Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 703/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2011-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy: article: art. 273 § 1, 2 i 3, art. 282 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędzia NSA Anna Lech Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant: sekretarz sądowy Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi K.C. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010r. sygn. akt I OSK 1288/10 oddalającym skargę kasacyjną K.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2009r. sygn. akt II SA/Wa 1493/08 w sprawie ze skargi K.C. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przydzieleniu kwatery stałej oddala skargę o wznowienie postępowania


UZASADNIENIE

K. C. wniósł skargę dnia 13 kwietnia 2010 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OSK 1288/10, jako podstawę powołując art. 271 pkt 1, art. 273 § 1 pkt 2 oraz art. 273 § 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", i informując, że o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia dowiedział się 19 stycznia 2010 r., tj. w dniu doręczenia mu wyroku z uzasadnieniem, bowiem na rozprawie nie był obecny.

Wyrokiem z dnia 26 października 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2009 r., II SA/Wa 1493/08, którym oddalona została skarga K. C. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] przydzielającej K. C. kwaterę stałą.

W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania sądowego K. C. przedstawił, co następuje:

Naruszenie art. 271 pkt 1 P.p.s.a. nastąpiło z tego względu, iż Naczelny Sąd Administracyjny sprawę rozpoznał na dwóch rozprawach – dnia 15 lutego i 26 października 2010 r. W rozprawie dnia 15 lutego 2010 r. w składzie orzekającym uczestniczył sędzia Stanisław Marek Pietras, zaś dnia 26 października 2010 r. w jego miejsce orzekał sędzia Lech Kiermaszek. Taka zmiana składu orzekającego jest niezgodna z art. 17 § 2 P.p.s.a., co stanowi podstawę wznowienia postępowania.

Naruszeniem art. 273 § 1 pkt. 2 ustawy P.p.s.a. jest popełnienie przez organ przestępstw zdefiniowanych w art. 231 § 1 k.k., art. 233 § 1 k.k. oraz art. 271 § 1 k.k. Przestępstwem mającym wpływ na prowadzone postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji [...] było nieuwzględnienie przez organ dokumentu jakim jest akt notarialny (kopia załącznika) i w związku z powyższym nieprawdziwe ustalenie, że decyzja [...] nie jest obarczona błędem wymienionym w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. Powyższy akt notarialny wydany w dniu 19 marca 1998 r. potwierdza, iż podczas wydawania w dniu 3 kwietnia 1998 r. decyzji [...], strona od dnia 17 lutego 1998 r. była właścicielem lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 40 ust, 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz.U. z 1995 r. Nr 86, poz. 433), decyzja o przydziale powinna być uchylona w postępowaniu odwoławczym, gdyż nabycie lokalu mieszkalnego powoduje, iż prawo do kwatery realizuje się wyłącznie poprzez wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego określonego w art. 24 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy.

Podstawa wznowienia postępowania określona w art. 273 § 2 P.p.s.a. zaistniała z trzech powodów.

Pierwszy przypadek miał miejsce wówczas, kiedy to Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wyroku w ogóle się nie ustosunkował do wniosku strony z dnia 21 października 2010 r. o przeprowadzenie dowodu z listy kolejności przydziału kwater, przeciwko sprzecznymi z tą listą zapisami zawartymi w decyzji [...] Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Bydgoszczy. Wniosek ten przekazano Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu 21 października 2010 r., a więc na 4 dni przed rozprawą na, której zapadł wyrok. Brak przeprowadzenia tego dowodu przez Sąd spowodował, iż Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że K. C. przydziału osobnej kwatery stałej dokonano w oparciu o unormowanie prawne skodyfikowane w § 16 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 1996 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1996 r. Nr 65, poz. 320), a więc na podstawie listy kolejności przydziału kwater na, której to liście w chwili przydziału kwatery K. C. miał znajdować się na pierwszej pozycji, podczas gdy w rzeczywistości zgodnie z dowodem w postaci listy kolejności przydziału kwater na 1998 r. w garnizonie Łódź, K. C. znajdował się na pozycji nr 22. Zasadniczym w tej kwestii jest fakt, iż decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. zawiera podobny wniosek dowodowy oparty na przedmiotowej liście kolejności przydziału kwater w garnizonie Łódź. Natomiast decyzja [...] jest decyzją równorzędną do utrzymanej w mocy przez NSA decyzji tego samego ministra nr [...] z dnia 7 sierpnia 2008 r., a obecnie zaskarżonym wyrokiem została ona także utrzymana w mocy. Oznacza to, iż z wnioskiem o dowód z listy kolejności przeciwko decyzji [...] wystąpiły zgodnie strona i organ. Reasumując powyższą część uzasadnienia niniejszej skargi stwierdzić należy, iż na dzień 26 października 2010 r., a więc na dzień wyrokowania K. C. nie miał żadnej wiadomości i nie mógł zasadnie przewidywać, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatrzy jego wniosku dowodowego złożonego do tego Sądu w dniu 21 października 2010 r. jak i tego, że Sąd pozostanie w bezczynności w stosunku do obowiązującej i niewykonanej do dziś decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...]. Można zatem zasadnie stwierdzić, iż brak rozpatrzenia wniosku dowodowego spowodował, że po wydaniu wyroku w sprawie sygn. akt I OSK 1288/10 zaistniały środki dowodowe, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż nie wiedziała, że Sąd dowodu zawnioskowanego także przez organ nie rozpatrzy. Nierozstrzygnięcie ww. wniosku dowodowego ma ścisły związek z wyrokiem, który w wyniku realizacji tego wniosku nie mógł by być taki sam – czyli oparty na orzeczeniu, iż przydział kwatery nastąpił na podstawie wskazanej w § 16 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 1996 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Dz.U. z 1996 r. Nr 65, poz. 320 – jakim jest lista kolejności przydziałów kwater w garnizonie Łódź. Nie ulega wątpliwości, iż lista kolejności dowodzi, że § 16 ust. 2 ww. rozporządzenia został rażąco naruszony w decyzji [...] wydanej przez Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Bydgoszczy. Nadto w treści wyroku z dnia 26 października 2010 r. Sąd niezasadnie powołał się na artykuł 11 P.p.s.a., stwierdzając, cyt: "Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do oceny i kwestionowania orzeczeń wydanych w postępowaniu karnym". Nie ulega zaś wątpliwości, iż każde postanowienie o umorzeniu dochodzenia wydane przez prokuratora nie jest wyrokiem skazującym o którym mowa w ustawowym brzmieniu artykułu 11 P.p.s.a.

Drugi przypadek, ma związek z okolicznością faktyczną jaką jest nie odniesienie się przez Sąd do sporządzonego na podstawie art. 183 § 1 P.p.s.a. nowego uzasadnienia starych podstaw kasacji. Także nową okolicznością, o której stanowi art. 273 § 2 P.p.s.a. jest zastąpienie przez NSA w wyroku o sygn. akt I OSK 1288/10 drugiego zdania z art. 183 § 1 P.p.s.a w brzmieniu: "Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych", zdaniem: "Strony mogą jedynie przytaczać nowe uzasadnienie wcześniej sformułowanych zarzutów". Nie ulega wątpliwości, iż w nowym uzasadnieniu nie pojawiła się żadna inna podstawa kasacji niezgodna z art. 183 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a . Sąd nie odniósł się w swym wyroku do rażącego naruszenia prawa czym jest przydział osobnej kwatery K. C. na podstawie § 11 ust 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 1996 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. z 1996 r. Nr 65, poz. 320. Powyższy fakt przydziału kwatery na podstawie § 11 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. rozporządzenia MON potwierdza wyrok NSA z dnia 16 lipca 2010 r. o sygn. akt I OSK 270/1. A to dowodzi, iż zawarty w skardze kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a został przez WSA naruszony, gdyż Sąd ten utrzymał w mocy decyzję , która jest nieważna przez to, że utrzymuje w mocy decyzję wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Także z powodu utrzymania w mocy decyzji utrzymującej w mocy decyzję nieważną zostały naruszone zamieszczone w skardze kasacyjnej art. 3 § 1 i § 2, art. 106 § 4, art. 134 § 2, art. 135, art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. Sąd w powyższym kontekście wyrokiem z dnia 26 października 2010 r. naruszył także uchwałę NSA I OPS 10/09 wraz z jej interpretacją zawartą w uchwale II GPS 1/10 i wyroku I OSK 272/10 poprzez odniesienie się tylko do części podstaw kasacyjnych rozumianych jako wskazanych przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone. Na marginesie powyższego naruszenia uchwały NSA I OPS 10/09 wywód Sądu, iż identyfikacja przepisu, np. w sposób: § 11 ust. 3 Dz.U. z 1996 r. Nr 65, poz. 320, uniemożliwia Jemu dalsze jego rozpatrzenie bo Sąd nie jest w stanie określić jego daty podjęcia i tytułu prawnego dowodzi jej naruszenia. Obecnie zaskarżony wyrok NSA także naruszył uchwałę II FPS 8/09, gdyż WSA w swym wyroku uznał za zasadne uchylenie się przez organ, od ustalenia stanu faktycznego, co miało polegać na ustaleniu przepisu wykonawczego, zawartego w rozporządzeniu MON (Dz.U. z 1996 r. Nr 65, poz. 320), niezamieszczonego zgodnie prawem w decyzji [...], na podstawie którego miano dokonać "przydziału kwatery", mającego na celu pozbawienie K. C. prawa zawartego w art. 24 ust. 1pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (Dz.U. z 1995 r. Nr 86, poz. 433), a o co (podanie podstawy) wnosiła strona już we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 8 grudnia 2006 r. i konsekwentnie podnosiła to we wszystkich odwołaniach i skargach. Wyrok WSA nie zawierał rozstrzygnięcia wymaganego prawem czyli przepisem wykonawczym jakim był zapis ww. rozporządzenia MON a tym samym nie zawierał stanowiska co do stanu faktycznego, tym samym wyrok posiadał wadę z art. 141 § 4 P.p.s.a. wymienioną w skardze kasacyjnej będącej przedmiotem uchwały II FPS 8/09. Natomiast nie odniesienie się do przepisów prawa materialnego jest dodatkowo obciążone naruszeniem uchwały I OPS 10/09 i stosownych zapisów w uchwale II GPS 1/10, zaś niepochylenie się nad błędami organu jest sprzeczne z uchwałą I OPS 10/09 oraz II GPS 1/10 i jest zaprzeczeniem wyroku I OSK 272/10.

Trzecim przypadkiem wskazującym na podstawę wznowienia postępowania określoną w art. 273 § 2 P.p.s.a , jest przyjęte na potrzeby wyroku ale i zarazem będące podstawą obecnej skargi, stanowisko Sądu zawarte w wyroku I OSK 1288/10, które nigdy wcześniej nie zostało sformułowane, iż pismo Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 1997 r. jest wymaganym w § 17 ust. 2 ww. rozporządzenia MON, wnioskiem dowódcy garnizonu Łódź (załącznik). Takie stanowisko Sądu jest oczywistym naruszeniem prawa, gdyż Dyrektorem OR WAM Bydgoszcz nie był kiedykolwiek Dowódcą Garnizonu Łódź. Owe stanowisko miało wpływ na wynik sprawy, gdyż Sąd na tej podstawie uznał, iż przydziału dokonano na podstawie § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 1996 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. z 1996 r. Nr 65, poz. 320. Dla jasności sprawy należy uzupełnić tę kwestię wskazując, iż zarówno Sąd jak i nikt inny nie dysponuje dokumentem potwierdzającym zawartą w piśmie Dyrektora WAM z dnia [...] sierpnia 1997 r. informację o treści cyt.: "Dowódca Garnizonu Łódź akceptuje przydział kwatery poza listą kolejności", bo takiego pisma Dowódca Garnizonu Łódź nigdy nie napisał.

Podstawa wznowienia z art. 273 § 3 P.p.s.a. wynika z faktu istnienia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. jakim bez wątpienia jest wyrok NSA wydany w dniu 16 lipca 2010 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 270/10. W tym wyroku Sąd potwierdził, iż do przydziału kwatery doszło na podstawie § 11 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 1996 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. z 1996 r. Nr 65, poz. 320. Tym samy wyrok z dnia 26 października 2010 r., w którym uznano, iż podstawą przydziału jest zarówno § 16 jak i § 17 ww. rozporządzenia pozostaje w sprzeczności z osądem zawartym w wyroku I OSK 270/10. Ponadto Sąd w wyroku 1288/10 uznał, iż nie zamieszczenie w decyzji [...] podstaw prawnych przydziału, jakim miałyby być § 16 ust. 2 i § 17 ust. 1 ww. rozporządzenia to uchybienie wynikające z art. 107 § 1 k.p.a. Natomiast Sąd w wyroku I OSK 270/10 uznał, iż naprawa decyzji [...] jest niemożliwa w trybie art. 113 § 1 k.p.a., a takie stwierdzenie wyklucza pogląd o dotknięciu tej decyzji jedynie wadą z art. 107 § 1 k.p.a. W tej sytuacji jeśli nie jest możliwa naprawy decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a., a to dowodzi, że nie jest ona dotknięta wadą z art. 107 § 1 k.p.a., wobec czego naprawa tej wyżej wymienionej decyzji zgodnie ze wskazaniem zawartym w wyroku I OSK 270/10 może zapaść wyłącznie poprzez jej co najmniej uchylenie, od czego NSA w wyroku 1288/10 się uchylił. W tej sytuacji wyrok z dnia 26 października 2010 r. wskazujący, że przydziału K. C. osobnej kwatery stałej można było dokonać zarówno w oparciu o unormowania prawne zawarte w § 16 jak i § 17 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 1996 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. z 1996 r. Nr 65, poz. 320, pozostaje w sprzeczności z ustaleniami zawartymi w wyroku I OSK 270/10. Zaistniały zatem dwa wyroki odmiennie rozstrzygające zarówno kwestię naprawy decyzji [...] jak i podstawy prawnej przydziału kwatery, wobec czego w niniejszej sprawie wystąpiła podstawa wznowienia zawarta w art. 273 § 3 P.p.s.a.

Sąd wyrokiem zapadłym w sprawie o sygn. I OSK 1288/10 naruszył wyrok TK z dnia 13 stycznia 2004 r. sygn. akt SK 10/03 oraz z uchwałę NSA I OPS 10/09, gdyż utrzymał w mocy wyrok naruszający prawo mimo potwierdzenia tego naruszenia prawa. Orzekł bowiem w tym wyroku o przydziale kwatery na podstawie § 16 lub § 17 ww. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, a sytuacja taka nie jest możliwa by oba te przepisy można było zastosować jednocześnie do tego samego stanu faktycznego. Gdyby pan K. C. znalazł się na pierwszej pozycji na liście przydziałów kwater, wniosek dowódcy garnizonu o przydział dla niego zarówno tej samej lub innej drugiej kwatery z pominięciem listy przydziałów byłby oczywiście zbędny.

Tym samym wyżej wskazane okoliczności, oraz poprzednie postępowanie, w którym doszło do naruszenia art. 51 ust. 4 Konstytucji RP poprzez nieusunięcie informacji nieprawdziwej czym jest zapis zamieszczony w decyzji [...] w brzmieniu: "Przydział kwatery nastąpił zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, na podstawie listy kolejności przydziału kwater dla garnizonu Łódź", na podstawie którego to zapisu został ogłoszony wyrok, wymaga wznowienia postępowania celem uchylenia wszystkich prawomocnych orzeczeń dotyczących tej samej sprawy i orzeczenia co do jej istoty.

Skarga o wznowienie postępowania została uzupełniona 2 pismami procesowym z dnia 29 września 2011 r. i z dnia 21 listopada 2011 r.

W piśmie procesowym z dnia 29 września 2011 r. skarżący stwierdził:

Na podstawie art. 276 P.p.s.a uzupełniam podstawę wznowienia związaną z art. 273 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zawartą w skardze z dnia 13 kwietnia 2011 r. skierowanej do NSA w celu wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem I OSK 1288 /10.

Sąd wydał wyrok o sygn. akt I OSK 1288 /10, który narusza art. 273 § 1 pkt 2 P.p.s.a , gdyż nie uznał w nim, iż mój wniosek z 6 marca 1991 r. o przydział kwatery będący podstawą wydania w dniu 26 listopada 1997 r. przez Dyrektora OT WAM w Łodzi decyzji 166/97 był wnioskiem nieważnym.

Mój wniosek o przydział kwatery z 6 marca 1991 r., na podstawie art. 93 ust. 3 w związku z niewykonaniem przez Ministra Obrony Narodowej art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz.U. z 1995 r. Nr 86, poz. 433), utracił moc prawną w dniu 26 stycznia 1996 r.

Stało się tak gdyż 26 stycznia 1996 r. przestało obowiązywać zarządzenie Ministra Obrony Narodowej nr 31/MON z dnia 30 czerwca 1976 r. w sprawie przydzielania, zwalniania i remontów osobnych kwater stałych oraz właściwości organów wojskowych w tych sprawach, w oparciu o które został sporządzony w dniu 6 marca 1991 r. mój wniosek o przydział kwatery.

W związku z powyższym przydział kwatery decyzją nr 166/97 w dniu 26 listopada 1997 r. w oparciu o wniosek z 1991 r. naruszał art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Powyższe uchybienia spowodowało, iż Sąd utrzymał w mocy wyrok utrzymujący w mocy decyzje nieważne.

Ponieważ Ministerstwo Obrony Narodowej miało rozległą wiedzę o tym, iż jego rozporządzenie z dnia 27 maja 1996 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zakwaterowaniu SZ RP (Dz.U. z 1996 r. Nr 65, poz. 320) zostało wydane po czasie ustalonym art. 93 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (Dz.U. z 1995 r. Nr 86, poz. 433) to znaczy, że miało wiedzę o utracie mocy prawnej przez mój wniosek o przydział kwatery z 6 marca 1991 r.

Pominiecie powyższej kwestii podczas badania z urzędu czy zaskarżona decyzja jest dotknięta jedną wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. jest nie tylko rażącym naruszeniem artykułów 7, 8, 9, i 10 k.p.a. ale także działaniem powodującym zatajenie faktu nieważności decyzji, bezpośrednio przed wymiarem sprawiedliwości. Postępowania przeciwko wadliwej decyzji nr [...] z 1998 r. i decyzji ją poprzedzającej trwają ciągle od 2001 roku a przerwa pomiędzy rokiem 1998 a 2001 wynikła z tego, iż przyjąłem za prawdę stwierdzenie zawarte w decyzji [...] OR WAM Bydgoszcz z dnia 3 kwietnia 1998 r., iż do przydziału doszło na podstawie listy kolejności przedziałów, co okazało się później, po skonfrontowaniu z tą listą kompletną nieprawdą.

W piśmie procesowym z dnia 21 listopada 2011 r. K. C. podniósł:

Na podstawie art. 45, art. 48 § 2, art. 49 § 1, art. 104 i art. 193 P.p.s.a., wyjaśniam zawartą w skardze z dnia 13 kwietnia 2011 r., która ma być rozpatrzona jako sprawa I OSK 703/11 na posiedzeniu w dniu 29 listopada 2011 r., kwestię art. 274 P.p.s.a.

Art. 274 dopuszcza sytuację braku postępowania karnego przy powołaniu się na fakt wydania orzeczenia przy pomocy przestępstwa. Z taką sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Postępowanie karne nie może być wszczęte przeciwko odpowiedzialnemu za sporządzenie decyzji nr [...] w dniu 7 października 2008 r. ówczesnemu Ministrowi Obrony Narodowej, gdyż jest on obecnie senatorem RP. Ponadto właściwa dla prowadzenia postępowania prokuratura wojskowa, podległa Ministrowi Obrony Narodowej a każdy prokurator wojskowy w stopniu niższym od majora na podstawie § 2 pkt 2 i 3 rozporządzenia MON w sprawie norm powierzchni mieszkalnej (Dz.U. z 2010 r. Nr 88, poz. 578) jest klientem Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w związku z otrzymaniem jako major dodatkowej normy mieszkalnej w stosunku do poprzedniego mieszkania. W aktach sprawy I OSK 703/11, a wcześniej I OSK 1288/10 znajduje się postanowienie sygn. akt [...] wydane przez prokuraturę w Bydgoszczy oraz postanowienie sygn. akt [...]wydane przez prokuraturę w Poznaniu, oba odmawiające wszczęcia śledztwa po niedopuszczeniu do akt sprawy dowodu, na którym był oparty wniosek mający wszcząć postępowanie. Powyższa sytuacja stanowi, iż należy się liczyć, że ewentualne postępowanie mogło by zakończyć się odmową wszczęcia z powodu braku dowodów, co wobec możliwości potwierdzenia wiarygodności dokumentu przez organ ułatwiłoby wydanie sprawiedliwego wyroku.

Do akt sprawy dołączam dwa dokumenty świadczące o przeprowadzeniu postępowania przez organ wbrew posiadanym u siebie materiałom dowodowym. Pierwszym jest pismo Dyrektora OR WAM Bydgoszcz z dnia 30 marca 1998 r., który w swym punkcie 1 stwierdza: "Uzyskanie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnacje z kwatery, w terminie do dnia 19 marca 1998 r. z wielu powodów (formalnych, faktycznych) było wykluczone", powyższe stwierdzenie dowodzi, iż organ miała wiedzę, że w 19 marca 1998 r. co potwierdza data sporządzenia aktu notarialnego, stałem się właścicielem mieszkania, o którym stanowi art. 40 ust. 2 ustawy zakwaterowaniu SZ RP (Dz.U. z 1995 r. Nr 86, poz. 433). Drugim dowodem jest akt notarialny, którego oryginał znajduje się w aktach organu, na którego ostatniej stronie znajduje się potwierdzenie o tym, iż jest on od 1998 r. w jego posiadaniu, natomiast na stroni tytułowej jest pieczątka Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej, który to ten akt notarialny agencji przekazywał, jeśli ten zakład został zlikwidowany w dniu 31 grudnia 1998 r. to znaczy, iż przed tą datą, czyli od roku 1998, w jego posiadaniu była Agencja.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 280 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sąd administracyjny bada na posiedzeniu niejawnym dopuszczalność skargi, sprawdzając czy została wniesiona w terminie oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W przypadku braku jednego z tych wymagań skarga o wznowienie podlega odrzuceniu, w przeciwnym wypadku, tj. spełnienia wymogów formalnych skarga zostaje skierowana do rozpoznania na rozprawie.

Ocena pod względem formalnym została zbadana na posiedzeniu niejawnym i okazało się, że skargę o wznowienie postępowania sądowego K. C. oparł na ustawowych podstawach, wskazanych w art. 271 pkt 1, art. 273 § 1 pkt 2, § 2 i § 3 P.p.s.a., a ponieważ z uzasadnienia tych zarzutów wynikało, że skarżący mógł się o nich dowiedzieć z uzasadnienia wyroku, zatem termin do wniesienia skargi należało liczyć od doręczenia mu wyroku z uzasadnieniem (K. C. nie był obecny na rozprawie, na której zapadł skarżony przez niego wyrok) i termin ten został zachowany. W tym stanie rzeczy skarga o wznowienie postępowania została skierowana na rozprawę.

Rozpoznając tę skargę na rozprawie należało dojść do wniosku, że jakkolwiek zawiera ona ustawowe podstawy wznowienia, to jednak wyczerpuje ona tylko formalne przesłanki dotyczące prawidłowości jej sporządzenia, bowiem w istocie żaden ze wskazanych przypadków naruszenia przepisów nie miał w sprawie miejsca.

Naruszenia art. 271 pkt 1 P.p.s.a. skarżący upatruje w tym, że skład Naczelnego Sądu, który wydał zaskarżony wyrok został wyznaczony niezgodnie z art. 17 § 2 P.p.s.a.

Wznowienie postępowania z powodu nieważności, o czym mowa w ww. przepisie, ma miejsce wówczas, gdy w składzie Sądu uczestniczyły osoby nieuprawnione albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy. W sprawie, w której zapadł wyrok Naczelnego Sądu z dnia 26 października 2010 r. żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie nie miała miejsca. Naczelny Sąd orzekał w składzie jaki nakazuje art. 16 § 1 P.p.s.a., bowiem w wydaniu wyroku brało udział trzech sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, a nadto żaden z sędziów nie podlegał wyłączeniu od orzekania z mocy ustawy. Sprawa, w której zapadł wyrok z dnia 26 października 2010 r. była rozpoznana na dwóch terminach, przy czym skład sądu osobowo był różny, z wyjątkiem sędziego sprawozdawcy. Wyznaczenie innego składu po odroczeniu rozprawy, jak to miało miejsce, nie jest sytuacją opisaną w art. 17 § 2 P.p.s.a. Przepis ten dotyczy przypadku, gdy zostanie wyznaczony skład sądu na konkretny dzień, ale sprawa nie może być rozpoznana w takim składzie z przyczyn wskazanych w tym przepisie. Normuje on dwie różne sytuacje – niemożność orzekania przez wyznaczonego sędziego w danym dniu z przyczyn losowych, niezależnych np. choroba, albo z powodu przeszkód prawnych np. konieczność wyłączenia się od orzekania. Zmianę składu sądu na daną rozprawę przepis zatem dopuszcza, a jej konsekwencją nie jest nieważność postępowania, o której mowa w art. 271 pkt 1 P.p.s.a. Przeciwnie, niedokonanie zmiany składu sądu z powodu przeszkód prawnych może powodować tę nieważność. Jednak przepis ten, tj. art. 17 § 2 P.p.s.a. nie dotyczy sytuacji jaka miała miejsce w sprawie, gdyż nie nastąpiła zmiana składu sądu wyznaczonego na dzień 26 października 2010 r. Skład jaki został wyznaczony do rozpoznania sprawy, rozpoznał ją i wydał wyrok.

W sprawie nie miało zatem miejsca naruszenie przepisu, o którym mowa w art. 271 pkt 1 P.p.s.a.

Wznowienie postępowania z przyczyny, o której mowa w art. 273 § 1 pkt 2 P.p.s.a. może nastąpić wówczas, gdy orzeczenie zostało wydane za pomocą przestępstwa. W sprawie niniejszej K. C. sugeruje, że organy wydając orzeczenie administracyjne, które było przedmiotem oceny w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu z dnia 26 października 2010 r., popełniły przestępstwo, zdefiniowane w art. 231 § 1, art. 233 § 1 oraz art. 271 § 1 k.k. poprzez dokonanie nieprawdziwych ustaleń w postępowaniu.

Na popełnienie przestępstwa przez kogokolwiek w postępowaniu żadnego dowodu skarżący nie przedstawia, jedynie swoją ocenę co do prowadzenia postępowania przez organy. Natomiast wznowienie postępowania z przyczyny wskazanej w art. 273 § 1 pkt 2 P.p.s.a. może nastąpić tylko wówczas, gdy przestępstwo zostanie stwierdzone w postępowaniu przed właściwym sądem. Nic takiego w sprawie nie miało miejsca, a wobec tego nie zachodzi podstawa wznowienia, o której mowa w tym przepisie.

Art. 273 § 2 P.p.s.a. przewiduje możliwość wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Na tej podstawie może być wznowione postępowanie, gdy wystąpią trzy okoliczności: po pierwsze – po wydaniu wyroku zostaną wykryte okoliczności faktyczne lub dowody, po drugie – będą to tego rodzaju środki, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie i po trzecie – strona nie miała możliwości przedstawić ich w postępowaniu poprzedzającym wydanie rozstrzygnięcia. Jako uzasadnienie wystąpienia tych przesłanek K. C. wskazał, że Naczelny Sąd nie ustosunkował się do wniosku o przeprowadzenie dowodu z listy kolejności przydziału kwater, nie odniósł się do nowego uzasadnienia podstaw skargi kasacyjnej oraz przyjął stanowisko nigdy wcześniej nie formułowane. Te okoliczności jednak nie są tymi, o których mowa we wskazanym przepisie. Żadna z nich nie jest ani okolicznością faktyczną, ani środkiem dowodowym, żadna z nich też nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy, a nadto strona skorzystała z możliwości przedstawienia dowodu, skoro wniosek taki złożyła do Naczelnego Sądu. Naczelny Sąd przedstawił swoją ocenę w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 października 2010 r., a uzasadnienie podstaw skargi o wznowienie postępowania wskazuje tylko na to, że K. C. z rozstrzygnięciem Sądu się nie zgadza. Jednak niezadowolenie strony z wydanego wyroku nie może powodować jego zmiany lub uchylenia po myśli strony. Brak akceptacji rozstrzygnięcia nie przesądza o tym, że występują przesłanki do wznowienia prawomocnego orzeczenia, może to bowiem mieć miejsce tylko wówczas, gdy w sprawie wystąpią okoliczności, o których stanowi art. 273 § 1 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie skarga o wznowienie nie wyczerpuje przesłanki z ww. przepisu.

Jako ostatnią podstawę wznowienia skarżący wskazuje art. 273 § 3 P.p.s.a. Stanowi on, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. Ten przepis także, jak art. 273 § 2 P.p.s.a., przewiduje konieczność łącznego wystąpienia przesłanek w nim wskazanych, którymi są wykrycie, po wydaniu wyroku, wcześniejszego prawomocnego rozstrzygnięcia, a musi ono dotyczyć tej samej sprawy. Tożsamość sprawy oznacza ten sam przedmiot sprawy i strony postępowania. W niniejszej sprawie wystąpienie tej przesłanki sprowadzałoby się do tego, że w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu z dnia 26 października 2010 r. zapadł wcześniej już wyrok i stał się on prawomocny, tzn. że sprawa stwierdzenia nieważności decyzji o przydział K. C. kwatery stałej została już wcześniej rozstrzygnięta prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Jednak taka okoliczność w sprawie nie miała miejsca, bowiem kwestia nieważności decyzji o przydział kwatery była rozpoznana dopiero w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu z dnia 26 października 2010 r.

W sprawie zatem nie wystąpiła również okoliczność, o której mowa w art. 273 § 3 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy, wobec tego, że w istocie nie zaistniały podstawy wskazane w skardze o wznowienie postępowania, należało ją oddalić i Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a.