Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1344/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 59, art. 34 i art. 64
journal: Dz.U. 2009 nr 52 poz 417
law: Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi [...] Szpitala Klinicznego [...] w [...] na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie uznania praktyk jako naruszające zbiorowe prawa pacjenta I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Rzecznika Praw Pacjenta na rzecz [...] Szpitala Klinicznego [...] w [...] kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Rzecznik Praw Pacjenta decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...], działając na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 65 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 ze zm., dalej: u.p.p.),

- uznał praktyki stosowane przez [...] Szpital [...] w [...], polegające na ograniczeniu prawa pacjentów do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej, o którym mowa w art. 34 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta w wyniku wprowadzenia przez Szpital zakazu zawierania przez pielęgniarki i położne wykonujące zawód w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej Szpitala umów cywilnoprawnych, o których mowa w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1435 ze zm.) z pacjentami, będącego skutkiem uchylenia zarządzenia Dyrektora Szpitala nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie wprowadzenia dodatkowych usług indywidualnej opieki położnych i pielęgniarek w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej - jako naruszające zbiorowe prawa pacjentów i nakazuje jej zaniechanie;

- zobowiązał do złożenia informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania rzeczonych praktyk, które naruszają zbiorowe prawa pacjentów w nieprzekraczalnym trzydziestodniowym terminie, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji;

- decyzji w pkt 1 nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w związku z pozyskanymi informacjami uprawdopodabniającymi naruszenie zbiorowych praw pacjentów przez Szpital, w szczególności informacjami pozyskanymi od Fundacji [...], postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. o sygn. akt [...] Rzecznik Praw Pacjenta wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez Szpital.

Pismem z dnia 1 grudnia 2014 r. Rzecznik Praw Pacjenta działając na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wystąpił do Szpitala o przesłanie pisemnych informacji i wyjaśnień dotyczących:

1) liczby pacjentów, którym Szpital udzielił świadczeń zdrowotnych w zakresie ginekologii i położnictwa w okresie 2010 - 2014 r.;

2) liczby osób, które dokonały płatności na rzecz Szpitala tytułem opłaty rekompensującej, o której mowa w art. 35 ust. 1 i 2 ww. ustawy za realizację prawa do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej w warunkach ciąży, porodu i połogu w okresie 2010 - 2014 r.;

3) czy wpływały do Szpitala skargi od pacjentów bądź innych osób w związku z pobieraniem przez Szpital opłat rekompensujących, o których mowa w art. 35 ust. 1 i 2 ww. ustawy, a jeżeli tak - o przekazanie ich kopii;

4) jaka jest wysokość opłaty za realizację prawa pacjenta do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej w warunkach ciąży, porodu i połogu w Szpitalu i czy zmieniała się ona w okresie 2010 - 2014 r., a jeżeli tak - o wskazanie wysokości tych opłat w poszczególnych okresach;

5) za jakie świadczenia dokonuje się płatności tytułem opłaty rekompensującej, o których mowa w art. 35 ust. 1 i 2 ww. ustawy obowiązującej za realizację prawa do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej w warunkach ciąży, porodu i połogu w Szpitalu;

6) jaki jest koszt realizacji przez Szpital poszczególnych usług w odniesieniu do jednej osoby w ramach dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej w warunkach ciąży, porodu i połogu, o której mowa w pytaniu nr 5;

7) jeżeli w zakres świadczeń, o których mowa w pytaniu nr 5 wchodzi energia elektryczna - wskazanie w jaki sposób wycenia się zużycie tej energii w odniesieniu do jednego pacjenta.

Dodatkowo w powyższym piśmie, Rzecznik Praw Pacjenta działając w trybie art. 61 ust. 1 ww. ustawy zwrócił się o przesłanie wszystkich aktów wewnętrznych obowiązujących w okresie 2010 - 2014 r. w Szpitalu dotyczących pobierania opłat rekompensujących, o których mowa w art. 35 ust. 1 i 2 ww. ustawy za realizację prawa do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej w warunkach ciąży, porodu i połogu, ze wskazaniem okresów obowiązywania oraz księgi skarg i zażaleń z lat 2010 - 2014 r. dostępnej w Szpitalu.

Szpital udzielił szczegółowych odpowiedzi w piśmie z 17 grudnia 2014 r.

Pismem z dnia 15 stycznia 2015 r. Rzecznik Praw Pacjenta wystąpił do Szpitala o przekazanie informacji dotyczącej:

1) liczby osób z personelu medycznego, które realizują dodatkową opiekę pielęgnacyjną nad pacjentkami w okresie ciąży, porodu i połogu w Szpitalu wraz ze wskazaniem ich imion i nazwisk według stanu na dzień udzielenia odpowiedzi oraz ich poszczególnej roli w procesie sprawowania tej opieki;

2) czy ww. osoby realizują dodatkową opiekę pielęgnacyjną nad pacjentem w okresie ciąży, porodu i połogu w ramach umowy o pracę zawartą przez Szpital czy też została zawarta z nimi dodatkowa umowa, a jeżeli tak to jaka (np. umowa o dzieło, umowa zlecenie) wraz z przekazaniem ich kopii;

3) jakie czynności dokonuje Dział Obsługi Pacjenta Szpitala w ramach dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej w warunkach ciąży, porodu i połogu, za które pacjenci obowiązani są zapłacić 40 zł;

4) co oznaczają "Pozostałe koszty administracyjno-biurowe" w zestawieniu kosztów realizacji dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej w warunkach ciąży, porodu i połogu w odniesieniu do jednej osoby, których wysokość została ustalona na 160 zł;

5) w jaki sposób ustalano wysokość opłat określonych w pytaniu 3 i 4 w odniesieniu do jednego pacjenta, ze wskazaniem zupełnego katalogu wydatków jakie następnie Szpital rekompensuje pobierając powyższe opłaty;

6) czy przekazane Zarządzenie Dyrektora Szpitala nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. jest w dalszym ciągu obowiązującym aktem wewnętrznym w Szpitalu, a jeżeli tak to jakie świadczenia mieszczą się w ramach sprawowania indywidualnej opieki nad pacjentką hospitalizowaną oraz sprawowania indywidualnej opieki nad matką i dzieckiem ze wskazaniem ich szczegółowego wyliczenia w odniesieniu do jednego pacjenta;

7) w przypadku udzielenia przeczącej odpowiedzi na powyższe pytanie - przekazanie kopii obecnie obowiązującego aktu wewnętrznego w Szpitalu z informacją o dokładnej dacie zaniechania pobierania opłat tytułem indywidualnej opieki nad pacjentką hospitalizowaną oraz tytułem indywidualnej opieki nad matką i dzieckiem ze wskazaniem jakie świadczenia mieściły się w ramach sprawowania tej opieki z uwzględnieniem szczegółowego wyliczenia w odniesieniu do jednego pacjenta.

Dodatkowo w powyższym piśmie Rzecznik Praw Pacjenta zwrócił się o przesłanie w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma zestawienia danych osobowych (imię i nazwisko, adres zamieszkania) pacjentek, które dokonały płatności na rzecz Szpitala tytułem opłat rekompensacyjnych za sprawowanie nad nimi dodatkowej opieki w warunkach ciąży, porodu i połogu w 2014 r. oraz w 2015 r.

Szpital udzielił odpowiedzi w piśmie z dnia 5 lutego 2015 r. w którym poinformował:

Ad. 1 i Ad. 2 Na dzień udzielenia odpowiedzi liczba osób personelu medycznego, który realizuje dodatkową opiekę pielęgnacyjną nad pacjentkami w okresie ciąży, porodu i połogu w [...] Szpitalu Klinicznym [...] wynosi 0.

Ad. 3 ,,Dział Obsługi Pacjenta zajmuje się rejestracją usług w ramach lecznictwa zamkniętego, jak i otwartego, udzielaniem informacji pacjentom bezpośrednio w punktach obsługi, jak i przez telefon, pobieraniem opłat za udzielone świadczenia medyczne w trybie pracy 24-godzinnym, sporządzaniem raportów dziennych z wykonanych usług komercyjnych oraz sprawozdawanie się i rozliczanie finansowe wpłaconych środków w Kasie Szpitala.

Ad. 4 i Ad. 5 Koszty pośrednie są kosztami, których nie można na podstawie dokumentów źródłowych odnieść - w momencie ich powstawania - wprost do określonej działalności. W zależności od miejsca powstawania, koszty pośrednie dzieli się na koszty ogólnoszpitalne, związane z utrzymaniem infrastruktury [...] oraz koszty zarządzania Szpitalem. Ustawa o rachunkowości nie definiuje wprost kosztów pośrednich. W art. 34 b ust. 2 ww. ustawy mówi się o kosztach wytworzenia, które można jedynie w sposób pośredni przyporządkować przychodom, a w art. 28 ust. i powyższej ustawy mówi się o koszcie wytworzenia produktu, który obejmuje koszty pozostające w bezpośrednim związku z danym produktem oraz uzasadnioną częścią kosztów pośrednio związanych z wytworzeniem tego produktu. Faktyczne średnie koszty pośrednie funkcjonowania [...] stanowiły w 2014 roku 24 % , natomiast sam średni koszt Działu Obsługi Pacjenta w przeliczeniu na jedną wykonaną usługę wyniósł w 2014 roku 12 % jej kosztu. Dla potrzeb ustalenia cennika usług pełnopłatnych finansowanych bezpośrednio przez pacjentów i realizowanych poza Narodowym Funduszem Zdrowia, który obejmuje również usługę dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej w warunkach ciąży, porodu i połogu, przyjęto średnią wartość kosztów pośrednich danej usługi na poziomie 25 % ustalonej ceny. W przypadku dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej w warunkach ciąży, porodu i połogu jest to analogicznie 200 złotych (40 złotych koszt Działu Obsługi Pacjenta oraz 160 złotych koszty pozostałe administracyjno-biurowe).

Ad. 6 W związku ze sygnalizowanymi przez Panią Rzecznik wątpliwościami, Dyrektor [...] Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. uchylił z dniem [...] stycznia 2015 r. Zarządzenie Nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Dyrektora [...] Szpitala Klinicznego [...] w [...], w sprawie wprowadzenia dodatkowych usług indywidualnej opieki położnych i pielęgniarek w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej. Wskazał również, że uchylenie Zarządzenia Nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. skutkowało złożeniem przez pacjentki skarg w powyższym z zakresie, które Szpital niniejszym przedkłada (skarga z dnia 24.12.2014 r. oraz z dnia 5.01.2015 r. ).

W piśmie z dnia 24 lutego 2015 r. Rzecznik Praw Pacjenta wystąpił do Szpitala z prośbą o przekazanie informacji dotyczącej:

1) ilości zawartych umów cywilnoprawnych przez pielęgniarki i położone wykonujące zawód w Szpitalu z pacjentami bądź osobami bliskimi, o których mowa w art. 23 ust. 1 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej od 1 stycznia 2015 r. do dnia udzielenia odpowiedzi. Zgodnie z art. 23 ust. 2 ww. ustawy pielęgniarki lub położne informują podmiot leczniczy, w którym będą wykonywać opiekę pielęgnacyjną na podstawie umowy cywilnoprawnej najpóźniej w dniu podjęcia opieki;

2) czy Szpital poinformował personel medyczny (pielęgniarki i położne) o braku możliwości zawierania z pacjentami lub osobami bliskimi umów cywilnoprawnych, o których mowa w art. 23 ust. 1 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, skoro zarządzeniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Dyrektora Szpitala uchylono z dniem [...] stycznia 2015 r. zarządzenie nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie wprowadzenia dodatkowych usług indywidualnej opieki położnych i pielęgniarek w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej?

Dodatkowo Rzecznik Praw Pacjenta poprosił o przesłanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma kopii załączników nr 1, 2 oraz 3 do zarządzenia nr [...].

W odpowiedzi na powyższe pismem z dnia 6 marca 2015 r. Szpital poinformował, iż:

"Ad 1. w okresie od 1 stycznia 2015 r. do dnia udzielenia odpowiedzi nie została zawarta żadna umowa cywilnoprawna przez pielęgniarkę i położną wykonującą zawód w [...] w [...], z pacjentami bądź osobami bliskimi, o których mowa w art. 23 ust 1 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej.

Ad 2. Personel (pielęgniarki i położne) Kliniki Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej [...] w [...] został poinformowany o braku możliwości zawierania z pacjentami lub osobami bliskimi umów cywilnoprawnych, o których mowa w art. 23 ust 1 ustawy.

W załączeniu do powyższego pisma Szpital przesłał kserokopie załączników 1, 2 i 3 Zarządzenia nr [...] z dnia z dnia 15 czerwca 2010 r. Dyrektora [...] Szpitala Klinicznego [...] w [...].

Pismem z dnia 4 marca 2015 r. Rzecznik Praw Pacjenta wystąpił do Fundacji [...] z siedzibą w [...] z prośbą o wskazanie czy Fundacja otrzymywała zgłoszenia od pacjentek bądź osób im bliskich, a jeżeli tak to o przekazanie kopii tych zgłoszeń.

W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z dnia 9 marca 2015 r. Fundacja [...] wskazała, że "informację o pobieranej przez [...] Szpital Kliniczny [...] opłacie za obecność osoby towarzyszącej przy porodzie, Fundacja posiada od samego szpitala z ankiety wypełnionej przez placówkę, konieczną do aktualizacji danych na naszym portalu [...] (...) Także tam znajdują się komentarze kobiet, które rodziły w tym szpitalu. Wśród tych komentarzy znajdują się takie, które zawierają informacje o poniesieniu opłaty za pobyt osoby towarzyszącej w czasie porodu. Komentarze te pozostawia się pod pseudonimem, dysponujemy adresami mailowymi tych osób (...). "

Do powyższego pisma załączył kopie komentarzy pacjentów Szpitala.

W piśmie z dnia 18 marca 2015 r. Rzecznik Praw Pacjenta poinformował Szpital, iż w prowadzonym postępowaniu w sprawie praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta polegających na ograniczeniu prawa pacjentów do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej w warunkach ciąży, porodu i połogu został zgromadzony materiał dowodowy pozwalający na wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie oraz, że przysługuje mu możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W dniu [...] marca 2015 r. Pani D. W. udostępniono akta sprawy w siedzibie Biura Rzecznika Praw Pacjenta.

W piśmie z dnia 31 marca 2015 r. Szpital podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wyjaśnienia zawarte w pismach kierowanych w przedmiotowym postępowaniu. Dodał, że zebrany materiał dowodowy, w szczególności pisma Fundacji [...] datowanego na 9 marca 2015 r. i załączonych trzech komentarzy z 2013 r. nieznanych z imienia i nazwiska kobiet rodzących, nie mogą stanowić wystarczającego dowodu potwierdzającego wystąpienie w [...] praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjenta.

Po przeanalizowaniu zgromadzonej dokumentacji organ wskazał, że [...] Szpital Kliniczny [...] w [...] jest zarejestrowany w Rejestrze podmiotów leczniczych, prowadzonym przez Wojewodę [...] pod numerem księgi: [...]. Podmiot ten prowadzi działalność leczniczą od dnia [...] października 1998 r., co wynika z powyższej księgi (stan na: [...] listopada 2014 r.).

Dyrektor Szpitala Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. uchylił z dniem [...] stycznia 2015 r. Zarządzenie Nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. Dyrektora [...] Szpitala Klinicznego [...] w [...], w sprawie wprowadzenia dodatkowych usług indywidualnej opieki położnych i pielęgniarek w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej, co wynika z przekazanej kopii ww. zarządzenia.

Od 1 stycznia 2015 r. nie została zawarta żadna umowa cywilnoprawna przez pielęgniarkę i położną wykonującą zawód w Szpitalu z pacjentami lub osobami bliskimi, o której mowa w art. 23 ust 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej. Szpital poinformował personel (pielęgniarki i położne) o braku możliwości zawierania z pacjentami lub osobami bliskimi ww. umów cywilnoprawnych, co wynika z pisma Szpitala z dnia 6 marca 2015 r.

Następnie, powołując się na art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta organ wskazał, że przez praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest zbiorowym prawem pacjenta suma praw indywidualnych.

Organ wyjaśnił jak rozumieć zbiorowe prawa pacjenta, z jakiej ustawy wynikają, jakie prawa pacjenta podlegają ochronie i czego potrzeba dla stwierdzenia naruszenia zbiorowych praw pacjentów. Wskazał, że nie ilość faktycznych, potwierdzonych naruszeń, ale przede wszystkim ich charakter, a w związku z tym możliwość (chociażby tylko potencjalna) wywołania negatywnych skutków wobec określonej zbiorowości przesądza o naruszeniu zbiorowego interesu.

Organ wskazał, że dla stwierdzenia bezprawności działania lub zaniechania podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych bez znaczenia pozostaje wina podmiotu (w znaczeniu subiektywnym, oznaczającym wadliwość procesu decyzyjnego) i stopień tej winy (umyślność bądź nieumyślność), a także świadomość istnienia naruszonych norm prawnych. Bezprawność tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym, który obejmuje nakazy i zakazy wynikające z normy prawnej, a także nakazy i zakazy wynikające z norm moralnych i obyczajowych określanych jako zasady współżycia społecznego. Zatem do stwierdzenia bezprawności wystarczy, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa.

Następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta pacjent ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej, która nie polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w tym także opiekę sprawowaną nad pacjentką w warunkach ciąży, porodu i połogu.

Z powyższego przepisu wynika, że pacjent ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej w podmiocie leczniczym wykonującym działalność leczniczą. Decyzję w zakresie skorzystania z tego prawa podejmuje sam pacjent bądź jego opiekun prawny. Dodatkową opiekę pielęgnacyjną może realizować jakakolwiek osoba, w tym w szczególności personel medyczny (pielęgniarki bądź położne) bądź osoba bliska. Jednakże pacjent powinien mieć zagwarantowany wybór osoby, która będzie sprawować dodatkową opiekę pielęgnacyjną. Ustawodawca w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej zagwarantował możliwość realizacji tego prawa przez pielęgniarki bądź położne. Wskazał w nim, że pielęgniarka i położna mogą wykonywać w podmiocie leczniczym dodatkową opiekę pielęgnacyjną, o której mowa w art. 34 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z pacjentem, osobą bliską, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, lub opiekunem prawnym. Przepis art. 23 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że pielęgniarka lub położna, informują podmiot leczniczy, w którym będą wykonywać opiekę pielęgnacyjną na podstawie ww. umowy, najpóźniej w dniu podjęcia opieki.

Następnie organ wskazał, że należy odróżnić dodatkową opiekę pielęgnacyjną sprawowaną przez pielęgniarkę bądź położną na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej od opieki realizowanej przez podmiot leczniczy wykonujący działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne. W pierwszym przypadku realizacja tego prawa następuje w wyniku zawarcia umowy pomiędzy pielęgniarką (położną) a pacjentem, osobą bliską lub jego opiekunem prawnym. Umowa ta reguluje m.in. kwestie wynagrodzenia pielęgniarki bądź położnej. Pielęgniarki bądź położne mogą realizować powyższą opiekę również w ramach dodatkowych prac zleconych przez podmiot leczniczy. Wówczas umowa zawierana jest pomiędzy podmiotem leczniczym a pacjentem (osobą bliską lub opiekunem prawnym), w ramach której podmiot ten zapewnia dodatkową opiekę pielęgnacyjną sprawowaną w szczególności przez pielęgniarkę bądź położną.

Jeżeli realizacja prawa do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej przez podmiot leczniczy skutkuje kosztami poniesionymi przez ten podmiot, pacjent jest obowiązany do poniesienia tych kosztów (art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). Opłata rekompensująca ww. koszty może być wskazana w umowie zawartej przez podmiot leczniczy z pacjentem bądź jego opiekunem prawnym, choć informacja o wysokości tej opłaty ustalana jest jawnie i udostępniana w lokalu przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego. Zgodnie z art. 35 ust. 2 ww. ustawy wysokość ww. opłaty powinna uwzględniać rzeczywiste koszty realizacji prawa do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej. Zatem opłata ta powinna odpowiadać wysokości poniesionych przez ten podmiot kosztów realizacji prawa pacjenta do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej. Pacjent powinien otrzymać od podmiotu leczniczego w zamian za wniesioną opłatę świadczenie wzajemne, które nie ma mniejszej wartości niż jego świadczenie pieniężne.

Podmiot leczniczy wykonujący działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne nie może uzyskiwać dodatkowej korzyści majątkowej (zysku) w związku z realizacją ww. prawa.

W przepisie art. 35 ust. 2 ww. ustawy ustawodawca posłużył się słowem: "rzeczywiste koszty". Wobec tego ustalając wysokość powyższej opłaty, kierownik podmiotu leczniczego sumuje wszystkie poszczególne koszty realizacji ww. prawa w odniesieniu do jednego pacjenta, w tym w szczególności ustala okres czasu w jakim opieka ta będzie sprawowana przez danego pracownika podmiotu; ilość tych pracowników; stawkę przysługującego im wynagrodzenia w przeliczeniu na dany okres czasu (np. za jedna godzinę) oraz wartość zużytych bądź wykorzystanych rzeczy ruchomych przy realizacji prawa do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej (np. wartość jednorazowego fartucha). Tak ustalone koszty stanowią rzeczywiste koszty realizacji ww. prawa.

Organ wskazał, że przepisy art. 35 ust. 1-3 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta nie dotyczą jednak pielęgniarek i położnych, które realizują dodatkową opiekę pielęgnacyjną na podstawie umowy zawartej z pacjentem, osobą bliską bądź jego opiekunem prawnym. Przy tym należy zaznaczyć, że podmiot leczniczy nie może zakazywać możliwości wyboru przez pacjenta opieki sprawowanej przez profesjonalistę (pielęgniarkę bądź położną), gdyż to ogranicza jego prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej. Pacjent ma bowiem możliwość wyboru osoby, która będzie sprawowała ww. opiekę a wybór ten nie może być w żaden sposób ograniczony.

Niewątpliwie poinformowanie personelu medycznego (pielęgniarek i położnych) przez Szpital o braku możliwości zawierania umów, o których mowa w art. 23 ust 1 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej oznacza, że został wprowadzony zakaz zawierania ww. umów. Ponadto z wyjaśnień Szpitala wynikało, że zakaz ten odniósł skutek, gdyż żadna z pielęgniarek bądź położnych od 1 stycznia 2015 r. nie zawarła ww. umowy z pacjentem bądź jego opiekunem prawnym.

Wobec powyższego w niniejszej sprawie Szpital w sposób bezprawny uwzględnił przy ustalaniu opłaty rekompensującej jedynie koszty pośrednie pomimo, że przepis art. 35 ust. 2 nakazuje uwzględniać jedynie koszty rzeczywiste. Ponadto w sposób bezprawny zakazał zawierania umów, o których mowa w art. 23 ust 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej z pacjentami.

Przesłanka zachowania zorganizowanego kładzie nacisk przede wszystkim na zaplanowanie czegoś i przeprowadzenia jakiegoś działania lub powstrzymanie się od jakiegoś działania. Do uznania "celowości" działania lub zaniechania wystarczy, że podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych co najmniej przewiduje, iż jego zachowanie doprowadzi do naruszenia praw pacjentów i na to się godzi.

Podsumowując organ wskazał, że praktyki stosowane przez Szpital są zorganizowane, gdyż wprowadzony zakaz zawierania umów określonych w art. 23 ust 1 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej, i dotyczył wszystkich pielęgniarek i położnych Szpitala. Ponadto z materiału dowodowego wynika, że wprowadzenie tego zakazu było związane z uchyleniem zarządzenia Dyrektora Szpitala nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie wprowadzenia dodatkowych usług indywidualnej opieki położnych i pielęgniarek w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej. Ponadto Szpital za pismem z dnia 5 lutego 2015 r. przekazał kopie skarg kierowanych do niego przez pacjentki, w których podnoszą one brak możliwości skorzystania z indywidualnej opieki podczas porodu. Tym samym Szpital wprowadzając przedmiotowy zakaz i uchylając powyższe zarządzenie przewidywał, że jego działanie ograniczy prawo pacjentów do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej. Mimo tego Szpital co najmniej godził się na taki stan rzeczy w związku z wszczętym wobec niego postępowaniem w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów przez Rzecznika Praw Pacjenta.

Ze wskazanych powyżej okoliczności jednoznacznie wynika, iż w rozpatrywanej sprawie ziściły się przesłanki wskazane w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, co obliguje Rzecznika Praw Pacjenta do uznania rzeczonej praktyki jako naruszającej zbiorowe prawa pacjentów.

Z kolei stosownie do art. 64 ust. 3 i 5 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta ciężar udowodnienia okoliczności zaprzestania stosowania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów spoczywa na podmiocie udzielającym świadczeń zdrowotnych albo na organizatorze strajku. Szpital nie udowodnił, iż rzeczone praktyki nie są stosowane.

Mając powyższe na uwadze oraz w związku z art. 64 ust. 2 ww. ustawy organ zobowiązał Szpital do złożenia informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania stosowania rzeczonych praktyk które naruszają zbiorowe prawa pacjentów przez Szpital w nieprzekraczalnym trzydziestodniowym terminie, licząc od dnia otrzymania niniejszej decyzji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2015 r., złożył [...] Szpital Kliniczny [...] w [...] wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w pkt 1, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji Szpital zarzucił:

I. naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, 61 § 1 i § 4, art. 73 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 104, art. 105 § 1 oraz art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z art. 65 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz art. 62 ww. ustawy, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe stosowanie lub zaniechanie zastosowania;

II. naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe stosowanie, tj:

1. art. 34 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta,

2. art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta,

3. art. 7 Konstytucji RP.

Szpital wskazał, że nie wprowadził zakazu zawierania przez pielęgniarki i położne wykonujące zawód w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej Szpitala umów cywilnoprawnych w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej.

Szpital wskazał też, że wszczęte przez Rzecznika postępowanie dotyczyło innej sprawy - a konkretnie ograniczenia prawa pacjentów do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej w warunkach ciąży, porodu i połogu przez pobieranie opłat rekompensacyjnych, o których mowa w art. 35 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, przewyższających rzeczywiste koszty realizacji tego prawa i to było przedmiotem prowadzonego postępowania. Natomiast skarżona decyzja dotyczy zakazu zawierania przez pielęgniarki i położne wykonujące zawód w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej Szpitala umów cywilnoprawnych w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej i uznana tego zakazu jako naruszającego zbiorowe prawa pacjentów, a więc w sprawie, która nie była przedmiotem postępowania i co do której Skarżący nie miał możliwości ani zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, ani wypowiedzenia się zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a.

W przedmiotowym postępowaniu Rzecznik Praw Pacjenta nie dokonał ustaleń podstawowych kwestii niezbędnych dla dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, a mianowicie - nie ustalił w sposób jednoznaczny, czy:

1) pobieranie opłat rekompensacyjnych, o których mowa w art. 35 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, przewyższają rzeczywiste koszty realizacji tego prawa, ze szczególnym uwzględnieniem cenników obowiązujących w innych podmiotach leczniczych (a więc będących w takiej samej sytuacji, jak Skarżący), tym bardziej, że Skarżący dostarczył dowód potwierdzający stonowanie najniższych stawek w aglomeracji [...];

2) uchylenie Zarządzenia Dyrektora Szpitala nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie wprowadzenia dodatkowych usług indywidualnej opieki położnych i pielęgniarek w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej - jest równoznaczne z wprowadzeniem zakazu zawierania przez pielęgniarki i położne wykonujące zawód w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej Szpitala umów cywilnoprawnych, o których mowa w ar. 23 ust. 1 ustawy o zawodach pielęgniarki.

Rzecznik Praw Pacjenta ustalił w sposób całkowicie nieuprawniony, że uchylenie Zarządzenia nr [...] stanowi jednoznaczny zakaz zawierania przez pielęgniarki położne wykonujące zawód w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej Szpitala umów cywilnoprawnych, o których mowa w ar. 23 ust. 1 ustawy i zawodach pielęgniarki. Tymczasem wręcz przeciwnie, Skarżący przyjął właśnie tą formę realizacji prawa do dodatkowych usług indywidualnej opieki położnych i pielęgniarek i Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej, co wynika jednoznacznie z analizy treść ww. Zarządzenia.

Nie ulega wątpliwości, że rozstrzygnięcie objęte skarżoną decyzją wymaga poczynienia ustaleń zgodnie z wymogami, art. 7 i art. 77 k.p.a., tj. dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia całego zebranego materiału dowodowego, a następnie uzasadnienia decyzji w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a.

Nakazane usunięcie praktyk nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym ani w obowiązującym porządku prawnym, ze szczególnym uwzględnieniem art. 7 Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W ocenie Sądu skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), uchyla ją lub stwierdza jej nieważność.

W niniejszej sprawie Sąd kontrolował decyzję Rzecznika Praw Pacjenta, którą organ stwierdził naruszenie zbiorowych praw pacjentów poprzez wprowadzenie w skarżącym Szpitalu zakazu zawierania przez pielęgniarki i położne wykonujące zawód w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej Szpitala umów cywilnoprawnych, o których mowa w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej.

W ocenie Rzecznika Praw Pacjenta doszło do stosowania przez Szpital praktyk naruszających zbiorowe prawa pacjentów, o których mowa w art. 64 ust. 1 i 2, art. 59 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 34 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz w związku z art. 23 ust. 1 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 64 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, zgodnie z którym, w przypadku wydania przez Rzecznika Praw Pacjenta decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów nakazuje on jej zaniechanie lub wskazuje działania niezbędne do usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów, wyznaczając terminy podjęcia tych działań. Decyzji nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W decyzji tej Rzecznik Praw Pacjenta może nałożyć na podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych albo organizatora strajku obowiązek składania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji działań niezbędnych do zaniechania praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów lub usunięcia skutków naruszenia zbiorowych praw pacjentów.

Zgodnie art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przez praktyki naruszające zbiorowe prawa pacjentów rozumie się bezprawne, zorganizowane działania lub zaniechania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, mające na celu pozbawienie pacjentów praw lub ograniczenie tych praw, w szczególności podejmowane celem osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest zbiorowym prawem pacjenta suma praw indywidualnych.

Z przepisu art. 34 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wynika prawo pacjentów do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej. Stosownie do art. 34 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przez dodatkową opiekę pielęgnacyjną, o której mowa w ust. 1, rozumie się opiekę, która nie polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, w tym także opiekę sprawowaną nad pacjentką w warunkach ciąży, porodu i połogu. Z przepisu tego wynika, że pacjent ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej w podmiocie leczniczym wykonującym działalność leczniczą. Decyzję w zakresie skorzystania z tego prawa podejmuje sam pacjent bądź jego opiekun prawny. Dodatkową opiekę pielęgnacyjną może realizować jakakolwiek osoba, w tym w szczególności personel medyczny (pielęgniarki bądź położne) bądź osoba bliska. Jednakże pacjent powinien mieć zagwarantowany wybór osoby, która będzie sprawować dodatkową opiekę pielęgnacyjną. Ustawodawca w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej zagwarantował możliwość realizacji tego prawa przez pielęgniarki bądź położne. Wskazał w nim, że pielęgniarka i położna mogą wykonywać w podmiocie leczniczym dodatkową opiekę pielęgnacyjną, o której mowa w art. 34 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z pacjentem, osobą bliską, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, lub opiekunem prawnym. Przepis art. 23 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że pielęgniarka lub położna, informują podmiot leczniczy, w którym będą wykonywać opiekę pielęgnacyjną na podstawie ww. umowy, najpóźniej w dniu podjęcia opieki.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać trzeba, że z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że organ w rozstrzygnięciu stwierdził naruszenie zbiorowych praw pacjentów polegające na ograniczeniu prawa pacjentów do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej, która polega na wprowadzeniu zakazu zawierania przez pielęgniarki i położne wykonujące zawód w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej Szpitala umów cywilnoprawnych, o których mowa w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej.

Tymczasem z materiału dowodowego wynika, że całe postępowanie organ prowadził w kierunku ustalenia naruszenia prawa pacjentów poprzez jego ograniczenie do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej sprawowanej w warunkach ciąży, porodu i połogu przez pobieranie opłat rekompensacyjnych, o których mowa w art. 35 ust. 1 i 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, przewyższających rzeczywiste koszty realizacji tego prawa i to było przedmiotem prowadzonego postępowania.

Podsumowując, organ wydał rozstrzygnięcie w jednej sprawie - co do której nie prowadził postępowania - a postępowanie prowadził w sprawie dodatkowych opłat rekompensacyjnych - odnośnie którego, z kolei, nie wydał rozstrzygnięcia.

Organ wydał rozstrzygnięcie odnośnie zakazu zawierania przez pielęgniarki i położne pracujące w skarżącym Szpitalu umów cywilnoprawnych z pacjentem bądź osobą bliską w celu zapewnienia dodatkowej opieki pielęgnacyjnej. I to organ uznał za naruszenie zbiorowych praw pacjentów. Tymczasem całe postępowanie dotyczyło ustalenia wysokości pobieranych przez Szpital dodatkowych opłat.

Stwierdzić zatem należy, że rozbieżność między rozstrzygnięciem a całym zabranym materiałem dowodowym - z punktu widzenia praworządności - nie pozwala zaakceptować takiej decyzji. Dlatego zaskarżoną decyzję należało uchylić.

Nie można zaakceptować takiej sytuacji, w której organ prowadzi postępowanie w zakresie naruszenia praw pacjenta ale w innym aspekcie niż określa to końcowa decyzja. Niewątpliwie Skarżący Szpital został pozbawiony możliwości podejmowania skutecznej obrony. Przypomnieć należy, że w zasadzie jedynym dowodem stanowiącym podstawę przyjęcia odpowiedzialności Szpitala jest jego pismo z dnia 6 marca 2015 r. Jednak pismo to stanowiło odpowiedź na zapytanie organu w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie stosowania zawyżonych opłat za dodatkową opiekę medyczną.

Nie można uznać, że treść kończącego postępowanie dowodowe w tej sprawie z dnia 18 marca 2015 r. stanowiła wystarczającą dla Skarżącego informację o zmianie przedmiotu postępowania.

Z pisma tego nie wynika aby przedmiot zainteresowania organu uległ zmianie. Wręcz przeciwnie, wskazuje się w nim wprost, że pismo to kończy postępowanie w sprawie wszczętej stosownym postanowieniem ( z dnia 1.12.2014 r. ).

Pismo Skarżącego sporządzone po zapoznaniu się z aktami sprawy zgodnie ze wskazaniem zawartym w ww. dokumencie organu również świadczy o tym , że pozostawał w przekonaniu, iż sprawa dotyczy wysokości opłat.

Niezależnie od powyższych okoliczności wskazać należy, że organ uznał, iż treść wspomnianej wyżej odpowiedzi Szpitala z dnia 6 marca 2015 r. świadczy o wprowadzonym zakazie zawierania umów cywilnoprawnych na świadczenie usług w zakresie dodatkowej opieki.

W ocenie Sąd wniosek ten nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Z pisma tego wynika jedynie, że personel został poinformowany o braku możliwości zawierania umów cywilnoprawnych. Z akt sprawy jednak nie wynika aby został wprowadzony w tym zakresie jakikolwiek zakaz. Pomijając już kwestię skuteczności takiego zakazu.

Podkreślić należy, że treść pisma wskazuje jedynie na udzieleniu określonej informacji. Organ nie ustala jednak w jakiej formie i kto takiej informacji udzielił.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, że Skarżący Szpital wprowadził zakaz zawierania przez pielęgniarki i położne wykonujące zawód w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej Szpitala umów cywilnoprawnych, o których mowa w art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1435 ze zm.) z pacjentami.

Rzecznik Praw Pacjenta ustalił w sposób całkowicie nieuprawniony, że uchylenie Zarządzenia nr [...] stanowi jednoznaczny zakaz zawierania przez pielęgniarki i położne wykonujące zawód w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej Szpitala umów cywilnoprawnych, o których mowa w ar. 23 ust. 1 ustawy i zawodach pielęgniarki i położnej. Tymczasem nie da się tego stwierdzić na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. W ocenianym przez organ okresie czasu nikt z personelu medycznego Szpitala nie zawarł ani jednej umowy cywilnoprawnej, o której mowa w art. 23 ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej. Jednak jak wskazał pełnomocnik organu na rozprawie, nie ustalono czy wcześniej takie umowy zawierano. Z materiału dowodowego nie da się zaś ustalić z czego taka sytuacja wynika. Nie można jednak zgodzić się z argumentacją organu, iż jest to skutek wprowadzonego zakazu bo nie wiemy czy kiedykolwiek takie umowy zawierano.

Reasumując tę część wywodów wskazać można, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do twierdzenia wprowadzenia w Szpitalu oficjalnego zakazu zawierania umów cywilnoprawnych, o których mowa w rozstrzygnięciu.

Uchylenie zarządzenia, o którym w uzasadnieniu rozstrzygnięcia pisze organ w zasadzie niczego nie zmienia bowiem możliwość dodatkowej opieki udzielanej przez pielęgniarki wynika wprost w przepisów ustawy - zatem jeżeli uchylenie zarządzenia pociągało jakiekolwiek konsekwencje - należało je wykazać i udokumentować w zgromadzonym materiale dowodowym.

Organ przy wydawaniu rozstrzygnięcia nie może opierać się na jednej, w żaden sposób nie potwierdzonej informacji, w sprawie zbiorowego naruszenia praw pacjenta. Tym bardziej jeżeli materiał dowodowy zgromadzony w sprawie tego nie potwierdza bądź też ustala zgoła odmienne kwestie.

Reasumując, wskazać należy, że zgodnie z art. 6, art. 7, art. 15, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. W szczególności, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a swoje stanowisko czyli subsumpcję prawną dokonanych ustaleń winno znaleźć odzwierciedlenie w rozstrzygnięciu oraz jego wnikliwym uzasadnieniu sporządzonym w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji winno całkowicie wyjaśniać rozstrzygnięcie, tak by nie powstały wątpliwości czego rozstrzygnięcie dotyczy.

Wskazane wyżej braki, świadczące o nie wyjaśnieniu zagadnień ważnych dla prawidłowego załatwienia sprawy, nie dają możliwości oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując sprawę ponownie organ, w zgodzie z procedura administracyjną, będzie musiał ustalić czy Szpital rzeczywiście wprowadził zakaz zawierania przez pielęgniarki i położne wykonujące zawód w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej Szpitala umów cywilnoprawnych w Klinice Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak wyroku.