Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1256/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Gospodarka mieniem
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Jolanta Dargas Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] o powierzchni [...].

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydent [...] decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, która znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).

Obecnie nieruchomość ta stanowi własność [...] i wchodzi w skład działek o nr: [...]. Dawnym właścicielem przedmiotowej nieruchomości stanowiącej parcelę zabudowaną o powierzchni [...] był [...]. Spadkobiercy [...] wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej, jednakże Prezydium Rady Narodowej [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1957 r. odmówiło przyznania tego prawa, jednocześnie stwierdzając, że budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1966 r.

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2013 r. [...] jako następca prawny [...] wystąpił o ustalenie, w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania za przedmiotową nieruchomość położoną przy ul. [...]. Po jego rozpatrzeniu decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. Prezydent [...] odmówił przyznania wnioskowanego odszkodowania. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że przedmiotowa nieruchomość nie spełnia jednej z przesłanek wymaganych do przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność Skarbu Państwa dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wynikającej z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, czyli utraty możliwości władania działką przez byłych właścicieli po dniu 5 kwietnia 1958 r. Organ I instancji wyjaśnił, że zarządzeniem Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r., znak [...], ustanowiony został przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem [...] z siedzibą przy ul. [...]. Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] listopada 1949 r. doszło do przekazania przedmiotowego przedsiębiorstwa przymusowemu zarządcy państwowemu. Na przejmowanej nieruchomości oprócz budynków fabrycznych przedsiębiorstwa [...] znajdował się także budynek mieszkalny 2-kondygnacyjny. Budynek ten wchodził w skład przedsiębiorstwa, jednak ze względu na jego mieszkalny charakter nie był wykorzystywany przez przedsiębiorstwo. Decyzją Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z maja 1960 r., znak [...], postanowiono zwrócić tenże budynek mieszkalny dawnemu właścicielowi. Z pisma Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1964 r. wynika, że właściciel odmówił przejęcia administracji tego budynku. Wobec powyższego Prezydium Rady Narodowej w [...] zleciło przejęcie budynku mieszkalnego w zarząd i administrację [...]. Ponieważ protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] listopada 1949 r. doszło do przekazania przedsiębiorstwa zarządcy państwowemu, faktycznie pozbawiło to dotychczasowego właściciela możliwości władania całą nieruchomością. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał także, że decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2007 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r. ustanawiającego przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem [...] nie ma znaczenia dla rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie, bowiem wywołała ona jedynie skutki w sferze prawnej, a nie faktycznej.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, [...] wniósł odwołanie. W uzasadnieniu zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego polegające na wadliwej, dowolnej, wybiórczej i stronniczej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, naruszenie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezrozumienie i przez to wadliwe zastosowanie, a co za tym idzie naruszenie przepisów Konstytucji i nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt SK 41/2009, niezachowanie zasady równego traktowania i zasady sprawiedliwości społecznej. Odwołujący się zarzucił również naruszenie art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W oparciu o tak sformułowane zarzuty odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie odszkodowania.

Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Wojewoda [...] stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy stan postępowania oraz opisał stan faktyczny i prawny rozpatrywanej sprawy. Wyjaśnił, że poczynione przez organ I instancji ustalenia zawarte w uzasadnieniu wydanej decyzji stanową wiarygodny dowód na to, że dawny właściciel utracił faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Na skutek wydania decyzji o zarządzie przymusowym w dniu [...] października 1949 r. właściciel utracił z mocy samego prawa zarząd oraz możliwość korzystania i rozporządzania majątkiem, wchodzącym w skład przedsiębiorstwa. Zarządca przymusowy był uprawniony do dysponowania majątkiem przedsiębiorstwa jak właściciel. Nie budzi zatem wątpliwości organu fakt, że zarządzenie z [...] października 1949 r. o ustanowieniu zarządu przymusowego państwowego przedmiotowym przedsiębiorstwem faktycznie pozbawiło dotychczasowego właściciela możliwości władania nieruchomością. Przejęcie przedsiębiorstwa nastąpiło wraz z przejęciem budynków będących w dyspozycji przedsiębiorstwa. Budynek mieszkalny jednopiętrowy wskazany w protokole zdawczo-odbiorczym z dnia [...] listopada 1949 r. również został objęty przymusowym zarządem państwowym, co wiązało się z pozbawieniem właściciela faktycznego władztwa także nad tym budynkiem.

Odnosząc się do skutków, jakie wywołała decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r. ustanawiającego przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem [...], organ II instancji wskazał, że właścicielowi przedmiotowej nieruchomości odebrano możliwość korzystania z należącego do niego mienia, doznał uszczerbku zarówno w postaci szkody rzeczywistej, jak i utraconych korzyści. Nie zmienia to jednak w ocenie organu faktu, że przed dniem 5 kwietnia 1958 r. na skutek ustanowienia przymusowego zarządu państwowego właściciel został pozbawiony faktycznego władztwa nad przedmiotową nieruchomością. Przed tą datą zarządca przymusowy posiadał uprawnienia do zarządzania przedmiotowym przedsiębiorstwem i faktycznie nim władał. Właściciel z kolei w tym okresie w stosunku do przedmiotowego przedsiębiorstwa i wchodzących w jego skład składników majątkowych nie wykonywał uprawnień, jakie przysługują właścicielowi.

Mając powyższe na uwadze, organ II instancji uznał, że z punktu widzenia przepisu art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie jest możliwe ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, ponieważ faktyczna utrata możności władania nieruchomością przez byłego właściciela nastąpiła przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Reasumując, w ocenie Wojewody w toku niniejszego postępowania organ I instancji wywiązał się z obowiązków nałożonych na niego przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, podjął bowiem wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2018 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył [...]. W jej uzasadnieniu zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

I - przepisów postępowania administracyjnego, polegające na:

- wadliwej, dowolnej, wybiórczej i stronniczej ocenie materiału dowodowego kompleksowo zgromadzonego w sprawie i w związku z tym ustalenie w rozpoznawanej sprawie wadliwego stanu faktycznego, polegającego na dowolnym przyjęciu, że nieruchomość przedmiotowa odebrana faktycznie została przed dniem 5 kwietnia 1958 r., choć w aktach sprawy znajdowały się nieocenione przez organy administracji dokumenty stanowiące dowody w sprawie, z których jednoznacznie wynika, że dopiero z dniem [...] marca 1966 r. doszło do komisyjnego przejęcia odebranej właścicielowi nieruchomości położonej w [...] przy ul [...] zabudowanej domem mieszkalnym, w którym wraz z rodziną - córką [...] i [...] zamieszkiwał, a mimo ostatecznego przejęcia [...] na niej nadal zamieszkiwała nawet po śmierci ojca [...], który zmarł w 1971 r.,

- pominięcie szeregu dowodów w sprawie i przez to nieodniesienie się do nich, co skutkowało wadliwą wybiórczą ocenę dowodów krzywdzącą skarżącego i skutkującą wadliwym rozstrzygnięciem, pozbawiającym skarżącego przysługującego mu należnego odszkodowania,

- wadliwe ustalenie składu uczestników postępowania w sprawie, a w szczególności dowolne pominiecie spadkobiercy [...], choć oczywistym pozostawało na pierwszym etapie postępowania, że występując w sprawie, wykazał legitymację czynną. Jednak rozstrzygniecie tak organu pierwszej, jak i drugiej instancji organów administracji pominęły milczeniem owe uczestnictwo, a wydana decyzja nie odniosła się do w/w i nie była na żadnym etapie postępowania jemu doręczona, a zatem w tym zakresie pozostaje dotknięta nieważnością,

II – naruszenie prawa materialnego, czyli:

- przepisu art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezrozumienie i dowolne przyjęcie, że w sprawie zachodzi brak przesłanek wymaganych tym przepisem prawa dla pozytywnego rozpoznania wniosku, a nadto przez to wadliwe zastosowanie tego przepisu polegające na przyjęciu, że w sprawie niniejszej wniosek winien podlegać ocenie jedynie przez pryzmat tego przepisu,

- pominięcie przepisów Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej regulujących kwestię stosunków Państwo - obywatel nakazujących uczciwe traktowanie obywatela i niepozbawianie go praw konstytucyjnie zagwarantowanych i w kontekście tych naruszeń,

- wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r., wydanego w sprawie SK 41/2009, stwierdzającego niezgodność tego przepisu art. 215 wymienionej ustawy z art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a przez to naruszenie wyżej wymienionych przepisów Konstytucji i niezachowanie zasady równego traktowania i zasady sprawiedliwości społecznej,

- naruszenie art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 Dekretu Warszawskiego z dnia 26 października 1945 r. poprzez ich niezrozumienie i wadliwe niezastosowanie. Mimo tego, że tamte przepisy nakładały na Skarb Państwa bezwzględny obowiązek zapłaty odszkodowania za przejęte jego mocą nieruchomości [...] i faktu bezpodstawnego ich przejęcia, ustalenie, że prawo do odszkodowania z tytułu w/w dekretu wygasło z mocy art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości z dniem 1 sierpnia 1985 r., mimo przyznania następnie, że ustawa ta straciła moc, a przepisy komunistycznego dekretu w/w nadal pozostają w mocy, choć orzecznictwo Sądu Najwyższego i Sądów Administracyjnych jednoznacznie traktują wszystkie przepisy wydane w komunizmie jako działanie państwa bezprawia i nakazują naprawę szkód wyrządzonych ich działaniem, stosownie do treści przepisów Konstytucji.

- naruszenie podstawowych zasad współżycia społecznego i ładu gospodarczego państwa. Skutkowało to bezpodstawnym wzbogaceniem się Skarbu Państwa kosztem pokrzywdzonego i uprawnionego do wyrównania szkód jemu wyrządzonych. Naruszenie "zasady grovement" zakazującej krzywdzenia obywatela w sytuacji, gdy ewidentnym pozostaje, że odebranie nieruchomości bez odszkodowania narusza podstawową zasadę sprawiedliwości społecznej i prowadzi wprost do niesprawiedliwości, bezpodstawnego wzbogacenia się Skarbu Państwa kosztem obywatela, którego poprzednik prawny obecnego państwa prawa pozbawił właściciela nieruchomości, własności i posiadania, i czerpał i czerpie z tego tytułu bezprawnie korzyści kosztem ograbionego. Organy Administracji celowo przy tym przez wiele lat przedłużając postępowanie bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia, naraziły uprawnionego na nieustający stres i ponoszenie kosztów w tym zastępstwa procesowego, pozostawiając go w niepewności, mimo treści przepisów kodeksu administracyjnego nakazującego zakończenie postępowania w czasie tam zakreślonym.

Mają na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie odszkodowania stosownie do treści opinii rzeczoznawcy biegłego powołanego w sprawie z jednoczesnym zasądzeniem na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym z tytułu zastępstwa prawnego za wszystkie instancje ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania, wraz z obowiązkiem zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym z tytułu zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 2204, ze zm.), który to przepis reguluje kwestie możliwości przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z jego treścią przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Przepis ten przewiduje dwa kryteria, od których uzależnione jest uzyskanie odszkodowania: po pierwsze – działka (zabudowana lub niezabudowana), przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, po drugie - poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak spełnienia jednej z przesłanek z art. 215 ust. 2 powołanej ustawy uniemożliwia ustalenie i przyznanie odszkodowania za przejętą nieruchomość.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione łącznie obie przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami umożliwiające przyznanie odszkodowania, a co za tym idzie brak było możliwości przyznania odszkodowania skarżącemu w tym trybie. Poza sporem w rozpatrywanej sprawie pozostaje zaistnienie pierwszej z przesłanek zawartej w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie bowiem z Ogólnym planem zabudowania [...] zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., obowiązującym w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., nieruchomość położona przy ul. [...] znajdowała się w strefie [...], w której obowiązywała zabudowa luźna lub grupowa o 2 kondygnacjach oraz 30% powierzchni zabudowania. Oznacza to, że przedmiotowa nieruchomość położona przy ul. [...] mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a zatem spełniona została pierwsza przesłanka umożliwiającą przyznanie odszkodowania za działkę, która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Jednocześnie jednak nie została spełniona druga przesłanka wynikająca z treści art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wymagająca, aby poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Jak wynika z akt sprawy, nieruchomość [...] położona przy ul. [...] została przejęta na własność Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wniosek byłego właściciela [...] z dnia [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu został rozpatrzony odmownie orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1957 r. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że budynki znajdujące się na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1966 r. Na tej nieruchomości zlokalizowane było przedwojenne przedsiębiorstwo [...] i na jej terenie znajdowały się zabudowania fabryczne przedsiębiorstwa a także budynek mieszkalny 2-kondygnacyjny zaliczany w skład tego przedsiębiorstwa, mimo że ze względu na jego mieszkalny charakter nie był on wykorzystywany przez przedsiębiorstwo (karta lustracyjna nieruchomości z dnia [...] sierpnia 1945 r. nadesłana przez Archiwum Państwowe w [...] przy piśmie z dnia [...] marca 2015 r.). Zarządzeniem Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r., znak [...], ustanowiony został przymusowy zarząd państwowy nad przedsiębiorstwem [...] z siedzibą przy ul. [...]. Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] listopada 1949 r. doszło do przekazania przedmiotowego przedsiębiorstwa przymusowemu zarządcy państwowemu (uzasadnienie decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2007 r., znak [...], na mocy której stwierdzono nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem [...], ul. [...] oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2004 r., sygn. akt IV SA 2830/02 i IV SA 2831/02). Z chwilą przekazania przedmiotowej nieruchomości przymusowemu zarządcy państwowemu (tj. z dniem [...] listopada 1949 r.) nastąpiła utrata faktycznej możliwości władania tą nieruchomością przez jej byłego właściciela. Zgodnie z treścią art. 6 dekretu w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. z 1918 r. Nr 21, poz. 67, ze zm.) zarządca państwowy zarządzał powierzonym mu majątkiem lub przedsiębiorstwem i był wyłącznie upoważniony do wykonywania czynności prawnych, dotyczących tego zarządu. Oznacza to, że na skutek wydania decyzji o zarządzie przymusowym właściciel i inne osoby, które zarządzały przedsiębiorstwem straciły zarząd oraz możność korzystania i rozporządzania majątkiem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa (wyrok Sądy Najwyższego z dnia 13 maja 1954 r., sygn. akt II CR 631/54 oraz z dnia 18 kwietnia 1956 r., sygn. akt III CO 5/56 przywołane w decyzji organu I instancji). W ocenie Sądu orzekającego taka sytuacja doprowadziła do utraty faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez dotychczasowego właściciela. Potwierdził to zresztą sam skarżący w znajdujących się w aktach sprawy pismach. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący stwierdził, że "...od chwili wydania bezprawnego zarządzenia (...) właściciel od tego dnia nie miał żadnej możliwości uzyskania jakiegokolwiek do niej dostępu i jakiejkolwiek korzyści z tej nieruchomości..." (k-22 akt adm.). Również w złożonej skardze sam skarżący stwierdził, że "...obok rodziny właściciela Skarb Państwa wprowadził tam przez siebie wybranych lokatorów, którzy dewastowali nieruchomość...", co także potwierdza fakt, że to nie były właściciel lecz Skarb Państwa zarządzał przedmiotową nieruchomością wedle swego uznania. Fakt, że siostra oraz ojciec skarżącego pozostali i zamieszkiwali do lat siedemdziesiątych w jednym z lokali mieszkalnych znajdujących się w budynku posadowionym na przedmiotowej nieruchomości, sam sobie nie świadczy o władaniu przez byłego właściciela lub jego następcę prawnego budynkiem mieszkalnym lub całą nieruchomością. Dodatkowo, co słusznie podniósł organ w uzasadnieniu wydanej decyzji, fakt utraty posiadania przedmiotowego budynku mieszkalnego potwierdza również pismo byłego właściciela [...] z dnia [...] maja 1958 r., w treści którego wyjaśniał on, że "Jednocześnie z ustanowieniem przymusowego zarządu dla przedsiębiorstwa w 1949 r., Przemysł Terenowy przejął również dom mieszkalny wraz z ogrodem, znajdujący się na tym samym terenie, który do 1945 r. zamieszkiwany był tylko i wyłącznie przez moją rodzinę i który do dnia dzisiejszego ma jedynie charakter mieszkalny..." (k-10 akt własnościowych). Zwrócić również należy uwagę, że z treści tego pisma wynika, że były właściciel przedmiotowej nieruchomości w dacie sporządzenia tego pisma już jej nie zamieszkiwał, ponieważ jako adres zamieszkania podał ul. [...].

Podsumowując powyższe rozważania, Sąd orzekający uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona druga z przesłanek art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mówiąca o tym, że odszkodowanie może być przyznane za działkę, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Odnosząc się dodatkowo do istotnych zarzutów zawartych w złożonej skardze, wyjaśnić należy, że sprawa o przyznanie użytkowania wieczystego gruntu lub o odszkodowanie w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) jest sprawą administracyjną odrębną od sprawy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub o odszkodowanie na podstawie art. 214 lub 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 2204, ze zm.). W tej sytuacji za niezasadne w rozpatrywanej sprawie, której podstawę orzekania stanowił art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, uznać należy zawarte w skardze zarzuty dotyczące art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 powołanego wyżej dekretu z dnia 26 października 1945 r.

Ponadto podkreślić należy, że wszelkie zdarzenia faktyczne i prawne, które nastąpiły po dniu 5 kwietnia 1958 r., nie mogą mieć co do zasady znaczenia prawnego w sprawie rozstrzyganej na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Co prawda stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad rodzinnym przedsiębiorstwem usuwa z obiegu prawnego to orzeczenie z mocą wsteczną (ze skutkiem ex tunc), jednakże tego typu zmiana stanu prawnego nie ma wpływu na stan faktyczny istniejący w dniu 5 kwietnia 1958 r. w rozpatrywanym zakresie dotyczącym możliwości faktycznego władania przedmiotową nieruchomością przez jej byłego właściciela lub jego następcę prawnego.

Co do zawartego w skardze zarzutu pominięcia przez organy orzekające strony postępowania, wyjaśnić należy, że z zebranych w sprawie materiałów dowodowych nie wynika, z jakiego tytułu prawnego [...] miałby posiadać status strony w niniejszym postępowaniu. Jednakże jeżeli rzeczywiście opisana w skardze sytuacja nastąpiła, to zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 4 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przy czym uwzględnienie przesłanki wznowieniowej następuje tylko na żądanie strony (art. 147 kpa). Oznacza to, że tylko [...], jeżeli rzeczywiście bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, może wnieść o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Skarżącemu takie prawo nie przysługuje. Ewentualne pominięcie [...] nie daje natomiast możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej o której mowa w art. 156 kpa.

Na zakończenie wyjaśnić także należy, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego, na który powołuje się skarżący, nie dotyczy rozpatrywanej sprawy. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt SK 41/09 uznał, że art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim pomija stosowanie przepisów tej ustawy dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości do nieruchomości, które przeszły na własność gminy [...] lub państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), innych niż domy jednorodzinne, jeżeli przeszły one na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r., i działek, które przed dniem wejścia w życie powołanego dekretu mogły być przeznaczone pod budownictwo inne niż jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nimi po 5 kwietnia 1958 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 oraz w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy zatem pominięcia ustawodawczego i nie usuwa wspomnianego przepisu z obiegu prawnego. Z wyroku tego wynika postulat, aby ustawodawca unormował kwestię odszkodowań za inne nieruchomości niż wskazane już w art. 215 ust. 2. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował konstytucyjności przesłanki pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., zasadniczej w rozpatrywanej sprawie, bowiem jak wynika z uzasadnienia tego orzeczenia, uznał, że kwestia ta leży poza zakresem rozpatrywanej skargi konstytucyjnej.

W tej sytuacji Sąd uznał, że organy orzekające w rozpatrywanej sprawie w sposób dostateczny wyjaśniły powody, które legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Nie uchybiły również zasadom postępowania administracyjnego, w tym również przepisom powołanym w złożonej skardze. W sposób wyczerpujący przedstawiły w uzasadnieniu wydanych decyzji swoje racje oraz motywy podjętego rozstrzygnięcia.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji.