Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 243/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda

SENTENCJA

Dnia 22 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi -Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl, Sędziowie : Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), p.o. Sędziego WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi B. K. i K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. odrzuca skargę K. K.; 2. oddala skargę B. K..


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], znak: [...] Starosta [...] na podstawie art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1998r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543) oraz art. 104 k.p.a. odmówił zwrotu nieruchomości położonej w K. oznaczonej dawniej jako działka nr 233/2 o powierzchni 1500 m2.

W jej uzasadnieniu podał, że wnioskiem z dnia 16 stycznia 2001r. B. K. i K. K. wystąpili o zwrot nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka nr 233/2 o powierzchni 1500 m2 . Działka będąca przedmiotem postępowania oznaczona dawniej jako działka nr 233/2 obecnie wchodzi w skład działki nr 585 o powierzchni 4632 m2 i stanowi własność Gminy K.. Dla nieruchomości prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w T. księga wieczysta KW [...]. Powyższa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] nr [...], na podstawie ustawy z dnia 13 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 18 z 1961r., poz.94). Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek [...] Przedsiębiorstwa A w Ł. z przeznaczeniem pod budowę hurtowego składu opału. Nieruchomość była wykorzystywana jako część składu opału początkowo przez [...] Przedsiębiorstwo A w Ł. a po jego likwidacji przez Gminę K.. Na dawnej działce nr 233/2 zlokalizowana jest brama wjazdowa z furtka, część ogrodzenia wykonanego na podmurówce, utwardzona droga dojazdowa do wagi samochodowej oraz część budynku socjalnego i waga samochodowa.

Stosownie do art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

- pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo,

- utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą powyższe przesłanki jako, że dla inwestycji uzyskano decyzję prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. z dnia [...] o lokalizacji szczegółowej, w której wyrażono zgodę na wybudowanie hurtowego składu opału i skład taki powstał, i funkcjonował do 2000r. Obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie powstaje, jeżeli została ona wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, choćby następnie została przeznaczona na inne cele.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli B. K. i K. K., wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Argumenty zawarte w odwołaniu zmierzają do wykazania, że w związku z likwidacją [...] Przedsiębiorstwa A w Ł. i faktem, że na przedmiotowej nieruchomości nie funkcjonuje obecnie skład opału, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, a jej zwrot na rzecz byłych właścicieli zasadny.

Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Wojewoda [...] stwierdził, że odwołanie K. K. wniesione zostało z uchybieniem 14-dniowego terminu przewidzianego do jego wniesienia w art. 129 § 2 k.p.a.

Decyzją z dnia [...], znak: [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § l pkt l k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...].

W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podał, że z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że nieruchomość po jej wywłaszczeniu służyła jako skład opału, co było zgodne z celem wywłaszczenia wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] nr [...]. Obecnie skład opału nie funkcjonuje, zaś obecny właściciel – Gmina K. poszukuje dzierżawcy, który mógłby zagospodarować nieruchomość.

Zdaniem organu, fakt zrealizowania na omawianej nieruchomości celu uzasadniającego jej wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa, stanowi negatywną przesłankę do dochodzenia roszczeń o zwrot tej nieruchomości. Przedmiotowego gruntu nie można uznać za zbędny na cel określony przy wywłaszczeniu, stąd brak jest podstaw do zastosowania art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia oznacza wygaśniecie prawa do zadania zwrotu i w ten sposób ustaje więź prawna pomiędzy poprzednim właścicielem nieruchomości a Skarbem Państwa lub gminą, które od tej pory mogą korzystać z tej nieruchomości i nią rozporządzać bez jakichkolwiek ograniczeń mających swe źródło w wywłaszczeniowej drodze nabycia własności.

W dniu 16 lutego 2002r. B. K. i K. K. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] domagając się jej uchylenia. W jej uzasadnieniu powtórzyli argumenty, podniesione wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Nadto wywodzili, że mogliby wykorzystywać nieruchomość na prowadzenie stosownej działalności tym bardziej, że wywłaszczenia dokonano praktycznie za symboliczną złotówkę i zabrano nieruchomość wbrew woli skarżących. Skoro obecnie nieruchomość nie jest potrzebna ani Skarbowi Państwa, ani gminie do realizacji zadań, to powinna ona zostać zwrócona skarżącym, jako poprzednim właścicielom i byłoby to naprawienie krzywdy jakiej doznali z powodu działania poprzednich władz i przepisów.

W odpowiedzi na skargę, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, strona przeciwna wniosła o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga K. K. podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna a skarga B. K. oddaleniu jako niezasadna.

Zgodnie z treścią przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z 2002 roku) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.

W art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wskazano zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nad działalnością administracji publicznej. Z kolei art. 52 § 1 powołanej ustawy stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków odwoławczych należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 ustawy).

Tymczasem w przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Wojewoda [...] stwierdził, że odwołanie K. K. wniesione zostało z uchybieniem 14-dniowego terminu przewidzianego do jego wniesienia w art. 129 § 2 k.p.a. Tym samym więc stwierdzić należy, iż odwołanie K. K. nie zostało skutecznie wniesione i wobec niego decyzja organu I instancji uprawomocniła się wskutek upływu terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy nie rozpoznawał odwołania K. K., co jednoznacznie wynika z treści decyzji z dnia [...]. W przypadku K. K. nie została więc spełniona przesłanka art. 52 § 1cytowanej ustawy, warunkująca prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należało wobec powyższego skargę K. K., zgodnie z art. 58 § 6 powołanej ustawy, odrzucić jako niedopuszczalną.

Rozpoznając skargę B. K., sąd nie stwierdził naruszenia prawa dającego podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji, następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1lit.a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit.b) albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit.c). Takich naruszeń sąd w przedmiotowej sprawie nie stwierdził.

Przedmiotem skargi była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] odmawiającą zwrotu nieruchomości położonej w K. oznaczonej w dniu wywłaszczenia jako działka nr 233/2 o powierzchni 1500 m2, obecnie stanowiącej część działki nr 585 o powierzchni 4632 m2 i będącej własnością Gminy K., dla której prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w T. księga wieczysta KW [...].

Stosownie do art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2000r., Nr 46, poz. 543), poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 cytowanej ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo, utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany.

W ocenie sądu, organ słusznie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą powyższe przesłanki. W niniejszej sprawie nieruchomość, wywłaszczona decyzją Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] nr [...] na wniosek [...] Przedsiębiorstwa A w Ł. z przeznaczeniem pod budowę hurtowego składu opału, jako tenże skład opału była przez wiele lat wykorzystywana, początkowo przez [...] Przedsiębiorstwo A w Ł. a po jego likwidacji przez Gminę K.. To, że obecnie nieruchomość nie jest wykorzystywana na cel i przez jednostkę wskazaną w decyzji o wywłaszczeniu nie oznacza, że stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce gruntami. Cel ten bowiem został zrealizowany.

Sąd, w składzie rozpoznającym sprawę, w pełni podziela utrwalony zarówno w orzecznictwie jak i w piśmiennictwie pogląd, iż zmiana sposobu wykorzystania obiektu wybudowanego i wykorzystywanego na nieruchomości wywłaszczonej zgodnie z celem wywłaszczenia, nie stanowi w świetle art. 137 ust. 1 przesłanki do przyjęcia, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (por. Gospodarka nieruchomościami. Komentarz pod red. J.Szachułowicza , Wyd. Praw., W-wa 2003, str. 371 i nast., wyrok NSA z dnia 12.04.2000r. ISA 745/99 nie publ., wyrok NSA z dnia 2.06.2000r. ISA 661/99 nie publ., wyrok NSA z dnia 7.12.2000r. ISA 1720/99 nie publ., wyrok NSA z dnia 12.01.2001r. ISA 1792/99 nie publ., wyrok NSA z dnia 13.02.2001r. IVSA 2641/98 nie publ., wyrok NSA z dnia 15.02.2001r. IVSA 2266/98 nie publ., wyrok NSA z dnia 22.03.2001r. SA/Rz 1786/99 nie publ., wyrok NSA z dnia 4.09.2003r. IISA/Gd 1552/00 nie publ., wyrok SN z dnia 6.03.2002r. IIIRN 11/01 nie publ.).

Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należało, że kwestionowana decyzja nie narusza prawa a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Tym samym na podstawie art. 58 § 6 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji.