Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1193/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2022-02-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję, umorzono postępowanie administracjne
Powołane przepisy: article: Art. 57a, art. 134, art. 145
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: Art. 6
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: Art. 50
journal: Dz.U. 2021 poz 1285
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
article: Art. 15
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: Art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1193/21 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 lutego 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Tadeusz Kiełkowski, Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko, WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.), Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2022 r., sprawy ze skargi M. N. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. umarza postępowanie administracyjne.


UZASADNIENIE

Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia 29 czerwca 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 50 ust. 18 w związku z art. 102 ust. 5 pkt 24a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, ze zm.; zwaną dalej "ustawą o świadczeniach") w związku z art. 40 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zapewnienia funkcjonowania ochrony zdrowia w związku z epidemią COVID-19 oraz po jej ustaniu (Dz. U. z 2020 r. poz. 1493) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735; zwanej dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez skarżącą M. N. od decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu 10 czerwca 2019 r. ustalającej obowiązek poniesienia przez skarżącą kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, udzielonych na jej rzecz w dniach: 12 czerwca 2014 r., 21 lipca 2014 r., 19 grudnia 2014 r. oraz 27 lutego 2017 r. w łącznej wysokości 611,06 zł utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 25 marca 2019 r., zawiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego mającego na celu rozstrzygnięcie obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych jej, jako osobie nieuprawnionej do świadczeń finansowanych ze środków publicznych, w dniach: 12 czerwca 2014 r., 21 lipca 2014 r., 19 grudnia 2014 r. oraz 27 lutego 2017 r. w łącznej wysokości 611,06 zł.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, decyzją nr [...] z dnia [...] 2019 r., stwierdził obowiązek poniesienia przez skarżącą kosztów udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej w dniach: 12 czerwca 2014 r., 21 lipca 2014 r., 19 grudnia 2014 r. oraz 27 lutego 2017 r., w łącznej wysokości 611,06 zł.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie.

Rozpatrując odwołanie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wskazał na treść art. 3, art. 5, art. 50 ust. 16, ust. 18, ust. 18a, ust. 18b, art. 67 i art. 74 ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym w okresie udzielanych świadczeń.

Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że skarżącej udzielone zostały świadczenia opieki zdrowotnej w dniach: 12 czerwca 2014 r., 21 lipca 2014 r., 19 grudnia 2014 r. oraz 27 lutego 2017 r., w łącznej wysokości 611,06 zł.

Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych (CWU) prowadzonym przez Narodowy Fundusz Zdrowia wynika, iż skarżąca w dniach, kiedy udzielono jej świadczeń sfinansowanych ze środków publicznych, nie posiadała prawa do świadczeń bezpłatnej opieki zdrowotnej. Skarżąca została wyrejestrowana z umowy o pracę z dniem 4 maja 2014 r., a następnie zgłoszona ponownie do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny dopiero od dnia 1 lutego 2015 r. W dniu 30 maja 2019 r. do systemu CWU wpłynęło zgłoszenie skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny w okresie od 4 maja 2014 r. do 1 lutego 2015 r. Zgłoszenie to zostało dokonane w dniu 29 maja 2019 r. bez zachowania ustawowego terminu.

Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że w dniach korzystania ze świadczeń zdrowotnych, tj. 12 czerwca 2014 r., 21 lipca 2014 r., 19 grudnia 2014 r. oraz 27 lutego 2017 r. skarżąca nie posiadała prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Organ podkreślił, iż nieznajomość przepisów prawa nie może być usprawiedliwieniem dla nieprzestrzegania prawa przez obywateli. Organ wskazał, że na skarżącej ciążyła powinność zapoznania się z obowiązkami prawnymi dotyczącymi jej ubezpieczenia zdrowotnego, a w razie wątpliwości co do treści zasad prawnych dotyczących prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, skarżąca miała możliwość zwrócenia się z zapytaniem do odpowiednich jednostek terytorialnych Narodowego Funduszu Zdrowia, które w zakresie swoich kompetencji udzielają stosownych wyjaśnień.

W odniesieniu do odwołania, w którym skarżąca wyjaśnia, iż po tym piśmie stanowiącym odpowiedź na jej pismo, które odebrała po upływie 30 dni od wszczęcia postępowania, poprzez wyraźnie podkreślony fragment, zrozumiała, że istnieje możliwość wstecznego zgłoszenia – organ podkreślił, iż Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 25 marca 2019 r. znak: [...] również wyraźnie podkreślił fragment o możliwości dokonania zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego z datą wsteczną w terminie 30 dni od dnia poinformowaniu przez Fundusz o wszczęciu postępowania. Pomimo doręczenia powyższego pisma w dniu 8 kwietnia 2019 r. skarżąca nie dokonała zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego we wskazanym terminie, w związku z tym należało orzec o utrzymaniu w mocy decyzji I instancji.

Postępowanie dowodowe wykazało, iż skarżąca nie dochowała należytej staranności w ocenie swojej sytuacji prawnej, co do posiadanego ubezpieczenia zdrowotnego, a tym samym prawa do świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w dniach: 12 czerwca 2014 r., 21 lipca 2014 r., 19 grudnia 2014 r. oraz 27 lutego 2017 r.

Ponadto biorąc pod uwagę treść art. 50 ust. 15 pkt 2 ustawy o świadczeniach, Narodowy Fundusz Zdrowia nie mógł odmówić świadczeniodawcy, z którym łączyła go umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, zapłaty za świadczenia z powodu braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej osoby, która je uzyskała, jeżeli świadczeniobiorca w terminie przedstawił dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej lub złożył oświadczenie o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń. Skarżąca ubiegając się o uzyskanie świadczeń opieki zdrowotnej przedłożyła oświadczenia o przysługującym świadczeniobiorcy prawie do świadczeń opieki zdrowotnej. Koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych w takich przypadkach i poniesionych przez Narodowy Fundusz Zdrowia podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w wyniku wcześniej wydanej przez dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzji administracyjnej ustalającej obowiązek poniesienia kosztów i ich wysokość oraz termin płatności.

Zatem wraz z uprawomocnieniem się decyzji organu I instancji, w przypadku nieuregulowania przez skarżącą kosztów świadczeń opieki zdrowotnej w wysokości i terminie wskazanym w decyzji, sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła skarżąca M. N.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz na dokonaniu dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i stanowiska skarżącej - które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego i pominięciem pozostawania przez skarżącą w usprawiedliwionym błędzie o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu, w związku z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 17 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210 poz. 2135 ze zm.) - polegające na jego niezastosowaniu w sprawie, mimo zaistnienia przesłanki jego zastosowania.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia oraz poprzedzającej zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, ewentualnie o umorzenie postępowania administracyjnego,

Skarżąca podniosła, że w dniu 8 kwietnia 2019 r. odebrała zawiadomienie o wszczęciu postępowania przez Oddział Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia wzywający do wykazania posiadania przez nią prawa do świadczenia opieki zdrowotnej obejmującego okres od dnia 4 maja 2014 r. do dnia 31 stycznia 2015 r., a także od dnia 1 stycznia 2017 r. do dnia 23 kwietnia 2017 r., w związku ze skorzystaniem ze świadczeń opieki zdrowotnej w dniach: 12 czerwca 2014 r., 21 lipca 2014 r., 19 grudnia 2014 r. i 27 lutego 2017 r. Na wezwanie to skarżąca odpowiedziała od razu 12 kwietnia 2019 roku wskazując, w jej ocenie, podstawę przysługującego prawa do świadczeń opieki zdrowotnej - pozostawała osobą kształcącą się jako studentka studiów stacjonarnych na Uniwersytecie [...] (pozostawała studentką od 1 października 2010 r. do 11 września 2018 r., co wskazywała w piśmie). Skarżąca podniosła, że przez cały okres życia nie posiadała własnego odrębnego tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, aż do krótkotrwałego podjęcia przez nią pracy od stycznia 2014 do maja 2014 - wcześniej i później (aż do 2017 r.) korzystała ze świadczeń opieki zdrowotnej ze względu na status osoby uczącej się (poniżej 26. roku życia), oraz będącej zgłoszoną do ubezpieczenia zdrowotnego przez swojego ojca. Skarżąca podkreśliła, że jedna krótkotrwała praca (od stycznia 2014 do maja 2014 r.), choć skutkowała wygaszeniem prawa do świadczeń z tytułu zgłoszenia do ubezpieczenia przez ojca, istotnie nie zmieniła jej przekonania o tym, że podstawą jej ubezpieczenia jest status osoby kształcącej się (i będącej poniżej 26 roku życia).

Skarżąca podniosła, że pozostawała w błędnym przekonaniu, że przysługuje jej nieprzerwane prawo do świadczeń opieki zdrowotnej automatycznie z tytułu posiadania statusu osoby uczącej się i będącej poniżej 26 roku życia.

W odpowiedzi na wyjaśnienia z 12 kwietnia 2019 r. skarżąca otrzymała od organu odpowiedź, po otrzymaniu której ojciec skarżącej niezwłocznie dokonał wstecznego ubezpieczenia - 30 maja 2019 roku, a równocześnie skarżąca skontaktowała się telefonicznie z Oddziałem Narodowego Funduszu Zdrowia i pracownicami prowadzącymi sprawę w siedzibie Oddziału, przy ul. B w K - tłumacząc swoją sytuację. Otrzymała wówczas zalecenie czekania na otrzymanie decyzji i odwołania się od niej, wskazując na przyczyny pozostawania w błędnym przekonaniu o prawie do świadczeń opieki zdrowotnej.

Po otrzymaniu decyzji Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia skarżąca złożyła odwołanie, przedkładając potwierdzenia dokonania rejestracji oraz opisując, że w chwili korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, ponieważ całe życie była osobą kształcącą się.

W ocenie skarżącej Prezes NFZ nie dokonał gruntownej analizy poprzednich tytułów ubezpieczenia przed 2014 r., ani nie podjął się w żaden sposób zbadania, czy nie zachodzi w przedmiotowym stanie faktycznym przesłanka, o której mowa w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach. Zdaniem skarżącej, w realiach przedmiotowej sprawy, ocenie podlega nie tylko fakt niezgłoszenia, w spornym przedziale czasowym, do ubezpieczenia zdrowotnego - w tym wypadku jako członka rodziny - ojca z uwagi na przerwę spowodowaną objęciem ubezpieczeniem z tytułu podjęcia przez skarżącą krótkotrwałego zatrudnienia - lecz także okoliczności towarzyszące składaniu oświadczenia o objęciu ubezpieczeniem w momencie udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej w dniach 12 czerwca 2014 r., 21 lipca 2014 r., 19 grudnia 2014 r. i 27 lutego 2017 r.

Tymczasem organ II instancji nie poczynił żadnych ustaleń w powyższym aspekcie. Zdaniem skarżącej jako ponownie zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 1 lutego 2015 r. — powinna podlegać pod ubezpieczenie 27 lutego 2017 r., co pozostaje w sprzeczności z wydaną decyzją oraz wpływa na kwotę zapłaty wskazaną w decyzji.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej powoływanej jako "p.p.s.a.:), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., co oznacza, że jeżeli sąd administracyjny dostrzega naruszenie prawa w zaskarżonej decyzji, to niezależnie od argumentów skarżącego, tenże sąd administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak w odniesieniu do świadczeń udzielonych w dniach 12 czerwca 2014 r., 21 lipca 2014 r. i 19 grudnia 2014 r. z innych przyczyn, niż wskazane przez skarżącą. Z akt postępowania wynika, że skarżącej udzielono świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w dniach 12 czerwca 2014 r., 21 lipca 2014 r. i 19 grudnia 2014 r. Podstawą świadczeń były złożone przez skarżącą oświadczenia o prawie do takich świadczeń. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był natomiast art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach.

Organ jednak pominął okoliczność, że zgodnie z art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach, obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r., nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 18, jeżeli od dnia, w którym zakończono udzielanie świadczenia opieki zdrowotnej, o którym mowa w ust. 15, upłynęło 5 lat. Przepis ten określa maksymalny termin, do którego może być wydana decyzja ustalająca obowiązek poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, ich wysokość oraz termin płatności.

Skoro więc udzielanie świadczeń skarżącej zakończono odpowiednio 12 czerwca 2014 r., 21 lipca 2014 r. i 19 grudnia 2014 r., to w odniesieniu do pierwszego z tych świadczeń od 13 lutego 2019 r., w odniesieniu do drugiego od 22 lipca 2019 r., a w odniesieniu do trzeciego od 20 grudnia 2019 r. nie było prawnie dopuszczalne wydanie decyzji, o której mowa w art. 50 ust. 18 ustawy o świadczeniach. Art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach przewiduje bowiem ustawowy brak prawa do ustalenia przez organ obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej przez osobę, która w momencie udzielania jej świadczenia nie posiadała prawa do takich świadczeń finansowanych ze środków publicznych. Zatem Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia ma 5 lat, aby zebrać niezbędne dokumenty i przeprowadzić postępowanie administracyjne w celu wydania decyzji obciążającej pacjenta kosztami udzielonych mu świadczeń zdrowotnych (tak np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 czerwca 2021 r., sygn. III SA/Kr 441/21, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Należy podnieść, że w odniesieniu do pierwszego świadczenia termin przedawnienia upłynął już przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. W odniesieniu do pozostałych świadczeń nastąpiło to po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, lecz przed rozpatrzeniem odwołania. W takiej sytuacji organ odwoławczy nie był uprawniony do podjęcia rozstrzygnięcia merytorycznego z uwagi na upływ terminu przedawnienia.

W niniejszej sprawie nie ziściły się także przesłanki zawieszenia biegu terminu ustawowego do wydania decyzji, o którym to terminie mowa w art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach. Zgodnie z art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.) w okresie od 14 marca 2020 r. do 24 maja 2020 r. nastąpiło wstrzymanie rozpoczęcia i zawieszenie biegu terminów w postępowaniu administracyjnym. Termin końcowy wstrzymania lub zawieszenia biegu terminów w postępowaniu administracyjnym związany był z uchyleniem ww. art. 15zzr ust. 1 przez art. 46 pkt 20 ustawy z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875) i rozpoczęciem biegu wstrzymanych lub zawieszonych terminów po upływie 7 dni od daty wejścia w życie ww. ustawy z dnia 14 maja 2020 r. (art. 68 ww. ustawy z dnia 14 maja 2020 r.).

W rozpoznawanej sprawie powyższe przepisy, w ocenie Sądu, nie miały znaczenia. Ustawodawca w sposób wyraźny nie uregulował skutków wstrzymania rozpoczęcia czy też zawieszenia biegu terminów. Jedynie w art. 15zzs ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. (przepis ten jednak dotyczył postępowań, a więc były to terminy prawa procesowego, a nie materialnego) ustawodawca wskazał, że w okresie, o którym mowa w ust. 1:

- przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

- organom lub podmiotom prowadzącym odpowiednio postępowanie lub kontrolę nie wymierza się kar, grzywien ani nie zasądza się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

Są to więc przepisy, które nie dotyczą rozpoznawanej sprawy.

Z kolei zgodnie z art. 15zzs ust. 11 ww. ustawy z dnia 2 marca 2020 r. zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzące odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Wyraźne uregulowanie skutków wstrzymania rozpoczęcia biegu lub też zawieszenia biegu terminów prawa procesowego w cytowanych powyżej przepisach powoduje, że Sąd nie może domniemywać skutku w postaci automatycznego przedłużenia terminu materialnego na wydanie decyzji przez organ. Organ administracyjny, zgodnie z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a., ma obowiązek działać na podstawie przepisów prawa. Skoro żaden przepis prawa nie określał skutków przedłużenia terminów prawa materialnego na korzyść organu, to brak jest podstawy prawnej do tego typu interpretacji.

Ustawodawca wprawdzie w art. 15zzr ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. zawiesił bieg terminu prawa administracyjnego w zakresie przedawnienia, ale zdaniem Sądu, przedawnienie ustalonych zobowiązań dotyczących obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej, mogło rozpocząć swój bieg dopiero po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 50 ust. 21 ustawy o świadczeniach. Tylko w tym przypadku ustawodawca użył określenia "ulegają przedawnieniu" - ("Należności, o których mowa w ust. 18, ulegają przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym decyzja ustalająca te należności stała się ostateczna").

Aby mówić o przedawnieniu, czyli braku możliwości skutecznego dochodzenia świadczenia, to należność w ogóle musi powstać. W rozpoznawanej sprawie, należność dotycząca obowiązku poniesienia kosztów opieki zdrowotnej, nie powstaje z mocy prawa, ale na podstawie decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Skoro więc należność taka w ogóle nie powstała, to ww. art. 15zzr ust. 1 pkt 3 nie znajdował do niej zastosowania.

Należy również podkreślić, że w niniejszej sprawie przedawnienie nastąpiło wcześniej, przed wejściem w życie wyżej opisanych regulacji prawnych.

Także w zakresie świadczenia udzielonego w dniu 27 lutego 2017 r. skarga zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu bowiem, wbrew stanowisku zajętemu przez Prezesa NFZ, w stosunku do skarżącej zastosowanie znajdzie przesłanka, o której mowa w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach (w brzmieniu nadanym art. 1 ust. 2 lit. b) ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 1774). Na mocy przywołanego przepisu, obowiązku uiszczenia kosztów świadczenia nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Tym samym, w realiach przedmiotowej sprawy, ocenie podlega więc nie tylko fakt zgłoszenia skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego z nieprawidłową datą, w okresie obejmującym sporny dzień, jako członka rodziny ojca, z uwagi na przerwę spowodowaną objęciem ubezpieczeniem skarżącej z tytułu podjęcia przez nią zatrudnienia, lecz także okoliczności towarzyszące składaniu przez nią oświadczenia o objęciu ubezpieczeniem w momencie udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej w dniu 27 lutego 2017 r. Przepis ten wszedł w życie w dniu 12 stycznia 2017 r., czyli przed wszczęciem postępowania przez Prezesa NFZ.

Prezes NFZ nie przytoczył żadnych argumentów, z których mogłoby wynikać, w jakim przypadku uważałby za uprawnione powołanie się na klauzulę działania przez świadczeniobiorcę w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o posiadaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej określoną w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach i dlaczego w tak zakreślonym kręgu nie mieści się przypadek skarżącej.

W ocenie Sądu natomiast z akt postępowania wynika, że niemal przez cały czas (z wyjątkiem okresu od stycznia do maja 2014 r.), skarżąca nie posiadała własnego odrębnego tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, będąc zgłoszoną do ubezpieczenia zdrowotnego przez ojca. Okoliczność ta związana była z pobieraniem nauki przez skarżącą. Tak długi czas funkcjonowania w systemie ubezpieczeń zdrowotnych niemalże wyłącznie jako osoby posiadającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, z uwagi na zgłoszenie do tego ubezpieczenia przez ojca, mogło wykształcić u skarżącej przekonanie, że jest to w istocie stała podstawa do objęcia jej ubezpieczeniem zdrowotnym, tym bardziej, że skarżąca do 11 września 2018 r. kontynuowała naukę.

Czym innym jest w świetle w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach prawidłowość objęcia skarżącej ubezpieczeniem z racji zgłoszenia jej jako członka rodziny przez ojca, a czym innym świadomość skarżącej co do określonej w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach, przesłanki działania przez nią w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o posiadaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. W ocenie Sądu kontynuowanie przez skarżącą nauki i wcześniejsze zgłoszenie jej do ubezpieczenia zdrowotnego przez ojca, pozwala na przyjęcie, że składając oświadczenie o posiadaniu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej, skarżąca istotnie była o tym przekonany, a jej działanie znajdowało usprawiedliwienie w długotrwałym funkcjonowaniu jako osoby zgłoszonej do ubezpieczenia przez ojca, w ramach którego to zgłoszenia żadne nieprawidłowości do tego czasu nie występowały. Warto zauważyć, że w piśmiennictwie odnośnie art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach, zauważono, że ustawodawca nie zdefiniował samego pojęcia "działania w usprawiedliwionym przekonaniu posiadania prawa do świadczeń". Dlatego każdy tego rodzaju przypadek należy analizować i oceniać indywidualnie. Na ulgowe traktowanie powinny zasługiwać te sytuacje, w których brak prawa do świadczeń wynika z działania (zaniechania) innych podmiotów, niż osoba składająca przedmiotowe oświadczenie, czyli np. z przyczyn zawinionych przez płatnika składki na ubezpieczenie zdrowotne (por. D. E. Lach, Powszechne prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej, Praca i Zabezpieczenie Społeczne z 2017 r. nr 2, 7-13). W niniejszej sprawie osobą dokonującą zgłoszenia skarżącej do ubezpieczenia był ojciec skarżącej.

Ponadto, co nie może zostać pominięte, w dacie udzielenia skarżącej świadczeń zdrowotnych, istniała podstawa do objęcia jej ubezpieczeniem zdrowotnym jako członka rodziny osoby ubezpieczonej przez jej ojca, na co zwracał uwagę sam organ, informując skarżącą o możliwości wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia, również za sporny dzień 27 lutego 2017 r.

Zatem zgodzić należy się ze skarżącą, że w dniu 27 lutego 2017 r. pozostawała w usprawiedliwionym, błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. Tym samym organ niezasadnie odmówił odstąpienia od obciążenia jej kosztami udzielonego świadczenia zdrowotnego, na podstawie art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach.

Sąd stwierdza także, że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a., w przypadku o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. W orzecznictwie wskazuje się, że umorzenie postępowania nie zależy od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Taką przyczyną jest niemożność wydania decyzji w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej z powodu upływu 5-letniego terminu, o którym mowa w art. 50 ust. 20 ustawy o świadczeniach, a także zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 50 ust. 17 ustawy o świadczeniach. Sąd skorzystał więc z uprawnienia umorzenia postępowania administracyjnego, aby zakończyć postępowanie prowadzone wobec skarżącej.

Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., Sąd umorzył postępowanie administracyjne (pkt II sentencji wyroku).