Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 393/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2009-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3 i 3a
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 106 par. 3, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Lubiński Sędziowie: Sędzia WSA Cezary Koziński (spr.) Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant: Tomasz Spodziewała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2009 roku sprawy ze skargi W. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Funduszu Pracy. Oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 393/09

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 9 kwietnia 2008 r. W. S. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. z prośbą o umorzenie zaległych składek. Prośbę swą umotywował trudną sytuacją materialną, wskazując, że ma 61 lat, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wcześniej pracował w firmie "A" na stanowisku technologa w Dziale Badań Naukowych. Po zwolnieniu z pracy zmuszony był otworzyć działalność gospodarczą, którą prowadził do 2001 r. Ze względu na powstałe długi w ZUS nie otrzymał żadnego świadczenia, a Urząd Pracy nie miał dla niego żadnej propozycji zatrudniania. Aby utrzymać swoje gospodarstwo domowe korzystał z pomocy ojca. W 2004 r. zmarł jego ojciec, a on sam uległ wypadkowi – złamał rękę. Syn z powodu trudnej sytuacji materialnej w rodzinie musiał wyjechać za granice do swojej matki.

Wnioskodawca uważa zatem, że jest osobą "wykluczoną" ze społeczeństwa, gdyż nie należy mu się żadne świadczenie. W bieżącym utrzymaniu pomaga mu syn - przysyłający z zagranicy niewielkie kwoty pieniężne - rodzina, znajomi oraz pewna organizacja partyjna.

Wnioskodawca nadmienił również, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. umorzył część zaległych składek na ubezpieczenie społeczne.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. decyzją z dnia [...]r. nr [...], w oparciu o art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, art. 28 ust. 1, 2, 3 i 3a oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm) - powoływanej dalej jako u.s.u.s., odmówił W. S. umorzenia należności z tytułu składek za okres od stycznia 1999 r. do grudnia 2001 r. na: ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie 32.166,59 zł, ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 6.253,13 zł i Fundusz Pracy w łącznej kwocie 2.306,63 zł.

Organ rentowy wskazał na materiał dowodowy zebrany w sprawie i po przytoczeniu treści przepisów art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), uznał argumenty powołane przez stronę jako niewystarczające do umorzenia powyższych należności. Stwierdzono, iż od dnia 2 czerwca 2008 r. wnioskodawca jest zatrudniony na ¼ etatu, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tego tytułu stanowi kwota 300,- zł; utrzymuje się dzięki pomocy syna, rodziny, znajomych i organizacji partyjnej SLD w zakresie zakupu żywności; jego comiesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania (położonego w Ł. przy ul. A 14/16) pokrywane są przez syna zobowiązanego i wynoszą 574,- zł (czynsz bieżący 330,- zł, czynsz zaległy 100,- zł, energia elektryczna 42,- zł, gaz 22,- zł, telefon 80,- zł). Ponadto przyjęto, wg oświadczenia strony, iż zobowiązany miesięcznie zakupuje leki za kwotę 50,- zł i posiada zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu na zakup pościeli ekologicznej (miesięczna rata wynosi 90,- zł). Organ ustalił również, iż W. S. jest właścicielem mieszkania nr 95 położonego w Ł. przy ul. B 4, które nabył w drodze spadku po zmarłym ojcu, a według oświadczenia zobowiązanego lokal ten przekazał synowi i dodatkowo mieszkanie to jest zadłużone na kwotę 569,04 zł.

W ocenie organu rentowego, skoro przez kilka lat zobowiązany utrzymuje się dzięki pomocy finansowej otrzymywanej od syna, rodziny, znajomych, bądź organizacji partyjnej SLD i był w stanie ponosić koszty utrzymania dwóch mieszkań oraz opłaty za telefon w wysokości 80,- zł miesięcznie, to z pewnością obecnie, kiedy zobowiązany podjął zatrudnienie i prawdopodobnie w miesiącu grudniu 2008 r. otrzyma emeryturę, można uznać, że istnieje możliwość uregulowania przez zobowiązanego zadłużenia w dłuższym okresie czasu na dogodnych warunkach, w formie rozłożenia zadłużenia na raty.

Organ rentowy podkreślił również, iż ubezpieczonemu została już raz udzielona ulga w postaci umorzenia części zaległych składek za okres od lutego do grudnia 1998 r. w łącznej wysokości 9.003,60 zł. Zdaniem Zakładu w obecnym stanie faktycznym wniosek o udzielenie ulgi nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brana jest pod uwagę obecna sytuacja finansowa zobowiązanego, która może nie mieć charakteru trwałego, a jedynie przejściowy. Z kolei uprawnienia organów rentowych do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zobowiązań składkowych mają każdorazowo charakter uznaniowy, a ich wykorzystanie uwarunkowane jest względami społecznymi i gospodarczymi; Zakład nie może z instytucji umorzenia czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia płatnika z obowiązku opłacania składek, głównie i przede wszystkim z powodu braku majątku lub dostatecznych środków do zrealizowania zaległości. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, jak i jej negatywnymi skutkami, winien odpowiadać podmiot prowadzący tę działalność, zarówno w trakcie jej prowadzenia, jak i po jej zakończeniu. W przeciwnym razie negatywne skutki działalności płatników byłyby przenoszone na innych płatników, którzy terminowo wywiązują się z ustawowego obowiązku opłacania składek. Także posiadanie przez zobowiązanego innych zaległości (np. z tytułu czynszu), nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności wobec ZUS, gdyż każdy wierzyciel ma prawo, a co więcej obowiązek dochodzenia swoich należności.

W ocenie organu, za udzieleniem ulgi nie mogą przemawiać zdarzenia przeszłe, np. złamanie ręki i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności do dnia 31 grudnia 2006 r. Obecnie ubezpieczony osiąga dochody z tytułu zatrudnienia i istnieje możliwość dochodzenia należności z wynagrodzenia za pracę na drodze postępowania egzekucyjnego; posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr 3 położonego w Ł. przy ul. A 14/16 oraz lokalu nr 95 położonego w Ł. przy ul. B 4. W tym przypadku nie można mówić o całkowitej nieściągalności zaległych składek, jak również nie zaistniały przesłanki do umorzenia tych należności na podstawie § 3 ust. 1 w/w rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

Wnioskiem z dnia 20 października 2008 r. W. S. zwrócił się do Prezesa ZUS z prośbą o ponowne rozpoznanie jego sprawy. Nie zgodził się on z uzasadnieniem decyzji, a w szczególności z przedstawioną tam informacją Powiatowego Urzędu Pracy na temat jego okresu bezrobocia. Podkreślił, iż firmę zlikwidował 20 grudnia 2001 r. Przez kilka miesięcy porządkował swoje życie po bardzo wyczerpujących ostatnich dwóch, trzech latach prowadzenia działalności gospodarczej; intensywnie poszukiwał pracy na własną rękę. Powiatowy Urząd Pracy nie zaproponował mu nigdy zatrudnienia. W 2004 r. złamał rękę i przez okres sześciu miesięcy przebywał na zwolnieniu lekarskim, następnie pobierał zasiłek z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. W ocenie strony niemożność znalezienia pracy powinna być uwzględniona przez ZUS na korzyść ubezpieczonego przy wydawaniu decyzji.

W zakresie swojej sytuacji materialnej wnioskodawca wskazał, iż lokal mieszkalny po zmarłym ojcu był przeznaczony dla jego syna i lokal ten darował mu w lipcu 2007 r. W mieszkaniu tym zamieszkiwali znajomi syna, którzy opłacali tylko czynsz i media. Z kolei kredyt na zakup pościeli ekologicznej został zaciągnięty – jak oświadczył W. S. - na rzecz znajomej, która spłaca ten kredyt. Na leki wydaje tylko 50,- zł, lecz w dalszym ciągu nie wykupuje wszystkich leków. Z pomocy żywnościowej od SLD nie korzystał już od kilku miesięcy. Obecnie zarabia 290,- zł.

Strona uważa także, iż "z jego składek, tak jak ze składek milionów innych obywateli RP były umarzane zaległe składki ZUS kopalniom węgla kamiennego, hutom, stoczniom i partii PC". To w jego ocenie narusza równość wobec prawa - art. 32 i 61 Konstytucji RP.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał rozstrzygnięcie z dnia [...] r.

Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu, iż uprawnienia Zakładu do zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu składek mają charakter uznaniowy, a ich wykorzystanie uwarunkowane jest każdorazowo względami społecznymi i gospodarczymi, co z kolei oznacza, że nawet wystąpienie okoliczności, do których odwołują się przepisy, nie obliguje Zakładu do podjęcia decyzji o umorzeniu. Celem ponownego rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku, Prezes Zakładu przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, a następnie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy dokonał analizy aktualnej sytuacji materialno – finansowej zobowiązanego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że W. S. osiąga dochody z tytułu emerytury w wysokości 1.463,80 zł brutto (1.216,06 zł netto); prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i tytułem comiesięcznych wydatków ponosi koszty w wysokości 473,- zł, na co składają się opłaty za: czynsz (344,- zł), energię elektryczną (45,- zł), gaz (24,- zł), telefon (ok. 60,- zł). Ponadto ponosi miesięczne wydatki związane z: opłatą za telewizję kablową w wysokości 30,- zł, opłatą składki PZU w wysokości 34,- zł i zakupem leków w wysokości 50,- zł. Posiada też zobowiązania z tytułu zaległego czynszu, które na dzień 30 listopada 2008 r. wynosiły 1.141,54 zł plus należne odsetki, oraz kredytu spłacanego przez osobę trzecią. Wnioskodawca oświadczył również – jak wskazano - iż w grudniu 2008 r. z uwagi na rozpoznanie "nadwrażliwości jelita grubego – okrężnicy" poniósł koszty w wysokości ok. 120,- zł.

Uwzględniając sytuację materialną zobowiązanego, Prezes ZUS uznał, iż uniemożliwia ona jednorazową spłatę zadłużenia, jednak nie stanowi wystarczającej przesłanki do umorzenia należności. Posiadanie innych zobowiązań wobec innych wierzycieli (z tytułu zaległego czynszu), nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności, ponieważ na Zakład został nałożony ustawowy obowiązek dochodzenia należności, który zgodnie z art. 24 u.s.u.s wynosi 10 lat. Także ponoszenia kosztów z tytułu opłat za telewizję kablową nie można zaliczyć do wydatków niezbędnych.

Organ odwoławczy podkreślił, iż ZUS jest władny egzekwować należności z tytułu nieopłaconych składek, na drodze przymusowego postępowania egzekucyjnego, ze świadczenia emerytalnego wnioskodawcy. Tym samym należy uznać, że uiszczenie należności w tej formie nie wywołuje skutku, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W ocenie Prezesa ZUS oznacza to, że wnioskodawca nie wykazał, iż opłacenie należności wobec ZUS mogłoby pozbawić stronę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a tym samym nie zachodzi przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia (zobowiązany osiąga comiesięczne dochody z tytułu przyznanej emerytury). Wnioskodawca nie wykazał również tego, że choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, jak również nie wykazał, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które mogłoby spowodować, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności (wnioskodawca z dniem 20 grudnia 2001 r. zaprzestał prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej).

Organ odwoławczy zaznaczył, iż przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku brana jest pod uwagę obecna sytuacja finansowa zobowiązanego, która uległa poprawie w związku z przyznaniem świadczenia emerytalnego – stałego źródła dochodu. Z kolei w odniesieniu do okoliczności równego traktowania obywateli wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP), wskazano, że równość wobec prawa oznacza, iż każdy złożony wniosek o umorzenie należności rozpatrywany jest w oparciu o te same przepisy prawa. Każdy wniosek o umorzenie należności z tytułu składek podlega równej indywidualnej ocenie z uwzględnieniem przesłanek społeczno – gospodarczych, a umorzenie zobowiązań jest decyzją swobodnego uznania w ramach obowiązującego prawa.

W. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w której nie zgodził się z uzasadnieniem tej decyzji i tak jak w poprzednich pismach, przedstawił przebieg swojego zatrudnienia, okoliczności powstania zadłużenia w składkach na ubezpieczenie społeczne oraz wyraził swoje niezadowolenie co do braku równego traktowania podmiotów gospodarczych i obywateli w Polsce.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.

Należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, jak również odsetki od tych należności, zasadniczo mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Zgodnie z art. 28 ust. 3 całkowita nieściągalność, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, według zasad określonych w rozporządzeniu (art. 28 ust 3a w/w ustawy).

Warunkiem niezbędnym (ale nie wystarczającym) jest zaistnienie okoliczności wymienionych w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Okoliczności wymienione w tym przepisie nie mają charakteru katalogu zamkniętego, o czym świadczy użyte w nim sformułowanie "w szczególności". Nie muszą występować łącznie i dają możliwość organowi uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego.

Decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są na zasadzie uznania administracyjnego. Oczywiście podlegają one kontroli sądowej, ale ze względu na specyficzny charakter spraw, których dotyczą, kontrola ta ma zakres nieco ograniczony. Jeżeli zatem organ poprawnie przeprowadzi postępowanie dowodowe i dokonana przez niego ocena stanu faktycznego jest właściwa, to samo wyprowadzenie wniosku przesądzającego o wyniku sprawy jest zagadnieniem natury słusznościowej, które pozostaje poza zakresem kontroli sądowej. Sąd administracyjny bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego też względu kontrola sądowa zmierza jedynie do ustalenia czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. B. Adamiak, J. Borkowski – "Kodeks postępowania administracyjnego", Warszawa 2006, s. 505).

Organ rentowy wskazał, iż 6 lutego 2009 r. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne (dokonano zajęcia świadczenia emerytalnego) w celu ściągnięcia należności obciążających skarżącego (k. 84/93 akt sprawy). Przyznać rację zatem należy Prezesowi ZUS, że przedwczesnym wydaje się twierdzenie, iż egzekucja prowadzona wobec skarżącego okazała się bezskuteczna, gdyż w tym zakresie naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili jeszcze braku majątku, z którego można by prowadzić egzekucję.

Odnosząc się natomiast do przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia, należy stwierdzić, że przepis ten wymaga od zobowiązanego wykazania, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. A zatem ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia spoczywa na zobowiązanym. Treść przepisu należy więc odnieść do konkretnej sytuacji, tak aby organ miał podstawy przypuszczać, że zapłata należności (jednorazowa, w ratach lub w drodze egzekucji) spowoduje egzystencjalną ruinę bytu zobowiązanego i jego rodziny. Nie wystarczy, gdy zobowiązany wskaże na uciążliwości i trudności w zapłacie narosłych należności. W takich przypadkach bowiem istnienie uciążliwości i trudności jest oczywiste. Zobowiązany musi liczyć się z koniecznością zapłaty składek, gdyż to należy do jego obowiązku, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy.

Przepisy nie wyjaśniają co należy uważać za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, o którym stanowi § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, jednakże dokonując wykładni gramatycznej należy przyjąć, że chodzi tu o niezbędne minimum, a nie o coś na przeciętnym, uśrednionym poziomie. Trudno zatem zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż opłaty za telewizję kablową są czymś normalnym w życiu przeciętnego człowieka i wydatek ten może być zaliczony do tzw. wydatków niezbędnych.

W dacie wydawania zaskarżonej decyzji skarżący otrzymywał już stałe miesięczne dochody – emeryturę. Wprawdzie podjęcie spłaty zaległej należności wraz z odsetkami za zwłokę pogorszy jego sytuację materialną (co jest niewątpliwe), nie daje to jednak wystarczającej podstawy aby dług umorzyć w całości.

Jedną z przesłanek do umorzenia zaległości, określoną w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia jest przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący powołał się na tą przesłankę, wskazując iż w 2004 złamał rękę i okresowo do dnia 31 grudnia 2006 r. zaliczony został do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Organ rentowy uznał jednak, że ta choroba nie pozbawiła zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodów, gdyż po tej dacie podjął zatrudnienie.

Skarżący nie wykazał również, aby poniósł stratę materialną w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, które spowodowały, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności.

W tej sytuacji, dokonując ogólnej oceny zaskarżonej decyzji, należy stwierdzić, że organ przeanalizował sytuację życiową i materialną zobowiązanego oraz podjął decyzję mieszczącą się w pojęciu uznania administracyjnego. Oczywiście organ rentowy, wydając decyzję pierwszoinstancyjną w przedmiocie umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, nie powinien powoływać się na okoliczności przyszłe - wskazywać, że sytuacja majątkowa zobowiązanego może ulec w przyszłości poprawie - gdyż przy rozpatrywaniu wniosku o udzielenia takiej ulgi pod uwagę bierze się aktualną sytuację majątkową wnioskodawcy.

W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że w przypadku gdyby pojawiły się nowe przesłanki uzasadniające umorzenie zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, skarżący może ponownie zwrócić się do organu rentowego z wnioskiem o udzielenie takiej ulgi.

Odnosząc się do załączników - na które powoływał się skarżący w skardze, a które nie zostały przez niego przesłane do Sądu - należy wskazać, iż sąd administracyjny orzeka w zasadzie na podstawie materiału dowodowego sprawy zgromadzonego w postępowaniu przed organami administracji. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi). Wynika z tego, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym postępowanie dowodowe może być prowadzone tylko jako postępowanie uzupełniające, ograniczone do dowodów z dokumentów. W postępowaniu tym nie dokonuje się ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie ocenia, czy organy administracji państwowej ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym i następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odpowiadające poczynionym ustaleniom (zob. wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 14 lutego 1984 r., sygn. akt SA/Wr 765/83, ONSA 1984, nr 1, poz. 14). Podkreślić także należy, że w ocenianym aktualnie postępowaniu administracyjnym organ rentowy odniósł się do dokumentów przedstawionych przez stronę skarżącą – dowodów odnoszących do sytuacji materialnej zobowiązanego - i wyjaśnił dlaczego nie uznaje ich jako uzasadniających umorzenie zaległości ZUS. Zatem Sąd nie mógł ponownie przeprowadzać dowodu z tych dokumentów, a ponadto z dokumentów wydanych po dacie wydania zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd oddalił skargę.

M.Ko.