Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 656/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Budowlane prawo
Nadzór budowlany
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7 par. 2, art. 18, art. 23 par. 4 pkt 1, art. 29 par. 1, art. 33 pkt 6 i 8, art. 34 par. 2 i 5, art. 59 par. 1 i 2, art. 119 par. 1, art. 122 par. 2 (pkt 2), art. 125 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 250
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 15, art. 138 par. 1 pkt 2, art. 138 par. 2, art. 139, art. 144
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: par. 22
journal: Dz.U. 2015 poz 1805
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej  pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.
article: art. 3 pkt 2 i 7a, art. 35 ust. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia; I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] 2015 r. nr [...], II. przyznaje radcy prawnemu J. Ł. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu, kwotę [...] zł ([...] złotych) w tym [...] zł ([...] złotych [...]) tytułem podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] 2015 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego (dalej: "PINB" lub "organ I instancji"), w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, na podstawie art. 119 w zw. z art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954, z późn. zm. [aktualnie: Dz.U z 2014 r., poz. 1619, z późn. zm. – dalej: "u.p.e.a." lub "ustawa egzekucyjna"]), nałożył na T. K. (dalej również: "zobowiązany", "strona" lub "skarżący") – jako zobowiązanego do wykonania obowiązku nakazu rozbiórki dotyczącego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, [...] segmentu jednorodzinnego budynku mieszkalnego, posadowionego na działce nr [...], położonej przy ul. [...] w [...], w gminie [...] – grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 96 492,48 zł.

Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WWINB", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy"), w wyniku rozpatrzenia zażalenia zobowiązanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 123 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: K.p.a.) postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Przedmiotowe postanowienia zostały wydane w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] 2012 r. (znak [...]), wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 z późn. zm. [aktualnie: Dz.U. z 2016 r., poz. 290 – dalej: Prawo budowlane]), nakazał B. K. rozbiórkę wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę – [...] segmentu jednorodzinnego budynku mieszkalnego, posadowionego na działce nr [...], położonej przy ul. [...] w [...], w gminie [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją WWINB z dnia [...] czerwca 2012 r. znak [...]. Skargę na ostateczną decyzję w przedmiocie nakazu rozbiórki oddalił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej również: "tutejszy Sąd" lub "WSA w Poznaniu") prawomocnym wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Po 674/12. Nadto postanowieniem z dnia 7 stycznia 2014 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia na wniosek zainteresowanego postępowania administracyjnego w sprawie nieważności wyżej opisanej decyzji WWINB wydanej w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Z uwagi na niewykonanie nałożonego obowiązku PINB – jako wierzyciel –skierował w dniu 25 lipca 2013 r. do T. K., czyli następcy prawnego zobowiązanego B. K. (art. 28a u.p.e.a.), pisemne upomnienie (art. 15 § 1 u.p.e.a.), a następnie w dniu [...] września 2013 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i – jako organ egzekucyjny – wszczął na jego podstawie egzekucję administracyjną.

Wniesione przez zobowiązanego zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej PINB w postanowieniu z dnia [...] 2014 r. (znak [...]) uznał za nieuzasadnione, a postanowienie to – po dokonaniu niezbędnej korekty w zakresie wskazania podstawy prawnej – zostało w swej zasadniczej postaci utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem WWINB z dnia [...] maja 2014 r. znak [...]. Skarga zobowiązanego na postanowienie WWINB w przedmiocie zarzutów została odrzucona prawomocnym postanowieniem WSA w Poznaniu z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt: II SA/Po 751/14 (Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt II OZ 112/15 oddalił zażalenie zobowiązanego na to postanowienie tutejszego Sądu).

Po ostatecznym rozpatrzeniu wniesionych zarzutów PINB postanowieniem z dnia [...] 2014 r. (znak [...]) zastosował wobec zobowiązanego środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia w wysokości 98 249,48 zł. Postanowienie to zostało jednak uchylone w całości ostatecznym postanowieniem WWINB z dnia [...] sierpnia 2014 r. (znak [...]), a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (art. 138 § 2 K.p.a.) z uwagi na popełnione przez PINB błędy rachunkowe, a przede wszystkim wady postępowania dotyczące ustalenia stanu faktycznego co do powierzchni zabudowy obiektu objętego nakazem rozbiórki, ustalonej przez organ I instancji na niespełna 119 m², w tym elementów segmentu budynku podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości grzywny, co zdaniem WWINB doprowadziło do zawyżenia jej wysokości. WWINB wskazał zarazem na brak uwzględnienia powierzchni tarasu, która powinna być wliczona do powierzchni zabudowy budynku przy ustalaniu grzywny, oraz braki materiału dowodowego w zakresie dokumentującym powierzchnię tego tarasu.

W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania – w tym w dniu 22 października 2014 r. kontroli obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki i szczegółowych pomiarów [...] segmentu budynku (wraz z tarasem) – PINB wydał w dniu [...] listopada 2014 r. kolejne postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia (znak [...]). Tym razem organ nałożył na zobowiązanego grzywnę w wysokości 91 913,64 zł, przyjmując, że powierzchnia zabudowy budynku objętego nakazem przymusowej rozbiórki wynosi 110,98 m².

WWINB, w wyniku rozpatrzenia zażalenia zobowiązanego, na podstawie art. 138 § 2 oraz art. 123 § 1 K.p.a. postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał przede wszystkim na to, że prawidłowo ustalona powierzchnia zabudowy obiektu podlegającego rozbiórce powinna wynosić 121,1 m², która jest większa o ponad 10 m² od wartości przyjętej przez organ I instancji, wynoszącej 110,98 m². Wobec tego WWINB stwierdził, że PINB przy ustalaniu wysokości grzywny w celu przymuszenia zaniżył powierzchnię zabudowy budynku objętego nakazem przymusowej rozbiórki i należy do niej doliczyć także powierzchnię tarasu przy lewym segmencie, który to taras ma powierzchnię zabudowy 13,74 m² (pozostała część budynku o wymiarach 10,79 m x 5,86 m ma powierzchnię 63,22 m², zaś część o wymiarach 11,29 m x 3,91 m ma powierzchnię wynoszącą 44,14 m²).

Uwzględniając zmiany cen 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, organ II instancji stwierdził, że jednorazowa grzywna w celu przymuszenia, nawet w sytuacji przyjęcia przez organ odwoławczy obecnie obowiązującej niższej ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, powinna wynosić 96 492,48 zł. Podkreślając, że wartość ta (wyższa od wartości określonej w rozstrzygnięciu zaskarżonego postanowienia), z uwagi na obowiązujący w postępowaniu odwoławczym zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej się (art. 139 K.p.a. w zw. art. 18 u.p.e.a.) ponownie całkowicie wyklucza merytoryczne rozpatrzenie tej sprawy przez organ odwoławczy (art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a.). W konsekwencji WWINB stwierdził, że jego obowiązkiem jest uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a.).

Formułując wytyczne co do okoliczności, które powinny zostać uwzględnione przez PINB w toku ponownego rozpatrywania sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że PINB powinien prawidłowo obliczyć wysokość grzywny w celu przymuszenia.

Do decyzji został dołączony rysunek poglądowy, wykonany na podstawie danych z protokołu kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu 22 października 2014 r., obrazujący całość powierzchni zabudowy oraz uwzgledniający poszczególne elementy [...] segmentu budynku mieszkalnego objętego nakazem rozbiórki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Po 456/15 uchylił postanowienie WWINB z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie nałożenia na T. K. grzywny w celu przymuszenia, zarzucając organowi II instancji naruszenie przepisów art. 138 § 2 w zw. z art. 15 K.p.a. oraz zakazu reformationis in peius (art. 139 K.p.a.).

W wyniku przeprowadzenia po raz kolejny postępowania w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia PINB w postanowieniu z dnia [...] 2015 r., uwzględniając w pełni wytyczne WWINB, nałożył na zobowiązanego T. K. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 96 492,48 zł. Przy ustalaniu jej wysokości na podstawie reguły określonej w art. 121 § 5 u.p.e.a. przyjął, że powierzchnia zabudowy dla części budynku podlegającej nakazowi rozbiórki wynosi 121,1 m², zaś cena 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego za IV kwartał 2014 r. wynosi 3 984 zł. Uzasadniając wysokość grzywny, organ I instancji wskazał na następujące działanie matematyczne: 121,1 x 0,2 x 3 984 zł.

W zażaleniu z dnia 21 kwietnia 2015 r. na postanowienie PINB z dnia [...] 2015 r. zobowiązany podniósł, że nie wie, "czy w tej samej sprawie można co chwilę wdawać nowe postanowienia[,] zwłaszcza wtedy, gdy złożone zażalenie do Sądu nie zostało jeszcze rozpatrzone". Przedstawił także informacje dotyczące toczącego się postępowania w przedmiocie "unieważnienia decyzji Burmistrza Gminy K. odnośnie odmowy wydania decyzji o warunkach zabudowy", a ponadto przedstawił również szereg uwag dotyczących działań PINB w sprawach administracyjnych, których stroną jest S. R. (w tym sprawy legalności budowy [... segmentu przedmiotowego budynku). Zobowiązany domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia, względnie zawieszenia postępowania "do czasu rozpatrzenia przez Sąd sprawy o sygn. II SA/Po 751/14".

WWINB w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] maja 2015 r. przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego – w sposób analogiczny, jak w postanowieniu z dnia [...] marca 2015 r., uzupełniając opis o działania, które miały miejsce po wydaniu przez WWINB ostatniego wspomnianego postanowienia.

Stwierdzając terminowe wniesienie zażalenia, organ II instancji zaznaczył, że organ egzekucyjny, będąc zobligowany do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 ab initio u.p.e.a.), nie jest jednocześnie uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 in fine u.p.e.a.), zatem nie może on odnieść się do treści nałożonego obowiązku, czy też w ogóle do potrzeby jego egzekwowania. W tym zakresie organ odwoławczy stwierdził, że egzekwowany obowiązek rozbiórki [...] segmentu jednorodzinnego budynku mieszkalnego może być egzekwowany na podstawie przepisów ustawy egzekucyjnej (art. 2 § 1 pkt 10 w zw. z art. 3 § 1), gdyż: 1) decyzja, z której wynika egzekwowany obowiązek jest ostateczna (art. 16 § 1 K.p.a.) i 2) obowiązuje ona nadal w obrocie prawnym, a ponadto nie wstrzymano jej wykonania; obowiązek ten jest wymagalny z chwilą doręczenia adresatowi nakazu (zobowiązanemu) ostatecznej decyzji administracyjnej, zaś pisemne upomnienie zostało skutecznie doręczone T. K. (następcy prawnemu pierwotnego zobowiązanego) w dniu 29 lipca 2013 r., jak również tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] września 2013 r. został prawidłowo wystawiony i doręczony temu zobowiązanemu w dniu 23 września 2013 r., tzn. spełnia on wymogi niezbędne dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tego tytułu (art. 27 § 1 u.p.e.a.) i stosowania w ramach tego postępowania środków egzekucyjnych. WWINB, odwołując się do poglądów orzecznictwa, zaznaczył również, że o wadliwości tytułu wykonawczego nie świadczy wskazanie w rubryce 24 jako podstawy prawnej obowiązku decyzji PINB z dnia [...] 2012 r. (znak [...]), a nie ostatecznej decyzji WWINB z dnia [...] czerwca 2012 r. (znak [...]), gdyż brak powołania decyzji ostatecznej w tytule wykonawczym nie ma znaczenia prawnego dla istnienia obowiązku, jeżeli decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a przecież w tym wypadku organ odwoławczy utrzymał właśnie w mocy decyzję organu I instancji. Przedstawione przez WWINB poglądy stanowiły powielenie stanowiska zaprezentowanego już wcześniej w postanowieniu z dnia [...] marca 2015 r.

Przechodząc do omówienia samej podstawy zastosowania wobec zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia oraz jej wysokości, WWINB – analogicznie jak we wcześniejszym swoim postanowieniu – wyjaśnił, że po uchyleniu pierwszego postanowienia nakładającego tę grzywnę wysokości 98 249,48 zł i wobec faktu, że nakaz rozbiórki bezspornie pozostaje nadal niewykonany przez zobowiązanego – ustawowym obowiązkiem PINB jako organu egzekucyjnego było zastosowanie środka egzekucyjnego, tj. grzywny w celu przymuszenia albo wykonania zastępczego. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał procesowy oraz ustawową zasadę stosowania środków egzekucyjnych najmniej uciążliwych dla zobowiązanego (art. 7 § 2 in fine u.p.e.a.) i posiłkując się poglądami orzecznictwa, WWINB stwierdził, że trafnie organ I instancji zastosował w niniejszej sprawie grzywnę w celu przymuszenia, bo jest to środek mniej uciążliwy od wykonania zastępczego, które pociąga za sobą nieodwracalne skutki prawne natury finansowej (art. 128 § 2 u.p.e.a.), gdyż zastosowanie grzywny w celu przymuszenia powoduje tylko powstanie po stronie zobowiązanego zagrożenia wyegzekwowania kwoty określonej w postanowieniu, ale wyłącznie w przypadku dalszego niewykonywania przezeń nałożonego obowiązku. Zdaniem organu odwoławczego na tym etapie postępowania egzekucyjnego niecelowe było zastosowanie wykonania zastępczego, a tym samym uzasadnione było ponowne nałożenie na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia na podstawie art. 119 § 2 u.p.e.a.

Oceniając poprawność ustalenia wysokości zastosowanej grzywny w celu przymuszenia, która w tym przypadku nakładana jest jednorazowo (art. 121 § 4 u.p.e.a.), WWINB stwierdził, że egzekwowany obowiązek dotyczy rozbiórki obiektu budowlanego będącego budynkiem (art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego), wobec czego sposób obliczenia wysokości jednorazowej grzywny w celu przymuszenia został określony przez ustawodawcę w art. 121 § 5 u.p.e.a.

Odnosząc się do kwestii powierzchni zabudowy obiektu objętego nakazem rozbiórki, organ II instancji odwołał się do wytycznych zwartych w swoim ostatecznym postanowieniu kasacyjnym z dnia [...] sierpnia 2014 r. i stwierdził, że winna do niej zostać zaliczona także powierzchnia tarasu przy lewym segmencie budynku (pkt 5.1.2.1. i 5.1.2.2. polskiej normy PN-ISO 9836:1997 "Właściwości użytkowe w budownictwie – Określanie i obliczanie wskaźników powierzchniowych i kubaturowych"), na wsparcie której to tezy powołał również poglądy orzecznictwa.

Co do poczynionych przez organ I instancji pomiarów [...] segmentu budynku (wraz z tarasem) WWINB uznał, że tym razem organ I instancji prawidłowo ustalił powierzchnię zabudowy obiektu objętego nakazem rozbiórki na 121,1 m².

W kwestii samej wysokości grzywny WWINB stwierdził, że jej obliczenie jest prawidłowe, bowiem uwzględnia powierzchnię zabudowy części budynku podlegającej przymusowej rozbiórce, jak i obowiązującą w dacie orzekania w tej sprawie przez organy obydwu instancji cenę 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszoną przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 lutego 2015 r. (Dz.Urz. GUSz 2015 r., poz. 9), która wynosi 3 984 zł. Wobec tego organ II instancji stwierdził, że obliczona wedle ustawowego wzoru (121,1 x 0,2 x 3 984 zł) jednorazowa grzywna w celu przymuszenia powinna wynosić 96 492,48 zł i właśnie w takiej wysokości grzywna została ona określona przez PINB w zaskarżonym postanowieniu o nałożeniu grzywy w celu przymuszenia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, WWINB stwierdził, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje fakt, iż toczy się postępowanie administracyjne dotyczące "unieważnienia decyzji Burmistrza Gminy K. odnośnie odmowy wydania warunków zabudowy". Ponadto podniósł, że z uwagi na względnie suspensywny charakter skargi do sądu administracyjnego wniesie takiej skargi nie oznacza automatycznego wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a w tym przypadku tutejszy Sąd nie wstrzymał wykonania postanowienia WWINB z dnia 10 maja 2014 r. ani – jak dotychczas – postanowienia WWINB z dnia [...] marca 2015 r., wobec czego nie było żadnych przeszkód prawnych do wydania zaskarżonego postanowienia przez organ I instancji, ani też merytorycznego rozpatrzenia wzniesionego zażalenia. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia organu egzekucyjnego, a z uwagi na prawomocność postanowienia tutejszego Sądu z dnia 5 marca 2015 r. sygn. akt II SA/Po 751/14 rozpatrzenie wniosku o zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia tej sprawy przez Sąd jest bezprzedmiotowe.

Do tej decyzji również został dołączony rysunek poglądowy, wykonany na podstawie danych z protokołu kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu 22 października 2014 r., obrazujący całość powierzchni zabudowy oraz uwzgledniający poszczególne elementy [...] segmentu budynku mieszkalnego objętego nakazem rozbiórki.

W skardze na powyższe postanowienie WWINB z dnia [...] maja 2015 r. T. K. przede wszystkim zakwestionował kompetencje pracowników organu nadzoru budowlanego, w tym co do prawidłowości pomiarów i obliczenia powierzchni zabudowy obiektu. Ponadto zgłaszał zarzuty dotyczące prawidłowości wyroku z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt II SA/Po 102/05 [wydanego przez tutejszy Sąd w sprawie postanowienia WWINB z dnia [...] grudnia 2004 r. znak [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej nałożonej na właścicieli [...] segmentu przedmiotowego budynku mieszkalnego, argumentując, że bezpodstawnie rozdzielono sprawy dotyczące legalizacji poszczególnych segmentów przedmiotowego budynku mieszkalnego, umożliwiając legalizację jego [...] części].

W odpowiedzi na skargę WWINB, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 5 kwietnia 2016 r. ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu (radca prawny), uzupełniając braki skargi, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przeprowadzenie dowodu z szeregu wymienionych w tym piśmie procesowym dokumentów i akt postępowań – karnego i sądowoadministracyjnych, których przedmiot jest bezpośrednio związany z inwestycja zrealizowaną przez skarżącego, a także dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości na ustalenie kosztów rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, celem porównania uciążliwości środków egzekucyjnych możliwych do zastosowania w sprawie. Ponadto domagał się zawieszenia postępowania sądowego do czasu rozstrzygnięcia pozostałych spraw sądowoadministracyjnych będących obecnie w toku, których przedmiot jest bezpośrednio związany z niniejszym postępowaniem, w szczególności postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Po 456/15. Wniósł również o przyznanie wynagrodzenia za świadczoną pomoc prawną z urzędu, które to koszty nie zostały w żadnej części opłacone przez skarżącego.

Pełnomocnik poniósł następujące zarzuty dotyczące naruszenia:

1) art. 119 § 2 u.p.e.a., w szczególności poprzez brak uznania, że wykonanie zastępcze nie jest w niniejszej sprawie celowe;

2) art. 127 u.p.e.a., w szczególności poprzez uznanie, że wykonanie zastępcze nie jest środkiem egzekucyjnym adekwatnym w niniejszej sprawie;

3) art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że grzywna w celu przymuszenia w wysokości 96 492,48 zł prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku i jest najmniej uciążliwa dla skarżącego, podczas gdy żaden z warunków nie zachodzi w niniejszej sprawie, zaś prawidłowa ocena zaistniałego stanu faktycznego powinna prowadzić do wniosku, iż środkiem najtańszym i prowadzącym wprost do wykonania obowiązku jest wykonanie zastępcze;

4) art. 7 K.p.a. polegające na pomijaniu oświadczeń skarżącego co do warunków realizacji robót budowlanych oraz dokumentacji przez niego przedkładanej (w szczególności pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] 2001 r.);

5) art. 77 K.p.a. polegające na błędnej i dowolnej ocenie materiału dowodowego polegającej na bezpodstawnym przyjęciu, że skarżący zrealizował roboty budowlane bez wymaganego pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu pełnomocnik rozwinął podniesione zarzuty, stojąc na stanowisku, że grzywna w celu przymuszenia – niezalenie od jej wysokości – nie może prowadzić i nie prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku rozbiórki, zaś grzywna w wysokości 96 492,48 zł nie może być także traktowana jako środek najmniej uciążliwy dla skarżącego, gdyż koszt wykonania zastępczego nie został określony.

Na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego, odwołując się do uzupełnienia skargi z dnia 5 kwietnia 2016 r., oświadczył, że wnosi, jak w skardze i piśmie z dnia 5 kwietnia 2016 r. Sąd postanowił oddalić wnioski dowodowe zawarte w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego z dnia 5 kwietnia 2016 r., jak również oddalić wniosek o zawieszenie postępowania sądowego. Zarazem Sąd odroczył termin ogłoszenia orzeczenia w przedmiotowej sprawie, który wyznaczył na 20 kwietnia 2016 r., a następnie odroczył termin jego ogłoszenia na dzień 27 kwietnia 2016 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek Sąd tylko w części podzielił argumentację podniesioną przez stronę skarżącą.

Przed przystąpieniem do szczegółowego przedstawienia motywów, które doprowadziły do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia egzekucyjnego organu odwoławczego, Sąd przedstawia pokrótce powody, dla których oddalił wnioski dowodowe oraz wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.).

Po pierwsze, Sąd oddalił wniosek pełnomocnika skrzącego o dopuszczenie uzupełniającego dowodu z dokumentów i akt postępowań sądowych, wskazanych w piśmie procesowym z dnia 5 kwietnia 2016 r. Należy podkreślić, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję czy inny akt prawny rozstrzygający sprawę. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami procedury administracyjnej, a następnie, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego. Innymi słowy, przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym – a co za tym idzie, dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne jedynie w zakresie uzasadnionym celami postępowania sądowoadministracyjnego oraz w celu umożliwienia sądowi dokonania ustaleń, które stanowić mają podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. (tak NSA w wyroku z dnia 3 marca 2006 r. sygn. akt I OSK 544/05, dostępnym jw.).

Dopuszczalność przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodów uzupełniających z dokumentów ma charakter wyjątkowy, a zatem podlega ścisłej wykładni. Sąd nie ma obowiązku przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Może to uczynić, o ile poweźmie istotne wątpliwości co do ustaleń poczynionych przez organy oraz o ile postępowanie takie nie naruszy przewidzianej w art. 7 P.p.s.a. zasady szybkości postępowania sądowego. Dowód z dokumentów może być dopuszczony tylko w toku rozprawy. Dopuszczalny jest jedynie dowód z dokumentu, pełniący rolę uzupełniającą, bowiem postępowanie w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. nie może zatem zmierzać do ponownego rozpatrzenia sprawy (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 3 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 3082/12, 28 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2331/13, 10 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 2574/14 i z dnia 12 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 1124/05 – orzeczenia dostępne w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Uzupełniające postępowanie dowodowe ograniczone jest wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu – zarówno urzędowego, jak i prywatnego. Przeprowadzenie w ramach takiego postępowania z innych środków dowodowych jest niedopuszczalne. W szczególności przepis nie daje wystarczających podstaw do dopuszczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodu z dokumentu, który ma charakter opinii biegłego, bowiem nie mieści się w katalogu dowodów, o których mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. (tak NSA w wyrokach z dnia 25 kwietnia 2006 r. sygn. akt I OSK 360/05 i 24 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 727/05, dostępnych jw.).

Co więcej, należy też mieć na uwadze, że akta z innego postępowania mogą zawierać dokumenty utrwalające dowody, których w postępowaniu przed sądem administracyjnym przeprowadzać nie wolno, np. zeznania świadków. Dopuszczając dowody uzupełniające z całych akt innego niż objęte sądową kontrolą postępowania, tym bardziej wykraczałby poza zakres dopuszczalnych w postępowaniu sądowoadministracyjnym środków dowodowych. Z tego względu strona, składając wniosek dowodowy na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., powinna wskazać, z jakich konkretnie dokumentów sąd powinien przeprowadzić dowody uzupełniające (patrz wyroki NSA z dnia 4 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 1855/12 i 16 maja 2006 r. sygn. akt I FSK 590/05 – dostępne jw.).

W przedmiotowej sprawie Sąd nie powziął żadnych wątpliwości uniemożliwiających, czy też utrudniających skontrolowanie zaskarżonych rozstrzygnięć organów egzekucyjnych, których wyjaśnienie wymagałoby przeprowadzenia przez Sąd w ramach postępowania uzupełniającego, o którym mowa w art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a., dowodów wskazanych przez pełnomocnika skarżącego. Ponadto część ze zgłoszonych wniosków dowodowych w ogóle nie mogła być skutecznie zgłoszona w ramach przepisu art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.) mógł bez żadnych przeszkód rozstrzygnąć sprawę i wydać wyrok. Trzeba też podkreślić, że wnioski dowodowe w swej przeważającej większości odnosiły się do okoliczności indyferentnych dla rozstrzygnięcia zgodności z prawem postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Ostatnia uwaga odnosi się zbiorczo do wszystkich tych okoliczności, które miałyby wynikać z innych postępowań sądowych (postępowania karnego i postępowań sądowoadministracyjnych). Dość powiedzieć, że gros argumentacji zawartej w piśmie procesowym pełnomocnika i zgłoszonych dowodów dotyczyła okoliczności, które mogłyby być skutecznie zgłoszone w zarzutach lub zażaleniu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie zaś w zażaleniu na postanowienie wydane w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Kwestie te zostaną jeszcze bliżej omówione w dalszej części uzasadnienia, dotyczącej podstaw nałożenia grzywny w celu przymuszenia i rodzaju zarzutów, jakie mogą być skutecznie podniesione przeciwko takiemu postanowieniu.

Po drugie, w sprawie nie było podstaw do zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Przede wszystkim trzeba podkreślić, że przepis ten dotyczy zawieszenia o charakterze fakultatywnym, bowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy (patrz wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1510/14, dostępny jw.). Zawieszenie postępowania dopuszczalne jest w sytuacji w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, będzie miało wpływ na wynik innego postępowania. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jednakże zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. Celowość zawieszenia postępowania powinna być z kolei analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym toczącym się postępowaniu (patrz stanowisko NSA wyrażone w postanowieniach z dnia: 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 34/15, 15 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 417/09 i 13 kwietnia 2010 r. sygn. akt I GSK 746/09 – dostępne jw.).

Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej.

Sąd podejmujący rozstrzygnięcie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. powinien oceniać powyższe okoliczności w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle konstytucyjnego nakazu rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 P.p.s.a.). Tymczasem w sprawie nie zachodzą przesłanki do fakultatywnego zawieszenia postępowania z uwagi na wcześniej wszczęte i toczące się przed tutejszym Sądem postępowania sądowoadministracyjne dotyczące T. K., a w szczególności w sprawie o sygn. akt II SA/Po 456/15 ze skargi T. K. na postanowienie WWINB z dnia [...] marca 2015 r. znak [...], względnie do zawieszenia postępowania "do czasu rozpatrzenia przez Sąd sprawy o sygn. II SA/Po 751/14". To ostatnie postępowanie zostało już prawomocnie zakończone w drodze postanowienia z dnia 5 marca 2015 r. o odrzuceniu skargi T. K. na przedmiotowe postanowienie WWINB wydane w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei inne postępowania sądowe, jako niezwiązane bezpośrednio – poza postępowaniem w sprawie o sygn. akt II SA/Po 456/15 – z prowadzonym przeciwko skarżącemu postępowaniem egzekucyjnym w celu wykonania obowiązku rozbiórki [...] segmentu przedmiotowego budynku mieszkalnego, nie mają wpływu na ocenę prawidłowości zastosowania środka egzekucyjnego, w celu przymuszenia skarżącego do wykonania tego obowiązku. Nawet jednak bezpośredni związek nie oznacza jeszcze zależności rozstrzygnięcia niniejszej sprawy od wyniku postępowania sądowego, w tym wypadku w sprawie o sygn. akt II SA/Po 456/15 w której tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r. uchylił wcześniejsze postanowienie WWINB z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie nałożenia na T. K. grzywny w celu przymuszenia. Dość powiedzieć, że postanowienie kasacyjne WWINB z dnia [...] marca 2016 r. było ostateczne w toku instancyjnym, a w związku zaskarżeniem tego rozstrzygnięcia do tutejszego Sądu nie zostało wstrzymane jego wykonanie, a samo wniesienie skargi – jak trafnie zauważył WWIN – nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności (art. 61 § 1 P.p.s.a.). Zatem organy egzekucyjne obydwu instancji były uprawnione do dalszego procedowania w przedmiotowej sprawie, a tutejszy Sąd do kontroli kolejnych rozstrzygnięć wydanych przez te organy w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.

Kończąc tę część rozważań, należy podkreślić, że sam fakt tożsamości stanu faktycznego i prawnego w danej sprawie sądowej i sprawie, w której wniesiono wcześniej skargę na poprzednie rozstrzygnięcie kasacyjne organu administracji, nie musi powodować zawieszenia przedmiotowego postępowania, bowiem wyrok dotyczący tego wcześniejszego rozstrzygnięcia kasacyjnego nie jest niezbędny do stwierdzenia, czy kolejna zaskarżona w tej sprawie decyzja odpowiada prawu, skoro obydwie te decyzje zostały wydane z naruszeniem zakazu reformationis in peius, o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia.

Przechodząc do omówienia powodów, dla których Sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i poprzedzające je postanowienie PINB z dnia [...] 2015 r., trzeba wyjaśnić, że grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy m.in. spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (art. 119 § 1 u.p.e.a.). Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 119 § 2 u.p.e.a.). Z kolei zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Warto też podkreślić, że co do zasady grzywna w celu przymuszenia jest łagodniejszym środkiem egzekucyjnym od wykonania zastępczego, o czym świadczy chociażby – i to wprost – przepis art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a., z którego wynika, że środkiem egzekucyjnym stosowanym w egzekucji obowiązków wynikających z przepisów prawa budowlanego jest w pierwszym rzędzie grzywna w celu przymuszenia, a dopiero w przypadku nieskuteczności przedmiotowego środka organ egzekucyjny powinien zastosować wykonanie zastępcze. Taka kolejność stosowania środków egzekucyjnych w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym nie budzi wątpliwości w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych. Przykładowo w wyroku z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2315/10 (dostępnym w Internecie – Centralnej Bazie Orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przy egzekucji dotyczącej obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego zasadniczo w pierwszej kolejności należy stosować grzywnę w celu przymuszenia. Odwrotna sytuacja, w której w pierwszej kolejności zastosowanie znajdzie wykonanie zastępcze (skutkiem czego wykluczone będzie zastosowanie grzywny w celu przymuszenia), powinna mieć miejsce wyjątkowo, np. kiedy grzywna w celu przymuszenia z jakichś oczywistych względów nie może doprowadzić do wykonania obowiązku przez zobowiązanego (por. też wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 518/11, dostępny jw.). Stąd też tutejszy Sąd nie podzielił stanowiska pełnomocnika strony, który odwołał się w tym zakresie do wyroku NSA z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt II OSK 463/05 (dostępny jw.).

Dodać też należy, że nieuiszczona lub nieściągnięta grzywna w celu przymuszenia podlega umorzeniu, a na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywna uiszczona lub ściągnięta może być w całości lub w części zwrócona (art. 125 i 126 u.p.e.a.), co również świadczy o jej łagodniejszym charakterze od wykonania zastępczego. Natomiast w przypadku wykonania zastępczego koszty, które obciążają zobowiązanego, nie podlegają zwrotowi (art. 127 i nast. u.p.e.a.).

Ponadto trzeba podkreślić, że grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie musi powodować powstania po stronie zobowiązanego dodatkowych kosztów, skoro w razie wykonania obowiązku podlega albo zwrotowi (art. 126 u.p.e.a.), albo – gdy nie została zapłacona lub ściągnięta – umorzeniu (art. 125 § 1 u.p.e.a.). To od zobowiązanego zależy czy wykona nałożony obowiązek, a w konsekwencji, czy poniesie koszty nałożonej grzywny (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 838/11, dostępny jw.).

Godzi się również wspomnieć, że skarżący z racji swojego profesjonalnego przygotowania i doświadczenia w branży budowlanej ma odpowiednie kompetencje do właściwego zorganizowania procesu rozbiórki obiektu budowlanego, w szczególności w razie skorzystania z możliwości wykonania robót rozbiórkowych metodą gospodarczą. Sąd – niejako wyprzedzająco względem domniemanych zastrzeżeń strony – zauważa, że nawet jeśli skarżący z uwagi na swoją sytuację zdrowotną nie jest w stanie sam fizycznie wykonywać określonych czynności fizycznych (prac budowanych) w toku procesu rozbiórki, to wciąż ma możliwość pokierowania wykonaniem takich robót rozbiórkowych, koordynowania ich i zabezpieczenia sprawnego przebiegu robót, przy zachowaniu optymalnego wariantu kosztowego tych robót. Jak wskazują dane uzyskane na potrzeby postępowania w przedmiocie prawa pomocy, skarżący potrafi odpowiednio zarządzać kryzysowymi sytuacjami finansowymi, w których wraz z żoną znajduje się od lat. Tym bardziej zatem w takich okolicznościach sprawy nie można uznać pozostawienia w pierwszej kolejności skarżącemu wyboru sposobu zrealizowania nakazu rozbiórki spornego obiektu za chybione i naruszające zasadę stosowania środków egzekucyjnych najmniej uciążliwych dla zobowiązanego. W tym zakresie zarzuty skargi, w szczególności dotyczące swego rodzaju skazania strony na poniesienie podwójnego wydatku – kosztów nałożonej grzywny w celu przymuszenia i zapłaty firmie budowlanej, która wykonałaby rozbiórkę – są całkowicie chybione.

Grzywna w celu przymuszenia, jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, jest jednorazowa, chyba że dotyczy obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w stanie nieoszpecającym otoczenia (art. 121 § 4 u.p.e.a.). Wobec tego w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym wykonania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego grzywna może być skutecznie nałożona na zobowiązanego tylko jeden raz. Wysokość grzywny w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części stanowi iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m² powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (art. 121 § 5 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 122 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 (pkt 1) – o ile nie został doręczony już zobowiązanemu wcześniej – i postanowienie o nałożeniu grzywny (pkt 2). Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze (art. 122 § 2 u.p.e.a.). Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i art. 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny (art. 122 § 3 u.p.e.a.).

Zwrócenie uwagi na ten ostatni przepis jest o tyle istotne, że zobowiązany w skardze – a w szczególności w uzupełnieniu skargi wniesionym przez pełnomocnika procesowego, jak również w samym zażaleniu na postanowienie PINB o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia – podniósł zarzuty, które w zasadzie sprowadzały się do kwestionowania dopuszczalności prowadzenia egzekucji w przedmiotowej sprawie. Wobec tego trzeba zwrócić uwagę na dopuszczalne podstawy zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz zakresu kognicji organu rozpatrującego takie zażalenie. Jak wynika z przywołanego art. 122 § 3 u.p.e.a., zobowiązanemu, na którego nałożono grzywnę służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia odrębnie zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny. Treść przywołanego przepisu jednoznacznie wskazuje, że ustawodawca wyraźnie rozróżnił zarzuty i zażalenie, o których mowa w art. 33 i art. 34 u.p.e.a., od zażalenia skierowanego jedynie przeciwko postanowieniu o nałożeniu grzywny. Nie ulega też wątpliwości, że zarzuty mogą być wnoszone w postępowaniu egzekucyjnym tylko raz, i to w terminie 7 dni od pouczenia zobowiązanego o prawie do ich zgłoszenia. Zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podstawy. Wobec tego, o ile zobowiązany może jednocześnie korzystać z prawa zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz prawa wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny, to na dalszych etapach postępowania egzekucyjnego zarzuty (po upływie terminu do ich wniesienia) nie przysługują, chociażby postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia doręczane było ponownie (tak WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Po 1129/13, dostępnym jw.).

Rozważając rozróżnienie charakteru środków wymienionych w art. 122 § 2 u.p.e.a., wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 29 § 1 tej ustawy organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Środkiem służącym zakwestionowaniu prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego jest zarzut, który można oprzeć na podstawach wymienionych w art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Zarzuty rozpatrywane są w trybie określonym w art. 34 tej ustawy, a na wydawane w ramach rozpatrywania zarzutów postanowienia przysługują zażalenia (art. 34 § 2 i § 5 u.p.e.a.). Analizując zaś treść art. 33 u.p.e.a., stwierdzić należy, że to zarzut jest środkiem służącym kwestionowaniu samej istoty egzekucji określonej w tytule wykonawczym. Środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu związanym z rozpatrywaniem zarzutu są zażalenia wymienione w art. 34 u.p.e.a. Zatem to do materialnych podstaw prowadzenia egzekucji odnieść należy możność zgłaszania i wnoszenia środków wymienionych w pierwszej części art. 122 § 3 u.p.e.a. (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2007 r. sygn. akt II OSK 1348/06, dostępnym jw.). W konsekwencji dotychczasowe rozważania prowadzą do wniosku, że wymienione w końcowej części art. 122 § 3 u.p.e.a. zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny oparte być może jedynie na podstawach innych niż kwestionowanie istoty i dopuszczalności egzekucji. Zażalenie takie sprowadzać mogłoby się do kwestionowania wyboru środka egzekucyjnego albo wysokości wymierzonej grzywny [zastrzeżenia tutaj wymaga, że posługiwanie się w języku prawniczym w tym przypadku zwrotem "wymierzona grzywna" czy "wymierzenie grzywny", należy traktować jedynie jako przejaw pewnej konwencji językowej, gdyż charakter grzywny w celu przymuszenia nie ma żadnego związku z prawem karnym i represją karną za czyn zabroniony, na co też wprost wskazuje terminologia, którą posługuje się ustawa egzekucyjna], w przypadku gdy nie wniesiono zarzutów opartych na podstawach wymienionych w art. 33 pkt 6 i 8 u.p.e.a. (por. R. Hauser, Z. Leoński Egzekucja administracyjna, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1995 r., str. 191).

Warto też wspomnieć, że zobowiązany może niezależenie od wyników postępowania w przedmiocie zarzutów (art. 33 u.p.e.a.) podnosić przed organem egzekucyjnym istnienie podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak również organ może uwzględnić je z urzędu. Organ egzekucyjny obowiązany jest bowiem nie tylko w związku z wniesieniem zarzutami, ale w ciągu trwania całego postępowania egzekucyjnego – do monitorowania pojawienia się w sprawie przesłanek negatywnych prowadzenia egzekucji, o których mowa w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a., warunkujących umorzenie tego postępowania (patrz: wyrok WSA Poznaniu z dnia 14 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Po 108/11, dostępny jw.). Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić zarówno wówczas, gdy na skutek zgłoszonych zarzutów wyjdą na jaw przeszkody lub wady postępowania, jak też wówczas, gdy okoliczności te zostaną ujawnione w toku kontroli postępowania przeprowadzonej z urzędu przez organ egzekucyjny, a także na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela (patrz: wyrok NSA z dnia 7 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1419/10, dostępny jw.).

W niniejszej sprawie skarżący, wnosząc zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny, a także w skardze, jak również jego pełnomocnik w piśmie procesowym uzupełniającym skargę, podnosili argumenty, które w znacznej mierze sprowadzały się do kwestionowania dopuszczalności, względnie celowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ta część argumentacji (zarzutów skargi) nie mogła być skutecznie podniesiona w postępowaniu dotyczącym postanowienia w sprawie nałożenia grzywny w celu przymuszenia na podstawie art. 122 u.p.e.a. i pozostawała poza zakresem kognicji Sądu w niniejszej sprawie, bowiem kontrolowanie prawidłowości wydania postanowienia w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia nie stanowi dodatkowego trybu nadzwyczajnej weryfikacji zasadności wcześniej zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd natomiast był zobowiązany odnieść się do argumentacji odpowiadającej dopuszczalnym podstawom zażalenia, którymi w okolicznościach przedmiotowej sprawy były kwestie dotyczące zastosowania środka egzekucyjnego mniej uciążliwego dla zobowiązanego, jak i pierwszeństwa w zastosowaniu środków egzekucyjnych w przypadku grzywny nakładanej w trybie art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a., a także zgłaszane przez skarżącego zarzuty dotyczące obliczenia powierzchni budynku podlegającej nakazowi rozbiórki, jako kwestii wpływającej na samą wysokość grzywny. Do pierwszego z tych zagadnień Sąd odniósł się już we wcześniejszej części uzasadnienia, zaś w dalszej omówiona zostanie m.in. ta ostatnia kwestia.

W ocenie Sądu szczególnego odniesienia się wymagają zarzuty dotyczące kwestii ustalenia powierzchni zabudowy obiektu podlegającego obowiązkowej rozbiórce, będące też rozwinięciem zarzutu podniesionego w zażaleniu na postanowienie o nałożeniu grzywny. Zdaniem WWINB powierzchnia tej części budynku mieszkalnego ([...] segmentu) wynosi 121,1 m², podczas gdy skarżący kwestionuje prawidłowość takiego ustalenia. Zarzut ten jest częściowo słuszny, ale nie bezpośrednio, tj. w odniesieniu do ustalenia samej powierzchni budynku, lecz poprzez jej powiązanie z wysokością grzywny, której ustalenie w świetle treści postanowienia kasacyjnego WWINB z dnia [...] marca 2015 r., a następnie postanowienia merytorycznego z dnia [...] maja 2015 r. nastąpiło z naruszeniem przepisu art. 139 K.p.a. Tym też zagadnieniem poświęcone będą dalsze rozważania.

Omawiając ten aspekt sprawy, Sąd w pierwszym rzędzie stwierdza, że podziela stanowisko skarżonego organu co do tego, że zgodnie z którym przy ustalaniu powierzchni budynku lub jego części (powierzchni zabudowy) należy uwzględnić w przedmiotowej sprawie taras, którego istnienie jako elementu przedmiotowego budynku mieszkalnego jest oczywiste, a znajduje potwierdzenie chociażby w wynikach kontroli obiektu budowlanego z dnia 22 października 2014 r. Skarżący pomimo sformułowania w skardze zastrzeżeń co do prawidłowości ustalenia powierzchni użytkowej obiektu podlegającego nakazowi rozbiórki nie zakwestionował skutecznie ustaleń poczynionych podczas przedmiotowej kontroli, a to właśnie ustalania poczynione w dniu 22 października 2014 r. stanowiły podstawę do obliczenia powierzchni zabudowy obiektu. Skarżący brał udział kontroli obiektu budowlanego, i podpisał bez zastrzeżeń protokół z tej czynności – protokół zawierał szkic sytuacyjny i dołączony do niego był rysunek techniczny obrazujący rzut pionowy obiektu, mimo że mógł na bieżąco wskazywać na błędy i inne uchybienia dotyczące tej kwestii, tym bardziej, że jest osobą doświadczoną w branży budowlanej i nie powinny być jej obce zagadnienia dotyczące dokonywania pomiaru obiektów budowlanych i obmiaru wykonanych robót budowlanych. Dlatego też ta argumentacja strony, która dotyczyła nieprawidłowości pomiaru obiektu budowlanego i ustalenia jego powierzchni jest chybiona. Przedmiotowy taras nie jest osobnym (samodzielnym) obiektem budowlanym, a tym bardziej budynkiem (kwalifikowanym na płaszczyźnie przepisu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego), lecz integralną częścią [...] segmentu budynku mieszkalnego.

Warto też w tym miejscu wspomnieć, że po stronie organów brak przymusu stosowania Polskich Norm przez organy administracji. W konsekwencji, skoro co do zasady stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne, to nie można skutecznie postawić zarzutu, że organy administracji z nich skorzystały, jak i że z nich nie skorzystały przy wyliczaniu powierzchni obiektu dla ustalenia wysokości grzywny w celu przymuszenia. Opracowywane przez komitety techniczne Polskie Normy nie są bowiem przepisami prawa powszechnie obowiązującego (tak NSA w wyroku z dnia 4 września 2014 r. sygn. akt II OSK 538/13, dostępnym jw.).

Trzeba jeszcze podkreślić, że ustawodawca uznaje "powierzchnię zabudowy" za jeden z "charakterystycznych parametrów użytkowych" w budownictwie (zob. art. 3 pkt 7a, art. 36 ust. 5 pkt 2 Prawa budowlanego) i wprawdzie nie definiuje go, ale nie jest to konieczne, skoro charakterystyczne parametry użytkowe w budownictwie określone zostały w Polskiej Normie PN-ISO 9836 (publ. przez Polski Komitet Normalizacyjny w październiku 1997 r. – uchwała nr 33/97-o). Polskie Normy nie są – jak już wspomniano – przepisami prawa, jednak z celów i zasad, dla których utworzono zbiór Polskich Norm, jak również z unormowań prawnych dotyczących normalizacji wynika, że mogą być stosowane w celu optymalizacji stopnia uporządkowania w określonym zakresie (patrz: wyrok NSA z dnia 6 maja 2008 r. sygn. akt I OSK 785/07 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Po 753/14 – dostępne jw.).

Podsumowując to zagadnienie, stwierdzić należy w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym (patrz: wcześniej przywołany wyrok w sprawie o sygn. akt II OSK 538/13), że powierzchnia, jaką organy administracji powinny przyjąć do obliczenia wysokości grzywny, o której mowa w art. 121 u.p.e.a., jest powierzchnią zajęcia terenu przez dany obiekt budowlany lub jego część przeznaczoną do rozbiórki (niezależnie od etapu budowy). Powierzchnię tę liczy się wraz z zewnętrznym obrysem danego obiektu (lub jego części), czyli powierzchnię zabudowy, a nie tylko powierzchnię użytkową. Obowiązek rozbiórki nie obejmuje bowiem wewnętrznej powierzchni danego budynku, ale cały budynek lub część budynku. Rozbiórka obejmuje zatem powierzchnię, jaką zajął taki budynek (lub odpowiednio jego część), czyli powierzchnię zabudowy (całkowitą). Stąd też powierzchnia tarasu, który w świetle ustaleń kontroli z dnia 22 października 2014 r., jak i częściowo również w świetle inwentaryzacji technicznej z listopada 2003 r. (mapy zasadniczej w skali 1:500 i przekroju A-A) nie może być uznany za element powierzchni niewystający ponad powierzchnię terenu ani za element drugorzędny, bowiem niewątpliwie stanowi część budynku w rzucie pionowym. Odwołanie się tym zakresie przez WWINB do poglądów orzecznictwa było zatem słuszne, a dążenie do prawidłowego pod względem faktycznym i rachunkowym ustalenia powierzchni zabudowy części budynku mieszkalnego podlegającej obowiązkowi rozbiórki, która powinna być uwzględniona przy określaniu wysokości grzywny w celu przymuszenia, znajdowała swoje uzasadnienie w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym (art. 18 u.p.e.a.), a służą zagwarantowaniu działania organów na podstawie prawdziwych ustaleń faktycznych.

Pomimo zajęcia trafnego stanowiska w przedmiotowej kwestii przez skarżony organ, wydane rozstrzygnięcie nie mogło się ostać. Przede wszystkim bowiem ani organ I instancji, ani też WWINB, ponownie orzekając w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, nie mogły orzec na niekorzyść strony wcześniej odwołującej się od poprzednich rozstrzygnięć w tym przedmiocie – a to ze względu na art. 139 K.p.a. w zw. art. 18 u.p.e.a. Temu też zagadnieniu poświęcone są pozostałe rozważania niniejszego uzasadnienia.

Warto w tym miejscu przypomnieć, że organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym działa jako organ egzekucyjny i jest uprawniony do wydawania orzeczeń merytorycznych, w tym reformatoryjnych, określonych w art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. Przepisy ustawy egzekucyjnej, a w szczególności przepis art. 122 § 3, nie zawierają żadnych wyłączeń co do zakresu rozstrzygnięć, jakie może wydać organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym w wyniku rozpatrzenia zażalenia. Organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym działa bowiem jako organ egzekucyjny i organ nadzoru w rozumieniu art. 23 § 4 pkt 1 u.p.e.a. W postępowaniu zażaleniowym prowadzonym w wyniku zaskarżenia na podstawie art. 122 § 3 u.p.e.a. postanowienia o nałożeniu grzywny organ II instancji ma kompetencje przewidziane w art. 138 § 1 i 2 K.p.a., czyli merytoryczno-reformacyjne i kasacyjne, co oznacza, że zobowiązany jest do wydania jednego z rodzajów rozstrzygnięć określonych w tym przepisie (tak NSA w wyroku z dnia 25 kwietnia 2003 r. sygn. akt III SA 2585/02, niepubl., przywołany w ślad za NSA w sprawie o sygn. akt II OSK 1268/13). Pogląd co do posiadania przez organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym kompetencji merytoryczno-reformacyjnych oraz kasacyjnych, przewidzianych w art. 138 § 1 i 2 K.p.a., jest jednolicie prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 19/11 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Po 140/11 – dostępne jw.).

Wobec tego prawidłowe ustalenie powierzchni zabudowy – w tym wypadku 121,1 m², jeżeli prowadzić miałoby do ustalenia grzywny w celu przymuszenia w kwocie wyższej od tej, którą nałożył na zobowiązanego PINB w postanowieniu z dnia [...] listopada 2014 r. (91 913,64 zł) – nie mogło znaleźć bezpośredniego przełożenia rachunkowego na obliczenie wysokości grzywny i w konsekwencji stanowić podstawy do nałożenia na zobowiązanego grzywny w kwocie 96 492,48 zł, czy też w innej, wyższej od tej, którą ustalił organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] listopada 2014 r.

Idąc dalej, trzeba stwierdzić, że zaakceptowanie wydanych w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięć organów obydwu instancji doprowadziłoby do obejścia sformułowanej w art. 139 K.p.a., zasady ustanawiającej zakaz reformationis in peius, a znajdującej zastosowanie do zażaleń w związku z treścią art. 144 K.p.a. Przepis art. 139 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść odwołującego się, chyba [...] że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 9 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 1270/06 (dostępny jw.), że sformułowana w przywołanym przepisie instytucja należy do podstawowych gwarancji prawnych i służy ochronie interesów strony, która odwołała się od decyzji (postanowienia). Decydując się na odwołanie, strona nie powinna mieć obaw przed ewentualnością pogorszenia swojej sytuacji w drugiej instancji, gdyż to nie służyłoby realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania. Wobec tego [z uwagi na] wydanie w warunkach niniejszej sprawy pierwszego rozstrzygnięcia kasacyjnego przez WWINB (postanowienia z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak [...]), a także każdego kolejnego [...] WWINB był wprawdzie uprawniony do merytorycznego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, czemu dał wyraz w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] maja 2015 r., jednak z urzędu powinien on był baczyć, czy zaaprobowanie wysokości grzywny ustalonej przez PINB w postanowieniu z dnia [...] 2015 r. nie narusza zakazu reformationis in peius, o którym mowa w art. 139 K.p.a. Zastosowanie się bowiem przez organ I instancji do wcześniejszych wytycznych organu II instancji, którego rozstrzygnięcie naruszało przepisy art. 138 § 2 i art. 139 K.p.a., samo w sobie powodowało stan naruszenia przez organ I instancji art. 139 K.p.a. W konsekwencji organ II instancji, wydając w takiej sprawie następne rozstrzygnięcie – tym razem na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. – sam dopuścił się, poprzez powielenie błędu organu I instancji, naruszenia przepisu art. 139 K.p.a.

Jeszcze raz zatem należy podkreślić, że w tych okolicznościach sprawy wkluczone było nałożenie na skarżącego przez którykolwiek z organów egzekucyjnych grzywny w kwocie wyższej niż ta, którą ustalił organ I instancji w postanowieniu z dnia [...] listopada 2014 r. znak [...].

W konsekwencji całkowicie nietrafne było podjęcie przez WWINB rozstrzygnięcia merytorycznego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., zamiast rozważenia wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., względnie – w razie zaistnienia odpowiednich przesłanek – innego rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 lub art. 138 § 2 K.p.a.

Wobec powyższego zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. tylko po to, by doprowadzić do nałożenia na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia w wyższej wysokości niż określona w postanowieniu z dnia [...] listopada 2014 r., tj. 91 913,64 zł – niezależnie do tego, czy grzywna nałożona przez organ I instancji została prawidłowo ustalona przy uwzględnieniu reguł określonych w przepisie art. 121 § 5 u.p.e.a. – stanowi istotne naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 139 K.p.a. i zasad postępowania administracyjnego określonych w przepisach art. 8 i art. 11 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II OSK 1268/13 i powołane w nim orzecznictwo, dostępny jw.). Organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z obowiązującą zasadą dwuinstancyjności, miał bowiem za zadanie ponownie zbadać sprawę w jej całokształcie i wydać rozstrzygnięcie z pełnym uwzględnieniem zasady zakazu reformationis in peius sformułowanej w art. 139 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1762/14, dostępny jw.).

Innymi słowy, uwzględniając na potrzeby nałożenia grzywny w celu przymuszenia prawidłową – w ocenie organu – powierzchnię zabudowy obiektu (jego części) podlegającego obowiązkowi rozbiórki, WWINB powinien był rozstrzygnąć sprawę, stosując jedno z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 138 § 1 K.p.a. Rozstrzygając w ten sposób sprawę nałożenia grzywny, WWINB nie mógł jednak – niezależnie od tego, jaka faktycznie powinna być prawidłowa wysokość grzywny – nałożyć na zobowiązanego grzywny w wyższej wysokości niż 91 913,64 zł, która została już ustalona przez organ I instancji we wcześniejszym rozstrzygnięciu z dnia [...] listopada 2014 r., które jednak zostało uchylone na skutek wydania przez organ odwoławczy – jak się następnie okazało wadliwego – postanowienia kasacyjnego z dnia [...] marca 2015 r.

Reasumując wszystko powyższe, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie utrzymanie w mocy przez WWINB postanowienia PINB z dnia [...] 2015 r. naruszało przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., stanowiąc jednocześnie naruszenie zakazu [refomationis] in peius, o którym mowa w art. 139 K.p.a. Tego rodzaju uchybienie niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro stanowiło niedopuszczalne prawnie orzeczenie na niekorzyść strony wnoszącej środek zaskarżenia, a to ze względu na wysokość grzywny w celu przymuszenia.

Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne będzie wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia PINB z dnia [...] 2015 r. Sąd, rozstrzygając sprawę, stosuje bowiem przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W ocenie tutejszego Sądu wyeliminowanie z obrotu prawnego obydwu wskazanych decyzji, umożliwi prawidłowe rozstrzygniecie przez organy egzekucyjne kwestii nałożenia na skarżącego grzywny w celu przymuszenia, tym bardziej, że jak już wspomniano – grzywna ta ma jednorazowy charakter. Tego rodzaju rozstrzygnięcie Sądu pozwoli zatem na zapewnienie prawidłowego toku postępowania egzekucyjnego.

Formułując zatem wytyczne co do dalszego postępowania, należy podkreślić, że w związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego postanowienia WWINB z dnia [...] maja 2015 r. i postanowienia PINB z dnia [...] 2015 r. organy egzekucyjne nie będą bezpośrednio zobligowane do podjęcia żadnej czynności procesowej. Sprawa nałożenia grzywny w celu przymuszenia pozostaje bowiem nadal nierozstrzygnięta z uwagi na uchylenie przez tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Po 456/15 postanowienia WWINB z dnia [...] marca 2015 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. I właśnie z[...] tego względu organ II instancji będzie musiał jeszcze raz rozważyć podstawy do nałożenia w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotowego środka egzekucyjnego oraz wysokości, w jakiej mogłaby zostać zastosowana grzywna w celu przymuszenia – a to ze względu na konieczność respektowania zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 138 § 1 w zw. z art. 15 K.p.a.) i zakazu [reformationis] in peius. W ocenie Sądu nie ma w takim przypadku, jaki zachodzi w niemniejszej sprawie, podstaw do umorzenia postępowania w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, bowiem toczy się jedno postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego ([...] segmentu budynku mieszkalnego jednorodzinnego), w którym [...] [stosowane] są określone środki egzekucyjne. Nie sposób traktować każdej z odrębnych czynności egzekucyjnych, podejmowanych w celu zastosowania określonego środka egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w celu wykonania przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego, za czynność wykonywaną w osobnym postępowaniu wpadkowym, które musiałoby podlegać odrębnym reżimom procesowym co do wszczęcia, prowadzenia (zawieszenia) i zakończenia (umorzenia) takiego postępowania.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie I sentencji wyroku.

O wynagrodzeniu pełnomocnika, ustanowionego dla skarżącego w ramach przyznanego prawa pomocy, Sąd rozstrzygnął w punkcie II wyroku na podstawie przepisu art. 250 § 1 P.p.s.a. Orzekając w tym zakresie, Sąd uwzględnił wniosek i oświadczenie pełnomocnika oraz obowiązujące przepisy wykonawcze w sprawie opłat za czynności radców prawnych, w tym brzmienie § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1805), który nakazuje do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, co miało miejsce w dniu 1 stycznia 2016 r., stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W związku z tym Sąd, ustalając wynagrodzenie pełnomocnika, uwzględnił wysokość stawek minimalnych określonych we wcześniej obowiązujących przepisach wykonawczych w sprawie opłat za czynności radców prawnych.