Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1496/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2014-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140a ust. 1-3
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędzia WSA Anna Klotz Protokolant Starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję [...] Inspektora Transportu Drogowego w [...] z dnia [...] września 2013r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] K. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (WITD), na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1 – 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej powoływanej jako prd) nałożył na skarżącą spółkę D. z o.o. w S. (dalej powoływaną jako spółka) karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o parametrach przewidzianych dla zezwolenia kategorii VII, bez wymaganego zezowania. Powyższą decyzję utrzymał w mocy Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) wydaną w dniu [...] decyzją nr [...].

Z rozstrzygnięć organów obu instancji wynika, iż w dniu [...] przeprowadzona została kontrola drogowa pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą o nr rej. [...], którym kierujący D. K., wykonywał przewóz drobiu w klatkach po drodze krajowej nr [...], w imieniu i na rzecz spółki D. z o.o. w S. W toku kontroli dokonano ważenia ww. pojazdu (pojazd członowy oraz naczepa ciężarowa), które wykazało, iż rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej w zważonym pojeździe wynosi 14,3 t. Zdaniem organów okoliczność ta wskazuje, iż w przypadku przedmiotowego pojazdu doszło do przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej o 4,3 t (43%), jako że po drodze krajowej nr [...] mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 10 t, a rzeczywisty nacisk pojedynczej osi wyniósł w pojeździe 14,3 t %. W związku z tym, iż- jak wynika z ustaleń kontrolnych- podmiot wykonujący przejazd nie miał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, że dokonane ważenie pojazdu wykazało, iż kontrolowany pojazd odpowiadał parametrom, na które w myśl lp. 7 załącznika nr 1 do prd, można wydać zezwolenie kategorii VII, a takż,e że w przedmiotowym przypadku przewożony był ładunek podzielny – drób w klatkach, organy stwierdziły, iż w sprawie miało miejsce naruszenie zakazu określonego w art. 64 ust. 2 prd tj. zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku innego niż niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I Iub II. W spornym przypadku bowiem realizowany był przewóz ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym o parametrach przewidzianych dla zezwolenia kategorii VII. Powyższe, jako podsumował to WITD, uzasadnia wymierzenie spółce na postawie art. 140ab ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 3 lit. c kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł, tj. jak za przejazd bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach, a więc, gdy nacisk jednej osi przekracza ustawowe 20 %. Jednocześnie organy wskazały, odnosząc się do zarzutów spółki, że podmiot wykonujący po drodze publicznej przejazd powinien dopełnić ciążącego na nim obowiązku wykonywania przewozu drogowego zgodnie z obowiązującymi przepisami. Okoliczność, iż przepisy te z - wyjątkiem zezwoleń kategorii I i II - nie zezwalają na przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego (co jest wolą ustawodawcy, a nie wadą prawną) i że spółka nie otrzymałaby zezwolenia kategorii VII na przewóz ładunku podzielnego nie oznacza, że spółka może nie przestrzegać wymagań określonych w przepisach. Przepisy te przewidują karę pieniężne już za sam ruch po drodze publicznej pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, a normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Podmiot wykonujący przejazd powinien tak go organizować i realizować, aby nie spowodować naruszenia dopuszczalnych parametrów, w tym dotyczących nacisków na osie. Wymóg ten dotyczy zarówno przewozu, jak i załadunku zwłaszcza, że przepis art. 64 ust. 2 pkt 1 prd obliguje do umieszczania ładunku na pojeździe w taki sposób, aby nie powodować przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Ustosunkowując się zaś do określonych w art. 140aa ust. 4 pkt 1 i 2 prd przesłanek umożliwiających uwolnienie się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności za naruszenia sankcjonowane karą pieniężną, o której mowa w art. 140 ab prd, GITD stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanka z art. 140aa ust. 4 pkt 1 i 2, gdyż podmiot wykonujący przejazd realizował przewóz drobiu w klatkach, a zatem ładunku nie stanowiącego ani materiału sypkiego ani drewna w myśl ustawy prd, co wyklucza zaistnienie przesłanki z pkt 2 ww. przepisu, a poza tym nie można uznać, iż dochował on należytej staranności i nie miał wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia, a zatem że wystąpiła przesłanka z pkt 1 ww. przepisu, gdyż podmiot wykonujący przejazd w żaden sposób nie udowodnił ani, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, ocenianej z uwzględnieniem zawodowego charakteru prowadzonej przez niego jako przedsiębiorcy działalności w zakresie przewozu drogowego (art. 355 § 2 kc), ani że nie miał wpływu na powstanie stwierdzonego naruszenia, a więc że wyłączną winę za jego powstanie ponosi osoba trzecia lub że naruszenie to jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od niego. To na podmiocie wykonującym przejazd ciąży wymóg wykazania tych okoliczności, gdyż to ten podmiot wywodzi z nich określone skutki prawne. Organy podkreśliły, że podmiot wykonujący przejazd powinien wypracować taki system załadunku, w którym powinien uczestniczyć zarówno załadowca jak i podmiot wykonujący przejazd, aby normy wymagane przepisami prd oraz ustawy o drogach publicznych nie były przekraczane. Stwierdziły także, że skarżąca mogła przewidzieć okoliczności popełnienia zarzucanego jej naruszenia, tj. iż wykonywała przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym, bez zezwolenia kategorii VII i że przedmiot transportu stanowił ładunek inny niż niepodzielny. Powinna była ona zatem nie dopuścić do ich zaistnienia upewniając się przed rozpoczęciem przejazdu, że pojazd odpowiada określonym w przepisach normom. W przypadku zaś trudności w poczynieniu takiego ustalenia, winna była ona rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru.

Nie zgadzając się z stanowiskiem orzekających w sprawie organów, spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję GITD, domagając się uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Skarżąca spółka zarzuciła organowi II instancji:

1. naruszenie art. 8, art. 11 i art. 107 § 3 kpa poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do mającej fundamentalne znacznie okoliczności, iż w toku kontroli nie zostały ustalone wymiary kontrolowanego pojazdu, tymczasem okoliczności ta skutkuje niemożnością kwalifikacji prawnej pojazdu;

2. błędne zastosowanie norm prawa materialnego przy braku określenia rzeczywistej masy kontrolowanego pojazdu;

3. naruszenie prawa materialnego tj. art. 140aa ust. 4 pkt 1 prd poprzez jego niezastosowanie w sytuacji zaistnienia okoliczności uchylających odpowiedzialność przewoźnika.

Natomiast decyzji organu I instancji, skarżąca zarzuciła:

1. błędne zastosowanie sankcji określonych w załączniku nr 1 prd poprzez zakwalifikowanie stanu faktycznego jako przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, przy braku określenia wymiarów kontrolowanego pojazdu oraz rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu;

2. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci sprawdzenia wymiarów kontrolowanego pojazdu oraz rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 140aa ust. 4 pkt 1 prd poprzez jego niezastosowanie w sytuacji zaistnienia okoliczności uchylających odpowiedzialność przewoźnika;

4.naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez niewyczerpujące wyjaśnienie rozkładu odpowiedzialności za czynności załadunkowe pomiędzy przewoźnikiem i załadowcą;

5. naruszenie art. 8 i art. 12 § 1 kpa poprzez przyjęcie nieprawidłowej interpretacji przepisów prawa i uznanie przewozu jako przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia, przy zaniechaniu wyjaśnienia, jaka jest całkowita masa pojazdu z ładunkiem, co podważa zaufanie do organu oraz nie stanowi działania wnikliwego.

W uzasadnieniu skargi spółka podkreśliła, ze brak zmierzenia w toku kontroli parametrów przedmiotowego pojazdu tj. wysokości, długości i szerokości uniemożliwia określenie kategorii zezwolenia, które strona mogłaby uzyskać w przypadku przewozu z dnia kontroli, a to z kolei nie pozwala na określenie kary pieniężnej, gdyż nie wiadomo, za brak którego z siedmiu rodzajów zezwoleń winna być ona nałożona. Tym samym więc nałożona na skarżącą kara pieniężna za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii VII nie ma w jej ocenie oparcia w przepisach prawa, gdyż konsekwencją braku ustalenia wymiarów pojazdu jest brak możliwości określenia zezwolenia, które mogłoby zostać wydane przy przewozie ładunku niepodzielnego. Zdaniem skarżącej, niemożliwość określenie czy pojazd kontrolowany spełniał warunku do wydania zezwolenia kategorii VII, wynika także z okoliczności nie ustalenia przez organ rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, leczy jedynie sumarycznej masy całkowitej, która stanowi inną wielkość i jest inaczej ważona. Spółka podniosła także, że w sprawie zaistniały okoliczności wyłączające jej odpowiedzialność jako przewoźnika, określone w art. 140 aa ust. 4 pkt 1 prd, gdyż działając przez kierowcę dochowała ona wszelkiej możliwej staranności, aby wykonać przewóz zgodnie z obowiązującymi normami (nie dopuściła do załadowania zbyt dużej ilości ładunku, wytyczyła trasę przejazdu drogą krajową o dopuszczalnym nacisku pojedynczym osi do 10 t, unikając dróg o dopuszczalnym nacisku do 8 ton), a ponadto nie miała ona wpływu na czynności załadunkowe, gdyż kierowca nie brał udziału w załadunku, a żaden przepis prawa nie obliguje go do nadzorowania załadowcy. Skarżąca wskazała przy tym, że w świetle obowiązujących przepisów prawa odpowiedzialność za przejazd pojazdu nienormatywnego po drodze publicznej bez wymaganego zezwolenia ponosi w pierwszej kolejności załadowca, co wynika z treści art. 55a ust. 1 pkt 2 i ust. 3 Prawa przewozowego, lp. 3.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym oraz art. 140aa ust. 3 pkt 2 prd. W przypadku załadowcy – w przeciwieństwie do przewoźnika – ustawodawca nie przewidział żadnej procedury umożliwiającej mu uwolnienie się od odpowiedzialności, a jego odpowiedzialność ma miejsce bez względu na stopień zawinienia. Przewoźnik zaś może uwolnić się od odpowiedzialności, o ile wykaże, że nie miał on wpływu na zaistnienie przewozu pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia, przy równoczesnym zachowaniu ogólnie przyjętej dbałości zmierzającej do respektowania obowiązujących przepisów. Ponadto odpowiedzialność przewoźnika wnika jedynie tylko z jednego aktu prawnego, a nie jak w przypadku załadowcy z trzech niezależnych wymienionych powyżej aktów prawnych. W ocenie spółki z powyższego wynika, że organ powinien pociągnąć do odpowiedzialności załadowcę, zwłaszcza, że to on popełnił błąd, a żaden pracownik spółki nie uczestniczył w czynnościach załadunkowych, zaś przepis art. 140 aa ust. 3 prd stanowi, iż odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezowania ponosi zarówno podmiot wykonujący przewóz jak i podmiot wykonujący inne czynności przewozowe. Spółka zarzuciła, że organ nie zbadał nawet rozkładu odpowiedzialności za czynności ładunkowe pomiędzy przewoźnikiem i załadowcą – nadawcą przewożonego ładunku. W ocenie skarżącej GITD nieprawidłowo także odwołał się do przepisów Kodeksu cywilnego zaostrzając kryteria oceny należytej staranności przewoźnika o przesłankę zawodowego charakteru prowadzonej działalności oraz wymóg dowodzenia przez przewoźnika dochowania tej staranności. Zdaniem skarżącej, sprawdzanie przez przewoźnika nacisków osi przed każdym wyjazdem pojazd na drogę wykracza poza przesłankę zwykłej staranności, ogólnie przyjętą przy wykonywaniu przewozów drogowych, choćby ze względu na cenę wag przenośnych do kontroli statycznej, w które przewoźnik musiałby wyposażyć każdego kierowcę.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ podkreślił, że przesłanki zakwalifikowania pojazdu do zezwolenia kategorii VII mają charakter niezależny i że w związku z tym spełnienie chociażby jednej z nich powoduje klasyfikację pojazdu do zezwolenia kategorii VII oraz uzasadnia nałożenie kary pieniężnej w kwocie 15.000 zł. Zaznaczył również, iż niezasadne jest stanowisko skarżącej, że odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie spoczywa wyłącznie po stronie załadowcy. Przepisy prd przewidują bowiem wprost odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym właśnie podmiotu wykonującego ten przejazd. Choć przewidują one także odpowiedzialność załadowcy to jednak, jak podkreślił organ, nie można ich interpretować w ten sposób, że w zależności od stanu faktycznego, postępowanie może być wszczęte tylko wobec jednego ze ww. podmiotów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270. dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Rozstrzygnięcie istoty sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do oceny dwóch zasadniczych kwestii, tj. po pierwsze: czy możliwym jest wymierzenie kary pieniężnej wskazanej w art. 140aa i 140 ab prd, w sytuacji nie określenia wymiarów oraz rzeczywistej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu, a po drugie : czy istnieje możliwość nie poniesienia tej kary przez podmiot wykonujący przejazd w sytuacji, gdy to nie ten podmiot dokonywał załadunku towaru stanowiącego przedmiot ponadnormatywnego przewozu, a z przepisów prawa wynika, iż w pierwszej kolejności odpowiedzialność za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia ponosi załadowca.

Odnosząc się do pierwszej ze wskazanych spornych między stronami kwestii należy wskazać, iż przepis art. 64 ust. 1 pkt. 1 prd określa zasadę, zgodnie z którą ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej przez właściwy organ. Przepis art. 64 ust. 2 prd stanowi zaś, że zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Za naruszenie powyższych przepisów ustawodawca przewidział karę pieniężną określoną odpowiednio w art. 140ab ust. 1 prd i art. 140ab ust 2 prd. Wyjaśnić należy też, że zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 35a prd pojazdem nienormatywym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy (art. 2 pkt 35a prd).

Z przytoczonej definicji pojazdu nienormatywnego wynika, iż określenie pojazdu jako nienormatywnego nie zależy od tego, jakiego rodzaju ładunek (podzielny czy niepodzielny) pojazd przewozi, zaś dla uznania pojazdu za pojazd nienormatywny wystarczy spełnienie choćby jednej z wymienionych w art. 2 pkt 35a prd cech pojazdu nienormatywnego, a więc przekroczenie przez pojazd dopuszczalnego nacisku na oś, bądź też przekroczenie dopuszczalnych wymiarów lub masy rzeczywistej. Ustawodawca nie wymienił bowiem wśród wskazanych w art. 2 pkt 35a prd cech pojazdu nienormatywnego rodzaju przewożonego ładunku (podzielny, niepodzielny), natomiast określone przez niego cechy pojazdu nienormatywnego (nacisk na oś, wymiary lub masa rzeczywista) nie zostały złączone spójnikiem (np. i), lecz wymienione po przecinku, co oznacza, iż nie istnieje wymóg ich łącznego i równoczesnego spełnienia.

Ponadto ze wskazanych regulacji wynika, iż w polskim systemie prawnym zabroniony został zarówno ruch pojazdu nienormatywnego bez uzyskania zezwolenia odpowiedniej kategorii (art. 64 ust. 1 prd a contrario), jak i przewóz pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyjątkiem pojazdów objętych zezwoleniem kategorii I lub kategorii II (art. 64 ust. 2 prd). Naruszenie któregokolwiek ze wskazanych przepisów obwarowane zostało sankcją. I tak, w przypadku przejazdu po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia (lub też niezgodnie z jego warunkami) nakłada się w myśl art. 140aa ust. 1 w drodze decyzji administracyjną karę pieniężną w wysokości, o której mowa w art.140ab ust. 1 pkt 1-3. Natomiast w sytuacji naruszenia art. 64 ust. 2 prd, a więc przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, wymierza się stosownie do treści art. 140ab ust. 2 karę jak za przejazd bez zezwolenia. Wyraźne zróżnicowanie przez ustawodawcę w przepisie ust. 1 i ust. 2 art. 64 prd rodzaju wymagań związanych z ruchem pojazdu nienormatywnego, jak też rozróżnienie w odrębnych przepisach sankcji za naruszenie tych wyszczególnionych wymagań, tj. w art. 140 aa ust. 1 kary pieniężnej z tytułu przejazdu pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, zaś a w art. 140ab ust. 2 prd kary jak za przejazd bez zezwolenia z tytułu naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny wskazuje, iż w przepisie art. 140aa ust. 1 w zw. z art. 140ab ust. 1 pkt 1-3prd mówi się o karze pieniężnej za brak zezwolenia, którego możliwe było uprzednie uzyskanie, jednak pomimo tego przejazd realizowany był bez jego uzyskania. Natomiast w przepisie art. 140ab ust. 2 prd chodzi o karę za przejazd bez zezwolenia, które ze względu na rodzaj przewożonego ładunku i cechy pojazdu, nie mogłoby być w ogóle uzyskane. Zatem w polskim porządku prawnym sankcjonowany jest zarówno sam ruch pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia odpowiedniej kategorii bądź niezgodnie z jego warunkami, jak też przejazd pojazdu nienormatywnego przewożącego ładunek podzielny o parametrach dla zezwoleń kategorii III-VII. W obu wypadkach podmiot wykonuje przejazd bez zezwolenia, z tym, że w tym drugim przypadku nie mógłby on w ogóle uzyskać wskazanego zezwolenia.

Pomimo wskazanego rozróżnienia legislacyjnego sankcji za wymienione naruszenie wymagań związanych z ruchem po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego, w istocie kara za oba ww. naruszenia jest tożsama, jako że w art. 140ab ust. 2 prd określone zostało, iż w przypadku naruszenia zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2 prd, a więc dokonania przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyjątkiem pojazdów uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II, nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia, co oznacza że w takiej sytuacji wymierza się karę tak, jakby był realizowany przejazd pojazdem nienormatywnym bez naruszenia zakazu z art. 64 ust. 2 prd, tj. tak, jakby był realizowany przejazd bez zezwolenia określonej kategorii. Wysokość kary za przejazd bez zezwolenia została zaś uzależniona, jak wynika to wprost z art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 prd, od kategorii zezwolenia, które podmiot wykonujący przejazd powinien był posiadać, realizując po drodze publicznej przejazd pojazdu nienormatywnego. Przesłanki klasyfikacji pojazdu do określonej kategorii zezwolenia wymienione zostały natomiast w załączniku nr 1 do prd. Stanowi o tym wyraźnie przepis art. 64 ust. 3 prd, wskazując, że wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, są określone w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do ustawy. Zgodnie z pkt 7 tego załącznika zezwolenie kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego powinny uzyskać pojazdy nienormatywne: a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI, b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest, że podmiot wykonujący przejazd przewoził drób w klatkach, a zatem realizował przewóz ładunku podzielnego. Skarżąca, jako podmiot wykonujący przejazd, przekroczyła w dniu kontroli dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej o 4,3 t (43 %), jako, że wykonywany był w tym dniu przejazd po drodze krajowej nr [...], po której to mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku osi napędowej do 10t (zgodnie z treścią rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t – Dz.U. z 2012 r., poz. 1061), zaś z protokołu kontroli wynika, że dokonane ważenie pojazdu skarżącej, wykonane przez osoby uprawnione, przy zastosowaniu sprzętu specjalistycznego posiadającego aktualne świadectwa legalizacji wykazało że rzeczywisty nacisk pojedynczej osi napędowej w zważonym pojeździe wynosi 14,3 t. Zatem na drodze, na której nacisk pojedynczej osi napędowej nie powinien przekraczać 10 t, w pojeździe skarżącej ów nacisk wyniósł 14,3t, a więc przekroczył wartości dopuszczalne o 4,3 t, tj. o 43 %. Bezsprzecznie zatem skarżąca realizowała przejazd pojazdem nienormatywnym.

W przypadku tego rodzaju przekroczenia, jak wynika to z przytoczonej treści pkt 7 załącznikiem nr 1 prd, na przejazd powinno zostać uzyskane zezwolenie kategorii VII., jako że, dokonane ważenie pojazdu skarżącej wykazało, że naciski na osi przekraczają wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Zgodnie z poczynionymi wcześniej przez Sąd uwagami, dla określenia, że mamy do czynienia z pojazdem nienormatywnym wystarcza jedna z dwojga rodzaju cech tego pojazdu tj. albo przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś, albo przekroczenie dopuszczalnych wymiarów lub masy rzeczywistej pojazdu. Zasadę tę w całości respektuje cytowany pkt 7 załącznika nr 1 do prd. Także i w tym bowiem wypadku poszczególne podpunkty: a) i b) tegoż punktu nie są złączone spójnikiem (np "i") wskazującym, że cechy określone w pkt a) i b) powinny być spełniane równocześnie. Oznacza to, że już zaistnienie którekolwiek z cech wymienionych w tych podpunktach powoduje klasyfikację pojazdu do zezwolenia kategorii VII. Przymioty pojazdu nienormatywnego, powodujące zaszeregowanie pojazdu do zezwolenia kategorii VII, mają bowiem charakter niezależny i samoistny. Nie ma zatem potrzeby, wbrew twierdzeniom skarżącej, ustalania pozostałych cech pojazdu nienormatywnego wymienionych w pkt 7 załącznikiem nr 1 prd, a więc wymiarów pojazdu czy jego rzeczywistej masy całkowitej. Jeżeli bowiem w danym przypadku zostanie stwierdzone zaistnienie wymienionej w tym punkcie cechy w postaci przekroczenia nacisków osi ponad wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t, to tym samym określanie wymiarów czy rzeczywistej masy całkowitej pojazdu nie jest już konieczne ani potrzebne, dla dokonania klasyfikacji pojazdu, jako pojazdu nienormatywnego, mogącego poruszać się na postawie zezwolenia kategorii VII.

Skoro więc w przedmiotowej spawie organy z zachowaniem przepisów prawa ustaliły, że doszło do wystąpienia cechy w postaci przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi napędowej ponad wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowe do 11,5 t, to jest to wystarczająca okoliczność, by dokonać kwalifikacji przejazdu takim pojazdem do zezwolenia kategorii VII. Zbędne było zatem prowadzenie postępowania w zakresie określenia innych cech pojazdu. Brak więc ustalenia wymiarów przedmiotowego pojazdu czy jego rzeczywistej masy całkowitej nie uniemożliwiał określenia ani kategorii zezwolenia, ani też w efekcie kary pieniężnej za przewóz pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego. Do określenia tych kategorii wystarczające było ustalenie, że w sprawie miało miejsce przekroczenia dopuszczalnego nacisku osi napędowej ponad wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowe do 11,5 t. Tym samym, wszystkie zarzuty proceduralne skargi dotyczące braku poczynienia ustaleń faktycznych niezbędnych do określenia kategorii zezwolenia, w ramach którego mógł być zakwalifikowany przedmiotowy przejazd i do wymierzenia kary pieniężnej właściwej dla stwierdzonego naruszenia, należy uznać za bezzasadne i niemogące odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku.

W konsekwencji stwierdzić należy, że w sprawie realizowany był przewóz ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym o cechach właściwych dla zezwolenia kategorii VII. Wysokość zarówno kary pieniężnej za przejazd bez zezwolenia (art. art. 140aa ust. 1 w zw. z art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 prd), jak i w efekcie - w zw. z treścią art. 140ab ust. 2 – kary jak za przejazd bez zezwolenia z tytułu naruszenia zakazu z art. 64 ust 2 prd, zostały uzależnione od kategorii zezwolenia, które podmiot wykonujący przejazd powinien był posiadać. W sytuacji zezwolenia kategorii VII (art. 140ab ust. 1 pkt 3 prd) w dalszej kolejności kary uzależnione zostały odd wielkości procentowego przekroczenia dopuszczalnych wartości przez nacisk jednej lub wielu osi, bądź rzeczywistą masę całkowitą, lub wymiary pojazdu (art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit a) – nie więcej niż o 10%, lit. b) w przedziale 10% - 20 %, lit. c) – w pozostałych przypadkach). W niniejszej sprawie przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś w pojeździe skarżącego wynoszące 43% przekroczyło 20 %, co implikuje stwierdzenie, że orzekające organy prawidłowo, z zachowanie norm prawa materialnego wymierzyły skarżącemu karę pieniężną w wysokości określonej w art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) w zw. z art. 140ab ust. 2 prd, tj. w wymiarze 15000 zł, jak za przejazd bez zezwolenia kategorii VII .

Ustosunkowując się natomiast do drugiej grupy zarzutów skarżącej dotyczących kwestii możliwości poniesienia przez nią, jako podmiot wykonujący przejazd kary pieniężnej określonej w art. 140aa i 140ab prd, w sytuacji, gdy z przepisów prawa wynika, iż nie tylko podmiot wykonujący przejazd jest podmiotem, na którego można nałożyć przedmiotową karę wskazać należy, że przewidziana w art. 140aa i 140ab prd kara pieniężna za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, jak też w efekcie kara jak za przejazd bez zezwolenia, może być zawsze nałożona na podmiot wykonujący przewóz (por. wyroki WSA w Olsztynie w sprawach II SA/Ol 451/13 i II SA/Ol 453/13; wyrok NSA z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 491/11; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 996/13; - dostępne na stronie www.nsa.gov.pl), a więc w rozpoznawanej sprawie na skarżącą, która w ramach prowadzonej działalności gospodarczej realizowała przewóz na swoją rzecz i własne potrzeby. Dodatkowo taka sama kara, niezależnie od odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd, może zostać nałożona na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, w tym załadowcę. Niemniej jednak, według regulacji zawartych w prd, w wypadku tego innego podmiotu, w odróżnieniu od podmiotu wykonującego przejazd, kara ta ma zastosowanie tylko w sytuacjach opisanych w pkt 2 ust. 3 art. 140aa, tj. jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. Nie ma zatem racji skarżąca podnosząc, że odpowiedzialność za przewóz ładunku pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia ponosi przede wszystkim załadowca. Przepisy prd przewidują bowiem wprost odpowiedzialność z tego tytułu podmiotu wykonującego przejazd i to odpowiedzialność niezależną od odpowiedzialności innych podmiotów. Sama więc możliwość poniesienia takiej odpowiedzialności także przez podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowy nie oznacza, iż postępowanie może być wszczęte tylko wobec tych innych podmiotów, zwłaszcza, że ich odpowiedzialność według unormowań prd występuje jak zaznaczono tylko w sytuacjach objętych hipotezą art. 140aa ust. 3 pkt 2 prd. Podkreślić należy, że podmioty wykonujące przejazd oraz podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowym ponoszą odpowiedzialność na nieco innych podstawach: podmiot wykonujący przejazd ponosi odpowiedzialność za sam przejazd pojazdu nienormatywnego, a nadawca, załadowca lub spedytor ładunku ponoszą odpowiedzialność za wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu (zob. wyrok NSA z dnia 15 września 2011r. sygn. akt II GSK 764/10). Zaznaczyć należy też, że omawiane przepisy ustanawiają odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy. Odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego przejazd w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto przyczynił się do powstania naruszenia. Organy administracji ustalają jedynie, czy doszło, czy nie doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może. Stwierdzenie więc samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków oznacza, że podmiot wykonujący przejazd ponosi z tego tytułu odpowiedzialność administracyjną. W tym sensie istnieje domniemanie odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd. Wprawdzie ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 140aa ust. 4 pkt 1 i 2, niemniej przesłanek tych, jako stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd, nie można interpretować rozszerzająco. Możliwość zatem zwolnienia podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie prawa jest uzależniona od wykazania, że dołożył on należytej staranności, to znaczy uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać przy organizacji przejazdu, a do naruszenia prawa doszło jedynie wskutek niezależnych od niego okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń. W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie takie okoliczności uwalniające od odpowiedzialności w żaden sposób nie zostały przez skarżącą wykazane. W szczególności nie stanowi ich przywoływana przez skarżącą okoliczność nieobecności kierowcy przy załadunku, wyboru przez niego drogi o dopuszczalnym nacisku osi do 10 t, a nie do 8 t, czy też okoliczność związana z dużą ceną wag przenośnych. Skoro odpowiedzialność wykonującego przejazd jest niezależna od odpowiedzialności załadowcy, trudno zaakceptować bierność kierowcy przy załadunku pojazdu (okoliczność bezsporna), zdanie się wyłącznie na załadowcę, a zwłaszcza brak kontrolnego sprawdzenia obciążenia poszczególnych osi pojazdów. Takie sprawdzenie jest technicznie możliwe poprzez skorzystanie z przenośnej wagi przeznaczonej do pomiaru nacisku na oś. To, że urządzenie to jest drogie nie oznacza, że w tym zakresie skarżąca nie musiała dochować należytej staranności tj. nie musiała korzystać z dostępnych technicznie urządzeń pozwalających na dostosowanie się do przepisów prawa. Ponoszenie kosztów jest zaś nierozerwalnie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.

W tym stanie rzeczy nie ma jakichkolwiek uzasadnionych podstaw do podzielania stanowiska skarżącej, iż w sprawie zaistniały warunki do zwolnienia jej, jako podmiotu wykonującego przejazd, od odpowiedzialności z tytułu naruszenia zakazu przewozu ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym o parametrach właściwych dla zezwolenia kategorii VII. Nie wystąpiła bowiem żadna z przesłanek z art. 140aa ust. 1 pkt 4 prd wyłączających taką odpowiedzialność, a odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd jest niezależna od odpowiedzialności podmiotów wykonujących inne czynności związane z przewozem drogowym.

Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, orzekł o oddaleniu wniesionej w sprawie skargi z uwagi na jej bezzasadność i brak stwierdzenia naruszenia w sprawie przepisów prawa materialnego i proceduralnego.