Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 628/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2006-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Referent Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi R. K. - K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych Oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał R. K. - K. po potrąceniu kwoty płatności bezpośrednich do gruntów rolnych płatność na rok 2004 w łącznej wysokości 49.047,56 zł – z tytułu jednolitej płatności obszarowej kwotę 20.516,15 zł i uzupełniającej płatności obszarowej kwotę 28.531,41 zł. Powyższe było wynikiem zastosowania sankcji zmniejszenia ww. płatności ze względu na zawyżoną deklarację powierzchni działek rolnych. I tak jednolita płatność obszarowa została pomniejszona o kwotę 1.469,50 zł, a uzupełniająca płatność obszarowa o kwotę 2.043,60 zł.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący wskazał, iż w chwili złożenia wniosku o dopłaty sporne działki, były jego własnością, jednakże nie wiedział, że są one wydzierżawione, gdyż nie powiadomił go o tym sprzedający. O dzierżawie skarżący dowiedział się dopiero z pisma ARiMR z dnia 21 grudnia 2004 r., po zapoznaniu się z którym zadzwonił do ARiMR i wyjaśnił sprawę. W związku z tym skarżący nie zakwestionował wypłacenia dopłat dzierżawcy, ale nie zgodził się na karanie go za podanie zawyżonej powierzchni działek.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzję z dnia [...] nr [...] którą utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, że R.K. - K., działając jako producent rolny, z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 r. wystąpił w dniu 11 czerwca 2004 r., natomiast do wyjaśnienia nieprawidłowości, polegających na powtarzaniu się działek ewidencyjnych [...] (województwo p., powiat k., gmina P., nazwa obrębu: T., numer obrębu [...], numer działki ewidencyjnej [...] , identyfikator działki rolnej "P", "R", "S") również we wniosku innego producenta, został wezwany pismem z dnia 21 grudnia 2004 r. W wyniku wezwania wnioskodawca zrezygnował ze spornej działki, dlatego uznano w myśl art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE.L Nr 327, poz. 11), że zadeklarował działki rolne, co do których nie był uprawniony do płatności. W myśl przywołanego przepisu strona może bowiem wycofać bez konsekwencji prawnych działki rolne będące przedmiotem wezwania tylko po uprzednim ustaleniu, że w złożonym przez nią wniosku nie było nieprawidłowości, i strona zgodnie ze stanem faktycznym zadeklarowała użytkowane działki rolne. W konsekwencji zastosowano sankcje przewidziane przepisami art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji – w odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej, art. 32 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. – w stosunku do uzupełniającej płatności obszarowej. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie może mieć zastosowania art. 44 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., gdyż strona, występując z wnioskiem, powinna mieć świadomość, że uprawnienie do uzyskania płatności powstaje nie w wyniku umowy ustnej z osobą legitymującą się prawem własności nieruchomości stanowiącej użytki rolne, ale z mocy przepisów prawa, po spełnieniu ustawowych przesłanek koniecznych do przyznania płatności.

W skardze na decyzję organu odwoławczego skarżący wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, wskazując, iż nie czuje się winny, gdyż to nie on wprowadził ARiMR w błąd, tylko dzierżawca i dawny właściciel ziemi, dlatego to oni winni zostać ukarani. Skarżący kupił ziemię, której dotyczy zaskarżona decyzja, bez ograniczeń i ciężarów, a to że zrzekł się dopłat na rzecz dzierżawcy, było przejawem jego dobrej woli.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z treści skargi (jak również odwołania od decyzji organu pierwszej instancji) sporne pomiędzy stronami jest zastosowanie względem skarżącego wynikających z przepisów unijnych sankcji pomniejszenia płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Skarżący nie domaga się natomiast otrzymania płatności na grunty, będące w posiadaniu dzierżawcy.

Zatem spór, wbrew stanowisku organu odwoławczego zawartemu w odpowiedzi na skargę z dnia 4 sierpnia 2005 r., nie sprowadza się do rozstrzygnięcia komu, w świetle przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.) w związku z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), przysługują dopłaty do dzierżawionych działek (właścicielowi czy dzierżawcy). Ze względu na to, iż przywołane przepisy nie są odmiennie interpretowane przez strony, (gdyż skarżący nie rości sobie praw do otrzymania płatności na grunty rolne będące w posiadaniu dzierżawcy), Sąd poprzestaje na stwierdzeniu, iż zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wykładnia wymienionych przepisów, zgodnie z którą płatności bezpośrednie przysługują dzierżawcy, gdyż to on jest posiadaczem gruntów rolnych i ich użytkownikiem, utrzymującym je w dobrej kulturze rolnej, jest zgodna z prawem.

Jak bezspornie wynika z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy, skarżący uwzględnił we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 r. działki będące w posiadaniu dzierżawcy i do dnia 6 stycznia 2005 r., tj. dnia doręczenia mu wezwania do złożenia wyjaśnień co do stwierdzonych przez organ nieprawidłowości, wniosku tego nie wycofał.

Ustalenia te są szczególnie istotne z uwagi na treść art. 14 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE.L Nr 327, poz. 11), zgodnie z którym wniosek o pomoc może być w całości lub w części wycofany w każdym czasie. Jednakże w przypadku gdy właściwa władza powiadomiła już rolnika o nieprawidłowościach w złożonym wniosku o pomoc lub gdy rolnik został przez właściwy organ powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, a kontrola ta wykazała istnienie nieprawidłowości, wycofanie takie nie jest dozwolone w odniesieniu do tych części wniosku o pomoc, dotkniętym nieprawidłowościami.

Z powyższego jednoznacznie wynika, iż rolnik, którego wniosek o przyznanie płatności zawierał nieprawidłowości, może go wycofać, tylko do momentu powiadomienia go o stwierdzeniu przez organ tych nieprawidłowości lub powiadomieniu go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. Późniejsze wycofanie go w tej części, która zawierała nieprawidłowości, nie jest już możliwe, a tym samym nie ma też możliwości uniknięcia konsekwencji prawnych, przewidzianych dla takich sytuacji przez przepisy unijne.

Konsekwencjami tymi są sankcje przewidziane przepisami art. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.U.L. nr 328 z 17 grudnia 2001 r.) – w odniesieniu do jednolitej płatności obszarowej – oraz art. 32 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. – w stosunku do uzupełniającej płatności obszarowej.

Przywołany przepis art. 5 zawiera redukcje i wyłączenia w odniesieniu do warunków kwalifikujących i stanowi, że z wyjątkiem przypadków siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 48 rozporządzenia (WE) nr 2419/2001, jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem w znaczeniu art. 2 lit. r) rozporządzenia (WE) nr 2419/2001 (tj. obszaru, dla którego zostały spełnione wszystkie warunki ustanowione w regułach przyznawania prawa pomocy) jest większa niż 3%, ale nie większa niż 30% wyznaczonego obszaru, kwota jaka ma zostać przyznana na podstawie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej jest zmniejszona za dany rok o dwukrotność kwoty ustalonych funduszy dla tej różnicy.

Zgodnie z brzmieniem przywołanego art. 32, jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw obszar zadeklarowany przekracza obszar ustalony zgodnie z art. 31 ust. 2, pomoc obliczana jest na podstawie obszaru ustalonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica jest większa niż 3% lub 2 ha, lecz nie większej niż 20% ustalonego obszaru.

Wskazanych sankcji nie stosuje się na mocy przepisu art. 44 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419 z dnia 11 grudnia 2001 r. (stosowanego również do systemu Jednolitej Płatności Obszarowej na mocy art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r.) w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że jest niewinny (ust. 1). Jak również w odniesieniu do tych części wniosku o pomoc, odnośnie do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek o pomoc jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku.

W rozpoznawanej sprawie skarżący konsekwentnie na każdym etapie postępowania wskazywał, iż nie miał wiedzy, że część gruntów, których jest właścicielem, jest dzierżawiona przez innego producenta rolnego, gdyż nie poinformował go o tym sprzedawca tych gruntów.

W ocenie Sądu właściciel nieruchomości rolnej może i powinien ustalić, czy jego ziemia obciążona jest prawami osób trzecich, a tłumaczenie się w tym przedmiocie niewiedzą wskazuje co najmniej na niedochowanie należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, o ile nie na ich lekceważenie. W żadnym razie powyższa okoliczność nie może zostać uznana za wykazującą niewinność skarżącego, który bez wymaganej wiedzy w tym zakresie podpisał oświadczenie, iż znane mu są skutki wynikające z Kodeksu Karnego składania fałszywych oświadczeń, jak również zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Tym samym nie może mieć zastosowania w sprawie cyt. przepis art. 44 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., zawierający wyjątki od stosowania obniżek i wyłączeń.

Skoro jest bezsporne w sprawie, że skarżący, jak podaje, przez niedopatrzenie zadeklarował we wniosku grunty rolne o powierzchni 107,92 ha, podczas gdy powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony pozytywnie, wyniosła 97,45 ha, nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że w sprawie winny mieć zastosowanie sporne sankcje pomniejszenia płatności przewidziane stosownymi przepisami, na co wskazuje już ich literalne brzmienie.

Z wymienionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.