Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 217/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-07-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 39, art, 41 ust. 1, art. 8, ust. 2, art. 7
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: par. pkt 1 lit. a.
journal: Dz.U. 2012 poz 823
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z  pomocy społecznej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia NSA Jerzy Krupiński Protokolant St. insp. sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 lipca 2014 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi skarga T. R. na decyzję Samorządowego kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 września 2013 r., nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia 4 kwietnia 2013 r.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie prawnym i faktycznym:

Wnioskiem z dnia 6 marca 2013 r., T. R. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie o objecie go pomocą materialną przewidziana w ustawie i przyznanie mu zasiłku celowego i specjalnego celowego oraz zasiłku okresowego z powodu braku środków na życie, leczenie i spłatę długów.

W dniu 13 marca 2013 r. organ przesłuchał wnioskodawcę na okoliczność jego sytuacji materialnej i zakresu oczekiwanej pomocy. Wnioskodawca oświadczył, że zasiłek celowy chciałby przeznaczyć na zakup żywności dostosowanej do diety, odzieży, obuwia, lekarstw, środków czystości i higieny osobistej oraz spłaty zadłużenia i zaległych opłat.

W dniu 28 marca 2013 r. przeprowadzony został wywiad środowiskowy.

Decyzją z dnia 4 kwietnia 2013 r., nr [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działający z upoważnienia Burmistrza Nysy, przyznał T. R., specjalny zasiłek celowy na zakup żywności, odzieży, obuwia, lekarstw, środków czystości i higieny osobistej, częściowe pokrycie opłat i zadłużenia oraz w punkcie 2 decyzji odmówił przyznania zasiłku celowego. Jako podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 2, art. 8, art. 39 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W uzasadnieniu organ wskazał na przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, które stanowiły podstawę orzekania w sprawie i stwierdził, że kryterium dochodowe obowiązujące od dnia 1 października 2012 r. dla osoby samotnie gospodarującej wynosi– 542 zł. Opierając się na przeprowadzonych w sprawie dowodach przyjął, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, źródło jego utrzymania w lutym 2013 r. stanowiła renta inwalidzka, po dokonaniu potrącenia alimentów, w wysokości 595,26 zł; poniesione wydatki: telefon i internet – 110,00 zł, energię elektryczną – 100 zł, gaz – 80,00 zł, leki – 14,60 zł . Organ podał także, iż wnioskodawca nie reguluje opłat czynszowych, co doprowadziło do powstania zadłużenia (na dzień 31 stycznia 2013 r. zadłużenie wynosiło 32894,45 zł). Mając na uwadze powyższe ustalenia organ stwierdził, że dochód strony przekracza kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej, które wynosi 542 zł, w związku z czym wnioskodawca nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego. Przytaczając brzmienie art. 41 pkt 1. art. 2 i art. 3 ust. 4 ww. ustawy oraz wskazując na orzeczenie, jakim legitymuje się wnioskodawca o zaliczeniu go do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz zaświadczenia lekarskie z dnia 18 lipca 2012 r. i 19 lipca 2012 r. uznał, że pomimo faktu występowania u wnioskodawcy choroby i niepełnosprawności niemożliwym jest przyznanie mu pomocy finansowej w wysokości oczekiwanej i tak dużej, a to z uwagi na ograniczone możliwości finansowe organu. W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił analitykę dotyczącą wysokości budżetu jakim dysponuje, liczby osób ubiegających się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej oraz konieczność dostosowania wysokości świadczenia do uzasadnionych potrzeb osoby lub rodziny, z równoczesnym uwzględnieniem faktycznych możliwości finansowych Ośrodka. Wskazał również na wysokość przyznanych zasiłków celowych w 2013 r., które kształtowały się przeciętnie w granicach od 30 zł dla osób samotnych do 60 zł dla rodzin, a w marcu 2013 r., od 30 zł do 250,00 zł - w zależności od indywidualnej sytuacji beneficjenta, czy też rodziny oraz w zależności od finansowych możliwości Ośrodka. Stwierdził nadto, że sytuacja finansowa wnioskodawcy na tle innych podopiecznych nie jest najgorsza, gdyż posiada on stały comiesięczny dochód w postaci renty, zaś większość osób korzystających z pomocy nie posiada w ogóle dochodu, bądź ma bardzo niski dochód. Zauważył nadto, że wnioskodawca nie odebrał z kasy Ośrodka przyznanej mu wcześniej pomocy, których łączna wartość (na dzień wydawania decyzji tj. 4 kwietnia 2013 r.) wynosi 1480 zł., a które mógłby przeznaczyć na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb. Uwzględniając powyższe okoliczności organ uznał, że możliwym jest przyznanie jedynie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 40 zł.

Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się T. R., wnosząc od niej odwołanie. Domagał się w nim zmiany zaskarżonej decyzji, jako naruszającej prawo materialne oraz przepisy procedury i wskazanie wypłacenia zasiłku na poziomie zapewniającym minimum socjalne, który zapewni mu możliwość zaspokojenia wszelkich kosztów utrzymania, jakie musi ponieść. Argumentował, że jest osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, od szeregu lat trwale i całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. W wrześniu i październiku pozbawiony został wszelkich środków pieniężnych, co jeszcze bardziej pogorszyło jego sytuację materialną. Zarzucając organowi brak udokumentowania kwot faktycznie wypłacanych ze środków pomocy społecznej stwierdził, że z lakonicznych i suchych danych nic nie wynika. Podkreślał nadto, że nie rozumie jak to się dzieje, iż w okresie gdy w gminie panowało duże bezrobocie i tym samym była duża liczba osób ubiegających się o pomoc, to on otrzymywał pomoc w wysokości przekraczającej 1/3 jego dochodu,a z chwilą malejącego bezrobocia ta pomoc materialna spadła. Wskazał nadto na wyrok WSA w Opolu z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt II SA/Op 386/05, jak również do wyroku NSA z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. akt II Łd 1393/98 oraz z dnia 21 lutego 2003 r., sygn. akt I SA 2037/02, które to orzecznictwo, jego zdaniem ma bardzo istotne znaczenie do obowiązującej ustawy o pomocy społecznej. Podniósł także problem zachowania się opiekunek, które wykonywały czynności w ramach przyznanych usług opiekuńczych oraz braku wskazania w decyzji sposobu w jaki ma rozdysponować przyznaną kwotę zasiłku na wskazane cele. Zdaniem skarżącego organ I instancji pominął także w decyzji kwestię konserwacji mieszkania.

Zaskarżoną decyzją z dnia 30 września 2013 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, działając na podstawie art. 1 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji przedstawiono stan faktyczny i prawny stanowiący podstawę procedowania i stwierdzono, że zapadła w sprawie decyzja odpowiada prawu. SKO dowodziło, że podnoszone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty i ocena poczynionych ustaleń faktycznych, w tym nie tylko dotyczącej sytuacji materialnej i zdrowotnej odwołującego, ale także i wyczerpującej analityki dotyczącej kwestii wysokości środków finansowych będących w dyspozycji organu I instancji oraz rozmiaru udzielanej pomocy w postaci zasiłków celowych i celowych specjalnych nie pozwala na uznanie, że organ przekroczył granice uznania administracyjnego i dopuścił się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku odwołującego. Organ odwoławczy, dokonując ponownego rozpoznania sprawy zauważył, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób właściwy dla załatwienia wniosku, a zebrany w sprawie materiał dowody uzasadnia przyjęcie, odwołujący nie jest osobą uprawnioną do otrzymania pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego z uwagi na wysokość osiąganego dochodu, który przekracza kryterium dochodowe ustalone dla osoby samotnie gospodarującej. Powołując się na orzeczenie NSA, zauważył, że, jako osoba, która zwraca się o przyznanie zasiłku celowego specjalnego, a więc osoba, której pomoc społeczna jest przyznawana w drodze wyjątku winien zdawać sobie sprawę, że w stosunku do takich osób "uznanie administracyjne" poddane jest innym rygorom niż wobec osób, które spełniają kryterium przyznania zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ustawy. Nie może bowiem dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które spełniają ustawowe kryterium dochodowe spotkają się z odmową przyznawania świadczenia z uwagi, na rozdysponowanie środków finansowych, na rzecz osób/rodzin, które przekraczają to kryterium bowiem istotą specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy jest jego wyjątkowość, o czym świadczy brzmienie przepisu, który pozwala na przyznanie tego świadczenia "w szczególnie uzasadnionych przypadkach". Zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji, iż w sytuacji wnioskodawcy można mówić o wystąpieniu szczególnych okoliczności, to jednak ta okoliczność nie oznacza, że organ I instancji jest zobowiązany do zaspokojenia w całości zgłaszanych przez wnioskodawcę potrzeb, albowiem świadczenia z pomocy społecznej mają wspierać osobę w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej, a nie zaspokajać całość żądań. Organ odwoławczy odniósł się także w uzasadnieniu do zarzutów zawartych w treści odwołania. Zauważył, że kwestia wysokości przyznanej pomocy została szczegółowo wyjaśniona w zaskarżonej decyzji organu I instancji, z podaniem kryteriów i zasad, którymi kierował się organ. Odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził, że analiza treści wniosku, jak i wywiadu nie wskazuje, aby odwołujący wystąpił ze stosowanym żądaniem, którego brak rozpatrzenia podnosi w odwołaniu. Nadto wyraził pogląd, że organ wskazał cele na jakie winien być przeznaczony przyznany zasiłek, a stronie pozostaje rozdysponowanie jego zgodnie z własnym uznaniem i indywidualnymi potrzebami.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu T. R. stwierdził, że nie zgadza się w całości z decyzją wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu i wskazał, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy oraz sprzeczność istotnych ustaleń SKO w Opolu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe domagał się zmiany zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia od skarżonego organu kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych ustawą, nakazania wyrównania za cały okres bezzasadnie ograniczania skarżącemu prawa do zasiłku na każdą formę pomocy opisana w ustawie, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i nakazanie Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Nysie doręczenia kompletu akt sprawy. W uzasadnieniu skarżący wskazał na swoją sytuację zdrowotną materialną i rodzinną. Podkreślił, że jest osobą zaliczoną do grupy osób trwale i całkowicie niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji oraz grona osób, które wymagają pomocy ze strony osób trzecich. Zauważył, że jego sytuacja zdrowotna wymaga stałego ponoszenia kosztów związanych z zakupem leków oraz stosowaniem specjalnej diety cholesterolowej. Zarzucił, że nie jest dopuszczalne regulowanie aktami wewnętrznymi materii podlegającej ustawowej regulacji, a SKO powyższej kwestii nie dostrzegło. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi wskazał, że uchybił terminowi do jej wniesienia, gdyż był po trzecim urazie ręki, którego skutki odczuwa do dnia dzisiejszego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz stwierdziło, że skarżący nie sformułował żadnych nowych zarzutów.

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SO/Op 18/14 odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika celem wniesienia przedmiotowej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 23 maja 2014 r. przywrócono skarżącemu termin do wniesienia skargi.

W piśmie procesowym z dnia 7 lipca 2014 r. T. R. zarzucił, że skarżony organ nie przytoczył podstawy prawnej, z której wynikałby nakaz, aby osoby chore, niepełnosprawne i żyjące w ubóstwie były pozbawiane prawa do minimalnego zaspokajania swoich potrzeb przez pomoc w formie zasiłku celowego czy specjalnego celowego i aby ta grupa społeczna była w ten sposób dyskryminowana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) zwanej P.p.s.a., Sąd wydaje przy tym rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To z kolei oznacza, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. W zakresie dokonywanej oceny legalności nie może jednak wykraczać poza sprawę, której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie i oceniać działań organów, które nie są związane ze sprawą w jej znaczeniu przedmiotowym.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Kontrola przeprowadzona przez Sąd we wskazanym zakresie i według powołanych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. W ocenie Sądu, Kolegium prawidłowo zastosowało w sprawie przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Wykazało bowiem, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w zakresie pozwalającym na właściwe rozstrzygnięcie sprawy oraz prawidłowo zastosował przepisy prawa stanowiące podstawę procedowania w sprawie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182, dalej zwaną ustawą) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 823), zwanego rozporządzeniem.

Wniosek skarżącego z dnia 6 marca 2013 r. dotyczący objęcia go pomocą społeczną zawierał m.in. żądanie przyznania zasiłku celowego i celowego specjalnego.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej i może być on przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu ( ust. 2). Jednakże, stosownie do przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Kryterium dochodowe określone zostało w przepisach rozporządzenia i zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a wynosi od 1 października 2012 r. kwotę 542 zł dla osoby samotnie gospodarującej. Paragraf 1pkt 1 lit. a rozporządzenia stanowi, że ustala się następujące zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej kryteria dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej - w wysokości 542 zł.

Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (ust. 3).

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że organy obu instancji w sposób prawidłowy ustaliły wysokość stałego dochodu skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku na kwotę 595,26 zł (luty 2013 r.) i stanowi go renta inwalidzka, przy której realizowane jest potrącenie alimentacyjne. Miesięczny dochód skarżącego w wysokości 595,20 zł przekracza zatem ustawowe kryterium dochodowe, które ustalone zostało na poziomie 542 zł. Stąd też skoro dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe, to zasadnie uznały organy, że brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącemu zasiłku celowego.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego uprawnia przyjęcie, że organy dokonały także prawidłowych ustaleń, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą, schorowaną i legitymującą się orzeczeniem o zaliczeniu do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, a tym samym spełnia przesłanki z art. 7 ustawy.

Art. 41 ust. 1 ustawy przewiduje, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. O możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Jednakże mając na uwadze szczególny rodzaj tej pomocy, obwarowany przez ustawodawcę wystąpieniem "szczególnie uzasadnionych przypadków", to nie można z niej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu - tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryteria dochodowe. Szczególne przypadki, o których mowa w przepisie art. 41 pkt 1 ustawy muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób, które spełniają kryterium dochodowe i tym samym kwalifikują się do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 482/13 – LEX nr 1343313).

Dostrzec należy również, że decyzja o przyznaniu pomocy w formie zasiłku celowego specjalnego ma charakter uznaniowy. Uznanie administracyjnego daje organowi możliwość załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu związane z posiadanymi uprawnieniami i środkami. Uznanie administracyjne oznacza jednocześnie, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie to otrzyma oraz, że otrzyma je w formie i wysokości w jakiej oczekuje. Uznanie administracyjne pozwala bowiem organowi administracyjnemu na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe przy uwzględnieniu celów pomocy społecznej, możliwości finansowych organu oraz liczby osób wnioskujących o udzielenie tej formy świadczenia. Organ nie ma obowiązku spełnienia każdego żądania osoby ubiegającej się o pomoc, gdyż uwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych oznacza z jednej strony uwzględnienie sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej świadczeniobiorcy, z drugiej zaś uwzględnienie możliwości finansowych organu pomocy (tak NSA w wyroku z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 407/12 - LEX nr 1264795).

Mając powyższe na względzie trafnie organy uznały, że T. R., jako osoba samotnie gospodarująca, niepełnosprawna był uprawniony do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej.

Dokonując kontroli legalność zaskarżonej decyzji w zakresie wysokości przyznanego skarżącemu świadczenia, Sąd miał na uwadze, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania takiego świadczenia wydawane jest w ramach uznania administracyjnego. Kontrola legalności rozstrzygnięcia opartego o uznanie administracyjne, powoduje obowiązek zbadania przez Sąd tego, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji właściwy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów.

Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń, co do stanu faktycznego oraz w sposób prawidłowy oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, który uzasadniał przyznanie zasiłku celowego na cele wskazane w decyzji w wysokości 40 zł. Zgodnie z regułami procedury administracyjnej, organy szczegółowo przeanalizowały sytuację wnioskodawcy związaną z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, samotnym gospodarowaniem, a także jego sytuacją materialną i życiową. Działając w ramach uznania administracyjnego, zasadnie uznały, że sytuacja w jakiej znalazł się T. R. uzasadnia przyznanie pomocy w zakresie zasiłku celowego specjalnego. Ustalając wysokość świadczenia organy zbadały sytuację finansową wnioskodawcy, mając na uwadze uzyskiwane, stałe dochody oraz fakt nieodebrania przyznanych z pomocy społecznej środków finansowych w wysokości 1480 zł. Organ w uzasadnieniu decyzji podał w sposób zrozumiały informacje dotyczące wielkości środków pieniężnych, jakimi dysponuje w skali miesiąca, liczbę wnioskodawców domagających się pomocy, przedstawił kryteria jakimi kieruje się przy rozdziale posiadanych finansów, a także wskazał na przeciętną wysokość zasiłków. Wytłumaczył także, że zgodnie z przyjętymi regułami, kieruje się przede wszystkim koniecznością niesienia pomocy rodzinom wielodzietnym, osobom samotnie wychowującym dzieci, osobom samotnym bez dochodu lub o niskim dochodzie, a tym samym udziela pomocy w sytuacjach zagrożenia podstawowych warunków egzystencji rodziny. Powyższe sprowadzało się zatem do konkluzji, że pomoc w wyższej wysokości przyznawana jest osobom pozbawionym stałego źródła dochodu lub w przypadku dużej różnicy pomiędzy posiadanym dochodem, a kryterium dochodowym, zaś pomoc w niższej wysokości otrzymują osoby posiadające comiesięczne dochody, gdy różnica między dochodem a kryterium dochodowym jest niewielka.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, w wyniku wniesienia przez skarżącego odwołania, dokonało powtórnej, wnikliwej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób szczegółowy, odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 K.p.a., przedstawiło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności oraz fakty, które spowodowały uznanie, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu. Przedstawioną w tym uzasadnieniu argumentację Sąd podziela.

Zasiłek celowy specjalny jest świadczeniem o charakterze szczególnym, wyjątkowym, którego ustawodawca nie powiązał z kryterium dochodowym, lecz z szczególnie uzasadnionymi przypadkami. Pojęcie szczególnie uzasadnionego przypadku należy traktować bardzo wąsko i odnosić do zaspokajania wyłącznie podstawowych potrzeb bytowych (por wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 405/13 - LEX nr 1341081). Stąd też udzielona pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w takiej wysokości, aby w pełni mogła zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdyż nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Zaspokajanie potrzeb powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować (por. wyrok NSA z dnia 24 września 1996 r., sygn. akt SA/Gd 3281/95 - LEX nr 44077).

Powyższe oznacza, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania osoby ubiegającej się o pomoc na organy pomocy społecznej będące dysponentami środków publicznych.

Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdzić należy, że powoływane przez skarżącego wyroki sądów pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, gdyż wydane zostały na tle innego stanu faktycznego oraz związane były z innym przedmiotem postępowania i nie wiązały one organu przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. Mając na uwadze żądanie zawarte w skardze, a dotyczące nakazania organom "wyrównania za cały okres bezzasadnego ograniczenia skarżącego prawa do zasiłku na każdą formę pomocy opisanej w ustawie" stwierdzić należy, że sąd administracyjny ze względu na zakreśloną kognicję i kompetencje (na które wskazano powyżej) nie jest uprawniony do podejmowania tego typu rozstrzygnięć, gdyż nie zastępuje organów administracji w rozpoznawaniu spraw, a jedynie dokonuje kontroli legalności podejmowanych rozstrzygnięć.

Jednocześnie, Sąd zauważa, że brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania, gdyż zgodnie z art. 200 P.p.s.a., zwrot kosztów przysługuje w przypadku uwzględnienia skargi, co w sprawie nie miało miejsca, a nadto w niniejszej sprawie, stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa i na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.

-----------------------

1