Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 880/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2011-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 i 5
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) sędzia NSA Wiesław Czerwiński Protokolant Anna Kaczmarek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 września 2011 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego rejestracji przyczepy samochodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz D. K. kwotę 200 ( dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta[...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 oraz art. 147 K.p.a. wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]r. (znak:[...]) w sprawie rejestracji przyczepy specjalnej - kempingowej o numerze rejestracyjnym [...] na S. M.

Po wznowieniu postępowania, pismem z dnia [...] Prezydent Miasta [...] złożył do Prokuratury Rejonowej [...] zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa sfałszowania podpisu D. M. na fakturze VAT nr [...] z dnia [...]r., która stanowiła podstawę rejestracji przyczepy kempingowej o numerze rejestracyjnym [...] na S. M.. Wobec powyższego, postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta[...], na podstawie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zawiesił z urzędu wznowione postępowanie do czasu zakończenia przez Prokuraturę Rejonową [...] postępowania w sprawie okoliczności przerejestrowania przedmiotowego pojazdu.

Pismem z dnia [...] Prokuratura Rejonowa [...] zawiadomiła Prezydenta Miasta [...], że postanowieniem z dnia [...] umorzono dochodzenie w sprawie przedłożenia w dniu [...] r. w Wydziale Ewidencji i Rejestracji Urzędu Miasta [...] sfałszowanej faktury zakupu przedmiotowej przyczepy kempingowej, tj. o czyn z art. 270 § 1 k.k., wobec niewykrycia sprawcy przestępstwa. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie przepisu art. 97 § 2 K.p.a. podjął z urzędu zawieszone postępowanie w sprawie rejestracji przyczepy specjalnej - kempingowej o numerze rejestracyjnym [...] na S. M..

Po podjęciu postępowania, decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o rejestracji przyczepy kempingowej o numerze rejestracyjnym[...], na S. M. i jednocześnie odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że nie zostały spełnione warunki konieczne do rejestracji przedmiotowej przyczepy określone w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, gdyż dowód jej zakupu został sfałszowany i nie możne on być uznany za właściwy do jej rejestracji.

Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli: S. M. pismem z dnia 29 grudnia 2009 r. oraz A. M. pismem z dnia 5 stycznia 2010 r.

Pismem z dnia 14 stycznia 2010 r. Prokurator Rejonowy Prokuratury Rejonowej [...], działając na podstawie art. 183 § 1 w zw. z art. 188 K.p.a., zgłosił swój udział w niniejszej sprawie. W zgłoszeniu udziału Prokurator wniósł o przeprowadzenie, na podstawie art. 136 K.p.a., dodatkowego postępowania dowodowego z opinii z zakresu badań pisma ręcznego nr [...] z dnia[...]., sporządzonej przez biegłego z zakresu pisma ręcznego z Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] do sprawy [...] Prokuratury Rejonowej[...], wskazując, że z powyższej opinii wynika, iż podpis D. M. na uchwale wspólników Spółki Cywilnej [...] został podrobiony. Przedmiotowa uchwała była natomiast podstawą do zawarcia umowy sprzedaży przyczepy kempingowej przez A. M. ze S. M. z pominięciem jej współwłaściciela – D. M. Prokurator wskazał, że stwierdzenie, iż na uchwale jest sfałszowany podpis D. M. powoduje, że uchwała ta nie ma mocy obowiązującej i nie może być wykorzystana w obrocie prawnym.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] uchylającą decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o rejestracji przyczepy kempingowej na S. M.i jednocześnie odmawiającej rejestracji przedmiotowego pojazdu i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium odwoławcze wskazało, że w rozpatrywanej sprawie sfałszowanie dowodów stanowiących podstawę rejestracji przedmiotowej przyczepy kempingowej na S. M. nie zostało dotychczas stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, a także nie zachodzi wyjątek przewidziany w art. 145 § 2 K.p.a. (oczywistość fałszu dowodu). Wobec powyższego nie zostały spełnione przesłanki uprawniające organ pierwszej instancji do uchylenia decyzji ostatecznej o rejestracji przyczepy kempingowej na S. M. Zalecono, by ponownie rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji wystąpił do Prokuratury o przekazanie odpisu postanowienia z dnia [...] r. sygn. akt [...] o umorzeniu dochodzenia wraz ze stwierdzeniem prawomocności oraz uzyskał prawomocne orzeczenie sądu lub innego organu stwierdzające sfałszowanie uchwały nr [...] wspólników spółki cywilnej [...] z dnia [...]r.

W związku z powyższym rozstrzygnięciem organ pierwszej instancji uzyskał z Prokuratury Rejonowej [...] stosowną dokumentację, następnie postanowieniem z dnia [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i zobowiązał S. M. do wystąpienia, w terminie do 31 sierpnia 2010r., do właściwego sądu powszechnego o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w sprawie, tj. potwierdzenia lub nie przez sąd faktu nabycia przedmiotowego pojazdu przez w/w w dobrej wierze.

W związku z niezrealizowaniem przez S. M. nałożonego na niego obowiązku wystąpienia do sądu powszechnego o ustalenie skuteczności nabycia przedmiotowej przyczepy, postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta [...] podjął zawieszone wcześniej postępowanie administracyjne.

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta[...], uchylił własną decyzję z dnia [...] o rejestracji przyczepy samochodowej marki [...] na S. M. oraz jednocześnie unieważnił: 1. tablice rejestracyjne[...], 2. dowód rejestracyjny serii [...], a także odmówił rejestracji w/w pojazdu. W decyzji tej organ pierwszej instancji rozstrzygnął zagadnienie wstępne, będące przyczyną wcześniejszego zawieszenia postępowania, we własnym zakresie:

- uznał wynik ekspertyzy kryminalistycznej stwierdzający, iż podpis złożony na Protokole Uchwały Wspólników z dnia [...] r. nie jest podpisem B. M. i został sfałszowany przez nieustalonego sprawcę, za zasadniczy dla rozstrzygnięcia o prawie A. M. do zbycia przedmiotowej przyczepy,

- w konsekwencji powyższego uznał, że A. M. nie posiadał prawa do samodzielnego (bez zgody drugiego wspólnika, tj. B. M.) podjęcia decyzji o sprzedaży przedmiotowej przyczepy, będącej majątkiem spółki cywilnej i dokonania tej transakcji, udokumentowanej fakturą z dnia [...]r., jednakże dokumentującego czynność, do której zbywający – A. M. - nie miał legitymacji prawnej, co skutkuje brakiem skutecznego przeniesienia prawa własności na nabywającego pojazd S. M.,

- nie uznał argumentu S. M., zawartego w piśmie z dnia 16.09.2010r., iż jego osobiste przekonanie o działaniu w dobrej wierze wystarczy w przypadku wątpliwości prawnych dotyczących prawa własności pojazdu, a kwestie sporne wspólnicy winni wyjaśniać bez jego udziału, wobec faktu, że wątpliwość prawna dotyczy prawa zbywającego pojazd do dysponowania nim w sposób pozwalający go sprzedać innej osobie

- wobec zastrzeżeń B. M. dotyczących uprawnień A. M. do zbycia przedmiotowego pojazdu, organ uznał, że przeniesienie prawa własności na nabywcę tegoż pojazdu - S. M. było bezskuteczne.

Konkludując orzekający organ stwierdził, że zgodnie z art. 72 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 pkt 5, oraz § 4 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, rejestracji dokonuje się m.in. na podstawie dowodu własności pojazdu. W przedmiotowej sprawie faktura dokumentująca sprzedaż przedłożona do rejestracji w dniu 6 kwietnia 2009 r. nie była dokumentem przenoszącym skutecznie własność pojazdu na wnioskującego o rejestrację pojazdu - S. M., dlatego należy uznać, że nie został spełniony - konieczny do rejestracji przedmiotowego pojazdu - warunek określony w podanych powyżej przepisach prawa.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem odwołania złożyli S. M. oraz A. M. W piśmie z 20 stycznia 2011 r. S. M. wskazał, że jedynym dokumentem dotyczącym przeniesienia prawa własności przyczepy była faktura VAT, która nie była sfałszowana, co wynika ze stanowiska Prokuratury Rejonowej[...]. Nie zgodził się na to, by sądownie udowadniać prawidłowość swojego postępowania, aczkolwiek w przypadku niezbędnej konieczności gotów jest taki pozew wnieść. Wniósł o ponowne, gruntowne zbadanie sprawy i podjęcie decyzji skutkującej zarejestrowaniem przyczepy kempingowej na jego osobę. Z kolei w swoim odwołaniu z dnia 21 stycznia 2011 r. A. M., także wskazał na konieczność zarejestrowania pojazdu na S. M.. W uzasadnieniu podważył możliwość ustalenia poprawności nabycia pojazdu przez organ pierwszej instancji. Wskazał, że spółka cywilna, która zbyła przyczepę już nie istnieje, więc nie ma możliwości dokonania innych rozliczeń z nabywcą pojazdu niż te, które już zostały wykonane. Nadto wskazał, że dokumenty potrzebne przy rejestracji przyczepy nie były sfałszowane i zaś prokuratura uznała fakturę będącą dokumentem stwierdzającym własność przyczepy za prawdziwą. Uchwała wspólników spółki cywilnej, choć w ogóle nie brała udziału w procesie rejestracji przyczepy, w ocenie odwołującego się jest dokumentem prawdziwym, bowiem biegły z Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] myli się, wskazując że uchwała ta była sfałszowana.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i jednocześnie odmówiło uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o rejestracji przyczepy samochodowej marki [...] na S. M. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podniósł, iż zgodnie z aktami sprawy, uzupełnionymi zgodnie z sugestiami decyzji[...], o materiały pochodzące z postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową [...] (przekazane pismem [...]r.), faktura VAT nr [...]r. nie została sfałszowana. Jednocześnie jak wynika z akt sprawy, co podkreślają w swoich odwołaniach skarżący, faktura ta była jedynym dokumentem stanowiącym dowód własności pojazdu, jaki został dołączony do wniosku z dnia 4 kwietnia 2009 r. o rejestrację pojazdu. Tym samym, w ocenie Kolegium, brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., zgodnie z którym dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Z wzmiankowanego pisma Prokuratury wynika zaś, że niewątpliwie dokonano fałszerstwa uchwały nr[...], w ten sposób że widniejący na niej podpis jednego ze wspólników tj. D. M. nie jest autentycznym podpisem w/w, jednakże w ocenie Kolegium uchwała ta nie brała udziału w procesie rejestracji pojazdu na nazwisko S. M.. W związku z faktem, że w/w uchwała wspólników nie była dokumentem biorącym udział bezpośredni w procesie w/w rejestracji, w ocenie Kolegium Odwoławczego w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., bowiem ustalenia o fałszerstwie wzmiankowanej uchwały nie są istotnymi dla sprawy okolicznościami. W związku z powyższym, pomimo że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło poglądu zaprezentowanego w odwołaniu A. M., co do faktu, iż Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] myliło się co do oceny autentyczności tejże uchwały spółki cywilnej [...] (odwołujący nie przedstawił w tym zakresie żadnego dowodu), ze względów zaprezentowanych powyżej doszło do przekonania, że brak jest podstaw do uznania, że fakt ten przesądzał o konieczności uchylenia dotychczasowej decyzji o rejestracji przyczepy i odmowie jej zarejestrowania.

Konsekwentnie także, w ocenie Kolegium dokonanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji po uzyskaniu informacji wynikającej z pisma Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...], że faktura VAT będąca dokumentem potwierdzającym prawo własności przyczepy kempingowej nr rej.`, nie została sfałszowana, winien uznać za zbyteczne zobowiązywanie S. M. do występowania do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie w ramach zagadnienia wstępnego czy skutecznie nabył prawo własności przyczepy kempingowej nr rej. [...].

W skardze do sądu D. M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w całości jako naruszającej prawo. Skarżąca wskazała, że przedmiotowy pojazd został zakupiony przez małżonków D. i A. M. i zarejestrowany na spółkę cywilną przez nich prowadzoną o nazwie: [...]. Na początku czerwca 2009 r. D. M. dowiedziała się, że A. M. bez jej wiedzy, zgody i udziału zbył przedmiotowy pojazd na rzecz ich syna S. M. i w tym celu samodzielnie wystawił fakturę Vat [...] posługując się faksymile D. M., wobec czego D. M. w dniu [...] r. złożyła obszerne wyjaśnienie do Urzędu Miasta [...] informując o sprzedaniu majątku spółki bez jej wiedzy i zgody, wnosząc jednocześnie o odmowę rejestracji na S. M. Nadto wskazała, że zarówno zbywca, jak i nabywca działali w złej wierze, narażając ją na utratę majątku o bardzo dużej wartości.

W ocenie skarżącej organ odwoławczy pominął szereg okoliczności, które miały istotny wpływ na proces rejestracji pojazdu, bowiem Prokuratura Rejonowa stwierdzając, iż wystawiona przez A. M. faktura VAT nie jest sfałszowana, oparła swoją opinię tylko o badania z zakresu pisma ręcznego, gdyż ten wątek zaledwie badała i swym działaniem nie wykraczała poza wątek kryminalny, nie zajmowała się wątkiem prawnym, a ten ma równorzędne znaczenie w ocenie prawdziwości dokumentu. Wskazał, że A. M. sam przyznał, iż do sporządzenia dokumentu użył faksymile D. M. i nie uzyskał od niej zgody na sprzedaż pojazdu; sam o tym zadecydował, gdyż w jego ocenie miał do tego prawo w myśl sfałszowanej Uchwały Spółki Nr[...].

Ponadto skarżąca podniosła, ze w świetle obowiązujących przepisów faktura w ogóle nie musi posiadać podpisów, by uznać ją za dokument poprawny, ale pod względem księgowym i podkreśliła, że faktura może spełniać warunki niezbędne do rejestracji, ale tylko w sytuacji, gdy jej autentyczność nie budzi zastrzeżeń. Faktura wystawiona przez nieuprawnioną do tego osobę i stwierdzająca sprzedaż pojazdu obarczonego wadą prawną nie może stanowić w ocenie strony wystarczającego do rejestracji dokumentu. Z całą stanowczością skarżąca podkreśliła, że A. M. nie posiadał legitymacji do sprzedaży pojazdu i wystawienia faktury. Nie posiadał również legitymacji do używania faksymile D. M. Próbował legitymację te zdobyć posługując się sfałszowaną Uchwałą Nr [...].

Zdaniem skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w orzeczeniu z dnia [...]r. całkowicie pominęło istotną rolę nabywcy, ponieważ w myśl przepisów nabycie własności jest nieskuteczne w razie rozporządzenia rzeczą przez osobę, która nie jest właścicielem ani jego uprawnionym przedstawicielem. Jednakże pomimo tego, że osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz i wydaje ją nabywcy, nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, chyba że działa w złej wierze. W ocenie skarżącej S. M. nie jest przypadkowym nabywcą, gdyż jest żywo zainteresowany tym, by wejść w posiadanie pojazdu, za który nigdy nie zapłacił, dlatego nie skorzystał z możliwości uwiarygodnienia przed sądem powszechnym nabycia własności.

Reasumując strona skarżąca stwierdziła, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze oparło swą wyjątkowo szczupłą argumentację na wadliwej interpretacji przepisu 145 § 1 k.p.a. zapominając, że organy administracji dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znaleziono podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wznowienia postępowania stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Wznowienie postępowania jest więc spowodowane wadą postępowania (wadą procesową), a nie wadą decyzji.

Zgodnie z dyspozycją art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Z kolei zgodnie z art. 145 § 2 w/w aktu normatywnego z powyższej przyczyny postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Celem wznowionego postępowania prowadzonego z przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest wykazanie istnienia związku między dowodami, które okazały się fałszywe, a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi.

Uwzględniając szerokie pojęcie dowodu, wynikające wprost z art. 75 § 1 k.p.a. fałsz dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana, przy czym, jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, fałszywość dowodu dla swej prawnej wiarygodności powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba, że zachodzą przesłanki z art. 145 § 2 k.p.a.( por. M. Jaśkowska, A. Wróbel; Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 798 i nast.). Dla przesłanki wznowieniowej zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. koniecznym jest, aby na podstawie fałszywych dowodów ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a wiec takie których istnienie miało bezpośredni wpływ na określenie praw i obowiązków osób będących podmiotem postępowania.

W orzecznictwie administracyjnym przyjęty jest pogląd, że sfałszowanie dowodu musi być potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. W orzecznictwie wskazuje się bowiem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 1991 r., II SA 640/91, publ. ONSA 1992/3-4/66), że wznowienie nie może nastąpić, jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji. Co istotne, organ administracji nie może przeprowadzić takiego dowodu we własnym zakresie. Innymi słowy, organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

W przedmiotowej sprawie organ I instancji wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną przywołując w podstawie prawnej m.in. art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika jednakże, że postępowanie w przedmiocie fałszowania dokumentów zostało prawomocnie zakończone, a osoby objęte tym postępowaniem zostały prawomocnie skazane. Z materiałów pochodzących z postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową [...] (przekazanych organowi pismem sygn. akt [...] r.), wynika zaś, że niewątpliwie dokonano fałszerstwa uchwały nr [...] spółki cywilnej[...], natomiast faktura VAT nr [...] r. nie została sfałszowana, jednak materiały te nie spełniają wymogu formalnego przewidzianego przez art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. jako podstawa wznowieniowa. Stwierdzenie sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa musi nastąpić prawomocnym orzeczeniem. Mimo, iż nie jest to wyraźnie określony wymóg, wydanie prawomocnego orzeczenia jest w takim wypadku uzasadnione z uwagi na pewność obrotu prawnego. Tym samym kwestia fałszerstwa dokumentu winna być rozpatrywana jako swego rodzaju prejudykat.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż postępowanie wznowieniowe w niniejsze sprawie wszczęte zostało również w oparciu o kolejną przesłankę, określoną przepisem art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. tj. wyjściem na jaw istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy nowych okoliczności faktycznych i nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję. W tym kontekście głębszego rozważenia wymaga ustalenie okoliczności o charakterze istotnym w procesie rejestracji pojazdu.

Zbiór dokumentów niezbędnych do rejestracji pojazdu został wskazany w art. 72 ustawy - Prawo o ruchu drogowym (dalej: u.p.r.d.), przy czym zawarty w tym unormowaniu katalog jest wyczerpujący i nie może być rozszerzony przez organy prowadzące postępowanie rejestracyjne (zob. R. A. Stefański, Prawo o ruchu drogowym. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II). Trzeba także podkreślić, że obowiązek przedstawienia tych dokumentów ciąży na składającym wniosek o zarejestrowanie pojazdu. Stąd też w judykaturze przyjęto, że w razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, tj. nie przedłożenia wymaganych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Dokumenty te muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby (formalna autentyczność dokumentu), lecz także zgodne ze stanem faktycznym (zob. wyroki NSA z dnia 12 marca 1998 r., II SA 32/98, LEX Nr 41680 oraz z dnia 25 stycznia 2000 r. II SA 2506/99, LEX Nr 55319).

W ustawowym katalogu dokumentów niezbędnych do rejestracji znalazł się także dowód własności pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 1 u.p.r.d.), który dla organów rejestracyjnych stanowi faktyczną podstawę wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu na rzecz podmiotu legitymującego się prawem własności. Wśród dowodów wskazujących na tytuł własności pojazdu wymienia się przede wszystkim umowę sprzedaży, umowę zamiany, umowę darowizny, umowę o dożywocie, fakturę VAT oraz prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów - Dz. U. Nr 133, poz. 1123 z późn. zm.). Wyliczenie to nie zamyka drogi do wykazania własności pojazdu innymi jeszcze dokumentami, jako że dowody wskazane w rozporządzeniu są najbardziej typowe i najczęściej występują w obrocie prawnym. Istotne jest jednak, by dokument legitymujący prawo podmiotowe własności stanowił oryginał (zob. wyrok NSA z dnia 11 maja 1998 r., II SA 283/98, LEX Nr 41672).

Dowód własności pojazdu obowiązany jest przedstawić podmiot występujący o zarejestrowanie tegoż pojazdu, przy czym dowód taki nie może wywoływać wątpliwości ani co do przedmiotu własności, ani też co do podmiotu (podmiotów), którym przysługuje to najszersze prawo rzeczowe. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie akcentowano, że właściwe organy dokonują rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych, co oznacza, iż nie mogą one ani kreować, ani korygować tychże stosunków. Jeżeli więc wnioskodawca nie przedstawi bezspornych dowodów własności pojazdu i jego podstawowych elementów, organy administracji publicznej obowiązane są odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu (zob. w szczególności wyroki z dnia 14 października 1998 r., II SA 1093/98, LEX Nr 41322; z dnia 4 lutego 1998 r., II SA 1258/98, LEX 41343). Obowiązujące regulacje nie stwarzają podstaw prawnych ku temu, ażeby spór dotyczący zagadnienia własności samochodu mógł być rozstrzygnięty przez niekompetentny w takich sprawach organ administracji publicznej, prowadzący postępowanie administracyjne o rejestrację określonego pojazdu mechanicznego (zob. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 1994 r., SA/Ka 2084/93, OSN Prokuratura i Prawo 1995, nr 5, poz. 54), gdyż ustalenie co do istnienia czy też nieistnienia określonego prawa (a więc także prawa własności) lub stosunku prawnego (np. stosunku zobowiązaniowego wynikłego z umowy sprzedaży) należy do właściwości sądów powszechnych (art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego).

Odnosząc poczynione uwagi do rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że zbywcą pojazdu - przyczepy samochodowej marki [...] była spółka cywilna, składająca się z dwóch wspólników, w której co do zasady każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki, o ile zakres prawa do reprezentowania, jak i zasady jego realizacji nie zostaną odmiennie określone w umowie spółki lub w późniejszej uchwale wspólników (art. 866 K.c.). Zawarta w dniu 22.11.2000 r. umowa spółki pod nazwą:[...], w § 7 zawiera zapis, iż prowadzenie spraw spółki wspólnicy powierzają wszystkim wspólnikom łącznie tak, że wiązać ich będą oświadczenia złożone osobom trzecim przez wszystkich wspólników łącznie. Takie samo zastrzeżenie dotyczy czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu tj. kwotę 20.000 zł.

Tymczasem faktura VAT nr[...]., zawiera podpis jednego ze wspólników i faksymile drugiego. Z uwagi na wskazany wyżej charakter czynności prawnej potwierdzony taką fakturą, wymóg złożenia oryginalnych podpisów, potwierdzających rzeczywistą wolę stron umowy sprzedaży, stanowi ad probationem konieczny warunek i nie może zostać zastąpiony przez mechaniczne odkształcanie podpisu, występujące np. przy dokumentowaniu czynności księgowych. Faktura VAT dokumentująca przeniesienie rzeczowego prawa własności, w momencie rejestracji podlega weryfikacji właściwego organu, pod kątem spełniania formalnych wymogów i w razie dostrzeżenia dających się usunąć braków podlega uzupełnieniu. W omawianym przypadku wiązałoby się to ze złożeniem oryginalnego podpisu lub dostarczeniem umowy spółki lub uchwały wspólników, która stanowiłaby umocowanie do jednoosobowej reprezentacji takiej spółki bez ograniczeń. Abstrahując jednak od tego, iż w niniejszej sprawie uchwała spółki nr [...] (powoływana przez zbywcę jako źródło jego umocowania) okazała się sfałszowana, a umowa spółki przewiduje łączną reprezentację wszystkich wspólników w zakresie oświadczeń woli składanych osobom trzecim, to niedopuszczalnym byłoby bezkrytyczne uznanie przez organ zgodności z prawem przedłożonej faktury VAT i dokonanie automatycznej rejestracji. W żadnym wypadku nie można zakładać a priori, iż faktura zawsze stanowi wystarczający dokument stanowiący dowód własności pojazdu, bez ustalenia indywidualnych okoliczności danej sprawy, gdy już z pobieżnej analizy jej treści wynika, że zawiera braki.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem, wyrażanym w orzecznictwie, że organ może dokonać rejestracji w oparciu o ustalony niesporny stan własnościowy. Ustalenie tego stanu własnościowego może zatem być dokonane z wykorzystaniem różnych środków dowodowych, ale efekt ustaleń winien być bezsporny. Ustalenia w przedmiocie istnienia, czy nieistnienia określonego prawa lub stosunku prawnego należą do właściwości sądów powszechnych. Organy administracji dokonują zaś rejestracji na podstawie dokumentów potwierdzających niesporne stany w sferze stosunków własnościowych. W sytuacji sporu co do prawa organ administracji obowiązany jest odmówić zarejestrowania pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 14 października 1998 r., sygn. II SA 1093/98, LEX 41322 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2004 r., sygn. II SA/Wa 3046/03, LEX 173977).

Zarejestrowanie pojazdu, wbrew jednoznacznym dowodom potwierdzającym nowe okoliczności faktyczne nieznane organowi w dniu wydania decyzji sankcjonowałoby prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, tj. dokumentem, który w sposób niewątpliwy potwierdza nieprawdziwe dane. Konieczne jest w takich przypadkach, aby istniała całkowita pewność, że osoby legitymujące się takim dokumentem są rzeczywiście do tego upoważnione i są prawowitymi właścicielami pojazdu. Naruszenie tej zasady może również godzić w interesy osób trzecich (por. wyrok NSA z 02.02.2007 r., sygn. I OSK 418/06).

Przedstawione wyżej naruszenie prawa materialnego polegające na błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, miało wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy administracyjnej i stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a u.p.p.s.a. spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien uwzględnić podniesioną wyżej okoliczność i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa zastosować przepisy warunkujące prawidłowość postępowania administracyjnego, a następnie wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.

Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku oparte zostało o przepis art. 152 u.p.p.s.a.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 u.p.p.s.a. zasądzając od organu, który wydał zaskarżoną decyzję na rzecz skarżącego, uiszczoną przez niego tytułem kosztów sądowych kwotę 200 zł.