Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 163/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-09-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Skarżony organ: Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 59, art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz. 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Teza: W sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej /art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz.U nr 64 poz. 593 ze zm./.

TEZY

W sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej /art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz.U nr 64 poz. 593 ze zm./.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 7 września 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy G. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta W. w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej Heleny Ł. postanawia - wskazać Wójta Gminy G. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku Heleny Ł. z dnia 5 listopada 2004 r. o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w G. na pobyt stały.


UZASADNIENIE

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G., działając z upoważnienia Wójta Gminy G., wniósł 14.04.2005 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową przez ustalenie, że właściwym do załatwienia wniosku Heleny Ł. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Ośrodek Pomocy Społecznej w W.

Uzasadniając swe wystąpienie wnioskodawca podał, że postanowieniem z 11.01.2005 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w W. uznał się niewłaściwym w sprawie skierowania Heleny Ł. do Domu Pomocy Społecznej w G. i przekazał sprawę do Ośrodka Pomocy Społecznej w G., motywując to tym, że miejscem zamieszkania ww. jest Gmina G., ponieważ mieszka ona i jest zameldowana w Domu Pomocy Społecznej w G.

Ośrodek Pomocy Społecznej w G. uważa, że przekazanie sprawy nastąpiło z obrazą art. 59 i art. 101 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 25 Kc. Zgodnie z ww. przepisami właściwą miejscowo do załatwienia sprawy jest gmina miejsca zamieszkania zainteresowanego. W sprawach o skierowanie do DPS nie można ustalać właściwości według miejsca pobytu.

Z dokumentacji sprawy wynika, że Helena Ł. złożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wniosek o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej w G. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest "mieszkanką W. na stałe zameldowaną w W. przy ul. K.". Zamieszkiwanie w Warszawie potwierdziła także w wywiadzie środowiskowym. Helena Ł. przebywała w Domu Pomocy Społecznej w G. na podstawie umów cywilnoprawnych od 29.10.2005 r. Po upływie okresu, na jaki zostały zawarte umowy, świadczeniobiorczyni zobowiązała się do powrotu do stałego miejsca zamieszkania. OPS w W. nie zauważył, że miejscem zamieszkania jest miejsce, w którym osoba przebywa przez dłuższy okres i z którym jest związana trwale więzami osobistymi, rodzinnymi i zawodowymi. Helena Ł. od 29.10.2004 r. jest jedynie "świadczeniobiorcą" DPS w ramach /odpłatnej/ umowy cywilnoprawnej na określony czas. Z Gminą G. nie była wcześniej ani nie jest związana żadnymi więzami rodzinnymi, majątkowymi, osobistymi i zawodowymi. Chęć pozostania w DPS w G. jest niczym innym jak oświadczeniem woli niezbędnym do umieszczenia decyzją właściwego miejscowo Ośrodka w DPS, co potwierdza fakt złożenia wniosku we właściwym miejscowo Ośrodku w W. Niewłaściwość Ośrodka w G. potwierdza także fakt pobierania świadczeń emerytalno-rentowych z Oddziału ZUS. Zgodnie z przepisami emerytalno-rentowymi świadczenia emerytalne wypłacają Oddziały ZUS właściwe do wydania decyzji ze względu na miejsce zamieszkania. Działania OPS w m. W. polegające na uniknięciu ustawowego obowiązku pomocy osobom wymagającym skierowania do domu pomocy społecznej, a tym samym partycypowania w części opłaty za pobyt w tym domu, są niezgodne z zasadami współżycia społecznego.

W odpowiedzi na powyższy wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość działająca w imieniu Prezydenta m. W. radca prawny mgr Urszula M. wniosła o wskazanie, że właściwym miejscowo do załatwienia wniosku Heleny Ł. o skierowanie do domu pomocy społecznej jest Ośrodek Pomocy Społecznej w G.

Helena Ł. posiadająca stały meldunek w W. przy ul. K. od 29.10.2004 r. mieszka i jest czasowo zameldowana w Domu Pomocy Społecznej w G. Jak wynika z pisma ww. z 5.11.2004 r. pobyt nie jest czasowy, lecz z zamiarem stałego zamieszkania w DPS w G. Ze względu na wiek, schorzenia oraz brak wszelkich więzów z miejscem stałego zameldowania Helena Ł. wyraźnie stwierdziła, iż zamierza na stałe pozostać w DPS G., w pobliżu swojej jedynej rodziny zamieszkałej w R. W tej sytuacji należy uznać, iż miejscem stałego zamieszkania są zgodnie z art. 101 ustawy o pomocy społecznej G. Jak wynika z akt i oświadczenia, Helena Ł. nie może samodzielnie funkcjonować we własnościowym spółdzielczym mieszkaniu w W. i nie zamierza tam wrócić. Niesłuszny jest zarzut, że OPS m. W. uchyla się od partycypowania w części opłaty za pobyt w DPS G., ponieważ Helena Ł. posiada dochód w postaci emerytury w wysokości 1.244,27 zł oraz majątek w postaci własnościowego prawa do lokalu spółdzielczego, z którego dochód powinien być przeznaczony na pokrycie kosztów pobytu w ww. DPS. Z zaświadczenia MSM Energetyka wynika, że zainteresowana ma pełnomocnika w osobie Michała Janusza W., z którym OPS w G., ze względu na jego zamieszkiwanie w R., może ustalić formę ponoszenia opłat z majątku Heleny Ł. w części przekraczającej opłaty regulowane z emerytury. W związku z tym właściwym do rozpatrzenia wniosku jest OPS w G., gdyż faktycznym miejscem zamieszkania Heleny Ł. są G., oraz wyraża ona wolę pozostania w G. na stałe. Artykuł 101 ustawy o pomocy społecznej wyraźnie określa kompetencje gminy miejsca zamieszkania, a zatem miejsca, w którym faktycznie osoba mieszka, są ześrodkowane wszelkie jej potrzeby życiowe, oraz gdzie zamierza przebywać na stałe.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /Dz.U. nr 64 poz. 593 ze zm./ ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa w art. 101 ust. 3 przewiduje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sytuacją osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie oraz w sprawach niecierpiących zwłoki, właściwą miejscowo jest gmina miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Nie dotyczy to jednak spraw - jak w tym przypadku - związanych ze skierowaniem do domu pomocy społecznej. Oznacza to, że w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej /art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy/. Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania".

Należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia pojęcia "miejsca zamieszkania" zawartego w art. 25 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należy według Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że w okolicznościach tej sprawy przesłanki miejsca zamieszkania w rozumieniu powołanego art. 25 Kc spełnia w odniesieniu do Heleny Ł. miejscowość G. Z materiału dokumentacyjnego sprawy wynika, że Helena Ł. jest osobą samotną w podeszłym wieku /83 lata/, która ze względu na wiek i stan zdrowia wymaga pomocy i stałej opieki ze strony innych osób. W miejscu stałego zameldowania, tj. w Warszawie, nie ma żadnych bliskich, którzy mogliby jej to zapewnić. Najbliższą rodziną jest dla niej rodzina siostrzeńca zamieszkująca w R. Chcąc mieć bliski kontakt z tą rodziną, a jednocześnie mieć zapewnioną pomoc i całodobową opiekę Helena Ł. wyjechała z W. i przeniosła się do Domu Pomocy Społecznej w G., w którym na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych miała przebywać od 29.10.2004 r. do 31.01.2005 r. będąc zameldowaną w tej placówce na pobyt czasowy. Jednocześnie w trakcie pobytu w omawianym Domu Helena Ł. złożyła wniosek o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej w G., w którym chciałaby przebywać na stałe. Zamiarem jej było więc niewątpliwie na stałe zamieszkanie w G., a pobyt zainteresowanej w tej miejscowości przekroczył okres zakreślony umowami zawartymi z Domem Pomocy Społecznej w G. /z 29.10.2004 r. i 31.12.2004 r. znajdującymi się w aktach/, o czym świadczy choćby przedłużenie zameldowania w G. na pobyt czasowy do 26 III 2005 r. Co wskazywałoby, że Helena Ł. tę miejscowość uznała za ośrodek swych osobistych i majątkowych interesów. Zamiar przebywania na stałe w G. i jednocześnie przebywanie w tej miejscowości czyni z niej miejsce zamieszkania Heleny Ł. w rozumieniu art. 25 Kc. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Wójta Gminy G. uznać należy zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku Heleny Ł. z 5.11.2004 r. o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej w G.

Z tego względu na podstawie art. 15 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ orzeczono jak w sentencji.