Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 967/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Umorzono postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym
Powołane przepisy: article: art. 161 § 1 pkt.1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant Andrzej Bieńkowski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt II SA/Ol 883/08 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o." S.K.A. w O. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...]lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu postanawia: 1. umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym 2. zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 883/08, po rozpoznaniu skargi P.-J.-M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" S.K.A., z siedzibą w O. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu, uchylił zaskarżone orzeczenie i orzekł, iż nie podlega ono wykonaniu.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Prezydent Miasta O. pismem z dnia 21 listopada 2007r. znak: [...], doręczonym stronie w dniu 9 grudnia 2007r., wypowiedział "P.-J.-M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" S.K.A., zwanej dalej Spółką, dotychczasową opłatę roczną 40.000,- zł z tytułu użytkowania wieczystego gruntu położonego w O. przy ul. [...] o oznaczonych numerach działek o powierzchni 12.178 m2 i zaoferował nową wysokość opłaty rocznej z tego tytułu w kwocie 96.474,12 zł. Prezydent wskazał, że opłata w nowej wysokości obowiązywać będzie od dnia 1 stycznia 2008r. oraz pouczył wieczystego użytkownika o możliwości wystąpienia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. w terminie 30 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia z wnioskiem o ustalenie, że podwyższenie opłaty jest nieuzasadnione bądź też uzasadnione w mniejszej wysokości, a także o skutkach prawnych niezłożenia takiego wniosku.

W związku z powyższym, Spółka pismem z dnia 9 stycznia 2009 r. wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu jest uzasadniona w mniejszej wysokości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. orzeczeniem z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...], w oparciu o art.105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, umorzyło postępowanie w sprawie.

W uzasadnieniu orzeczenia podało, że przedmiotowe wypowiedzenie dotychczasowej opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie gruntu zostało doręczone stronie w dniu 9 grudnia 2007 r. Termin do złożenia wniosku o ustalenie, że wypowiedzenie jest nieuzasadnione lub uzasadnione w mniejszej wysokości upłynął w dniu 8 stycznia 2008 r. Wniosek w tym przedmiocie został złożony osobiście do Kolegium w dniu 9 stycznia 2008r., a więc po terminie. W ocenie organu złożenie pisma z uchybieniem terminu jest równoznaczne z jego niewniesieniem i związku z tym Kolegium nie może merytorycznie rozpatrzyć wniosku a postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste wyżej wskazanych działek gruntu stało się bezprzedmiotowe.

Następnie, stosownie do pouczenia zawartego w orzeczeniu Spółka wniosła do Sądu Rejonowego w Olsztynie sprzeciw od powyższego orzeczenia. Sąd ten postanowieniem z dnia 8 października 2008 r., sygn. akt I C 771/08, pozew Spółki odrzucił. W uzasadnieniu, wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2007 r. I OSK 1142/06, podał, iż sprzeciw do sądu powszechnego służy tylko od orzeczeń oddalających wniosek lub ustalających nową wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste, a zatem od orzeczeń rozstrzygających sprawę co do istoty. Natomiast, na inne orzeczenia przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W związku z powyższym, stwierdził, że zaskarżone sprzeciwem orzeczenie o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga istoty sprawy, a zatem droga sądowa jest niedopuszczalna.

W związku z powyższym Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] lipca 2008 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 45 k.p.a. poprzez uznanie, że pismo wypowiadające dotychczasową opłatę za użytkowanie wieczyste zostało doręczone wieczystemu użytkownikowi w dniu 9 grudnia 2007 r. oraz naruszenie art. 105 k.p.a. poprzez uznanie, że wniosek został złożony po terminie, co uczyniło postępowanie bezprzedmiotowym. W związku z tym wniosła o orzeczenie, że dokonana aktualizacja opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie gruntu była bezzasadna i powinny nadal obowiązywać stawki dotychczasowe ewentualnie powinna być ustalona nowa stawka, uwzględniająca zarzuty, zawarte we wniosku z dnia 9 stycznia 2008 r.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że przedmiotowe wypowiedzenie nie zostało wieczystemu użytkownikowi skutecznie doręczone. Z powołaniem się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1994 r. sygn. III ARN 54/94 wskazała, iż w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością osobą, do której rąk dokonuje się doręczeń zgodnie z art. 45 k.p.a. jest członek organu spółki uprawniony do jej reprezentowania lub pełnomocnik procesowy spółki, ustanowiony w postępowaniu administracyjnym w sprawie albo pracownik uprawniony do odbioru pism. Skoro w przedsiębiorstwie użytkownika wieczystego wyodrębniony jest sekretariat, który prowadzi obsługę kancelaryjną, to korespondencja powinna być tam dostarczona. Tymczasem pismo Prezydenta Miasta O. z dnia 21 listopada 2007 r. zostało rzekomo doręczone użytkownikowi wieczystemu za pośrednictwem gońca Urzędu Miasta w dniu 9 grudnia 2007r., to jest w niedzielę, kiedy to siedziba wieczystego użytkownika jest zamknięta. W dniach wolnych od pracy działa tylko dział pogotowia technicznego, funkcjonujący w odrębnym budynku i to dyżurujący pracownik tego pogotowia pokwitował odbiór pisma. Nie ustalono imiennie, kto dokonał pokwitowania, ponieważ na pokwitowaniu figuruje podpis nieczytelny. Wobec tego, zdaniem skarżącej pismo wypowiadające wysokość opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste w ogóle nie zostało doręczone wieczystemu użytkownikowi. Co najwyżej można uznać, że doręczenie miało miejsce 10 grudnia 2007 r., kiedy przedmiotowe pismo zostało przekazane do sekretariatu wieczystego użytkownika i wpisane do repertorium. W tej sytuacji złożenie wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu jest uzasadniona w mniejszej wysokości zostało dokonane z zachowaniem ustawowego terminu i wniosek winien być rozpoznany. Spółka podniosła także zarzuty merytoryczne, dotyczące bezzasadności aktualizacji opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W ocenie Kolegium okoliczność, iż pismo w sprawie wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego i zaoferowania nowej wysokości tej opłaty zostało doręczone osobie nieuprawnionej do odbioru pism, nie zmienia faktu, iż postępowanie przed Kolegium w tej sprawie było bezprzedmiotowe i w związku z tym podlegało umorzeniu. W tej sytuacji bowiem Kolegium nie mogło wydać orzeczenia merytorycznego ani też niedopuszczalne było ugodowe załatwienie sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu skargi uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie.

W uzasadnieniu wyroku podał, iż z uwagi na przedmiot zaskarżonego orzeczenia, nie może on oceniać, czy wypowiedzenie stawki opłaty rocznej za wieczyste użytkowanie zostało dokonane skutecznie, czy też jak twierdzi skarżąca z naruszeniem art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej: K.p.a. Nie można bowiem pominąć, iż w rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. o umorzeniu postępowanie w sprawie z wniosku Spółki o ustalenie, że dokonana przez Prezydenta Miasta O. aktualizacja dotychczasowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu położonego w O. przy ul. [...] jest uzasadniona w mniejszej wysokości. Jako przesłankę bezprzedmiotowości postępowania organ podał okoliczność, iż wniosek użytkownika wieczystego o ustalenie, iż zaproponowana nowa wysokość opłaty jest uzasadniona w mniejszej wysokości został złożony po upływie terminu do jego wniesienia, co w ocenie organu jest równoznaczne z niezłożeniem wniosku.

W związku z tym rolą Sądu było dokonanie oceny, czy w sprawie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że opłaty z tytułu użytkowania wieczystego mają charakter cywilnoprawny. Jednakże tryb ustalania i aktualizacji tych opłat został uregulowany w ustawie, która przewiduje dwustopniową procedurę rozstrzygania sporów o ustalenie przedmiotowej opłaty. Procedura ta ma mieszany charakter - w pierwszym etapie administracyjny, w drugim zaś sądowy. W myśl art. 77 ust. 1 zdanie 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603, ze zm.), wynika, iż wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej może być aktualizowana, nie częściej niż raz w roku, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Właściwy organ zamierzający dokonać aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej winien, zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy, wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty, do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości. Jednak ustawodawca przewidział ochronę wieczystego użytkownika przed nieuzasadnionym wypowiedzeniem stanowiąc w art. 78 ust. 2 i 3 cyt. ustawy, iż może on, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek przeciwko właściwemu organowi o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Skutkiem prawnym niezłożenia takiego wniosku , przewidzianym w art. 78 ust. 4 ustawy jest obowiązywanie nowej wysokości opłaty zaoferowanej. Z redakcji omawianego przepisu wynika, że skutek ten występuje tylko w przypadku niezłożenia wniosku. Taki skutek nie następuje natomiast automatycznie w razie złożenia wniosku z uchybieniem terminu. W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie można zgodzić się z argumentacją organu, zawartą w zaskarżonym orzeczeniu, iż złożenie wniosku z uchybieniem terminu jest równoznaczne z jego niewniesieniem.

W świetle art. 79 ust. 3 tej ustawy Kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody a jeżeli do ugody nie dojdzie, wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od orzeczenia kolegium odwołanie nie przysługuje. W ten sposób kończy się administracyjny etap postępowania w sprawie aktualizacji przedmiotowej opłaty . Stosownie do art. 79 ust. 7 powołanej ustawy do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń, stosuje się również przepisy o opłatach i kosztach .

Drugi etap postępowania – sądowy - uruchamiany jest przez właściciela gruntu lub wieczystego użytkownika, który nie zgadza się z treścią orzeczenia , o którym mowa w art. 79 ust. 3 ustawy. Zgodnie bowiem z art. 80 ust. 1 i 2 ustawy od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem, a złożony na skutek otrzymania wypowiedzenia wniosek użytkownika wieczystego o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości zastępuje pozew. Orzeczenie Kolegium, jako kończące postępowanie przed organem administracji publicznej, powinno umożliwiać stronie przeniesienie sporu co do opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przed sąd powszechny jako, że sprawa ta ma w istocie charakter cywilnoprawny (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 11 lutego 2009r. sygn. akt II SA/Sz 889/08, niepublikowany, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 marca 2007r. sygn. akt II SA/Gd 472/06, niepublikowany).

Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż wydane w niniejszej sprawie orzeczenie uniemożliwia skarżącej wniesienie sprzeciwu do sądu powszechnego, chociaż w istocie sprawa aktualizacji opłaty nie została przez Kolegium rozstrzygnięta a wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2 ustawy został przez skarżącą złożony. Kolegium wydało bowiem rozstrzygnięcie nazwane orzeczeniem, którym powołując się na art. 105 § 1 Kpa w związku z art. 78 ust. 4 cyt. ustawy, który w zdaniu drugim reguluje sytuację prawną w przypadku niezłożeni wniosku.

W ocenie Sądu pierwszej instancji wniosek został jednak złożony, a zatem istnieje przedmiot postępowania. Złożenie takiego wniosku z uchybieniem terminu może rodzić jedynie skutek w postaci odmowy przyznania uprawnienia, ale nie może być podstawą do uznania postępowania za bezprzedmiotowe i jego umorzenia. Przepis art. 105 § 1 K.p.a. daje podstawę prawną do wydania decyzji o umorzeniu postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy zaś do czynienia w braku któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, co w konsekwencji powoduje niemożność rozstrzygnięcia jej co do istoty. Umorzenie postępowania następuje w szczególności, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych przesłanek nie zaszła. Nieuprawnione jest zatem stanowisko Kolegium, które upatruje bezprzedmiotowość postępowania w uchybieniu terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 ustawy. Nie ma podstaw, aby uchybienie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest uzasadniona w innej wysokości, na co powołuje się organ, uznać za przesłankę do umorzenia postępowania w sprawie. Nawet ewentualna okoliczność złożenia wniosku z uchybieniem terminu nie uprawnia organu orzekającego do umorzenia postępowania w sprawie. Ustawa o gospodarce nieruchomościami w art. 79 ust. 3 przewiduje tylko dwa rodzaje orzeczeń - o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Innego rodzaju rozstrzygnięć ustawa nie przewiduje, chyba że w kwestiach procesowych, do których mają zastosowanie przepisy K.p.a. wymienione w art. 79 ust. 7 cyt. ustawy.

Sąd pierwszej instancji za niezasadny uznał natomiast wniosek skarżącej o zmianę zaskarżonego orzeczenia i ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest uzasadniona w mniejszej wysokości. Sądy administracyjne są bowiem powołane jedynie do kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia administracyjnego, a nie rozstrzygania sprawy co do istoty. W sprawach z zakresu aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości merytoryczne rozstrzyganie należy wyłącznie do właściwego samorządowego kolegium odwoławczego oraz sądu powszechnego.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, iż zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania art. 105 § 1 Kp.a., art. 78 ust. 4 oraz art. 79 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które miało wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło do Naczelnego Sądu Administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. i zaskarżając je w całości zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

I. art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz, 1269 ze zm.) w zw. z art. 80 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. Z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) polegające na niezastosowaniu art. 58 § 1 pkt 6 w/w ustawy i nieodrzuceniu skargi, podczas gdy prawidłowa analiza akt sprawy oraz wykładnia art. 80 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami prowadzi do wniosku, iż brak jest przedmiotu zaskarżenia do sądu administracyjnego wobec utraty mocy wiążącej orzeczenia Kolegium z dnia 22 lipca 2008 r. na skutek sprzeciwu wniesionego w terminie,

W przypadku nieuwzględnienia powyższego zarzutu:

II. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami polegające na uchyleniu orzeczenia Kolegium pomimo, iż nie zaistniało naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, które polegać miało na bezpodstawnym umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, podczas gdy prawidłowa analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że postępowanie to jako bezprzedmiotowe należało umorzyć i brak było podstaw do wydawania orzeczenia merytorycznego o oddaleniu wniosku.

Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pierwszej instancji w swych rozważaniach pominął skutki wynikające z art. 80 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i dokonał oceny prawidłowości ' wydania orzeczenia, które zgodnie z w/w przepisami utraciło swą moc. Zgodnie z brzmieniem art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Ustęp drugi art. 80 tej ustawy stanowi, iż kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2 cyt. ustawy, zastępuje pozew. W świetle ustepu trzeciego art. 80 powołanej ustawy, w razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia.

W ocenie autora skargi kasacyjnej sam fakt wniesienia sprzeciwu w terminie powoduje ten skutek, iż orzeczenie Kolegium traci moc, a zatem nie można przyjąć, iż funkcjonuje w obrocie prawnym i może stanowić o prawach bądź obowiązkach strony postępowania, a zatem nie może również stanowić przedmiotu oceny przez inne organy powołane do kontroli legalności i prawidłowości rozstrzygnięć administracji. Z brzmienia powołanych przepisów nie można bowiem wyprowadzić wniosku, że utrata mocy dotyczy jedynie orzeczeń uznawanych za merytoryczne, a wyszczególnionych w art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W doktrynie i w orzecznictwie dopuszcza się możliwość wydawania przez Kolegium w postępowaniu dotyczącym aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste innych orzeczeń niż oddalenie wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty, a więc orzeczenia o umorzeniu postępowania, (art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Przepis art. 80 ust. 1 i 3 powołanej ustawy stanowi jedynie o orzeczeniu, nie odwołując się wprost do art. 79 ust. 3 ustawy, a zatem przyjąć można, że skutek utraty mocy przez to orzeczenie w razie złożenia sprzeciwu odnosi się do orzeczenia o jakiejkolwiek treści (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2005 r., I CK 579/04, LEX nr 148168).

Zdaniem kasatora, odrzucenie przez Sąd pierwszej instancji skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. nie będzie stanowiło naruszenia zasady wyrażonej w art. 58 § 4 tej ustawy, bowiem odrzucenie skargi następuje w tej sytuacji z innych przyczyn niż brak właściwości sądu administracyjnego do rozpatrzenia skargi.

Uzasadniając drugi z podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej jej autor powołując się na stanowisko doktryny, wskazał, iż termin określony w art. 78 ust, 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter materialnoprawny, a zatem złożenie wniosku z uchybieniem trzydziestodniowego terminu powoduje wygaśnięcie uprawnienia użytkownika wieczystego do kwestionowania oświadczenia zmieniającego wysokość opłaty, co skutkować winno umorzeniem postępowania, nie zaś merytorycznym rozpatrzeniu wniosku polegającym na odmowie przyznania tego upranienia.

W skardze kasacyjnej wskazano, iż wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji orzeczenia o oddaleniu wniosku bądź też o ustaleniu nowej wysokości opłaty, nie są jedynymi orzeczenia jakie Kolegium może wydać w toku spraw dot. aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste. Wskazany przez Sąd art. 79 ust. 3 rzeczywiście stanowi, że jeżeli do ugody nie doszło, kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Kasator podkreślił jednak, że w przepisie tym mowa jest w pierwszej kolejności o zawarciu ugody pomiędzy stronami sporu, co może nastąpić jedynie na etapie merytorycznego rozpatrywania sprawy, do etapu tego zaś nie przechodzi się w toku postępowania, jeśli wcześniej okaże się, iż istnieją przeszkody do dalszego procedowania. Taką przeszkodą może być np. ustalenie, że wypowiedzenie nie wywarło skutku prawnego, chociażby z uwagi na brak jednego z niezbędnych elementów wypowiedzenia, albo ustalenia, że wypowiedzenia dokonała osoba lub organ do tego nieupoważniony. Wówczas należy wydać orzeczenie o umorzeniu postępowania (tak: A. Skibiński Aktualizacja opłaty za użytkowanie wieczyste - próba oceny mieszanego trybu weryfikacji CASUS 1/2003 str. 15). Wydanie orzeczenia o umorzeniu postępowania jest zatem uprawnione w świetle brzmienia art. 79 ust. 7 u.g.n., który dopuszcza odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przepisów dot. postępowania, a zatem m.in. przepisu art. 105 § 1 K.p.a. i nie narusza art. 79 ust. 3 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami.

"P.-J.-M. sp. z o.o." spółka komandytowo-akcyjna z siedzibą w O. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie.

W uzasadnieniu podała, że Kolegium Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. dokonało nieprawidłowej wykładni art. 80 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami uznając, iż utrata mocy dotyczy każdego orzeczenia wydanego przez ten organ. Uznać należy, że treść przepisu art. 80 ust. 3 pozostaje w związku z art. 79 ust. 3 wspomnianej ustawy, tak więc utrata mocy obowiązującej orzeczenia Kolegium powinna odnosić się tylko do orzeczeń, do jakich wydania upoważniają Kolegium przepisy szczególne wynikające z ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. oddalenia wniosku lub ustalenia nowej wysokości opłaty, a nie do-wszystkich orzeczeń wydanych w sprawie, w tym także tych, które wynikają z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Za powyższą interpretacją przemawia zarówno wykładnia językowa, jak i celowościowa wskazanych norm prawnych.

Na poparcie swojego stanowiska Spółka powołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1142/06.

Ponadto, wskazało, iż zawarta w skardze kasacyjnej wykładnia dotycząca konieczności odrzuceniu skargi strony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jako niedopuszczalnej z powodu utraty mocy orzeczenia, pozbawiałaby stronę prawa do podjęcia jakichkolwiek działań dających możliwość kwestionowania prawidłowości wypowiedzenia opłaty za użytkowanie wieczyste.

Spółka podniosła także, iż zawarte rozważania dotyczące charakteru terminu określonego w art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. czy jest to termin materialnoprawny czy procesowy, nie mają znaczenia w sytuacji, gdy strona kwestionuje skuteczność doręczenia pisma wypowiadającego wysokość dotychczasowej opłaty za użytkowanie wieczyste. Rozważania dotyczące charakteru terminu ustalonego w art. 78 ust. 2 wspomnianej ustawy, miałyby znaczenie przy rozstrzyganiu wniosku o przywrócenie tego terminu, użytkownik wieczysty jednak takiego wniosku nie składał, gdyż od początku utrzymywał, że nie uchybił terminowi do wniesienia wniosku o ustalenie niezasadności aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste, ze względu na nieskuteczne doręczenie wypowiedzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. pismem z dnia 6 maja 2010 r. cofnęło skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 60 w związku z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności.

Skarżący może więc rozporządzać skargą również po jej wniesieniu, ponieważ jego oświadczenie w tej kwestii jest, co do zasady, wiążące dla sądu. Można odmówić uwzględnienia żądania skarżącego dopiero w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub stanowiące przyczynę wznowienia postępowania przed organem administracji publicznej.

Powyższe przypadki nie mają miejsca w rozpoznawanej sprawie, brak jest również przesłanek do przyjęcia, iż zachodzi jakikolwiek przypadek nieważności postępowania o jakim mowa w art. 183 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż cofnięcie skargi w tej sprawie jest dopuszczalne i na podstawie art. 161 § 1 pkt. 1 w związku z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt 1 postanowienia.

O zwrocie stronie skarżącej kasacyjnie całego uiszczonego wpisu sądowego orzeczono w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy (pkt 2 postanowienia).