Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 27/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.49 ust.1, art.58
journal: Dz.U. 2000 nr 106 poz 1126
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2015 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Burmistrz Miasta i Gminy K. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji budowa stawu rybnego o wysokości piętrzenia 1,5m.

W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując, że w istocie wniosek inwestora dotyczył zmiany wysokości piętrzenia wody w istniejącym już stawie.

Decyzją z dnia [...]r. Burmistrz Miasta i Gminy K. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla zmiany wysokości piętrzenia wody w istniejącym stawie. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. po rozpatrzeniu wniesionego od tej decyzji odwołania decyzją z dnia [...]r. uchyliło zaskarżoną decyzję i umarzyło postępowanie przed organem pierwszej instancji stwierdzając, że ustalenie warunków zabudowy nie może być sposobem na legalizację samowoli budowlanej.

Postanowieniem z dnia [...]r, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. działając na podstawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego nałożył na T. K. obowiązek przedłożenia zaświadczenia o zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz dokumentacji budowlanej wraz z operatem wodno-prawnym. Po rozpoznaniu wniesionego na to postanowienie zażalenia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Decyzją z dnia [...]r. PINB w M. na podstawie art. 48 ust.1 Prawa budowlanego nakazał T. K. rozbiórkę stawu hodowlanego. Rozpoznając wniesione odwołanie [...]WINB decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 27 grudnia 2005r. sygn. akt II SA/Gl 602/04 oddalił wniesioną od tej decyzji skargę. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że przedmiotowy staw hodowlany stanowi samowolę budowlaną a inwestor nie wykonał nałożonych na niego przez organ nadzoru budowlanego obowiązków. Natomiast fakt, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie obowiązywał od 1 stycznia 2004r. pozostawało bez wpływu na wykonanie nałożonych obowiązków.

Na wniosek Z. K. PINB w M. postanowieniem z dnia [...]r. wydanym na podstawie art. 145 § 1 ust. 4 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie decyzji o rozbiórce stawu hodowlanego, z uwagi na fakt, że wnioskująca o wznowienie postępowania nie brała udziału w tym postępowaniu bez własnej winy.

Decyzją z dnia [...]r. PINB w M. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...]r. nakazującej rozbiórkę stawu hodowlanego, a następnie decyzją z dnia [...]r. [...]WINB utrzymał ją w mocy.

Po rozpoznaniu wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 lutego 2008r. sygn. akt II SA/Gl 869/07 stwierdził nieważność zarówno decyzji wydanej przez [...]WINB jak i poprzedzającej ją decyzji PINB w M. wskazując, że niewłaściwy organ rozpoznał wniosek o wznowienie postępowania.

Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2008r. sygn. akt II SA/Gl 933/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem tego sądu z dnia 21 grudnia 2005r. sygn. akt II SA/Gl 602/04 oddalającego skargę na decyzje [...]WINB utrzymującą w mocy decyzję PINB o nakazie rozbiórki stawu hodowlanego.

Wyrokiem z dnia 12 maja 2009r. sygn. akt II OSK 756/08 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2008r. sygn. akt II SA/Gl 933/07 w związku z uznaniem przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności intertemporalnego przepisu art. 7 ust. 2 ustawy zmieniającej prawo budowlane, który wyłączył możliwość ubiegania się o pozwolenie na użytkowanie w trybie art. 49 ust. 1 w brzmieniu sprzed nowelizacji. Jednocześnie NSA wskazał, że dopuszczalna jest legalizacja samowoli budowlanej w stosunku do podmiotów, które przed 11 lipca 2003r. ( wejście w życie przepisów zmieniających) spełniały określone w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego przesłanki uzyskania pozwolenia na użytkowanie tj. od dnia zakończenia budowy upłynęło 5 lat oraz istnienie obiektu nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. NSA nakazał to sprawdzić wskazując na konieczność zgodności z obowiązującymi wówczas przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Wyrokiem z dnia 16 października 2009r. sygn. akt II SA/Gl 633/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił wyrok tego sądu z dnia 21 grudnia 2005r. sygn. akt II SA/Gl 602/04 oraz decyzje [...]WINB z dnia [...]r. i PINB w M. z dnia [...]r. nakazujące rozbiórkę stawu hodowlanego. Wskazując jednocześnie organom na konieczność dokonania ustaleń zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku NSA z dnia 12 maja 2009r.

Wnioskiem z dnia 18 stycznia 2008r. pełnomocnik Z. K. wystąpił do PINB w M. o udzielenie pozwolenia na użytkowanie spornego stawu.

Decyzją z dnia [...]r. PINB w M. odmówił wydania pozwolenia na użytkowanie stawu hodowlanego, a [...]WINB decyzją z dnia [...]r. utrzymał ją w mocy.

Decyzją z dnia [...]r. PINB w M. działając na podstawie art. 48 ust.1 Praw budowlanego nałożył na inwestora obowiązek rozbiórki stawu hodowlanego wskazując, że wprawdzie budowa stawu została zakończona wiosną [...]r. i upłynął pięcioletni termin, to jednak inwestycja ta jest sprzeczna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W wyniku wniesionego odwołania [...]WINB decyzją z dnia [...]r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Uzasadniając przyjęte stanowisko wskazał, iż organ I instancji stosując się do wskazówek WSA w Gliwicach zawartych w wyroku z dnia 16 października 2009 r. (II SA/G1 633/09), dokonał błędnej wykładni art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, przez co pominął obowiązującą w prawie i postępowaniu administracyjnym zasadę aktualności orzekania organów administracji publicznej. W rezultacie organ ten pominął znajdujące się w aktach sprawy pismo burmistrza Miasta K. z dnia [...]r., z treści którego wynika, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy i Miasta K. zatwierdzonym Uchwałą Nr [...]Rady Gminy i Miasta K. z dnia [...]r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...] poz. [...] z dnia [...]r.), działka nr 1 położona w miejscowości M.: znajduje się na terenie przeznaczonym pod tereny zabudowy mieszkaniowej - uzupełniającej zabudowę istniejącą (tereny zagrożone powodzią); znajduje się również na terenie przeznaczonym pod tereny trwałych użytków zielonych (tereny zagrożone powodzią); oraz na terenie przeznaczonym pod wody śródlądowe stojące (stawy, jeziora). [...]WINB stwierdził również, że organ powiatowy pominął istotną dla praktyki organów nadzoru budowlanego uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 2013r. sygn. akt II OPS 2/13. Reasumując wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy, PINB w M. powinien umożliwić skarżącym przeprowadzenie procedury legalizacyjnej w trybie art. 58 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r., zgodnie z którym właściciel ubiegający się o pozwolenie na użytkowanie - w odniesieniu do obiektów, o których mowa w art. 49 ust. 1 - jest obowiązany dołączyć do wniosku o pozwolenie na użytkowanie inwentaryzację powykonawczą i ekspertyzę techniczną potwierdzającą przydatność obiektu do użytkowania oraz oświadczenia o których mowa w art. 57 ust. 3 tejże ustawy.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.) nałożył na Z. i T. K., obowiązek rozbiórki stawu, zlokalizowanego na działce nr ewid. 1/2 położonej w miejscowości M., gmina K., poprzez zasypanie i rozbiórkę rury doprowadzającej wodę do stawu zlokalizowanej na działkach nr ewid. 2/2, 26, 1/2. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ I instancji wskazał, że zarówno w dacie budowy jaki i obecnie przedmiotowy staw zalicza się do kategorii budowli i na jego realizację wymagane było uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponieważ inwestor takim pozwoleniem się nie legitymował należało rozważyć czy możliwa jest legalizacja stwierdzonej samowoli budowlanej. Jednocześnie przepis art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed dniem 11 lipca 2003r. stanowił, że nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o "zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. W ocenie PINB w odniesieniu do przedmiotu postępowania ocena zgodności jego budowy z zapisem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego następuje w oparciu o przepisy planistyczne obowiązujące w dacie realizacji obiektu budowlanego, co jest zgodnie ze wskazaniem WSA w Gliwicach zamieszczonymi w wyroku z dnia 16 października 2009 r. sygn. akt Ił SA/GI 633/09 , którymi to organ jest związany. Stąd wprowadzenie w trakcie postępowania, nowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wpływa na utratę aktualności poglądu wyrażonego w powołanym wyroku. Jednocześnie organ wskazał, że nie był związany wykładnią prawną zawartą w uchwale z dnia 16 grudnia 2013r. sygn. akt II OPS 2/13, która dotyczyła tematyki prawnobudowlanej, ale w innej sprawie i innego aktu prawnego, niż będący przedmiotem rozpatrzenia. Dlatego też organ wskazując, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy i Miasta K. zatwierdzonym uchwałą nr [...], Rady Narodowej Gminy i Miasta K. z dnia [...]r. (Dz. Urz. Woj. [...]. nr [...], poz. [...] z dnia [...]r.) podstawowym przeznaczeniem dla terenu, na którym zlokalizowana jest działka nr ewid. 1 są: uprawy polowe, ogrodnicze, łąki i pastwiska - symbol 1R, 2RZ, stwierdził, że realizacja stawu hodowlanego na tym terenie jest sprzeczna z funkcją podstawową i ustaleniami szczegółowymi przewidzianymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Natomiast niespełnienie kumulatywnie przesłanek umożliwiających uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obligowało organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (w brzmieniu obecnie obowiązującym).

Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli Z. i T. K. zarzucając rażące naruszenie prawa, poprzez orzeczenie o rozbiórce obiektu pomimo, że istniała możliwość jego legalizacji. Skarżący podnieśli również, że niedopuszczalne było orzekanie o rozbiórce obiektu, bez uprzedniego rozstrzygnięcia wniosku o pozwolenie na jego użytkowanie. Ponadto podkreślili, że organ powiatowy błędnie zinterpretował treść wyroku WSA w Gliwicach, a nadto ze względu na zmianę stanu prawnego oraz faktycznego nie był związany oceną prawną zawartą w tym wyroku.

Postanowieniem z dnia [...]r. [...]WINB zlecił przeprowadzenie oględzin w celu potwierdzenia ustaleń wynikających z inwentaryzacji powykonawczej i ekspertyzy zatwierdzającej przydatność obiektu do użytkowania.

Decyzją z dnia [...]r. znak: [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości, a następnie działając na podstawie art. 49 ust. 1 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106 poz. 1126) w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r. udzielił pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego - stawu zlokalizowanego na działce nr ewid. 1/2 położonej w miejscowości M., gmina K. wraz z urządzeniami wodnymi. W uzasadnienie decyzji organ w pierwszej kolejności wskazał, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 października 2006 r. (P 27/05) stwierdził niekonstytucyjność intertemporalnych przepisów art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. w zakresie, w jakim wyłączyły one stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r. Oznacza to możliwość ewentualnej legalizacji samowoli budowlanej w stosunku do podmiotu, który przed 11 lipca 2003 r. czyli daty wejścia w życie przepisów zmieniających ustawę Prawo budowlane spełniał warunki określone w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego do uzyskania pozwolenia na użytkowanie samowolnie wybudowanego obiektu tj. od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. upłynęło pięć lat, a istnienie obiektu nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem organu odwoławczego, nie budzi żadnych wątpliwości, iż na gruncie przedmiotowej sprawy spełniona została przesłanka zgodności inwestycji z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Natomiast PINB ponownie powołując się na związanie oceną prawną wynikającą z zapadłych w niniejszej sprawie wyroków sądów administracyjnych, całkowicie pominął znajdujące się w aktach sprawy pismo Burmistrza Miasta K. z dnia [...]r., zgodnie z którym działka nr 1 położona w miejscowości M. znajduje się między innymi na terenie przeznaczonym pod wody śródlądowe stojące (stawy, jeziora) - symbol planu WS2. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy planistyczne z daty orzekania jako względniejsze dla strony, co koresponduje z poglądem prawnym wyrażonym w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006r., w sprawie o sygn. akt I OPS 1/06 (ONSA i WSA 2006/12/3), w którym stwierdzono, że regułą powinno być dokonywanie ocen czynów (zdarzeń) podlegających odpowiedzialności według przepisów prawa materialnego z daty popełnienia czynu (zdarzenia), chyba że przepisy z daty orzekania są względniejsze dla sprawcy. Organ odwoławczy wskazał również, że zmiana stanu faktycznego polegająca na uchwaleniu nowego planu zagospodarowania przestrzennego, spowodowała sytuację w której organy administracyjne przestały być związane wskazaniami zawartymi w treści wydanych w tej sprawie wyroków sądów administracyjnych. Nadto stwierdził, że inwestorzy przedłożyli wszystkie załączniki wynikające z art. 58 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r., w tym również oświadczenie potwierdzające przydatność obiektu do użytkowania opracowane przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane, co stanowiło podstawę do udzielenia pozwolenia na użytkowanie spornego obiektu.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł P. G. zarzucając naruszenie art. 49 ust.1 oraz art. 58 Prawa budowlanego, poprzez przyjęcie możliwości legalizacji samowoli budowlanej w stosunku do obiektu, którego lokalizacja pozostaje w sprzeczności z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uzasadniając ten zarzut skarżący wskazał, że nie ustalono konkretnej daty zakończenia budowy spornego stawu hodowlanego a nadto nie uwzględniono stanowiska sądów, które w tej sprawie orzekały. Zakwestionował zmianę stanu prawnego i stwierdził, że przyjęta przez organ odwoławczy interpretacja przepisów prowadzi do sytuacji w której legalizuje się obiekt budowlany, który rażąco narusza obowiązujące przepisy prawa. Zdaniem skarżącego bezpodstawne jest również przyjęcie możliwości wyboru względniejszych przepisów dla sprawcy samowoli budowlanej. Niezależnie od tego skarżący podniósł, że w czasie opadów deszczu wał ochronny spływa na jego nieruchomość. Nadto stwierdził, że staw jest zasilany niezgodnie z prawem. Wskazał również na naruszenie przepisów postępowania polegające na niedoręczeniu odpisu odwołania oraz brak możliwości zapoznania się z ekspertyzą stwierdzającą przydatność obiektu do użytkowania.

W odpowiedzi na skargę [...]WINB w całości podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i na tej podstawie wniósł o oddalenie skargi.

W toku postępowania sądowego skarżący wnosił i wywodził jak w skardze, jednocześnie oświadczając, że od chwili powstania stawu nie może korzystać ze swojej łąki, która graniczy ze stawem i dlatego musi kupować paszę dla zwierząt hodowlanych. Pełnomocnik uczestników postępowania wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie będącej przedmiotem sporu toczyły się już postępowania sądowoadministracyjne zakończone wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i wyrażona w tych wyrokach ocena prawna oraz wskazania co do dalszego toku postępowania zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") wiążą orzekający w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz organy administracji publicznej. Z powyższego przepisu wynika wprost, że ilekroć dana sprawa jest przedmiotem rozpoznania przez sąd lub organ, jest on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Odstępstwo od tej zasady może dotyczyć tylko dwóch sytuacji, pierwsza z nich związana jest z ewentualną zmianą stanu faktycznego, gdy w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ stwierdzi, że stan faktyczny uległ zasadniczej zmianie i jest odmienny od przyjętego przez sąd, natomiast drugi z przypadków utraty mocy wiążącej oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku sądu, to zmiana stanu prawnego po wydaniu orzeczenia przez sąd ( por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013r., sygn. akt I OSK 1790/11, LEX nr 1336324). W niniejszej sprawie okoliczności stanu faktycznego nie uległy zmianie, podobnie jak zmianie nie uległ obowiązujący stan prawny. Aktualne zatem pozostały wskazania sądu co do możliwości legalizacji przedmiotowego stawu hodowlanego po uprzednim ustaleniu, czy upłynęło pięć lat od dnia zakończenia budowy do dnia 10 lipca 2003r. oraz czy jego istnienie nie naruszało obowiązujących wówczas przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z uwzględnieniem treści pisma Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...]r. informującego o obecnym przeznaczeniu terenu na którym położona jest działka nr 1. ( k.9 wyroku w sprawie II SA/Gl 633/09)

Należy jednocześnie wskazać, że zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (Z. Niewiadomski [w:] Prawo budowlane. Komentarz pod red Z. Niewiadomskiego, Wyd. 4, Warszawa 2011, s. 516, wyrok TK z dnia 12 stycznia 1999 r., P 2/98, OTK 1999, nr 1, poz. 2, wyrok TK z dnia 26 marca 2002 r., SK 2/01, OTK-A 2002, nr 2, poz. 15, m. in. wyrok NSA z dnia 17 maja 2010 r., II OSK 878/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl) podkreśla się, iż przepisy regulujące sposób likwidacji samowoli budowlanej mają charakter restytucyjny, a nie represyjny. Celem tych przepisów jest wyeliminowanie stanu naruszenia prawa i doprowadzenie do stanu zgodnego z przepisami, a nie ukaranie sprawcy samowoli. Legalizacja skutków samowoli budowlanej ma więc na celu przywrócenie stanu zgodnego z prawem obowiązującym w dacie tej legalizacji, a nie w dacie realizacji obiektu budowlanego. Trudno bowiem doprowadzać nielegalnie wybudowany obiekt budowlany do stanu zgodnego z prawem, które już nie obwiązuje. Analiza przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli budowlanej w ujęciu historycznym (art. 380 Prawa budowlanego z 1928 r., art. 52 Prawa budowlanego z 1961r., art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r.), jednoznacznie wskazuje, że podstawowym wymogiem legalizacji samowoli budowlanej ustawodawca uczynił zgodność obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym. Potwierdza to również treść obecnie obowiązujących przepisów art. 48 i art. 49 Prawa budowlanego z 1994r. Celem wprowadzenia tej przesłanki legalizacji samowoli budowlanej było zapewnienie ochrony dobra publicznego, jakim jest ład przestrzenny i architektoniczny. Oczywiste jest, że realizacja tego celu jest możliwa tylko w przypadku dostosowania nielegalnie wybudowanych obiektów budowlanych do przepisów z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego powszechnie obowiązujących, zarówno ustawowych jak i aktów prawa miejscowego (miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego), które obowiązują w dacie likwidacji samowoli budowlanej. Potwierdził to Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r., P 37/06 (OTK-A 2007, nr 11, poz. 160) , orzekając o niezgodności z Konstytucją RP art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994r. w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania". Przyjęcie, iż przepisy o planowaniu przestrzennym w rozumieniu art. 49 ust.1 Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed nowelizacji to przepisy obowiązujące w dacie budowy obiektu budowlanego prowadziłoby do konieczności orzekania rozbiórki takiego obiektu tylko i wyłącznie z powodu braku pozwolenia na budowę, w przypadku, gdy zmianie uległ miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i obecnie dopuszczalna jest zabudowa na terenie, na którym do tej pory nie było takiej możliwości. Nakazywanie rozbiórki obiektu budowlanego w takim przypadku byłoby nieracjonalne (patrz: uchwała NSA z dnia 16 grudnia 2013r. sygn. akt II OPS 2/13).

Należy również stwierdzić, że stosowanie w przypadku legalizacji samowoli budowlanej, która powstała przed wejściem w życie obowiązującego, w dacie orzekania przez organ, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie stanowi naruszenia konstytucyjnej zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). O retroaktywnym działaniu prawa można powiedzieć wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Z retrospektywnością prawa mamy zaś do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym, takie które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia ("stosunki w toku"), które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r., I OPS 1/06, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 71, podobnie wyrok TK z dnia 18 października 2006 r., P 27/05, OTK-A 2006, nr 9, poz. 124). Niewątpliwie samowola budowlana jest zdarzeniem prawnym o charakterze ciągłym, bowiem powstaje w chwili rozpoczęcia budowy bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i trwa przez cały czas jej prowadzenia, aż do chwili jej likwidacji, a więc do chwili wydania nakazu rozbiórki lub legalizacji samowolnie zrealizowanego obiektu, poprzez wydanie pozwolenia na użytkowanie. Skoro samowola budowlana jest zdarzeniem prawnym o charakterze ciągłym, to stosowanie do likwidacji skutków tej samowoli przepisów o planowaniu przestrzennym, które weszły w życie w czasie jej trwania nie jest retroaktywnym działaniem prawa, lecz jego działaniem retrospektywnym (bezpośrednim działaniem nowego prawa), które uznaje się za dopuszczalne.

Wbrew twierdzeniom skargi organy prawidłowo i w sposób nie budzący wątpliwości ustaliły datę zakończenia budowy spornego stawu na wiosnę [...]r., co skutkowało przyjęciem, że upłynął pięcioletni okres od zakończenia budowy obiektu do chwili wejścia w życie przepisów zmieniających ustawę Prawo budowlane w dniu 10 lipca 2003r.

Odnosząc się z kolei do zarzutu skarżącego dotyczącego niewłaściwego stanu technicznego wałów zabezpieczających staw, wskazać należy, że w aktach sprawy (k.79) znajduje się ekspertyza techniczna sporządzona przez specjalistę melioracji wodnych W. C. z treści której wynika, że sporny staw został wykonany zgodnie ze sztuką budowlaną i może być użytkowany jako staw hodowlany, po uzyskaniu stosownych pozwoleń wodno-prawnych oraz pozwolenia na użytkowanie obiektu. Tym samym zarzut dotyczący przemakania wałów i powstawania szkód na działce skarżącego uznać należało za gołosłowny i nie poparty żadnym dowodem, co jednocześnie nie wyklucza w przypadku zmiany stanu technicznego stawu w przyszłości odrębnego postępowania w tym zakresie. Natomiast w kwestii szkód należy stwierdzić, że w kompetencjach organów nadzoru budowlanego nie ma uprawnień do wydawania nakazów zmierzających do likwidacji szkód powstałych w rozumieniu art. 415 Kodeksu cywilnego. Odpowiedzialność za szkodę uregulowana jest w przepisach prawa cywilnego i stanowi sprawę rozstrzyganą przez sądy powszechne.

Nie sposób odnieść się do zarzutu dotyczącego niezgodnego z prawem zasilania stawu w wodę, w sytuacji gdy skarżący nie precyzuje jakie przepisy, jakich ustaw oraz w jaki sposób zostały naruszone. Można jedynie wskazać, że powołana wyżej ekspertyza określiła, iż woda do celów zasilania stawu doprowadzona jest z rowu melioracyjnego za pomocą rurociągu PCV oraz ze źródeł znajdujących się na dnie stawu. Jednocześnie autor ekspertyzy nie stwierdza żadnych uchybień w tym zakresie, dopuszczając możliwość użytkowania stawu. Z oczywistych przyczyn niezasadny jest również zarzut braku w aktach sprawy ekspertyzy na którą powołał się sąd w niniejszym uzasadnieniu.

Jako chybione sąd uznał również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, bowiem zgodnie z art. 11 k.p.a. o wniesieniu odwołania organ administracji publicznej, który wydała decyzję, zawiadamia strony. Zatem wbrew twierdzeniom skarżącego nie jest wymagane doręczenie odpisu odwołania stronom postępowania. Nadto zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona miała możliwość wglądu w akta sprawy i sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Jak w wynika z akt postępowania pismem z dnia 17 września 2014r. skarżący został zawiadomiony o wniesieniu odwołania, następnie wziął udział w czynnościach kontrolnych przeprowadzonych na działce na której zlokalizowany jest staw, a z treści skargi wynika, że zapoznał się również z aktami postępowania.

W ocenie Sądu nie potwierdził się również zarzut dotyczący wzniesienia urządzeń związanych ze stawem z naruszeniem granic nieruchomości skarżącego. Przeczą temu zarówno wyniki przeprowadzonych oględzin spornego stawu zlecone przez [...]WINB, jak również załączone do akt kopie mapy zasadniczej z naniesionymi granicami ewidencyjnymi działek, na której zlokalizowany jest staw oraz działka skarżącego.

Zaskarżoną decyzję [...]WINB wydał na podstawie art.138 § 1 pkt 2 k.p.a., który to przepis zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. Oznacza to, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w komentowanym przepisie. Organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i rozstrzyga sprawę co do istoty, jeżeli dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa. Decyzja jest nieprawidłowa, gdy postępowanie wyjaśniające lub tylko sama ocena zaskarżonej decyzji wykazały, że narusza ona przepisy prawa materialnego albo jest niezasadna, niecelowa, niesłuszna ( por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 1993 r., SA/Wr 1384/92, ONSA 1994, nr 1, poz. 32, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 2 czerwca 2011r., sygn. akt II SA/Gd 980/10. LEX nr 821537). [...]WINB zasadnie stwierdził, że organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 58 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003r. i na tej podstawie uchylił zaskarżoną decyzję, a następnie po stwierdzeniu spełnienia przesłanek do wydania pozwolenia na użytkowanie uwzględnił w tym zakresie wniosek inwestorów.

Zdaniem Sądu, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia organu odwoławczego są kompletne i wyczerpujące, dokonane zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 k.p.a. Ocena dowodów nie narusza normy wynikającej z art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.