Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2132/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2023-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6017 Samodzielne funkcje techniczne w budownictwie
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 § 1,
journal: Dz.U. 2022 poz 2492
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j.
article: art. 134 § 1
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wilk Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Asesor WSA Bożena Dąbkowska-Mastalerek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia 8 czerwca 2022 r. nr 20/2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

Polska Izba Inżynierów Budownictwa działając na podstawie art. 123 i 126 oraz art. 61a § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt. 1 i pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735) dalej k.p.a. postanowieniem z dnia 8 czerwca 2022 r. nr 20/2022 odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważność decyzji Okręgowego Rzecznika [...] Okręgowej Izby Inżynierów z dnia 9 marca 2022 r. nr 5/2022 dotyczącego umorzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie Z. M..

W uzasadnieniu postanowienia z dnia 8 czerwca 2022 r. nr 20/2022 Organ stwierdził, iż A. W. złożyła wniosek o wszczęcie postępowania wyjaśniającego w sprawie odpowiedzialności zawodowej oraz dyscyplinarnej Z. M., projektanta sporządzającego projekt budowlany w zakresie konstrukcji budynku magazynowego z infrastrukturą. Po rozpoczęciu robót budowlanych Z. M. objęła samodzielną funkcję techniczną w budownictwie, kierownika budowy na podstawie ustnej umowy zawartej z inwestorem. A. W. zarzuciła kierownikowi budowy brak kontroli nad przebiegiem robót budowlanych, nie pojawiała się na budowie, w wyniku czego pace zostały zrealizowane w sposób sprzeczny z projektem budowlanym oraz zasadami wiedzy budowlanej oraz brak właściwego prowadzenia dziennika budowy.

Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa wydał decyzję nr 5/2022 z dnia 9 marca 2022r. umarzającą postępowania wyjaśniające. W uzasadnieniu wskazał, iż z materiału dowodowego wynika, iż wszystkie czynności w zakresie pełnienia samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie kierownika budowy zgodnie z art. 22 Prawa budowalnego były wykonywane w sposób należyty, tym samym zarzuty stawiane nie znajdują potwierdzenia.

W dniu 16 maja 2022r. do Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej wpłynęło pismo A. W. z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji okręgowego rzecznika na podstawie art. 156 § 1 pkt. 1 i pkt. 2 k.p.a. wskazując na brak kompetencji Okręgowego Rzecznika do wydawania jakichkolwiek aktów administracyjnych, tym samym nie może rozstrzygać w drodze decyzji o umorzeniu postępowania, które kończą postępowanie oraz braku wnikliwego rozpoznania sprawy.

W uzasadnieniu postanowienia z dnia 8 czerwca 2022 r. nr 20/2022 Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa stwierdził, że członkowie Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa podlegają dwojakiego rodzaju odpowiedzialności.

Relację pomiędzy trybem odpowiedzialności dyscyplinarnej i zawodowej reguluje art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa. Przepis ten stanowi, że: "Od odpowiedzialności dyscyplinarnej wyłączone są czyny podlegające odpowiedzialności zawodowej, określone w art. 95 ustawy - Prawo budowlane, oraz czyny podlegające odpowiedzialności porządkowej zgodnie z przepisami Kodeksu pracy. " Zgodnie z art. 45 ust. 1 Członek izby podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za zawinione naruszenie obowiązków, o których mowa w art. 41 ustawy o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów.

Okręgowy Rzecznik prowadzi postępowanie w trybie odpowiedzialności zawodowej prowadzi na podstawie: ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz k.p.a.

Zgodnie z dyspozycją art. 45 ust. 2 ustawy o samorządzie zawodowym inżynierów budownictwa, architektów oraz urbanistów, kwalifikacja czynu odbywa się według zasady przysługującego pierwszeństwa trybu odpowiedzialności zawodowej przed odpowiedzialnością dyscyplinarną.

Natomiast postępowanie w trybie odpowiedzialności dyscyplinarnej prowadzone na podstawie: ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 31.10.2002r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do członków samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. 2002r. nr 194 poz. 1635).

Powyższe dwa różne tryby postępowania wskazują na różne akty prawne zarówno w obrębie prawa materialnego jak i procedury i tym samym zupełnie nie uzasadnione i chybionym jest twierdzenie i powoływanie się przez pełnomocnika skarżącej na przepisy wskazanego powyżej rozporządzenia, który z mocy prawa (art. 11 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa) nie ma zastosowania do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w trybie odpowiedzialności zawodowej, w którym to trybie sprawa członka samorządu Z. M. była prowadzona.

Istotnym elementem postępowania wyjaśniającego jest ustalenie kręgu strony postępowania. Istotną cechą "strony" w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest to, że jest ona podmiotem własnych praw (interesów prawnych) lub obowiązków, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Według art. 28 k.p.a. decydującym kryterium uznania określonego podmiotu za stronę jest zatem występowanie albo interesu prawnego, albo obowiązku prawnego. O tym zaś, czy interes lub obowiązek mają charakter prawny, czy tylko faktyczny, przesądza treść przepisów prawa materialnego. Chodzi przy tym o takie przepisy prawa materialnego, z których dla konkretnego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu administracyjnym.

W ocenie Organu osoba składająca wniosek, skargę lub informację do okręgowego rzecznika, powodujące wszczęcie z urzędu postępowania wyjaśniającego w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, nie ma ani obowiązku prawnego, ani interesu prawnego, rozumianego jako przyznanie przez przepis prawa konkretnych korzyści, które mogłaby realizować w postępowaniu administracyjnym w sprawie odpowiedzialności zawodowej innego podmiotu.

Interes takiej osoby w ukaraniu członka izby samorządu zawodowego, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, przez organy samorządu zawodowego w trybie odpowiedzialności zawodowej nie wynika bowiem z żadnego przepisu prawa. Nie jest to także interes konkretny, indywidualny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, którego istnienie znajdowałoby potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. W konsekwencji ewentualna decyzja w przedmiocie ukarania członka izby samorządu zawodowego, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, w trybie odpowiedzialności zawodowej nie kształtowałoby sama przez się żadnych praw lub obowiązków w sferze prawnej osoby składającej wniosek, skargę lub informację powodującą wszczęcie z urzędu postępowania wyjaśniającego w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie. Nie powodowałaby także jakiejkolwiek zmiany, ustania, aktualizacji bądź dezaktualizacji interesów prawnych lub prawnych obowiązków takiej osoby.

Nie oznacza to jednak, że osoba taka, głównie inwestor nie może mieć interesu faktycznego w ukaraniu członka izby samorządu zawodowego, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające (np. może ona powoływać orzeczenie o ukaraniu w ewentualnym postępowaniu cywilnym o odszkodowanie). Dla bycia stroną nie wystarczy jednak posiadanie interesu faktycznego; niezbędnym jest posiadanie interesu prawnego.

Skoro zaś osoba składająca wniosek, skargę lub informację powodującą wszczęcie z urzędu postępowania wyjaśniającego w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie takiego interesu prawnego (obowiązku prawnego) w rozstrzygnięciu o odpowiedzialności zawodowej innego podmiotu nie posiada, nie jest ona stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym odpowiedzialności zawodowej.

W ocenie Organu A. W. nie posiada statusu strony w postępowaniu wyjaśniającym i tym samym nie posiada prawa do złożenia żądania o wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, co wypełnia przesłankę normy art. 156 § pkt 4 k.p.a.

Organ podniósł, iż A. W. odmawia okręgowemu rzecznikowi kompetencji do wydania decyzji o umorzeniu postępowania wyjaśniającego. Stwierdził, że z przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa wynika, że do postępowania w sprawach odpowiedzialności zawodowej w budownictwie stosuje się przepisy k.p.a.

Prawidłowo interpretowany art. 26 pkt. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa, wyraża zasadę, w myśl której rzecznik odpowiedzialności zawodowej ma kompetencję zarówno do wszczynania, jak i prowadzenia oraz kończenia postępowania wyjaśniającego w sprawach z zakresu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie.

W związku z powyższym w ocenie Organu brak jest wad stanowiących przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 marca 2022 r. nr 5/2022 w myśl art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Z uwagi na wskazaną powyżej argumentację, w sytuacji gdy organ nie stwierdza, że zaskarżona decyzja dotknięta jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której odmawia stwierdzenia nieważności decyzji. W wyroku NSA z 6.01.2000r. (IISA/Wr 148/99) jeżeli w toku dokonywanych ustaleń organ prowadzący postępowanie rozpoznawcze ustali, iż okoliczności nie uzasadniają stwierdzenia nieważności, to wówczas powinien odmówić stwierdzenia nieważności decyzji, której postępowanie dotyczy.

A. W. wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z 8 czerwca 2022 r. nr 20/2022.

Zaskarżonej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. w zw. z art. 54, art. 55, art. 57 ust. 4, 7 i 8, art. 59 ustawy - Prawo budowlane, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu;

2) art. 26 w zw. z art. 11 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa, poprzez uznanie, że Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej w budownictwie jest uprawniony do wydania decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie odpowiedzialności zawodowej;

3) art. 157 § 2. k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 9 marca 2022 r. nr 5/2022;

4) art. 61 a k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia.

Na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd ww. zarzutów, Skarżąca zarzuciła naruszenie:

1) art. 158 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i brak wydania decyzji administracyjnej podczas, gdy rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje wyłącznie w tej formie.

A. W. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, nakazanie Organowi wszczęcie i przeprowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nr 5/2022 z dnia z 9 marca 2022 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżąca stwierdziła, że Organ pominął fakt, iż krąg osób uczestniczących w postępowaniu zwyczajnym nie zawsze jest tożsamy z kręgiem podmiotów występujących w postępowaniu nadzwyczajnym. Skarżąca wyjaśnił, że budynek, którego budową kierowała Z. M. jest legalnie używany na podstawie zgłoszenia zakończenia budowy. Organ nadzoru budowlanego nie wniósł sprzeciwu do zgłoszenia.

W ocenie Skarżącej Z. M. prowadziła dziennik budowy sprzeczne z prawem. Dokonywała nieopartych na rzeczywistości wpisów w dzienniku budowy. Sporządziła też dwa odmienne treściowo dzienniki budowy dla tego samego przedsięwzięcia. Rażące błędy i poświadczenie nieprawdy w dzienniku budowy mogą stać się impulsem do wszczęcia postępowania nadzorczego i naprawczego w stosunku do Skarżącej.

Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej Z. M. jest niezbędne, bowiem to na niej spoczywał obowiązek prawidłowego sporządzenia dziennika budowy. Gdyby doszło do zakwestionowania prawidłowości dziennika budowy, to Skarżąca poniosłaby tego konsekwencje.

Odnosząc się do merytorycznych kwestii stwierdzenia nieważności decyzji podniosła, że przyznanie rzecznikowi odpowiedzialności zawodowej kompetencji do rozstrzygania postępowania wyjaśniającego w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej rodzi pytanie o sens istnienia i funkcjonowania okręgowych sądów dyscyplinarnych. Rola sądu ograniczałaby się wyłącznie do wymierzenia kary za stwierdzone już przez rzecznika naruszenia.

Gdy Organ miałby wątpliwość co do posiadania przymiotu strony przez Skarżącą, powinien wszcząć postępowanie nieważnościowe i zbadać występowanie interesu prawnego.

Skarżąca nadmieniła też, że Organ wydał rozstrzygnięcie, które nazwał postanowieniem, oparł je o art. 61 a k.p.a., przy czym, de facto dokonał rozpoznania sprawy co do istoty. Uzasadnienie postanowienia odnosi się też w znacznej mierze do kwestii merytorycznych, które kończy się sformułowaniem o niestwierdzeniu wad decyzji uzasadniających stwierdzenie nieważności. Rozważania organu powinny zostać zakończone wraz z wnioskiem o braku przymiotu strony Skarżącej.

Organ odmówił wszczęcia postępowania nieważnościowego i równocześnie je przeprowadził.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Sąd zauważa, że zgodnie z art. 157 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, stanowiące wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie nieważności nie powoduje automatycznie wszczęcia tego postępowania. Inicjuje jedynie postępowanie wyjaśniające, które w tej fazie nie może jeszcze obejmować badania czy przyczyny nieważności rzeczywiście miały miejsce i dotyczy jedynie formalnej dopuszczalności wniosku, w tym ustalenia istnienia po stronie wnioskodawcy przymiotu strony. Ten etap kończy się wydaniem postanowienia o odmowie wszczęciu postępowania, gdy warunki te nie są spełnione (art. 61a ust. 1 k.p.a.). Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje wówczas gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie, albo gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może zostać wszczęte np. gdy żądanie wniosła strona nie mająca zdolności do czynności prawnych bądź też nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie. Odmowa ta zatem może i musi nastąpić w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji złożyła osoba, która nie ma w sprawie interesu prawnego, a jedynie ewentualnie interes faktyczny.

W przypadku natomiast gdy postępowanie w przedmiocie nieważności zostanie wszczęte i dopiero w trakcie jego prowadzenia okaże się, że wniosek złożyła osoba niebędąca stroną - organ winien umorzyć takie postępowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 725/05). Jeśli zatem ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, to czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie wyniku negatywnego są podstawą zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX/el 2022 - art. 158 Kodeksu postępowania administracyjnego).

W niniejszej sprawie postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia 9 marca 2022 r. nr 5/2022 zostało zainicjowane przez Skarżącą A. W..

Prawidłowo zatem Organ przed przejściem do merytorycznego rozpoznania złożonego wniosku i wydaniem decyzji na podstawie art. 158 § 1 k.p.a., pochylił się nad kwestią tego czy A. W. przysługuje przymiot strony postępowania w świetle zapisów art. 28 k.p.a. Należało bowiem ustalić czy złożony przez nią wniosek wszczął skutecznie postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Jednocześnie prawidłowe jest stwierdzenie, że skarżącej A. W., przymiot strony nie przysługuje.

Stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92; z 4 grudnia 2008, sygn. akt I OSK 1819/07).

A. W. nie była stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji z dnia 9 marca 2022 r. nr 5/2022, Organ zasadnie też przyjął, że nie miała interesu prawnego do tego aby zainicjować postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji.

Istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym, może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać kontroli aktu w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem.

A. W. złożyła pismo, które spowodowało wszczęcie z urzędu postępowania wyjaśniającego w sprawie odpowiedzialności zawodowej Z. M. w budownictwie. Brak jest przepisu prawa, który przyznawałby Skarżącej konkretne korzyści, które mogłaby realizować w postępowaniu administracyjnym czy to w trybie zwyczajnym czy też nadzwyczajnym. Nie można uznać, aby A. W. miała konkretny, indywidualny, aktualny i obiektywnie sprawdzalny interes prawny, którego istnienie znajdowałoby potwierdzenie w okolicznościach faktycznym będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA 1019/99). Zasadnie stwierdził Organ, iż decyzja o ukaraniu Z. M. nie kreowałaby, ani praw ani obowiązków w sferze prawnej A. W.. Obowiązki i prawa Skarżącej nie uległy by zmianie czy ustaniu.

Nie można zatem jak chce Skarżąca wywodzić, iż jej interes prawny oparty jest na unormowaniach wynikających z art. 54, art. 55 i art. 57 ustawy – Prawo budowlane. To, iż w ocenie Skarżącej, Z. M. prowadziła dziennik budowy sprzecznie z prawem, co może w konsekwencji spowodować podważenie prawidłowości zgłoszenia zakończenia robót oraz wszczęcie postępowania naprawczego nie oznacza, że Skarżąca jest stroną postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie odpowiedzialności zawodowej, a co za tym idzie, że może skutecznie złożyć wniosek o stwierdzenie nieważności takiej decyzji.

Ewentualne nałożenie na Z. M. kary (upomnienie, upomnienie z nałożeniem obowiązku złożenia egzaminu, zakazem wykonywania samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie), czy też z drugiej strony umorzenie postępowania wyjaśniającego, nie wpłynie na to czy wszczęte będzie postępowanie naprawcze albo też podważona zostanie prawidłowość zakończenia robót budowlanych wykonanych dla A. W..

Ustawodawca nie zdecydował się na przyznanie uprawnień strony osobie, która ma zastrzeżenia co do pracy wykonywanej przez członka samorządu zawodowego. Osoba ta może wprawdzie mieć interes faktyczny w doprowadzeniu do jego ukarania, ale nie skutkuje to zgodą na udzielenie jakichkolwiek uprawnień procesowych, w szczególności prawa udziału w czynnościach wyjaśniających, składania wniosków oraz zaskarżenia ewentualnego rozstrzygnięcia.

Bezsprzecznie A. W. jest zainteresowana tym aby wobec Z. M. zapadło rozstrzygnięcie stwierdzające, iż popełniła ona czyny powodujące odpowiedzialność zawodową w budownictwie. Skarżąca złożyła wniosek o wszczęcie postępowania w tym przedmiocie. Załączyła też szereg dokumentów: kopię dziennika budowy, opinię kierownika projektów technicznych, opinię w przedmiocie jakości wykonanych robót budowlanych i koniecznych napraw, dokumentację fotograficzną obrazująca wady robót, protokół kontrolny, co miało zobrazować dopuszczenie się przez kierownika budowy działań niezgodnych ze sztuką budowlaną.

Wszystko to dowodzi, iż A. W. posiada interes faktyczny w sprawie, jednak brak podstawy wynikającej z przepisu prawa, świadczy o braku interesu prawnego.

Konsekwentnie zatem postępowanie wyjaśniające oraz ewentualnie następujące po nim postępowanie w sprawie pociągnięcia do odpowiedzialności zawodowej stanowią stosunek administracyjnoprawny jedynie pomiędzy daną izbą samorządu zawodowego, a członkiem samorządu (por. Dominik Sypniewski (red.), Prawo budowlane. Komentarz, Opublikowano: WKP 2022).

Powtórzyć należy, iż decyzja dotycząca odpowiedzialności zawodowej kierownika budowy nie odnosi się bezpośrednio ani pośrednio do sytuacji prawnej inwestora, zatem nie ma on statusu strony tego postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z 21 listopada 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1649/06).

W ocenie Sądu Organ prawidłowo stwierdził, że osoba wnioskująca o wszczęcie postępowania w sprawie odpowiedzialności zawodowej Z. M. i jednocześnie wnosząca o stwierdzenie nieważności decyzji umarzającej postępowanie wyjaśniające w tym przedmiocie nie ma przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Tym samym zasadnie Organ powołując się na art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania.

Podnieść również należy, iż w opisanym stanie kwestia braku przymiotu strony postępowania nie była dyskusyjna.

Odnośnie zawartych w zaskarżonym postanowieniu wypowiedzi Organu co do kwestii odnoszących się do braku podstaw stwierdzenia nieważności decyzji, uznać należy, że w ocenie Sądu jest to uchybienie, które jednak nie miało wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Wada ta nie jest wystarczającą podstawą do uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Organ w drugiej części uzasadnienia postanowienia z dnia 8 czerwca 2022 r. dokonał analizy przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w związku z ustawą o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa i ustawą Prawo budowlane, przedstawił też orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące kwestii właściwości okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej do wydania decyzji o umorzeniu postępowania wyjaśniającego. Są to zatem rozważania odnoszące się do merytorycznego rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności, w sytuacji gdy wcześniej prawidłowo Organ uznał, iż nie ma podstaw do rozpatrywania takiego wniosku, ponieważ został złożony przez podmiot, który nie jest stroną postępowania.

Biorąc zatem pod uwagę prawidłowe rozważania zawarte w pierwszej części uzasadnienia postanowienia, jak również wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. rozstrzygnięcie, stwierdzić należy, iż działając w ten sposób Organ chciał być może wyjaśnić i wytłumaczyć Skarżącej, której pismo stało się impulsem do wydania decyzji z dnia 9 marca 2022 r., iż brak jest podstaw do zastosowania art. 156 k.p.a. Nie jest to jednak jak twierdzi Skarżąca rozpoznanie sprawy co do istoty, bowiem postanowienie z dnia 8 czerwca 2022 r. nie rozstrzyga o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, a o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Omawiany fragment uzasadnienia postanowienia nie miał wpływu na wynik sprawy.

Odnośnie poruszanej w skardze zagadnienia, iż Organ w istocie wszczął postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, rozważył kwestie merytoryczne lecz zamiast decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty wydał postanowienie, stwierdzić należy, iż twierdzenie takie nie wynika, ani z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, ani materiałów zgromadzonych w sprawie. Wniosek A. W. z dnia 9 maja 2022 r. wpłynął do Organu w dniu 16 maja 2022 r., a już 8 czerwca 2022 r. wydane zostało postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Podkreślić trzeba, że postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie zostało wszczęte, bowiem Organ prawidłowo uznał, iż A. W. nie jest stroną postępowania (bowiem nie dotyczy ono jej interesu prawnego) zatem nie może skutecznie złożyć wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

Natomiast zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 26 i art. 11 ustawy o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa, odnoszą się do podstawy stwierdzenia nieważności decyzji z 9 marca 2022 r. nr 5/2022. Sąd nie odniesie się do nich, ponieważ przedmiotem badania jest postanowienie, które odmawia wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Analizie podlegają zatem kwestie zasadności wydania tego postanowienia, a nie badanie przesłanek art. 156 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe rozważania należało uznać, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Prawidłowo bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy Organ administracji uznał, że Skarżącej nie przysługiwał przymiot strony w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 9 marca 2022 r., co obligowało do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.