Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 676/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-03-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak(spr.) As. Sąd. Izabela Kucznerowicz Protokolant ref-staż. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2006 r. sprawę ze skargi M. Ś. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia [...] maja 2004r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia uchyla zaskarżone postanowienie /-/ I.Kucznerowicz /-/ P.Miładowski /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lutego 2004 r. skarżący M. S. zwrócił się do Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. o wydanie zaświadczenia, na podstawie którego będzie mógł uzyskać uprawnienia do świadczeń określonych w ustawie z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniach pieniężnych i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu (Dz.U. Nr 111 poz. 537 ze zm.). W uzasadnieniu wniosku strona wyjaśniła, iż zaświadczenie, które zostało wydane z data [...] września 2003 r. przedłożył w KRUS, który to organ uznał, iż nie spełnia ono wymogów i decyzją z dnia [...] października 2003 r. znak [...] odmówił stronie prawa do przedmiotowego świadczenia. Wyjaśnił także, iż sugerowane przez Komendę poszukiwanie dodatkowych dokumentów w Archiwum Państwowym w K. nie dało rezultatu. Podnosząc, iż uprawnienia te przyznawane są na podstawie zaświadczenia wystawionego przez organ wojskowy, strona wyjaśniła, iż podczas pełnienia służby w 28 Brygadzie Powszechnej Organizacji "Służba Polsce" w okresie od [...].04.1949 r. do [...].07.1949 r. w S. k/K. był przydzielony do pracy przy budowie torów kolejowych prowadzących do kopalni, a nadto że ma na to dwóch świadków, których nazwiska i adresy wskazuje w złożonym wniosku.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. na podstawie art. 219 w związku z art. 218 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – dalej k.p.a.) odmówił stronie wydania zaświadczenia o żądanej treści. W uzasadnieniu postanowienia organ administracji wskazał, iż brak danych w ewidencji prowadzonej przez Wojskową Komendę Uzupełnień w K., dotyczących odbycia przez M. S. służby zastępczej w ponadkontyngentowych Brygadach "Służba Polsce" i przymusowego zatrudnienia w kopalniach węgla i kamieniołomach, uniemożliwia uwzględnienie żądania wnioskodawcy.

W dniu [...] marca 2004 r. do Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. wpłynęło zażalenie M. S. na postanowienie tego organu z dnia [...] marca 2004 r. Zażalenie opatrzone zostało datą [...] marca 2004 r., a w jego uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, iż odmowa wydania zaświadczenia o żądanej treści pozbawia ją prawa do skorzystania z należnych jej uprawnień. Dodał też, że zapisy w dokumentacji znajdującej się w posiadaniu służb wojskowych winny być wyczerpujące i jasne, a zapisane w nich informacje nie powinny budzić wątpliwości. Podsumowując, M. S. wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego wniosku, ponownie wskazując dwóch świadków, którzy mogą potwierdzić wykonywanie przez niego prac przy budowie torów kolejowych do kopalni w S..

W notatce służbowej z dnia [...] marca 2004 r., przekazanej Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P., a sporządzonej na okoliczność zażalenia M. S., Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w K. wyjaśnił, że strona S. przekroczyła ustawowy termin do wniesienia zażalenia.

Postanowieniem nr [...]z dnia [...] maja 2004 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, iż wydane przez organ I instancji orzeczenie było prawidłowe i zgodne z prawem, a z powodu braku informacji w znajdującej się w jego posiadaniu ewidencji o sposobie powołania strony do 28 Brygady "Służba Polsce" oraz charakteru przebiegu tej służby, nie można wydać zaświadczenia w brzmieniu żądanym przez stronę.

Wnosząc za pośrednictwem wyżej wskazanego organu skargę na powyższe postanowienie, która opatrzona została datą [...] czerwca 2006 r., a do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęła w dniu [...] czerwca 2004 r., M.S. wskazał po raz kolejny, że postępowanie organów wojskowych pozbawia go prawa do skorzystania z należnych mu uprawnień i jest dla niego krzywdzące. Wskazując na zły stan zdrowia oraz niskie dochody skarżący wyjaśnił, że uzyskane zaświadczenie będzie uprawniało go do dodatku pieniężnego, który poprawi jego skromną sytuację finansową.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniach obydwóch postanowień i wniósł o oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną.

Zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Zgodnie z art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W rozpatrywanej sprawie Sąd dokonał tej kontroli na podstawie akt sprawy według stanu prawnego istniejącego w dniu wydawania zaskarżonego aktu. W myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, Sąd uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi m. in. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 134 k.p.a., bowiem organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania wstępnego, do czego był zobowiązany po przekazaniu mu akt sprawy przez organ I instancji. W ramach takiego postępowania podejmowane są czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie (zażalenie) jest dopuszczalne oraz czy zostało złożone z zachowaniem terminu. W niniejszej sprawie konieczność przeprowadzenia takiego postępowania wynikała z treści pisma - notatki służbowej z dnia [...] marca 2004 r., w której przekazując akta sprawy wraz z zażaleniem organowi odwoławczemu, organ I instancji wskazał na złożenie zażalenia po terminie. Ponieważ stwierdzenie to nie było poparte właściwą dokumentacją, bowiem akta sprawy nie zawierają zwrotnego poświadczenia odbioru przez stronę postanowienia z dnia [...] marca 2004 r. oraz dowodu na okoliczność daty wniesienia przez nią zażalenia, organ odwoławczy zobligowany był przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające. Zważyć należy, iż rozpatrzenie sprawy w postępowaniu odwoławczym z pominięciem poczynienia ustaleń na okoliczność dochowania przez stronę terminu, skutkuje koniecznością uchylenia postanowienia z dnia [...] maja 2004 r., gdyż rozpatrzenie zażalenia złożonego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym postanowienia ostatecznego, korzystającego z ochrony trwałości (art. 16 §1 k.p.a.).

W świetle powyższego poza zakresem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu pozostaje merytoryczna strona postanowień podjętych w obu instancjach. Tym niemniej, zważywszy na interes strony skarżącej, Sąd wydający niniejszy wyrok wskazuje, iż zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz. U. Nr 136, poz. 707 z późn. zm.) zaświadczenia, o których mowa w ust. 1, wydaje się na podstawie ewidencji wojskowej, a w razie jej braku - na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, w trybie określonym w k.p.a., a organ prowadzący postępowanie zasięga opinii właściwego stowarzyszenia zrzeszającego byłych żołnierzy górników, lub w razie potrzeby Centralnego Archiwum Wojskowego, archiwów państwowych i innych instytucji. W rozpatrywanej sprawie zaskarżone postanowienie wydane zostało z pominięciem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w zakresie wskazanym w podanym przepisie. Należy także wskazać, że zgodnie z zasadą ogólną z art. 8 k.p.a - zasadą pogłębiania zaufania, organ administracji winien ułatwiać postępowanie obywatelowi, a ma on daleko dalej idące możliwości uzyskania wymaganych dokumentów z archiwów czy innych instytucji, aniżeli strona skarżąca.

Wobec powyższego, uznając, że wskazane uchybienie ma istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd nie orzekł z uwagi na brak wniosku pełnomocnika strony (art. 210 ww. ustawy) oraz nie złożenia przez niego oświadczenia o którym mowa w §20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.).

Rozpoznając ponownie sprawę organ II instancji zobligowany jest poczynić ustalenia na okoliczność dochowania przez stronę skarżącą terminu do wniesienia zażalenia i w zależności od wyniku tych ustaleń, wyda postanowienie w trybie art. 134 k.p.a. lub rozstrzygnie sprawę merytorycznie, z uwzględnieniem zasad postępowania odwoławczego oraz wskazań zawartych w treści niniejszego uzasadnienia.

/-/I. Kucznerowicz /-/P. Miładowski /-/D.Rzyminiak-Owczarczak

jf