Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 106/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 89 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1614
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
Teza: Skoro skarżąca nie miała obowiązku uzyskiwania zezwolenia na usunięcie drzewa to tym samym była podmiotem objętym hipotezą art. 86 ust. 1 pkt 1 u.o.p. i korzystała ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty. Okoliczność ta, tj. korzystanie przez skarżącą ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa ma podstawowe znaczenie dla określenia wysokości  wymierzanej kary pieniężnej albowiem począwszy od 2017 r. przepis art. 89 ust. 1 u.o.p. różnicuje wysokość tej kary w zależności od tego czy podmiot, któremu kara jest wymierzana był zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty, czy też nie.

Co do zasady art. 89 ust. 1 u.o.p. faktycznie przewiduje konieczność wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 88 ust. 1 pkt 6, w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Jednakże zasada to nie odnosi się do przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty. W takiej sytuacji art. 89 ust. 1 u.o.p. stanowi bowiem, że w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Powyższe oznacza, że w sytuacji, w której usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną należy wymierzyć w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, a nie w wysokości dwukrotności takiej opłaty.

Wyjątkiem od reguły ustalenia kary pieniężnej w wysokości dwukrotność opłaty pozostaje zatem usunięcie drzew zwolnionych z obowiązku ponoszenia opłat, gdyż w takim przypadku wysokość kary ma być równoważna wysokości należnej opłaty, która co do zasady byłaby ponoszona gdyby takiego zwolnienia nie było.

TEZY

Skoro skarżąca nie miała obowiązku uzyskiwania zezwolenia na usunięcie drzewa to tym samym była podmiotem objętym hipotezą art. 86 ust. 1 pkt 1 u.o.p. i korzystała ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty. Okoliczność ta, tj. korzystanie przez skarżącą ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa ma podstawowe znaczenie dla określenia wysokości  wymierzanej kary pieniężnej albowiem począwszy od 2017 r. przepis art. 89 ust. 1 u.o.p. różnicuje wysokość tej kary w zależności od tego czy podmiot, któremu kara jest wymierzana był zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty, czy też nie.

Co do zasady art. 89 ust. 1 u.o.p. faktycznie przewiduje konieczność wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 88 ust. 1 pkt 6, w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu. Jednakże zasada to nie odnosi się do przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty. W takiej sytuacji art. 89 ust. 1 u.o.p. stanowi bowiem, że w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Powyższe oznacza, że w sytuacji, w której usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną należy wymierzyć w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, a nie w wysokości dwukrotności takiej opłaty.

Wyjątkiem od reguły ustalenia kary pieniężnej w wysokości dwukrotność opłaty pozostaje zatem usunięcie drzew zwolnionych z obowiązku ponoszenia opłat, gdyż w takim przypadku wysokość kary ma być równoważna wysokości należnej opłaty, która co do zasady byłaby ponoszona gdyby takiego zwolnienia nie było.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant Referent Jacek Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zgłoszenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania L. K. (dalej także jako: "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. znak: [...] w sprawie wymierzenia L. K. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zgłoszenia drzewa gatunku żywotnik zachodni rosnącego na terenie działki nr [...] położonej przy ul. [...] w L..

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco:

Dnia 26 kwietnia 2018 r. do Biura Miejskiego Architekta Zieleni podczas rozmowy telefonicznej A. B. zgłosiła usunięcie drzewa (żywotnik) rosnącego na terenie posesji przy ul. [...] w L.. Dodatkowo zgłaszająca zaznaczyła, że obwód przedmiotowego drzewa na wysokości 5 cm przekracza 50 cm.

Po weryfikacji interwencji stwierdzono, że właścicielka nieruchomości, z której usunięto drzewo nie wniosła do organu zgłoszenia zamiaru jego usunięcia.

W dniu 30 maja 2018 r. organ dokonał oględzin przedmiotowej nieruchomości w obecności jej właścicielki - L. K.. Podczas oględzin stwierdzono, że zostało usunięte drzewo rodzaju żywotnik (nie określono wówczas dokładnego gatunku drzewa), którego obwód na wysokości 5 cm wynosił 85 cm, natomiast na wysokości 130 cm pień rozwidlał się na dwa, a ich wymiary wynosiły: 52 cm i 46 cm.

Na zlecenie organu w sprawie została opracowana ekspertyza dendrologiczna przez magistra inżyniera ogrodnictwa A. K., będącą inspektorem nadzoru prac w terenach zieleni oraz zieleni zabytkowej.

Decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Prezydent Miasta L., na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 6, ust. 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 lipca 2014 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów, wymierzył L. K. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez dokonania zgłoszenia drzewa gatunku żywotnik zachodni o obw. pnia 75 cm, rosnącego na nieruchomości przy ul. [...] w L., działka o nr ewid. [...]. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono dotychczasowy tok postępowania i podejmowane w sprawie czynności, jak też podsumowano, że po przeprowadzeniu postępowania oraz w oparciu o uzyskane wiadomości specjalne stwierdzono, iż strona postępowania dokonała usunięcia drzewa, a usunięcie to nie było związane ze stanem wyższej konieczności.

W związku z wniesionym odwołaniem w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podzieliło ustalenia i oceny organu pierwszej instancji wskazując, że drzewo gatunku żywotnik zachodni, rosnące na nieruchomości skarżącej, miało obwód 75 cm, w związku z czym dla jego usunięcie wymagane było dokonanie zgłoszenia, a jego brak uzasadniał wszczęcie postępowania w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.

Dokonując oceny przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania Kolegium nie uznało za zasadne argumentów podniesionych w odwołaniu.

Po pierwsze Kolegium za bezzasadny uznało zarzut naruszenia przepisów proceduralnych, w tym naruszenia art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. Jak stwierdziło Kolegium w kontrolowanej sprawie organ w sposób wyczerpujący ustalił okoliczności faktyczne i właściwie ocenił cały zebrany materiał dowodowy, czego wyrazem jest uzasadnienie wydanej decyzji, w pełni oddające rzeczywisty stan rzeczy i zawierające przekonywującą argumentację. W toku postępowania organ przeprowadził oględziny w dniu 30 maja 2018 r., których ustalenia znalazły swój wyraz w sporządzonym protokole. W oględzinach tych miała zapewniony czynny udział skarżąca, a brak podzielenia przez nią ustaleń oględzin wyrażony brakiem podpisu pod protokołem, nie dyskwalifikuje tego środka dowodowego. W toku oględzin uzyskano także wysokiej jakości dokumentację fotograficzną, które obrazuje w wyraźny sposób cały teren otaczający usunięte drzewo, w tym sąsiedni budynek. Materiał ten stanowi istotny składnik materiału dowodowego, pozwalający na wnikliwą ocenę stanu faktycznego sprawy.

Po drugie - jak wskazał organ drugiej instancji - w sprawie uzyskano wiadomości specjalne - opinię dendrologiczną inż. A. K.. Wynika z niej, że uszkodzenia muru oporowego i wylewki tarasu nie powstały na skutek rozbudowy systemu korzeniowego drzew. Ogrodzenie działki jest przechylone na całej długości, co wskazuje na niewłaściwe wykonanie jego fundamentu oraz wpływ czynników atmosferycznych - zamarzania i rozmarzania podłoża, które doprowadziły do pęknięć, zaś skarżąca zupełnie pomija fakt, że - jak sama przyznaje w swoich pismach - pęknięcie nastąpiło po okresie zimowym na przełomie lutego i marca 2018 r. Miało to więc miejsce po wzroście temperatur po okresie zimowym, a więc wystąpieniu czynników naturalnych, które doprowadziły do uszkodzenia wylewki betonowej oraz muru oporowego.

Po trzecie w ocenie Kolegium nie można wykazać przesłanek działania skarżącej w stanie wyższej konieczności. Na wykonanych zdjęciach nie widać żadnych uszkodzeń sąsiedniego budynku, które mogłyby zostać zakwalifikowane jako działanie powodowane przez usunięte drzewo. Mur oporowy znajdujący się w granicy działek przylega do wylewki wokół pnia drzewa. Wokół drzewa nie można wskazać żadnych podniesień tej wylewki, które generowałby negatywny wpływ systemu korzeniowego. Pęknięcie muru (zdjęcia na k. 15 akt sprawy I instancji) znajduje się w znacznej odległości od pnia drzewa. Ponadto wskazać należy, że jak wynika z wyjaśnień skarżącej usunięcie drzewa zostało zlecone bliżej nieokreślonemu podmiotowi w późniejszym okresie, nie zaś bezpośrednie w momencie wystąpienia domniemanego stanu wyższej konieczności. Żadne wyspecjalizowane służby niosące pomoc nie zostały przez skarżącą powiadomione. Wskazywanie tej przesłanki ekskulpacyjnej ma jedynie więc na celu odstąpienie od wymierzenia kary, a nie jest podyktowane żadną realną przyczyną, która miała miejsce w momencie usuwania drzewa.

Po czwarte organ odwoławczy nie podzielił argumentu skarżącej, którego celem było nie tylko wyłączenie od czynności pracownika organy M. R., a także wywołania w sprawie innej opinii dendrologicznej. Fakt, że skarżąca nie zgadza się z ustaleniami poczynionymi w toku postępowania oraz konkluzjami opinii dendrologicznej nie jest argumentem stanowiącym przesłankę odmowy przyznania sporządzonym źródłom dowodowym statusu materiału dowodowego. Skarżąca mogła również przedstawić własne opinie, czego jednak nie uczyniła. Ocena i analiza materiału dowodowego przez Kolegium wskazuje, że nie zawiera on wad, które powodowałyby jego dyskwalifikację.

Po piąte według Kolegium nie budziła także wątpliwości kwestia fakultatywności przeprowadzenia oględzin przy sporządzaniu przez biegłego opinii. Jak wyjaśnił organ to do biegłego należy decyzja tak w sprawie ich przeprowadzenia, jak i udziału stron postępowania. Efektem czynności biegłego powinna być opinia, której przedmiotem są wiadomości specjalne. Sporządzona w sprawie opinia nie budzi zastrzeżeń co do jej rzetelności i kompleksowości. Treść opinii odnosi się do wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności tak w zakresie ustalenia gatunku drzewa, jak i jego ewentualnego negatywnego wpływu na elementy sąsiadującej z nim infrastruktury. Przy czynnościach wymagających udziału skarżącej tj. np. oględzinach, ten czynny udział, zgodny z przepisem art. 10 k.p.a., był zapewniony, organ administracji publicznej nie ma natomiast obowiązku wzywania stron do udziału w czynnościach, jeżeli nie jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy (vide art. 50 § 1 k.p.a.). Zatem nawet jeżeli miała miejsca dodatkowa wizja w dniu 11 lipca br., a udział w niej skarżącej nie był konieczny, wobec całości składników materiału dowodowego, pozwalających na ocenę stanu faktycznego sprawy, Kolegium nie doszukało się naruszenia prawa procesowego w tym zakresie.

Konkludując wskazano, że organ odwoławczy nie stwierdził, aby w niniejszej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 89 ust. 7 u.o.p. Zdaniem organu wymierzenie skarżącej administracyjnej kary pieniężnej na podstawie przepisu art. 88 ust. 1 pkt 6 u.o.p. było zasadne, ustalenia w tym zakresie nie budzą wątpliwości, a kara została obliczona zgodnie z obowiązującymi przepisami, przy zastosowaniu stawek, które określone zostały w przepisach wykonawczych, po ustaleniu gatunku usuniętego drzewa, co nie budzi wątpliwości w świetle uzyskanych wiadomości specjalnych.

Decyzja organu drugiej instancji została zaskarżona przez L. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. We wniesionej skardze postawiono zarzuty:

- naruszenia przepisów art. 87 pkt 7 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody poprzez niezastosowanie co doprowadziło do niesłusznego wymierzenia kary w wysokości [...] zł,

- naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na zebraniu, rozpatrzeniu oraz ocenie materiału dowodowego, w szczególności oparcie oceny na nierzetelnie sporządzonej opinii biegłej z zakresu dendrologii (bez wizji lokalnej), a także prowadzenie innych dowodów z pominięciem wymogów określonych w k.p.a. dotyczących zwłaszcza konieczności i terminów powiadomienia o takich czynnościach.

Wskazując na takie zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek nie z przyczyn wskazanych w niej bezpośrednio.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję wymierzającą skarżącej administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie bez wymaganego zgłoszenia jednej sztuki drzewa gatunku żywotnik zachodni.

Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity Dz.U.2018.1614 ze zm. - dalej jako "u.o.p.").

Co do zasady usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia (art. 83 ust. 1 u.o.p.), przy czym zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. przepisu tego, tj. art. 83 ust. 1 u.o.p. i wynikającego z niego wymogu uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów, nie stosuje się do drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Wprawdzie w niniejszej sprawie organy okoliczności tej nie ustaliły wprost, jednakże zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca, będąc osobą fizyczną, usunęła drzewo na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej, co oznacza, że w sprawie zaistniał przypadek określony w art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p.

W takim przypadku właściciel nieruchomości jest obowiązany jedynie dokonać zgłoszenia do organu zamiaru usunięcia drzewa, jeżeli obwód pnia drzewa przekracza wielkości wskazane w tym przepisie, tj. w przypadku drzew innych niż topola, wierzba, klon jesionolistny, kolon srebrzysty, kasztanowiec zwyczajny, robinia akacjowa oraz platan klonolistnny - 50 cm (art. 83f ust. 4 u.o.p.).

Z powyższego wynika, że właściciel nieruchomości zamierzający usunąć drzewo jest obowiązany dokonać zgłoszenia zamiaru usunięcia drzewa do organu, o którym mowa w art. 83a ust. 1 u.o.p.

Skarżąca naruszyła powyższy obowiązek albowiem usunęła drzewo bez dokonania zgłoszenia.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 6 u.o.p. za usunięcie drzewa bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4, wymierzana jest administracyjna kara pieniężna.

Skoro skarżąca usunęła drzewo bez dokonania zgłoszenia, o którym mowa w art. 83f ust. 4 u.o.p., to co do zasady powinna zostać wymierzona jej administracyjna kara pieniężną.

Takich też ustaleń dokonały w sprawie organy obu instancji.

Skarżąca polemizując z takim stanowiskiem zarzuca organom naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na wadliwym zebraniu, rozpatrzeniu oraz ocenie materiału dowodowego, w szczególności oparciu oceny na nierzetelnie sporządzonej opinii biegłej z zakresu dendrologii (bez wizji lokalnej), jak też niezastosowanie przepisu art. 87 pkt 7 u.o.p., a więc pominięcie tego, że do usunięcia drzewa doszło w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności.

W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie brak jest podstaw do podzielenia takich zarzutów.

Co do zasady bowiem organy wyjaśniły należycie stan faktyczny sprawy, ustalając okoliczności niezbędne do wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa bez zgłoszenia, zaś ustalenia te wynikają z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów.

Po pierwsze w sprawie nie budzi wątpliwości, że to skarżąca usunęła z terenu należącej do niej działki położonej w L. przy ul. [...] (oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]) drzewo, którego obwód, mierzony w sposób określony w art. 85 ust. 2 pkt 1 u.o.p., wynosił 75 cm, przy czym okoliczności tych nie kwestionowała także sama skarżąca.

Po drugie, wbrew wątpliwościom prezentowanym przez skarżącą, brak jest także podstaw do zakwestionowania ustaleń organu co do tego, że usuniętym drzewem było drzewo gatunku żywotnik zachodni.

Ustalenia takie wynikają bowiem z wywołanej w sprawie opinii dendrologicznej, opracowanej przez magistra inżyniera ogrodnictwa A. K., będącą nadto inspektorem nadzoru prac w terenach zieleni oraz zieleni zabytkowej.

Zwrócić należy przy tym uwagę, że z wypowiedzi skarżącej nie wynika ażeby według wiedzy skarżącej drzewo to faktycznie nie było drzewem gatunku żywotnik zachodni. Zastrzeżenia skarżącej wynikały z tego, że według jej oceny okoliczność taka powinna zostać wykazana przez biegłą odrębnym dowodem. Stanowisko takie uznać należy za nieuzasadnione. Ustalenie gatunku drzewa, które zostało bezprawnie usunięte, dokonywane jest przez biegłego w oparciu o posiadaną przez biegłego wiedzę specjalistyczną z zakresu dendrologii, a więc drzewoznawstwo. Dla wykazania tej okoliczności nie jest więc wymagane przeprowadzenia dodatkowych i szczególnych dowodów, innych niż opinia biegłego. W sytuacji więc, gdy skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów, które podważałyby wiedzę specjalistyczną biegłej oraz oparte na tej wiedzy stwierdzenie biegłej co do tego, że usuniętym drzewem był żywotnik zachodni, brak jest wystarczających podstaw do zdyskwalifikowania ustaleń organów w tym zakresie.

Po trzecie w sprawie brak jest także wystarczających podstaw do uznania, że skarżąca usuwając drzewo działała w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności (art. 89 ust. 7 u.o.p.).

Przede wszystkim, co trafnie ustaliły także organy, przeprowadzone w sprawie dowody, w tym w szczególności zgromadzona w aktach dokumentacja fotograficzna, oględziny i opinia biegłej, jednoznacznie wykluczają to, by usunięte drzewo w sposób negatywny i stwarzający zagrożenia oddziaływało na usytuowany w jego pobliżu budynek mieszkalny.

Prawidłowo także organy ustaliły, że jako działanie spowodowane przez usunięte drzewo nie mogły zostać zakwalifikowane stwierdzone w trakcie oględzin uszkodzenia ogrodzenia, osadzonego na betonowej podmurówce. Fakt, że pęknięcie podmurówki ogrodzenia znajduje się w znacznej odległości od pnia usuniętego drzewa, zaś ogrodzenie jest pochylone na całej swej długości znajdującej się w dużej odległości od miejsca, w którym rosło przedmiotowe drzewo, pozwala wykluczyć, by uszkodzenia te spowodowane zostały rozbudową systemu korzeniowego usuniętego drzewa.

W powyżej kwestii wytknąć należy jedynie organom, że tak samo jak i biegła, pominęły wynikającą z dokumentacji fotograficznej oraz przeprowadzonych oględzin okoliczność, że system korzeniowy usuniętego drzewa doprowadził do powstania pęknięć w wylewce betonowej, usytuowanej wokół usuniętego drzewa (w protokole z oględzin zawarto zapis, że: "Widoczne są pęknięcia podmurówki wynikające z rozrastania się korzeni drzewa" (k.10 akt administracyjnych).

Obowiązkiem organów oraz biegłego było także uwzględnienie i odniesienie się także do tej okoliczności, czego wadliwie zaniechano.

Zdaniem Sądu okoliczność ta nie miała istotnego znaczenia dla oceny, czy skarżąca usuwając drzewo działała w warunkach określonych w art. 89 ust. 7 u.o.p., albowiem mając na uwadze, że tego rodzaju proces rozrastania się korzeni drzewa ma charakter powolny, zaś jego efektem były jedynie nieznaczne pęknięcia w usytuowanej tam wylewce betonowej, nie sposób było tego rodzaju zagrożenia uznać za stan wyższej konieczności, o którym mowa w art. 89 ust. 7 u.o.p.

Po czwarte brak było także podstaw do zdyskwalifikowania opinii biegłej jedynie z uwagi na fakt nie przeprowadzenia przez biegłą oględzin, o których biegła zawiadomiłaby strony postępowania. Jak trafnie stwierdził to organ drugiej instancji w sprawie konieczne było jedynie przeprowadzenie oględzin przez organ, co zostało wykonane. Biegła opiniując nie miała obowiązku przeprowadzenia oględzin. Ocena potrzeby dokonanie dodatkowych ustaleń w oparciu o własne spostrzeżenia z miejsca usunięcia drzewa pozostawała w wyłącznej gestii biegłej, przy czym dokonując takich czynności biegła nie miała obowiązku zawiadamiać o nich stron, czy też dokonywać ich z udziałem stron postępowania.

Końcowo stwierdzić należy także, że w sytuacji, w której ocenie biegłego podlegało jedynie oddziaływania systemu korzeniowego pojedynczego drzewa na tego rodzaju niewielkie i nieskomplikowane obiekty jak wylewka betonowa, czy podmurówka ogrodzenia, za wystarczające uznać należało wyznaczenie do opracowania opinii biegłego z zakresu drzewoznawstwa.

Co do zasady brak jest więc wystarczających podstaw do zakwestionowania ustalonych przez organ okoliczności faktycznych, leżących u podstaw wymierzonej skarżącej kary pieniężnej.

Zaskarżona decyzja, analogicznie jak decyzja organu pierwszej instancji, podlegają jednakże uchyleniu albowiem organy obu instancji dopuściły się naruszenia prawa materialnego - art. 89 ust. 1 u.o.p. nieprawidłowo określając wymiar orzeczonej kary pieniężnej w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa.

Jak wskazano już wyżej z okoliczności ujawnionych w sprawie wynika, że skarżąca, będąc osobą fizyczną, usunęła drzewo na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p.), co oznacza, że skarżąca była co do zasady osobą zwolnioną z obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie takiego drzewa.

Z art. 86 ust. 1 pkt 1 u.o.p. wynika bowiem, że nie nalicza się opłat za usunięcie drzew lub krzewów, na których usunięcie nie jest wymagane zezwolenie.

Zgodnie z art. 83f ust. 1 pkt 3a u.o.p. zezwolenia nie wymaga usunięcie drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Skoro skarżąca nie miała obowiązku uzyskiwania zezwolenia na usunięcie drzewa to tym samym była podmiotem objętym hipotezą art. 86 ust. 1 pkt 1 u.o.p. i korzystała ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty.

Okoliczność ta, tj. korzystanie przez skarżącą ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia opłaty za usunięcie drzewa ma podstawowe znaczenie dla określenia wysokości wymierzanej kary pieniężnej albowiem począwszy od 2017 r. przepis art. 89 ust. 1 u.o.p. różnicuje wysokość tej kary w zależności od tego czy podmiot, któremu kara jest wymierzana był zwolniony z obowiązku uiszczenia opłaty, czy też nie.

W sprawie wymierzono skarżącej karę pieniężną w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa.

Co do zasady art. 89 ust. 1 u.o.p. faktycznie przewiduje konieczność wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z art. 88 ust. 1 pkt 6, w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu.

Jednakże zasada to nie odnosi się do przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty.

W takiej sytuacji art. 89 ust. 1 u.o.p. stanowi bowiem, że w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Powyższe oznacza, że w sytuacji, w której usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną należy wymierzyć w wysokości opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, a nie w wysokości dwukrotności takiej opłaty.

Wyjątkiem od reguły ustalenia kary pieniężnej w wysokości dwukrotność opłaty pozostaje zatem usunięcie drzew zwolnionych z obowiązku ponoszenia opłat, gdyż w takim przypadku wysokość kary ma być równoważna wysokości należnej opłaty, która co do zasady byłaby ponoszona gdyby takiego zwolnienia nie było.

Wniosek taki wynika z literalnego brzemienia art. 89 ust. 1 u.o.p. W taki też sposób kwestia ta jest również postrzegana w piśmiennictwie prawniczym oraz orzecznictwie innych sądów administracyjnych (zob. Krzysztof Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, opublikowany w Systemie Informacji Prawnej LEX/el. 2017; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 3/18 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 877/18 - oba opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Z powyższego wynika zatem, że przy stosowaniu art. 89 ust. 1 u.o.p. uwadze organów obu instancji uszło, że przewiduje on ustalenie administracyjnej kary pieniężnej w wysokości dwukrotności opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu jako zasadę. Równocześnie zaś ustanawia od tej reguły wyjątek, bowiem wskazuje, że w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Przedstawione powyżej argumenty uzasadniają wniosek, że sprawa nie została rozstrzygnięta prawidłowo - organ odwoławczy dopuścił się bowiem naruszenia prawa materialnego - art. 89 ust. 1 u.o.p.

Stwierdzone naruszenie zakwalifikować należało jako naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Opisane wyżej naruszenie przepisów dotyczyło kwestii związanych z określeniem wysokości wymierzanej kary pieniężnej, a zatem było to naruszenie, które kwalifikować należało jako mające istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponieważ analogicznych uchybień dopuścił się również organ pierwszej instancji, na podstawie art. 135 p.p.s.a., uchyleniu podlegało również i jego rozstrzygnięcie.

Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do etapu postępowania przed organem pierwszej instancji, celem ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organów rozpoznających sprawę będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.).

Organ, mając na uwadze całość ustaleń dokonanych w sprawie, w pierwszej kolejności ponownie oceni czy skarżąca usuwając drzewo działała w warunkach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, o którym mowa w art. 89 ust. 7 u.o.p.

Fakt ponowienia postępowania sprawia, że także skarżąca będzie miał prawo do podjęcia działań, które ewentualnie prowadzić będą do podważenia ustaleń organów i wykazania prawdziwości swych twierdzeń o faktach.

Organ rozpatrzy następnie cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i uwzględni przy rozstrzyganiu sprawy wszystkie przeprowadzone dowody, dbając o to, by dokonane ustalenia faktyczne wynikały z przeprowadzonych w postępowaniu środków dowodowych.

O ile twierdzenia skarżącej dotyczące działania w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności się nie potwierdzą organ wymierzy administracyjną karę pieniężną w wysokości przewidzianej art. 89 ust. 1 u.o.p. dla przypadków, w których usunięcie drzewa jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, tj. w wysokości równej opłacie, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było, a nie w wysokości dwukrotności takiej opłaty.

Sporządzając uzasadnienie decyzji organy zadbają o to, by należycie i wyczerpująco wyjaśnić podstawę faktyczna i prawną rozstrzygnięcia, wskazując w sposób jednoznaczny te ustalenia faktyczne, które zadecydowały o wymierzeniu skarżącej administracyjnej kary pieniężnej oraz ustaleniu jej wysokości.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty poniesione przez skarżącą składała się kwota [...]zł uiszczonego wpisu od skargi (k.8, 13 akt sądowych).