Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SAB/Gd 51/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-07-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35, art. 36
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art, 210, art. 223
journal: Dz.U. 2021 poz 2354
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.
article: art, 13
journal: Dz.U. 2022 poz 91
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 149 par. 1, par. 1a, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 lipca 2022 r. sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Wojewody [...] w sprawie rozpoznania wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do rozpoznania wniosku A. P. o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej A. P. 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu 28 października 2021 r. obywatelka Ukrainy A. P. złożyła osobiście do Wojewody Pomorskiego wniosek o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

W dniu 4 listopada 2021 r. wniosek A. P. został uzupełniony o dokumenty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

W dniu 15 listopada 2021 r. Wojewoda Pomorski zwrócił się do Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Wojewódzkiej Policji w G., Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej oraz Naczelnika Wydziału IX Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w G., tj. organów wymienionych w art. 207 ust. 2 w zw. z art. 223 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.), powoływanej dalej także jako "ustawa", o przekazanie informacji, czy wjazd A. P. na terytorium RP i jej pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności i bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

W dniu 23 grudnia 2021 r. Wojewoda Pomorski uzyskał odpowiedź Komendanta Wojewódzkiego Policji w G. na zapytanie organu z dnia 15 listopada 2021 r.,

z którego wynika m.in., że A. P. przebywając na terytorium RP naruszyła przepisy prawa o ruchu drogowym w związku z czym została ukarana mandatem kredytowanym.

Pismem z dnia 28 stycznia 2022 r. A. P. wniosła do Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie na bezczynność Wojewody Pomorskiego w sprawie z wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. W uzasadnieniu strona wskazała, że organ powinien procedować bez zbędnej włoki, a decyzja powinna zostać wydana najpóźniej do dnia 28 stycznia 2022 r., co nie nastąpiło.

W związku z odpowiedzią Komendanta Wojewódzkiego Policji w G., pismem z dnia 3 lutego 2022 r., Wojewoda Pomorski wystąpił do ustanowionego przez wnioskodawczynię pełnomocnika o przedłożenie w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma dowodu opłacenia mandatu karnego kredytowanego za wykroczenie drogowe popełnione w dniu 5 maja 2021 r. w G.

W dniu 3 lutego 2022 r. do organu wpłynęła kopia zaświadczenia wydanego przez Straż Miejską w G. informującego o opłaceniu mandatu karnego kredytowanego z dnia 5 maja 2021 r. Z kolei w dniu 4 lutego 2022 r. do urzędu wpłynęła dodatkowo kopia bankowego potwierdzenia wykonania operacji dotyczącej zapłaty przedmiotowego mandatu.

W dniu 3 lutego 2022 r. A. P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego

w sprawie z jej wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, w której skarżąca wniosła o:

1) zobowiązanie organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do wydania decyzji w sprawie w ciągu dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się wyroku,

2) stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności,

3) stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

4) wymierzenie organowi na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. grzywny w wysokości określonej wart. 154 § 6 p.p.s.a. lub

5) przyznanie od organu na rzecz skarżącej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

6) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. oraz

7) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wynikająca z art. 223 w związku

z art. 210 ustawy o cudzoziemcach (uwzględniająca art. 7 ust. 1 ustawy z dnia

17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw) norma stanowi realizację postanowienia zawartego w art. 35 § 4 k.p.a.,

który przewiduje, iż przepisy szczególne mogą ustanowić inne terminy niż przewidziane w § 3 i 3a. Oznacza to jednak, że art. 223 w związku z art. 210 ustawy

o cudzoziemcach, zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali, uchylają jedynie normy zawarte w art. 35 § 3 i 3a k.p.a., nie uchylają zatem norm przewidzianych

w art. 35 § 1 i 2 k.p.a. Wynika z tego, że organ powinien działać bez zbędnej zwłoki

i bez zbędnej zwłoki powinny być załatwione te sprawy, w przypadku których

do podania dołączono wszystkie niezbędne dowody.

Wykładnia wskazanych przepisów prowadzi do jednoznacznego wniosku,

że w sprawie organ ma procedować bez zbędnej zwłoki, a decyzja powinna zostać wydana najpóźniej do 28 stycznia 2022 r. Pomimo tego decyzja w sprawie

nie została wydana. Podobnie z uwagi na to, że do podania załączone zostały wszystkie niezbędne dokumenty, otrzymawszy w dniu 28 stycznia 2022 r. ponaglenie, Wojewoda Pomorski powinien był wydać decyzję bez zbędnej zwłoki, nie później niż

do 28 stycznia 2022 r., a już na pewno po otrzymaniu ponaglenia. Zamiast tego organ podjął niezasadne działania. Strona skarżąca została wezwana do wykazania, że opłaciła otrzymany dnia 5 maja 2021 r. mandat, który został opłacony w tym samym dniu. Żądanie od strony wykazania, że nie posiada zaległości typu podatkowego było niecelowe. Składając w październiku 2021 r. zestaw dokumentów strona przedłożyła zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach i jeśli posiadałaby nieopłacony mandat z maja 2021 r., to zaświadczenia takiego by nie otrzymała. Nadto, organ ma dostęp poprzez sieci teleinformatyczne do rejestrów państwowych ZUS i KAS, mógł więc zweryfikować, czy mandat został opłacony.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że czas rozpatrywania wniosku A. P. wynikał ze złożoności samej procedury udzielenia tego rodzaju zezwolenia pobytowego, ściśle określonej w ustawie o cudzoziemcach. Organ wskazał, że czynności wyjaśniające zostały podjęte niezwłocznie po osobistym złożeniu wniosku w dniu 28 października 2021 r., kiedy to organ zwrócił się do organów wymienionych w art. 207 ust. 2 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach o przekazanie informacji czy wjazd A. P. na terytorium RP i jej pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności i bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pismem z dnia 3 lutego 2022 r. A. P. została wezwana na podstawie art. 219 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach do przedłożenia dowodu opłacenia mandatu kredytowanego za wykroczenie drogowe popełnione w dniu 5 maja 2021 r.

Ponadto organ wskazał, że zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 91), która weszła w życie w dniu 29 stycznia 2022 r., jeżeli terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 210 w związku z art. 223 ustawy o cudzoziemcach rozpoczęły swój bieg przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach, biegną one od nowa od dnia wejście w życie tej ustawy. W związku z powyższym, termin we wszystkich trwających postępowaniach, tj. dotyczących wniosków złożonych przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, rozpoczyna bieg na nowo. Zgodnie z art. 210 ust. 1 w związku z art. 223 ustawy o cudzoziemcach, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy, a rozpoczęcie biegu terminu na załatwienie sprawy zależne jest od wystąpienia ostatniego ze zdarzeń wymienionych w art. 210 ust. 2. W związku z tym, zdaniem organu, ustawowy termin na rozpatrzenie wniosku nie został przekroczony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Przepis art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4, stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie – zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. - sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto – stosownie do brzmienia art. 149 § 2 p.p.s.a. - orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Z normy art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, przy czym osoba, która wniosła stosowne ponaglenie nie musi czekać na jego rozpoznanie przez organ właściwy ani na upływ terminu do jego rozpoznania.

Skarżąca przed wniesieniem skargi wniosła do ponaglenie na niezałatwienie w sprawy terminie (pismo z dnia 28 stycznia 2022 r. akta administracyjne).

Z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy - w ustalonym przepisami terminie - organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane.

Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada szybkości postępowania. Istota tej zasady sprowadza się do stwierdzenia, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie powinny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast – zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. - załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, przy czym – stosownie do § 4 - przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Ustawa o cudzoziemcach w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku zawierała uregulowanie, zgodnie z którym postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego powinno zakończyć się nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia jego wszczęcia (art. 210 w związku z art. 223 ustawy).

Z dniem 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91), zwana dalej także "ustawą zmieniającą".

Od tej daty, zgodnie z art. 210 ust. 1 w związku z art. 223 ustawy, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały wydaje się w terminie 6 miesięcy. Nadto w art. 210 ust. 2 ustawy wskazano, że termin ten biegnie dopiero od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.

Skarżąca złożyła wniosek osobiście w dniu 28 października 2021 r. w dacie obowiązywania przepisów ustawy sprzed zamiany wprowadzonej ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. Trzymiesięczny termin rozpoznania sprawy upłynął w dniu 28 stycznia 2022 r. przed datą wejścia w życie przepisów ustawy zmieniającej.

Opisane okoliczności miały zatem miejsce przed wejściem w życie znowelizowanych przepisów ustawy o cudzoziemcach.

Skarga do Sądu została natomiast wniesiona w dniu 3 marca 2022 r., w związku z faktem, że organ nie zakończył postępowania wydaniem decyzji.

Rozważenia w sprawie wymagało, jakie znacznie dla oceny wniesionej skargi ma zmiana ustawy o cudzoziemcach wprowadzona ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. Ustawa nowelizująca w przepisie art. 13 zawierała przepisy intertemporalne stanowiąc, że:

1. W postępowaniach prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy mają zastosowanie przepisy art. 7 ust. 3, art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4, art. 112a, art. 203 ust. 2a i 2b oraz art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

2. Jeżeli w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 wojewoda wezwał cudzoziemca lub jednostkę przyjmującą, o której mowa w art. 3 pkt 5b ustawy zmienianej w art. 1, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, nie stosuje się przepisów art. 106 ust. 2a i 2b, art. 106a ust. 3 i 4 i art. 203 ust. 2a i 2b ustawy zmienianej w art. 1. W tym przypadku terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a ust. 1 lub art. 210 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, biegną od dnia upływu terminu wyznaczonego przez wojewodę, a jeżeli termin ten upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy - od dnia jej wejścia w życie.

3. Jeżeli terminy załatwiania spraw, o których mowa w art. 112a lub w art. 210 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, rozpoczęły swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegną one od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Z art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej wynika zatem, że od daty jej wejścia w życie winien rozpocząć bieg nowy 6-miesięczny termin załatwienia przez organ sprawy.

W ocenie Sądu, przepis ten nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, w której termin rozpoznania wniosku upłynął w całości w okresie obowiązywania poprzedniego stanu prawnego.

Zasada niedziałania prawa wstecz uznawana jest za jedną z podstawowych składników formuły demokratycznego państwa prawnego w zakresie stanowienia i stosowania prawa, a jej nieprzestrzeganie narusza pewność prawa (por. Jerzy Oniszczuk, Konstytucja RP w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Kraków 2000, s. 66). Wymaga ona, by nie stanowić norm prawnych, które nakazywałyby stosować nowo ustanowione normy prawne do zdarzeń, które miały miejsce przed ich wejściem w życie (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 sierpnia 1990 r., K 7/90, OTK 1990, Nr 1, poz. 5, s. 51).

Zasada lex retro non agit jest adresowana przede wszystkim do ustawodawcy i zakazuje mu stanowienie norm prawnych, które miałyby być stosowane do zdarzeń, które miały miejsce i zostały zakończone przed wejściem w życie tych norm (por. Proces prawotwórczy w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego dotyczące zagadnień związanych z procesem legislacyjnym. Warszawa 2015, s. 48 i nast. oraz przytoczone tam orzecznictwo TK). Zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, można od niej odstąpić, jednakże wyjątkowo, jeżeli przemawia za tym konieczność ochrony innych wartości konstytucyjnych niż bezpieczeństwo prawne i zaufanie obywateli do państwa zagrożone pogorszeniem ich sytuacji prawnej wskutek nałożenia na nich określonych obowiązków z mocą wsteczną. (wyrok NSA z dnia 26 X 2017, sygn. akt II GSK 24/16).

W sprawie skarżącej zastosowanie nowowprowadzonej normy prawnej stanowiłoby niedopuszczalne i nieusprawiedliwione działanie prawa wstecz. Nowa regulacja sięga do okresu, w którym organ był zobowiązany załatwić sprawę skarżącej, i sanuje stan bezczynności, w którym - w świetle realiów sprawy - organ się znalazł. Sąd nie znajduje przesłanek, wartości i zasad, które usprawiedliwiałyby wsteczne zastosowanie prawa w rozpoznawanej sprawie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2022 r. sygn. akt II SAB/Wr 402/22).

W ocenie Sądu, uchylenie zaistniałego skutku prawnego w postaci wszczęcia postępowania administracyjnego w drodze późniejszego aktu prawnego (ustawy nowelizującej) uznać należało za pozbawione uzasadnienia naruszenie zakazu niedziałania prawa wstecz, wynikającego z konstytucyjnej zasady państwa prawnego zawartej w art. 2 Konstytucji RP.

Ustalenie terminu rozpoznania sprawy przez organ winno zatem nastąpić na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy zmieniającej.

Nadto ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 830), dodano w ustawie z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 583 ze zm.) obowiązujący od 15 kwietnia 2022 r. art. 100c ust. 1-4, dotyczący prowadzonych przez wojewodę postępowań w zakresie udzielenia cudzoziemcom zezwoleń na pobyt czasowy, pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego oraz zmian i cofnięcia tych zezwoleń. Stanowi on, że do dnia 31 grudnia 2022 r. zawieszony został bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców prowadzonych na podstawie ustawy o cudzoziemcach, w tym również w sprawach zezwoleń pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiego. W okresie zawieszenia biegu terminów nie stosuje się przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie. Ponadto w okresie tym, organowi prowadzącemu postępowanie nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie zawieszenia biegu terminów, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 100c taj ustawy może zatem, co do zasady, znajdować zastosowanie jedynie do ściśle określonego kręgu postępowań - z wniosków obcokrajowców - obywateli Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa.

Skarżąca jest obywatelką Ukrainy, jednak nie jest ona osobą, która przybywa do Polski w związku z konfliktem zbrojnym. Powołany przepis nie może mieć zatem zastosowania do oceny bezczynności organu w sprawie z jej wniosku. Nadto powołana zasada niedziałania prawa wstecz przemawiałaby przeciwko stosowaniu tego unormowania w niniejszej sprawie.

Organ zobowiązany był zakończyć postępowanie do dnia 28 stycznia 2022 r. Do dnia orzekania w lipcu 2022 r. organ nie rozpoznał złożonego wniosku.

Długotrwałość postępowania nie była spowodowana zaniechaniami skarżącej, która niezwłocznie wykonywała zobowiązania organu, lecz nieuzasadnionymi przerwami pomiędzy poszczególnymi czynnościami organu (organ ponad miesiąc zwlekał z przesłaniem skarżącej ostatniego zobowiązania, brak jest także informacji by podejmował on jakiejkolwiek działania w sprawie od 4 lutego 2022 r.).

Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności naruszając zasady i terminy określone w art. 210 w związku z art. 223 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 12 k.p.a.

W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności jak i wobec braku informacji o zakończeniu postępowania w sprawie, zasadnym było zobowiązanie organu do rozpoznania założonego przez skarżącą wniosku, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Biorąc pod uwagę zaistniałą zmianę stanu prawnego, Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a).

Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, to naruszenie niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, gdyż przekroczenie to musi być znaczne i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. m.in. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt II SAB/Bk 38/17; WSA w Łodzi z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SAB/Łd 13/17; WSA w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt II SAB/Kr 35/17). W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 652/15).

Przekroczenie przez organ terminu załatwienia spraw miało miejsce począwszy od dnia 29 stycznia 2022 r. Organ nie wydając decyzji mógł przypuszczać, że norma ustawy zmieniającej dotycząca ponownego, przedłużonego 6-miesięcznego terminu do rozpoznania sprawy winna być w sprawie skarżącej stosowana. Przemawia to za uznaniem, że bezczynności organu nie można ocenić jako zaistniałej z rażącym naruszeniem prawa.

W orzecznictwie wskazano, że przyznanie sumy pieniężnej ma przede wszystkim charakter kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1662/16). W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec strony środka kompensacyjnego. Podobnie, orzeczenie o grzywnie, która ma charakter represyjny, powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt II OSK 1769/17).

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd stwierdził, że wniosek skarżącej o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, o zasądzenie sumy pieniężnej oraz wymierzenie organowi grzywny nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w tym zakresie.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz.1800 ze zm.) zasądzając od organu na rzecz skarżącej 597 zł. Na kwotę tę składają się uiszczony przez skarżącą wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego skarżącego adwokata (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).