchyleniem decyzji organu I instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Skarżąca nie wyraziła zgody na sfotografowanie wewnętrznej strony okien. Jednak zdaniem Sądu nie uniemożliwiało to dokonania przez ŚWINB oceny, czy w ramach wymiany stolarki okiennej doszło do zmniejszenia otworów okiennych, w drodze podniesienia dolnej ich krawędzi. Wbrew stanowisku organu odwoławczego materiał dowodowy zebrany w tym zakresie wskazuje, że otwory te nie zostały zmniejszone. Widoczne na zdjęciach obróbki tynkarskie poniżej dolnej krawędzi otworów okiennych są różnej wysokości; w przypadku czwartego okna, licząc od klatki schodowej, obróbki te są miejscami nawet dwukrotnie mniejsze niż w przypadku okna trzeciego i drugiego. Obróbki te nie mogą zatem stanowić wskazówki, co do pierwotnego położenia dolnej krawędzi otworów okiennych, gdyż oznaczałoby to, że krawędź każdego z czterech okien po lewej stronie klatki schodowej znajdowała się na innej wysokości. Obróbki te zresztą występują również z boku niektórych otworów okiennych. Ponadto wbrew stanowisku ŚWINB porównanie omawianych tutaj okien z oknami po prawej stronie klatki schodowej nie wskazuje na podwyższenie dolnej krawędzi tych pierwszych.

Zgodzić się należy z ŚWINB, że organ nie wystąpił do Archiwum Państwowego w K. oraz właściwego organu administracji architektoniczno- budowlanej z zapytaniem, czy podmioty te są w posiadaniu dokumentacji budowy przedmiotowego budynku. Jednak zdaniem Sądu wystąpienie z takim zapytaniem mogło odbyć się w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 136 § 1 k.p.a. i to bezpośrednio przez organ odwoławczy bez zlecania tej czynności organowi I instancji. Nie można przy tym zapominać, że przedmiotowy budynek został wybudowany na początku zeszłego wieku, więc prawdopodobnie zapytania te spotkałyby się z odpowiedziami negatywnym. Dopiero gdyby w wyniku tych zapytań organ odwoławczy pozyskał powyższą dokumentację, to należałoby dokonać oceny, czy przeprowadzenie dowodu z tej dokumentacji, ze względu na jej objętość i zawartość mogłoby odbyć się w ramach dodatkowego postępowania uzupełniającego przed organem odwoławczym, czy też wymagałoby to jednak uchylenia decyzji organu I instancji. Jednak bez ustalenia, czy taka dokumentacja jest w posiadaniu ww. podmiotów uchylenie z tego powodu decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia uznać należy za zdecydowanie przedwczesne.

Nie można zgodzić się z oceną ŚWINB, dotyczącą wadliwości zastąpienia zeznania stron możliwością złożonych przez nie oświadczeń. W piśmiennictwie administracyjnym wskazuje się, że forma przesłuchania stron nie jest uregulowana w k.p.a. Z art. 54 k.p.a. wywodzony jest nawet wniosek o dopuszczalność formy pisemnej w tym zakresie (zob. J. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 14 Wydanie. Wydawnictw C.H. Beck, str. 435, por. C. Martysz w: G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I, Warszawa 2010, s 659). Przede wszystkim jednak organ odwoławczy nie wziął pod uwagę i nie rozważył, czy okoliczności, których wyjaśnieniu służyć miałby dowód z przesłuchania stron rzeczywiście nie mogły zostać ustalone w oparciu o materiał już zgromadzony w sprawie, ewentualnie uzupełniony w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego. Bez takiego wyczerpującego rozważenia przedwczesnym jest formułowanie kategorycznego wymogu przesłuchania stron postępowania i wywodzenie stąd konieczności uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Mając na względzie powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zakwestionowana sprzeciwem decyzja ŚWINB narusza art. 138 § 2 k.p.a. W związku z tym Sąd na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. w związku z art. 64d § 1 i art. 64e p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Na koniec stwierdzić należy, że Sąd nie dostrzegł w działaniu organu naruszeń prawa na tyle znaczących, aby zasadnym było wymierzenie grzywny w oparciu o przepis art. 154 § 6 p.p.s.a., ani też potrzeby wydania postanowienia sygnalizacyjnego w trybie art. 155 p.p.s.a. Uchybienia dostrzeżone w trakcie kontroli kwestionowanej decyzji nie mają bowiem charakteru na tyle znaczącego, aby koniecznym było dyscyplinowanie organu za pomocą kar pieniężnych, ani też nie wymagają ingerencji organu sprawującego nadzór nad organem wydającym decyzję. Za wystarczające w tym zakresie należy uznać, że w wyniku kontroli sądowej doszło do uwzględnienia sprzeciwu i uchylenia zaskarżonej decyzji.

O kosztach obejmujących: wpis od sprzeciwu (100 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) - ustalone na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Sąd rozstrzygnął w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ odwoławczy wykona zalecenia, które wynikają z przedstawionych powyżej rozważań, przy czym prowadząc dalej postępowanie odwoławcze ŚWINB skoncentruje swoją uwagę wyłącznie na kwestii legalności wykonania otworu drzwiowego pomiędzy lokalem nr [...] i [...], gdyż w odniesieniu do otworów okiennych, zamurowania otworów drzwi pomiędzy pomieszczeniami oraz podnoszonych przesunięć ścian wewnętrznych materiał dowodowy, a także innych robót dotyczących wykończenia wnętrz tych lokali, materiał dowodowy zebrany w dotychczasowym postępowaniu, w ocenie Sądu, przemawia za trafnością stanowiska organu I instancji co do zaistnienia przesłanek umorzenia postępowania. W przypadku uzyskania z archiwum lub właściwego organu administracji architektonicznej budowlanej dokumentacji dotyczącej budowy przedmiotowego budynku organ odwoławczy ustali, czy wynika z niej, że w miejscu wykonania drzwi pomiędzy lokalem nr [...] i lokalem nr [...] istniał pierwotnie otwór drzwiowy (lub przewidziano możliwość jego opcjonalnego wykonania bez konieczności ingerencji w konstrukcję ściany nośnej). W przypadku braku takiej dokumentacji lub gdy nie będzie ona dawała odpowiedzi na wskazane powyżej pytania organ odwoławczy bezpośrednio przeprowadzi oględziny spornego przejścia pomiędzy lokalem nr [...] i [...] oraz oceni, czy w związku z jego wykonaniem doszło do ingerencji w konstrukcję ściany nośnej, a w przypadku uznania, że pomimo takich oględzin ocena taka wymaga jednak dalszego postępowania dowodowego organ odwoławczy w pierwszej kolejności rozważy uzupełnienie materiału dowodowego w ramach postępowania odwoławczego, w ramach możliwości jakie daje art. 136 § 1 k.p.a.

Powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.