Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 166/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-06-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i stwierdzono nieważność decyzji organów administracji I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity
article: art. 69 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 87, art. 89 ust.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Maria Jagielska (spr.) Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 26 lipca 2007 r. sygn. akt IV SA/Gl 1096/06 w sprawie ze skargi T. W. "H." na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2005 r., 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego T. Wojciechowskiego "H." kwotę 2. 102 (dwa tysiące sto dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 czerwca 2007 r. Sygn. akt IV SA/Gl 1096/06, w sprawie ze skargi T. W., Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], określił że nie podlega ona wykonaniu oraz zasądził od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego kwotę 1 614, 76 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym:

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K., na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 4 pkt 1 i 2, art. 5 ust. 1, art. 12 ust. 1 i 2, art. 87 ust. 1, 2, 3, art. 88, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 i 4, art. 93 ust. 1, 1a, ust. 4 i 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) - dalej utd., pkt 1. 1. 1 załącznika do tej ustawy oraz art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 180, poz. 1497), nałożył na T. W. karę pieniężną w kwocie 8.000 zł. Organ wyjaśnił, że w dniu [...] lipca 2005 r., działający z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej w K., funkcjonariusze służby celnej przeprowadzili kontrolę samochodu ciężarowego marki M. B. nr rej. [...], będącego w posiadaniu T. W. prowadzącego firmę "H.". Podczas kontroli stwierdzono, że kontrolowanym pojazdem przewożono z C. do P. towar w postaci materiałów budowlanych, którego odbiorcą była firma "P." J. W. z siedzibą w G. Kierujący pojazdem posiadał wypis z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, nie posiadał natomiast wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego wymaganej na podstawie art. 5 ust. 1 oraz art. 12 ust. 2 utd. Z czynności kontrolnych został sporządzony protokół z dnia [...] lipca 2005 r. Nadto, z przedłożonych przez T. W. dokumentów wynika, że w dniu przeprowadzenia kontroli towar nie stanowił własności jego firmy, został bowiem zakupiony dopiero w dniu [...] lipca 2005 r. i był przewożony dla Spółki "P." zgodnie z listem ładunkowym z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], co oznacza, że przewóz nie miał charakteru niezarobkowego, lecz że był wykonywany w warunkach międzynarodowego transportu drogowego bez wymaganej w tym zakresie licencji, skutkiem czego nałożono karę pieniężną w wysokości 8.000 zł.

Od powyższej decyzji T. W. złożył odwołanie, domagając się jej uchylenia. Rozstrzygnięciu zarzucił niezgodność ze stanem faktycznym oraz niewłaściwą kwalifikację popełnionego czynu. Podniósł, iż w dniu kontroli wykonywany był przewóz rzeczy na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 lit. c utd.. ponieważ wbrew temu, co stwierdził organ, przewożony towar stanowił własność prowadzonej przez niego firmy; został zamówiony przez jego firmę w spółce "P." celem dalszej odsprzedaży i ze względu na pilne zamówienie odebrany nie od sprzedającej firmy, lecz bezpośrednio od dostawcy czeskiego ( firma "T." ) w dniu [...] lipca 2005r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wyjaśnił, iż w przedstawionej przez skarżącego fakturze VAT z dnia [...] lipca 2005 r. obejmującej m.in. towar przewożony w dniu kontroli, jako sprzedający widnieje "H." T. W., natomiast jako nabywca wskazany został E.-A.-P. z siedzibą w C.. Organ wskazał na oświadczenie złożone przez Spółkę "P." J. W., z którego wynika, że przewożone w dniu [...] lipca 2005 r. materiały budowlane przez "H." przeznaczone były właśnie dla tej firmy. Organ stwierdził, że z faktury VAT nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., wg której sprzedawcą towaru jest A.H.U. "P." Spółka Jawna z siedzibą w B. a nabywcą H. T. W. jednoznacznie wynika, iż sprzedaż przedmiotowego towaru miała miejsce w dniu [...] lipca 2005 r. a więc po dniu przeprowadzonej kontroli drogowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. W. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji, której zarzucił naruszenie przepisów art. 4 ust. 4 utd. oraz art. 155 ust. 2 Kodeksu cywilnego poprzez ich niezastosowanie, niewyjaśnianie wszystkich istotnych okoliczności sprawy mających wpływ na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego oraz brak obiektywizmu przy wydawaniu decyzji przez organ II instancji.

W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2007 r. pełnomocnik skarżącego wskazał m.in. na brak kompetencji Dyrektora Izby Celnej w K. do rozpoznania odwołania od decyzji tegoż organu z dnia [...] listopada 2005 r. Przepisem regulującym kompetencje dyrektora izby celnej do rozpoznania odwołania od decyzji wydanej przez ten organ w pierwszej instancji jest art. 69 ust. 2 lit. c) ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 62 ze zm.) dalej – Pc., lecz dotyczy wyłącznie postępowania celnego. Zatem, zdaniem pełnomocnika skarżącego, wyznaczenie organu do rozpoznania odwołania powinno było nastąpić w oparciu o art. 93 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym, a więc do organu nadrzędnego, którym, zdaniem pełnomocnika, jest minister właściwy do spraw finansów publicznych, zgodne z art. 1a pkt 1 ustawy o Służbie celnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. stwierdził, że od decyzji wydanej w I instancji przez Dyrektora Izby Celnej, zgodnie z art. 93 ust. 5 utd., stronie przysługiwało odwołanie do organu wyższego stopnia. Jednocześnie przepisy ustawy o transporcie drogowym nie rozstrzygają, które organy pełnią rolę organów wyższego stopnia. W tym zakresie, zdaniem Sądu, zastosowanie powinny znaleźć przepisy ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.) – dalej ustawa o S.C. Zgodnie z regulacją tej ustawy minister właściwy do spraw finansów publicznych stosownie do art. 1 a pkt 1 sprawuje nadzór w sprawach, w których właściwe są organy celne, tj. dyrektor izby celnej oraz naczelnik urzędu celnego. Ponadto jest on również organem celnym w zakresie w jakim prowadzi postępowania celne określone w przepisach odrębnych (art. 1 a pkt 6 powołanej ustawy). Zatem, zdaniem Sądu, minister d.s. finansów publicznych z racji sprawowania nadzoru, o którym mowa w cyt. art. 1 a pkt 1 ustawy o S. C. jest organem wyższego stopnia do rozpoznania odwołania od decyzji wydanej przez dyrektora izby celnej w zakresie realizacji uprawnień wynikających z ustawy o transporcie drogowym. Sąd zaznaczył że przepis, który nadaje dyrektorowi izby celnej kompetencje do rozpoznania odwołania od decyzji wydanej przez ten organ w pierwszej instancji jest art. 69 ust. 2 lit. c) Pc., choć zgodził się z pełnomocnikiem skarżącego, iż regulacja ta dotyczy wyłącznie postępowania w sprawach celnych.

Sąd I instancji stwierdził, że została ona podjęta z naruszeniem przepisów o właściwości instancyjnej, co skutkowało jednocześnie naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania określonej w art. 15 k.p.a. Wskazane naruszenia wyczerpały znamiona stwierdzenia nieważności decyzji określone w art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa.

Dyrektor Izby Celnej w K. zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz 1270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

- art. 1 ust. 2 ustawy o S.C. oraz z art.69 ust.1 pkt 2 Pc. (Dz. U. Nr 68 poz. 622 z późn. zmian.) w postępowaniu celnym dyrektor izby celnej jest organem właściwym w sprawie oraz art. 89 ust.1 pkt 3 utd. w którym wskazano, że uprawnionymi do przeprowadzania kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87 tej ustawy oraz warunków w nich określonych są m. in. funkcjonariusze organów celnych przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

Wskazując na powyższe podstawy, Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o uchylenie wyroku w całości na podstawie 188 p.p.s.a. i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie wyroku w całości na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od skarżącego, na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art.1 ust.2 ustawy o S.C. do zakresu zadań Służby Celnej należy realizacja polityki celnej państwa oraz wykonywanie innych zadań wynikających z przepisów odrębnych (m.in. z przepisów ustawy o transporcie drogowym.). Zgodnie natomiast z art.69 ust.1 pkt 2 P.c. w postępowaniu celnym dyrektor izby celnej jest organem właściwym jako:

organ odwoławczy od decyzji naczelnika urzędu celnego,

organ pierwszej instancji w sprawach określonych w przepisach prawa celnego oraz przepisach odrębnych,

organ odwoławczy od decyzji wydanych przez ten organ w pierwszej instancji, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

W przepisie art. 89 ust.1 pkt 3 utd. wskazano, że uprawnionymi do przeprowadzania kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87 tej ustawy oraz warunków w nich określonych są m. in. funkcjonariusze organów celnych. Oznacza to, że uprawnienia do kontroli posiadają zarówno funkcjonariusze działający z upoważnienia naczelników urzędów celnych, jak i dyrektorów izb celnych, w zależności od tego kto sprawuję kontrolę - naczelnik urzędu celnego (np. na drogowych przejściach granicznych z krajami trzecimi) czy dyrektor izby celnej (na terytorium kraju) - przy pomocy funkcjonariuszy grup mobilnych. Zgodnie z art. 93 ust. 1 a utd., uprawnieni do kontroli (funkcjonariusze obu organów celnych) mają prawo nałożyć na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy lub przedsiębiorcę wykonującego przewozy na potrzeby własne albo podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja ta wydawana jest w imieniu organu właściwego ze względu na miejsce przeprowadzenia kontroli (art. 93 ust. 1 a utd.). Uwzględniając powyższe przepisy prawa oraz mając na uwadze ich wykładnię językową, wydaje się zasadnym twierdzenie, iż założeniem prawodawcy było aby zarówno kontrola jak i wydanie w jej wyniku decyzji, realizowane były przez jeden organ tzn. ten w imieniu którego dokonywano czynności kontrolnych. Organ argumentował, iż na podstawie art. 89 ust. 2 utd. zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 19 stycznia 2006r. w sprawie warunków wykonywania kontroli w zakresie przewozu drogowego (Dz. U. Nr 19, poz.153 z 2006 r.) - jeżeli podczas kontroli stwierdzono co najmniej jedną nieprawidłowość uzasadniającą nałożenie kary pieniężnej, sporządza się protokół kontroli, a następnie decyzję o nałożeniu kary pieniężnej. Stosownie do treści art. 93 ust.1 a utd. decyzja wydawana jest w imieniu organu właściwego ze względu na miejsce przeprowadzenia kontroli. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie właściwości miejscowej organów celnych (Dz. U. Nr 94, poz. 911 z 2004 r. z późn. zm.) Dyrektor Izby Celnej w K. jest organem właściwym na obszarze Województwa Ś., tak więc organem właściwym miejscowo w przypadku kontroli na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym jest Dyrektor Izby Celnej w K., co oznacza, że decyzję o wymiarze kary pieniężnej funkcjonariusz Izby Celnej wydaje z upoważnienia Dyrektora Izby Celnej. Ponieważ w sprawach dotyczących nałożenia kary pieniężnej na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym brak jest przewidywanego w art. 93 ust. 5 utd. organu nadrzędnego w stosunku do tego organu, który nałożył karę, rozpatrzenie odwołania od decyzji Dyrektora Izby Celnej należało do tego właśnie organu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występuje żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

Jak stanowi art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu prawa procesowego, jeżeli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie oparta została o naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenie art. 1 pkt 2, art. 69 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej oraz art. 89 ust. 1 pkt 3 utd. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Istota problemu w rozpatrywanej sprawie zawiera się w rozstrzygnięciu kwestii właściwości organów celnych jednak wyłącznie w sprawach nakładania kar pieniężnych za naruszenia obowiązków lub warunków przewidzianych ustawą o transporcie drogowym i innymi przepisami wskazanymi tą ustawą. Stosownie do art. 93 ust. 1 i 1a utd. uprawnieni do kontroli mają prawo do nałożenia na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną w drodze decyzji administracyjnej. Nałożenie na określony podmiot prawa sankcji za niestosowanie się do przepisów prawa dokonuje się przy zastosowaniu przepisów procesowych przewidzianych tak ustawą o transporcie drogowym jak też przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego. Uprawnionymi do kontroli są m.in., zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 3 utd., funkcjonariusze organów celnych, którzy w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, wydają decyzję w imieniu organu właściwego ze względu na miejsce przeprowadzonej kontroli, od której to decyzji przysługuje w przewidzianym ustawą terminie, odwołanie do organu nadrzędnego w stosunku do organu, który karę nałożył (art. 93 ust. 5 utd.). Wskazane wyżej przepisy w odniesieniu do procedury nakładania kar pieniężnych, poprzestają na kwestiach ogólnych i podstawowych, zatem dla ostatecznego wyłożenia zagadnienia właściwości organów celnych w sprawach nakładania kar pieniężnych należy posłużyć się przepisami procesowymi zawartymi w Kpa. oraz w akcie normującym zadania Służby Celnej tj. w ustawie o Służbie Celnej.

Równolegle przypomnieć należy, że postępowanie w sprawie o nałożenie kary pieniężnej, jest dwuinstancyjne, co wynika z art. 93 ust. 5 utd. a co z kolei jest konsekwencją konstytucyjnej zasady prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji RP). Zgodnie z tą zasadą powtórzoną w art. 15 Kpa. każda sprawa, która została rozpoznana i rozstrzygnięta przez właściwy organ administracji, winna być, w wyniku wniesienia odwołania, rozpoznana ponownie i ponownie rozstrzygnięta przez właściwy organ II instancji. Prawo do dwuinstancyjnego postępowania zagwarantowane jest na gruncie unormowania w Kpa. przez przewidziane art. 127 tej ustawy prawo do złożenia odwołania do organu wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Ustawa o transporcie drogowym przewidziane w art. 93 ust. 5 odwołanie od decyzji każe adresować do organu nadrzędnego w stosunku do organu, który karę nałożył. Na gruncie procedury jako organ nadrzędny przewidziany ustawą o transporcie drogowym należy rozumieć organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 127 § 2 i art. 17 Kpa. Zgodnie z tym ostatnim przepisem organem wyższego stopnia w stosunku do organów administracji publicznej innych niż wymienione w tym artykule w pkt 1 i 2 są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. Ustawa o transporcie drogowym, kreując uprawnienie do kontroli i adresując je w sposób ogólny do funkcjonariuszy organów celnych, nie identyfikuje żadnego z tych organów jako rozstrzygających w I czy w II instancji. Odwołując się zatem do regulacji właściwej dla Służby Celnej, a więc do ustawy o Służbie Celnej, zauważyć należy, że w art. 1b i art. 1c ustawy o S.C. określone są zadania zarówno dyrektora izby celnej jak też naczelnika urzędu celnego, którzy realizując przypisane im działania, wykonują administrację rządową na obszarze województwa jako organy administracji niezespolonej – art. 2 i pkt 8) załącznika do ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r. Nr 80, poz. 872 ze zm.).

Powracając na grunt postępowania administracyjnego w sprawie o nałożenie kary pieniężnej na podstawie przepisów ustawy o transporcie drogowym, jak już wyżej wspomniano, decyzja o nałożeniu takiej kary wydawana jest w imieniu organu właściwego ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli. W przypadku kontroli wykonywanej przez funkcjonariuszy służby celnej, miejsce kontroli jest przypisane do obszaru działania określonej Izby Celnej obejmującej określone urzędy celne, a zidentyfikowanie konkretnej Izby i Urzędu pozwala na ustalenie organów właściwych do działania w sprawach nakładania kar pieniężnych. Powyższe wynika ze wzmiankowanej ustawy o administracji rządowej w województwie, zgodnie z którą na obszarze każdego województwa działają organy administracji niezespolonej, także organy wskazane w pkt 8 tej ustawy. Konkretny byt tych organów wynika z faktu utworzenia izb i urzędów celnych oraz powołania właściwych organów. Jeżeli więc ustawa o transporcie drogowym wiąże wydanie decyzji administracyjnej z organem właściwym ze względu na miejsce przeprowadzenia kontroli drogowej, to zważywszy że każde takie miejsce przyporządkowane jest określonej Izbie Celnej i działającym w jej obrębie Urzędom Celnym, kwestia właściwości organu celnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej zarówno w I jak też w II instancji nie powinna budzić wątpliwości. Zadania Dyrektora Izby Celnej określone zostały w art. 1b ustawy o S.C. zaś zadania Naczelnika Urzędu Celnego w art. 1c tejże ustawy. Wśród zadań nakreślonych dla Dyrektora Izby Celnej znajduje się rozstrzyganie w II instancji w sprawach należących w I instancji do naczelników urzędów celnych, zaś w I instancji Dyrektor Izby Celnej orzeka w sprawach celnych określonych w przepisach odrębnych. Jeżeli więc, zgodnie z przywołanymi przepisami Dyrektor Izby Celnej rozstrzyga jako organ I instancji, jednak wyłącznie w sprawach celnych określonych w przepisach odrębnych, to konsekwentnie orzekanie w I instancji, w innych poza wskazanymi sprawach, w tym w sprawach o nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 93 ust. 1a utd., będzie należało zgodnie z art. 1c) pkt 8) ustawy o S.C. do naczelników urzędów celnych. Odmienne od wskazanego działanie będzie naruszało właściwość rzeczową organu administracji i skutkowało nieważnością tak podejmowanych rozstrzygnięć. W świetle obowiązujących regulacji prawnych, minister właściwy do spraw finansów publicznych nie będzie w żadnej instancji właściwym organem w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, bowiem nie wynika to z jego zadań określonych art. 1a) ustawy o S.C. W szczególności nie jest poprawne stanowisko zaprezentowane przez Sąd I instancji, że z uwagi na fakt, iż Minister Finansów jest organem nadzoru w sprawach, w których właściwe są organy celne, to jest on organem wyższego stopnia do rozpoznania odwołania od decyzji wydanej przez Dyrektora Izby Celnej. Powyższe rozumowanie byłoby prawidłowe, gdyby nie można było zidentyfikować jednoznacznie zadań poszczególnych organów celnych i określić ich właściwości w sprawach dotyczących kontroli drogowej i nakładania kar na podstawie przepisów udt. w I i w II instancji, co nie ma miejsca. Minister właściwy ds. finansów, sprawujący stosownie do art. 1a pkt 1 ustawy o S.C. nadzór w sprawach, w których właściwe są organy celne nie może być organem odwoławczym w sprawach nałożenia kar pieniężnych, jeżeli zorganizowanie służby celnej na terenie danego województwa jest dwustopniowe i realizuje się poprzez izbę celną i działające w jej ramach urzędy celne. Minister ds. finansów jako organ administracji I lub II instancji występuje wyłącznie w sprawach dotyczących postępowania celnego, co wynika wprost z art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo celne.

W przedmiotowej sprawie zatrzymanie do kontroli nastąpiło na drodze krajowej nr [...] w C. Jak wynika z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie utworzenia izb celnych oraz określenia ich siedzib (Dz. U. Nr 272, poz. 2692) utworzono m.in. Izbę Celną w K. obejmującą Urzędy Celne: w K., G., C., C. i B.-B. Mając na uwadze, że na terenie, na którym dokonano kontroli zachowana została dwustopniowa struktura służby celnej a także fakt, iż zgodnie z art. 93 ust. 1a utd. decyzja o nałożeniu kary pieniężnej wydawana jest w imieniu organu właściwego ze względu na miejsce wykonywania kontroli, to właściwym do nałożenia kary w I instancji był Naczelnik Urzędu Celnego w C., zaś organem nadrzędnym w stosunku do niego był Dyrektor Izby Celnej w K. i był on właściwy do rozpatrzenia odwołania lecz nie od własnej decyzji, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie, a od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego c. Ponieważ przepis art. 93 ust. 1 utd. wiąże uprawnienie do kontroli z prawem do nałożenia kary w drodze decyzji administracyjnej, upoważnienie do kontroli musi zostać wydane przez naczelnika urzędu celnego. Takie zorganizowanie administracji celnej zapewnia, na terenie, na którym doszło do stwierdzenia naruszenia prawa, dwuinstancyjność postępowania administracyjnego, bez potrzeby angażowania organu centralnego sprawującego ogólny nadzór nad organami celnymi i sprzyja realizacji zasady szybkości postępowania, co leży zarówno w interesie strony postępowania, jak też w interesie publicznym.

Reasumując, Sąd I instancji, błędnie rozpoznał właściwość organów celnych, przypisując im oraz sprawującemu nadzór nad organami celnymi Ministrowi ds. finansów zadania nie wynikające z art. 1 ust. 2 oraz art. 1b i 1c ustawy o Służbie Celnej, co skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że WSA, stwierdzając nieważność wyłącznie zaskarżonej decyzji z przyczyn podanych w uzasadnieniu, przeszedł do porządku nad naruszeniem przez Dyrektora Izby Celnej w K. przepisów o właściwości rzeczowej organów celnych i związanej z tym właściwości instancyjnej na etapie rozstrzygania sprawy w I instancji. Powyższe naruszenie prawa przez organ administracji opatrzone jest sankcją nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 Kpa. co skutkuje powinnością Naczelnego Sądu Administracyjnego wyeliminowania tak zaskarżonej decyzji, jak też decyzji utrzymanej nią w mocy.

W tym stanie rzeczy, stosownie do przepisu art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny w pkt 1 swojego wyroku uchylił pkt 1 zaskarżonego wyroku, zaś w pkt 2, rozpoznając skargę na zasadach obowiązujących Sąd I instancji i nie będąc związany granicami skargi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2006 r. nr [...]. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na zasadzie art. 200 w związku z art. 193 p.p.s.a.