Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 690/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 b
journal: Dz.U. 2015 poz 469
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2017 r. sprawy ze skargi N. W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz w całości utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty P. nr [...] z dnia [...] października 2016 r., 2. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] na rzecz N. W. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] na podstawie art. 138 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), dalej "K.p.a.", art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo wodne (Dz. U. z 2015r., poz. 469 z późn. zm.), dalej "P.w." po rozpatrzeniu odwołania N. W. od decyzji Starosty P. Nr [...] z dnia [...] października 2015 r., znak:[...] nakładającej na:

1. N. W. właścicielkę działki nr [...] w U., gm. P. obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] zlokalizowanego na w/w działce, poprzez jego odtworzenie tj. przywrócenie jego pierwotnego profilu podłużnego i poprzecznego,

2. E. i A. G. oraz N. W. współwłaścicieli działki nr [...] U., gm. P. obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] zlokalizowanego na w/w działce, poprzez jego odtworzenie tj. przywrócenie jego pierwotnego profilu podłużnego i poprzecznego o wskazanych w decyzji parametrach, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...], utrzymał ją w mocy.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

Wójt Gminy P. wystąpił do Starosty P. o wyegzekwowanie od właścicieli działek: nr [...] i nr [...] położonych w m. U. (ul. [...]), gm. P. obowiązku odtworzenia rowu położonego na własnych działkach. Zdaniem Wójta Gminy P. właściciele przedmiotowych działek zasypali rów, co spowodowało podtapianie sąsiednich działek.

Starosta P. decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2013r., znak: [...] umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia funkcji urządzenia wodnego - rowu, biegnącego przez działki nr [...] i nr [...] w m. U. (ul. [...]), gm. P.

Wójt Gminy P. pismem z dnia [...] marca 2013r., złożył odwołanie podnosząc, że organ I instancji wydał decyzję nie uwzględniając stanu faktycznego w tym faktu, że rów widnieje na mapie sytuacyjno-wysokościowej obiektu melioracyjnego wykonanego w ramach zadania inwestycyjnego "U.". Przedmiotowy rów został oznaczony symbolem [...]. Odprowadzał wody powierzchniowe z terenów przyległych do drogi gminnej (ul. [...]) oraz z rowów przydrożnych usytuowanych po obu stronach drogi przepustem usytuowanym pod drogą z wylotem do zasypanego fragmentu rowu [...]. Brak odcinka przedmiotowego rowu powoduje długoterminowe podtopienia zarówno gruntów rolnych jak i posesji położonych przy ulicy [...]. Zdaniem strony odwołującej rów [...] przed zasypaniem spełniał funkcję urządzenia melioracji wodnych szczegółowych. Do pisma załączono dokumenty potwierdzające powyższe tj.:

1. Mapa sytuacyjno - wysokościowa gruntów wsi U.,

2. Pisma WMiUW w [...] Inspektorat W P. z dnia: [...] lipca 2002r., [...] marca 2007r., [...] stycznia 2010r., [...] lutego 2010r.,

3. Pismo z dnia [...] września 201lr., Pana J. R. wraz z opinią techniczną dot. przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego.

W konkluzji odwołania Wójt Gminy P. wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] stwierdził, że organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, które mogłyby mieć wpływ na jej merytoryczne rozstrzygnięcie, a w szczególności jaką funkcję pełnił przedmiotowy rów oraz czy brak rowu powoduje podtapianie sąsiednich terenów. Z w/w powodów decyzją z dnia [...] października 2013 r., znak:[...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W następstwie przeprowadzonego postępowania Starosta P. decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2015r., znak: [...] umorzył postępowanie w sprawie przywrócenia funkcji urządzenia wodnego - rowu, biegnącego przez działki nr [...] i nr [...] w m. U/ (ul. [...]), gm. P. W treści uzasadnienia organ I instancji wyjaśnił, że sporny rów został wykonany przed dziesiątkami lat wzdłuż granicy działek nr [...] i [...], w celu odwodnienia przyległych do niego gruntów. W roku 1985 został zastąpiony siecią drenarską wykonaną w ramach zadania inwestycyjnego "U.". Wówczas zostały poprowadzone od strony zachodniej rowu równoległe dwa sączki 0 50 i 75 mm, a trasa przedmiotowego rowu została poprzecinana sączkami drenarskimi, znajdującymi się w działach drenarskich 12 i 14. Ponadto organ I instancji wyjaśnił, że wykonanie rowu po jego pierwotnej trasie jest niemożliwe, gdyż jego wykonanie spowodowałyby zniszczenie istniejącej sieci drenarskiej.

Odwołanie od przedmiotowego postanowienia złożyła Gmina P., podnosząc że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy w sposób, który pozwoliłby na właściwą ocenę stanu faktycznego, a w szczególności poprzez uznanie, że spływ wód odbywa się od działki [...] w kierunku wsi K. i że sączki przecinają rów [...].

Analizując zaskarżoną decyzję oraz dokumenty sprawy stanowiące podstawę jej wydania, w świetle wniesionego odwołania, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] stwierdził, iż organ I instancji w dalszym ciągu nie ustalił i nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, które mogłyby mieć wpływ na jej merytoryczne rozstrzygnięcie, a w szczególności nie ustalił jaką rów pełnił funkcję i jaki obszar odwadniał oraz czy brak rowu powoduje podtapianie sąsiednich gruntów. Z w/w powodów decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W następstwie przeprowadzonego ponownego postępowania Starosta P. decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2015r., znak:[...] nałożył na:

1. N. W. właścicielkę działki nr [...] w U., gm. P. obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] zlokalizowanego na w/w działce, poprzez jego odtworzenie tj. przywrócenie jego pierwotnego profilu podłużnego i poprzecznego.

2. E. i A. G. oraz Panią N. W. współwłaścicieli działki nr [...] U., gm. P. obowiązek przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego - rowu [...] zlokalizowanego na w/w działce, poprzez jego odtworzenie tj. przywrócenie jego pierwotnego profilu podłużnego i poprzecznego.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji omówił przebieg postępowania oraz wyjaśnił przyczyny niezawiadomienia stron postępowania o przeprowadzeniu dnia [...] czerwca 2016 r. oględzin terenu przedmiotowych działek. Jednocześnie w decyzji organ I instancji przedstawił powody, dla których zaniechał powołania biegłego.

Odwołanie złożyła N. W. podnosząc, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 77 i art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zebraniu i nie rozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności nieuwzględnienie istniejącego systemu drenarskiego oraz braku związku pomiędzy odtworzeniem rowu, a odwodnieniem terenu. Jednocześnie zarzucając, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 64 b Prawa wodnego poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowy rów wymaga przywrócenia do poprzedniej funkcji.

N. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] stwierdził, iż odwołanie - nie zasługuje na uwzględnienie.

Stwierdził że pomimo, że szereg zaistniałych w przedmiotowej sprawie faktów, podniesionych i opisanych przez stronę skarżącą może w niej wywoływać poczucie krzywdy, nie mogą być one argumentami w postępowaniu opartym na przepisach ustawy Prawo wodne.

Decyzja Starosty P. Nr [...] z dnia [...] października 2015r., znak:[...] jest trzecią wydaną przez ten organ w przedmiotowej sprawie. Analizując pierwszą decyzję Nr [...] z dnia [...] marca 2013r., znak: [...] i drugą decyzję Nr [...] z dnia [...] marca 2015r., znak: [...] Starosty P. oraz dokumenty sprawy stanowiące podstawę ich wydania, w świetle wniesionego odwołania, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] stwierdził, że organ I instancji nie podjął wszelkich koniecznych czynności niezbędnych dla dokładnego formalnego i prawnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności nie ustalił kiedy i przez kogo i z jakich powodów sporny rów został zasypany oraz jaką funkcję pełnił i jaki obszar odwadniał. Z w/w powodów decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. znak: [...] tut. organ uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Jak wynika z akt sprawy Starosta P. zgromadził obecnie w sprawie obszerny materiał dowodowy, w postaci złożonych przez strony postępowania wyjaśnień. Zdaniem tut. organu dokumenty zgromadzone w sprawie wskazują jednoznacznie że:

- rów [...] przebiegający przez działki nr [...] i [...] został wykonany na początku XX wieku, jako urządzenie melioracji wodnych szczegółowych. Przedmiotowe działki w ramach realizacji inwestycji pt. "U." wykonanej w latach 1983-85 zostały zdrenowane, a sporny rów zachowano, włączając go do ciągu rowów wykonanych w ramach w/w inwestycji jako rów "[...]",

- rów [...] mający swój początek przy przepuście łączy się z rowem [...] mającym ujście do rzeki Z., został w 2002 r. zasypany na działce nr [...] przez N. W.,

- sporny rów jest naniesiony na mapę zasadniczą, mapę ewidencji gruntów i budynków jaki i na mapę ewidencji urządzeń melioracji wodnych,

- sporny rów jest wpisany w wypis z rejestru gruntów działki nr [...] i [...],

- dokumenty wskazują także jednoznacznie, że przedmiotowy rów ma za zadanie odprowadzenie do rzeki Z. nadmiar wód pochodzących z odwodnienia drogi gminnej oraz gruntów rolnych przyległych do niego.

Z w/w powodu sporny rów został odtworzony i oczyszczony podczas wykonywanej w 1985 r. sieci drenarskiej na gruntach m. U.

Ponadto zgodnie z przepisami art. 9 ust 1 pkt. 19 ustawy Prawo wodne każdy rów jest urządzeniem wodnym, które powinno być przez jego właściciela utrzymywane w należytym stanie, w myśl przepisu art. 64 ust.1, w celu zachowania jego funkcji. Funkcją każdego rowu jest odprowadzanie wód, zarówno z działki przez którą przepływa jak i z obszaru położonego powyżej. W świetle powyższego każdy właściciel gruntu (rowu) w tym przypadku N. W. jako właścicielka działki nr [...] oraz współwłaściciele działki nr [...] w m. U., E. i A. G. oraz E. W. ponoszą odpowiedzialność za jego stan techniczny i brak drożności, w wyniku zaniedbania wykonywania spoczywającego na nich obowiązku utrzymania urządzenia wodnego.

Istnieje jednak, zdaniem organu możliwość znalezienia rozwiązania, korzystnego dla wszystkich zainteresowanych, np.: wystąpienie współwłaścicieli spornego rowu do organu I instancji o zobowiązanie zarządcy drogi gminnej oraz właścicieli działki nr [...] odnoszących korzyści z jego funkcjonowania do partycypacji w kosztach utrzymania urządzenia - rowu [...] (np.: konserwacji, remontu itp.).

Skarga na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła N. W. wnosząc o uchylenie jej w całości wraz z decyzją Nr [...] Starosty P. z dnia [...] października 2016 r.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie art. 77 kpa poprzez nienależyte rozpatrzenie przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] całości zebranego w sprawie materiału dowodowego,

2) dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w wyniku nienależytego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, które skutkowały uznaniem, iż rzekomy rów oznaczony symbolem [...] stanowi urządzenie wodne co stanowi naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. d ustawy z dnia 18 lipca 2001 r, poprzez jego błędną wykładnię, co z kolei doprowadziło do błędnego zastosowania w niniejszej sprawie, mimo braku ku temu podstaw, art. 64 b ustawy Prawo wodne,

3) naruszenie art. 7 kpa poprzez niepodjęcie przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] niezbędnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy,

4) naruszenie art. 10 K.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącej czynnego udział w postępowaniu,

5) wydanie decyzji w celu obejścia prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia.

Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803).

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu, jest ocena legalności decyzji wydanej na podstawie art. 64 b ustawy Prawo wodne (D.U. 2015,poz. 469), dalej "p.w.".

Zgodnie z tym przepisem gdy zostanie stwierdzone nienależyte utrzymanie urządzenia wodnego, które powoduje zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może w drodze decyzji nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności.

W niniejszej sprawie przedmiotem oceny organu było funkcjonowanie rowu znajdującego się na działkach [...] i [...] w miejscowości U.

W ocenie Sądu organy dopuściły się także naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 3, 84 § 1 K.p.a. gdyż zaniechały obowiązku zebrania w sposób prawidłowy materiału dowodowego, nie zasięgnęły opinii specjalnych, czego skutkiem było wydanie decyzji bez rozważenia całokształtu okoliczności sprawy tj. tego co jest istotne z punktu widzenia możliwości wydania decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego.

Rów, co do zasady, jest urządzeniem wodnym co wynika z art. 19a prawa wodnego. Urządzenie wodne to takie które służy kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, co wynika z definicji ustawowej z art. 9 ust 1 pkt 19 tej ustawy. Aby można było zastosować przepis art. 64b organ musi wykazać:

1. że na danym terenie występuje urządzenie wodne;

2. kto jest władającym tym urządzeniem wodnym;

3. iż doszło do nienależytego utrzymania tego urządzenia;

4. że nienależyte utrzymanie spowodowało zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty.

Po pierwsze, zgodnie z wyrażoną w art. 64 ust. 1a P.w. zasadą, koszty utrzymania urządzenia wodnego ponosi ten kto odnosi z tego urządzenia korzyści. Nie ulega więc wątpliwości, że zazwyczaj taką osobą jest władający tym urządzeniem a więc właściciel nieruchomości na której znajduje się urządzenie wodne. Nie jest nią osoba która nie korzysta z tego urządzenia.

Po drugie, o ile można zgodzić się z tym, że skoro omawiany rów, którego nie wolno zasypywać generalnie jest urządzeniem wodnym i jako taki występuje w ewidencji gruntów i budynków to jednak, zdaniem Sądu, zebrany materiał dowodowy nie pozwala na arbitralne przyjęcie, że doszło do nienależytego utrzymania tego urządzenia którego skutkiem jest zmiana jego funkcji czy szkodliwe oddziaływanie na grunty. Na te okoliczności organ, poza oględzinami, nie powołał przekonujących dowodów przyjmując arbitralne twierdzenie o spełnieniu tej przesłanki.

Należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że zaskarżona decyzja organu II instancji jest wewnętrznie sprzeczna. Organ na k 3 i 4 uzasadnienia wskazuje, że decyzja organu I instancji nr [...] została wydana bez podjęcia przez ten organ wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego formalnego wyjaśnienia sprawy (k 4 wers 30 od dołu i k 3 wers 24-26) podczas gdy organ II instancji nie uchylił przecież decyzji organu I instancji ale utrzymał ją w mocy.

Przyjmując, że jest to błąd kopiowania, Sąd rozpoznający sprawę uznaje, że to właśnie te stwierdzenia powinny być podstawą do wydania decyzji gdyż istotnie organ I instancji a za nim i organ II instancji nie zebrały w sposób rzetelny materiału dowodowego a już na pewno go nie oceniły w sposób prawidłowy. Nie zostały bowiem ustalone istotne okoliczności sprawy tj. co do charakteru rowu (czy jest to urządzenie wodne) a jeżeli tak to czy doszło do zmiany jego funkcji na skutek działania skarżącej (również pozostałych osób wymienionych w treści decyzji) czy też wystąpiło szkodliwe oddziaływanie na grunty w związku z tą zmianą. Tylko w takiej sytuacji, zgodnie z art. 64 b ustawy prawo wodne może być mowa o nakazaniu przywrócenia poprzedniej funkcji tego urządzenia lub nakazanie likwidacji szkód poprzez określenie warunków i terminu tych czynności.

Organ I instancji wykazując, że mamy do czynienia z urządzeniem wodnym spełniającym funkcje polegające na odbiorze wód opadowych z ulicy [...] przyjął to na podstawie:

- wizji w terenie wskazującej na występowanie przepustu na ulicą [...], którym wody opadowe były pierwotnie odprowadzane z rowów przydrożnych po stronie północnej ulicy do rowu [...];

- istnienia w dalszej części działki o nr ew. [...] odkrytego i niekonserwowanego rowu [...].

Doprowadziło to do konstatacji, że rów ten jest jedynym odbiornikiem wód opadowych z ulicy [...] i z tego powodu podczas melioracji gruntów w 1985r. przy budowie sieci drenarskiej rów ten nie został zlikwidowany a pozostawiony i oczyszczony.

Tym okolicznościom zaprzecza skarżąca.

W opozycji to tych twierdzeń pozostają jednak zawarte w aktach sprawy informacje, że w 1985 r., odwodniająca funkcja rowu została zastąpiona siecią drenarską wykonaną w ramach zadania inwestycyjnego "U.". Wtedy zostały poprowadzone od strony zachodniej rowu równoległe 2 sączki o średnicy 50 i 75 mm a trasa przedmiotowego rowu została poprzecinana sączkami drenarskimi znajdującymi się na działach drenarskich 12 i 14. Odtworzenie rowu spowodowałoby zniszczenie istniejącej sieci drenarskiej (uzasadnienie uchylonej decyzji Starosty P. nr [...] z [...] marca 2015 r.).

Wskazać należy, że skarżąca wskazywała w toku postępowania, że na rowie tym wybudowała za zgodą Wójta ogrodzenie a występujące na tym terenie podtopienia nie są wynikiem jej działania ale podwyższeniem gruntu na działce przez. P W. Wskazywała na wyrok NSA z 5 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2009/09 (dotyczący umorzenia postępowania w sprawie budowy ogrodzenia na działce [...] od ulicy [...] we wsi U. (decyzja nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. i decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2009 r. nr [...]). W wyroku powołano w uzasadnieniu pismo Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z [...] lipca 2002 r. z którego wynika że rów ten nie jest ujęty w ewidencji urządzeń melioracyjnych. W aktach znajduje się także pismo z [...] sierpnia 2002 r. Wójta Gminy P. z którego wynika że rów nie spełnia funkcji rowu melioracyjnego (k 109 akt adm.) oraz pismo tego samego organu z [...] stycznia 2010 r. w którym także jest mowa o tym, że rów nie jest odbiornikiem wód drenażowych (k 125 akt adm.).Jednocześnie WZMiUW w piśmie z dnia [...] stycznia 2007 r (k 127 akt adm.) wyjaśnia te rozbieżności stwierdzając, że istotnie w trakcie realizacji robót w związku z projektem obiektu melioracyjnego "U." pierwotnie zaprojektowano odwodnienie za pomocą rurociągów drenarskich a następnie odstąpiono od projektu poprzez skrócenie zaprojektowanych sączków i wykorzystaniu do celu odwodnienia tego rowu, co ma wynikać z mapy powykonawczej, której jednak przy tym piśmie brak.

Z kolei w piśmie WZMiUW w [...] z dnia [...] lutego 2012 r. (k 193) organ stwierdza, że na wysokości działek [...] w ramach realizacji zadania inwestycyjnego pn "U." nie wybudowano przepustu w ulicy [...].

Istotnie w ewidencji gruntów widnieje na działkach [...] i [...] rów (wypisy z rejestru gruntów z 2012 r. a z mapy dołączonej do tych wypisów (k 3 akt adm.) wynika, że obie działki przylegają do drogi. Także na zdjęciach z oględzin widać ślady po rowie.

Z informacji z Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] zawartych w pismach z [...].08.2012 (k 16-21 akt adm.) i [...].10.2012 r. (k 49) wynika, że działki te figurują w prowadzonej ewidencji wód, urządzeń wodnych oraz zmeliorowanych gruntów. Z pisma tego samego organu z [...] lutego 2010 r. wynika, że na granicy obu działek nie występuje żadnen wylot drenarski (dokumenty w pliku k 35). Potwierdza to także pismo z Urzędu Gminy P. z [...] sierpnia 2002 r., (k 72 akt adm.). Z protokołu z wizji z dnia [...] września 2012 r. wynika, że rów na działce [...] jest zasypany a na drugiej działce nie, choć zarośnięty i niedrożny (k 30) akt adm.). Jest także opinia sporządzona przez dr. Inż. J. R., z uprawnieniami specjalisty konstrukcji inżynieryjnych z 2011 r. z której wynika konieczność odmulenia rowu [...] oraz innych urządzeń wodnych (rów [...]) aby była możliwość odprowadzania wód do kanału Przerzutowego (aneks), rzeki Z. (opinia). Z kolei z pisma WZMW w [...] z [...] marca 2007 r (k 106 akt adm.) wynika natomiast, że rów nie spełnia swych wcześniejszych funkcji odwadniających gdyż spływ wód drenażowych następuje 2 rządami rurociągów o średnicy 5 i 7,5 cm usytuowanymi równoległe do przedmiotowego rowu.

W związku z tym należy uznać że znajdujące się w aktach sprawy informacje są sprzeczne co do funkcji rowu [...], jego odrębności do innej sieci drenarskiej a więc w zakresie istotnym z punktu widzenia możliwości nałożenia obowiązku o jakim mowa w art. 64b Prawa wodnego.

Wątpliwości te i istotne rozbieżności nie zostały przez organy wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego zbiorą dowody, ustalą stan faktyczny istotny z punktu widzenia możliwości nałożenia na właściciela gruntów obowiązku przywrócenia funkcji urządzenia wodnego. W tym celu, w ocenie Sądu niezbędne jest dopuszczenie dowodu z opinii biegłego ds. konstrukcji urządzeń wodnych i stosunków wodnych, który na podstawie zebranych dowodów, w tym dokumentacji z realizacji projektu U. i oględzin w terenie ustali czy rów spełnia obecnie funkcję urządzenia wodnego, stanowi część istniejącego i wykorzystywanego obecnie systemu drenażowego i jest niezbędny do odprowadzania wód opadowych m.in. z przyległych ulic albo czy służy odwodnianiu okolicznych pól i posesji położonych po południowej stronie ulicy [...] czy też w związku z wybudowaniem w latach 80 –tych nowej sieci drenarskiej (albo z innego powodu) utracił tę funkcję. Biegły będzie miał także obowiązek wypowiedzenia się (gdyby uznał, że rów pełni funkcję urządzenia wodnego) jaki wpływ na jego pozostawienie ma istniejąca na tym terenie sieć drenarska i odwrotnie. Ponadto, w przypadku gdyby uznał, że rów spełnia swe funkcje ustali jakie czynności należy wykonać aby przywrócić jego funkcję. W tym celu konieczna będzie ocena przez niego dokumentacji z robót melioracyjnych z lat 1983-1985 w tym, czy rzeczywiście został zmieniony projekt melioracyjny dla wsi U. i ustalenie czy wprowadzono ten rów do sieci rowów melioracyjnych odbierających wody z rowów przydrożnych przy ulicy [...] kierując je w kierunku południowo-wschodnim do Kanału Przerzutowego, zgodnie ze spadkiem terenu.

Następnie organ dokona oceny zebranych dowodów zgodnie z art. 80 i 81 K.p.a. a ocenę tę i tok rozumowania organu zaprezentuje w spójnym uzasadnieniu, które będzie spełniać wymogi art. 107 § 3 K.p.a. Sentencja decyzji, o ile określałaby obowiązki związane z przywróceniem urządzenia wodnego, musi być precyzyjna a więc określać jakie konkretnie działania mają podjąć poszczególne osoby zobowiązane i zawierać szczegółowe parametry związane z doprowadzeniem do przywrócenia funkcji urządzenia wodnego dla każdego ze zobowiązanych.

Zwrócić należy uwagę, że nienależyte utrzymanie urządzenia wodnego oznacza nie tylko działania niezgodne z prawem ale i takie które uniemożliwiają właściwe funkcjonowanie tego urządzenia. Takimi czynnościami jest zasypanie, przebudowa bez wymaganego zezwolenia czy brak konserwacji prowadzącej do tzw. zamulenia i zablokowania odpływu.

Jednocześnie pozbawienie rowu funkcji odpływowej na skutek innych działań mających ten sam cel, w odniesieniu do tego samego terenu, może stanowić podstawę do odmowy zastosowania art. 64b ustawy prawo wodne, gdy tamte działania są wystarczające do spełnienia celów o jakich mowa w tym przepisie. Przesłanka nienależytego utrzymania urządzenia wodnego musi zawsze pozostawać w związku przyczynowym ze zmianą jego funkcji lub szkodliwym oddziaływaniem na grunt. Brak jednego z tych elementów wyklucza zastosowanie dyspozycji art. 64 b P.w.

Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 10 K.p.a.

Wskazywany w skardze brak powiadomienia strony o oględzinach stanowi przede wszystkim naruszenie art. 79 § 1 K.p.a. zgodnie z którym organ ma obowiązek poinformowania strony o tego rodzaju czynności procesowej – co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Naruszenie zaś zasady czynnego udziału stron – art. 10 K.p.a. może odnieść skutek gdy strona wykaże, jaki wpływ miało to uchybienie na treść rozstrzygnięcia i jakich czynności strona została pozbawiona. Skarżąca tych okoliczności nie wskazała, co czyni zarzut naruszenia ostatecznie nie trafnym.

Natomiast trafny jest zarzut naruszenia ar. 78 § 2 K.p.a. w zakresie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego (choć przy nieco innej tezie dowodowej) gdyż wniosek strony był zasadny a jego pominięcie może mieć wpływ na wynik sprawy.

Zarzut obejścia prawa polegający na uznaniu, że postępowanie ma na celu pominięcie procedury związanej z koniecznością uzyskania pozwolenia wodnoprawego na odprowadzanie wód z drogi jest przedwczesny.

W ocenie Sądu rozmiar uchybień organu uzasadniał uchylenie decyzji w całości wraz z decyzją organu I instancji ponieważ zakres czynności jakie musi przeprowadzić organ nie pozwala na ich wykonanie przez organ II instancji a ustalenia w zakresie generalnej odpowiedzialności wszystkich właścicieli gruntów za utrzymanie urządzenia wodnego muszą być rozpoznawane łącznie. Zasada prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywateli, wyrażona w art. 7 K.p.a. uzasadniała uchylenie decyzji w całości.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku.

O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200, 205 § 2 P.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r, w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804) – zasądzając od organu na rzecz skarżącej [...] zł tytułem udziału w sprawie pełnomocnika skarżącej oraz [...] zł tytułem zwrotu kosztów wpisu.