Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 291/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1, art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126 art. 130 ust. 1 zd. 2, art. 130 ust. 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Rafał Wolnik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 22 grudnia 2021 r. nr NWXIV.7581.2.33.2020 w przedmiocie odszkodowania za zmniejszenie wartości i użyteczności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia 31 lipca 2020 r. nr. [...]; 2. zasądza od organu administracji Wojewody Śląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewoda Śląski (dalej – organ odwoławczy, Wojewoda) decyzją z dnia 22 grudnia 2021 r. nr NWXIV.7581.2.33.2020, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm. - dalej k.p.a.) w związku z art. 9a, art. 129 ust. 1 i 5 pkt 3 oraz art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm. - dalej u.g.n.), po rozpoznaniu odwołania W. B. (dalej – Skarżący, Wnioskodawca), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia 31 lipca 2020 r. nr[...], którą:

1) odmówiono ustalenia i wypłaty odszkodowania odpowiadającego zmniejszeniu wartości i użyteczności działki nr [...] o powierzchni 3.046 m2, obr. J., posiadającej urządzoną Księgę Wieczystą nr [...] z powodu budowy urządzeń przesyłowych, tj. linii 220 kV [...] na odcinku przebiegającym przez teren miasta J., na podstawie decyzji Naczelnika Miasta J. z dnia 17 lutego 1976 r. nr [...]

2) odmówiono ustalenia i wypłaty odszkodowania odpowiadającego wartości poniesionych szkód (tj. odszkodowania w pełnym zakresie obejmującego rzeczywiste straty i utracone korzyści) na działce nr [...] o powierzchni 3.046 m2, obr. J., posiadającej urządzoną Księgę Wieczystą nr [...] z powodu budowy urządzeń przesyłowych, tj. linii 220 kV [...] na odcinku przebiegającym przez teren miasta J., na podstawie decyzji Naczelnika Miasta J. z dnia 17 lutego 1976 r. nr [...].

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia 22 maja 2017 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł o: 1) ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania odpowiadającego wartości poniesionych przez Wnioskodawcę szkód spowodowanych budową na jego nieruchomości (działka nr[...] ) urządzeń przesyłowych, 2) ustalenie wysokości i wypłatę odszkodowania odpowiadającego zmniejszeniu wartości i użyteczności nieruchomości Wnioskodawcy (działka nr[...] ) z powodu budowy na nich urządzeń przesyłowych.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ I instancji decyzją z dnia 31 lipca 2020 r. odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania z tytułu poniesionych szkód, jak również odszkodowania za zmniejszenie wartości i użyteczności nieruchomości położonej w J., oznaczonej jako działka nr[...], obręb J., z powodu budowy urządzeń przesyłowych.

W jej uzasadnieniu negatywne stanowisko co do żądań Skarżącego uzasadniono tym, iż w przypadku praw o charakterze publicznoprawnym musi istnieć podstawa prawna wskazująca na przejście danego prawa na następców prawnych (zob. wyrok NSA z dnia 29 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 740/19). Tymczasem, jak podniósł organ I instancji, zarówno art. 35 ust. 1 i art. 36 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70 z późn. zm. – dalej u.z.t.w.), jak i art. 124 u.g.n. takiej podstawy prawnej nie stanowią, nie wskazują bowiem następców prawnych, jako podmiotów uprawnionych do zgłaszania roszczeń w przedmiocie odszkodowania za szkody powstałe na nieruchomości, bądź zmniejszenia jej wartości w związku ze zdarzeniami, o których mowa w powołanych przepisach. Organ I instancji odnotował, że Wnioskodawca nie był właścicielem nieruchomości w chwili lokalizacji na niej inwestycji.

Niezależnie od tego Prezydent Miasta podjął czynności mające ustalić, czy umiejscowienie linii elektroenergetycznych na działce spowodowało zmniejszenie jej wartości. Mając na uwadze art. 130 u.g.n. przyjął, że wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia prawa. Uwzględniając datę wydania decyzji o lokalizacji urządzeń przesyłowych, tj. 17 stycznia 1976 r., wskazał, że zgodnie z Planem Jednostek Osadniczych Powiatu C., zatwierdzonym uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia[...] działka nr [...] położona była w obszarze oznaczonym symbolem – droga ekspresowa[...] . W sporządzonym operacie szacunkowym rzeczoznawca majątkowy stwierdził, że działka nr [...] w części południowej była zabudowana budynkiem mieszkalnym, natomiast w części środkowej i północnej (nad którą przebiega napowietrzna linia elektroenergetyczna) była niezabudowana. W opinii rzeczoznawcy majątkowego, fakt przeznaczenia działki w miejscowym planie pod drogę publiczną pozwolił na przyjęcie, że kwestia utrudnień związanych z linią elektroenergetyczną nie wpłynęła na zmianę wartości nieruchomości.

W odwołaniu z dnia 27 sierpnia 2020 r. pełnomocnik Wnioskodawcy zarzucił rozstrzygnięciu pierwszoinstancyjnemu:

1) obrazę przepisów prawa materialnego poprzez naruszenie art. 124 ust. 1, art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130 ust. 1 u.g.n.;

2) obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść wydanej decyzji poprzez naruszenie art. 7, art. 9, art. 10, art. 14, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 1, 3 i 4 k.p.a.

W tej sytuacji pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie odszkodowania Skarżącemu w kwocie 215.989 zł.

Wojewoda decyzją z dnia 22 grudnia 2021 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W jej motywach, powołując się na uchwałę NSA z dnia 22 lutego 2021 r. o sygn. akt I OPS 1/20, stwierdzono, że nie ma przeszkód w kontrolowanej sprawie do rozstrzygnięcia o odszkodowaniu, na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. za ograniczenie korzystania z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w związku z decyzją z dnia 17 stycznia 1976 r., o ile spełnione zostaną przesłanki ustawowe do ustalenia i wypłaty odszkodowania na gruncie powołanej powyżej regulacji oraz przy jednoczesnym stwierdzeniu, że takie odszkodowanie nie zostało już wypłacone.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego doprowadziła organ odwoławczy do wniosku, że w dacie wydania decyzji o lokalizacji linii elektroenergetycznych właścicielami działki nr [...] byli A. i M. B., którzy nabyli to prawo z mocy prawa z dniem 1 listopada 1971 r. na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, co potwierdzono aktem własności z dnia 30 marca 1977 r. nr[...]. Wojewoda uznał również, że Wnioskodawca, jako spadkobierca po poprzednich właścicielach legitymuje się prawem do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie przy zastosowaniu obecnie obowiązujących przepisów (zob. uchwała NSA z dnia 22 lutego 2021 r. o sygn. akt I OPS 1/20). Przyjął również, że w związku z wydaniem decyzji z dnia 17 stycznia 1976 r. nie zostało ustalone i wypłacone odszkodowanie ówczesnym właścicielom nieruchomości, a roszczenie o jego uzyskanie nie uległo przedawnieniu (ustawodawca nie ograniczył czasu jego dochodzenia). Wyraził przy tym stanowisko, że wybudowanie linii elektroenergetycznej wpłynęło na ograniczenie prawa własności. Jednak ze względu na fakt, że w czasie realizacji inwestycji przedmiotowa działka przeznaczona była w miejscowym planie w pod drogę ekspresową, to realizacja linii napowietrznej nie wpłynęła na zmianę jej wartości. Tym samym organ odwoławczy zaakceptował prawidłowość sporządzonego w sprawie operatu szacunkowego. Wojewoda dodał, że przeznaczenie nieruchomości przede wszystkim ustalana jest w oparciu o miejscowym plan (art. 154 ust. 1 u.g.n.), a nie jego rzeczywistego wykorzystywania. Podkreślił również, że wysokość odszkodowania nie może odpowiadać w niniejszej sprawie równowartości działki – jak żąda tego pełnomocnik - gdyż nie doszło do pozbawienia prawa własności, a jedynie jego ograniczenia.

W skardze z dnia 26 stycznia 2022 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Wnioskodawcy zarzucił decyzji Wojewody:

1) obrazę przepisów prawa materialnego poprzez naruszenie:

a) art. 124 ust. 1 w związku z art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji;

b) art. 130 ust. 1 w związku z art. 124 ust. 1, art. 128 ust. 4 oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. - poprzez ich błędną wykładnię w drodze uznania zasadności stanowiska rzeczoznawcy majątkowego w zakresie błędnego ustalenia przeznaczenia nieruchomości na podstawie Planu Zespołu Jednostek Osadniczych Powiatu C., zatwierdzonego uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] w przypadku gdy faktycznie na przedmiotowej nieruchomości, nie doszło nigdy do realizacji inwestycji o nazwie droga ekspresowa[...], dlatego też winno się przyjąć w sprawie przeznaczenie faktyczne nieruchomości, a nie jej przeznaczenie w niniejszym dokumencie;

2) obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na treść wydanej decyzji poprzez naruszenie:

a) art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;

b) art. 77 § 1, art. 7 oraz art. 78 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, co miało skutek w drodze zlekceważenie zasady prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywateli, co wyraziło się w szczególności pominięciem w całości wniosków dowodowych Skarżącego w zakresie opinii innego biegłego rzeczoznawcy majątkowego;

c) art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i dokonanie dowolnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zamiast oceny swobodnej, bez wskazań doświadczenia życiowego i z pominięciem oczywistych dowodów poprzez uznanie, że opinia/operat szacunkowy został wykonany prawidłowo, mimo wielokrotnej jego negacji ze strony Skarżącego;

d) art. 107 § 1 i 4 oraz art. 9 i art. 10 k.p.a. poprzez brak opisania w uzasadnieniu decyzji podstaw faktycznych i prawnych jej wydania, w szczególności poprzez pominięcie uzasadnienia podstawy utrzymania w mocy decyzji odmownej wydanej w sprawie przez organ I instancji;

e) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak w uzasadnieniu decyzji wskazania faktów, które organ odwoławczy uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Wobec tych zarzutów pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy poprzez ustalenie i wypłatę odszkodowania zgodnie z wnioskiem. Ponadto w skardze zawarto żądania zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W motywach skargi zaznaczył, że Wojewoda przychylił się do jego stanowiska o tym, że jego mocodawca dysponuje legitymacją do ubiegania się o odszkodowanie z tytułu ograniczenia własności działki o nr[...]. Następnie odwołując się do orzecznictwa podniósł, że ustalenie odszkodowania winno nastąpić w oparciu o obecnie obowiązujące przepisy, a konkretnie na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Zasadność roszczenia Skarżącego pełnomocnik uzasadnił tym, że linia elektroenergetycznych przebiegająca przez nieruchomość doprowadziła do ograniczenia prawa własności, chociażby w zakresie możliwości jej zabudowy. Ponieważ jest to pewna forma wywłaszczenia, a do tej pory odszkodowanie nie zostało ustalone i wypłacone, to żądanie Wnioskodawcy jest w pełni uprawnione.

Uzasadniając zarzuty skargi wskazano, że organy obu instancji nie wykazały i nie uzasadniły swego stanowisku dotyczącego braku podstaw dla przyznania Skarżącemu odszkodowania z tytułu ograniczenia jego prawa. W dalszej kolejności pełnomocnik nie zgodził się ze stanowiskiem, że przeznaczenie nieruchomości ustala się w oparciu o plan miejscowy, a nie faktyczne jej zagospodarowanie. Pogląd ten umotywował tym, że wywłaszczenie następuje niezależnie od przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie, jak również możne dotyczyć nieruchomości nie objętej takim aktem. Ponadto za takim podejściem przemawia również to, że na tej nieruchomości nie została zrealizowana droga ekspresowa wskazywana w Planie Jednostek Osadniczych Powiatu C. Zasygnalizowano także, że Skarżący, jak również jego poprzednicy prawni nie słyszeli o tego rodzaju przedsięwzięciu.

Według pełnomocnika, podejście organów do sprawy prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady ochrony własności, gdzie dopuszcza się wywłaszczenie nieruchomości, ale za słusznym odszkodowaniem. Tymczasem prawo Wnioskodawcy mimo, że zostało znacznie ograniczone, to nie zostało mu to zrekompensowane. Autor skargi zwrócił uwagę również na to, że rzeczoznawca majątkowy w sporządzonym operacie winien dokonać oceny wpływu obciążenia nieruchomości na jej wartość ze względu na realizację linii elektroenergetycznych, a nie budowy drogi ekspresowej. Ponadto rzeczoznawca powinien przy ustalaniu przeznaczeniu nieruchomości wziąć pod uwagę, że działka nr [...] od lat 50 XX w. do chwili obecnej ma charakter budowlany.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody z dnia 22 grudnia 2021 r., którą odmówiono Skarżącemu ustalenia i wypłaty odszkodowania za zmniejszenie wartości i użyteczności nieruchomości, co zostało spowodowane realizacją urządzeń przesyłowych (napowietrznej linii elektroenergetycznej) oraz za poniesione szkody z tego tytułu. Poza sporem jest to, że wykonanie wspomnianych urządzeń przesyłowych doprowadziło do ograniczenia własności Wnioskodawcy. Brak jest natomiast zgody co do tego, czy przeznaczenie działki, której dotyczy wniosek o odszkodowanie, winno być ustalane w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w dacie ograniczenia prawa, czy też należy wziąć pod uwagę ówczesne jej zagospodarowanie. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia ma kluczowe znaczenie dla sprawy, gdyż wpływa na ocenę, czy realizacja linii elektroenergetycznych doprowadziła do zmiany wartości nieruchomości Skarżącego.

Przystępując do rozważań wskazać przyjdzie, że inwestycja ograniczająca własność działki nr[...] została zrealizowana na podstawie ostatecznej decyzji nr[...] Naczelnika Miasta J. z dnia 17 stycznia 1976 r. znak[...] , którą wydano na podstawie art. 35 ust. 1 u.z.t.w.

Z racji na to, że akt ten został sporządzony w innym stanie prawnym pojawia się wątpliwość co do reżimu prawnego mającego zastosowanie w sprawie. Kwestia ta została wyjaśniona w uchwale NSA z dnia 22 lutego 2021 r. o sygn. akt I OPS 1/10, gdzie wyrażono pogląd, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 u.z.t.w. może być od dnia 1 stycznia 1998 r. ustalone na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. dla spadkobiercy właściciela nieruchomości wymienionej w art. 35 ust. 1 u.z.t.w. Zatem NSA opowiedział się za stosowaniem w tego przypadkach aktualnie obowiązujących przepisów regulujących zasady ustalania i wypłaty odszkodowania z tytułu pozbawienia lub ograniczenia prawa własności (jej wywłaszczenia).

Orzeczeniem tym ujednolicono również stanowisko sądów administracyjnych w przedmiocie osób legitymujących się do ubiegania o odszkodowanie, jeżeli nie zostało ono wcześniej wypłacone poprzednikom i spełnione zostały ku temu przesłanki. Otóż przyjęto w nim, że z roszczeniem tym mogą występować spadkobiercy (sukcesorzy uniwersalni) osób dysponujących prawem własności w czasie, kiedy doszło do wywłaszczenia nieruchomości. W niniejszym przypadku działka nr[...]w części była darowana Skarżącemu przez rodziców, a w części nabył ją w drodze spadkobrania po obojgu rodziców. Finalnie ugodą z dnia [...] zawartą przed Sądem Rejonowym w J. (sygn. akt[...]) stał się jej jedynym właścicielem. W oparciu o te ustalenia bez wątpienia Wnioskodawca jest uprawniony do zainicjowania postępowania w przedmiocie odszkodowania za ograniczenie prawa własności.

W myśl art. 124 ust. 1 u.g.n. starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Powyższy organ w takim przypadku wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126 u.g.n. (art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n.), a ponadto gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie (art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.).

Przechodząc do zasadniczego problemu wskazać przyjdzie, że zgodnie z art. 130 ust. 1 zd. 2 u.g.n. w przypadku gdy starosta wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, wtedy też przepis art. 134 u.g.n. stosuje się odpowiednio. Dodać należy, że ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości (art. 130 ust. 2 u.g.n.).

Podstawą ustalenia wysokości odszkodowania jest co do zasady wartość rynkowa (art. 134 ust. 1 u.g.n.). Zaznaczyć jednak należy, że wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości (art. 134 ust. 3 u.g.n.). Jeżeli natomiast przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia (art. 134 ust. 4 u.g.n.). Wynika stąd, że art. 134 ust. 4 u.g.n. wyraża tzw. zasadę korzyści, która polega na tym, że jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje zwiększenie jej wartości, wartość nieruchomości dla celów odszkodowania określa się według alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia (zob. wyrok NSA z dnia 2 października 2019 r. sygn. akt I OSK 5/18, Lex nr 2769121). Nie ma on zastosowania, gdy zgodne z celem wywłaszczenia przeznaczenie nieruchomości nie powoduje zwiększenia jej wartości w porównaniu z aktualnym przeznaczeniem, co może często mieć miejsce w przypadku wywłaszczania nieruchomości pod drogi publiczne, m.in. gdy przeznaczenie w planie miejscowym jest takie samo, jak przeznaczenie wedle celu wywłaszczenia. W takich przypadkach stosuje się art. 134 ust. 3 u.g.n. i poprzedzające go ust. 1-2 tego artykułu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 496/20, Lex nr 3173776).

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że podstawą wydanego rozstrzygnięcia był operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, tak jak wymaga tego art. 130 ust. 2 u.g.n. Biegły jednak dokonał oszacowania przedmiotowej nieruchomości przyjmując, że jest to działka drogowa, zgodnie z przeznaczeniem określonym w Planie Zespołu Jednostek Osadniczych Powiatu C.. Tymczasem w myśl zasady wyrażonej w art. 134 ust. 3 w związku z art. 130 ust. 1 zd. 2 u.g.n. przy ustalaniu wartości nieruchomości dla potrzeb odszkodowania należy brać pod uwagę przede wszystkim sposób jej użytkowania z dnia pozbawienia lub ograniczenia prawa. Odstępstwo od tej reguły dopuszczalne jest tylko i wyłącznie w przypadku, gdy sposób użytkowania zgodny z celem wywłaszczenia wpływa na podwyższenie wartości nieruchomości. Oznacza to, że rzeczoznawca majątkowy winien wpierw dokonać ustalenia faktycznego zagospodarowania działki nr [...] w dniu ograniczenia prawa, tj. 17 stycznia 1976 r. W odniesieniu do ograniczenia prawa nie zasadnym wydaje się badanie, czy alternatywny sposób użytkowania nieruchomości wynikający z realizacji celu publicznego wpłynie pozytywnie na jej wartość dla ewentualnego zastosowania art. 134 ust. 4 u.g.n. W odniesieniu do ograniczenia prawa związanego z wykonaniem linii elektroenergetycznych trudno sobie wyobrazić, aby takie działania mogły wpłynąć na poprawę walorów działki. Dlatego w tego rodzaju przypadkach najczęściej podstawą dla określenia wartości będzie art. 134 ust. 3 u.g.n.

W konsekwencji tego należało dokonać oceny wpływu lokalizacji urządzeń przesyłowych na wartość nieruchomości według sposobu jej użytkowania w dniu 17 stycznia 1976 r., a nie jej przeznaczenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zatem naruszono art. 134 ust. 1, 3 i 4 u.g.n.

Organ odwoławczy uzasadniając prawidłowość założenia rzeczoznawcy majątkowego wskazał na art. 154 ust. 1 u.g.n., w którym stwierdza się, że wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Przepis ten jednak wskazuje na przeznaczenie nieruchomości, jako jeden z elementów, który ma wpływ na wybór podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości. Czym innym jest natomiast określenie podstawy ustalenia wysokości odszkodowania, które jest warunkowane wartością nieruchomości ustalanej zgodnie z wytycznymi wypływającymi z art. 134 u.g.n.

Analiza operatu szacunkowego prowadzi do wniosku, że rzeczoznawca majątkowy dopuścił się błędu metodologicznego. Mianowicie przeprowadzone przez niego szacowanie wartości nieruchomości odnosi się wyłącznie do terenu niezbudowanego, nad którym przebiegają napowietrzne linie elektroenergetyczne, a którego powierzchnie określono jako 2.107 m2. Zatem opracowaniem nie została objęta zabudowana część działki nr[...] . Taki sposób podejścia wypacza wynik operatu szacunkowego. Otóż art. 130 ust. 2, czy też art. 134 u.g.n. odwołuje się do wartości nieruchomości, jako całości. Żadne z uregulowań nie pozwala na przyjęcie stanowiska, że wpływ ograniczenia prawa na wartość nieruchomości ustala się tylko w odniesieniu do tej części, która bezpośrednio jest tym dotknięta (w badanym przypadku, nad którą przebiegają linie elektroenergetyczne). Zaistnienie przeszkód w pełnym wykorzystywaniu nieruchomości ma znaczenie dla całej nieruchomości, a nie tylko tego jej wycinka, którego te ograniczenia dotyczą.

W tej sytuacji operat szacunkowy zawierający opisane wyżej nieprawidłowości, będąc kluczowym dowodem w sprawie, nie mógł stanowić podstawy dla wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Organ I instancji winien zatem w toku ponownego rozpatrywania wniosku Skarżącego uwzględnić poczynione wcześniej uwagi i wskazania, a w szczególności te dotyczące ustalenia sposobu wykorzystywania nieruchomości w chwili ograniczenia prawa, jak również zasad ustalenia wartości nieruchomości.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organy orzekające w niniejszej sprawie oprócz błędnej wykładni prawa materialnego naruszyły również przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.).

Sąd orzekł o kosztach na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 697 zł, obejmujące wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł, opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, koszty zastępstwa procesowego, określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 z późn. zm.).