Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 734/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 141 § 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 2 i 3, art. 7 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 170 poz 1051
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jednolity
article: art. 336
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz Sędzia del. WSA Piotr Pietrasz (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 576/10 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z [..] grudnia 2010 r. oddalił skargę Z. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z [..] czerwca 2010 r. nr [..] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z [..] maja 2008 r. wnioskodawca Z. K. (dalej: skarżący) wystąpił do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w L. o przyznanie pomocy finansowej z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2008. Strona zadeklarowała w tabeli VI (oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) [..] działek ewidencyjnych, położonych w woj. [..], powiat [..] oraz [..], gmina [..], [..], [..], obręb ewidencyjny [..], [..], [..], [..], [..] i w tabeli nr VII (oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych) [..] działki rolne [..] o łącznej powierzchni [...] ha. Skarżący domagał się przyznania jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, tzw. płatności zwierzęcych.

W trakcie kontroli administracyjnej krzyżowej, przeprowadzonej w dniu [..] grudnia 2008 r. stwierdzono, że na ujęte we wniosku działki ewidencyjne nr [..] oraz [..], położone w woj. [..], powiat [..], gmina [..], obręb ewidencyjny J. o łącznej powierzchni [.. ha, wystąpił o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008 również inny producent rolny – G. K., ich właściciel (dalej: nowy właściciel). W czasie postępowania wyjaśniającego obaj beneficjenci podtrzymali, że użytkują rolniczo sporne działki i podtrzymują wnioski o przyznanie płatności.

W wyniku kontroli administracyjnej oraz kontroli na miejscu wniosku obszarowego dokonano następujących wykluczeń: - działka rolna E (działka ewidencyjna nr [..]) o pow. [..] ha, - działka rolna [..] (działka ewidencyjna nr [..], [..]) o pow. [..] ha, stanowiących łączną powierzchnię [..] ha. Ponadto zmniejszono powierzchnię następujących działek rolnych: - działka rolna [.] z pow. [..] ha do pow. [..] ha, - działka rolna [..] z pow. [..] ha do pow. [..] ha, - działka rolna [..] z pow. [..] ha do pow. [..] ha, - działka rolna [..] z pow. [..] ha do pow. [..] ha - działka nie spełnia wymogów dobrej kultury rolnej ze względu na liczne zakrzaczenia, - działka rolna [..] z pow. [..] ha do pow. [...] ha - działka nie spełnia wymogu minimalnej powierzchni zgłoszonej do płatności, stanowiącej [..] ha, - działka rolna [..] z pow. [..] ha do pow. [..] ha.

Łączna powierzchnia zastosowanych zmniejszeń wynosiła zatem [..] ha, co stanowiło [.] przedeklarowania powierzchni. Powierzchnia gruntów rolnych deklarowana we wniosku do płatności na rok 2008 przez skarżącego wynosiła [..] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona w wyniku kontroli na miejscu i administracyjnej wyniosła [..] ha. W tym stanie faktycznym i prawnym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wydał w dniu [..] czerwca 2009 r. decyzję (nr [..]), o przyznaniu płatności do gruntów rolnych w łącznej kwocie [..] zł, w tym: jednolitą płatność obszarową w pomniejszonej wysokości w kwocie [..] zł ze względu na ustaloną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, wynoszącą [..] na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IV a tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. L 345 z 20 listopada 2004, str. 1 ze zm.), który stanowi, iż jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a stwierdzoną przekracza [..] lecz nie więcej niż [..] powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych do całej wnioskowanej kwoty [..] zł, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę w kwocie [..] zł. Organ I instancji ustalił, że właścicielem i użytkownikiem spornych działek na dzień [..] maja 2008 r. był G. K., natomiast skarżący nie decydował co uprawiać i nie dokonywał żadnych zabiegów agrotechnicznych na przedmiotowych działkach.

Rozpatrując odwołanie, decyzją z [..] września 2009 r. (nr [..]) Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w W., uchylił decyzję organu i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, z powodu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mającego wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: nie przeprowadzenia w postępowaniu wyjaśniającym rozprawy administracyjnej z udziałem świadków. Organ odwoławczy podkreślił, iż pisemne oświadczenie osoby fizycznej co do spostrzeżonych przez nią faktów nie może być utożsamiane z dowodem z zeznań świadków.

W tych okolicznościach, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. w dniu [..] października 2009 r. wystąpił do następujących Biur Powiatowych ARiMR:

- w K. z prośbą o przesłuchanie w ramach pomocy prawnej w charakterze świadków, osób wskazanych przez skarżącego tj. M. G., M. K., H. K., F. K., D. B., R. K., R. C., M. O. oraz Z. D. na okoliczność złożenia wyjaśnień w sprawie posiadania i rolniczego użytkowania w roku 2008 działek ewidencyjnych o numerach:[..],

- w J. z prośbą o przesłuchanie w charakterze świadka T. K. także na okoliczność złożenia wyjaśnień w sprawie posiadania i rolniczego użytkowania w roku 2008 działek ewidencyjnych o numerach: [..],

- w J. o przesłuchanie D. P., poprzedniego właściciela spornych działek.

Przesłuchany w dniu [..] listopada 2009 r. w charakterze świadka, M. K. (Protokół nr [..]) zeznał, iż poprzednim właścicielem spornych działek był D. P. i orientuje się gdzie położone są te działki. Dodał ponadto, iż od lat współpracuje z skarżącym bowiem wykonuje prace polowe na jego działkach. Nadmienił również, iż skarżący w ramach pomocy sąsiedzkiej pomagał mu przy prasowaniu siana, natomiast on pomagał jemu przy zbieraniu siana ze spornych działek. Jednocześnie zeznał, iż skarżący w roku 2008 kosił i zbierał siano z łąk leżących na działkach nr [..], położonych w J. jak również, że nie posiada wiedzy dotyczącej stanu prawnego w/w działek oraz nic mu nie wiadomo o wykonywaniu prac wiosennych na przedmiotowych działkach, jedynie domniemywa, iż cyt. [..]

Świadek M. O. (Protokół Nr [..]) zeznał, że posiada wiedzę dotyczącą położenia spornych działek, gdyż był osobą przygotowującą program rolnośrodowiskowy dla skarżącego (pakiet rolnictwo ekologiczne i ekstensywne użytki zielone). Nadto zeznał, iż w trakcie przygotowywania planu rolnośrodowiskowego powziął informację od skarżącego, iż on jest dzierżawcą spornych działek i, że strona zamierza je odkupić od właściciela. Kolejny świadek Z. D. (Protokół nr [..]), zeznała, iż nie zna osobiście skarżącego, nigdy nie widziała żadnych działek ewidencyjnych jego gospodarstwa i nie prowadziła żadnych spraw tej osoby jako doradca rolniczy.

Świadek R. C.(Protokół nr [..]) zeznał, że orientuje się, gdzie leżą sporne działki, będące wcześniej własnością D. P., gdyż zna go osobiście. Zna także skarżącego, któremu pomagał w 2008 r. przy sianokosach (kosił trawę na siano w ramach pomocy sąsiedzkiej). Świadek F. K. (Protokół Nr [..]) zeznał, iż osobiście zna skarżącego, wie gdzie są położone działki ewidencyjne o numerach:[..]. W roku 2008 pomagał stronie przy sianokosach w ramach pomocy sąsiedzkiej, a o pracach wiosennych prowadzonych na spornych działkach w roku 2008 nic mu nie wiadomo.

Przesłuchany w charakterze świadka H. K. (Protokół Nr [..]) zeznał, że jest dalekim krewnym skarżącego i wie gdzie znajdują się sporne działki, gdyż od lat pomagał stronie w ramach pomocy sąsiedzkiej w pracach polowych, głównie przy sianokosach i zwózce siana, jednak nie pamięta, czy dotyczyło to roku 2008. W dniu [..] listopada 2009 r. R. K. (Protokół Nr [..]) zeznał, iż jest kuzynem skarżącego i pomagał mu w pracach polowych związanych z pielęgnacją działek rolnych na wiosnę 2008 r. tj. dosadzał po miedzach i na granicach działek sadzonki świerka, modrzewia i sosny. Odnośnie zabiegów agrotechnicznych wykonywanych na wiosnę 2008 r. zeznał, iż sporne działki były bronowane i zasilane nawozem, następnie latem były koszone, a siano było zbierane z większej części tych działek, tam gdzie można było wjechać kosiarką, natomiast jesienią wypasały się na nich owce.

D. B. (Protokół Nr [..]) zeznał natomiast, że zna skarżącego, lecz nie zna numerów działek ewidencyjnych, posiada wiedzę, że niniejsza sprawa dotyczy gruntów, których wcześniejszym właścicielem był D. P. Nie posiada natomiast wiedzy o stanie prawnym spornych działek - nie wie czy grunty te były dzierżawione przez skarżącego. Poza tym nie wie, czy skarżący wykonywał jakieś zabiegi na tych działkach wiosną 2008 r. Potwierdza jedynie fakt, iż osobiście w ramach pomocy sąsiedzkiej zbierał ze spornych działek siano.

Następny świadek M. G. (Protokół Nr [..]) zeznał, iż zna osobiście zarówno skarżącego jak i nowych właścicieli małżeństwa K., gdyż jego posesja graniczy z nieruchomością, którą oni nabyli od D. P., o zmianie właściciela dowiedział się w roku 2007. Dalej świadek zeznał, iż na dzień [..] maja 2008 r. właścicielem działek ewidencyjnych nr [..] oraz [..] byli K., którym pomagał wiosną 2008 r. udrażniać przejazdy i drogi dojazdowe na w/w działkach oraz porządkować teren po zwalonych drzewach, jak również doglądał ich gospodarstwo w ramach pomocy sąsiedzkiej z uwagi na fakt nie zamieszkiwania przez nowych właścicieli w zakupionej nieruchomości. Ponadto nadmienił, iż to on sam w roku 2008 zaproponował skarżącemu, aby on skosił trawę na siano, przy czym faktu tego nie uzgodnił z właścicielami gruntów. Świadek potwierdził poza tym, iż tylko część siana została zebrana przez skarżącego, co do pozostałej części to zeznał, iż nowi właściciele cyt. "[..] Świadek nie potrafił odpowiedzieć, czy skarżący został przez D. P. poinformowany o dokonanej umowie sprzedaży nieruchomości. W skorygowanym w dniu [..] grudnia 2009 r. Protokole Nr [..] świadek zeznał, iż w roku 2007 prace agrotechniczne, polegające na wycięciu zakrzaczeń dokonywał skarżący, natomiast w 2008 r. na wiosnę dokonał włókowania w celu wyrównania powierzchni działek.

Świadek D. P., przesłuchany w dniu [..] września 2009 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w J. zeznał, iż w przeprowadzonej rozmowie telefonicznej z skarżącym wyraził zgodę na jednorazowy wypas przez niego owiec na spornych działkach w przybliżonym terminie - koniec lata 2006 r. i, że o fakcie tym poinformował nowego właściciela. Dalej wyjaśnił, iż skarżący nie miał żadnych praw do dalszego użytkowania gruntów, a tym bardziej do ubiegania się o dopłaty. Do zeznań tych zostało dołączone oświadczenie D. P. z [..] lipca 2009 r., w którym wyjaśnia, iż w okresie pomiędzy [..] stycznia 2004 r. a [..] lipca 2007 r. przedmiotowe działki nie znajdowały się posiadaniu samoistnym ani zależnym osób trzecich. Ponadto twierdzi, iż nie zawierał z skarżącym ani ustnej ani pisemnej umowy dzierżawy spornych działek.

W dniu [..] listopada 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wezwał T. K. do złożenia wyjaśnień w charakterze świadka. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu [..] grudnia 2009 r. Pan F. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w L. w imieniu T. K. ponowne pisemne oświadczenie, w którym potwierdził, że w roku 2008 wykaszał dla skarżącego łąki, położone w J., a następnie zbierał z nich siano i do późnej jesieni wypasał tam owce w ilości 500 sztuk.

Z oświadczenia – nowego właściciela (drugiej strony konfliktu) z [..] listopada 2009 r. oraz [..] listopada 2009 r. wynika, iż w dniu [..] lipca 2007 r. na podstawie umowy przeniesienia własności, zawartej w Kancelarii Notarialnej w J. G. nabył od D. P. gospodarstwo rolne, w skład którego wchodzą następujące działki ewidencyjne: nr [..] oraz nr [..] o pow. [.] ha, położone w obrębie ewidencyjnym J. Dalej nadmienił, iż od tego dnia przedmiotowa nieruchomość nie znajdowała się w posiadaniu zależnym osób trzecich, nie była wydzierżawiana, czy użyczana.

Organ I instancji, na tle wskazanego powyższego materiału dowodowego uznał, że w 2008 r. skarżący nie był posiadaczem zależnym (użytkownikiem) działek ewidencyjnych nr [..]- nie mógł swobodnie ich użytkować i decydować o zabiegach dokonywanych na spornych działkach. W tych okolicznościach, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. wydał w dniu [..] stycznia 2010 r. decyzję nr [..]w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Mocą powyższej decyzji przyznał skarżącemu płatności do gruntów rolnych w łącznej kwocie [..] zł, w tym: jednolitą płatność obszarową w pomniejszonej o kwotę [..] zł wysokości w kwocie [..] zł ze względu na ustaloną różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną, wynoszącą [..] na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004, który stanowi, że jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a stwierdzoną przekracza [..] lecz nie więcej niż [..] powierzchni stwierdzonej, wówczas kwota jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykrytą różnicę, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych do całej wnioskowanej kwoty [..] zł, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę w kwocie [..] zł.

W odwołaniu skarżący zarzucił decyzji organu pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 18 ust.1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 4279); art. 336 Kodeksu cywilnego, poprzez przyjęcie, że skarżący w roku 2008 nie władał spornymi działkami (nr 169/1,174/2,174/1), art. 77 w zw. z art.7 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie prawdy obiektywnej i nie uwzględnienie wszystkich zgłoszonych dowodów. W uzasadnieniu wskazał, iż był on posiadaczem wskazanych działek w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego w chwili złożenia wniosku o przyznanie płatności. W 2008 r. użytkował sporne działki jako ich posiadacz i dokonywał wszelkich niezbędnych zabiegów agrotechnicznych, w tym ich wykaszanie oraz zbieranie z nich siana w okresie letnim, a fakt ten potwierdzili zeznający w trakcie postępowania wyjaśniającego wskazani świadkowie, zamieszkujący w miejscowości, w której są położone przedmiotowe działki.

Zeznania natomiast nowych właścicieli są sprzeczne i niewiarygodne, nie wykonywali oni w roku 2008 na przedmiotowych działkach żadnych prac, zaś jedyną osobą, która cyt. "czynnie korzystała rolniczo z działek byłem jedynie ja jako ich posiadacz zależny w zw. z ustną umową dzierżawy zawartą z poprzednim właścicielem nieruchomość". Nie zna przyczyn, z powodu których poprzedni właściciel nie ujawnia tego faktu. Strona zarzuca ponadto, iż organ nie wziął pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy oświadczenia M. J. z [..] lipca 2009 r., w którym potwierdza, iż w 2005 r. była świadkiem rozmów pomiędzy z poprzednim właścicielem, odnośnie umowy dzierżawy spornych nieruchomości rolnych oraz, że była obecna przy zawarciu ustnej umowy dotyczącej dzierżawy. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z zeznania kolejnego świadka na okoliczność rolniczego użytkowania spornych gruntów.

Dyrektor [..] Oddziału Regionalnego ARiMR we W., decyzją z [..] czerwca 2010 r. Nr [..] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazano, że przepisy regulujące kwestię płatności do gruntów rolnych JPO, JPU, nie wiążą uprawnienia do przyznania płatności z tytułem prawnym do gruntu, lecz odnoszą się do stanu faktycznego, jakim jest posiadanie gruntów przez rolnika. Ustawa, o której mowa wyżej, nie zawiera definicji posiadacza gospodarstwa, dlatego należy stosować definicję zawartą w art. 336 Kodeksu cywilnego. Stosownie do dyspozycji tego artykułu, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jako użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie więc przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą, z którego wynikają skutki prawne o charakterze majątkowym.

W takiej sytuacji sam tytuł prawny do gruntu (własność, dzierżawa) nie może stanowić podstawy do uzyskania płatności, gdyż nie musi się wiązać z posiadaniem danej działki rolnej, która może być utrzymywana w dobrej kulturze rolnej przez innego producenta rolnego. Istotne jest ustalenie, kto w jakim okresie był faktycznym użytkownikiem spornych gruntów. Sens płatności jednolitej płatności obszarowej polega na rekompensowaniu faktycznie poniesionych kosztów w związku z utrzymaniem gruntów rolnych zgodnie z dobrą kulturą, a istotą tych płatności jest przyznanie ich osobie będącej faktycznym użytkownikiem gruntów, rzeczywiście je uprawiającej, decydującej, co uprawiać i dokonującej swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbierającej plony. W przedmiotowej sprawie kluczową kwestią było ustalenie, kto w roku 2008 był posiadaczem spornych działek ewidencyjnych nr: [..] nie tylko w sposób fizyczny, ale również, kto miał swobodę podejmowania decyzji - co i kiedy uprawiać na tych działkach. Warunkiem uzyskania płatności jest nie tylko posiadanie gruntów rolnych, ale także utrzymywanie ich zgodnie z normami. Wymogiem zatem jest efektywne prowadzenie działalności rolniczej przez cały rok kalendarzowy.

Podniesiono w uzasadnieniu, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż skarżący dokonał skoszenia trawy i jej zbioru na działkach, ale nie jest to jeszcze - zdaniem organu odwoławczego - dowód na to, iż był posiadaczem utrzymującym owe grunty w dobrej kulturze rolnej. Z zeznań przesłuchanych świadków można wyprowadzić wniosek, iż czynność skarżącego była jednorazowa, polegająca jedynie na skoszeniu trawy, zbieraniu siana oraz wypasie owiec. Wobec tego nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, iż skarżący wyczerpał przesłanki z art. 7 ust.1 pkt 2 ustawy z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego mogące skutkować przyznaniem stronie płatności.

Organ wskazał w tym zakresie w uzasadnieniu, że aktualny właściciel nie potwierdził faktu zawarcia z skarżącym żadnej umowy i wyjaśnił, iż działki te są użytkowane wyłącznie przez niego. Nadmienił, że zgodnie z przyjętym programem rolnośrodowiskowym dla gospodarstwa na lata 2008-2013, na działkach będących jego własnością prowadził ekstensywną gospodarkę na łąkach i pastwiskach, polegającą na wykonaniu w terminie od [..] czerwca do [...] września nie więcej niż dwóch pokosów w danym roku, przeprowadzonych w lipcu 2008 r. W celu zapewnienia prawidłowego gospodarowania uzyskał zezwolenie Burmistrza Miasta L. Nr [..] z [...] czerwca 2008 r. na usunięcie [..] drzew rosnących na terenie nieruchomości, oznaczonej numerami geodezyjnymi nr [..]. Nie posiadał wiedzy w przedmiocie użytkowania spornych działek przez osoby trzecie.

Organ podniósł, że zeznający w sprawie, powołani przez skarżącego świadkowie (min. F. K., H. K., D. B., M. K., R. C. oraz T. K.), potwierdzili jedynie fakt koszenia trawy, zebrania siana oraz wypasu owiec na spornych działkach przez skarżącego w 2008 r. Do tego, jak podniósł organ, z zeznań nowego właściciela oraz świadka M. G. powyższe czynności dokonywał skarżący bez zgody i wiedzy właściciela. Ten ostatni świadek zeznał, iż sporne działki użytkował rolniczo w 2008 r. ich nowy właściciel.

Ponadto w uzasadnieniu organ podniósł, że zeznania wskazanego przez skarżącego świadka M. J. na okoliczność umowy dzierżawy tych gruntów nie zasługują na uznanie, jako, że były właściciel D. P. zaprzeczył by kiedykolwiek zawierał ze skarżącym umowę dzierżawy nawet ustnie, a jedynie zezwolił na jednorazowy wypas owiec przez skarżącego spornych działkach pod koniec lata 2006. Do tego w umowie sprzedaży nie dokonano w nim żadnej wzmianki o istnieniu jakiejkolwiek umowy dzierżawy.

Organ przypomniał, że przy ustalaniu uprawnienia do uzyskania płatności ważny jest nie tylko aspekt fizyczny posiadania gruntów, ale możliwość swobodnego decydowania co, kiedy i jak na nich uprawiać. Warunkiem przyznania płatności jest również nie tylko posiadanie gruntów, ale także utrzymywanie ich zgodnie z normami. Wymogiem jest zatem efektywne prowadzenie działalności rolniczej przez cały rok. W świetle powyższego, jak podniesiono dalej w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej, w przypadku skarżącego można tylko mówić o jednorazowej (epizodycznej) czynności, polegającej na skoszeniu trawy oraz jej częściowym zebraniu bez zgody i wiedzy właściciela, a fakt ten nie jest wymiernikiem pojęcia rzeczywistego użytkowania gruntów. Organ wskazał w tym zakresie, że zeznający w sprawie M. G. - sprawujący nadzór nad gospodarstwem nowego właściciela - potwierdził, iż w 2008 r. zasugerował skarżącemu skoszenie trawy bez czynienia jakichkolwiek ustaleń z faktycznym posiadaczem gruntów.

Z całości zgromadzonych w niniejszej sprawie dokumentów i materiału dowodowego wynika, że to nowy właściciel posiadał pełne władztwo nad gruntami. Potwierdza to fakt, iż w trakcie dokonywania przez skarżącego czynności na spornych działkach, podjętych bez uzgodnienia i wiedzy faktycznego użytkownika, nowy właściciel, jako ich faktyczny użytkownik przerwał te działania, podejmując się samodzielnego wykoszenia pozostałej części trawy, jak również jej zbioru.

Powyższe ustalenia wskazują, zdaniem organu odwoławczego, że skarżący nie był w roku 2008 posiadaczem zależnym spornych działek, a jedynie bezprawnie, bez zgody i wiedzy właściciela tych działek dokonał na nich koszenia, wypasu owiec oraz wycięcia drzew, nie posiadając przy tym wymaganego zezwolenia na ich wycięcie. Natomiast te okoliczności nie wyczerpują ustawowych przesłanek posiadania zależnego spornych działek, gdyż nie wskazują na władztwo nad cudzą rzeczą w zakresie odpowiadającym prawu podmiotowemu innemu, niż własność, które posiadacz wykonuje. W konsekwencji, zdaniem organu, zasadne było wykluczenie z płatności, działek ewidencyjnych o numerach: [..] oraz [..]. W konsekwencji, nie uzasadnione było, zdaniem organu, uwzględnienie wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z zeznania kolejnego świadka na powyższą okoliczność.

Dalej w uzasadnieniu wskazano, że w związku ze wskazanymi wcześniej wykluczeniami i wyłączeniami powierzchnia deklarowana do płatności JPO uległa zmniejszeniu z wnioskowanej powierzchni [..] ha do [..] ha. W tej sytuacji, jak wskazano w uzasadnieniu, procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną wynosiła [..]. Zatem stosowne stało się pomniejszenie płatności JPO zgodnie z art. 138 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z kwoty [..] zł do kwoty przyznanej w wysokości [..] zł. Natomiast zasadne było przyznanie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych do całej wnioskowanej kwoty [..] zł., a uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę w kwocie [..] zł na podstawie paragrafu 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 44, poz. 265 ze zm.)

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej nie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do deklarowanych działek rolnych o numerach [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania. Powyższym decyzjom zarzucił:

1. Naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy:

- poprzez nie przeprowadzenie w pełni rzetelnie postępowania dowodowego, a w szczególności naruszenie art. 7 k.p.a.;

- poprzez naruszenie ogólnej zasady prawdy obiektywnej, a w konsekwencji przeprowadzenie postępowania bez ustalenia rzeczywistego stanu użytkowania nieruchomości;- poprzez przeprowadzenie postępowania z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, art. 8 k.p.a.;

- poprzez uznanie za udowodniony fakt władania nieruchomością zgodnie z zasadami dobrej kultury rolnej przez właściciela, tj. naruszenie art. 6 k.p.a.

2. Naruszenie prawa materialnego:

- poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.), dalej zwana również: ustawą o płatnościach, a w konsekwencji uznanie, iż rolnikowi - skarżącemu nie przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącego w jego posiadaniu w dniu 31 maja gruntu;

- poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 336 kodeksu cywilnego, a w konsekwencji uznanie, iż posiadaczem zależnym gruntów w dniu złożenia wniosku nie był skarżący.

W uzasadnieniu podniesiono, że nietrafne jest stanowisko organów, jakoby skarżący nie był posiadaczem działek nr [..] w 2008 r., nie mógł swobodnie ich użytkować i decydować o zabiegach agrotechnicznych, jak i stanowisko, że skarżący jedynie dokonał jednorazowego i bezprawnego pokosu trawy z nieruchomości. Wskazano w tym zakresie, że zeznania świadków, pozyskane przez organ l instancji w trakcie postępowania wyjaśniającego, bezspornie świadczą o rolniczym wykorzystywaniu przez skarżącego spornych działek w roku 2008, a także w latach wcześniejszych, kiedy to były przeprowadzone przez ARiMR kontrole i rekontrole przedmiotowych nieruchomości. Świadkowie przesłuchani w trakcie postępowania, mieszkający w miejscowości, w której są położone nieruchomości gruntowe, oświadczyli jednoznacznie, iż w 2008 r. w okresie letnim, skarżący dokonał na działkach niezbędnych zabiegów agrotechnicznych. Podnosili, że wykonane czynności agrotechniczne nie były pojedynczym aktem władania rolniczego nieruchomością polegającymi tylko na wykaszaniu i zebraniu siana, ale sprowadzały się do permanentnej i długotrwałej gospodarki rolnej. Wskazano, że przedmiotowe działki zostały objęte planem rolnośrodowiskowym (pakiet rolnictwo ekologiczne i ekstensywne użytki zielone) sporządzonym przez skarżącego, co świadczy o tym, iż prowadził i zamierzał kontynuować czynną gospodarkę rolną na nieruchomościach.

Podniesiono także w uzasadnieniu, że w zeznaniach członków społeczności lokalnej brak informacji, aby ktokolwiek poza skarżącym użytkował sporne grunty w 2008 r. Brak w nich informacji, czy prawny właściciel w ogóle wykonywał jakiekolwiek zabiegi agrotechniczne na działkach (zarówno w okresie wiosennym, letnim jak i jesiennym 2008 r.).

Dalej wskazano w uzasadnieniu, że przepisy regulujące kwestę płatności JPO nie wiążą uprawnienia do przyznania płatności z tytułem prawnym do gruntu, lecz odnosząc się do stanu faktycznego, jakim jest posiadanie gruntu przez rolnika. Ustalenia organu w tym zakresie bezspornie świadczą o naruszeniu przez organ art. 336 Kodeksu cywilnego. Skarżący bowiem w 2005 r. z poprzednim właścicielem gruntów D. P. zawarł ustną umowę dzierżawy spornych nieruchomości. Nie poinformował on skarżącego o zmianie prawnego właściciela nieruchomości, a także nie rozwiązał zawartej umowy. Sporne działki były przez skarżącego użytkowane od 2005 r. i nikt w tym okresie nie podniósł zarzutu, iż użytkuje on nieruchomości w złej wierze, poprzedni, jak również obecny właściciel do 2009 r., nie zgłaszali żadnych w tym zakresie zarzutów. Podniesiono w tym zakresie w uzasadnieniu, że fakt zawarcia tej umowy został potwierdzony przez świadka, której oświadczenie zostało przekazane organowi. Organ odmówił jednak wiarygodności temu oświadczeniu, nie podając jednocześnie rzetelnego uzasadnienia. Zdaniem skarżącego, w trakcie postępowania dowodowego organ powinien był dokonać bezpośredniego przesłuchania tego świadka - osoby obcej zarówno dla skarżącego jak i byłego oraz obecnego właściciela spornych działek. W razie dalszych wątpliwości zeznania świadka oraz osób władających nieruchomością powinny być skonfrontowane ze sobą w celu wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości. W tej sytuacji, postępowanie organu wbrew zasadzie prawdy obiektywnej, stanowi w istocie naruszenie prawa, a tym samym skutkuje wadliwością rozstrzygnięcia. Wskazano ponadto w uzasadnieniu skargi, że organ nie ustosunkował się do wszystkich twierdzeń i wniosków skarżącego. Okoliczności podniesione w uzasadnieniu decyzji są sprzeczne ze sobą i nie dają zadość zasadzie prawdy obiektywnej. W ocenie skarżącego w toku postępowania zostało wykazane wbrew stanowisku organu, iż to skarżący realnie gospodarował spornymi gruntami zgodnie z obowiązującymi normami i tym samym spełnił warunki formalne i prawne do ubiegania się o przyznanie płatności w związku z art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a jego działania nie były epizodyczne. Dokumentacja zgromadzona w aktach sprawy wskazuje na rażące uchybienia organu w zakresie zbadania wszystkich okoliczności odnośnie stanu faktycznego władania spornymi działkami, co spowodowało wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa procesowego i materialnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalając skargę wskazał, że jednym z warunków uzyskania płatności jest posiadanie przez rolnika działek rolnych o określonej powierzchni i utrzymanych w określonym stanie, tj. kwalifikujących się do objęcia płatnościami. Przepisy regulujące kwestię płatności do gruntów rolnych JPO, JPU, nie wiążą uprawnienia do przyznania płatności z tytułem prawnym do gruntu, lecz odnoszą się do stanu faktycznego, jakim jest posiadanie gruntów przez rolnika. Organ udzielający pomocy nie jest natomiast uprawniony do rozstrzygania kwestii własnościowych i wynikających z nich roszczeń cywilnoprawnych.

Sąd podkreślił, że kontrola administracyjna krzyżowa wykazała, iż wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008, w tym m.in. do działek ewidencyjnych o nr [..] został złożony przez dwóch producentów rolnych, a to skarżącego i właściciela G. K. Kwestią sporną więc w rozpatrywanej sprawie jest, czy skarżący był posiadaczem gruntu oznaczonego jako działki ewidencyjne nr [..], zgłoszonych do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2008 r.

Zdaniem Sądu organ odwoławczy trafnie wskazał, że pojęcie posiadania, jako warunek przyznania płatności, w odniesieniu do przedmiotowych gruntów, nie jest regulowane przepisami ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Użyte pojęcie posiadania należy więc interpretować zgodnie przepisami Kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Sąd podzielił stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, w tym płatności JPO, a pojęcie "posiadanie" na gruncie ustawy uprawniających do tych płatnościach należy odczytywać w drodze wykładni celowościowej, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych.

W tym stanie pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu przepisów o płatnościach, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Za takim jego rozumieniem niewątpliwie przemawia fakt, że celem płatności (dopłat) jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, a nie tylko są formalnymi posiadaczami gruntów, co do których wnioskują o dopłaty (zob. wyrok WSA z dnia 8 listopada 2005 r., sygn. akt V SA/Wa 1524/05). Zatem – jak dalej wywodził Sąd – aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz, czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami, użytkując je rolniczo (por: wyrok WSA Warszawa z dnia 19.01.1009 r. V SA/Wa 1562/08; wyrok WSA Warszawa z dnia 9 stycznia 2009 r. V SA/Wa 1742/08; wyrok NSA z dnia 17.01.2008 r. II GSK 227/07).

Bezspornym w sprawie jest, że w dniu [...] lipca 2007 r. na podstawie umowy przeniesienia własności, przedmiotowe działki ewidencyjne o nr: [..] od przedniego właściciela nabył G. K. - nowy właściciel, który wystąpił o przyznanie płatności na 2008 r. w zakresie obejmujący te działki.

Skarżący, który także wystąpił o płatności w zakresie obejmującym przedmiotowe działki podniósł, że w dniu składnia wniosku był posiadaczem zależnym powyższych działek, bowiem w 2005 r. z poprzednim właścicielem zawarł ustną umowę dzierżawy tych nieruchomości.

Wskazać należy w tym miejscu, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu.

Sąd zwrócił jednak uwagę, że faktowi oddania przedmiotowych działek w posiadanie zależne zaprzecza jednak D. P. - ich poprzedni właściciel. Ze znajdującego się z aktach sprawy zeznania świadka – poprzedniego właściciela - przesłuchanego w dniu [..] września 2009 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w J. wynika, iż w przeprowadzonej rozmowie telefonicznej ze skarżącym wyraził zgodę na jednorazowy wypas przez niego owiec na spornych działkach w przybliżonym terminie - koniec lata 2006 r. i, że o fakcie tym poinformował nowego właściciela. Dalej świadek wyjaśnił, iż skarżący nie miał żadnych praw do dalszego użytkowania gruntów, a tym bardziej do ubiegania się o dopłaty. Do zeznań tych zostało dołączone oświadczenie poprzedniego właściciela z [..] lipca 2009 r., w którym wyjaśnia, iż w okresie pomiędzy [..] stycznia 2004 r., a [..] lipca 2007 r. przedmiotowe działki nie znajdowały się posiadaniu samoistnym, ani zależnym osób trzecich. Ponadto twierdzi, iż nie zawierał ze skarżącym, ani ustnej, ani pisemnej umowy dzierżawy spornych działek.

W tej sytuacji Sąd za nietrafny uznał zarzut nieuznania przez organy istnienia stosunku umownego posiadania zależnego przedmiotowych działek przez skarżącego. Wobec oświadczeń poprzedniego właściciela (wydzierżawiającego grunty według skarżącego), nie uzasadniony jest także zarzut naruszenia przepisów proceduralnych w zakresie ustalenia faktycznego odnośnie posiadania zależnego, poprzez nie uwzględnienia przez organ ARiMR oświadczenia M. J. z [..] lipca 2009 r., o tym, iż w 2005 r. była świadkiem rozmów, pomiędzy skarżącym, a poprzednim właścicielem odnośnie umowy dzierżawy spornych nieruchomości rolnych oraz, że była obecna przy jej zawarciu. Organy wzięły pod uwagę to oświadczenie, nie dały mu jednak wiary. Podkreślić należy, że stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy obszarowej, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Wskazać należy także, że w umowie sprzedaży przedmiotowych gruntów zawartej w 2007 r. nie dokonano żadnej wzmianki o istnieniu jakiejkolwiek umowy dzierżawy, zawartej pomiędzy sprzedającym, a skarżącym.

Sąd uznał także, że zasadnie w zaskarżonej decyzji uznano, że w sprawie skarżący spornych działek faktycznie nie użytkował i nie dokonywał niezbędnych zabiegów agrotechnicznych w zakresie uznania za posiadacza uprawnionego do płatności w 2008 r. Wynika to, jak trafnie wskazały organy, z zeznań wskazanych przez skarżącego świadków.

Z tego uzyskanego materiału dowodowego wynika, iż skarżący dokonał w 2008 r. skoszenia trawy i jej zbioru na przedmiotowych działkach. Niemniej, zdaniem Sądu, z zeznań przesłuchanych w charakterze świadków osób, w sposób uprawniony organy wyprowadziły wniosek, iż czynności skarżącego polegające jedynie na skoszeniu trawy, zbieraniu siana oraz wypasie owiec, nie miały charakteru posiadania tych nieruchomości, w znaczeniu, rzeczywistego ich uprawniania, decydowania co uprawiać, dokonywania swobodnie odpowiednich zabiegów agrotechnicznych oraz zbierania plonów przez cały okres uprawniający do wnioskowanej płatności rolnej, mając na uwadze zasady właściwego gospodarowanie na łąkach i pastwiskach. Potwierdzają to zeznający w sprawie, powołani przez skarżącego świadkowie (min. F. K., H. K., D. B., M. K., R. C. oraz T. K.), wskazując jedynie na fakt koszenia trawy, zebrania siana oraz wypasu owiec na spornych działkach przez skarżącego w 2008 r. Do tego, jak wynika z zeznań nowego właściciela oraz świadka M. G. powyższe czynności dokonywał skarżący bez zgody i wiedzy właściciela. Ten ostatni świadek zeznał, iż sporne działki użytkował rolniczo w 2008 r. ich nowy właściciel. W konsekwencji, za zasadne należy uznać stanowisko organu Agencji Rolnej o nie uwzględnieniu wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z zeznania kolejnego świadka na powyższą okoliczność.

Sąd wskazał także, że nowy właściciel oświadczył, że zgodnie z przyjętym programem rolnośrodowiskowym dla gospodarstwa na lata 2008-2013, na działkach, będących jego własnością prowadził ekstensywną gospodarkę na łąkach i pastwiskach, polegającą na wykonaniu w terminie od [..] czerwca do [..] września nie więcej, niż dwóch pokosów w danym roku, przeprowadzonych w lipcu 2008 r. W celu zapewnienia prawidłowego gospodarowania uzyskał zezwolenie Burmistrza Miasta L. Nr [...] z [..] czerwca 2008 r. na usunięcie [..] drzew rosnących na terenie nieruchomości, oznaczonej numerami geodezyjnymi nr [..]

W świetle zebranego materiału dowodowego, uprawnione jest stwierdzenie organu Agencji, że w przypadku skarżącego można tylko mówić w roku 2008 o epizodycznej czynności, polegającej na skoszeniu trawy oraz jej częściowym zebraniu bez zgody i wiedzy właściciela, a fakt ten nie jest miernikiem pojęcia rzeczywistego użytkowania gruntów uprawniającego do płatności. Sąd podkreślił też, że zeznający w sprawie M. G. - sprawujący nadzór nad gospodarstwem nowego właściciela - potwierdził, iż w 2008 r. zasugerował skarżącemu skoszenie trawy bez czynienia jakichkolwiek ustaleń z właścicielem gruntów. Ponadto w sprawie z zgromadzonych dokumentów wynika, że w trakcie dokonywania przez skarżącego przedmiotowych czynności, nowy właściciel przerwał te działania, podejmując się samodzielnego wykoszenia pozostałej części trawy, jak również jej zbioru.

W ocenie Sądu I instancji trafnie zatem organ uznał, że poczynione ustalenia wskazują, że skarżący nie był w roku 2008 posiadaczem zależnym spornych działek, a jedynie bez zgody i wiedzy właściciela tych działek, dokonał na nich koszenia i wypasu owiec. Natomiast te okoliczności nie wyczerpują ustawowych przesłanek posiadania zależnego spornych działek, uprawniającego do płatności od tych zadeklarowanych działek o numerach: [..] oraz [..]. Jak już wskazano, istotą płatności JPO jest ich przyznawanie osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas.

W opinii Sądu uzasadnienia nie znalazł także zarzut skarżącego naruszenia przez organy załatwiające sprawę przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie w szczególności zasad ogólnych wynikających z art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. Organy obu instancji działały na podstawie obowiązujących przepisów prawa, ustaliły obowiązujące w danym obszarze przepisy prawa, wybrały i ustaliły znaczenia przepisu mającego zastosowanie w danej sprawie, ustaliły dla rozpatrywanego przypadku konsekwencje prawne. Podjęły niezbędne kroki do dokładnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Dokonane ustalenia organów są zgodne ze stanem rzeczywistym potwierdzonym prowadzonym postępowaniem dowodowym. Nie można więc także mówić o prowadzeniu postępowania w sposób naruszający zaufanie obywateli do organów Państwa.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. K. zarzucając mu:

- naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:

1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., polegające na oddaleniu skargi i pominięciu przez Sąd zarzutu naruszenia przy wydawaniu decyzji przez organy administracji przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 6 k.p.a., a w konsekwencji błędne uznanie, iż organy administracji rozpatrzyły oraz prawidłowo oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, podczas, gdy stan faktyczny został ustalony w sposób niezgodny z rzeczywistością;

art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na tym, iż w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku Sąd nie odniósł się wyczerpująco do wszystkich zarzutów sformułowanych w skardze na decyzję organu II instancji, w piśmie skarżącego z [..] listopada 2010 r., oraz jego zarzutów podniesionych podczas rozprawy;

art. 151 p.p.s.a. polegające na jego zastosowaniu w sprawie i oddaleniu skargi, gdy skargę należało uwzględnić.

- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. Art. 336 kodeksu cywilnego poprzez uznanie, iż rolnikowi nie należy się płatność JPO i JPU do zadeklarowanych działek o nr [..], oraz uznanie, iż mimo rolniczego użytkowania i uprawiania ww. gruntów w 2008 r., skarżący nie był ich posiadaczem zależnym, a w konsekwencji naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

W związku ze stawianymi zarzutami skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we W. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie stwierdzając wystąpienia w rozpoznawanej sprawie przesłanek określonych w przepisie § 2 art. 183 p.p.s.a., skutkujących nieważnością postępowania, kontrola kasacyjna zaskarżonego wyroku może być więc dokonana wyłącznie w zakresie zdeterminowanym podstawami, na których została oparta skarga kasacyjna. W postępowaniu kasacyjnym zakres badania legalności orzeczenia sądu I instancji poza braną z urzędu pod rozwagę nieważnością postępowania – wyznacza wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a., zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. sformułowany został przez skarżącego zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., a także art. 141 § 4 i art. 151 p.p.s.a. W ramach podstawy kasacyjnej płynącej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. sformułowany został zarzut naruszenia art. 336 k.c. w związku z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Istota ww. zarzutów sprowadza się do kwestionowania stanowiska Sądu I instancji, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego co do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i przyjęcia za prawidłowe ustaleń, że skarżący na spornych działkach w 2008 r. wykonywał jedynie czynności epizodyczne, a fakt ten nie jest miernikiem pojęcia rzeczywistego użytkowania gruntów uprawniającego do płatności.

Zarzut ten nie jest trafny.

Przypomnieć należy, że z treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym, a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej w takiej sytuacji, musi polegać na wskazaniu, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu itp.) ustawy zostały naruszone. W tym zakresie nie jest już możliwe korygowanie tego rodzaju wad w ramach klasyfikowania podstaw kasacyjnych. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą w pełnym składzie w dniu 26 października 2009 r. (sygn. akt I OPS 10/09 – ONSA i WSA 2010, nr 1, poz. 1)). Zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej nie może samodzielnie uściślać, bądź konkretyzować zarzutów. Działanie takie byłoby nieuprawnione, a nawet mogłoby być niezgodne z intencją strony skarżącej.

Wbrew zarzutom zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest podstaw do przyjęcia, iż ocena zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organy i zaakceptowana następnie przez Sąd I instancji narusza art. 80 k.p.a. Z treści powołanego przepisu wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis ten statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, a zatem nie wyznacza on organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Powyższe reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji, akceptując ocenę dowodów dokonaną przez orzekające organy.

W konsekwencji za chybione należy uznać zarzuty, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż czynności wykonywane przez skarżącego na spornych działkach w 2008 r. miały jedynie charakter epizodyczny. Wbrew zarzutom skarżącego, Sąd I instancji trafnie zwrócił uwagę, że z zeznań świadków przesłuchanych przez organy, a wskazanych przez skarżącego, tj. F. K., H. K., D. B., M. K., R. C., czy T. K. wynikało, iż skarżący na spornych działkach w 2008 r. jedynie skosił trawę, zebrał siano i wypasał owce.

Nie jest uzasadniony zarzut, że z przeprowadzonych w sprawie dowodów nie wynika, aby ktokolwiek poza skarżącym użytkował sporne grunty w 2008 r. Sąd I instancji zaakceptował bowiem stanowisko organu co do tego, że z zeznań nowego właściciela oraz świadka M. G. wynika, iż skarżący powyższe czynności wykonywał bez zgody nowego właściciela, który użytkował je rolniczo w 2008 r. Sąd odwołując się do zeznań świadka M. G. wskazywał, że wynika z nich ponadto, iż skarżący zebrał jedynie część skoszonej trawy, gdyż w pozostałym zakresie prace te wykonywali nowi właściciele. Bez znaczenia przy tym jest, czy i jakie prace na spornych działkach wykonywał skarżący w 2007 r., bowiem nie była to okoliczność istotna dla uzyskania płatności JPO za 2008 r. Wbrew zarzutom strony skarżącej, zarówno z zeznań T. K., jak i Z. K. nie wynika, aby skarżący w 2008 r. na spornych działkach wykonywał prace rolnicze o trwałym charakterze. Zauważyć należy, że zabiegi rolne na łąkach są czynnościami, od których intensywności, a także rodzaju zależy efektywne gospodarowanie. Jednorazowy zabieg na wiosnę np. wyrównanie gruntu, nie może być uznany za wystarczający do przyjęcia, że rolnik wykonuje stałe zabiegi agrotechniczne. Nie jest trafny zarzut, iż Sąd I instancji nie zauważył, iż organ w zaskarżonej decyzji nie wskazał przyczyn, dla których odmówił wiarygodności oświadczeniu M. J. Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dokonał oceny legalności działań organu, także i w tym zakresie, akceptując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jednoznacznie zaś wynika, że organy wzięły pod uwagę powyższy dowód, jednak odmówiły mu wiarygodności, wskazując dokładnie z jakich przyczyn. W motywach przyjętego rozstrzygnięcia podano bowiem, że były właściciel spornych działek w oświadczeniu z dnia [..] lipca 2009 r. zaprzeczył, aby zawierał ze skarżącym umowę dzierżawy, a jedynie zezwolił na jednorazowy wypas owiec pod koniec lata 2006 r. Dodatkowo wskazano, że za tym, iż oświadczenie M. J. jest niewiarygodne przemawia także fakt, iż w umowie sprzedaży tychże działek nie odnotowano, aby istniała jakakolwiek umowa dzierżawy, między dotychczasowym właścicielem, a skarżącym. Wbrew zatem zarzutom autora skargi kasacyjnej brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 k.p.a.

Nieusprawiedliwiony niczym jest zarzut naruszenia, przywołanych w skardze kasacyjnej, przepisów ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w odniesieniu do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zakres stosowania regulacji zawartych w ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego, przy rozpatrywaniu spraw przedmiotem których jest przyznawanie rolnikom płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, określony jest zasadniczo w art. 3 ust. 1 i ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach. Zgodnie art. 3 ust. 1 tej ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ustawodawca nie zdecydował się na zastosowanie metody odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. W przypadkach, gdy inaczej niż regulacje zawarte w k.p.a. stanowią przepisy Unii Europejskiej lub ustawy o płatnościach, stosowanie przepisów k.p.a. jest wyłączone. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów k.p.a. W wymienionych sprawach organ administracji publicznej:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Zgodnie zaś z ust. 3 art. 3 ustawy o płatnościach, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Porównanie wskazanych regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że inaczej ustawodawca postrzega zasadę prawdy materialnej w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej i płatności uzupełniającej. W przeciwieństwie do sformułowań zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu, celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zakres czynności, które muszą być przeprowadzone przed wydaniem decyzji we wskazanych sprawach określony jest w przepisach prawa wspólnotowego i omawianej ustawy. W omawianym zakresie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania. Drugi z wymienionych przepisów zastąpiony jest w całości przez art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, zawierający odmienną niż k.p.a. regulację dotyczącą rozpatrzenia materiału dowodowego, z wyłączeniem obowiązku jego zbierania z urzędu. Wykładnia poszczególnych jednostek redakcyjnych art. 3 ustawy o płatnościach prowadzi do wniosku, że spośród wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, art. 77 § 1 k.p.a. w ogóle nie miał zastosowania, a stosowanie art. 6, 7 i 8 k.p.a. było w znaczącej części wyłączone.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego. Można przyjąć, że w tej kategorii podstawy uchylenia decyzji i postanowienia mieści się brak należytej staranności wykazany przez organ administracji publicznej w prowadzeniu sprawy, a wyrażający się w rozstrzyganiu o niej bez pełnej znajomości jej stanu faktycznego oraz materiału dowodowego występującego w sprawie. Ten zarzut skarżącego zawarty w pkt I.1 petitum skargi nie może zostać uznany za prawdziwy, albowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci dokumentacji kontrolnej, w tym kontroli krzyżowej i wizji lokalnej oraz zeznań świadków jest wyczerpujący i kompletny. Organy administracyjne w sposób skrupulatny zgromadziły materiał dowodowy, któremu wiarę dał Sąd I instancji, uznając go za odpowiadający stanowi faktycznemu.

Reasumując, Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż poczynione w sprawie przez orzekające organy ustalenia dawały podstawę do przyjęcia, że skarżący w 2008 r. nie użytkował trwale spornych działek, a tym samym nie posiadał ich w znaczeniu uprawniającym do przyznania płatności JPO. Trafne są przy tym zaakceptowane przez Sąd ustalenia organu, że skarżący nie wykazał, aby był posiadaczem zależnym spornych działek w 2008 r., gdyż nie łączyła go z byłym, ani też z aktualnym właścicielem umowa dzierżawy. Zatem zarzut naruszenia przepisów postępowania należało uznać za chybiony.

Mając na uwadze, że wojewódzki sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną do sądu decyzją administracyjną (jeżeli zachodzi potrzeba dokonania takich ustaleń, sąd powinien uchylić decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić), wykluczyć należy, by Naczelny Sąd Administracyjny w ramach kontroli instancyjnej mógł podjąć się ustalenia stanu faktycznego sprawy. Pogląd, że sąd kasacyjny nie prowadzi w żadnym zakresie postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia stanu faktycznego w sprawie, potwierdza także treść art. 188 p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu, wydanie orzeczenia reformatoryjnego jest możliwe tylko wówczas, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób niebudzący wątpliwości, co wiąże się bądź z niezakwestionowaniem przez stronę w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia przez sąd I instancji, bądź z nieskutecznie postawionymi zarzutami naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pogląd taki został już wyrażony w uzasadnieniach do wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygnaturach: II GSK 372/10, II GSK 373/10, I GSK 253/10, II OSK 1051/06, a Sąd w niniejszym składzie w pełni go podziela.

W odpowiedzi na zarzut pkt I.2 petitum skargi, należy zwrócić uwagę, iż przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. ma charakter formalny i określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może zaś stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. jedynie wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a w szczególności jeżeli nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym konfrontując treść art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wskazany jego kierunek wykładni z treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, według Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma podstaw do uznania, że uzasadnienie to nie spełnia określonych wskazanym przepisem wymogów konstrukcyjnej poprawności. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się do istotnych w sprawie kwestii dotyczących zarówno sfery faktów jak i sfery prawa.

W skardze kasacyjnej został także podniesiony zarzut naruszenia prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 336 k.c., w następstwie czego stronie skarżącej odmówiono płatności JPO i JPU do spornych działek, a w konsekwencji skutkowało to naruszeniem art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (pkt II petitum skargi kasacyjnej).

W związku z tak sformułowanym zarzutem należy zauważyć, że art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje oparcie skargi kasacyjnej na podstawie naruszenia prawa materialnego. Określa jednocześnie postacie, w jakich to naruszenie może nastąpić, a mianowicie przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, to mylne zrozumienie treści zastosowanego przepisu, a naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie, to zagadnienie prawidłowego odniesienia normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. W uzasadnieniu zarzutu błędnej wykładni należy przeprowadzić wywód prawny na temat naruszonego przepisu ze stanowiskiem jak należy ten przepis wykładać i dlaczego dokonana w zaskarżonym wyroku jego interpretacja jest błędna. W przypadku zarzutu niewłaściwego zastosowania wskazanego przepisu prawa materialnego uzasadnieniem jest wyjaśnienie, dlaczego przyjęty za podstawę prawną zaskarżonego wyroku przepis nie ma związku z ustalonym stanem faktycznym i jaki inny przepis powinien być w sprawie zastosowany (post. Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2000 r., sygn. akt II UKN 56/00, Prok. i Pr. 202/652). Dopuszczalne jest także zarzucenie w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. obydwu form naruszenia prawa materialnego, w sytuacji gdy niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa było konsekwencją jego błędnej wykładni. Decydując się na postawienie Sądowi I instancji zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, w następstwie której doszło do niewłaściwego zastosowania tego prawa, autor skargi kasacyjnej winien wpierw wskazać na czym polegał błąd Sądu w rekonstrukcji treści konkretnej normy prawnej i podać jaka powinna być wykładnia właściwa i dlaczego przyjęta przez Sąd wykładnia skutkowała niewłaściwym zastosowaniem błędnie wyłożonego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2008 r. sygn. akt II GSK 388/06, zbiór lex nr 193936).

W rozpoznawanej sprawie w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w petitum skargi kasacyjnej wskazano jedynie na naruszenie art. 336 k.c. przez uznanie, że rolnikowi nie należy się płatność JPO i JPU do spornych działek nr [..]. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że jej autor upatruje naruszenie art. 336 k.c. w tym, że Sąd I instancji, podobnie jak orzekające organy, badając stan posiadania skupił się na tytule prawnym do władania gruntem, a nie na faktycznym posiadaniu i użytkowaniu rolniczym działek, która to przesłanka uprawnia do otrzymania płatności. Zarówno w petitum skargi kasacyjnej, jak i w jej uzasadnieniu nie wyjaśniono szerzej formy naruszenia przez Sąd I instancji cyt. art. Pomimo tak wadliwego skonstruowania zarzutu naruszenia prawa materialnego można uznać, iż poddaje się on kontroli kasacyjnej. Istota tego zarzutu sprowadza się do twierdzenia, że ustawowa przesłanka "faktycznego posiadania", kwalifikująca do uzyskania płatności, nie może być rozumiana, jako przesłanka ustalenia samego tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych. Tak sformułowany i uzasadniony w skardze kasacyjnej zarzut nie może być uznany za skuteczny, gdyż Sąd I instancji tego rodzaju poglądu prawnego na gruncie przepisów uprawniających do przyznania płatności JPO i JPU za 2008 r. nie sformułował.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji odwołując się do regulacji zawartych w art. 7 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wywiódł, iż jednym z warunków uzyskania przedmiotowych płatności jest posiadanie przez rolnika działek rolnych o określonej powierzchni i utrzymywanych w określonym stanie, tj. kwalifikujących się do objęcia płatnościami. Sąd I instancji trafnie przy tym zauważył, że pojęcie posiadania, jako warunek przyznania płatności, nie jest regulowane wskazanymi powyżej unormowaniami prawnymi. Użyte w tych przepisach pojęcie "posiadania" należy interpretować zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, jednakże z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących płatności do gruntów rolnych. Sąd podkreślił przy tym, że posiadanie gruntów w ujęciu cywilistycznym jest niewystarczające i nie stanowi wystarczającej przesłanki do ubiegania się o płatności obszarowe, w tym płatności JPO.

W związku z powyższym należy zauważyć, że stosownie do art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada, jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W orzecznictwie i doktrynie nie jest podważony pogląd, że posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. Jako stan faktyczny niezależny jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu faktycznego elementu władania rzeczą (corpus possessionis) oraz psychicznego elementu (animus rem sibi habendi) rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA z dnia 12 luty 2009 r. sygn. akt II GSK 788/09, baza orzeczeń nsa.gov.pl). Z kolei zamiar władania rzeczą dla siebie manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza. Uwzględniając powyższe na gruncie regulacji dotyczących przyznania płatności dla rolników wyrażono poglądy, że np. wykonanie przez rolnika jednorazowej czynności polegającej na wykonaniu pierwszego pokosu trawy nie stanowiło nabycia posiadania (wyrok NSA z dnia 29 listopada 2007 r. sygn. II GSK 228/07, baza orzeczeń nsa.gov.pl). Konstrukcja instytucji płatności obszarowych wynika ze wspólnej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielonej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. II GSK 227/07, baza orzeczeń nsa.gov.pl).

Reasumując stwierdzić należy, że Sąd I instancji trafnie uznał, iż z przedmiotowych regulacji dotyczących przyznania pomocy finansowej w formie płatności JPO i JPU wynika, iż pomoc ta może być przyznana tym rolnikom, którzy faktycznie rolniczo użytkują posiadane działki rolne, a zatem tym, którzy samodzielnie decydują o rodzaju upraw, o dokonaniu zabiegów agrotechnicznych, zbieraniu plonów, a przy tym utrzymują grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej przez określony czas. Tego rodzaju prace nie mogą mieć charakteru sporadycznego. Wbrew zarzutom strony skarżącej, WSA we W. nie sformułował poglądu, że sam tytuł prawny do gruntów rolnych zgłoszonych do płatności uprawnia do ich otrzymania. Sąd I instancji rozważał kwestie związane z tym, czy skarżący był posiadaczem zależnym spornych działek, zarówno z uwagi na treść art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, w którym określono kiedy posiadaczowi zależnemu przysługuje przedmiotowa pomoc, jak i z uwagi na twierdzenie skarżącego, że był posiadaczem zależnym tychże działek. Jednakże Sąd jednoznacznie stwierdził, że pojęcie posiadania gruntów rolnych w rozumieniu przepisów o płatnościach należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych, gdyż beneficjentem tej pomocy jest ten posiadacz gruntu, który użytkuje go rolniczo.

Powyższe oznacza, że zarzut błędnej wykładni art. 336 k.c. w zakresie sformułowanym w petitum skargi kasacyjnej jest niezasadny. Brak też podstaw do uznania, że Sąd I instancji naruszył art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, skoro w skardze kasacyjnej nie określono na czym naruszenie tych norm prawnych miało by polegać. Nie można więc uznać za trafny zarzut niewłaściwego zastosowania ww. przepisów prawa.

Błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy.

W rozpoznawanej sprawie postawiony zarzut z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., którym kwestionowano przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny został uznany za bezzasadny. Powyższe oznacza, że NSA nie zakwestionował przyjętych przez Sąd I instancji ustaleń, iż skarżący nie był posiadaczem faktycznym spornych działek rolnych, gdyż nie użytkował ich rolniczo w 2008 r. Wykonane zaś w tym okresie czynności przez skarżącego miały jedynie charakter epizodyczny i nie sprowadzały się do trwałego, samodzielnego użytkowania rolniczego spornymi działkami. Tym samym skarżący nie uzyskał uprawnień do otrzymania pomocy finansowej w formie płatności JPO i JPU w stosunku do spornych działek za 2008 r. Zatem zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów wskazanych w pkt I petitum skargi kasacyjnej należało uznać za bezzasadny.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.