Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 133/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 81 par. 4, par. 5, art. 1a pkt 20
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Dnia 23 lipca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2020 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z zabezpieczenia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") oraz w zw. z art. 17 § 1, art. 18, art. 13 § 1 i § 2 i art. 1a pkt 20 w związku z art. 166b ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.; dalej jako: "u.p.e.a."), utrzymał w mocy postanowienie z [...] Nr [...], którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 26.06.2019 r. złożonego przez [...] Sp. z o.o. w [...] o "wypłatę środków na pokrycie wydatków niezbędnych dla wykonywania działalności gospodarczej w związku z zajęciem środków znajdujących się na rachunku spółki numer [...]".

W sprawie ustalony następujący stan faktyczny:

Prokuratura Regionalna w [...] w dniu [...] wydała postanowienie sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym, którym:

1. zabezpieczyła na mieniu podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. wykonanie grożących im:

a) kary grzywny, w wysokości po 500 stawek dziennych po 20 000 zł stawka,

b) środka karnego przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa w kwocie 689 481 778, 23 zł,

c) uiszczenia należności publicznoprawnej w kwocie 689 481 778, 23 zł uszczuplonej czynem zabronionym,

d) orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karnym,

2. powyższego zabezpieczenia dokonała poprzez zajęcie ruchomości w postaci pieniędzy w kwocie 1 919 690, 93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w [...] S.A. nr [...], co do którego Prokuratura Regionalna w [...] wydała w dniu [...] postanowienie o blokadzie środków - do dnia 27.07.2017 r.

Na podstawie ww. postanowienia Prokuratura Regionalna w [...] (jako wierzyciel) wystawiła zarządzenie zabezpieczenia z 12.07.2018 r. nr [...], które skierowała do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wraz z wnioskiem o zabezpieczenie środków pieniężnych w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku prowadzonym na rzecz [...] Sp. z o.o. (nr [...]). Wierzyciel wskazał jednocześnie, że zabezpieczenia dokonano przy wykorzystaniu domniemań prawnych z art. 33 § 2 i § 3 kks, które pozwalają na uznanie, iż środki pieniężne zgromadzone na rachunku ww. Spółki należą do podejrzanych: P. Ś. i K. Ś.

Zawiadomieniem z 20.07.2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. prowadzonego na rzecz [...] Sp. z o.o. w kwocie 1 919 690, 93 zł. Zawiadomienie zostało doręczone spółce [...] w trybie art. 44 k.p.a.

W dniu 10.05.2019 r. bank [...] S.A. przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690, 93 zł organowi egzekucyjnemu, który następnie ulokował ww. środki finansowe na rachunku depozytowym.

W dniu 29.05.2019 r. [...] Sp. z o.o. złożyła do organu egzekucyjnego pismo zatytułowane "Wniosek o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków pieniężnych na rachunku Spółki nr [...]". Postanowieniem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] - na podstawie art. 13 § 1 w związku z art. 166b u.p.e.a. - odmówił zwolnienia spod zajęcia środków pieniężnych zabezpieczonych zawiadomieniem z 20.07.2018 r.

Na ww. postanowienie pełnomocnik Spółki złożył zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], który w wyniku jego rozpatrzenia postanowieniem z [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie pisma z 29.05.2019 r. zatytułowanego: "Wniosek o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków pieniężnych na rachunku Spółki nr [...]". W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 13 w zw. z art. 166b u.p.e.a., Spółce nie przysługiwało prawo do wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji, gdyż nie jest w tym postępowaniu zobowiązanym.

W dniu 26.06.2019 r. [...] Sp. z o.o. złożyła do organu egzekucyjnego kolejny wniosek o "wypłatę środków na pokrycie wydatków niezbędnych dla wykonywania działalności gospodarczej w związku z zajęciem środków znajdujących się na rachunku spółki numer [...]". Na podstawie art. 166a § 2 u.p.e.a. skarżąca wniosła o zwolnienie środków w wysokości 19 951, 49 PLN na zapłatę zaległych zobowiązań spółki [...] (objętych postępowaniem sądowym za rok 2017 i 2018) wobec Wspólnoty Mieszkaniowej [...] oraz 6 524, 59 PLN na zapłatę bieżących zobowiązań spółki [...] (naliczonych za 2019 r.) wobec Wspólnoty Mieszkaniowej [...] i przelanie ich na rachunek spółki [...] bądź bezpośrednio na rachunek Wspólnoty Mieszkaniowej [...].

Postanowieniem z [...] nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] na podstawie art. 61 a § 1 w związku z art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 2096 ze zm.) oraz w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 1314 ze zm.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 26.06.2019 r. o "wypłatę środków na pokrycie wydatków niezbędnych dla wykonywania działalności gospodarczej w związku z zajęciem środków znajdujących się na rachunku spółki numer [...]".

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wyjaśnił, że 10.05.2019 r. Bank [...] S.A. przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690,93 zł na rachunek organu egzekucyjnego, który z kolei ulokował ją na oprocentowanym rachunku depozytowym. Organ uznał, że w momencie przekazania tych środków nastąpiła całkowita realizacja zajęcia, a od 13.05.2019 r. Spółka realizowała przelewy na rachunku bez uzyskiwania uprzedniej zgody na dysponowanie środkami pieniężnymi. W ocenie organu oznacza to, iż należący do spółki [...] rachunek bankowy, po całkowitym zrealizowaniu zajęcia, nie jest już objęty postępowaniem zabezpieczającym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] i tym samym organ egzekucyjny nie ma podstaw zarówno by wyrazić zgodę na dokonanie wypłat z tego rachunku, jak i jej odmówić.

Na ww. postanowienie pełnomocnik Spółki w dniu 09.08.2019 r. złożył zażalenie, zarzucając organowi naruszenie:

• art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 166b u.p.e.a., poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pozwalających na zebranie i rozpoznanie całego materiału dowodowego,

• art. 13, art. 166a § 2 w związku z art. 166b u.p.e.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę zwolnienia spod zajęcia środków zabezpieczonych zawiadomieniem nr [...],

• art. 160 § 1 u.p.e.a., poprzez błędne przyjęcie, że zdeponowanie środków na rachunku depozytowym organu, czyni wniosek o zwolnienie części środków bezprzedmiotowym.

W związku z tym pełnomocnik skarżącej Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie środków w wysokości 26 476,08 zł.

W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik przytoczył okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, podsumowując, że organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] odmówił zwolnienia spod zajęcia środków zabezpieczonych na podstawie zawiadomienia z 20.07.2018 r., wskazując, że zabezpieczona kwota została przekazana na rachunek depozytowy, zatem nastąpiła całkowita realizacja zajęcia i środki nie mogą podlegać zwolnieniu, bo nie są już objęte egzekucją. Zdaniem pełnomocnika, nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem organu egzekucyjnego, gdyż art. 166a u.p.e.a. ustanawia zakaz rozporządzania składnikami majątku zajętymi w celu zabezpieczenia, jednak z pewnymi wyjątkami. Wskazał w związku z tym, że w myśl art. 166a § 2 ww. ustawy, w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Co więcej § 3 ww. przepisu wskazuje, że samo zajęcie zabezpieczające nie pozbawia zobowiązanego prawa do polecenia zapłaty zabezpieczonej należności pieniężnej ze środków pieniężnych znajdujących się na rachunku, o którym mowa w art. 165 § 2 u.p.e.a. Powyższe - zdaniem pełnomocnika spółki [...] - znajduje potwierdzenie w doktrynie i jest konsekwencją tego, że postępowanie zabezpieczające nie jest właściwą egzekucją, a zarządzenie zabezpieczenia ma jedynie walor zarządzenia tymczasowego. W jego ocenie, stanowisko organu egzekucyjnego, jakoby nastąpiła całkowita realizacja zajęcia, jest merytorycznie nieuzasadnione. Środki te mogą podlegać zwolnieniu, ponieważ nie doszło do całkowitej realizacji dokonanego zajęcia. Zajęte środki wpłaca się na oprocentowany rachunek organu egzekucyjnego (w myśl art. 165 § 2 cytowanej wyżej ustawy), co oznacza, że celem tego przekazania na rachunek depozytowy jest dalsze zabezpieczenie środków, a nie ich egzekucja. W przekonaniu pełnomocnika żalącej Spółki, prawidłowa analiza orzecznictwa powinna prowadzić do wniosku, iż zwolnienie jest możliwe na każdym etapie postępowania zabezpieczającego. Pełnomocnik stwierdził, że wykładnia organu egzekucyjnego w sposób nieuzasadniony utożsamia postępowanie zabezpieczające z egzekucyjnym, a ponadto pozbawia strony jakichkolwiek środków prawnych zmierzających do ochrony jej sytuacji majątkowej, w przypadku niewykonania przez bank obowiązków określonych w art. 81 § 4 u.p.e.a. Pełnomocnik spółki powołując art. 13 § 1 u.p.e.a. i odwołując się do "ważnego interesu", o którym mowa w przepisie podniósł, że zwolnienie środków ma niebagatelne znaczenie dla dalszego funkcjonowania żalącej spółki, albowiem umożliwi uregulowanie jej zobowiązań. Pełnomocnik dodał także, że do wniosku z 26 czerwca 2019 roku zostały dołączone dokumenty świadczące o konieczności poniesienia wydatków związanych z wykonywaniem działalności gospodarczej. Wskazał także, że ostatnie wpływy na rachunek [...] Sp. z o.o. wynosiły 615 zł – za maj 2019 r. i 4 615 zł – za czerwiec 2019 r. i nie pozwalają one na regulowanie zobowiązań. Ich nieuregulowanie może zaś spowodować wszczęcie egzekucji.

Po dokonanej analizie materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] miał podstawy do wydania ww. rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku spółki [...] z 26.06.2019 r. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, o odmowie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie świadczą inne okoliczności, niż wskazane w zaskarżonym postanowieniu organu pierwszej instancji.

Organ zaznaczył, iż w omawianym przypadku pełnomocnik [...] Sp. z o.o. wnosząc - pismem z 26.06.2019 r. - o "wypłatę środków na pokrycie wydatków niezbędnych dla wykonywania działalności gospodarczej w związku z zajęciem środków znajdujących się na rachunku spółki numer [...]", powołał art. 166a § 2 u.p.e.a. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku, wyjaśniając, iż 10.05.2019 r. Bank [...] S.A. przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690,93 zł na rachunek organu egzekucyjnego, który z kolei ulokował ją na oprocentowanym rachunku depozytowym. Organ uznał zatem, że w momencie przekazania tych środków nastąpiła całkowita realizacja zajęcia, a od 13.05.2019 r. rachunek bankowy spółki nie jest już objęty postępowaniem zabezpieczającym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] i tym samym organ egzekucyjny nie ma podstaw zarówno by wyrazić zgodę na dokonanie wypłat z tego rachunku, jak i jej odmówić.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] zauważył, że w myśl art. 166a § 1 u.p.e.a., zobowiązany nie może rozporządzać składnikiem majątkowym zajętym w celu zabezpieczenia, z zastrzeżeniem § 2 i 3. Jak wskazuje § 2 ww. przepisu, w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Stosownie przy tym do art. 166a § 3 cytowanej ustawy, zajęcie zabezpieczające nie pozbawia zobowiązanego prawa do polecenia zapłaty zabezpieczonej należności pieniężnej ze środków pieniężnych znajdujących się na rachunku, o którym mowa w art. 165 § 2. A zatem, zdaniem organu uprawnienie do żądania dokonania wypłat z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego, o którym mowa w art. 166 § 2 ww. ustawy, przysługuje wyłącznie zobowiązanemu.

Organ powołując następnie treść art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że podstawą wystawienia zarządzenia zabezpieczenia z dnia 12.07.2018 r. jest postanowienie z [...] sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym, którym Prokuratura Regionalna w [...] zabezpieczyła na mieniu podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. wykonanie grożących im: kary grzywny, środka karnego przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa, uiszczenia należności publicznoprawnej oraz orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karnym i postanowiła dokonać powyższego zabezpieczenia poprzez zajęcie ruchomości w postaci pieniędzy w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w [...] S.A. nr [...]. W ocenie organu z powyższego postanowienia Prokuratury Regionalnej w [...] (która w analizowanej sprawie posiada status wierzyciela) wynika, że zobowiązanymi (tj. osobami, na których majątku zabezpieczono wykonanie przyszłego obowiązku) są: P. Ś. i K. Ś. To na ich mieniu - jako podejrzanych - zostało zabezpieczone wykonanie orzeczenia z [...] sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym. Przy czym w postanowieniu tym Prokuratura Regionalna w [...] wskazała, iż dokonane ustalenia pozwalają na uznanie, że środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym [...] Sp. z o.o. w rzeczywistości należą do podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. W związku z powyższym uznano, że w sprawie zachodzą domniemania prawne, o których mowa w art. 33 § 2 i § 3 ustawy z 10.09.1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1958 ze zm.; dalej jako: "kks").

Organ odwoławczy powołując kolejno treść art. 33 § 2 i 3 ww. ustawy, art. 195a § 1 w związku z art. 187 ustawy z dnia 06.06.1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2019 r., poz. 676 ze zm.; dalej jako: "kkw"), wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], na skutek skierowanego do niego do realizacji zarządzenia zabezpieczenia z 12.07.2018 r. nr [...] wystawionego przez Prokuraturę Regionalną w [...], dokonał zajęcia zabezpieczającego środków pieniężnych w kwocie 1 919 690,93 zł znajdujących się na rachunku bankowym w [...] S.A. prowadzonym na rzecz [...] Sp. z o.o. Jednakże powołane powyżej okoliczności oraz przepisy prawa wskazują, że w niniejszej sprawie [...] Sp. z o.o. nie ma statusu zobowiązanego. To zaś w konsekwencji oznacza, że ww. Spółce nie przysługiwało prawo do wystąpienia z wnioskiem o "wypłatę środków na pokrycie wydatków niezbędnych dla wykonywania działalności gospodarczej w związku z zajęciem środków znajdujących się na rachunku spółki numer [...]", na podstawie art. 166a § 2 u.p.e.a. Dlatego też Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził, że w omawianej sprawie nie ma podstaw do merytorycznego rozpatrzenia żądania Spółki z dnia 26.06.2019 r. w oparciu o art. 166a § 2 u.p.e.a., gdyż zaistniały przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku, na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a.

Co do argumentacji zawartej w zażaleniu z 09.08.2019 r., a dotyczącej naruszenia art. 13 i art. 166a § 2 w związku z art. 166b u.p.e.a., poprzez nieuzasadnioną odmowę zwolnienia spod zajęcia środków zabezpieczonych zawiadomieniem nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wyjaśnił, że - wbrew twierdzeniu pełnomocnika Spółki zaskarżonym rozstrzygnięciem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie odmówił zwolnienia spod zajęcia ww. środków (a właściwie nie odmówił wypłaty żądanej kwoty z rachunku bankowego), lecz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie żądania Spółki z dnia 26.06.2019 r. Zatem, w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny nie oceniał merytorycznie zasadności żądania Spółki, które zostało uznane za wniosek złożony w trybie art. 166a § 2 ww. ustawy. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., gdyż pełnomocnik Spółki nie wskazał, jakie czynności, służące dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz pozwalające na zebranie i rozpoznanie całego materiału dowodowego, nie zostały podjęte w niniejszej sprawie.

W odniesieniu zaś do uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia, w którym organ pierwszej instancji wskazał na inną, aniżeli organ odwoławczy okoliczność powodującą konieczność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] podkreślił, że okoliczność ta nie wpływa na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia z [...] albowiem organ odwoławczy, w świetle art. 15 k.p.a., oprócz ponownego rozpoznania sprawy, jest też uprawniony do kontroli decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji i konwalidowania uchybień jakich dopuścił się tenże organ. W postanowieniu z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wyjaśnił jakie przyczyny w omawianej sprawie decydują o zasadności wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 26.06.2019 r. o "wypłatę środków na pokrycie wydatków niezbędnych dla wykonywania działalności gospodarczej w związku z zajęciem środków znajdujących się na rachunku spółki numer [...]".

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] nie stwierdził zatem podstaw do uwzględnienia zażalenia pełnomocnika spółki [...] z 09.08.2019 r. i zmiany zaskarżonego postanowienia z [...].

Skargę na powyższe postanowienie organu wniosła [...] Sp. z o.o. w [...], zaskarżając je w całości oraz zarzucając naruszenie przepisów:

1/ art. 1a ust. 20 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że skarżąca nie miała legitymacji do żądania zwolnienia środków spod egzekucji i w konsekwencji wadliwe umorzenie postępowania zainicjowanego pismem z dnia 29 maja 2019 r. złożonym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] ("Wniosek o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków pieniężnych na rachunku Spółki nr [...]");

2/ art. 7, art. 77 §, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 166b u.p.e.a. poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pozwalających na wyczerpujące zebranie i rozpoznanie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, które pozwoliłoby na uznanie iż skarżącemu przysługuje legitymacja do złożenia wniosku o zwolnienie środków na wypłatą wynagrodzenia oraz zażalenia na postanowienie odmawiające zwolnienia środków.

W oparciu o wskazane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], a także zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] i Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podstawowa zasada sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 zwanej dalej: "p.p.s.a.").

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji (postanowienia), stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], który postanowieniem z [...], nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku [...] Sp. z o.o. z dnia 26.06.2019 r. o "wypłatę środków na pokrycie wydatków niezbędnych dla wykonywania działalności gospodarczej w związku z zajęciem środków znajdujących się na rachunku spółki numer [...]". Jako podstawę wniosku z 26 czerwca 2019 r. spółka [...] wskazała art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W myśl tego przepisu, zobowiązany nie może rozporządzać składnikiem majątkowym zajętym w celu zabezpieczenia, z zastrzeżeniem § 2 i 3 (art. 166a § 1). W okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej (art. 166a § 2). Zajęcie zabezpieczające nie pozbawia zobowiązanego prawa do polecenia zapłaty zabezpieczonej należności pieniężnej ze środków pieniężnych znajdujących się na rachunku, o którym mowa w art. 165 § 2 (art. 166a § 3).

Zgodzić się należy z Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w [...], iż z powyższej regulacji wynika bezspornie, że uprawnienie do żądania dokonania wypłat z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego, o którym mowa w art. 166 § 2 ww. ustawy, przysługuje wyłącznie zobowiązanemu.

Definicja zobowiązanego została zamieszczona w art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w dziale I ww. ustawy. Powyższy przepis, mający odpowiednie zastosowanie w postępowaniu zabezpieczającym (p. art. 166b u.p.e.a.), stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym - rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają.

Tymczasem, jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, podstawą wystawienia zarządzenia zabezpieczenia z dnia 12.07.2018 r. nr [...] jest postanowienie z dnia [...] sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym, którym Prokuratura Regionalna w [...] zabezpieczyła na mieniu podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. wykonanie grożących im: kary grzywny, środka karnego przepadku równowartości korzyści majątkowej osiągniętej z przestępstwa, uiszczenia należności publicznoprawnej oraz orzeczenia o kosztach sądowych w postępowaniu karnym i postanowiła dokonać powyższego zabezpieczenia poprzez zajęcie ruchomości w postaci pieniędzy w kwocie

1 919 690,93 zł, znajdujących się na rachunku bankowym w [...] S.A. nr [...].

Z postanowienia Prokuratury Regionalnej w [...] (wierzyciela) wynika, że zobowiązanymi (tj. osobami, na których majątku zabezpieczono wykonanie przyszłego obowiązku) są: P. Ś. i K. Ś. To na ich mieniu - jako podejrzanych - zostało zabezpieczone wykonanie orzeczenia z dnia 27.07.2017 r. sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym. Przy czym w postanowieniu tym Prokuratura Regionalna w [...] wskazała, iż dokonane ustalenia pozwalają na uznanie, że środki pieniężne znajdujące się na rachunku bankowym [...] Sp. z o.o. w rzeczywistości należą do podejrzanych P. Ś. oraz K. Ś. W związku z powyższym uznano, że w sprawie zachodzą domniemania prawne, o których mowa w art. 33 § 2 i § 3 kks.

W myśl art. 33 § 2 ww. ustawy, w razie skazania za przestępstwo skarbowe, z którego popełnienia sprawca osiągnął, chociażby pośrednio, korzyść majątkową dużej wartości, albo przestępstwo skarbowe, z którego sprawca osiągnął lub mógł osiągnąć, chociażby pośrednio, korzyść majątkową, zagrożone karą pozbawienia wolności, której górna granica jest wyższa niż 3 lata, lub popełnione w zorganizowanej grupie albo związku mających na celu popełnienie przestępstwa skarbowego, za korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa uważa się mienie, które sprawca objął we władanie lub do którego uzyskał jakikolwiek tytuł w okresie 5 lat przed popełnieniem przestępstwa skarbowego do chwili wydania chociażby nieprawomocnego wyroku, chyba że sprawca lub inna zainteresowana osoba przedstawi dowód przeciwny. Z kolei art. 33 § 3 ww. ustawy stanowi, że jeżeli mienie stanowiące korzyść uzyskaną z popełnienia przestępstwa, o którym mowa w § 2, zostało przeniesione na osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej, faktycznie lub pod jakimkolwiek tytułem prawnym, uważa się, że rzeczy będące w samoistnym posiadaniu tej osoby lub jednostki oraz przysługujące jej prawa majątkowe należą do sprawcy, chyba że na podstawie okoliczności towarzyszących ich nabyciu nie można było przypuszczać, że mienie to, chociażby pośrednio, pochodziło z czynu zabronionego.

Jak wynika ponadto z art. 195a § 1 kkw, jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek, czy grzywnę, to prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości urzędowi skarbowemu właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, czyli organowi egzekucyjnemu w rozumieniu art. 1a pkt 7 u.p.e.a., co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...], na skutek skierowanego do niego do realizacji zarządzenia zabezpieczenia z dnia 12.07.2018 r. nr [...] wystawionego przez Prokuraturę Regionalną w [...], dokonał zatem zajęcia zabezpieczającego środków pieniężnych w kwocie 1 919 690, 93 zł, znajdujących się na rachunku bankowym w [...] S.A. prowadzonym dla spółki [...].

Powołane wyżej okoliczności oraz przepisy prawa wskazują, zdaniem Sądu, że w niniejszej sprawie [...] Sp. z o.o. nie ma statusu zobowiązanego. To zaś w konsekwencji oznacza, że skarżącej nie przysługiwało prawo do wystąpienia z wnioskiem o wypłatę środków na pokrycie wydatków niezbędnych dla wykonywania działalności gospodarczej w związku z zajęciem środków na jej rachunku bankowym, na podstawie art. 166a § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dlatego też w omawianej sprawie brak było podstaw do merytorycznego rozpatrzenia żądania Spółki z dnia 26.06.2019 r. o "wypłatę środków na pokrycie wydatków niezbędnych dla wykonywania działalności gospodarczej w związku z zajęciem środków znajdujących się na rachunku spółki numer [...]" w oparciu o art. 166a § 2 ww. ustawy. Zaistniały zatem przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ww. wniosku, na podstawie art. 61 a § 1 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.

Zgodnie bowiem z art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym w administracji posiłkowo znajdują zastosowanie regulacje zawarte w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl natomiast art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61a § 1 ww. ustawy, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ administracji publicznej ma wobec tego obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy jego wszczęcie uniemożliwiają uzasadnione przyczyny o charakterze formalnym, zarówno podmiotowym jak i przedmiotowym. Jedną z przesłanek do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. będzie niewątpliwie sytuacja, w której przepisy prawa nie przewidują możliwości merytorycznego rozpatrzenia żądania wniesionego przez podmiot, który nie ma legitymacji do wystąpienia z tego rodzaju żądaniem.

Warto również zwrócić uwagę na treść art. 165 § 2 u.p.e.a., który stanowi, że pieniądze zajęte w celu zabezpieczenia wpłaca się na wydzielony oprocentowany rachunek bankowy organu egzekucyjnego z oprocentowaniem udzielonym przez bank dla wkładów wypłacanych na każde żądanie, z zastrzeżeniem § 3. Według art. 165 § 4 u.p.e.a. zajęta wierzytelność po nadejściu terminu jej płatności przez dłużnika tej wierzytelności zrealizowana jest w celu zabezpieczenia przez przekazanie jej na rachunek, o którym mowa w § 2. Zgodnie natomiast z cytowanym już wyżej art. 166a § 1 u.p.e.a., zobowiązany nie może rozporządzać składnikiem majątkowym zajętym w celu zabezpieczenia, z zastrzeżeniem § 2 i 3. Według § 2 w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Nadto stosownie do § 3 zajęcie zabezpieczające nie pozbawia zobowiązanego prawa do polecenia zapłaty zabezpieczonej należności pieniężnej ze środków pieniężnych znajdujących się na rachunku, o którym mowa w art. 165 § 2.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż przywołane przepisy jednoznacznie wskazują, że wniosek o wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego może dotyczyć jedynie rachunku bankowego zobowiązanego, a nie rachunku bankowego organu egzekucyjnego, na który przekazuje się pieniądze i wierzytelności zajęte na zabezpieczenie. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują bowiem możliwości wyrażenia przez organ egzekucyjny zgody na wypłatę środków z rachunku depozytowego organu egzekucyjnego. W przypadku rachunku depozytowego organu egzekucyjnego zobowiązany ma jedynie prawo do polecenia zapłaty zabezpieczonej należności pieniężnej ze zgromadzonych tam środków. Nawet zatem w sytuacji, gdyby skarżącej spółce przysługiwał w ocenianym postępowaniu egzekucyjnym status zobowiązanego, to wobec tego, że w dniu 10.05.2019 r. bank [...] S.A. przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690, 93 zł organowi egzekucyjnemu, który następnie ulokował tę kwotę na rachunku depozytowym, brak byłoby podstaw do merytorycznego rozpoznania wniosku z 26.06.2019 r. o wypłatę środków na pokrycie wydatków niezbędnych dla wykonywania działalności gospodarczej, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie był uprawniony do wyrażenia zgody na dokonanie wypłat z rachunku bankowego organu egzekucyjnego. Art. 166a § 2 u.p.e.a. w sposób wyraźny odnosi się bowiem do rachunku bankowego zobowiązanego, a nie do rachunku depozytowego organu egzekucyjnego.

Ponadto, wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie w dniu 10.05.2019 r. bank [...] S.A. przekazał zabezpieczoną kwotę 1 919 690, 93 zł na rachunek organu egzekucyjnego, który z kolei ulokował ją na oprocentowanym rachunku depozytowym, to w momencie przekazania tych środków nastąpiła całkowita realizacja zajęcia. Po dniu 10.05.2019 r. bank automatycznie "zakończył" zabezpieczenie rachunku, a od 13.05.2019 r. Spółka mogła realizować przelewy na tym rachunku bez uzyskiwania uprzedniej zgody na dysponowanie środkami pieniężnymi.

W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo zastosowały zatem w niniejszej sprawie tryb określony w art. 61a § 1 k.p.a. i odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie wniosku [...] Sp. z o.o. w [...] z dnia 26.06.2019 r. o "wypłatę środków na pokrycie wydatków niezbędnych dla wykonywania działalności gospodarczej w związku z zajęciem środków znajdujących się na rachunku spółki numer [...]", ponieważ z wnioskiem tym wystąpił podmiot niebędący zobowiązanym.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze, a dotyczącej naruszenia art. 1a ust. 20 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i wadliwe przyjęcie, że skarżąca nie miała legitymacji do żądania zwolnienia środków spod egzekucji i w konsekwencji wadliwe umorzenie postępowania zainicjowanego pismem z dnia 29 maja 2019 r. złożonym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] ("Wniosek o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych w związku z zajęciem środków pieniężnych na rachunku Spółki nr [...]") należy wyjaśnić, iż wbrew twierdzeniu pełnomocnika Spółki - rozstrzygnięciem z dnia 26 lipca 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] nie umorzył postępowania zainicjowanego wnioskiem strony z 29 maja 2019 r. o realizację wynagrodzeń i związanych z wynagrodzeniami danin publicznych, lecz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie żądania Spółki z dnia 26 czerwca 2019 r. o wypłatę środków na pokrycie wydatków niezbędnych dla wykonywania działalności gospodarczej. Wniosek skarżącej spółki z 29 maja 2019 r., jak wynika z akt sprawy, rozpatrzony został przez organy w odrębnym postępowaniu.

Nie znajduje również uzasadnienia zarzut naruszenia art. 7, art. 77 §, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18, art. 166b u.p.e.a. poprzez niepodjęcie niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, pozwalających na wyczerpujące zebranie i rozpoznanie całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, które pozwoliłoby na uznanie iż skarżącemu przysługuje legitymacja do złożenia wniosku o zwolnienie środków na wypłatą wynagrodzenia oraz zażalenia na postanowienie odmawiające zwolnienia środków. Pełnomocnik Spółki nie wskazał, jakie czynności, służące dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz pozwalające na zebranie i rozpoznanie całego materiału dowodowego, nie zostały podjęte w niniejszej sprawie. Niemniej jednak Sąd stoi na stanowisku, że organy obu instancji dokonały ustaleń w sposób wystarczający do wydania w niniejszej sprawie prawidłowego rozstrzygnięcia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 26.06.2019 r. Art. 1a pkt 20 u.p.e.a. zawiera kompleksową i precyzyjną definicję zobowiązanego, a dokumenty znajdujące się w aktach sprawy bezspornie dowodzą, iż spółka [...] w postępowaniu prowadzonym w oparciu o zarządzenia zabezpieczenia z 12.07.2018 r. nr [...] wystawione przez Prokuraturę Regionalną w [...], takiego statusu nie posiada. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] nie odmówił przy tym skarżącej legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie odmawiające zwolnienia środków, gdyż w niniejszej sprawie, co już wyżej zaznaczono, rozpatrywał zażalenie Spółki na postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] z [...] r. Nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku [...] Sp. z o.o. w [...] z dnia 26.06.2019 r. o "wypłatę środków na pokrycie wydatków niezbędnych dla wykonywania działalności gospodarczej w związku z zajęciem środków znajdujących się na rachunku spółki numer [...]".

Z powyższych względów Sąd, uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione. Rozpoznając niniejszą sprawę Sad nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia (art. 134 p.p.s.a.). Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.

R.T.