Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 444/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-09-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 , 7a  , art. 11, z art. 77 § 1 , art.80, art. 107 § 3
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 2f, art. 61 ust. 2e
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2020 r. sprawy ze skargi M. K.-W na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., znak [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej M. K-W. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Ak.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 444/20

Uzasadnienie

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. wpłynęła skarga M.K.-W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r. (znak [...]), utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] r. (znak [...]) w przedmiocie ustalenia miesięcznej opłaty za pobyt Z.K. (dziadka skarżącej) w domu pomocy społecznej.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

Decyzją Prezydenta Miasta Ł. z [...] lipca 2019 r. skarżąca M.K.-W. została zobowiązana do uiszczania opłaty miesięcznej w kwocie 2.488,46 zł za pobyt swego dziadka Z. K. w DPS w Ł. przy ul. A 7/9.

W wyniku odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania (decyzja z [...] sierpnia 2019 r.).

W uzasadnieniu ww. decyzji Kolegium wskazało, iż z oświadczenia K. P. (córki Z. K.) wynika, iż zamierza ponosić opłaty miesięczne za pobyt ojca w DPS w Ł. w wysokości wyższej niż wynika to z wydanej wobec niej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...]. Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało, iż organ l instancji powinien ponownie przeliczyć dochód K. P. i ustalić nową wysokość opłaty, którą winna ona uiszczać za pobyt ojca w DPS, a tym samym zweryfikować także wysokość opłaty, którą winna uiszczać skarżąca M. K.-W.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta Ł. decyzją z [...] r. (znak [...]) ustalił, iż M. K.-W. za pobyt dziadka Z. K. w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. A 7/9 ma uiszczać miesięczną opłatę 2.237 zł.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:

1. art. 61 ust. 2f ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.) [dalej: ustawa o pomocy społecznej] poprzez jego niezastosowanie, czego konsekwencją jest obciążenie skarżącej całością opłaty wyliczonej zgodnie z art. 61 ust. 2e tej ustawy, podczas gdy opłata ta winna obciążać skarżącą proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej ponoszenia, czyli zgodnie z art. 61 ust. 2f ww. ustawy wynosić maksymalnie 1.118,50 zł;

2. art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez nieprzeprowadzenie ze

Z. K. wywiadu środowiskowego, celem ustalenia jego sytuacji majątkowej, w szczególności, czy posiada jakieś nieruchomości lub wartościowe ruchomości; według wiedzy skarżącej Z. K. posiada nieruchomości w postaci lokalu mieszkalnego oraz działki rekreacyjnej, a być może także oszczędności; w przypadku posiadania przez

Z. K. zasobów finansowych lub nieruchomości organ administracyjny może bowiem obciążyć pełną odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej jego mieszkańca;

3. art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej poprzez nieuwzględnienie przy ustalaniu wysokości opłaty dla skarżącej, iż nie jest ona jedyną krewną zobowiązaną do ponoszenia opłat za pobyt Z. K. w Domu Pomocy Społecznej, ponieważ Z. K. posiada córkę, która obowiązana jest do jego alimentacji przed wnuczką;

4. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie przez organ jakie dowody zostały przeprowadzone, celem ustalenia stanu faktycznego, na jakich dowodach oparł się organ wydając zaskarżoną decyzję, w szczególności, czy w związku z ponownym rozpatrywaniem sprawy zostały przeprowadzone przez organ dowody zawnioskowane przez M. K.-W. w odwołaniu z 20 sierpnia 2019 r., które zostało uwzględnione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze;

5. art. 7a k.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego i rzetelnego zgromadzenia materiału dowodowego, czego konsekwencją było obciążenie skarżącej M.K.-W. opłatą w wysokości 2.237 zł miesięcznie, w sytuacji gdy jak wynikało z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r. córka Z. K. złożyła oświadczenie, że będzie ponosić opłatę za pobyt ojca w Domu Pomocy Społecznej w wysokości wyższej niż została ustalona w decyzji administracyjnej z [...] r.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że decyzją z [...] sierpnia 2018 r. skierowano Z. K. do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku, a następnie umieszczono go w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. A 7/9. Kolejną decyzją z [...] organ I instancji ustalił miesięczną opłatę Z. K. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. A 7/9 w wysokości 1.159,45 zł. Ze zgromadzonej dokumentacji wynikało, że Z. K. otrzymuje świadczenie emerytalne z ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej wysokości 1.656,35 zł; natomiast 70% jego dochodu wynosi 1.159,45 zł i stanowi opłatę Z. K. za pobyt w domu pomocy społecznej.

Następnie Kolegium zwróciło uwagę, że opłata Z. K. nie pokrywa średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. A 7/9, który wynosi 3.684 zł.

W toku postępowania organ ustalił, iż krewnymi Z.K. są córka K.P. (która 9 stycznia 2020 r. podpisała umowę z organem I instancji i zobowiązała się do uiszczania opłaty w wysokości 287,55 zł miesięcznie za pobyt ojca w DPS) oraz wnuczka M. K.-W. (co do której organ wysłał wezwanie do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego na adres w Ł.).

Następnie organ - w oparciu o informacje z ZUS i od pracodawcy skarżącej - ustalił, że dochód skarżącej wyniósł 4.591,46 zł i jest o 2.488,46 zł. wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (tj. 300% x 701 zł = 2.103 zł), a więc strona winna być obowiązana do wnoszenia opłaty w wysokości 2.488,46 zł. Jednak z uwagi na fakt, iż opłaty osób zobowiązanych przekroczyłyby średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w Ł. przy ul. A 7/9, który wynosi 3.684 zł ww. opłaty organ ustalił proporcjonalnie do wysokości różnicy między średnim miesięcznym kosztem utrzymania w placówce a opłatą Z. K., a więc zobowiązał skarżącą do wnoszenia opłaty w wysokości 2.237 zł miesięcznie od dnia przyjęcia Z. K. do placówki.

W skardze do sądu skarżąca podniosła następujące zarzuty naruszenia prawa:

1. art. 7 k.p.a. oraz 7a k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków zmierzających do pełnego ustalenia stanu faktycznego, brak przeprowadzenia rzetelnego i wyczerpującego postępowania dowodowego, czego skutkiem jest nieustalenie sytuacji materialnej Z.K. oraz sytuacji dochodowej i materialnej jego córki K.P.;

2. art. 107 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. do wszystkich zarzutów powołanych przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu l instancji i bezrefleksyjne powielenie twierdzeń organu l instancji;

3. art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, czego konsekwencją jest obciążenie M. K.-W. opłatą za pobyt Z. K. w domu pomocy społecznej w wysokości zawyżonej, ponad kwotę 1.262.27 zł, która winna maksymalnie obciążać skarżącą, ponieważ koszt pobytu w domu pomocy społecznej powinien obciążać proporcjonalnie wszystkie osoby obowiązane do jego ponoszenia.

Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pełnomocnik skarżącej popierała skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć w zasadniczej części z innych powodów niż podniesione w skardze.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Stosownie do art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Sąd nie ma natomiast obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] r. w przedmiocie ustalenia miesięcznej opłaty M. K.-W. za pobyt jej dziadka – Z. K. w Domu Pomocy Społecznej.

Z art. 60 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2019, poz. 1507 ze zm.) [dalej: ustawa o pomocy społecznej] wynika, że pobyt w domu pomocy społecznej (dalej: DPS) jest odpłatny. Odpłatność ta realizuje się w formie opłat, do uiszczania których zgodnie z art. 61 ust. 1 i 2 powołanej ustawy obowiązani są w następującej kolejności (przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność):

1. mieszkaniec domu (nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu) ;

2. małżonek, zstępni przed wstępnymi (zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej; w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie);

3. gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej (w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2).

Zobowiązania z każdego z powyższych tytułów, mają odrębne źródła i podlegają konkretyzacji w formie w decyzji administracyjnych.

W okolicznościach faktycznych sprawy zakończonej kontrolowaną decyzją, istniały co do zasady - w świetle przedstawionego wyżej stanu prawnego - podstawy do wydania decyzji o ustaleniu należnych od skarżącej opłat z tytułu pobytu jej dziadka w domu pomocy społecznej. Wszak skarżąca nie kwestionuje więzów pokrewieństwa ze Z. K., zaś od momentu przyjęcia do DPS rozpoczyna się pobyt w nim, który zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jest odpłatny i koszty, którego ponoszą osoby zobowiązane do ich poniesienia w świetle cytowanych uprzednio przepisów (por. wyrok NSA z 10 września 2019 r., I OSK 1236/19; wyrok NSA z 23 stycznia 2018 r., I OSK 2317/17 oraz wyrok WSA w Krakowie z 8 sierpnia 2019 r., III SA/Kr 353/19). Tak zobowiązaną osobą mogła być w świetle ustalonych faktów niewątpliwie skarżąca. Stąd sam fakt prowadzenia w stosunku do skarżącej postępowania w tym przedmiocie nie może być kwestionowany.

Przechodząc do analizy zarzutów skargi w pierwszej kolejności wskazać należy, że zdaniem Sądu organ istotnie nie odniósł się do zarzutu sformułowanego przez skarżącą na etapie odwołania, a dotyczącego braku zastosowania art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej, pomimo jego wejścia w życie 4 października 2019 r. Jednak, zdaniem Sądu, to naruszenie nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie, albowiem przepis ten nie mógł mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Przepis art. 61 ust. 2f stanowi, że "Wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia". Analiza tego przepisu wskazuje, że może on być zastosowany jedynie w sytuacji, gdy spełnione są przesłanki z art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej. Ten natomiast przepis stanowi, że w przypadku odmowy przez osoby zobowiązane do opłaty za pobyt w DPS zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w DPS ustala, w drodze decyzji, organ gminy w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane.

Wspomniany przepis art. 61 ust. 2f może być zatem zastosowany tylko, gdy spełnione są przesłanki z art. 61 ust. 2e ustawy o pomocy społecznej, co nie miało miejsca w analizowanej sprawie, gdyż K. P. (córka Z. KK.) nie odmówiła podpisania umowy i nie odmówiła także przeprowadzenia wywiadu, a w obecnej regulacji pierwszeństwo ma ustalenie opłaty właśnie w drodze umowy – art. 61 ust. 2 pkt 2 i ust. 2d ustawy o pomocy społecznej. K. P., jako jedna z osób zobowiązanych, podpisała umowę o ponoszeniu odpłatności za pobyt w Z. KK. w DPS (umowa z K.P. na kwotę 287,55 zł miesięcznie). Zatem w praktyce jedyną osobą, która nie współpracowała z organem jest sama skarżąca.

W tym miejscu warto zacytować fragment uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej, którą wprowadzono ust. 2f ustawy o pomocy społecznej (ustawa z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2019 r., poz. 1690) - druk nr 3524 Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. W uzasadnieniu do zmiany projektodawca wskazywał, że "W przypadku, gdy więcej niż jedna osoba zobowiązana do ponoszenia odpłatności odmawia podpisania umowy oraz przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, pozostała opłata (stanowiąca różnicę między średniomiesięcznym kosztem a opłatami wnoszonymi przez mieszkańca oraz innymi osobami, których odpłatność została ustalona w drodze umowy lub decyzji podjętej w wyniku ustalenia odpłatności po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego) obciąża te osoby proporcjonalnie (w częściach równych)".

Jeżeli zatem przyjąć takie rozumienie przepisu, to w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można było zastosować art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej do zastanego stanu faktycznego sprawy (podobnie: WSA w Gliwicach w wyroku z 10 sierpnia 2020 r., II SA/Gl 326/20 i WSA w Kielcach w wyroku z 26 czerwca 2020 r., II SA/Ke 10/20 i wbrew twierdzeniom skarżącej również WSA w Lublinie w wyroku z 7 listopada 2019 r., II SA/Lu 275/19). Zatem zarzut skargi dotyczący niezastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 61 ust. 2f uznać należało za nieuzasadniony.

Za niezasadne uznaje także Sąd zarzuty niezbadania przez organy sytuacji osobistej i majątkowej Z. K. Zauważyć bowiem należy, że przedmiotem analizowanego postępowania było jedynie ustalenie wysokości opłaty dla krewnych Z. K., jako osób zobowiązanych do alimentacji, a co za tym idzie – w świetle ustawy o pomocy społecznej – do ponoszenia opłat za pobyt zainteresowanego w domu pomocy społecznej. Ustalenie natomiast opłaty dla Z. K. wynika z innego postępowania i jest w praktyce ograniczone przesłanką ustawową do poziomu 70% jego dochodów, niezależnie od posiadanych oszczędności, ruchomości lub nieruchomości. Artykuł 61 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, stanowiący podstawę ustalenia opłaty dla samego mieszkańca domu pomocy społecznej pełni funkcję ochronną - nie pozwala na bezwzględne żądania uiszczenia opłaty w całym wymiarze przez mieszkańca dysponującego dochodami pozwalającymi na taki wydatek. Zakłada bowiem, że obciążenie z tytułu opłaty, jakie ciążyć ma na mieszkańcu, nie może obejmować więcej niż 70% jego miesięcznego dochodu; 30% dochodu powinno pozostać do dyspozycji mieszkańca. W świetle obowiązujących przepisów nie ma możliwości domagania się zbycia przez mieszkańca domu pomocy społecznej posiadanego majątku w celu pokrycia kosztów jego pobytu w placówce (zob. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, wyd. IV, LEX 2017, I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. IV, LEX 2017).

Ponadto niezasadny jest zarzut, iż K. P., jako córka Z. K., jest zobowiązana w pierwszej kolejności przed wnuczką do uiszczania opłaty. Z ustawy o pomocy społecznej wynika tylko pierwszeństwo zstępnych przed wstępnymi. Wewnątrz grupy zstępnych ustawodawca nie rozróżnił już kolejności do obciążenia opłatą. Nie można zatem mówić o kolejności w sytuacji wystąpienia obowiązku ponoszenia opłat przez kilkoro zstępnych. Każdy z nich ma bowiem taki sam obowiązek ponoszenia opłat, a jedynie różnicować je może osiągane kryterium dochodowe każdego zstępnego.

Zasadne natomiast okazały zarzuty naruszenia art. 7 k.p.a. oraz 7a k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków zmierzających do pełnego ustalenia stanu faktycznego, brak przeprowadzenia rzetelnego i wyczerpującego postępowania dowodowego. Przy czym zarzut ten, w ocenie Sądu, odnieść należy do ustalenia, że skarżąca jest córką W.K. (syna Z. K. Stwierdzić zatem należy, że organ w żaden sposób nie wyjaśnił dlaczego nie obciąża opłatą rodzica skarżącej (W. K.), a syna umieszczonego w domu pomocy społecznej Z. K. Z akt spraw nie wynika informacja o tym czy W. K. żyje i czy ewentualnie może ponieść opłaty. Organ tego nie ustalił. Powyższe uchybienia w postępowaniu mogą mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy. Z żadnego bowiem przepisu ustawy, ani z innego przepisu funkcjonującego w systemie prawnym nie wynika, że organ administracji może w sposób arbitralny dokonać wyboru osoby spośród osób zobowiązanych do ponoszenia tej opłaty, będących zstępnymi i tylko w stosunku do określonej grupy tych osób prowadzić postępowanie (por. m.in. wyroki wyrok WSA w Rzeszowie z 19 kwietnia 2018 r., II SA/Rz 46/18; WSA w Gliwicach z 14 czerwca 2018 r., IV SA/Gl 56/18, WSA w Warszawie z 27 czerwca 2018 r., VIII SA/Wa 198/18). Organ bowiem winien prowadzić postępowanie jednocześnie w stosunku do wszystkich osób należących do tego samego kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia opłaty za pobyt mieszkańca w DPS. W analizowanym przypadku zarówno syn (W. K.) osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, jak i wnuczka (skarżąca) należą do kręgu zstępnych. Ustawa nie różnicuje tu zstępnych na bliższych i dalszych (I stopnia, II stopnia, itd.). Jest to ten sam krąg, a osoby te powinny być zawiadamiane o wszczęciu postępowania i powinny być stronami tego postępowania, a także ich wszystkich powinna dotyczyć decyzja w sprawie ustalenia obowiązku odpłatności za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej (por. m.in. wyroki WSA w Łodzi z 12 lutego 2020 r., II SA/Łd 711/2019 i WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 7 kwietnia 2020 r., II SA/Go 110/20). W przypadku niemożności obciążenia jednej z osób z kręgu zobowiązanych, np. w sytuacji śmierci tej osoby, czy w związku z innymi czynnikami uniemożliwiającymi obciążenie jej opłatą organ winien to precyzyjnie wyjaśnić w toku postępowania, a stosowne uzasadnienie takiego działania winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

W ocenie Sądu zasadne są także zarzuty skarżącej dotyczące nieodniesienia się przez organ II instancji do zarzutów zawartych w odwołaniu. Pomijając w tym miejscu wpływ samych zarzutów odwołania na rozstrzygnięcie sprawy, zgodzić się należy z ogólną tezą, że bezwzględnym obowiązkiem organu odwoławczego jest odniesienie się do wszystkich zarzutów podnoszonych w odwołaniu. Wynika to z treści art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. Przypomnieć zatem należy, że organ odwoławczy co do zasady, a wynika to z treści art. 138 § 1 k.p.a., jest organem merytorycznie rozstrzygającym sprawę, a ustawodawca na organy w tym również organ II instancji nałożył obowiązek wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.). Stosownie zaś do treści art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W realiach niniejszej sprawy natomiast motywy rozstrzygnięcia organu odwoławczego są tak naprawdę nieznane, ponieważ nie znalazły one swojego odzwierciedlenia w uzasadnieniu decyzji. Nieodniesienie się zaś do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu prowadzi również do pogwałcenia art. 107 § 3 k.p.a. dotyczącego obligatoryjnej części decyzji jaką jest jej uzasadnienie. Organ powinien bowiem w uzasadnieniu wydanej decyzji odnieść się do wypowiedzi zawartych w odwołaniu, a tego na gruncie przedmiotowej sprawy organ zaniechał. Tymczasem brak odniesienia się przez organ do podnoszonych przez stronę zarzutów i wniosków może stanowić naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a to z kolei musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 kwietnia 2005 r., III SA/Wa 180/05).

Brak wskazania w uzasadnieniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy (organ nie umieścił w uzasadnieniu informacji o umowie z K. P. oraz wysokości jej opłaty) jest także naruszeniem art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania). Analiza treści uzasadniania organu II instancji wskazuje, że brakuje w nim wyjaśnienia w jaki sposób organy ustaliły sytuację majątkową skarżącej, a ponadto nie wykazano czemu skarżącą obarczono opłatą na takim, a nie innym poziomie. Pamiętać należy, że odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, a także stanowi wyraz zrealizowania przez organ wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 1417/19).

Zauważyć też należy, że wbrew zasadom postępowania dowodowego organ najpierw wezwał skarżącą na wywiad środowiskowy wysyłając jej wezwanie na adres w Ł. (przesyłka wróciła jako niedoręczona). Następnie organ ustalił nowy adres skarżącej w W., jednak nie wezwał już ponownie skarżącej na wywiad, ani do podpisania dobrowolnie umowy, lecz jedynie powiadomił, iż strona będzie obciążona opłatą w drodze decyzji. W ten sposób organ nie dał skarżącej szansy na przystąpienie do wywiadu środowiskowego, czy do dobrowolnego podpisania umowy.

Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Z opisanych powodów Sąd orzekł jak wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 1 wyroku).

Rozstrzygnięcie o kosztach (punkt 2 wyroku) zapadło na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyła się kwota wynagrodzenia adwokata w wysokości 480 zł ustalona zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

W toku ponownie prowadzonego postępowania organy zastosują się do wyżej poczynionych uwag. W szczególności organy prawidłowo ustalą krąg osób zobowiązanych oraz ich sytuację rodzinną i majątkową, a w motywach uzasadnienia szczegółowo odniosą się do poczynionych ustaleń.

dc