Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2222/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-08-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
Skarżony organ: Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , Ewa Kielak, Protokolant specjalista, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Ministra Obrony Narodowej na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. umarza postępowanie administracyjne


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej: "Prezes UODO", "organ") działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 7 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1000), dalej: "u.o.d.o.", oraz art. 57 ust. 1 lit. a i f, art. 6 ust. 1 lit. c oraz art. 9 ust. 2 lit. b Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy nr 95/46/WE (Dz. Urz. UE L 119 z dnia 4 maja 2016 r. ze zm.), dalej: "rozporządzenie 2016/679", odmówił uwzględnienia wniosku T. P. (dalej: "wnioskodawca", "uczestnik postępowania") dotyczącego przetwarzania jego danych osobowych przez Ministra Obrony Narodowej ("MON", "strona skarżąca") w sieciowym systemie ewidencji wojskowej [...].

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu [...] lipca 2018 r. T. P. skierował do Prezesa UODO skargę na przetwarzanie jego danych osobowych. Wskazał, że od dnia [...] marca 2018 r. MON przetwarza bez podstawy faktycznej i prawnej jego dane osobowe w sieciowym systemie ewidencji wojskowej [...]. Podniósł przy tym, że z dniem [...] lutego 2018 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy. Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. wystąpił do MON o niezwłoczne usunięcie jego danych osobowych z bazy danych sieciowego systemu ewidencji wojskowej [...]. W odpowiedzi z dnia [...] lipca 2018 r. organ odmówił uwzględnienia żądania. Wnioskodawca wskazał, że system [...] nie jest jednolitą ewidencją żołnierzy i pracowników jednostek wojskowych, o której mowa w art. 49a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1459), dalej: "u.p.o.o.", a przepisy u.o.d.o. mają pełne zastosowanie w stosunku do przetwarzania danych byłych żołnierzy zawodowych w systemie [...]. System ten został wprowadzony do eksploatacji wyłącznie wewnętrznymi aktami prawnymi, które nie mają zastosowania do osób spoza resortu obrony narodowej, w szczególności do byłych żołnierzy zawodowych, a nie przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Wnioskodawca wniósł o zobowiązanie MON do: zaprzestania przetwarzania danych osobowych wnioskodawcy w systemie [...] poprzez trwałe ich usunięcie z tego systemu; pisemnego powiadomienia o fakcie usunięcia jego danych osobowych z ww. systemu.

MON w odpowiedzi na wezwanie Prezesa UODO do złożenia wyjaśnień w sprawie w piśmie z dnia [...] września 2018 r. wskazał, iż dane osobowe skarżącego przetwarzane są na podstawie przepisów art. 49a u.p.o.o., nieobjętych zakresem prawa Unii Europejskiej, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa narodowego. Jednocześnie MON powołał się na spotkanie m.in. z przedstawicielami organu ochrony danych osobowych dotyczące projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia 2016/679, wskazując, iż w trakcie spotkania przyjęto, że przepisy rozporządzenia 2016/679 nie mają zastosowania do przetwarzania danych osobowych w ramach działalności nieobjętej zakresem prawa Unii Europejskiej, tj. działalności dotyczącej bezpieczeństwa narodowego w ewidencjach wojskowych.

Prezes UODO ustalił, że wnioskodawca w dniu [...] lutego 2018 r. został zwolniony z czynnej służby wojskowej. MON aktualnie przetwarza dane osobowe wnioskodawcy w sieciowym systemie ewidencji wojskowej [...] w zakresie wskazanym w art. 49a ust. 2 u.p.o.o. Skarżący pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. wnioskował do MON o usunięcie jego danych osobowych z przedmiotowego systemu sieciowego. MON odmówił uwzględnienia wniosku.

Dalej organ wskazał, iż zgodnie z jedną z naczelnych zasad wynikających z rozporządzenia 2016/679, każdy proces przetwarzania danych osobowych musi być zgodny z prawem. Oznacza to, że administrator przetwarzając dane osobowe musi legitymować się przynajmniej jedną z przesłanek określonych w art. 6 rozporządzenia 2016/679 (dane zwykłe) oraz w jego art. 9 (dane szczególnej kategorii). Administrator jest uprawniony do przetwarzania danych osobowych zwykłych w przypadku gdy m.in. przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego ciążącego na administratorze (art. 6 ust. 1 lit. c).

Zgodnie z motywem 45 preambuły rozporządzenia 2016/679, jeżeli przetwarzanie odbywa się w celu wypełnienia obowiązku prawnego, któremu podlega administrator, lub jeżeli jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej, podstawę przetwarzania powinno stanowić prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego. Niniejsze rozporządzenie nie nakłada wymogu, aby dla każdego indywidualnego przetwarzania istniało szczegółowe uregulowanie prawne. Wystarczyć może to, że dane uregulowanie prawne stanowi podstawę różnych operacji przetwarzania wynikających z obowiązku prawnego, któremu podlega administrator, lub że przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej.

Organ powołał art. 49a ust. 1 u.p.o.o. wskazując, iż jednolitą ewidencję żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, w tym żołnierzy zawodowych i żołnierzy pełniących służbę kandydacką oraz pracowników jednostek wojskowych i jednostek organizacyjnych podległych MON i przez niego nadzorowanych oraz komórek organizacyjnych MON - prowadzi m.in. Minister Obrony Narodowej. Na podstawie §2 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1966 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. Nr 94, poz. 426) MON wydał decyzję w sprawie wdrożenia do eksploatacji użytkowej sieciowego systemu ewidencji wojskowej "[...]", na podstawie której funkcjonuje przedmiotowy system ewidencji. Przepis art. 49a ust. 2 u.p.o.o. wymienia dane osobowe, które mogą być gromadzone i przetwarzane w jednolitej ewidencji. Ewidencja ta prowadzona jest w formie elektronicznej (ust. 3). Przetwarzanie danych osobowych zgromadzonych w jednolitej ewidencji może odbywać się bez wiedzy i zgody osoby, której te dane dotyczą (ust. 4).

Dalej Prezes UODO wskazał, iż zgodnie z art. 49a ust. 8 u.p.o.o. jednolitą ewidencję prowadzi się do dnia zwolnienia żołnierza z czynnej służby wojskowej lub wygaśnięcia stosunku służbowego służby wojskowej oraz rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownika. Jednak ust. 9 ww. przepisu stanowi, że dane gromadzone i przetwarzane w jednolitej ewidencji przechowuje się przez okres 10 lat od dnia, o którym mowa w ust. 8 (w niniejszej sprawie od dnia zwolnienia wnioskodawcy z pełnienia czynnej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy). Dopiero po upływie terminu, o którym mowa w ust. 9, dane gromadzone i przetwarzane w jednolitej ewidencji usuwa niezwłocznie komisja powołana przez Ministra Obrony Narodowej (art. 49a ust. 10 zd. 1 u.p.o.o.). Zatem MON będzie zobowiązany do usunięcia danych osobowych wnioskodawcy z systemu ewidencji po upływie 10 lat od dnia zwolnienia wnioskodawcy z czynnej służby wojskowej, tj. [...] lutego 2028 r.

W świetle powyższego, w ocenie Prezesa UODO, MON - przetwarzając dane wnioskodawcy w związku z obowiązkiem wynikającym z art. 49a u.p.o.o. - spełnia przesłankę legalności przetwarzania danych osobowych, określoną w art. 6 ust. 1 lit. c oraz art. 9 ust. 2 lit. b rozporządzenia 2016/679. Jednocześnie, w niniejszej sprawie zachodzi okoliczność z art. 17 ust. 3 lit. b ww. rozporządzenia wyłączająca uprawnienie wnioskodawcy do żądania usunięcia przez MON jego danych osobowych. Tym samym skarga nie mogła zostać uwzględniona.

Niezależnie od powyższego Prezes UODO, odnosząc się do argumentów MON dotyczących wyłączenia stosowania rozporządzenia 2016/679 w zakresie przetwarzania danych osobowych w ewidencjach wojskowych prowadzonych na podstawie przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony, wskazał, iż prawo do ochrony danych osobowych jest jednym z podstawowych praw każdego człowieka. Powołał się w tym zakresie na art. 15 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 16 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. C 202 z dnia 7 czerwca 2016 r.) oraz przepisy Konwencji nr 108 Rady Europy sporządzonej w Strasburgu w dniu 28 stycznia 1981 r. o ochronie osób w związku z automatycznym przetwarzaniem danych osobowych (Dz. U. z 2003 r., Nr 3, poz. 25). Stwierdził przy tym, że sam fakt przetwarzania danych osobowych poprzez prowadzenie systemu ewidencji na podstawie przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony nie wyłącza w całości stosowania przepisów rozporządzenia 2016/679. Każde wyłączenie musi wynikać z obowiązujących przepisów prawa, a jednocześnie muszą być przy tym zapewnione odpowiednie instrumenty prawne dla poszanowania praw jednostki. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w niniejszym postępowaniu, MON przetwarza dane osobowe wnioskodawcy w przedmiotowym systemie ewidencji w celu obsługi kadrowo-organizacyjnej w związku z pełnieniem przez wnioskodawcę służby wojskowej. Cel przetwarzania danych osobowych wnioskodawcy w systemie ewidencji nie jest zatem związany z działalnością MON dotyczącą bezpieczeństwa narodowego, ani w związku z działaniami związanymi ze wspólną polityką zagraniczną i bezpieczeństwem Unii Europejskiej. Tym samym w niniejszej sprawie nie może znaleźć zastosowania przedmiotowe wyłączenie stosowania przepisów rozporządzenia 2016/679.

Pismem z dnia 29 sierpnia 2019 r. Minister Obrony Narodowej wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uzasadnienie decyzji Prezesa UODO z dnia [...] lipca 2019 r. w zakresie obejmującym str. 5 uzasadnienia decyzji - akapity od 2 do 5 i str. 6 - akapit 1. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 2 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2016/679 poprzez ich niewłaściwą wykładnię skutkującą uznaniem, że przetwarzanie danych w ewidencji wojskowej, o której mowa w art. 49a u.p.o.o., nie stanowi podstawy do wyłączenia stosowania przepisów rozporządzenia 2016/679 z uwagi na bezpieczeństwo narodowe;

- art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. przez brak uwzględnienia w uzasadnieniu decyzji wszystkich argumentów przedstawianych przez MON oraz brak wskazania przyczyn, z powodu których niektórym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej;

- art. 7, art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, że przetwarzanie danych osobowych w ewidencji wojskowej, o której mowa w art. 49a u.p.o.o., nie wyłącza w całości stosowania przepisów rozporządzenia 2016/679;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, że cel przetwarzania danych osobowych wnioskodawcy w ewidencji wojskowej, o której mowa w art. 49a u.p.o.o., nie jest związany z działalnością MON dotyczącą bezpieczeństwa narodowego.

Z uwagi na tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia we wskazanym zakresie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W motywach skargi strona skarżąca powołała motyw 16 preambuły oraz art. 2 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2016/679, art. 4 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE z 2016 r. C 202) wskazując, iż prawodawca unijny, na przykładzie rozporządzenia 2016/679, potwierdził, że sfera bezpieczeństwa narodowego jest domeną każdego z państw członkowskich i to do tych państw należy regulacja działań w tym zakresie.

Jednocześnie polski ustawodawca w art. 1 ust. 1 u.o.d.o. przyjął dokładnie taki sam zakres przedmiotowy, jak w przypadku rozporządzenia 2016/679. Ponadto zgodnie z art. 6 pkt 1 u.o.d.o. - rozporządzenia 2016/679 oraz powołanej ustawy nie stosuje się do przetwarzania danych osobowych przez jednostki sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 9 pkt 1, 3, 5, 6 i 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. ze zm.), w zakresie, w jakim przetwarzanie to jest konieczne do realizacji zadań mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa narodowego, jeżeli przepisy szczególne przewidują niezbędne środki ochrony praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Jednocześnie w myśl art. 9 ww. ustawy, do jednostek sektora finansów publicznych zalicza się m.in. organy władzy publicznej, w tym organy administracji rządowej.

Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej dotyczy obszaru bezpieczeństwa narodowego, w tym w szczególności prowadzonej na potrzeby tego obszaru ewidencji wojskowej. Na gruncie krajowym można przyjąć, że bezpieczeństwo narodowe jest pojęciem o najszerszym zakresie przedmiotowym, które obejmuje również inne rodzaje bezpieczeństwa, w tym bezpieczeństwo militarne. Bezpieczeństwo militarne jest procesem obejmującym różnorodne działania (środki) w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego, których zasadniczym celem jest przeciwdziałanie zagrożeniom zewnętrznym i wewnętrznym, mogącym doprowadzić do groźby użycia siły militarnej w celu opanowania terytorium i ograniczenia suwerenności państwa, a jednocześnie stanem uzyskanym w wyniku zorganizowanej ochrony i obrony przed tymi zagrożeniami. Groźba lub faktyczne użycie siły militarnej może wiązać się z chęcią wymuszenia określonych zachowań i ustępstw, osiągnięcia korzyści politycznych, ekonomicznych i innych, a także opanowania terytorium i ograniczenia niepodległości państwa. W zakres bezpieczeństwa militarnego wchodzi także szereg przedsięwzięć realizowanych przez jednostki wojskowe mających na celu utrzymanie ich gotowości do wykonywania zadań na potrzeby operacyjnego rozwinięcia Sił Zbrojnych RP w okresie zagrożenia bezpieczeństwa państwa oraz wykonywania zadań wynikających ze zobowiązań sojuszniczych i umów międzynarodowych. W ramach tych przedsięwzięć jednostki wojskowe prowadzą planową działalność bieżącą, wykonują zadania szkoleniowe, przygotowują się do zorganizowanego przejścia ze struktur pokojowych na wojenne, zachowują gotowość do mobilizacyjnego rozwinięcia oraz do osiągania gotowości do podjęcia działań w nakazanym czasie, utrzymują niezbędne ilości stanów osobowych oraz sprzętu wojskowego.

Realizacji powyższych celów służy przetwarzanie danych w ewidencji wojskowej, o której mowa w art. 49a u.p.o.o. Ewidencja ta prowadzona jest w niejawnym systemie teleinformatycznym.

Dodatkowo strona skarżąca powołała się na ustalenia, które zapadły w dniu [...] kwietnia 2018 r. na spotkaniu w Ministerstwie Cyfryzacji - gospodarza procesu legislacyjnego nad projektem ustawy z dnia 21 lutego 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem stosowania rozporządzenia 2016/679, odzwierciedlone w notatce służbowej z dnia [...] kwietnia 2018 r. sporządzonej dla MON, a także na pismo Ministerstwa Cyfryzacji z dnia [...] marca 2019 r., z których wynika, że przepisy rozporządzenia 2016/679 nie mają zastosowania do przetwarzania danych osobowych w ramach działalności nieobjętej zakresem prawa Unii Europejskiej, tj. działalności dotyczącej bezpieczeństwa narodowego m.in. w ewidencjach wojskowych.

Nadto strona skarżąca wskazała, iż niezależnie od przepisów o ochronie danych osobowych, przepisy ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej zawierają regulacje, które zapewniają odpowiedni poziom ochrony danych osobowych (m.in. art. 49 ust. 1d pkt 6 u.p.o.o. stanowi podstawę do udostępnienia danych osobowych zgromadzonych w ewidencji wojskowej osobom, których dane osobowe są zgromadzone w tej ewidencji).

Końcowo strona skarżąca wskazała, że Prezes UODO, z uwagi na wyłączenie stosowania przepisów o ochronie danych osobowych w niniejszej sprawie, nie miał podstaw prawnych do przeprowadzenia postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Prezes UODO wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 7 listopada 2019 r. uczestnik postępowania – T. P. podtrzymał stanowisko oraz argumentację wyrażone we wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. Podniósł, iż w systemie [...] są przetwarzane jego dane osobowe spoza zamkniętego katalogu określonego w art. 49a u.p.o.o. - wizerunek osoby w postaci cyfrowej (fotografia w formacie elektronicznym). Wskazał przy tym, że wynikające z art. 49a ust. 4 u.p.o.o. prawo organów wojskowych do przetwarzania danych osobowych w ewidencji wojskowej bez wiedzy i zgody osoby, której dane dotyczą, nie daje tym organom prawa do przetwarzania danych osobowych, które w takiej ewidencji nie mogą być gromadzone. Bez znaczenia w sprawie jest okoliczność, że ww. systemowi nadano klauzulę "zastrzeżone", bowiem nawet w systemie niejawnym nie można przetwarzać danych, na których przetwarzanie nie zezwala ustawa.

Nadto uczestnik postępowania wskazał, iż z treści powołanych we wniosku wewnętrznych aktów resortowych wynika, że system [...] nie jest jednolitą ewidencją żołnierzy i pracowników jednostek wojskowych, o której mowa w art. 49a u.p.o.o., a jedynie zwykłą bazą danych stworzoną na potrzeby MON, nieuregulowaną przepisami prawa bezwzględnie obowiązującego. Tym samym, po zwolnieniu ze służby jego dane powinny zostać usunięte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).

Zaskarżona decyzja Prezesa UODO z dnia [...] lipca 2019 r. [...] podlegała uchyleniu, bowiem Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności, mając na względzie treść skargi, Sąd zauważa, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym skarga na uzasadnienie decyzji jest dopuszczalna. Skoro bowiem zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. uzasadnienie decyzji administracyjnej stanowi konieczny i istotny jej element, będący "zwykłą" i "niezbędną" jej częścią w sensie składnika decyzji (i w tym kontekście część równoważną z punktu widzenia znaczenia z samą osnową decyzji), to tym samym skarga na uzasadnienie decyzji, jak też sądowa kontrola tego uzasadnienia, mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych jako orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1809/12; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 573/13; publ. CBOSA). W konsekwencji wniesienie skargi na uzasadnienie decyzji stanowi w istocie skargę na decyzję, albowiem na skutek skargi sąd rozpoznaje sprawę, której przedmiotem jest - w myśl przywołanej powyżej regulacji art. 134 p.p.s.a. - ocena decyzji pod względem zgodności z prawem, a nie tylko jej fragmentu obejmującego uzasadnienie (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1457/11; publ. j.w.).

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga zostaje uwzględniona, jeśli tylko wojewódzki sąd administracyjny, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, wyda któryś z typów wyroków, określonych w art. 145-150 p.p.s.a. Przepisy te nakazują bowiem sądowi administracyjnemu wybrać właściwy, przewidziany w nich sposób rozstrzygnięcia skargi, niezależnie od treści skargi, a więc zakresu, w jakim akt lub czynność została zaskarżona, oraz od sformułowanych w niej zarzutów i wniosków. Uregulowanie takie nakazuje więc sądowi administracyjnemu stosować z urzędu właściwy sposób rozstrzygnięcia, a żądanie skarżącego musi być traktowane jako niewiążący dla sądu administracyjnego wniosek projektujący jedynie jego orzeczenie (por. T. Woś, Prawo o postępowaniu (...). Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2005).

Sąd w składzie orzekającym podziela powyższe poglądy orzecznictwa i piśmiennictwa. Jednocześnie Sąd zauważa, iż jak wynika z petitum skargi Minister Obrony Narodowej przedmiotem zaskarżenia uczynił część uzasadnienia decyzji Prezesa UODO z dnia [...] lipca 2019 r. Jednocześnie w motywach skargi MON zawarł argumenty, z których należy wnioskować, że kwestionuje w ogólności fakt prowadzenia postępowania administracyjnego przez Prezesa UODO, a w konsekwencji wydany akt administracyjny. MON stwierdził bowiem, że Prezes UODO "z uwagi na wyłączenie stosowania przepisów o ochronie danych osobowych w niniejszej sprawie nie miał podstaw prawnych do przeprowadzenia w odniesieniu do niej postępowania administracyjnego". Z powyższego wynika, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie MON uczynił w istocie (całą) decyzję Prezesa UODO z dnia [...] lipca 2019 r.

Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, iż trafne jest stanowisko MON, zgodnie z którym przetwarzanie danych osobowych żołnierza zawodowego - żołnierza rezerwy - w ewidencji wojskowej, o której mowa w art. 49a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, następuje z wyłączeniem stosowania przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy nr 95/46/WE - ze względu na bezpieczeństwo narodowe.

Jak wynika z treści motywu 16 preambuły rozporządzenia 2016/679, rozporządzenie nie ma zastosowania do kwestii ochrony podstawowych praw i wolności ani do swobodnego przepływu danych osobowych w związku z działalnością nieobjętą zakresem prawa Unii, taką jak działalność dotycząca bezpieczeństwa narodowego. Jednocześnie przepis art. 2 ust. 2 lit. a rozporządzenia 2016/679 stanowi, iż przepisy rozporządzenia nie mają zastosowania w ramach działalności nieobjętej zakresem prawa Unii.

Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 2 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE z 2016 r. C 202), Unia szanuje równość Państw Członkowskich wobec Traktatów, jak również ich tożsamość narodową, nierozerwalnie związaną z ich podstawowymi strukturami politycznymi i konstytucyjnymi, w tym w odniesieniu do samorządu regionalnego i lokalnego. Szanuje podstawowe funkcje państwa, zwłaszcza funkcje mające na celu zapewnienie jego integralności terytorialnej, utrzymanie porządku publicznego oraz ochronę bezpieczeństwa narodowego. W szczególności bezpieczeństwo narodowe pozostaje w zakresie wyłącznej odpowiedzialności każdego Państwa Członkowskiego.

Z powyższego wynika, że zgodnie z ww. przepisami rozporządzenia 2016/679 aktywnością wyłączoną z zakresu kompetencji organów unijnych jest bezpieczeństwo narodowe, które wyraźnie poddane zostało odpowiedzialności regulacyjnej państw członkowskich. Oznacza to, że sfera bezpieczeństwa narodowego jest domeną każdego z państw członkowskich, a w związku z tym do poszczególnych państw członkowskich należy regulacja działań w tym obszarze.

Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych, ustawę stosuje się do ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych w zakresie określonym w art. 2 i art. 3 rozporządzenia 2016/679. Oznacza to, że polski prawodawca przyjął taki sam zakres zastosowania u.o.d.o., jaki przyjęto w rozporządzeniu 2016/679. Warto również wskazać na art. 6 pkt 1 u.o.d.o., który stanowi, iż ustawy o ochronie danych osobowych oraz rozporządzenia 2016/679 nie stosuje się do przetwarzania danych osobowych przez jednostki sektora finansów publicznych, o których mowa w art. 9 pkt 1, 3, 5, 6 i 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869 i 1622), w zakresie, w jakim przetwarzanie to jest konieczne do realizacji zadań mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa narodowego, jeżeli przepisy szczególne przewidują niezbędne środki ochrony praw i wolności osoby, której dane dotyczą. Jednocześnie, w myśl art. 9 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, do jednostek sektora finansów publicznych zalicza się m.in. organy władzy publicznej, w tym organy administracji rządowej - a więc również Ministra Obrony Narodowej.

Nie ulega wątpliwości, iż powołana wyżej ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej dotyczy obszaru bezpieczeństwa narodowego w tym w szczególności prowadzonej na potrzeby tego obszaru ewidencji wojskowej. W prawie wewnętrznym Rzeczpospolitej Polskiej oraz w prawie Unii Europejskiej nie ma definicji legalnej bezpieczeństwa narodowego. W polskiej literaturze na uwagę zasługuje próba kompleksowego ujęcia bezpieczeństwa narodowego zaproponowana przez Waldemara Kitlera (W. Kitler, Obrona narodowa III RP. Pojęcie. Organizacja. System, Zeszyty Naukowe AON", Warszawa, s. 48). Zdaniem tego autora bezpieczeństwo narodowe to nadrzędna wartość, potrzeba narodowa i priorytetowy cel działalności państwa, jednostek i grup społecznych. To także proces obejmujący różnorodne środki, gwarantujący trwały, wolny od zakłóceń byt i rozwój państwa, w tym ochronę i obronę państwa jako instytucji społecznej oraz ochronę jednostek i całego społeczeństwa, ich dóbr i środowiska naturalnego przed zagrożeniami, które w znaczący sposób ograniczają jego funkcjonowanie i godzą w dobra podlegające szczególnej ochronie. Na gruncie krajowym na bezpieczeństwo narodowe składa się bezpieczeństwo polityczne, militarne, ekonomiczne, społeczne, ekologiczne, kulturowe, ideologiczne (Aspekty prawne bezpieczeństwa narodowego RP pod redakcją W. Kitlera, Warszawa 2013, s. 32-45). Bezpieczeństwo militarne jest procesem obejmującym różnorodne działania (środki), których celem jest przeciwdziałanie zagrożeniom zewnętrznym i wewnętrznym, a jednocześnie stanem uzyskanym w wyniku zorganizowanej ochrony i obrony przed tymi zagrożeniami. Jak czytamy w "Strategii rozwoju systemu bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2022" przyjętej uchwałą Rady Ministrów nr 67 w dniu 9 kwietnia 2013 r. (M.P. poz. 377) "celem polskiej polityki bezpieczeństwa, a w szczególności polityki obronnej, jest rozwój potencjału obronnego państwa zapewniającego ochronę żywotnych interesów narodowych oraz współdziałanie z państwami NATO i UE, ukierunkowane na przeciwstawianie się zagrożeniom bezpieczeństwa obszaru euroatlantyckiego. (...) Zgodnie z zawartą w diagnozie systemu bezpieczeństwa narodowego analizą uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych, funkcjonowanie państwa w dynamicznym i złożonym środowisku bezpieczeństwa, w którym występują zagrożenia militarne i pozamilitarne, pociąga za sobą konieczność posiadania i rozwijania sprawnego systemu obronnego państwa. Zapewnienie ciągłości funkcjonowania państwa w warunkach kryzysu polityczno-militarnego oraz w czasie wojny, a także budowanie silnej pozycji Polski na arenie międzynarodowej, wymaga posiadania profesjonalnych i nowoczesnych Sił Zbrojnych RP (...)". W tym celu, jak trafnie wskazał MON, konieczne jest podejmowanie przedsięwzięć mających na celu utrzymanie jednostek wojskowych w gotowości do wykonywania zadań na potrzeby operacyjnego rozwinięcia Sił Zbrojnych RP w okresie zagrożenia bezpieczeństwa państwa oraz wykonywania zadań wynikających ze zobowiązań sojuszniczych i umów międzynarodowych. W ramach tych przedsięwzięć jednostki wojskowe prowadzą planową działalność bieżącą, wykonują zadania szkoleniowe, przygotowują się do zorganizowanego przejścia ze struktur pokojowych na wojenne, zachowują gotowość do mobilizacyjnego rozwinięcia oraz do osiągania gotowości do podjęcia działań w nakazanym czasie, utrzymują niezbędne ilości stanów osobowych oraz sprzętu wojskowego

Zgodzić należy się ze stroną skarżącą, że realizacji powyższych celów służy przetwarzanie danych w ewidencji wojskowej, o której mowa w art. 49a ust. 1 u.p.o.o. Zgodnie z ww. przepisem Minister Obrony Narodowej prowadzi jednolitą ewidencję żołnierzy w czynnej służbie wojskowej, w tym żołnierzy zawodowych i żołnierzy pełniących służbę kandydacką oraz pracowników jednostek wojskowych i jednostek organizacyjnych podległych MON i przez niego nadzorowanych oraz komórek organizacyjnych MON. Przepis art. 49a ust. 2 u.p.o.o. wymienia dane osobowe gromadzone i przetwarzane w jednolitej ewidencji, która prowadzona jest w formie elektronicznej (ust. 3). Jednolitą ewidencję prowadzi się do dnia zwolnienia żołnierza z czynnej służby wojskowej lub wygaśnięcia stosunku służbowego służby wojskowej oraz rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownika (ust. 8), przy czym dane gromadzone i przetwarzane w jednolitej ewidencji przechowuje się przez okres 10 lat od dnia, o którym mowa w ust. 8 (ust. 9). Z akt sprawy wynika, że MON aktualnie przetwarza dane osobowe T. P. na podstawie art. 49a ust. 9 u.p.o.o. i będzie zobowiązany do usunięcia ich z systemu ewidencji po upływie 10 lat od dnia zwolnienia ww. z czynnej służby wojskowej, tj. [...] lutego 2028r. Na marginesie w tym miejscu wskazać należy, że zgodnie w wyjaśnieniami obecnego na rozprawie pełnomocnika MON, zakres danych osobowych uczestnika postępowania przetwarzanych przez MON w systemie ewidencji nie wykracza poza katalog przewidziany w art. 49a ust. 2 u.p.o.o.

Na podstawie § 2 pkt 14 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1966 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. Nr 94, poz. 426) organ wydał w dniu [...] lutego 2013 r. decyzję nr [...] w sprawie wdrożenia do eksploatacji użytkowej sieciowego systemu ewidencji wojskowej "[...]", na podstawie której funkcjonuje przedmiotowy system ewidencji. Celem przetwarzania danych osobowych w zakresie wskazanym w art. 49a ust. 3 u.p.o.o., przy użyciu [...], jest m.in. monitorowanie zasobów kadrowo-organizacyjnych, co pozostaje niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa militarnego a więc także bezpieczeństwa narodowego.

W świetle powyższego nie jest trafne stanowisko Prezesa UODO, iż w sprawie niniejszej, której przedmiotem jest przetwarzanie danych osobowych w omawianym systemie ewidencji wojskowej, znajdują zastosowania przepisy rozporządzenia 2016/679. Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż cel przetwarzania danych osobowych w ww. systemie ewidencji nie jest związany z działalnością MON dotyczącą bezpieczeństwa narodowego (bezpieczeństwa militarnego). [...] służy do przetwarzania danych osobowych w jednolitej ewidencji wojskowej. Celem przetwarzania danych osobowych przy użyciu [...] jest m.in. monitorowanie zasobów kadrowych żołnierzy zawodowych (w tym żołnierzy rezerwy), wpisujący się w potrzebę zapewnienia bezpieczeństwa militarnego.

Zaznaczyć również należy, że przepisy u.p.o.o. zawierają regulacje, które zapewniają odpowiedni poziom ochrony danych osobowych. Mianowicie, art. 49 ust. 1d pkt 6 ww. ustawy przewiduje możliwość udostępnienia danych osobowych zgromadzonych w ewidencji wojskowej osobom, których te dane osobowe dotyczą. Ponadto, jak stanowi art. 49a ust. 4 u.p.o.o., przetwarzanie danych osobowych zgromadzonych w jednolitej ewidencji może odbywać się bez wiedzy i zgody osoby, której te dane dotyczą.

Konkludując stwierdzić należy, iż w okolicznościach niniejszej sprawy Prezes UODO nie miał prawnych podstaw do wydania decyzji merytorycznej w oparciu o przepisy rozporządzenia 2016/679. W tym stanie rzeczy Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję jako naruszającą przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie administracyjne, uznając że spełniona została przesłanka bezprzedmiotowości postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji wyroku.