Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SAB/Łd 10/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-06-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
659
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 par. 1 art. 141
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 10 czerwca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia WSA Joanna Tarno po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 czerwca 2020 roku sprawy ze skargi M. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. w przedmiocie postępowania kontrolnego w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczenia i wpłacenia podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 roku oddala skargę.


UZASADNIENIE

M. K. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania kontrolnego w zakresie: rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczenia i wpłacenia podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 r..

W skardze skarżący wniósł o:

1) wskazanie, że organ rozpatrujący sprawę dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, że miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

2) zobowiązanie organu rozpatrującego sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin 14 dni do jej załatwienia,

3) zarządzenie wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcia środków zapobiegających przewlekłości w przyszłości,

4) orzeczenie na rzecz strony zwrotu kosztów związanych z niniejszym postępowaniem.

W skardze wskazał, że Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. prowadzi przedmiotową kontrolę od wielu lat i brak jest podstaw, aby przypuszczać, że zmierza w jakimkolwiek określonym kierunku. Niewłaściwy sposób prowadzenia tej kontroli potwierdza postanowienie wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w dniu [...] r., wydłużające termin rozpatrzenia ponaglenia do dnia 31 maja 2020 r. W ocenie strony działania organu naruszają art. 140 § 1 i art. 141 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 poz. 900 – dalej O.p.).

Zdaniem skarżącego sposób prowadzenia postępowania kontrolnego przez organ, jak również terminy w jakich są podejmowane czynności, powinny w zasadzie być przedmiotem postępowania karnego. Sprawa dotyczy bowiem postępowań kontrolnych, które trwają nieprzerwanie od blisko trzech lat, a więc prawie tysiąc dni. Jest to sytuacja, która dla każdego przedsiębiorcy byłaby niezwykle kłopotliwa, ponieważ paraliżuje właściwą działalność. Działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego obecnie znajduje się na skraju bankructwa, za co wyłączną odpowiedzialność ponoszą organy kontroli celno-skarbowej, które od wielu lat nie są w stanie zakończyć postępowania kontrolnego. Pomimo uzyskania dostępu do całości dokumentacji księgowej prowadzonej przez stronę, a także szeregu innych dokumentów uzyskiwanych bądź bezpośrednio od strony bądź od innych podmiotów, postępowanie kontrolne wciąż jest w tym samym miejscu. Obecnie, we wszystkich postępowaniach został wyznaczony kolejny termin zakończenia kontroli na kwiecień 2020 r., przy czym uzasadnienie tej decyzji wydaje się całkowicie oderwane od rzeczywistości. Jak bowiem wynika z uzasadnienia wydanych postanowień, za konieczne uznano zapoznanie się z dokumentacją zabezpieczoną przez Prokuraturę Regionalną w Ł. w sprawie prowadzonej pod sygn. Akt [...]. Tymczasem, we wskazanym postępowaniu zabezpieczono w zasadzie te same dokumenty, które są przedmiotem postępowania kontrolnego.

Za przejaw "skrajnej biurokracji" strona poczytuje prowadzenie postępowania egzekucyjnego, przy jednoczesnym zatrzymaniu zwrotów podatku VAT, których weryfikacja zasadności odbywa się w drodze przedłużanej kontroli celno-skarbowej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie i przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. w dniu [...] r. wszczął wobec M. K. kontrolę celno-skarbową w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 roku. Jako przewidywany termin zakończenia kontroli celno-skarbowej wskazano 3 miesiące od daty doręczenia upoważnienia.

Jednocześnie pismem z dnia [...] r. Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. wezwał skarżącego do wydania akt, ksiąg, ewidencji i dokumentów związanych z przedmiotem kontroli za okres objęty zakresem prowadzonej kontroli celno-skarbowej. W dniu 9 maja 2017 r. doszło do pobrania 11 segregatorów dokumentów.

Pismem z dnia 18 maja 2017 r. Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o wszczęciu kontroli celno-skarbowej oraz wystąpił o udostępnienie do wglądu akt podatkowych podatnika oraz wskazanie, czy były przeprowadzane wobec podatnika kontrole, postępowania podatkowe, czynności sprawdzające i czego dotyczyły.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. pismem z dnia 30 maja 2017r. przekazał kontrolującym żądane dokumenty oraz informacje. W ramach czynności kontrolnych w dniu 8 czerwca 2017 r. w celu weryfikacji transakcji handlowych dokonanych z podatnikiem Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. zwrócił się o udostępnienie dokumentów oraz złożenie wyjaśnień na piśmie do kilkunastu kontrahentów strony.

W dniu 12 czerwca 2017 r. kontrolujący otrzymali od podatnika wyjaśnienie w zakresie gospodarki magazynowej, dokumenty dotyczące transakcji z kontrahentami (10 teczek oraz 2 pliki dokumentów luzem) i materiały (3 segregatory oraz 2 karty), o które proszono w dniu 5 czerwca 2017 r.. W ramach czynności kontrolnych w dniu 20 lipca 2017 r. w celu weryfikacji transakcji handlowych dokonanych ze stroną organ zwrócił się o informacje dotyczące kontrahentów do urzędów skarbowych właściwych dla ośmiu ustalonych kontrahentów strony.

Postanowieniem z [...] r. Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. zawiadomił stronę, że przedmiotowa kontrola celno-skarbowa nie zostanie zakończona w dotychczas wskazanym terminie, tj. do dnia 26 lipca 2017r.. Jako przyczynę przedłużenia terminu zakończenia kontroli wskazano oczekiwanie na materiał dowodowy, o który wystąpiono do innych organów podatkowych i kontrahentów kontrolowanego, a następnie dokonanie analizy i oceny celem ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Jako przewidywany termin zakończenia kontroli celno-skarbowej podano datę: 26 października 2017 r..

W okresie lipiec-wrzesień 2017 r. wpłynęły pisemne odpowiedzi od poszczególnych organów skarbowych, w sprawie informacji dotyczących kontrahentów strony.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ poinformował stronę o przedłużeniu terminu zakończenia kontroli z uwagi na konieczność dokonania wnikliwej oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego oraz sporządzenie protokołu kontroli dokumentów i ewidencji. Jako przewidywany termin zakończenia kontroli celno-skarbowej podano datę 26 stycznia 2018 r..

Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. pismem z dnia 20 października 2017 r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z prośbą o przekazanie informacji i dokumentów, zgromadzonych w trakcie prowadzonych kontroli i postępowań wobec firmy M. K., za okres objęty kontrolą oraz okresy wcześniejsze, mające wpływ na prowadzoną kontrolę. Pismem z dnia 9 listopada 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. przekazał posiadane informację i materiały.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ ponownie przedłużył termin zakończenia kontroli do dnia 26 kwietnia 2018 r., wskazując na konieczność dokonania wnikliwej oceny całokształtu zgromadzonego materiału. Kolejne postanowienie w tym przedmiocie, z dnia [...] r., wskazywało na przewidywany termin zakończenia postępowania datę [...] r. Z kolei postanowieniem z dnia 16 lipca 2018 r. organ przedłużył termin zakończenia kontroli do dnia 25 października 2018 r..

Następnie wezwano M. K. do udzielenia na piśmie wyjaśnień oraz przesłania dowodów w postaci faktur odnoszących się do wskazanych dokumentów CMR wystawionych dla firmy A Sp. z o.o. za wykonane usługi transportowe oraz do udzielenia na piśmie wyjaśnień oraz przesłania dowodów w postaci dowodów zapłaty za wykonane usługi na rzecz firmy "B" s.r.o. odnoszących się do wskazanych faktur. Kontrolowany udzielił odpowiedzi kolejno 8 sierpnia oraz 17 października 2018 r..

Postanowieniem z dnia 17 października 2018 r. organ zawiadomił kontrolowanego, że przedmiotowa kontrola celno-skarbowa nie zostanie zakończona w terminie do dnia 25 października 2018 r.. Jako przyczynę przedłużenia terminu zakończenia kontroli wskazano konieczność ponownej weryfikacji dokumentów dotyczących kontrahentów strony.

Pismem z 9 listopada 2018 r. Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. wystąpił do Departamentu Zarządzania Ruchem Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W.z prośbą o udostępnienie danych z systemu viaTOLL.

Postanowieniem z 10 stycznia 2019 r. kolejny raz przedłużono termin zakończenia kontroli ze względu na konieczność weryfikacji danych otrzymanych od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w powiązaniu z dokumentacją przedłożoną przez stronę oraz konieczność sporządzenia protokołu kontroli dokumentów i ewidencji, a także pozostałej dokumentacji związanej z procedurą wydania rozstrzygnięcia kończącego przedmiotową kontrolę celno-skarbową. Jako przewidywany termin zakończenia kontroli celno-skarbowej podano datę: 25 kwietnia 2019 r.. W dniu 10 stycznia 2019 r. do Ł. Urzędu Celno-Skarbowego wpłynęła odpowiedź Głównego Inspektora Transportu Drogowego.

Postanowieniem z [...] r. Naczelnik wyłączył dokumenty zawierające indywidualne dane dotyczące podmiotów nie będących stroną kontroli celno-skarbowej ze względu na interes publiczny, którego przesłanką jest konieczność ochrony tajemnicy skarbowej: rejestry zakupu/sprzedaży VAT oraz kopie deklaracji VAT-7 kontrahentów kontrolowanego: PPH C Sp. z o. o., D Sp. z o. o., Jednostka Innowacyjno-Wdrożeniowa E s.c, F Sp. z o. o., G N. G. Sp. j., H Sp. z o. o., I Sp. z o. o., J R. K. D. K. Sp.j., K Sp. z o. o., Usługi Transportowe L. W., L B. W., rejestry zakupu/sprzedaży VAT, kopie deklaracji VAT-7 oraz wyciągi z rachunku bankowego kontrahentów kontrolowanego: M Sp. z o. o., N Sp. z o. o. sp. k., kopie deklaracji VAT-7 kontrahentów kontrolowanego: FHU O R. L., PW P B. S., R Sp. z o. o., decyzję z [...] r. Naczelnika Opolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w O., decyzję z [...] r. Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w B. pismo z [...] r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. wraz z załącznikami.

W dniu 25 stycznia 2019 r. Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł.ponownie wystąpił do Departamentu Zarządzania Ruchem Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W. z prośbą o udostępnienie danych a pismem z 29 stycznia 2019 r. zwrócił się do [...] Urzędu Celno-Skarbowego we W. z prośbą o informacje w zakresie opłat za korzystanie z dróg lądowych dla samochodów o wskazanych numerach rejestracyjnych.

Odpowiedź [...] Urzędu Celno-Skarbowego we W., zawierająca informacje pozyskane od Służby Celnej Republiki Czeskiej, została udzielona pismem z dnia 12 lutego 2019 r. zaś Departament Zarządzania Ruchem Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w W. udzielił odpowiedzi w dniu 15 lutego 2019 r..

Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2019 r. przedłużono termin zakończenia kontroli, ze względu na konieczność weryfikacji danych otrzymanych od Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz Służby Celnej Republiki Czeskiej dotyczących przemieszczeń środków transportowych będących w dyspozycji podatnika w powiązaniu z analizą dowodów zgromadzonych w sprawie oraz konieczność sporządzenia protokołu kontroli dokumentów i ewidencji, a także pozostałej dokumentacji związanej z procedurą wydania rozstrzygnięcia kończącego przedmiotową kontrolę celno-skarbową. Jako przewidywany termin zakończenia kontroli celno-skarbowej podano datę: 25 lipca 2019 r.. kolejne postanowienie wydano [...] r., przedłużając termin zakończenia kontroli do 25 października 2019 r., ze względu na złożony charakter przedmiotowej sprawy oraz konieczność dokonania wnikliwej oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, a także konieczność uzyskania dodatkowych wyjaśnień od kontrolowanego.

Pismem z dnia 2 sierpnia 2019 r. Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. zwrócił się do Prokuratury Regionalnej w Ł. z prośbą o wyrażenie zgody na udostępnienie na potrzeby prowadzonych kontroli akt postępowania przygotowawczego prowadzonego pod sygnaturą [...]. Wniosek w szczególności dotyczył: dokumentów podatkowych dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez M. K. i podmiotów z nim powiązanych, protokołów przesłuchań podejrzanych i świadków oraz dowodów zabezpieczonych w toku czynności przeszukań.

Postanowieniem z [...] r. kolejny raz przedłużono termin zakończenia kontroli do 24 stycznia 2020 r..

W dniu 3 października 2019 r. do organu wpłynęło zarządzenie Prokuratury Regionalnej w Ł. z [...] r. o wyrażeniu zgody na: udostępnienie akt głównych postępowania o sygn. [...] w całości, wykorzystanie udostępnionych materiałów w ramach prowadzonych kontroli celno-skarbowych.

W dniu 4 listopada 2019 r. kontrolujący zwrócili się do Działu Dochodzeniowo-Śledczego Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z prośbą o udostępnienie dokumentów podatkowych M. K., w tym akt postępowania przygotowawczego o sygn. [...]. W dniu 20 listopada 2019 r. kontrolujący otrzymali z Działu Dochodzeniowo-Śledczego Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł..

Pismem z dnia 18 grudnia 2019 r. kontrolujący poinformowali Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o przewidywanym terminie zakończenia kontroli celno-skarbowych. Jednocześnie zwrócili się z prośbą o przesłanie kopii wniosków skierowanych do administracji podatkowych innych państw, na podstawie art. 7 rozporządzenia RADY (UE) NR 904/2010 z dnia 7 października 2010 r. w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 268/1 z 12.10.2010r.), dotyczących kontrahentów strony.

Postanowieniem z dnia [...] r. organ zawiadomił stronę o kolejnym przedłużeniu zakończenia kontroli do dnia 24 kwietnia 2020 r. z uwagi na konieczność zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w ramach postępowania przygotowawczego prowadzonego pod sygnaturą [...] przez Prokuraturę Regionalną w Ł. , w tym zabezpieczonym na nośnikach informatycznych.

Pismem z dnia 20 grudnia 2019 r. Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w Ł. z prośbą o doręczenie urzędowej korespondencji podatnikowi.

W dniu 20 grudnia 2019 r. kontrolujący pozyskali materiały (2 worki wraz ze spisem i opisem rzeczy) zabezpieczone w dniu 9 lipca 2019 r. w firmie S M. K. wydane za zgodą Prokuratury ze śledztwa o sygn. [...].

Pismem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. przekazał kontrolującym żądane dokumenty oraz informacje, w tym poinformował o wystąpieniu do niemieckiej administracji podatkowej z wnioskami, na podstawie art. 7 rozporządzenia RADY (UE) NR 904/2010 z dnia 7 października 2010 r. w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 268/1 z 12.10.2010r.), dotyczącymi niemieckich kontrahentów Kontrolowanego podatnika, tj. firm H. GmbH oraz J. Service GmbH.

Pismem z dnia 30 stycznia 2020 r. Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. zwrócił się do Wydziału Centrum Kompetencyjnego Wsparcia Systemu Informacyjnego Skarbowo-Celnego Izby Administracji Skarbowej w Ł. z wnioskiem o informacje dotyczące tras przejazdu pojazdów ciężarowych w procedurze tranzytu, odpowiedzi udzielono 4 lutego 2020 r..

Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. postanowieniem z [...] r. włączył do akt kontroli dowody z kontroli celno-skarbowej, prowadzonej wobec M. K., w postaci pisma z dnia 27 listopada 2019 r. skierowanego do Działu Dochodzeniowo-Śledczego Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. oraz odpowiedzi z dnia 13 grudnia 2019 r..

W dniu 20 stycznia 2020 r. kontrolujący skierowali do niemieckiej administracji podatkowej wniosek z prośbą o weryfikację transakcji między M. K. a firmą T Service GmbH.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] marca 2020 r. przedłużył termin kontroli, ze względu na wieloaspektowy charakter postępowania i związaną z tym potrzebę wszechstronnej, uwzględniającej poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowym analizy materiału dowodowego oraz przepisów prawa mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Postanowieniem z [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał za bezzasadne ponaglenie na kontrolę celno-skarbową prowadzoną przez Naczelnika Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. na podstawie upoważnienia z dnia 11 kwietnia 2017 r. w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 roku.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ podkreślił, iż na długość prowadzenia kontroli obok zdarzeń zależnych od organu podatkowego mają wpływ działania innych organów lub samego podatnika. Jednym ze zdarzeń niezależnych jest bez wątpienia zabezpieczenie dokumentacji dotyczącej działalności gospodarczej skarżącego przez Prokuraturę Regionalną w Ł. podczas przeszukania [...] r., w związku z prowadzonym wobec podatnika i innych postępowaniem przygotowawczym w zakresie nieprawidłowości w obrocie paliwem. W konsekwencji organ I instancji zmuszony został do uzyskania zgody na wgląd i wykorzystanie dokumentów, co nastąpiło zarządzeniem z dnia 27 września 2019 r.. Natomiast same materiały zostały przekazane dopiero 20 grudnia 2019 r. Ilość zgromadzonych akt (2 worki) oraz konieczność wnikliwej analizy, celem rzetelnego ustalenia stanu faktycznego, z całą pewnością wpływa także na czas trwania kontroli. Do dnia rozpatrzenia ponaglenia organ pierwszej instancji nie posiada wglądu w dane znajdujące się w zabezpieczonych przez Prokuraturę komputerach oraz nośnikach elektronicznych. Nadto, niewątpliwie na czas trwania kontroli wpływa fakt aresztowania skarżącego oraz brak ustanowionego pełnomocnika dla potrzeb kontroli celno-skarbowych.

Odnosząc się do zarzutu, że w sprawie nie są podejmowane żadne czynności, poza formalnym przedłużeniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił uwagę na fakt, iż podatnik zapoznał się raz z aktami sprawy w dniu 16 listopada 2018 r., nie wnosząc zastrzeżeń co do sposobu, czy terminowości prowadzenia kontroli. Aktualnie jednak pozostając w areszcie strona nie może skorzystać z prawa do zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie, a tym samym ocenić wagi i zasadności podejmowanych przez organ działań.

Organ dodał, iż nie można również stracić z oczu rozwiązań prawnych związanych z pandemią koronawirusa i rozwiązań związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, wprowadzonych ustawą z dnia 2 marca 2020 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), a także wprowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego - rozporządzeniem z dnia 13 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 433), oraz stanu epidemii 2020 r. - rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. (Dz. U. poz. 491 i 522).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. za niezasadny uznał także zarzut posiadania przez organ pierwszej instancji całości dokumentacji księgowej prowadzonej przez podatnika. Nie zgodził się także z zarzutem, iż dokumenty zabezpieczone przez Prokuraturę Regionalną w Ł. były tożsamymi z dokumentami pozyskanymi przez kontrolujących, ponieważ pozyskanie dokumentacji źródłowej w dniach: 9 maja 2017 r., 23 maja 2017 r., 12 czerwca 2017r., 2 listopada 2017 r., 17 października 2018 r., 7 czerwca 2019 r., było działaniem odrębnym i niezależnym.

Dyrektor za niezasadny uznał również zarzut narażenia strony na utratę płynności finansowej. Z dokonanych ustaleń wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. nie wstrzymał zwrotu kwot nCyżki podatku naliczonego nad należnym za 2015 rok. Zdaniem organu na płynność finansową może wpływać fakt aresztowania strony oraz zabezpieczenie majątku przez Prokuraturę.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uznał działania Naczelnika Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł., polegające na weryfikacji transakcji zawieranych przez stronę z kontrahentami krajowymi jak i międzynarodowymi, za niezbędne i w pełni uzasadnione. Jednocześnie biorąc pod uwagę fakt, iż Prokuratura Regionalna w Ł prowadzi aktualnie postępowanie przygotowawcze o sygn. [...] w zakresie nieprawidłowości w obrocie paliwem zasadnym jest, zdaniem Dyrektora, pozyskanie zgromadzonych w tym postępowaniu dowodów. Brak weryfikacji wiarygodności i rzetelności transakcji przy prowadzonej kontroli podatkowej, której celem jest prawidłowość rozliczenia podatku od towarów i usług w związku z wystąpieniem o zwrot podatku VAT, stanowiłoby naruszenie zasady prawdy obiektywnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl natomiast art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.).

Przewlekłość zachodzi, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. A contrario, nie sposób przypisać organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy podejmuje on wszelkie możliwe, a konieczne dla zakończenia postępowania działania, które jednakże z przyczyn niezależnych od organu nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci zakończenia postępowania administracyjnego.

Przewlekle jest prowadzone postępowanie, gdy czynności podejmowane są przez organ w dużym odstępie czasu, bądź wykonywane są czynności pozorne, powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny.

Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy, które nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy.

O przewlekłości postępowania nie świadczy natomiast wielokrotne przedłużenie terminu załatwienia sprawy, jeżeli jest to usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Za każdym razem jednak nowy termin musi zostać konkretnie określony poprzez wskazanie okresu, do którego nastąpi załatwienie sprawy. Tak właśnie było w omawianej sprawie, co zresztą nie jest kwestionowane przez skarżącego.

Przedmiot niniejszej sprawy obejmuje prowadzenie postępowania kontrolnego w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczenia i wpłacenia podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 roku. Postępowanie w opisanym zakresie wszczęte zostało w dniu 26 kwietnia 2017 r. i faktem jest, iż od tej daty do dnia sporządzenia ponaglenia (pismo z dnia 31 stycznia 2020 r.) upłynęło ponad dwa lata. Jednakże jak wynika z akt sprawy, organ każdorazowo przedłużając termin zakończenia kontroli zawiadamiał o tym fakcie stronę, wskazując okoliczności uzasadniające takie przedłużenie oraz datę przewidywanego zakończenia kontroli. W uzasadnieniach tych postanowień organ wskazywał na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego m.in. z Prokuratury Regionalnej w Ł. oraz uzyskania odpowiedzi z niemieckiej i czeskiej administracji podatkowej dotyczącej kontrahentów podatnika. Na kolejnych etapach kontroli uzasadnieniem dla przedłużenia terminu zakończenia była konieczność weryfikacji uzyskanych dokumentów, sporządzenia protokołu kontroli dokumentów i ewidencji, a także pozostałej dokumentacji związanej z procedurą wydania rozstrzygnięcia kończącego przedmiotową kontrolę.

Zdaniem Sądu nie sposób zakwestionować, iż szereg dokumentów, ewidencji, rejestrów i dowodów związanych z podatnikiem i kontrahentami, z którymi współpracował w kontrolowanym okresie, mogą mieć wpływ na ocenę rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 roku. Zauważyć należy przy tym, że w postępowaniu w sprawie o przewlekłość, sąd administracyjny nie ocenia merytorycznie sprawy, a strona niezadowolona z aktu załatwiającego sprawę co do istoty ma możliwość jego zakwestionowania w trybie odwoławczym.

Jak wynika z akt sprawy i odpowiedzi na skargę – a co zostało szczegółowo opisane w stanie faktycznym niniejszego uzasadnienia - czynności zmierzające do wydania decyzji merytorycznej były podejmowane już od daty wszczęcia postępowania, co miało miejsce w dniu 26 kwietnia 2017 r. W tym też dniu organ zwrócił się do skarżącego o udostępnienie akt, ksiąg, ewidencji i dokumentów związanych z przedmiotem kontroli. Natomiast pismem z dnia 18 maja 2017 r. Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. udostępnienie do wglądu akt podatkowych strony oraz wskazanie czy wobec niej były przeprowadzane kontrole, postępowania podatkowe, czynności sprawdzające i czego dotyczyły. W odpowiedzi pismem z dnia 30 maja 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. przekazał kontrolującym żądane informacje i dokumenty. Kolejne czynności były podejmowane sukcesywnie, w miarę uzyskanych materiałów w odpowiedzi na wcześniejsze wezwania lub w związku z ich brakiem.

W ocenie Sądu lektura akt administracyjnych niniejszej sprawy uzasadnia ocenę, iż Naczelnik Ł. Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. podejmował czynności bez zbędnej zwłoki. Kilkukrotnie wzywał podatnika do przedłożenia dokumentacji i złożenia wyjaśnień w dniach: 26 kwietnia 2017 r., 5 czerwca 2017 r., 26 września 2018 r., 14 maja 2019 r. Nadto, kilkukrotnie zwracał się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. o przekazanie informacji i poczynionych ustaleń. Niewątpliwie uzyskanie i weryfikacja szeregu dokumentów i informacji o kontrahentach strony nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji od właściwych Naczelników Urzędów Skarbowych było czasochłonnym procesem. Czasochłonna była także wnikliwa analiza obszernego materiału pozyskanego od kontrolowanego w zestawieniu z dokumentacją otrzymaną od kontrahentów i krajowych instytucji państwowych, czego wynikiem było wezwanie M. K. do złożenia wyjaśnień, Następnie wezwano M. K. do udzielenia na piśmie wyjaśnień oraz przesłania dowodów w postaci faktur odnoszących się do wskazanych dokumentów CMR wystawionych dla firmy A Sp. z o.o. za wykonane usługi transportowe oraz do udzielenia na piśmie wyjaśnień oraz przesłania dowodów w postaci dowodów zapłaty za wykonane usługi na rzecz firmy "B" s.r.o. odnoszących się do wskazanych faktur.

Warto odnotować, iż mimo wcześniejszej korespondencji, kontrolujący pozyskali materiały ze śledztwa o sygn. [...] dopiero w dniu 20 grudnia 2019 r. Zdaniem Sądu, o tym czy wskazane dokumenty są takie same jak te, które organ zgromadził w toku własnego postępowania, można przekonać się dopiero wtedy, gdy ma się do nich dostęp. Zatem argument podniesiony w skardze, że akta prokuratorskie zawierały te same dokumenty, które posiadał organ podatkowy - nie może odnieść zamierzonego skutku.

Zdaniem Sądu, powyższe czynności jednoznacznie wskazują na to, że sprawa była sukcesywnie prowadzona i bez zbędnej zwłoki. Sąd nie znalazł przesłanek uzasadniających postawienie organowi zarzutu niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzutu prowadzenia czynności, w tym dowodowych, pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia, czy nawet zarzut mnożenia przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Nie sposób pominąć, iż organ nie miał większego wpływu na czas w jakim uzyska dokumenty gromadzone przez inne organy, czy na termin udostępnienia dokumentów przez obcą administrację podatkową, Prokuraturę czy inne organy skarbowe.

Odnośnie przedłużenia terminu rozpatrzenia ponaglenia (do dnia 31 maja 2020 r.) postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] marca 2020 r. - należy zauważyć, że akt ten nie miał żadnego wpływu na wynik sprawy, zwłaszcza, że skarżący nie czekał na jego wydanie, lecz już w dniu 31 marca 2020 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania.

W tych okolicznościach Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 140 § 1 i art. 141 O.p.

Zgodnie z pierwszym z tych przepisów o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Taka właśnie sytuacja zaistniała w omawianej sprawie, o czym już wcześniej była mowa.

Natomiast drugi przepis dotyczy możliwości wniesienia ponaglenia w przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie. W omawianym przypadku skarżący skorzystał z takiej możliwości.

W myśl art. 141 § 2 O.p. organ podatkowy wymieniony w § 1, uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ organ odwoławczy nie stwierdził zaistnienia takiej okoliczności, co podzielił WSA w Łodzi - zarzuty skargi należy uznać za bezzasadne.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.

P.C.