Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1291/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2015-01-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.) Sędzia WSA Bożena Kasprzak Protokolant: Pomocnik sekretarza Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącej kwotę 4617 (cztery tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], określającą E. S. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w okresie od stycznia do czerwca oraz od sierpnia do grudnia 2005 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w firmie E. S. ustalono, że w 2005 r. podatniczka dokonywała zakupu produktu ropopochodnego od firm: A. sp. z o.o. z siedzibą w J. oraz B. sp. z o.o. z siedzibą w B.. W toku postępowania podatkowego Naczelnik Urzędu Skarbowego wykorzystał materiał dowodowy zebrany przez organy podatkowe oraz organy ścigania we wcześniejszych sprawach dotyczących sprzedaży paliwa przez ww. podmioty. W oparciu o te materiały organ pierwszej instancji uznał, że podatniczka bezpodstawnie obniżyła podatek należny o podatek naliczony wynikający z faktur wystawionych przez spółki A. oraz B.. Faktury wystawione przez ww. podmioty nie obrazowały bowiem rzeczywistych transakcji.

W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł., powołując się między innymi na art. 86 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. a oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.; dalej: ustawa o VAT) oraz § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 97, poz. 970 ze zm.; dalej: rozporządzenie wykonawcze), określił E. S. prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r.

W odwołaniu podatniczka wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania, zarzucając naruszenie art. 122, art. 124 i art. 210 § 1 pkt 6 w związku z art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: O.p.), § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia wykonawczego oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, a także art. 169 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.; dalej: k.c.).

Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. w pełni zaakceptował stanowisko, że skarżąca w kontrolowanym okresie bezzasadnie obniżyła podatek należny o podatek naliczony wynikający z zakwestionowanych faktur, wystawionych przez spółki A. oraz B.. Organ odwoławczy, powołując się między innymi na materiał dowodowy zgromadzony w ramach postępowań podatkowych i karnych, ustalił, że faktury te nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych, a służyły jedynie wprowadzeniu do obrotu innego produktu ropopochodnego oferowanego jako olej napędowy oraz ukryciu podmiotów, które rzeczywiście obracały paliwem. Organ odwoławczy podkreślił, że nie kwestionował faktu nabycia przez stronę produktu ropopochodnego (innego jednak niż olej napędowy), ale to, że jego dostawcą byli wystawcy faktur.

Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez pełnomocnika E. S., który wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie następujących przepisów:

(1) art. 70 § 4 i art. 70 § 6 pkt 1 O.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został przerwany lub zawieszony, a także art. 70 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu;

(2) § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia wykonawczego oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT;

(3) art. 169 k.c. poprzez jego niezastosowanie dla oceny skutków prawnych czynności dokonywanych przez skarżącą i oceny znaczenia przypisywanego im przez prawo cywilne oraz prawo podatkowe, a w konsekwencji zakwestionowanie istnienia czynności prawnych opisanych na fakturach VAT;

(4) art. 122 w zw. z art. 188 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oddalenie wszystkich wniosków dowodowych podatniczki.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując tym samym dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 16 marca 2012 r. pełnomocnik skarżącej wycofał zarzut dotyczący przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Wyrokiem z dnia 16 marca 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 953/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę.

W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji stwierdził między innymi, że w świetle art. 86 ust.1 i ust. 2 pkt 2 lit. a, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, a także § 14 ust. 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia wykonawczego podatnik może skorzystać z przewidzianego w przepisach uprawnienia do odliczenia podatku naliczonego wyłącznie w odniesieniu do podatku wynikającego z faktury dokumentującej faktycznie zrealizowaną przez jej wystawcę czynność podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. Faktura nie dokumentująca faktycznego zdarzenia rodzącego obowiązek podatkowy u jej wystawcy nie uprawnia do odliczenia zawartego w niej podatku. Nie ma przy tym znaczenia brak świadomości nabywcy co do rzetelności sprzedawcy oraz pochodzenia kupowanego towaru. Zdaniem sądu okolicznością łagodzącą nie mógłby być nawet fakt dołożenia należytej staranności przy weryfikacji kontrahenta. Nie zachodziła również konieczność dokonania ustaleń, czy z ogółu obiektywnych okoliczności sprawy wynika, że podatnik mógł wiedzieć, iż transakcja miała na celu uzyskanie korzyści podatkowej.

W ocenie sądu pierwszej instancji organy podatkowe obu instancji zgromadziły obszerny materiał dowodowy, na podstawie którego szczegółowo wyjaśniły dlaczego w ich ocenie zakwestionowane faktury obrazują czynności, które w aspekcie przedmiotowym i podmiotowym faktycznie nie zostały dokonane. Dysponowanie w takim przypadku przez nabywcę fakturą wystawioną przez zbywcę stanowi jedynie formalny warunek skorzystania z tego uprawnienia, który sam przez się nie stanowi uprawnienia do odliczenia podatku, jeżeli nie towarzyszy mu spełnienie warunku w postaci wykonania rzeczywistej czynności rodzącej u wystawcy faktury obowiązek podatkowy z tytułu jej realizacji na rzecz nabywcy. Sąd zwrócił również uwagę, że dla prawa do odliczenia podatku niewystarczającym było ustalenie, że dany towar znalazł się w posiadaniu nabywcy, jeżeli nie zostało wykazane, że to w wyniku czynności zrealizowanej przez wystawcę faktury, rodzącej u niego powstanie obowiązku podatkowego, doszło do nabycia tego towaru.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt I FSK 664/14 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w całości i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu NSA wskazał na wadliwą wykładnię przepisów regulujących warunki prawa do odliczenia podatku VAT, przyjętą przez sąd pierwszej instancji. Taka właśnie ocena stanowiła wyłączną podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia zaskarżonego wyroku. WSA błędnie przyjął, że w wypadku ustalenia, że transakcje objęte fakturami nie odzwierciedlają rzeczywistości pod względem podmiotowym i przedmiotowym, a po stronie sprzedawcy nie powstał obowiązek podatkowy z tego tytułu, obojętna jest, z punktu widzenia prawa do odliczenia, kwestia starannego działania nabywcy. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), między innymi na postanowienie TSUE z dnia 6 lutego 2014 r. wydane w sprawie C-33/13, wskazał na potrzebę zindywidualizowanego rozpatrywania każdej sprawy w zakresie pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego w aspekcie jego wiedzy (lub możliwości wiedzy), że w ramach zakwestionowanej przez organy transakcji dostawca dopuścił się przestępstwa lub, że inna transakcja w łańcuchu dostaw, dokonana przed transakcją przeprowadzoną przez owego podatnika lub po niej, miała miejsce z naruszeniem przepisów o podatku VAT. Zdaniem NSA wymaga to zbadania przestrzegania przez podatnika zasad należytej staranności kupieckiej, gdyż jeżeli istnieją przesłanki, by podejrzewać istnienie nieprawidłowości lub przestępstwa, przezorny przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego wypadku, zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności. Istotnym było, aby same okoliczności towarzyszące transakcji wskazywały, że nabywający towar (lub usługę) podatnik wykazał w niej staranność wymaganą w obrocie danym towarem (lub usługą). Reasumując NSA uznał, że sąd pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej wykładni prawa materialnego w zakresie prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego. Za bezzasadny natomiast NSA uznał zarzut dotyczący niezastosowania art. 169 § 1 k.c. NSA podkreślił, że przepisy prawa cywilnego nie znajdują zastosowania przy ustalaniu zakresu prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego.

W toku ponownego postępowania, podczas rozprawy w dniu 21 stycznia 2015 r., pełnomocnik strony skarżącej zrezygnował z zarzutu naruszenia art. 169 k.c. Wskazał jednak dodatkowo, że w jego ocenie naruszone zostały regulacje zawarte w art. 210 § 1 pkt 6 O.p. poprzez brak uzasadnienia w zakresie świadomości podatnika, bądź jej braku oraz art. 191 O.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przez przyjęcie, że całość zakupionego paliwa była produktem ropopochodnym.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

Skarga jest zasadna.

Na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z unormowania tego wynika zatem, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, gdyż jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez NSA, jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia, zmienił się stan prawny (zob. H. Knysiak-Molczyk – w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2005, s. 577).

W niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od wykładni prawa zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2014 r., wobec czego sąd w tym składzie orzekającym jest nią związany. W cytowanym wyroku NSA dokonał wykładni przepisów ustawy o podatku od towarów i usług w kontekście prawa odliczenia podatku naliczonego VAT przy zakupie towarów i w odniesieniu do regulacji unijnych w tym zakresie, odwołując się szeroko do treści postanowienia TSUE z dnia 6 lutego 2014 r. wydanego w sprawie C-33/13. W postanowieniu tym TSUE dokonał zestawienia własnych orzeczeń, w których analizowano kwestię odliczenia podatku naliczonego VAT i stwierdził, że "Szóstą dyrektywę Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, zmienioną dyrektywą Rady 2001/115/WE z dnia 20 grudnia 2001 r., należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się ona temu, aby podatnikowi odmówiono prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej należnego lub zapłaconego z tytułu towarów otrzymanych przez niego, na tej podstawie, iż biorąc pod uwagę przestępstwa lub nieprawidłowości, jakich dopuścił się wystawca faktury dotyczącej tej dostawy, uznaje się, że nie została ona rzeczywiście dokonana przez rzeczonego wystawcę, chyba że zostanie wykazane na podstawie obiektywnych przesłanek – bez wymagania od podatnika podejmowania czynności sprawdzających, które nie są jego zadaniem – iż podatnik ten wiedział lub powinien był wiedzieć, że wskazana dostawa wiąże się z przestępstwem w dziedzinie podatku od wartości dodanej, co ustalić powinien sąd odsyłający".

Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem Dyrektora Izby Skarbowej, że dla możliwości odliczenia podatku naliczonego nie ma znaczenia to, że nabywca towaru w dobrej wierze wszedł w posiadanie towaru na podstawie skutecznej umowy cywilnoprawnej (brak świadomości nabywcy, co do nierzetelności sprzedawcy oraz nielegalnego źródła pochodzenia towaru). Jeżeli faktury są nierzetelne i nie odzwierciedlają rzeczywistego obrotu gospodarczego, organy podatkowe powinny ocenić, na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że uczestniczy w nielegalnej transakcji (że dostawa, w której uczestniczy wiąże się z przestępstwem w dziedzinie podatku od wartości dodanej).

Podkreślić należy, że w ww. postanowieniu TSUE wskazał, że organy podatkowe nie mogą w sposób generalny wymagać, by podatnik zamierzający skorzystać z prawa do odliczenia podatku VAT badał, czy wystawca faktury za towary lub usługi, których odliczenie ma dotyczyć, dysponuje towarami będącymi przedmiotem transakcji i jest w stanie je dostarczyć oraz czy wywiązuje się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty podatku VAT, w celu upewnienia się, że podmioty działające na wcześniejszych etapach obrotu nie dopuszczają się do nieprawidłowości lub przestępstwa, albo żeby podatnik ten posiadał potwierdzające to dokumenty (zob. pkt 39 oraz wyroki w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahageben i David, pkt 61; w sprawie ŁWK – 56, pkt 61; a także postanowienie w sprawie C-563/11 Frvards V, pkt 41). Trybunał zaznaczył jednak (pkt 38 i 41 uzasadnienia), że jeżeli istnieją przesłanki, by podejrzewać istnienie nieprawidłowości lub przestępstwa, przezorny przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego wypadku, zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności (zob. wyrok w sprawach połączonych Mahagében i David, pkt 60; także postanowienie w sprawie Forvards V, pkt 40). Jeśli jednak dokumenty przedstawione przez odbiorcę zakwestionowanych faktur również zawierały nieprawidłowości lub dana dostawa wiązała się z innymi nieprawidłowościami, które mógł zauważyć odbiorca, stanowi to okoliczność, którą należy uwzględnić przy całościowej ocenie, której musi dokonać sąd krajowy (zob. podobnie wyrok w sprawie ŁWK - 56, pkt 63; a także postanowienie w sprawie Forvards V, pkt 43).

Wykazanie zatem przez organy podatkowe, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że dostawa towarów wiąże się z nieprawidłowościami w dziedzinie podatku od wartości dodanej, powinno nastąpić w pierwszej kolejności poprzez ocenę okoliczności zawarcia transakcji zakupu towarów. Tymczasem NSA podkreślił, że w niniejszej sprawie błąd popełniony przez organy podatkowe i zaakceptowany przez WSA w Łodzi, w zakresie interpretacji przepisów prawa krajowego polegał na tym, że uznano za zbędne czynienie ustaleń, co do wiedzy nabywcy (skarżącej) o tym, że nabywanie przez niego paliwa związane było, czy też poprzedzone, procederem nielegalnego wprowadzania towaru do obrotu, czy oszustw podatkowych.

W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że sąd administracyjny jedynie kontroluje wydaną przez organ podatkowy decyzję podatkową, a kryterium tej kontroli – jeżeli prawo nie stanowi inaczej – jest zgodność decyzji z prawem, przy czym chodzi zarówno o przepisy prawa materialnego, jak i przepisy procesowe. Sąd administracyjny nie ustala samodzielnie stanu faktycznego sprawy, ale sprawdza, czy stan ten został prawidłowo ustalony w toku postępowania podatkowego. Konieczność uwzględnienia wykładni przepisów prawa materialnego dokonanej przez NSA prowadzi do wniosku, że istotne okoliczności sprawy związane z wiedzą skarżącej o powiązaniu zakwestionowanych dostaw z przestępstwem lub nadużyciami w dziedzinie podatku VAT, nie zostały wyjaśnione. Pewne ustalenia w tym zakresie powołane w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. nie są jeszcze wystarczające. Kwestia dobrej wiary podatniczki została wprawdzie zasygnalizowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ale została potraktowana jedynie marginalnie, a taka pobieżna ocena, przy wadliwym stwierdzeniu, że kwestia dochowania przez nabywcę należytej staranności nie ma znaczenia dla sprawy, nie jest wystarczająca. Dokonanie ustaleń faktycznych w tym zakresie, a następnie ich ocena należy do organu podatkowego. Sąd nie może w tym zastępować organu.

Konieczność dokonania dodatkowych ustaleń co do okoliczności zawierania przez skarżącą transakcji zakupu paliwa od A. i B., jej wiedzy lub możliwości zorientowania się, że transakcje te wiążą się z nadużyciami w dziedzinie podatku od towarów i usług, powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy. Do ustaleń tych, zawartych w ponownie wydanej decyzji, skarżąca będzie mogła się ewentualnie odnieść w skardze i dopiero w razie wniesienia takiej skargi, ustalenia i wnioski organu podatkowego będą przedmiotem oceny sądu administracyjnego.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Powyższe oznacza, iż sąd kontroluje ustalenia poczynione przez organy w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz właściwe zastosowanie obowiązujących przepisów. Skoro tak, to nie może wyręczać organów w dokonywaniu w ich zastępstwie ustaleń, których organy te w ogóle nie poczyniły. Prowadziłoby to do pozbawienia strony wzruszenia ustaleń jeszcze na etapie postępowania prowadzonego przez organy, a co za tym idzie – zachwiałoby zasadą instancyjności tego postępowania.

W ocenie sądu stwierdzenie organu I instancji, iż ustalenia w zakresie staranności podatnika nie mają znaczenia w niniejszej sprawie nie są stwierdzeniem istnienia bądź nieistnienia niniejszej staranności po stronie kupującego. Organ II instancji stwierdził natomiast, że podatniczka miała świadomość uczestniczenia w przestępczym procederze, gdyż za paliwo płacono gotówką, a dostawcę wybrano z uwagi na atrakcyjną cenę, przy czym nie odbiegała ona od średnich cen tego rodzaju paliwa na terenie jego działalności. Niniejsze kwestie absolutnie nie są wystarczającymi okolicznościami uzasadniającymi przyjęcie, iż podatniczka wiedziała o dokonywanym oszustwie. Również kwestia nie sprawdzania jakości paliwa, nie jest tą, która przesądza o przyjęciu niniejszej tezy. Zgodnie bowiem z cytowanym powyżej orzecznictwem, zachowanie w tego rodzaju działalności nie powinno być obarczone jakimś specjalnym i nadzwyczajnym zachowaniem ostrożności.

Na uwagę zasługuje również fakt, iż organ oddalił wnioski dowodowe strony ( o przesłuchanie określonych osób) mimo tego, że miały one służyć np. ustaleniu początków współpracy i jej dalszego przebiegu.

Skoro w zaskarżonej decyzji brak jest dostatecznych ustaleń faktycznych co do stanu wiedzy i możliwości zorientowania się podatniczki o rzeczywistym charakterze transakcji zawartych z A. i B., to prócz zarzutów naruszenia prawa materialnego, uzasadniony okazał się również zarzut naruszenia art. 191 art. 210 § 1 pkt 6 O.p. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na zastosowanie prawa materialnego, a więc przepisów umożliwiających odmowę odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur zakupu towarów.

Oceniając ponownie sprawę Dyrektor Izby Skarbowej powinien rozważyć, czy skarżąca na podstawie obiektywnych przesłanek – bez wymagania od podatniczki podejmowania czynności sprawdzających, które nie są jej zadaniem – wiedziała lub powinna była wiedzieć, że dostawy od spółek A. i B. wiązały się z przestępstwem w dziedzinie podatku od towarów i usług. Ta wiedza może wynikać bądź z okoliczności podmiotowych dotyczących dostawcy, albo też z wiedzy co do tego, czy dostarczony towar odpowiadał towarowi określonemu na fakturze, przy czym, jak wskazał TSUE w postanowieniu C-33/13, można wymagać od podatnika, aby upewnił się, że charakter dostarczonych towarów odpowiada charakterowi towarów, za które wystawiono fakturę.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c p.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zostało wydane w oparciu o art. 152 p.p.s.a., natomiast w przedmiocie kosztów postępowania – na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 6 pkt 6 oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r., poz. 490).

J.B.