Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1356/98
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1999-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 100 par. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 23 poz. 117
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Teza: Pod pojęciem stałego korzystania z procedury tranzytu rozumieć należy taki sposób korzystania, który ma charakter nieustanny, ciągły i że sposób takiego korzystania z omawianej procedury związany jest z charakterem prowadzonej działalności i niezbędny dla funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Ani sama znaczna ilość dokonywanych zgłoszeń do procedury tranzytu, ani znaczna wartość przywożonego towaru, nie są decydującymi przy ustaleniu stałego korzystania z procedury tranzytu, skoro korzystanie z tej procedury nie ma charakteru nieustannego, przez cały czas, ale zależne jest od różnych czynników zmiennych, w szczególności od rynkowego zapotrzebowania na przywożone w tranzycie towary.

TEZY

Pod pojęciem stałego korzystania z procedury tranzytu rozumieć należy taki sposób korzystania, który ma charakter nieustanny, ciągły i że sposób takiego korzystania z omawianej procedury związany jest z charakterem prowadzonej działalności i niezbędny dla funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Ani sama znaczna ilość dokonywanych zgłoszeń do procedury tranzytu, ani znaczna wartość przywożonego towaru, nie są decydującymi przy ustaleniu stałego korzystania z procedury tranzytu, skoro korzystanie z tej procedury nie ma charakteru nieustannego, przez cały czas, ale zależne jest od różnych czynników zmiennych, w szczególności od rynkowego zapotrzebowania na przywożone w tranzycie towary.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi "A. P.-N." Spółka z o.o. w Sz. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 29 czerwca 1998 r. (...) w przedmiocie zabezpieczenia majątkowego na poczet należności celnych - oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 6 kwietnia 1998 r., (...), wydaną na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ oraz art. 100 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./, Dyrektor Urzędu Celnego w Sz. odmówił wydania Spółce z o.o "A. P.-N." z siedzibą w Sz. "pozwolenia na zwolnienie z obowiązku złożenia zabezpieczenia przy przewozie towarów w ramach procedury tranzytu". W uzasadnieniu swej decyzji organ celny wskazał, iż zwolnienie z obowiązku złożenia zabezpieczenia mogą uzyskać jedynie osoby spełniające wymogi określone w art. 100 par. 2 Kodeksu celnego, w tym warunek stałego korzystania z procedury tranzytu.

Warunku tego Spółka "A. P.-N." nie spełnia, gdyż dotychczas procedurę tranzytu realizowała przeciętnie 1-2 razy w miesiącu, stwierdził organ celny w uzasadnieniu swej decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, w którym Spółka "A. P.-N." domagała się jej zmiany zarzucając naruszenie przepisu art. 100 par. 2 pkt 2 Kodeksu celnego, Prezes Głównego Urzędu Ceł w Warszawie decyzją z dnia 29 czerwca 1998 r., (...) wydaną na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, art. 100 par. 1 i 2 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ oraz par. 1 i par. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 grudnia 1997 r. w sprawie określenia trybu i warunków wydawania i cofania pozwoleń na zwolnienie z obowiązku złożenia - zabezpieczenia przy przewozie towarów w ramach procedury tranzytu (...) /Dz.U. nr 146 poz. 986/, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

Wskazując w uzasadnieniu swej decyzji na treść przepisów regulujących korzystanie z procedury tranzytu i nakładających obowiązek złożenia zabezpieczenia przy tym korzystaniu, organ odwoławczy podkreślił, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że odwołująca się Spółka z procedury tranzytu nie korzysta stale, jak wymaga tego przepis art. 100 par. 2 pkt 2 Kodeksu celnego, lecz jedynie w przypadkach, gdy wymaga tego aktualna sytuacja przedsiębiorstwa i jego bieżące potrzeby wynikające z konkretnego zobowiązania wobec kontrahenta. Zdaniem Prezesa Głównego Urzędu Ceł, pod pojęciem stałego korzystania z procedury tranzytu rozumieć należy taki sposób jej wykorzystania, który wiąże się z permanentnym i stałym przywozem towarów z zagranicy, czego - ze względu na profil działalności - wymaga funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Tymczasem w toku postępowania wyjaśniającego ustalone zostało, że odwołująca się Spółka, jako główny zobowiązany w 1997 r. korzystała z procedury tranzytu 15-krotnie, zaś w roku 1998 do dnia wydania decyzji pięciokrotnie.

Powyższą decyzję ostateczną Spółka "A. P.-N." zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych mający zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz naruszenie art. 100 par. 2 pkt 2 Kodeksu celnego przez przyjęcie, że nie jest ona osobą stale korzystającą z procedury tranzytu. Stawiając te zarzuty wywodzi ona, że wbrew ustaleniom zaskarżonej decyzji spełnia wymóg stałego korzystania z procedury tranzytu, przedmiotem jej działalności jest głównie handel i wynajem używanych ciągników siodłowych i naczep oraz innych samochodów dostawczych, które sprowadzane są do Polski z terenu Europy, głównie z Niemiec, a zatem przywóz towarów jest nieodłącznym elementem jej działalności, niezbędnym dla funkcjonowania przedsiębiorstwa.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Skarga okazała się niezasadną, nie zachodzą bowiem podstawy do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa.

Przewidując w art. 97 procedurę tranzytu, a więc procedurę pozwalającą na przemieszczanie określonych towarów niekrajowych, jak i towarów krajowych w wypadkach określonych w przepisach szczególnych, ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ nałożyła na głównego zobowiązanego, a więc na osobę, która sama lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela wyraziła, przez zgłoszenie celne, wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu /art. 99 par. 11/ powinność złożenia zabezpieczenia w celu zagwarantowania pokrycia kwoty wynikającej z długu celnego i innych należności mogących powstać w związku z przywozem lub wywozem towaru /art. 99 par. 2/.

Wprowadzając możliwość odstąpienia przez organ celny od pobrania zabezpieczenia w wypadku przewozów morskich, rzecznych i powietrznych, przesyłania towarów rurociągami i innymi stałymi liniami przesyłowymi, a także przewozów dokonywanych przez przedsiębiorstwa kolejowe /art. 99 par. 3/, omawiana ustawa dała też organowi celnemu możliwość zwolnienia osób spełniających określone warunki z obowiązku złożenia zabezpieczenia przy przewozie towarów w ramach procedury tranzytu /art. 100 par. 1/. I tak, w myśl art. 100 par. 2 Kodeksu celnego zwolnienie z obowiązku złożenia zabezpieczenia przy przewozie towarów w ramach procedury tranzytu wydawane jest w formie pozwolenia jedynie osobom spełniającym łącznie następujące wymogi:

- mają swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania w kraju,

- stale korzystają z procedury tranzytu,

- znajdują się w sytuacji finansowej zapewniającej

wywiązanie się z zobowiązań mogących powstać wobec organu celnego,

- nie popełniły żadnego naruszenia przepisów prawa celnego ani przepisów podatkowych,

- podpisały na odpowiednim formularzu zobowiązanie do zapłacenia, na pierwsze pisemne żądanie organu celnego, kwoty należnej z tytułu dokonywania przewozów towarów objętych procedurą tranzytu.

Bliższa analiza treści powyższych przesłanek pozwala na stwierdzenie, że obok przesłanek mających niejako charakter obiektywny warunkiem uzyskania zwolnienia z obowiązku złożenia zabezpieczenia przy procedurze tranzytu jest wystąpienie również. okoliczności o charakterze ocennym. Do tych ostatnich niewątpliwie zaliczyć należy przesłankę stałego korzystania z procedury tranzytu oraz przesłankę odnoszącą się do określonej sytuacji finansowej głównego zobowiązanego. Wprowadzając tego rodzaju materialnoprawne podstawy zwolnienia z obowiązku złożenia zabezpieczenia przy przewozie towarów w ramach procedury tranzytu, ustawodawca celny uznaniu organu celnego pozostawił zatem ocenę wystąpienia przesłanek tego zwolnienia. O takim uznaniowym charakterze tego zwolnienia świadczy też zawarte w art. 100 par. 3 Kodeksu celnego wyłączenie od możliwości udzielenia pozwolenia, o jakim mowa w art. 100 par. 1 i 2 tegoż Kodeksu, w szczególności konieczność oceny, czy przywóz towarów objętych procedurą tranzytu nie jest związany ze zwiększonym ryzykiem ze względu na wysokość należności celnych przywozowych i innych obciążeń, którym towary te mogą podlegać.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż istota sporu, będącego sporem o wystąpienie przesłanek do zwolnienia skarżącej Spółki z obowiązku składania zabezpieczenia przy przewozie przez nią towarów w ramach procedury tranzytu, sprowadza się w rzeczy samej do ustalenia, czy skarżąca z procedury tranzytu korzysta stale, czy też jedynie sporadycznie, w zależności od zmieniającego się zapotrzebowania rynkowego na przewożone przez nią z zagranicy towary.

Używając w omawianym przepisie /art. 100 par. 2 Kodeksu celnego/ sformułowania o stałym korzystaniu z procedury tranzytu, ustawodawca celny nie sprecyzował bliżej owego pojęcia "stałości", nie może zatem budzić zastrzeżeń sięganie do takiego rozumienia tego określenia, jakie nadawane jest mu w języku potocznym. Zasadnie przeto organ odwoławczy odwołuje się przy ustaleniu znaczenia spornego pojęcia do Słownika Języka Polskiego /wydawnictwo PWN - W-wa 1966/, według którego słowo "stale" oznacza tyle samo co: jednakowo, nieodmiennie, przez cały czas, nieustannie, ciągle, wciąż. Za trafne więc uznać należy leżące u podstaw zaskarżonej decyzji stanowisko organu odwoławczego, że pod pojęciem stałego korzystania z procedury tranzytu rozumieć trzeba taki sposób korzystania, który ma charakter nieustanny, ciągły, i że sposób takiego korzystania z omawianej procedury związany jest z charakterem prowadzonej działalności i niezbędny dla funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Ani sama znaczna ilość dokonywanych zgłoszeń do procedury tranzytu, ani znaczna wartość przywożonego towaru, nie są decydującymi przy ustaleniu stałego korzystania z procedury tranzytu, skoro - jak ma to miejsce w przypadku skarżącej Spółki - korzystanie z tej procedury nie ma charakteru nieustannego, przez cały czas, ale zależne jest od różnych czynników zmiennych, w szczególności od rynkowego zapotrzebowania na przywożone w tranzycie towary.

Za nieuzasadniony w tych warunkach uznać należy podniesiony w skardze zarzut błędnego ustalenia przez organy celne obu instancji brak stałego korzystania przez skarżącą Spółkę z procedury tranzytu jak i, w konsekwencji, zarzut naruszenia przepisu art. 100 par. 2 pkt 2 Kodeksu celnego.

Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, orzec należało o jej oddaleniu /art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym/.