Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1944/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-02-12 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 245 par 1,  3 i 4, art.246 par 1 pkt 2 i art. 258 par 1 i par 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od obowiązku ponoszenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2009 postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na wyżej oznaczoną decyzję w kwocie 5.469 zł R. B., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Uzasadniając wniosek wskazał, że w związku z toczącymi się sprawami zawiesił działalność gospodarczą i nie osiąga z tego tytułu żadnych przychodów. Obecnie utrzymuje się z prac dorywczych i zleceń wykonywanych na terytorium UE. Nie osiąga z tego tytułu regularnych przychodów, w związku z czym nie jest w stanie wskazać miesięcznych dochodów. Dodał, iż stan jego zdrowia się pogorszył, co ogranicza możliwość zarobkowania. Nie posiada też majątku ruchomego z którego mógłby uiścić wpis. Wskazał, że na utrzymaniu ma małoletnią córkę.

Z przedłożonych dokumentów wynika, że w 2014 r. skarżący nie uzyskał z działalności gospodarczej (prowadzonej do września) żadnych przychodów, przy czym poniósł koszty ich uzyskania w kwocie 3.000,98 zł, pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona osiąga dochód z należącego do niej gospodarstwa rolnego, wydatki na utrzymanie ich trzyosobowego gospodarstwa domowego zamykają się miesięcznie w kwocie 1.995,15 zł, ponoszone również dzięki sprzedaży samochodu żony skarżącego. Nadto wnioskodawca przesłał oświadczenie o ponoszeniu kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika procesowego ze środków pochodzących z darowizny przekazanej mu na ten cel przez ojca.

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowa-niu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2) cyt. wyżej ustawy).

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środ-ków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Zdaniem referendarza sądowego ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.

W sprawie wszczętej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie czę-ściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych przedmiotem oceny jest stan faktyczny wynikający ze złożonych oświadczeń i przedłożonych dokumentów, zaś oce-na ta musi być odnoszona do poziomu życia i statusu majątkowego innych obywateli Państwa, na których – w razie przyznania prawa pomocy - ciężar zwolnienia strony od kosztów sądowych zostałby przeniesiony. Badanie zasadności zwolnienia wnioskodawców od kosztów sądowych oparte jest na ocenie, czy stan faktyczny, na który składają się okoliczności wynikające z akt sprawy, odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. wykazaniu niemożności ponoszenia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

Postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie.

Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w świetle powołanych regulacji prawnych i wynikających z nich zasad oraz na podstawie doświadczenia życiowego referendarz sądowy doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna i rodzinna spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, tj., iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania we wszczętych przez niego sprawach bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.

Z uzasadnienia rozpoznawanego wniosku wynika wątpliwość dotycząca kosztów miesięcznego utrzymania gospodarstwa domowego skarżącego i źródeł pochodzenia środków na ich pokrywanie, prowadzonego w domu jednorodzinnym w kwocie 1.995,15zł i to w sytuacji, gdy nie korzysta on z pomocy społecznej ani innych form wsparcia państwowego, natomiast jedynym przyznanym dochodem jego trzyosobowego gospodarstwa domowego jest dochód jego żony z działalności rolniczej oraz jej oszczędności w nieznanej kwocie. Oznacza to, że posiadał on i nadal posiada inne zasoby majątkowe lub źródła, z których czerpał i czerpie środki finansowe przeznaczane na ponoszenie kosztów utrzymania siebie i swojego gospodarstwa domowego. Z akt sprawy nie wynika, jakie to były lub są zasoby, ani jaka była lub jest ich aktualna wartość. Dlatego w sprawie nie sposób mówić o wykazaniu, choćby na skutek uchylenia się przez wnioskodawcę od przedłożenia informacji o dochodach uzyskiwanych z zadeklarowanej działalności prowadzonej na terytorium UE, posiadania lub utraty zdolności wygospodarowania, w drodze korzystania ze zgromadzonego majątku lub innych źródeł, środków na ponoszenie kosztów sadowych (wpisu sądowego od skargi). Powyższe stwierdzenia prowadzą do wniosku, że skarżący nie wykazał w sposób spójny i nie budzący wątpliwości, że takiej zdolności aktualnie nie posiada.

Istotne znaczenie dla oceny wykazania podstaw przyznania prawa pomocy ma w sprawie fakt, że strona skarżąca samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu, bez względu na sposób (źródło) tego finansowania, udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Ważne w tym zakresie jest to, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą w wyżej wskazanej kwestii , tj. braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi.

W tym stanie rzeczy uzasadnione jest stwierdzenie, że na obecnym etapie po-stępowania strona skarżąca nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 1 pkt 2) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania R. B. prawa pomocy.