Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 370/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2019-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77, art. 107 i art. 145 § 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ Sędziowie NSA Małgorzata Wolska WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w postaci zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy z dnia [...] października 2018 r. nr [...] oraz umarza postępowanie administracyjne w sprawie.


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego ( dalej: "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] stycznia 2019 r. nr, nr: [...], utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy ( dalej: "organ I instancji") z dnia [...] października 2018 r. o nr [...] odmawiającą A. T. ( dalej: "skarżący") przyznania świadczenia w postaci zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej.

W podstawie prawnej decyzji organ powołał art 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a.") oraz art 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz.U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.; dalej: "u.p.s.").

Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. ( data wpływu do organu 21 czerwca 2018 r.) skarżący po raz pierwszy zwrócił się przyznanie:

- zasiłku stałego,

- zasiłku okresowego oraz

- zasiłku rzeczowego, uzasadniając wniosek złą sytuacją zdrowotną i mieszkaniową.

Po kilkukrotnych nieudanych próbach przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniach 4 lipca 2018 r., 6 lipca 2018 r. , 18 lipca 2018 r., 8 sierpnia 2018 r. i skierowaniu do skarżącego pisma z dnia 10 sierpnia 2018 r., skarżący w piśmie z dnia 17 sierpnia 2018 r. zwrócił się o udzielenie:

- zasiłku stałego,

-zasiłku okresowego,

- zasiłku rzeczowego uzasadniając wniosek podobnie, jak w poprzednim przypadku złą sytuacją zdrowotną, finansową i mieszkaniową ( brak, wody, łazienki, gazu, ogrzewania oraz energii elektrycznej), wskazując jednocześnie, że podtrzymuje wszystkie dotychczas składane wnioski.

Po przeprowadzeniu w dniu 31 sierpnia 2018 r. wywiadu środowiskowego z udziałem A.T., Wójt Gminy opisaną na wstępie decyzją z dnia 18 października 2018 r. odmówił przyznania skarżącemu zasiłku stałego z wniosku z dnia 17 sierpnia 2018 r.

Odmawiając przyznania zasiłku stałego organ I instancji wyjaśnił, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, utrzymuje się z renty inwalidzkiej, której miesięczna wysokość wnosi 755,89 zł netto, z której potrącana jest kwota 369, 71 zł ( określona w informacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 września 2018 r. jako potrącenia egzekucyjne alimentacyjne, akta administracyjne – k. 34) jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym.

Na podstawie zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 19 września 2018 r. ( akta administracyjne – k.38) organ ustalił, że należności egzekwowane z zajętego świadczenia księgowane są zgodnie z planem podziałów ( art 1025 K.p.c.) na koszty egzekucyjne w związku z czym przyjął, że nie mieszczą się w zamkniętym katalogu kosztów pomniejszających wysokość dochodu.

W odwołaniu od decyzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, przekazanie sprawy o pomoc socjalną innemu organowi i wyznaczenie mediatora. W uzasadnieniu odwołania ponownie powołał się na swoją trudną sytuację, wskazał na wyrok Sądu Rejonowego sygn. akt XV RC 34/15, na podstawie którego spłaca alimenty w wysokości 1500 zł. Nadmienił również, że od dnia 1 listopada 2018 r. utracił prawo do świadczenia z ZUS w postaci renty inwalidzkiej. W jego ocenie spełnia kryterium dochodowe do przyznania wnioskowanego świadczenia. Zarzucił organowi I instancji nieprawidłowe ustalenia faktyczne, a w następstwie tego także nieprawidłowe uzasadnienie decyzji tak co do przedstawionych faktów, jak i prawa.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Organ II instancji zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, że ustawodawca nie przewidział możliwości odliczania od dochodów kosztów egzekucyjnych. Tymczasem z akt administracyjnych wynikało, że z renty inwalidzkiej potrącane przez komornika kwoty zaliczane są na poczet spłaty kosztów egzekucyjnych. Organ II instancji powołał się w tym zakresie na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1142/12. Wskazał, że bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje również podnoszona przez odwołującego kwestia utraty renty inwalidzkiej od dnia 1 listopada 2018 r. w sytuacji gdy przedmiotem rozpoznania są wnioski odpowiednio z dnia 21 czerwca 2018 r. i z dnia 17 sierpnia 2018 r. Wyjaśnił, że na podstawie art 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodów z miesiąca, w którym wniosek został złożony.

Nie zgadzając się z decyzją skarżący wniósł skargę dołączając do niej następujące dokumenty: wyrok SR zasądzający alimenty, orzeczenie o niepełnosprawności, ksero decyzji podatkowej, rachunki za energię, faktury za leki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne badają, czy kwestionowana decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponadto badają, czy organ administracji nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji.

Zgodnie zaś z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które stanowiło podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego.

W aktach sprawy znajdują się kolejne pisma skarżącego w tym między innymi wniosek skarżącego z dnia 20 czerwca 2018 r. o udzielenie pomocy w zakresie przyznania zasiłku stałego, okresowego i rzeczowego oraz pismo z dnia 17 sierpnia 2018 r. zatytułowane "wniosek o udzielenie świadczenia w zakresie zasiłku stałego, okresowego i rzeczowego".

Organy, każde z tych pism potraktowały jako osobny wniosek o przyznanie wymienionych w nich świadczeń, nadały im niezależny bieg i w konsekwencji wydały osobne rozstrzygnięcia.

Sąd nie zgadza się z takim sposobem procedowania. Przez dosłowne rozumienie treści składanych wniosków i użytego w każdym z nich sformułowania "wniosek" organy doprowadziły do rozstrzygnięcia jednego żądania dwoma decyzjami.

Z analizy pism z dnia 21 czerwca 2018 r. oraz z dnia 17 sierpnia 2018 r. nie wynika, by pismo z dnia 17 sierpnia 2018 r. miało stanowić nowe żądanie w stosunku do żądania z dnia 21 czerwca 2018 r.

Nie wskazują na to również inne znajdujące się w aktach pisma. Stanowią one jedynie wymianę korespondencji wnioskodawcy z organem w związku z niemożnością przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz wnioskiem skarżącego o wyznaczenie mediatora. W piśmie z dnia 17 sierpnia 2018 r. oznaczanym przez skarżącego jako "wniosek" podtrzymał on wszystkie wcześniej składane wnioski oraz pisma. Również w wywiadzie środowiskowym jest mowa o przyznaniu zasiłku stałego, okresowego i rzeczowego z wniosków z dnia 20 czerwca 2018 r. i z dnia 17 sierpnia 2018 r.

W ocenie Sądu z powyższego wynika, że skarżący ubiega się o przyznanie zasiłku stałego ( przedmiot niniejszego postępowania ) na podstawie wniosku z dnia 20 czerwca 2018 r. Kolejne pisma i "wnioski", w tym z dnia 17 sierpnia 2018 r. stanowią wyłącznie jego uzupełnienie oraz korespondencję z organem w sprawie.

Nadanie każdemu z tych wniosków, jak uczyniły organy, niezależnego charakteru rodzi ryzyko, że organ rozpoznając osobnymi decyzjami, de facto jedno żądanie, uwzględniły z osobna okoliczności, które rozpoznane łącznie mogłyby stanowić podstawę pozytywnego rozstrzygnięcia.

W orzecznictwie, jak również w piśmiennictwie ugruntowane jest stanowisko, że o charakterze pisma decyduje jego rzeczywista treść, a nie nazwa lub intencje organu, do którego zostało skierowane. ( np.: postanowienie NSA z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 445/12, postanowienie NSA z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 228/19, postanowienie NSA z dnia 8 października 2010 r., sygn. akt II FZ 532/2010 wszystkie powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji Sprawach orzeczenia.nsa.gov.pl).

W ramach kompetencji przyznanych organowi odwoławczemu na podstawie art 138 K.p.a.: organ jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Ocena ta nie powinna być jedynie formalna w znaczeniu przyjętym dla kasacyjnego modelu orzekania, lecz powinna być poprzedzona, o ile jest to konieczne dla sprawdzenia zasadności i poprawności decyzji, przeprowadzeniem stosownego postępowania wyjaśniającego.

Sąd z urzędu stwierdza, że wyrokiem z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 369/19 WSA uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] i utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] października 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w postaci zasiłku stałego z wniosku z dnia 21 czerwca 2018 r. Sąd zwrócił uwagę na to, że w sprawie doszło do rozstrzygnięcia żądania dwoma decyzjami bez uwzględnienia wszystkich okoliczności w sprawie. Zdaniem Sądu wnioskiem, który zainicjował postępowanie w sprawie było pismo skierowane do organu w dniu 21 czerwca 2018 r., podczas gdy pismo z dnia 17 sierpnia 2018 r. stanowiło jedynie kontynuację wniosku i nie mogło zostać potraktowane jako nowy wniosek w sprawie.

Nieuwzględnienie powyższych okoliczności stanowiło o naruszeniu przez organ II instancji art 7, 77 § 1 i 80 w zw. z art 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art 145 §1 pkt 1 lit. c uchylił decyzję SKO utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie wniosku z dnia 17 sierpnia 2018 r. i jednocześnie działając na podstawie art 145 § 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie w sprawie.