Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2002/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Oddalono skargę

SENTENCJA

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2002/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie: WSA Lidia Serwiniowska NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), pozbawił skarżącego J. Z. przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w J. G. decyzją z dnia [...] r. uprawnień kombatanckich z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od [...]r. do [...]r.

W uzasadnieniu tej decyzji stwierdzono, iż skarżący w okresie zaliczonym przez ZBoWiD jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim, brak jest jednak informacji o okolicznościach wymienionych w art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej", a takie osoby w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich.

Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego organ stwierdził, iż zgodnie z treścią powołanego przepisu Kierownik Urzędu nie jest obowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 cytowanej ustawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że do wojska poszedł "poborowo a nie ochotniczo" oraz że w czasie wojny był "zabrany na okopy" i "na wysiedleniu".

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach utrzymał powyższą decyzję w mocy.

W motywach tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że skarżący nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Wskazano przy tym, iż na podstawie akt b.ZBoWiD ustalono, że w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka skarżący pełnił służbę w Wojsku Polskim i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, co jest zgodne z ustaleniami dokonanymi w zaskarżonej decyzji. Podniósł, iż na mocy powołanego przepisu takie osoby pozbawia się uprawnień kombatanckich.

Na powyższą decyzję J. Z. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżący wniósł o uchylenie tej decyzji, zarzucając jej "niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych do rozstrzygnięcia tej sprawy, a w szczególności naruszenie przepisów prawnych do nie odbierania praw nabytych" oraz "działanie prawa wstecz". Oświadczył, że odebranie mu uprawnień kombatanckich uważa za dyskryminację jego osoby oraz że do Wojska Polskiego został powołany "na zasadzie poboru i odbycia obowiązkowej zasadniczej służby". Nie miał więc wpływu na to, że znalazł się w KBW. Oświadczył ponadto, że nigdy nie uczestniczył w zwalczaniu "niepodległego ruchu podziemnego" i nie ciążą na nim "żadne sankcje ani też wyroki". Stwierdził, że pozbawienie go uprawnień kombatanckich odbiera jako krzywdę i niesprawiedliwość. Jego zdaniem "W chwili obecnej po zmianie systemu ustrojowego uznanie tych oddziałów Wojska Polskiego za organizację wręcz zbrodniczą i przestępczą i za tzw. utrwalaczy władzy ludowej", to zastosowanie przez demokratyczne państwo prawa "nazistowskiej zasady zbiorowej odpowiedzialności", która "nie ma nic wspólnego z art. 32 pkt 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". W opinii skarżącego pozbawienie go uprawnień kombatanckich to "widoczny przejaw dyskryminacji politycznej w nowej rzeczywistości, gdzie w wyniku działania tych przepisów dziesiątki tysięcy byłych żołnierzy Wojska Polskiego z poboru, w omawianym okresie dziejów historycznych zostało zaliczonych do tzw. utrwalaczy władzy ludowej", a także wyjęcie go spod prawa i odebranie mu prawa nabytego, co jest "również sprzeczne z obowiązującą zasadą prawną, gdyż prawo nie działa wstecz oraz stoi w rażącej sprzeczności z tzw. zasadą domniemania niewinności wynikającą z ustawy zasadniczej oraz z innych aktów prawnych".

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 cytowanej ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r.

W myśl art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu.

Z treści orzeczenia Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w J. G. z dnia [...] r. wynika, że uznanie okresu działalności kombatanckiej skarżącego nastąpiło z tytułu udziału w walce z reakcyjnym podziemiem od [...] r. do [...] r. Podstawą przyznania uprawnień kombatanckich skarżącemu było zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień w B. Nr [...] z dnia [...] r., z którego wynika, że skarżący pełnił służbę wojskową w Ludowym Wojsku Polskim od [...]r. do [...] r., w tym w jednostce wojskowej, która prowadziła "walki z reakcyjnym podziemiem" w okresie od [...]r. do [...] r., od [...]r. do [...]r., od [...]r. do [...]r., od [...] r. do [...]r. i od [...] r. do [...] r.

Z dokumentów zebranych w sprawie, a w szczególności z akt b.ZBoWiD wynika, że skarżący nie brał udziału w walkach z UPA lub Wehrwolfem.

Organ pozbawiając J. Z. uprawnień kombatanckich, opierając się na tych dokumentach, przyjął, że pełniąc służbę wojskową po [...] r. skarżący nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, a zatem spełnione zostały przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy nakazujące pozbawienie takiej osoby uprawnień kombatanckich.

Analizując zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy stwierdzić należy, iż nie pozwala on na poczynienie ustaleń odmiennych od poczynionych przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Podkreślić wypada, że ustalenia dokonane przez organ zostały poczynione po prawidłowym zebraniu materiału dowodowego i należytym wyjaśnieniu wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności.

Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów zauważyć wypada, że skarżący w istocie nie kwestionuje, iż w jego sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Podnoszone zaś w skardze okoliczności nie mają wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, bowiem nie wynika z nich, aby w czasie wojny skarżący prowadził działalność, o jakiej mowa w art. 1 lub w art. 2 ustawy o kombatantach oraz by pełniąc służbę wojskową brał udział w walkach z oddziałami UPA lub grupami Wehrwolfu. Dla rozstrzygnięcia tej sprawy nie ma natomiast znaczenia fakt, że skarżący uzyskał uprzednio uprawnienia kombatanckie będąc żołnierzem odbywającym służbę wojskową z poboru, bowiem w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach uprawnienia kombatanckie zachowują żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od [...]r. do [...] r., a skarżący służbę wojskową w KBW pełnił po [...] r. Nie można przy tym mówić o jego dyskryminowaniu, skoro pozbawieniu uprawnień kombatanckich podlegają wszystkie osoby będące w takiej samej sytuacji, jak skarżący, ani o stosowaniu odpowiedzialności zbiorowej, ponieważ pozbawienie uprawnień kombatanckich nie jest nakładaniem jakiejkolwiek kary za czyny innych osób, lecz jedynie odebraniem pewnych uprawnień i przywilejów. Nie znajduje ponadto uzasadnienia zarzut działania prawa wstecz i pozbawienia prawa nabytego, bowiem pozbawienie uprawnień kombatanckich nie działa wstecz i nie dotyczy okresu poprzedzającego prawomocne pozbawienie tych uprawnień.

W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, iż kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała, aby decyzja ta oraz decyzja ją poprzedzająca naruszały obowiązujące przepisy prawa i to w stopniu wymagającym wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Podkreślić ponownie należy, iż sąd administracyjny jest właściwy jedynie do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i nie ma prawa oceniania jej pod innymi względami. Nie ma też prawa do oceniania słuszności obowiązujących przepisów i przyjętych w nich rozwiązań prawnych. Dlatego też stwierdzając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem, nie ma możliwości poddawania jej ocenie pod kątem słuszności, czy sprawiedliwości społecznej.

W tej sytuacji - zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.