Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1520/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-11-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 156  par.1 pkt 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Zabłocka, Asesor WSA Danuta Dopierała (spr.), Sędzia NSA Piotr Piszczek, , Protokolant Izabela Kucharczyk-Szczerba, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2007 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z [...] marca 2007 r. (data wpływu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez panią W.K. jest decyzja z [...] lutego 2007 r., znak: [...], wydana przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych, utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2006 r., znak: [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Wnioskiem z [...] października 2006 r., będącego przedmiotem postępowania administracyjnego w sprawie niniejszej, pani W.K. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie "zadłużenia związanego z opłatami za ubezpieczenie w latach 1999-2006 r.".

We wniosku wskazała, iż zadłużenie powstało bez jej winy i "wynikało z niezależnych sytuacji losowych.". Podniosła, iż prowadzona przez nią działalność gospodarcza (placówka gastronomiczna - "[...]") nie przynosiła zysków. Zwróciła uwagę na swoje problemy zdrowotne podnosząc, iż w 2001 r. przebyła [...] i kilkakrotnie była hospitalizowana. Następnie, w roku 2003, na skutek wypadku przebywała na zwolnieniu lekarskim w związku z rozległym [...] i długotrwałą rehabilitacją. Poinformowała, iż rekonwalescencja pochłaniała duże sumy pieniężne, żeby je zdobyć musiała się zadłużyć. Zauważyła, iż jej mąż był współpracownikiem w zakresie prowadzenia działalności, za którego również należało odprowadzać składki do ZUS. W związku z powyższym nie mogła liczyć na pomoc finansową "z żadnej strony.". Zaznaczyła, iż jej syn ukończył w tym roku szkołę średnią i rozpoczyna dalszą naukę. Obecnie ze względu na zły stan zdrowia i nierentowność działalności gospodarczej podjęła decyzję o wycofaniu się ze spółki cywilnej. Wskazała, iż do dnia dzisiejszego jest zadłużona u rodziny.

Do wniosku załączyła m. in. decyzję Prezydenta W. z [...] sierpnia 2006 r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej placówki gastronomicznej "[...]", oświadczenie o posiadanym majątku ruchomym, nieruchomościach oraz prawach majątkowych, oświadczenie z 4 października 2007 r. o nie korzystaniu płatnika z pomocy publicznej, zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2005 - PIT 36, informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2005 - PIT/B, decyzję Prezydenta W. z [...] września 2006 r. o uznaniu Zainteresowanej za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku, kartę informacyjną leczenia szpitalnego potwierdzającą pobyt Wnioskodawczyni na Oddziale Kardiologii Szpitala [...] w W. w okresie od [...] kwietnia 2001 r. do [...] maja 2001 r.

W wyniku rozpatrzenia wniosku, decyzją z [...] grudnia 2006 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 3a oraz art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), odmówił umorzenia należności z tytułu składek na: ubezpieczenie społeczne w części finansowanej przez płatnika za okres 07/1999-06/2006 w łącznej kwocie [...] zł, ubezpieczenie zdrowotne za osobę prowadzącą działalność gospodarczą za okres 10/1999-06/2006 w łącznej kwocie [...] zł, Fundusz Pracy za okres 09/1999-06/2006 w łącznej kwocie [...] zł. Decyzja ta została doręczona Skarżącej 27 grudnia 2006 r.

Na wstępie organ zaznaczył, iż nie ma możliwości umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za zatrudnionych pracowników, bowiem składki te nie podlegają umorzeniu. W związku z powyższym wniosek Skarżącej został rozpatrzony tylko w części dotyczącej umorzenia składek finansowanych przez płatnika.

Powołując treść art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności należności. Organ zaznaczył, iż Skarżąca posiada lokal mieszkalny o powierzchni [...] m- i z majątku tego będzie można w przyszłości egzekwować należności ZUS. Ponadto wobec Skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, "które jest w części skuteczne (ostatnia wpłata wpłynęła na konto Zakładu w dniu 14 lipca 2006 r.)". Powyższe oznacza, iż właściwy w sprawie organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można by skutecznie dochodzić należności Zakładu. Za nieuzasadniony uznano również, podnoszony przez Zainteresowaną argument, iż nie mogła regulować składek z powodu braku dochodów z prowadzonej działalności, bowiem nałożony na płatnika obowiązek opłacania należnych składek istnieje przez cały okres wykonywania działalności, niezależnie od osiąganych przychodów.

Analizując okoliczności faktyczne sprawy w kontekście art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. nr 141, poz. 1365), organ stwierdził, iż instytucja umorzenia należności z tytułu składek powinna znajdować zastosowanie jedynie w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych przypadkach zaś kłopoty finansowe, na które powołuje się Wnioskodawczyni nie stanowią wystarczającej przesłanki pozwalającej na umorzenie zadłużenia wobec ZUS. Problemy te nie mają bowiem charakteru trwałego, a trudna sytuacja finansowa rodziny może w najbliższej przyszłości ulec poprawie w stopniu umożliwiającym spłatę zadłużenia. Dodatkowo Zakład wskazał, iż stan zdrowia nie pozbawia Skarżącej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z przedstawionej dokumentacji medycznej wynika bowiem, iż problemy zdrowotne rozpoczęły się w 2001 r. i nie pozbawiły Zainteresowanej możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż pani W.K. wyrejestrowała ją dopiero z dniem [...] lipca 2006 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonym osobiście przez panią W.K. w siedzibie [...] Oddziału ZUS w W. Inspektorat P. [...] stycznia 2007 r., Skarżąca powtórzyła argumenty zawarte we wniosku z [...] października 2006 r. Wskazała ponownie, że nie była w stanie uiszczać składek regularnie, ponieważ prowadzona działalność gospodarcza nie przynosiła dochodów. Jednocześnie podkreśliła, że w okresie prowadzenia działalności rozchorowała się i wielokrotnie przebywała w szpitalu. Obecnie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej i finansowej.

Decyzją z [...] lutego 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentujący Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej powoływanej jako k.p.a., w związku z art. 83 ust. 4, art. 28 ust. 1-3b, art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2006 r. i odmówił umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika za okres 07/1999 - 06/2006 w łącznej kwocie [...] zł.

Prezes ZUS podkreślił, że w świetle okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy uzasadniony jest pogląd, iż w przypadku pani W.K. nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności, określone w art. 28 ust. 1-3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Powołując treść art. 28 ust. 3 przyjął za organem I instancji, iż w rozpatrywanej sprawie nie występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wskazał, iż Skarżąca posiada lokal mieszkalny o powierzchni [...] m-, który może stanowić przedmiot egzekucji należności ZUS. Ponadto wobec Skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, "które jest w części skuteczne". Powyższe oznacza, iż właściwy w sprawie organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego można by skutecznie dochodzić należności Zakładu. Organ zauważył nadto, iż zarówno kłopoty finansowe Zainteresowanej, jak i wskazane problemy zdrowotne nie stanowią wystarczającej przesłanki umorzenia zadłużenia. Przedstawiona dokumentacja medyczna wskazuje bowiem, iż problemy te rozpoczęły się w 2001 r. natomiast prowadzona przez Skarżącą działalność gospodarcza została wyrejestrowana dopiero z dniem [...] lipca 2006 r. Powyższe zdaniem organu oznacza, że stan zdrowia nie był przyczyną uniemożliwiającą zarówno prowadzenie działalności jak i uzyskanie dochodu pozwalającego na uiszczenie należnych składek.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano również, że na Wnioskodawczyni ciążył obowiązek opłacania składek przez cały okres wykonywania działalności, niezależnie od osiąganych przychodów. W związku z powyższym Skarżąca ponosi pełną odpowiedzialność za powstałe zadłużenie.

Końcowo organ zaznaczył, iż analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje, iż w sprawie nie zostało wykazane, by opłacenie należności z tytułu składek mogło pozbawić Zainteresowaną możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

W skardze na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] lutego 2007 r. Zainteresowana podniosła, iż "nie został w sposób właściwy przeanalizowany fakt, że nie mam i nie będę miała żadnej możliwości zapłacenia zaległych składek na Ubezpieczenia Społeczne, w tym także odsetek.". Wskazała, że jest osobą ciężko chorą i nie jest w stanie znaleźć żadnej pracy, którą mogłaby wykonywać ponieważ "nikt nie chce zatrudnić schorowanej kobiety.". Nie może również liczyć na pomoc męża, ponieważ obecnie pozostają w faktycznej separacji, "co prawdopodobnie zakończy się rozwodem.". Zaznaczyła, iż jedyny jej majątek stanowi mieszkanie.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Stosownie zaś do § 2 wymienionego przepisu, sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Kierując się powyższym, Sąd orzekając w niniejszej sprawie uznał, iż skarga jest zasadna, aczkolwiek z powodów innych niż w niej podniesione. Zdaniem Sądu skarżona decyzja narusza bowiem w sposób rażący przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 6 i art. 134 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz art. 138 k.p.a. poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i wydanie skarżonej decyzji, co czyniło zasadnym stwierdzenie jej nieważności, a tym samym wyeliminowanie skarżonego orzeczenia z obrotu prawnego.

Jednocześnie, mając na uwadze wniosek Skarżącej - zawarty w treści skargi - o umorzenie jej zaległości wobec ZUS, Sąd wyjaśnia, iż kognicja sądów administracyjnych w odniesieniu do spraw w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne oraz na określone fundusze (Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych) została ustanowiona ustawą z 10 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 121, poz. 1264). Artykuł 10 pkt 26a tej ustawy zmienił - z dniem 1 lipca 2004 r. - brzmienie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w ten sposób, że wyłączył tę kategorię spraw z zakresu właściwości sądów powszechnych - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych i przeniósł do właściwości sądów administracyjnych. Jak wynika z uzasadnienia projektu tej ustawy wolą ustawodawcy było wyłączenie możliwości umarzania wskazanych wyżej należności przez sądy powszechne, które były władne zmienić decyzję organu i umorzyć określoną kwotę należności (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2000 r., sygn. akt III ZP 15/00, OSNAPU 2000, nr 23, poz. 864). Zmiana ustawodawcza, o której mowa wyżej, miała charakter fundamentalny w odniesieniu do tego typu spraw. Pamiętać bowiem należy, że o ile sądy powszechne przejmowały wcześniej załatwioną przez Zakład sprawę do dalszego załatwienia, o tyle sąd administracyjny na skutek zaskarżenia decyzji Prezesa Zakładu nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz jedynie kontroluje (ocenia) działalność tego organu pod względem zgodności z prawem. Orzeczenie sądu administracyjnego w razie uwzględnienia skargi, rozstrzyga o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności zaskarżonego aktu oraz zobowiązuje organ administracji publicznej do określonego zachowania się w toku dalszego załatwiania sprawy. Przejęcie przez sądy administracyjne kompetencji organu administracji publicznej do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wyjście poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (vide: R. Hauser, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, praca zbiorowa, Warszawa 2003, str. 6 i 7).

Zatem z uwagi na przedstawione wyżej uwarunkowania konstytucyjne i ustawowe, wniosek Skarżącej o umorzenie zadłużenia wobec ZUS nie mógł być przez Sąd uwzględniony. Jak już wskazano, celem ustawodawcy było, aby poprzez zmianę właściwości sądów - wykluczyć możliwość umarzania należności na etapie postępowania sądowego, co ma się przyczynić do realizacji przez Zakład obowiązku dbałości o stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Przechodząc natomiast do wskazania przyczyn stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż wobec treści wniosku Skarżącej z 4 października 2006 r. o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności składkowych, wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.), dalej powoływanej jako u.s.u.s. Zgodnie natomiast z treścią art. 123 u.s.u.s., w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.

Zatem, postępowanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wszczęte wnioskiem strony o umorzenie należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 28 u.s.u.s., jak również wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, winno być prowadzone zgodnie z regułami zawartymi w k.p.a. Ustawa systemowa nie wprowadza odmiennych w tym zakresie regulacji, co więcej w art. 83 ust. 4 stanowi, iż do wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że żądania zgłaszane przez stronę na podstawie ustawy systemowej winny spełniać wymogi przewidziane w tym akcie prawnym, normującym postępowanie administracyjne.

Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji (art. 16 k.p.a.). Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., mającym zastosowanie w zw. z wymienionym art. 83 ust. 4 u.s.u.s., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji ZUS w przedmiocie umorzenia należności składkowych, winien być złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia skarżonej decyzji wydanej w I instancji stronie, a gdy decyzja ta została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

Jak wynika z akt sprawy niniejszej, organ nie przeprowadził postępowania wstępnego w odnośnym zakresie.

Wskazać należy, iż [...] grudnia 2006 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję w I instancji, zawierając w niej prawidłowe pouczenie o przysługującym od tego orzeczenia prawie do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa ZUS w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Zgodnie z datą znajdującą się na potwierdzeniu odbioru decyzji (k. 64 akt adm.), została ona doręczona Stronie 27 grudnia 2006 r. Zatem, do 10 stycznia 2006 r. Strona miała możliwość wystąpić z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Zakładu z [...] grudnia 2006 r. Tymczasem z akt sprawy wynika, iż wniosek ten został złożony przez Stronę, osobiście w siedzibie organu, [...] stycznia 2006 r. Wskazuje na to prezentata [...] Oddziału ZUS w W. Inspektorat P., umieszczona na tymże wniosku (k. 66 akt adm.) oraz wyjaśnienia Prezesa ZUS z 28 września 2007 r. stanowiące odpowiedź na pismo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 września 2007 r. (k. 22 akt sądowych).

W świetle powyższego należy zauważyć, iż Strona nie dochowała w sprawie terminu ustawowego przewidzianego na wystąpienie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tym samym jej czynność polegająca na złożeniu wymienionego środka zaskarżenia nie mogła wywołać zamierzonego skutku, albowiem jej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako wniesiony po terminie, nie mógł wszcząć postępowania odwoławczego prowadzącego do wydania decyzji merytorycznej. Warunkiem skuteczności tej czynności procesowej, jak już wskazano powyżej, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje zaś bezskuteczność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Orzekając ponownie w sprawie Prezes ZUS winien zatem mieć na względzie, że w sytuacji niedochowania przez Stronę ustawowego terminu do wniesienia przedmiotowego w sprawie środka zaskarżenia, zasadne jest - stosownie do przepisu art. 134 k.p.a. - wydanie orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi zaś na regulację szczególną zawartą w art. 83b ust. 1 u.s.u.s., (zgodnie z którą jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję), orzeczenie to jako kończące postępowanie winno mieć formę decyzji, a nie - jak to wynika z art. 134 k.p.a.- formę postanowienia.

Konkludując, w ocenie Sądu, w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W dotychczasowym orzecznictwie sądowym oraz w poglądach doktryny przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 grudnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 706/05, LEX nr 196278). W wyroku z 2 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 490/05 (LEX nr 196696) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "(...) istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem, a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań i zabiegów językowych". Podkreślić też trzeba, iż nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Innymi słowy należy przyjąć, iż rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi żadnych wątpliwości.

W niniejszej sprawie - zdaniem Sądu - doszło do rażącego naruszenia art. 6 i art. 134 k.p.a. poprzez niezastosowanie w sprawie, a także art. 83 ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 138 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w II instancji na ich podstawie, pomimo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem ustawowego terminu. Wskazane regulacje prawne są jasne w swej treści i w ocenie Sądu nie budzą wątpliwości interpretacyjnych. Natomiast zachowanie organu orzekającego pozostaje w oczywistej sprzeczności z tymi unormowaniami, co skutkować musiało zastosowaniem przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Wykazane przyczyny nieważności zaskarżonej decyzji stanowią okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście decyzji Prezesa ZUS z [...] lutego 2007 r. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej.

Niemniej Sąd zauważa i podkreśla, że wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany przez stronę i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności zmiana stanu faktycznego lub uzyskania nowych dowodów (dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej) może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 r. w sprawie o sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Powyższe oznacza, że w przypadku ponownego wystąpienia przez Skarżącą do ZUS z wnioskiem o umorzenie należności, sprawa umorzenia będzie ponownie rozstrzygana przez organ.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.