Postanowienie WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 530/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2017-08-28 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: utrzymano w mocy postanowienie lub zarządzenie art. 260 § 1 ustawy - PoPPSA
Powołane przepisy: article: art.260 par. 1  w zw. z art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 20 lipca 2017 r. w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości "E. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. (obecnie: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej) z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące 2003 r. z tytułu sprzedaży oleju opałowego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie


UZASADNIENIE

W uzasadnieniu syndyk wskazał, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, jest postawiona w stan upadłości. Syndyk wskazał, że w chwili obecnej upadły nie dysponuje wolnymi środkami umożliwiającymi zapłatę wpisu sądowego. Syndyk wskazał również, że sędzia komisarz postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2017 r. zatwierdził oddzielny plan podziału sumy 164.336,85 zł uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości i zarządziła jego wykonanie. Po wykonaniu planu w masie upadłości pozostaną środki w kwocie ok. 25.542 zł, które posłużą częściowemu zaspokojeniu pozostałych wierzytelności w łącznej kwocie 3.901.990 zł. Oznacza to, że kwota

10.753 zł z tytułu wpisu od skargi nie może być przeznaczona na ten cel bez uszczerbku dla postępowania upadłościowego. Uiszczenie wpisu oznaczałby, że jeden z wierzycieli (Skarb Państwa – WSA w Bydgoszczy) otrzymałby niemal połowę kwoty przeznaczonej dla ogółu pozostałych wierzycieli. Godziłoby to też w zasadę proporcjonalnego zaspokojenia wierzycieli. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPPr wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi

-423.093,08 zł, wartość środków trwałych to [...] zł, za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka wykazała dochód w kwocie [...]zł, stan rachunku bankowego wynosi [...] zł.

Postanowieniem z dnia 20 lipca 2017 r. Referendarz sądowy postanowił przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi powyżej kwoty 1.000 zł.

Na powyższe postanowienie syndyk złożył sprzeciw, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, bądź uchylenie wydanego postanowienia i przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia wpisu sądowego w całości. Syndyk wskazał na trudną sytuację finansową spółki oraz powtórzył, że sam fakt otwarcia postępowania upadłościowego świadczy

o braku płynności finansowej podmiotu gospodarczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – dalej jako: "p.p.s.a.", m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia, sąd – jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność,

a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego, art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a

§ 2-6 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji.

W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane

w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie

z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie wskazanemu wyżej podmiotowi prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Należy zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09).

W związku z powyższym, rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane

w trakcie postępowania.

Dopełnieniem powyższych przepisów jest art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie

z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach.

Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, że wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie wykazała bowiem istnienia przesłanek wymienionych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., tj. że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić przy tym należy,

że Referendarz ograniczył koszty sądowe na obecnym etapie postępowania do kwoty wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 1.000 zł, gdzie połowa tej kwoty została już przez skarżącą uiszczona.

W złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr) spółka podała, że za ostatni rok obrotowy odnotowała dochód w wysokości [...] zł, a jej stan rachunku bankowego wynosi [...] zł. Wskazała jednak, że nie może przeznaczyć wolnych środków na koszty sądowe, bowiem reguluje bieżące płatności umożliwiające prowadzenie postępowania upadłościowego oraz spłaca wierzycieli zgłoszonych na listę.

Zdaniem Sądu, już sam fakt posiadania na rachunku bankowym wskazanej kwoty pieniędzy przeczy twierdzeniom skarżącej, że nie dysponuje środkami pozwalającymi na uiszczenie wpisu sądowego. W rezultacie, w sprawie nie wykazano braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Spółka dysponuje bowiem środkami (majątkiem) wystarczającymi na uiszczenie wpisu sądowego.

W ocenie Sądu, bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych skarżącej pozostaje powołanie się na prowadzenie wobec niej postępowania upadłościowego. Rację należy przyznać Referendarzowi, że koszty postępowania likwidacyjnego nie są wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym.

W tym kontekście wskazać należy, że w postanowieniu z dnia 11 czerwca 2008r., I FZ 204/08 NSA uznał za błędne twierdzenie, że zapłata wpisu sądowego ze środków wchodzących w skład masy upadłości narusza prawa wierzycieli. Zdaniem NSA, wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie przyznania syndykowi prawa pomocy w postępowaniu przez sądem administracyjnym. Pogląd ten NSA rozwinął w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13, wskazując, że nie sposób jest uznać, iż zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki stanowi argument przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Jak podkreślił NSA, brak jest ustawowych podstaw do przyjęcia, że wierzytelności

o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Sąd w niniejszym składzie podziela te poglądy.

Rację należy jednak przyznać Referendarzowi, że mając na uwadze okoliczność, iż wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wynosi 10.753 zł, stan środków finansowych, którymi dysponuje syndyk (25.542,65 zł) oraz plan podziału zatwierdzony postanowieniem sędziego komisarza, zasadnym jest ograniczenie kwoty wpisu od skargi kasacyjnej do kwoty 1.000 zł. Obciążenie taką kwotą nie będzie stanowiło bariery utrudniającej dostęp do sądu.

Z tych powodów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.