Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 206/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6196 Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Biura Ochrony Rządu
Hasła tematyczne: Służba Bezpieczeństwa
Skarżony organ: Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 114 ust. 1,  art. 121 ust. 3,  art. 122 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2002 nr 74 poz 676
law: Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi W. S. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowa wypłaty uposażenia 1) uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz poprzedzający go rozkaz personalny z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] czerwca 2007 roku W.S. wystąpił

z wnioskiem do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o wyliczenie należnego wynagrodzenia za okres [...] miesięcy – od [...] czerwca 2002 roku do [...] października 2004 roku oraz wypłacenie różnicy pomiędzy kwotą, którą otrzymał będąc na zasiłku dla bezrobotnych oraz pozostając w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę zawartej z innym pracodawcą, a tym co mógłby otrzymać będąc funkcjonariuszem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Pismem z [...] sierpnia 2007 roku sprecyzował swoje żądanie wnosząc o wypłatę za ten okres pełnego wynagrodzenia oraz innych świadczeń pieniężnych z należnymi ustawowymi odsetkami.

Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 roku, utrzymanym w mocy rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] września 2007 roku, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego odmówił wypłaty żądanego uposażenia oraz innych świadczeń pieniężnych za wnioskowany okres, ponieważ jego zdaniem w okresie od [...] lipca 2002 roku do [...] października 2004 roku nie istniał stosunek służbowy W. S., bowiem status funkcjonariusza odzyskał on dopiero od dnia uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 789/04 z dnia 26 lipca 2004 roku.

Po rozpoznaniu skargi złożonej przez W.S. na rozkaz w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 stycznia 2008 roku, sygn. akt II SA/Wa 1986/07 uchylił zaskarżony oraz poprzedzający go rozkaz.

Sąd wskazał, że stosunek służbowy skarżącego wobec niezastosowania przez organ przy wypowiedzeniu w 2002 roku przepisu art. 60 ust.4 ustawy z dnia 24 maja 2002 roku o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. nr 74, poz. 676 ze zm. dalej jako ustawa o ABW i AW) i skróceniu okresu ochronnego

z 6 miesięcy do 1 miesiąca, spowodował, że stosunek ustał dopiero z dniem [...] lipca 2002 roku. Miało to wpływ na kwestię wypłaty świadczeń za okres od [...] lipca 2002 roku do [...] grudnia 2002 roku.

W dniu [...] maja 2008 roku W.S. kolejny raz sprecyzował swoje żądanie i wniósł o wypłatę uposażenia oraz innych świadczeń za okres od [...] lipca 2002 roku do [...] października 2004 roku.

Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2008 roku nr [...] utrzymanym w mocy rozkazem personalnym nr [...] z dnia

[...] sierpnia 2008 roku odmówił wypłaty uposażenia za okres od [...] lipca 2002 roku do [...] października 2004 roku.

Organy wydając przedmiotowe rozstrzygnięcia, mając na uwadze wskazania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 roku, sygn. akt II SA/Wa 1986/07, wskazywały na potrzebę analizy ustalenia prawa do uposażenia skarżącego w dwóch przedziałach czasowych tj. od [...] sierpnia 2002 roku do [...] grudnia 2002 roku oraz od [...] stycznia 2003 roku do [...] października 2004 roku.

W odniesieniu do pierwszego okresu organ podniósł, że stwierdzenie przez Sąd istnienia stosunku służbowego w podanym przedziale czasu, nie zwalnia organu, przy ustalaniu prawa funkcjonariusza do uposażenia od zbadania, czy zaistniały przesłanki do jego wypłacenia, w szczególności czy roszczenie jest nadal wymagalne. Jest to bowiem roszczenie o charakterze pieniężnym i jako takie, zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy o ABW i AW ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia w którym stało się wymagalne.

Według organów podstawę do wymagalności tego roszczenia stanowiło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, syg. akt K 45/02 z dnia 20 kwietnia 2004 roku, które zostało opublikowane w dniu 12 maja 2004 roku. W tej dacie rozpoczął swój bieg termin wymagalności. W związku z powyższym 3 letni termin przedawnienia upłynął w dniu 12 maja 2007 roku.

Odnośnie drugiego przedziału czasowego tj. od [...] stycznia 2003 roku do

[...] października 2004 roku, organ zauważył, że zgodnie z dokonaną przez Sąd oceną prawną, stosunek służbowy W.S. ustał z dniem [...] grudnia 2002 roku. Stosunek ten został reaktywowany dopiero z dniem [...] października 2004 roku i z tego względu nie ma podstaw do żądania jakichkolwiek świadczeń za ten okres.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowaną wcześniej argumentację.

Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 589/08, po rozpoznaniu skargi W.S. na rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 roku oddalił skargę.

Odnośnie pierwszego przedziału czasowego tj. od [...] sierpnia 2002 roku do [...] grudnia 2002 roku Sąd podzielił stanowisko organu, że podstawę roszczenia skarżącego za ten okres stanowi orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt

K 45/02 opublikowane w DZ.U nr 109, poz. 1159 z dnia 12 maja 2004 roku.

W ocenie Sądu data publikacji tego wyroku, wyznacza datę wymagalności roszczenia, od której należy liczyć termin jego przedawnienia. Zgodnie z art. 122 ust.1 ustawy o ABW i AW roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 letniego okresu przedawnienia, licząc od dnia wymagalności roszczenia. W niniejszym przypadku termin przedawnienia upłynął w dniu 12 maja 2007 roku. Wniosek o jego wypłatę skarżący złożył dopiero w dniu [...] czerwca 2007 roku.

Sąd uznał, że przed wyżej wskazaną datą skarżący nie podejmował działań, które spowodowałyby przerwanie biegu przedawnienia. Z tego względu podnoszony przez organ zarzut przedawnienia Sąd uznawał za skuteczny.

Jeżeli chodzi o odmowę wypłaty uposażenia za pozostały okres tj. od [...] stycznia 2003 roku Sąd również uznał stanowisko organu za prawidłowe.

W tym zakresie powołał się na ocenę prawną dokonaną wcześniej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 stycznia 2008 roku, sygn. akt II SA/Wa 1986/07, gdzie Sąd uznał, że stosunek służbowy W.S. ustał z dniem [...] grudnia 2002 roku. Tym samym, od dnia następnego skarżący nie pozostawał w służbie. Został do niej przywrócony na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2004 roku, sygn. akt II SA/Wa 789/04. Wyrok Sądu działa ex nunc i uchyla skutki rozkazów

o zwolnieniu ze służby od dnia uprawomocnienia się wyroku tj. od dnia

[...] października 2004 roku.

Sąd też wskazywał, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego samo przez się nie przywraca funkcjonariusza do służby, stwierdza jedynie niekonstytucyjność przepisu, na podstawie którego zwolniono funkcjonariusza ze służby.

Z tego względu w ocenie Sądu nie jest zasadne żądanie skarżącego dotyczące ustalenia prawa do wypłaty uposażenia od dnia [...] października 2004 roku.

Sąd również nie uznał za zasadne żądania dotyczącego ustalenia i wypłaty skarżącemu uposażenia od [...] lipca 2004 roku (dnia wydania wyroku uchylającego rozkazy zwolnienia ze służby).

W ocenie Sądu wydany w dniu [...] lipca 2004 roku wyrok nie wstrzymał wykonania rozkazów o zwolnieniu skarżącego ze służby. Nie jest więc możliwym wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie zwolnienia, ponieważ na dzień wydania wyroku decyzja była już wykonana.

Sąd zwracał również uwagę, że zgodnie z art. 114 ust.1 ustawy o ABW oraz AW prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe. Zgodnie zaś z art. 121 ust.3 tej ustawy prawo do uposażenia wygasa

z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa.

Zdaniem Sądu treść art. 114 ust.1 ustawy o ABW oraz AW nie może być rozumiana w ten sposób, że sam fakt mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe powoduje obowiązek wypłaty uposażenia, w oderwaniu od wykonywania przez niego powierzonych mu zadań, czy obowiązków albo w oderwaniu od gotowości do podejmowania służby. W tym zakresie Sąd wskazywał, że skarżący po zwolnieniu ze służby już w dniu [...] lipca 2002 roku zarejestrował się jako bezrobotny z prawem do zasiłku od [...] sierpnia 2002 roku. Od [...] października 2002 roku podjął zatrudnienie na stanowisku kierownika ochrony w A. spółka z o. o. Gotowość do podjęcia służby skarżący zgłosił dopiero w dniu [...] października 2004 roku.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej W.S. wyrokiem z dnia 15 stycznia 2010 roku, sygn. akt I OSK 925/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Sąd wskazywał, że stwierdzenie niekonstytucyjności art. 230 ust. 7 ustawy o ABW

i AW w zakresie określonym wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2004 roku, sygn. akt

K 45/02 oznacza, iż w stosunku do skarżącego znajduje zastosowanie art. 60 ust.4 tej ustawy, który reguluje skutki rozwiązania stosunku służbowego w wypadku likwidacji lub reorganizacji jednostki Agencji, połączonej ze zmniejszeniem obsady etatowej i wprowadza 6 miesięczny okres wypowiedzenia.

W efekcie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego rozwiązanie stosunku służbowego skarżącego nastąpiło w terminie 6 miesięcy od wejścia w życie ustawy tj. z dniem

[...] grudnia 2002 roku.

Z tego względu w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie art. 121 ust. 3 ustawy o ABW i AW, prawo do uposażenia przysługiwało skarżącemu do czasu upływu okresu wypowiedzenia. Jednocześnie Sąd zauważał, że funkcjonariuszowi któremu wypowiedziano stosunek służbowy na podstawie przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją RP na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie zawsze przysługuje prawo do uposażenia.

W kwestii przysługującego uposażenia za ten okres winny mieć zastosowanie przepisy art. 114 ust. 1 i art. 121 ust. 3 ustawy o ABW i AW.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawo do uposażenia winno wiązać się z pozostawaniem w gotowości do podjęcia służby, rozumianej nie tylko jako subiektywny zamiar podjęcia służby, ale obiektywną możliwość do wykonywania czynności funkcjonariusza Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Gotowość taką będzie na przykład wyłączać pozostawanie w innym stosunku pracy lub stosunku służbowym.

Według oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego uchybieniem Sądu, który rozpoznawał skargę, było nie poddanie ocenie kwestii związanej z deklarowaną przez skarżącego gotowością do służby, przez co nie można było jednoznacznie ocenić jego prawa do uposażenia za okres do [...] grudnia 2002 roku.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odmiennej ocenie podlegać musi okres od upływu wypowiedzenia do [...] października 2004 roku. Skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego rozciągają się jedynie na okres do dnia [...] grudnia 2002 roku. Po upływie tego okresu nie można przyjąć, że stosunek służbowy istniał, a w konsekwencji, że przysługiwało prawo do uposażenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga W. S. zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U nr 153 , poz.1269) oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. (DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności.

Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji przeprowadza ocenę zgodności decyzji z prawem.

W szczególności istotne jest ustalenie, czy w postępowaniu przed organami administracyjnymi zostały dostatecznie i w sposób prawidłowy wyjaśnione okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie, iż okoliczności te nie zostały w sposób dostateczny wyjaśnione uniemożliwia dokonanie oceny, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, a w szczególności, czy nastąpiło naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1981 roku, S.A. 910/80, ONSA 1981, nr 1, poz. 7).

Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom postępowania administracyjnego, jak też uregulowaniom prawa materialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 października 2002 roku, sygn. akt II SA 2554/04, LEX nr 77 220).

Przede wszystkim należy zauważyć, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W ocenie Sądu zarzuty skargi w zakresie naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego – art. 114 ust. 1, art. 121 ust. 3 dotyczących prawa do uposażenia oraz art. 122 ust.1 i 3 ustawy o ABW i AW w zakresie przedawnienia roszczenia do uposażenia należy uznać za zasadne.

Tak jak wskazał już w swoim wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podstawowe zasady prawa do uposażenia statuują przepisy art. 114 ust.1 oraz art. 121 ust.3 ustawy o ABW i AW, w myśl których prawo to powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe, zaś wygasa z ostatnim dniem miesiąca,

w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa.

Odnosząc te zasady do sytuacji skarżącego należy wskazać, że skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2004 roku, który orzekł, że

art. 230 ust. 7 ustawy o ABW i AW, w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie przepisów art. 60 ust.4 i art. 63 tej ustawy do funkcjonariusza, o którym mowa w art. 230 ust.4, rozciągają się na okres do [...] grudnia 2002 roku. Z tym dniem upłynął okres 6 miesięcznego wypowiedzenia, zgodnie z art. 60 ust. 4 ustawy o ABW i AW.

Po upływie tego okresu nie istniał stosunek służbowy, a w konsekwencji nie przysługiwało skarżącemu prawo do uposażenia. Tak więc za ten okres nie przysługuje skarżącemu prawo do ubiegania się o uposażenie na podstawie przepisów ustawy o ABW i AW.

Sam fakt trwania stosunku służbowego skarżącego w okresie od [...] lipca 2002 roku do [...] grudnia 2002 roku nie przesądza automatycznie o tym, że za ten cały okres przysługiwać mu będzie uposażenie. Prawo do uposażenia winno wiązać się

z pozostawaniem w gotowości do podjęcia służby, rozumianej nie tylko jako subiektywny zamiar podjęcia służby, ale obiektywną możliwość wykonywania czynności funkcjonariusza ABW.

W tym zakresie organ rozpoznając sprawę nie przeprowadził ustaleń co gotowości do podjęcia służby przez skarżącego w tym okresie. Niewątpliwie w okresie od

[...] października 2002 roku do [...] grudnia 2002 roku skarżący pozostawał w stosunku pracy, co będzie wyłączać będzie jego gotowość do służby.

Organ uznał, że roszczenie skarżącego o uposażenie uległo przedawnieniu na podstawie art. 122 ust.1 ustawy o ABW i AW, uznając że upłynął 3 letni okres przedawnienia. Organ uznał, że termin przedawnienia zaczął biec od daty publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego tj. od 12 maja 2004 roku. Wniosek o wypłatę uposażenia skarżący złożył dopiero w dniu [...] czerwca 2007 roku.

Stanowisko w przedmiocie przedawnienia prawa do uposażenia, zaprezentowane przez organ należy uznać za błędne. Bieg terminu przedawnienia prawa do uposażenia rozpoczął swój bieg od daty uprawomocnienia się wyroku z dnia 26 lipca 2004 roku, uchylającego rozkazy w przedmiocie jego zwolnienia ze służby w 2002 roku. Dopiero eliminacja z obrotu prawnego przedmiotowych rozkazów personalnych otwierała drogę skarżącemu do dochodzenia roszczeń związanych z prawem do uposażenia za okres wypowiedzenia.

W sytuacji gdy roszczenie o wypłatę uposażenia skarżący wniósł w dniu [...] czerwca 2007 roku, to nie można uznać, że upłynął okres przedawnienia roszczenia, określony w art. 122 ust. 1 ustawy o ABW i AW.

Organ ponownie rozpoznając sprawę winien ustalić prawo skarżącego do uposażenia za okres od [...] lipca 2002 do [...] grudnia 2002 roku stosując przepisy

art. 114 ust. 1 oraz art. 121 ust. 3, biorąc pod uwagę realną gotowość do świadczenia służby przez skarżącego w przedmiotowym okresie.

Z tych też względów biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a orzeczono jak na wstępie.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzono na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania – wynagrodzenia pełnomocnika.