Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 268/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2013-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt
Hasła tematyczne: Inspekcja weterynaryjna
Skarżony organ: Lekarz Weterynarii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2006 nr 17 poz 127
law: Ustawa z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 139 poz 1 art. 5, zał. II r. I, II, VI, IX, X
law: Rozporządzenie (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 139 poz 55 zał. III
law: Rozporządzenie (WE) NR 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczególne przepisy dotyczące  higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 24 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Z. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 5 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją Wojewódzki Lekarz Weterynarii utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii z 10 grudnia 2012 r., na mocy której organ ten nałożył na "A" Spółkę z o.o. z siedzibą w S. karę pieniężną w wysokości 20 000 zł.

Decyzje powyższe wydane zostały w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Organ I instancji – Powiatowy Lekarz Weterynarii przeprowadził w dniach od 15 do 22 października 2012 r. kontrolę w przedsiębiorstwie "A" Spółka z o.o. w S., udokumentowaną listą kontrolną SPIWET- Kontrola Okresowa nr [...]. W toku tej kontroli organ I instancji stwierdził szereg uchybień, które stały się podstawą faktyczną do wymierzenia Spółce kary pieniężnej z tytułu naruszenia zasad bezpieczeństwa i higieny produktów żywnościowych. I tak, organ stwierdził, że w pomieszczeniach standaryzacji oraz kuchni są nierówne posadzki, a w zagłębieniach tworzą się zastoiny wody. W magazynie opakowań znajduje się ściana z łuszczącą się farbą, a w pomieszczeniu hali produkcyjnej sufit jest zabrudzony z wykwitem pleśni. W pomieszczeniu kuchni umywalka nie jest podłączona do wody i kanalizacji, zaś w pomieszczeniu, w którym odbywa się przygotowanie ryb brak jest umywalki, mydła i środków do dezynfekcji. W magazynie opakowań stwierdzono obecność żywych kotów oraz ich odchody, w magazynie wyrobów gotowych zaś obecność znacznej ilości odchodów gryzoni. W magazynie mięsa mrożonego stwierdzono obecność 183 kg wsadów galaretek, umieszczonych w białych, nieoznakowanych skrzyniach produkcyjnych, zaś w magazynie środków produkcji przechowywano zwroty z rynku – rozszczelnione galarety w ilości 15970 sztuk. Ponadto, stwierdzono, że stosowane w produkcji mięso rybne nie jest badane w kierunku obecności histaminy. Powyższe uchybienia skutkowały wymierzeniem przez organ I instancji – w decyzji z 10 grudnia 2012 r., kary pieniężnej w wysokości 20000 zł za:

1. istnienie nierównych posadzek wraz z zastoinami wody w pomieszczeniach kuchni, łuszczenie się farby na ścianie w magazynie opakowań, zabrudzenie sufitu z wykwitami pleśni w pomieszczeniu hali produkcyjnej,

2. brak czynnej umywalki w pomieszczeniach kuchni w czasie produkcji, brak możliwości higienicznego umycia rąk w pomieszczeniu przygotowania ryby,

3. wystąpienie śladów obecności gryzoni w magazynie wyrobów gotowych oraz pobyt dwóch żywych kotów w magazynie opakowań,

4. przechowywanie odpadów żywnościowych - wsadów galaretek w pomieszczeniu żywnościowym - magazynie mięsa mrożonego,

1. brak badań produktów rybnych w kierunku histaminy,

5. brak ujęcia histaminy w analizie zagrożeń produktów rybnych jako zagrożenia, któremu należy zapobiec, wyeliminować lub ograniczyć do akceptowalnego poziomu w procedurach opracowanych na zasadach HACCP.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła "A" Spółka z o.o. z siedzibą w S., domagając się uchylenia w całości powyższej decyzji i natychmiastowego wstrzymania jej wykonania.

Na skutek rozpoznania powyższego środka zaskarżenia Wojewódzki Lekarz Weterynarii w decyzji z 5 lutego 2013 r. nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji wydał swoją decyzję orzekającą o karze administracyjnej w następstwie przeprowadzonej dniach od 15 do 22 października 2012 r. kontroli w przedsiębiorstwie odwołującej, udokumentowanej protokołem kontroli. Organ odwoławczy wyjaśnił przy tym, że podstawą prawną wydanej decyzji były przepisy art. 26 ust. 1 pkt 1a), art. 27, art. 29, art. 30 ustawy z 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego, § 1 ust. 6 – 8 i ust. 11 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 maja 2010 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego oraz art. 5 oraz zał. II rozdz. I, II, VI, IX oraz X rozporządzenia WE nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych, zał. III sekcja VIII rozdz. V lit. B rozporządzenia (WE) Nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004, ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego.

W pierwszej kolejności organ odwoławczy stwierdził, że orzekając karę za stwierdzone naruszenia organ I instancji w sposób prawidłowy orzekł o zastosowanej karze pieniężnej i jej łącznej wysokości. Zgodnie bowiem przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenia przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego kary pieniężne przewidziane są w szczególności za niespełnienie wymagań określonych w rozporządzeniu Nr 852/2204 w zał. II w rozdziale I, II, IV, V, VI, VII, IX, XI lub XII, oraz za niespełnienie wymagań określonych w rozporządzeniu Nr 853/2004, w zał. III oraz wymagań określonych w art. 4 ust. 3 lub art. 5 rozporządzenia Nr 852/2004. Zdaniem organu odwoławczego, orzekając o karze pieniężnej na podstawie ww. przepisów uwzględnione zostały takie okoliczności jak: zakres i powtarzalność stwierdzonych naruszeń oraz rodzaj uchybień, stopień społecznej szkodliwości oraz waga i stopień naruszeń dla zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego. Podkreślono przy tym, że kara nie przekracza górnej granicy jej dopuszczalnej wysokości, która wynosi 33 000 zł. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy napisał, że nie dotyczą one ustaleń faktycznych organu pierwszej instancji, ale stanowią wyłącznie polemikę z zastosowaną w wyniku dokonanych ustaleń podstawą prawną rozstrzygnięcia.

I tak, odnosząc się do zarzutu sformułowanego w punkcie 1 odwołania, a dotyczącego istnienia u odwołującego nierównych posadzek wraz z zastoinami wody w pomieszczeniach kuchni, organ podał, że odwołujący pominął treść rozdziału I rozporządzenia Nr 852/2004, zgodnie z którym pomieszczenia żywnościowe muszą być utrzymane w czystości i dobrym stanie i kondycji technicznej. Dotyczy to w szczególności wystroju i wyposażenia pomieszczeń żywnościowych, które powinny pozwolić na odpowiednie utrzymanie, czyszczenie i dezynfekcje, zapobieganie lub minimalizowanie, dostawania się zanieczyszczeń pochodzących z powietrza. Zdaniem organu odwoławczego, wyposażenie i wystrój pomieszczeń ma chronić przed zgromadzaniem się brudu, kontaktem z materiałami toksycznymi, strząsaniem cząstek brudu do żywności i tworzeniem się kondensacji niepożądanej pleśni na powierzchni, ponadto przepisy wymagają ażeby stan pomieszczeń żywnościowych umożliwiał dobrą praktykę higieny, włącznie z ochroną przed zanieczyszczeniami oraz zwalczaniem szkodników. Tym samym odnoszenie się przez odwołującego wyłącznie do treści przepisów umieszczonych w zał. II rodziału II ust. 1 lit. a, b, i c rozporządzenia Nr 852/2004, podczas gdy organ pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygniecie także na cyt. przepisach z rozdziału I zał. II do rozporządzenia Nr 852/2004, jest niewystarczające.

W odniesieniu do zarzutu stawianego punktowi 2 rozstrzygnięcia organu I instancji stwierdzono, odwołujący – powołując się na zapisy rozdziału I ust. 4 zał. II do rozporządzenia Nr 852/2004 pominął, iż organ pierwszej instancji odniósł swoje ustalenia do stanu technicznego pomieszczeń jaki wynikał z planu technologicznego zakładu. Plan ten zakłada zaś wyposażenie kontrolowanych pomieszczeń do przygotowania żywności w odpowiednią liczbę umywalek.

Odwołujący nigdy nie dokonał weryfikacji złożonych planów technologicznych pomieszczeń natomiast umieścił w pomieszczeniach żywnościowych umywalkę, która de facto nie spełnia swojej roli poprzez fakt jej niepodłączenia.

Odnosząc się do zarzutu dotyczącego pkt 3 decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że zgodnie z art. 5 rozporządzenia Nr 852/2004, przedsiębiorstwa sektora spożywczego mają obowiązek nie tylko opracować procedury oparte na zasadach HACCP, ale także powinny je także wykonywać i utrzymywać. Odwołujący nie dopełnił ww. obowiązku o czym świadczy fakt występowania w pomieszczeniach żywnościowych szkodników oraz zwierząt domowych. Powyższy stan wskazuje, iż odwołujący pomimo opracowania systemu HACCP nie wykonuje ani nie utrzymuje tej procedury, co narusza postanowienia zawarte w cyt. rozporządzeniu (zał. II rozdz. ust. 2 pkt c).

Z kolei, w odniesieniu do zarzutu odwołującego dotyczącego pkt. 4 decyzji wskazano, że zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 178/2002 z dnia 28 stycznia 2002 ustanawiającym ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności - art. 18 - producent jest zobowiązany do pełnej identyfikacji wytworzonych produktów. Przedsiębiorstwa sektora spożywczego muszą zatem posiadać system i procedury identyfikacji przedsiębiorstw, od których otrzymały produkty pochodzenia zwierzęcego (Rop. 853/2004 zał. II sekcja I część A pkt 4). Z ustaleń zawartych w protokole kontroli wynika, że zamrożone wsady galaretek były umieszczone w nieoznakowanych skrzynkach. W związku z czym niemożliwa była ich identyfikacja. Produkt taki powinien być uznany przez zakład jako produkt uboczny kategorii III zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1069/2009 z dnia 21 października 2009 określającym przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nie przeznaczonych do spożycia przez ludzi (...). Produkty te stanowią bowiem odpad żywnościowy.

Natomiast w odniesieniu do zwrotów z rynku w postaci rozszczelnionych galaret, organ odwoławczy napisał, że powinny one jako produkt uboczny być składowane w odpowiednich zabezpieczonych i oznaczonych pojemnikach, w miejscu zapewniającym brak styczności z opakowaniami i przyprawami używanymi w procesie produkcyjnym żywności.

W odniesieniu do zarzutów stawianych punktowi 5 i 6 decyzji organ drugiej instancji wskazał, że konieczność prowadzenia badań w kierunku histaminy w odniesieniu do produktów rybnych określają przepisy rozporządzenia 853/2004 zał. III sekcja VIII rodz. 5 lit. b oraz zał. I rozdz. I pkt. 1.25. oraz rozporządzenie Komisji (WE) 2073/2005 z dnia 15 listopada 2005 w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych. W tej sytuacji, argumenty odwołującej nie mogą być uznane za skuteczne.

W skardze na powyższą decyzję "A" Spółka z o.o. z siedzibą w S. domagała się, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – tekst jednolity ze zm.) uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz na podstawie art. 135 P.p.s.a. uchylenia decyzji organu I instancji.

Przedmiotowej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy:

a) przepisów wskazanych w załączniku II, rozdział II ust. 1 lit. a – c rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 w sprawie higieny środków spożywczych,

b) przepisów wskazanych z załączniku II, rozdz. I ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych,

c) przepisów wskazanych z załączniku II, rozdział IX ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 w sprawie higieny środków spożywczych,

d) przepisów wskazanych z załączniku II, rozdział VI ust. 1 oraz 2 rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 w sprawie higieny środków spożywczych,

e) przepisów wskazanych w załączniku II, sekcja VIII rozdział V lit. B rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 ustanawiające szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego,

f) norm określonych w załączniku I rozdział I pkt 1.25 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2073/2005 z 15 listopada 2005 r. w sprawie kryteriów mikrobiologicznych dotyczących środków spożywczych;

2. stanowiące konsekwencję naruszenia przepisów prawa materialnego wskazanych powyżej w punkcie 1, błędne zastosowanie sankcji określonych w § 1 ust. 6-8 i 11 rozporządzenia Ministra Rolnictwa w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy o produktach pochodzenia zwierzęcego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca – odnosząc się do zarzutu sformułowanego w punkcie 1 napisała, że organ I instancji swoje rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 1 decyzji nie oparł o podstawę prawną z rozdziału I załącznika II do rozporządzenia nr 852. Zdaniem skarżącej, niezależnie od powyższego, istnienie nierównych posadzek wraz z zastoinami wody, łuszcząca się farba na ścianie oraz zabrudzenie sufitu z wykwitami pleśni w zakładzie nie stanowi naruszenia wymagań określonych w załączniku II, rozdziale II ust. 1 lit a-c rozporządzenia nr 852. W odniesieniu do zarzutu sformułowanego w punkcie 2 skargi napisano, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, nie odniósł on swoich ustaleń do stanu technicznego pomieszczeń, jaki wynikał z planu technologicznego zakładu. Stwierdził bowiem jedynie, że umywalka w pomieszczeniu kuchni nie jest podłączona do wody i kanalizacji. Zdaniem strony, to uchybienie, jak również brak umywalki w pomieszczeniu, gdzie odbywa się przygotowanie ryb nie stanowi naruszenia rozdziału 1 ust. 4 załącznika II do rozporządzenia nr 852. Podobnie, zdaniem skarżącej, stwierdzenie obecności żywych kotów, ich odchodów oraz odchodów gryzoni w zakładzie nie stanowi naruszenia przepisów powołanych zarówno przez organ I instancji, jak i organ odwoławczy. Skarżąca podkreśliła przy tym, że oba te organu powołały odmienne podstawy prawne dla stwierdzonych naruszeń w tym zakresie. Jakkolwiek, zdaniem strony, jedynie brak odpowiednich procedur zapobiegających dostępowi zwierząt domowych i zapewniających kontrolę obecności szkodników stanowi naruszenie załącznika II rozdziału IX ust. 4 rozporządzenia nr 852. Dalej skarżąca podkreśliła, że błędny jest zarzut przechowywania przez nią odpadów żywnościowych, a tym samym naruszenia przepisów zał. II rozdz. VI ust. 1 oraz 2 rozporządzenia nr 852. Po pierwsze bowiem zamrożony wsad galaretek nie jest odpadem, lecz surowcem służącym do produkcji, pod drugie zaś przepisy nie zabraniają przechowywania odpadów żywnościowych w pomieszczenia, gdzie znajduje się żywność, a jedynie wskazują, że należy je stamtąd możliwie szybko usuwać. Odnosząc się do zarzutu braku badania produktów rybnych w kierunku obecności histaminy skarżąca napisała, że obowiązek badania tego parametru nie wynika z przepisów prawa, jedynie zaś spoczywa nie niej obowiązek upewnienia się, czy nie zostały przekroczone jej limity w produktach rybnych. Skarżąca tymczasem obowiązek ten wypełnia dokonując zakupu surowca przetworzonego u dostawców, którzy dokonują weryfikacji produktów również pod kątem obecności histaminy i zapewniają dostawy, które wykluczają możliwość jej rozwoju na późniejszym etapie. Mając zatem na uwadze wszystkie te zarzuty, w ocenie skarżącej brak jest podstaw do stosowania sankcji w postaci kary pieniężnej za naruszenie przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego. Zdaniem skarżącej ponadto, organ lakonicznie uzasadnił wysokość orzeczonej kary, co uniemożliwia ustosunkowanie się do tych twierdzeń organu. Skarżąca wskazał przy tym., że dolna wysokość kary, jaka może zostać orzeczona to 500 zł, a zatem wymierzenie kary w kwocie 20000 zł uznać należyta zbyt dolegliwe.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie organ ten odniósł się do poszczególnych zarzutów skargi, argumentując że są one całkowicie bezzasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W ocenie sądu, w rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Od dnia 1 maja 2004 r. Rzeczypospolita Polska jest członkiem Unii Europejskiej, przez co ma obowiązek przestrzegania norm wspólnotowego porządku prawnego w równej mierze jak norm prawa krajowego. Stąd też, kontrola zachowania reżimów sanitarnych produkcji, przechowywania i dystrybucji produktów żywnościowych sprawowana jest w oparciu o przepisy prawa krajowego i unijnego.

Przepisy ustawy z 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2006 r. Nr 17, poz. 127 ze zm.) określają m.in. właściwość organów Inspekcji Weterynaryjnej w zakresie higieny i kontroli produktów pochodzenia zwierzęcego wskazując, że organy te uprawnione są do sprawowania kontroli określonej w przepisach unijnych. Przepis art. 1 powołanej ustawy wymienia przepisy unijne normujące zakres takiej kontroli stanowiąc, że są to m.in.: rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych (Dz. Urz. UE L 139 z dnia 30 kwietnia 2004 r., s. 1) oraz rozporządzenie (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. Urz. UE L 165 z dnia 30 kwietnia 2004 r., s. 1). Słusznie zatem organy administracji publicznej odwołały się do prawa unijnego, skoro również organy administracyjne zobowiązane są do stosowania bezpośrednio norm UE.

W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca w zasadzie nie kwestionuje faktu stwierdzonych przez organy administracji uchybień, takich jak nierówna posadzka i zastoiny wody, łuszczenie się farby na ścianie w magazynie opakowań, zabrudzenie sufitu z wykwitami pleśni w pomieszczeniu hali produkcyjnej, brak czynnej umywalki w pomieszczeniach kuchni w czasie produkcji, brak możliwości higienicznego umycia rąk w pomieszczeniu przygotowania ryby, wystąpienie śladów obecności gryzoni w magazynie wyrobów gotowych oraz pobytu dwóch żywych kotów w magazynie opakowań, brak badań produktów rybnych w kierunku histaminy. Jej zdaniem natomiast uchybienia te nie są sprzeczne z przepisami prawa powołanymi przez organy administracji, a tym samym nie powinny skutkować zastosowaniem dolegliwej sankcji administracyjnej w postaci kary administracyjnej w kwocie 20000 zł.

Przepisy rozporządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spożywczych ustanawiają ogólne zasady dla podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa spożywcze w zakresie higieny środków spożywczych, a także szczegółowe wymagania dotyczące ogólnych wymogów higieny dla wszystkich podmiotów prowadzących takie przedsiębiorstwa, dotyczące w szczególności pomieszczeń żywnościowych, odpadów żywnościowych, czy środków spożywczych. Wynikające z załączników do tegoż rozporządzenia przepisy ustanawiające wymogi higieny obowiązujące wszystkie podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze analizować należy w kontekście ogólnych zasad ukierunkowanych na zapewnienie bezpieczeństwa żywności i stanowiących podstawę dla higienicznej produkcji całej żywności, wynikających zwłaszcza z preambuły i art. 1 tego rozporządzenia. W szczególności, z rozporządzenia wynika zasada, że główna odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności spoczywa na podmiocie prowadzącym przedsiębiorstwo spożywcze. Ponadto, art. 4 ust. 1-3 rozporządzenia nr 852 stanowi, że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze prowadzące produkcję podstawową oraz te powiązane działania, które są wymienione w załączniku I, postępują zgodnie z ogólnymi przepisami dotyczącymi higieny ustanowionymi w Części A załącznika I oraz z wszelkimi szczególnymi wymaganiami przewidzianymi w rozporządzeniu (WE) nr 853/2004. Podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze uczestniczące w którymkolwiek etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności po tych etapach, do których stosuje się ustęp 1, przestrzegają ogólnych wymogów higieny ustanowionych w załączniku II oraz wszelkich szczególnych wymogów przewidzianych w rozporządzeniu (WE) nr /2004. Podmioty te, przyjmują następujące szczególne środki higieny:

a) zgodność z kryteriami mikrobiologicznymi dla środków spożywczych;

b) procedury niezbędne do osiągnięcia poziomów określonych do osiągnięcia celów niniejszego rozporządzenia;

c) zgodność z wymogami kontroli temperatury dla środków spożywczych;

d) utrzymywanie łańcucha chłodniczego;

e) pobieranie próbek i analiza.

Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 852/2004 przedsiębiorca sektora spożywczego opracowuje i utrzymuje stałą procedurę lub procedury na podstawie zasad HACCP (zasad analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli), który stanowi instrument pomagający przedsiębiorstwom sektora spożywczego w osiągnięciu wyższego standardu bezpieczeństwa żywności.

Jak wynika z protokołu kontroli z 8 października 2012 r. z załącznika nr 2 do tego protokołu, w toku kontroli przeprowadzonej u skarżącej w dniach od 15 do 22 października 2012 r. stwierdzono szereg nieprawidłowości. W szczególności ustalono, że w pomieszczeniach standaryzacji oraz kuchni są nierówne posadzki, a w zagłębieniach tworzą się zastoiny wody. W magazynie opakowań znajduje się ściana z łuszczącą się farbą, a w pomieszczeniu hali produkcyjnej sufit jest zabrudzony z wykwitem pleśni. W pomieszczeniu kuchni umywalka nie jest podłączona do wody i kanalizacji, zaś w pomieszczeniu, w którym odbywa się przygotowanie ryb brak jest umywalki, mydła i środków do dezynfekcji. W magazynie opakowań stwierdzono obecność żywych kotów oraz ich odchody, w magazynie wyrobów gotowych zaś obecność znacznej ilości odchodów gryzoni. W magazynie mięsa mrożonego stwierdzono obecność 183 kg wsadów galaretek, umieszczonych w białych, nieoznakowanych skrzyniach produkcyjnych, zaś w magazynie środków produkcji przechowywano zwroty z rynku – rozszczelnione galarety w ilości 15970 sztuk. Mając na uwadze powyższe ustalenia, nie kwestionowane w zasadzie przez skarżącą co do faktu ich zaistnienia (z wyjątkiem ustalenia dotyczącego odpadów żywnościowych) w kontekście przepisów ustanawiających wymogi dla podmiotów prowadzących przedsiębiorstwa spożywcze, należało uznać, za słuszne stanowisko organów obu instancji, że skarżąca naruszyła zasady higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego jest uzasadnione (z wyjątkiem wymogu dotyczącego odpadów żywnościowych – punkt 4 sentencji decyzji organu I instancji).

Z załącznika nr 2 do tego rozporządzenia wynikają szczegółowo uregulowane ogólne wymagania dotyczące pomieszczeń żywnościowych, odpadów żywnościowych, czy środków spożywczych, które mają zastosowanie w analizowanym stanie faktycznym. I tak, w odniesieniu do wymogów dotyczących pomieszczeń zgodnie z rozdziałem II pkt 1 lit. a) – c) w pomieszczeniach, w których się przygotowuje, poddaje obróbce lub przetwarza środki spożywcze (z wyjątkiem miejsc spożywania posiłków oraz pomieszczeń wymienionych w rozdziale III, ale włączając pomieszczenia zawarte w środkach transportu), projekt i wystrój muszą umożliwiać dobrą praktykę higieniczną żywności, w tym ochronę przed zanieczyszczeniem między oraz podczas działań. W szczególności:

a) powierzchnie podłóg muszą być utrzymane w dobrym stanie i muszą być łatwe do czyszczenia, oraz w miarę potrzeby, do dezynfekcji. Wymaga to stosowania nieprzepuszczalnych, niepochłaniających, zmywalnych oraz nietoksycznych materiałów, chyba że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze mogą zapewnić właściwe organy, że inne użyte materiały są odpowiednie. Gdzie sytuacja tego wymaga, podłogi muszą zapewniać odpowiednie odwadnianie podłogowe;

b) powierzchnie ścian muszą być utrzymane w dobrym stanie i muszą być łatwe do czyszczenia, oraz tam gdzie jest to konieczne, do dezynfekcji. Wymaga to stosowania nieprzepuszczalnych, niepochłaniających, zmywalnych oraz nietoksycznych materiałów oraz gładkiej powierzchni aż do wysokości odpowiedniej dla wykonywanych czynności, chyba że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze mogą zapewnić właściwe organy, że inne użyte materiały są odpowiednie;

c) sufity (lub, w przypadku gdy nie ma sufitu, wewnętrzna powierzchnia dachu) i osprzęt napowietrzny muszą być zaprojektowane i wykończone w sposób uniemożliwiających gromadzenie się zanieczyszczeń oraz redukujący kondensację, wzrost niepożądanych pleśni oraz strząsanie cząstek.

W ocenie sądu, istnienie nierównych posadzek wraz z zastoinami wody w pomieszczeniach zakładu skarżącej (kuchni i standaryzacji), łuszczenie się farby na ścianie magazynu opakowań i zabrudzenia sufitu wraz z wykwitami pleśni w pomieszczeniu hali produkcyjnej stanowią ewidentne naruszenia wyżej zacytowanych wymogów. Stwierdzone uchybienia wskazują bowiem, że powierzchnie podłóg, ścian i sufitów nie są utrzymywane w dobrym stanie. Sąd nie podziela w tym zakresie stanowiska skarżącej, zgodnie z którym wytyczne wynikające z cytowanych uregulowań wspólnotowych dotyczą projektowania i wystroju pomieszczeń zakładów produkcyjnych. W ocenie sądu, powyższe wytyczne dotyczą nie tylko etapu projektowania, ale obowiązują niezmiennie na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji żywności, o czym wyraźnie przesądza zresztą cytowany wyżej art. 4 rozporządzenia nr 852.

Z rozdziału 1 pkt 4 tego załącznika wynika, że musi być dostępna odpowiednia liczba umywalek, właściwie usytuowanych i przeznaczonych do mycia rąk. Umywalki do mycia rąk muszą mieć ciepłą i zimną bieżącą wodę, muszą być zaopatrzone w środki do mycia rąk i do higienicznego ich suszenia. W miarę potrzeby należy stworzyć takie warunki, aby stanowiska do mycia żywności były oddzielone od umywalek. Z ustaleń organów administracji wynika, że w pomieszczeniu kuchni brakowało czynnej umywalki, a w pomieszczeniu przygotowania ryb brakowało możliwości higienicznego umycia rąk. W ocenie sądu, taka sytuacja stanowi naruszenie cytowanego postanowienia załącznika do rozporządzenia nr 852. Niewątpliwie, wbrew twierdzeniom skargi, nie zapewniono w sposób prawidłowy wymogu dostępności odpowiedniej liczby umywalek podłączonych do wody i kanalizacji. Istnienie w pomieszczeniach zakładu umywalek, które nie są podłączona do wody i kanalizacji narusza istotę cytowanego unormowania. W ocenie sądu, sposób rozumienia cytowanej normy przez skarżącą jako jedynie zapewnienie odpowiedniej ilości umywalek, właściwie usytuowanych i przeznaczonych do mycia rąk jest zbyt wąski, gdyż godzi w nakreślony w rozporządzeniu cel, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa żywności i higieny w procesie jej produkcji.

W odniesieniu do środków spożywczych rozdział IX pkt 4 załącznika II stanowi, że muszą istnieć odpowiednie procedury, aby zapewnić kontrole obecności szkodników. Muszą również istnieć odpowiednie procedury, aby zapobiec dostępowi zwierząt domowych do miejsc, gdzie żywność jest przygotowywana, przetwarzana lub przechowywana (lub, w przypadku gdy w szczególnych wypadkach właściwy organ dopuszcza taką możliwość, aby zapobiec możliwości spowodowania zanieczyszczenia w wyniku takiego dostępu). W ocenie sądu, zupełnie chybiony jest argument skargi stosownie do którego naruszeniem cytowanego postanowienia jest jedynie brak odpowiednich procedur zapobiegających dostępowi zwierząt domowych i zapewniających kontrolę obecności szkodników. Skoro stwierdzono obecność zwierząt w zakładzie to nawet fakt istnienia w przedsiębiorstwie skarżącej stosownych procedur w tym zakresie świadczy ewidentnie, że skarżąca tych procedur nie stosuje, a tym samym narusza zasady bezpieczeństwa i higieny żywności.

W punkcie 4. decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy przez organ II instancji, ustalono, że kara zostaje naliczona za przechowywanie odpadów żywnościowych – wsadów galaretek w pomieszczeniu żywnościowym-magazynie mięsa mrożonego (według planu technologicznego nr 6) oraz za przechorowywanie zwrotów z rynku w magazynie przypraw i opakowań (pomieszczenie opisane na planie technologicznym nr 42). Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że producent zobowiązany jest do pełnej identyfikacji wytworzonych produktów. Przedsiębiorstwa muszą posiadać system i procedury identyfikacji przedsiębiorstw od których otrzymały produkty pochodzenia zwierzęcego. Z protokołu kontroli wynika, że zamrożone wsady galaretek były umieszczone w nieoznakowanych skrzynkach, niemożliwa była ich identyfikacja, a wiec produkt powinien być uznany jako odpad żywnościowy. Również zwroty z rynku w postaci rozszczelnionych galaret powinny jako produkt uboczny być składowane w odpowiednich pojemnikach w miejscu zapewniającym brak styczności z opakowaniami używanymi w procesie produkcyjnym żywności.

Z kolei, w zakresie wymogów dotyczących postępowania z odpadami żywnościowymi w rozdziale VI załącznika II pkt 1 i 2 Rozporządzenia WE nr 852/2004 stanowi się, że odpady żywnościowe, niejadalne produkty uboczne i inne śmieci muszą być jak najszybciej usuwane z pomieszczeń, gdzie znajduje się żywność, aby zapobiec ich gromadzeniu. Odpady żywnościowe, niejadalne produkty uboczne i inne śmieci muszą być składowane w zamykanych pojemnikach, chyba że podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze mogą wykazać właściwemu organowi, że inne typy używanych pojemników lub systemy usuwania są właściwe. Takie pojemniki muszą być odpowiednio skonstruowane, utrzymywane w dobrym stanie i łatwe do czyszczenia i, w miarę potrzeby, dezynfekcji. Sąd w tym zakresie uznał za uzasadnione zarzuty skargi mając na uwadze treść decyzji. Treść decyzji organu I instancji, utrzymana w mocy przez organ II instancji dotyczyła przechowywania odpadów żywnościowych – wsadów galaretek w pomieszczeniu żywnościowym – magazynie mięsa mrożonego. Skarżący podniósł, że zamrożony wsad galaretek mógł być jako surowiec wykorzystany do produkcji a więc mógł znajdować się w mroźni. Natomiast jeżeli chodzi o odpady to obowiązujące przepisy nie zabraniają przechowywania odpadów żywnościowych w pomieszczeniach, gdzie znajduje się żywność, jedynie nakazują ich możliwie szybkie usuniecie. Skoro decyzja organu Instancji stanowi jedynie o naruszeniu prawa poprzez przechowywanie odpadów żywnościowych – wsadów galaretek w pomieszczeniu żywnościowym-magazynie mięsa mrożonego (wg planu techonologicznego) oraz przechowywaniu zwrotów z rynku w magazynie przypraw to w ocenie sądu bowiem, nie dawało to podstaw do przyjęcia, że doszło do naruszenia cytowanych postanowień rozporządzenia nr 852 i naliczenia kary z tego tytułu. Ww. decyzji nie naliczono bowiem kary za naruszenia, na które powołały się organy w uzasadnieniu decyzji, jaki i w odpowiedzi na skargę (niewłaściwe opakowania i niewłaściwe oznakowania). Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa z dnia 26 maja 2010r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2010r. nr 93, poz. 600 ze zm.) kary nakłada się za niespełnienie wymagań określonych w rozporządzeniu m.in. nr 852/2004, a takich pkt 4 decyzji nie określa.

Stosownie do rozporządzenia WE nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego - Rozdziału V załącznika nr III dotyczącego norm zdrowotnych dla produktów rybołówstwa - podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze zobowiązane są zapewnić, w zależności od charakteru produktu lub gatunku, aby produkty rybołówstwa wprowadzane do obrotu spełniały normy ustanowione w niniejszym rozdziale, w tym wymagania dotyczące parametru o nazwie histamina. Podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze zobowiązane są przede wszystkim upewnić się, czy nie zostały przekroczone limity w odniesieniu do histaminy. Odnosząc powyższe unormowania do stwierdzonego przez organy administracji stanu faktycznego związanego z brakiem badania produktów rybnych w kierunku histaminy oraz brakiem ujęcia jej w analizie zagrożeń produktów rybnych wskazać należy, że częściowo słuszne jest stanowisko skarżącej, zgodnie z którym cytowane uregulowanie nie nakłada na nią obowiązku prowadzenia badań produktów rybnych w kierunku histaminy. Cytowany przepis nakłada na podmioty prowadzące przedsiębiorstwa spożywcze obowiązek upewnienia się, czy nie zostały przekroczone limity w odniesieniu do histaminy. Niewątpliwie, w niektórych sytuacjach "upewnienie się", że limity histaminy nie zostały przekroczone wymaga przeprowadzenia stosownych badań w kierunku oznaczenia jej ilości. Dopuszczalna w tym zakresie, w ocenie sądu, jest też praktyka, jaką – według deklaracji zawartych w skardze - stosuje skarżąca, która – wypełniając powyższy obowiązek - dokonując zakupu przetworzonego surowca u dostawców, którzy dokonują weryfikacji produktów pod kątem obecności histaminy. Jednak praktyka ta może mieć miejsce tylko pod warunkiem, że podmiot (skarżąca) będzie w stanie wykazać, np.: za pośrednictwem certyfikatów, czy sprawozdań z badań dostawcy poświadczających przeprowadzenie przez niego badań surowca – że nie zostały przekroczone limity histaminy. W przeciwnym razie, podmiot nie jest w stanie wykazać, że limity histaminy nie zostały przekroczone, co w istocie może prowadzić do wniosku, że cytowany wymóg prawa unijnego został naruszony. W analizowanym stanie faktycznym zresztą skarżąca w żaden sposób nie udowodniła, że nie zostały przekroczone limity w odniesieniu do histaminy, a w tej sytuacji, ustalenia organów administracji i ich ocena w kontekście zarzuconego naruszenia, jest zasadna.

Zgodnie natomiast z art. 26 ust. 1 pkt 1 lit. a, tiret 1 ustawy z 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego, kto prowadząc przedsiębiorstwo sektora spożywczego nie wykonuje obowiązków lub narusza wymagania w zakresie dotyczącym produktów pochodzenia zwierzęcego, określone w rozporządzeniu (WE) Nr 852/2004 lub określone w rozporządzeniu nr 853/2004, podlega karze pieniężnej do wysokości nieprzekraczającej trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Stosownie do art. 27 ust. 1 tej ustawy kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, powiatowy lekarz weterynarii. Wysokość kary pieniężnych w przedmiotowej sprawie została określona na podstawie § 1 pkt 6 - 8 i 11 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 maja 2010 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych za naruszenie przepisów o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. Nr 93 , poz. 600). W myśl tych przepisów wysokość kary za niespełnienie wymagań określonych w cytowanych przepisach prawa unijnego wynosi:

- w odniesieniu do uchybienia opisanego w punkcie 1 decyzji organu I instancji – od 2000 do 33 000 zł,

- w odniesieniu do uchybienia opisanego w punkcie 2 decyzji organu I instancji – od 2000 do 33 000 zł,

- w odniesieniu do uchybienia opisanego w punkcie 3 decyzji organu I instancji – od 2000 do 33 000 zł,

- w odniesieniu do uchybienia opisanego w punkcie 5 decyzji organu I instancji – od 500 do 10 000 zł,

- w odniesieniu do uchybienia opisanego w punkcie 6 decyzji organu I instancji – od 1000 do 33 000 zł.

W ocenie Sądu, zaistniałe uchybienia stanowiły podstawę do wymierzenia skarżącej kary pieniężnej. Zauważyć trzeba, że kara pieniężna została określona w przepisach rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi poprzez podanie jej minimalnej i maksymalnej wysokości, zatem w razie ustalenia, że przedsiębiorstwo sektora spożywczego prowadzące produkcję podstawową nie postępuje zgodnie z przepisami dotyczącymi higieny, wymiar nałożonej kary pozostawiony został uznaniu organu inspekcji weterynaryjnej i jest uzależniony od okoliczności sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, że orzeczona kara pieniężna w kwocie 20000 zł za wszystkie stwierdzone naruszenia w punktach od 1 do 6 decyzji organu I instancji nie została wymierzona w sposób wygórowany, tym bardziej w maksymalnej granicy wysokości przewidzianych kar. Orzekając o karze pieniężnej organ uwzględnił takie okoliczności jak: zakres i powtarzalność stwierdzonych naruszeń oraz rodzaj uchybień, stopień społecznej szkodliwości oraz waga i stopień naruszeń dla zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego. Zauważyć należy, że za każde z uchybień organ mógł wymierzyć karę do wysokości 33000 zł, co łącznie mogło by prowadzić do jej wymierzenia w maksymalnej kwocie 152 000 zł, zaś minimalnej – 7 500 zł. W tej sytuacji, wymiar kary 20000 zł uznać należy za pozostający w ramach racjonalnie uzasadnionej swobodnej oceny zaistniałej sytuacji faktycznej oraz w sposób skuteczny wpłynie na dalszy sposób postępowania skarżącej w zakresie przestrzegania wymogów bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego. Na powyższą ocenę wysokości kary, jak i ogólnej prawidłowości całego postępowania i wydanego rozstrzygnięcia nie wpływa też okoliczność częściowego nieuwzględnienia naliczania kary (pkt 4 sentencji decyzji organu I instancji).

Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 – tekst jednolity ze zm.) skargę oddalił.