Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2171/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-05-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie : asesor WSA Mirosław Gdesz asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Ilona Sułek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2006 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2005 r. nr [....] w przedmiocie odmowy stwierdzenia posiadania uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [....] [...] czerwca 2005r. nr [....], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., na podstawie art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39, z późn. zm.), odmówił stwierdzenia posiadania przez B. B. prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami państwa polskiego przez jej matkę - J. D..

W uzasadnieniu powyższej decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że właścicielka przedmiotowej nieruchomości - J. D., nie repatriowała się do Polski w trybie wymienionych w art. 1 powołanej ustawy tzw. "układów republikańskich" i nie podlega jej przepisom. Od powyższej decyzji B. B. wniosła odwołanie, po rozpatrzeniu którego Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2005 r. Minister Infrastruktury stwierdził, że powołana ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. określa zasady zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., za pozostawienie których miały przysługiwać świadczenia przewidziane w wymienionych w art. 1 tej ustaw tzw. "układach republikańskich".

Z akt sprawy wynika, że właścicielką nieruchomości pozostawionej w T. była J. D.. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] grudnia 1999 r. sygn. akt II Ns [...] spadek po J. G., z domu D., nabyła w całości córka B. B.. Do akt przedmiotowej sprawy B. B. dołączyła m. in. orzeczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Wojewódzkiego Oddziału w K. z dnia [...] maja 1947 r., w którym stwierdzono, że J. D. pozostawiła w T. majątek nieruchomy, zaświadczenie tego Urzędu z dnia [...] września 1947 r. o tym, że J. D. jest repatriantka z T. zarejestrowaną w Urzędzie w dniu 24 stycznia 1947 r., kartę pracy nr [...], z której wynika, że J. D. od 5 września 1944 r. do 27 września 1944 r. pracowała czasowo przy robotach fortyfikacyjnych oraz oświadczenie złożone przez B. B. w dniu 16 września 2004 r., z którego wynika, że J. D. po przybyciu do Polski zamieszkała w B. przy ul. [...].

Analizując powyższe dowody organ drugiej instancji przyjął, że orzeczenie i zaświadczenie Państwowego Urzędu Repatriacyjnego potwierdzają jedynie fakt, iż J. D. pozostawiła poza obecnymi granicami państwa polskiego określone w nich mienie. W obu pismach nie wskazano, kiedy J. D. przybyła do Polski i na podstawie jakiego aktu repatriowała się. Samo stwierdzenie w omawianych pismach, że J. D. jest repatriantką nie jest, zdaniem Ministra Infrastruktury wystarczającym dowodem na stwierdzenie, że repatriowała się w trybie tzw. "umów republikańskich", gdyż zakres działania Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, zgodnie z art. 2 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 7 października 1944 r. o utworzeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (Dz. U. z 1945 r. Nr 24, poz. 145), jest bardzo szeroki. Obejmuje on takie działania jak: organizację repatriacji ludności z obszarów innych państw na terytorium Państwa Polskiego, organizację powrotu wysiedlonych przez niemieckiego okupanta do poprzednich miejsc zamieszkania oraz organizację przesiedlenia na tereny odzyskane ludności z innych okręgów Państwa Polskiego, regulowanie planowego napływu repatriantów i przesiedleńców, opiekę sanitarno-żywnościową podczas przeprowadzania repatriacji i przesiedlenia, planowe rozmieszczanie repatriantów i przesiedleńców i organizację ich osadnictwa na ziemiach polskich, prowadzenie akcji pomocy repatriantom w zakresie gospodarczej odbudowy warsztatów pracy oraz popieranie zrzeszeń i instytucji społecznych w kraju i za granicą, o ile ich celem jest niesienie pomocy i opieka nad repatriantami i przesiedleńcami. Z karty pracy nr [...] jednoznacznie wynika natomiast, że J. D. mieszkała w B. przy ul. [...], gdzie pracowała czasowo przy robotach fortyfikacyjnych od 5 września 1944 r. do 27 września 1944 r. A zatem według ustaleń Ministra Infrastruktury na dzień 5 września 1944 r. J. D. mieszkała i pracowała w B..

Mając powyższe na uwadze, Minister Infrastruktury stwierdził, że Wojewoda [...] zasadnie odmówił B. B. potwierdzenia prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Państwa Polskiego. W świetle obowiązujących przepisów prawo to przysługiwać może jedynie osobom repatriowanym na podstawie "układów republikańskich" wskazanych w art. 1 powołanej ustawy. Natomiast z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że właścicielka pozostawionej nieruchomości J. D. na dzień 5 września 1944 r. przebywała na obecnych terenach państwa polskiego, tj. w B., w związku z czym nie mogła repatriować się na podstawie "układów republikańskich" wskazanych w art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. Ponieważ J. D. nie spełniła określonych w art. 1 ustawy warunków, również jej spadkobierczyni B. B., nie przysługuje prawo zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami państwa polskiego. W świetle tych okoliczności organ drugiej instancji uznał, że Wojewoda [...] prawidłowo ocenił materiał dowodowy zebrany w sprawie.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2005 r. złożyła B. B., zarzucając jej:

- rażące naruszenie art. 2 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że do ewakuacji w trybie tzw. "układów republikańskich" mogła przystąpić jedynie osoba, która w dniu podpisania układu przebywała na terenach obecnie nie wchodzących w skład Państwa Polskiego,

- rażące naruszenie art. 76 § 1 k.p.a. poprzez odmowę wiarygodności dokumentowi urzędowemu w postaci orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] maja 1947 r. i zaświadczenia tego Urzędu z dnia [...] września 1947 r.,

- rażące naruszenie przepisu postępowania w postaci art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego,

W skardze podkreślono, że wywiezienie na prace przymusowe nie może być jednoznacznie utożsamiane ze zmianą miejsca zamieszkania i ewakuacją na tereny wchodzące obecnie w skład państwa polskiego. J. D. w czasie odbywania prac przymusowych pozostawała właścicielką nieruchomości w T., gdzie pozostawiła również niemal cały swój majątek ruchomy.

Treść wskazanych wyżej dokumentów nie pozostawia żadnych wątpliwości, że J. D. jest repatriantką i w trybie "układów republikańskich" pozostawiła swój majątek leżący obecnie poza granicami państwa. Dokumenty te są dokumentami urzędowymi, sporządzonymi w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania (Państwowy Urząd Repatriacji) i stanowią potwierdzenie tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Przepis art. 76 k.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego, jednakże należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie organ nie przeprowadził żadnego dowodu, który podważyłby wiarygodność dokumentów wydanych przez Państwowy Urząd Repatriacyjny.

Niezależnie od powyższych skarżąca wskazała, że w aktach sprawy nie ma żadnych dowodów na to, iż J. D. nie wróciła po odbyciu robót przymusowych do T. by poddać się ostatecznej ewakuacji na tereny obecnego Państwa Polskiego. Organ nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń. Natomiast ustalenie odmienne należy uznać za dowolne.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Kontrola sądowo-administracyjna decyzji w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania danej sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skargę wniesioną w rozpatrywanej sprawie należy uwzględnić, bowiem organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy postępowania ze skutkiem mającym wpływ na wynik tej sprawy.

Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest ocena ostatecznej decyzji administracyjnej odmawiającej potwierdzenia posiadania uprawnień do zaliczenia mienia pozostawionego poza obecnymi granicami państwa polskiego. Przyczyną wydania decyzji odmownej było, według organów orzekających w sprawie, niespełnianie przez skarżącą kryteriów art. 1 powołanej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. Stosownie do tego przepisu ustawa określa zasady zaliczania na poczet sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, w związku z rozpoczętą wojną w 1939 r., za pozostawienie których miały przysługiwać świadczenia przewidziane w wymienionych w nim tzw. "układach republikańskich". Skarżąca należy do grona tych osób, którzy w związku z okolicznościami związanymi z wybuchem wojny przymusowo opuściły terytoria należące przed wojną do Państwa Polskiego, pozostawiając tam majątek przed zawarciem "umów republikańskich".

Z poglądem organów orzekających w sprawie, wskazującym na konieczność pozostawienia nieruchomości po zawarciu "układów republikańskich", jako warunku uzyskania potwierdzenia do zaliczenia jej wartości na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego, nie można się zgodzić. Nie znajduje on bowiem uzasadnienia w treści powołanego art. 1. Zgodnie z tym przepisem nie jest istotne czy nieruchomość została przez repatriantów pozostawiona przed, czy też po zawarciu "układów republikańskich". Przedmiotowa ustawa określała zasady zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Pozostawienie majątku mogło więc nastąpić jeszcze przed zawarciem "układów republikańskich", jeżeli nastąpiło po 1 września 1939 r., w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Istotne jest natomiast aby za pozostawienie tego majątku przysługiwało świadczenia przewidziane w "układach republikańskich", a więc aby osoby które je pozostawiły repatriowały się w trybie tych układów.

Zasadny jest również zarzut skarżącej, że w aktach sprawy nie ma żadnych dowodów na to, iż J. D. nie wróciła po odbyciu robót przymusowych do T., by poddać się ostatecznej ewakuacji na tereny obecnego Państwa Polskiego. Organ nie poczynił w tym zakresie stosownych ustaleń. W myśl natomiast art. 2 układu z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.R.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski, Strony ustaliły, że ewakuację przeprowadzą w okresie od 15 października 1944 r. do 1 lutego 1945 r. Fakt przebywania J. D. od dnia 5 września 1944 r. do dnia 27 września 1944 r. w B., na robotach przymusowych przy budowie fortyfikacji, nie przesądza tym samym, że nie mogła ona repatriować się na podstawie układu z dnia 9 września 1944 r.

Orzeczeniem Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] maja 1947 r. J. D. została uznana za repatriantkę, która pozostawiła majątek poza obecnymi granicami państwa polskiego. Do zakwestionowania tego orzeczenia nie jest wystarczające stwierdzenie, że skarżąca nie repatriowała się w trybie tzw. "układów republikańskich", gdyż zakres działania Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, zgodnie z art. 2 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 7 października 1944 r. o utworzeniu Państwowego Urzędu Repatriacyjnego (Dz. U. z 1945 r. Nr 24, poz. 145), jest bardzo szeroki.

Prawidłowo sporządzony dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumencie stwierdzone, poświadczone i zaświadczone przez upoważniony podmiot, który wystawił dokument. Przepis art. 76 § 3 k.p.a. dopuszcza obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści takiego dokumentu, czego w rozpatrywanej sprawie organy orzekające nie dokonały. Sprawa nie została więc należycie wyjaśniona, a organy orzekające naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ pierwszej instancji musi mieć ponadto na uwadze, że ustawa stanowiąca podstawę wydania zaskarżonej decyzji została uchylona ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418). Przepisy obowiązującej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Niezbędne będzie więc przede wszystkim ustalenie przez organ orzekający czy takie okoliczności zachodzą w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.