Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 846/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2008r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...grudnia 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z ... grudnia 2007 r., nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako ,,Prezes Zakładu’’), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z ... października 2006 r., nr ... odmawiającą A. K. umorzenia należności z tytułu składek.

Orzeczenie wydane zostało w następującym stanie faktycznym:

Pismem z ... września 2006 r. A. K.l wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddziału w Ł., o umorzenie zaległych składek. W uzasadnieniu wniosku powołała się na zły stan zdrowia, który nie pozwala na kontynuowanie działalności gospodarczej a także na sytuację materialną uniemożliwiającą uregulowanie składek.

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z ... października 2006 r., nr ... odmówił umorzenia stronie należności z tytułu składek (w tym odsetek za zwłokę): na ubezpieczenia społeczne (...) w łącznej kwocie ... zł.; składek na ubezpieczenie zdrowotne (za okres ....) w łącznej kwocie ... zł. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (za okres ... ) w łącznej kwocie ...zł. W podstawie prawnej decyzji organ wskazał art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r., Nr 137, poz. 887 ze zm); powoływanej dalej jako ,,u. s. u. s’’.

Uzasadniając decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że A. K. w okresie od ...12.2000 r. do ...12.2005 r. prowadziła działalność gospodarczą, zatrudniając, w okresie od ...08.2002 r. do ...0.2002 r., pracowników. Wskazane w sentencji decyzji zadłużenie powstało w wyniku nie wywiązania się przez wnioskodawcę z ustawowego obowiązku regulowania należności z tytułu składek. Następnie organ przytoczył treść przepisów art. 28 ust. 2, ust. 3 oraz ust. 3a u.s.u.s. regulujących umarzanie należności z tytułu składek a także wskazał rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytuł składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Powołując się na art. 30 u.s.u.s., podkreślił, że należności finansowane przez ubezpieczonych nie mogą być obejmowane jakąkolwiek ulgą.

Zdaniem organu w sprawie nie występuje żadna z przesłanek, wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., umożliwiająca umorzenie należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Opierając się na dokumentach zgromadzonych w toku postępowania Zakład stwierdził, że A. K. nie osiąga dochodów, jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna nie pobierająca zasiłku. Mąż strony pobiera świadczenie rentowe w kwocie ... zł. brutto oraz osiąga dochód z wynagrodzenia za pracę w kwocie ... zł. brutto, co umożliwia dochodzenie przez Zakład zobowiązań od męża strony. Małżonkowie K. nie korzystają z pomocy MOPS, mają przyznany dodatek mieszkaniowy na okres ....2006 r. do ....2006 r. w wysokości ... zł. W sprawie nie wystąpiły również przesłanki umożliwiające umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3 a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Strona posiada zadłużenie z tytułu pożyczki zaciągniętej w P. ...a S.A., dług powstały w okresie prowadzenia działalności gospodarczej oraz zobowiązania z tytułu zaległego podatku VAT w I Urzędzie Skarbowym Ł. – .... Dalej organ podał, że średnie dochody strony w 2005 r. wynosiły ... zł. miesięcznie brutto. Mąż strony posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów gotówkowych. Końcowo organ zaznaczył, że umorzenie zadłużenia nie jest jedyną ulgą o którą może starać się dłużnik, wskazując na możliwość rozłożenia należności na raty na wniosek zobowiązanego.

Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu decyzją z ... grudnia 2006 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) oraz art. 83 ust. 4 u.s.u.s. utrzymał w mocy powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności.

Uzasadniając decyzję Prezes Zakładu w pełni podzielił stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że w sprawie A. K. nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Zaznaczył, że strona nie przedstawiła żadnych dokumentów na potwierdzenie twierdzeń o złym stanie zdrowia. Nie zgodził się ze stroną, że w wyniku przymusu ubezpieczenia naruszone zostały jej prawa odnośnie wolności i własności z wynagrodzenia za pracę. Prezes Zakładu stwierdził nadto, że obowiązkiem każdego podmiotu prowadzącego działalność jest zabezpieczenie środków finansowych na pokrycie należnych zobowiązań a za ryzyko związane z prowadzoną działalnością odpowiada podmiot ją prowadzący.

Na powyższą decyzję Prezesa Zakładu A. K., pismem z ... grudnia 2006 r., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., w której wniosła o uchylenie zaskarżonej rozstrzygnięcia. W skardze podniosła zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3 a u.s.u.s. w związku z art. 3 b tej ustawy w Rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. i poprzez przyjęcie, że umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy oraz kosztów upomnień jest niezasadne w sytuacji kiedy narzucono skarżącej wbrew dyspozycji z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 37 w zw. z art. 64 Konstytucji przymus ubezpieczenia się, niezgodnie z zasadami demokratycznego państwa prawa.

Wyrokiem z dnia ... czerwca 2007r. wydanym w sprawie o sygn. akt V SA/Wa .../07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, iż decyzja Prezesa Zakładu wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) powoływanej dalej jako: "k.p.a.", chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 k.p.a. stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Stosownie zaś do art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji Zakładu w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Dalej Sąd zauważył, że w sprawie niniejszej decyzję organu pierwszej instancji podpisała z upoważnienia Prezesa Zakładu Zastępca Dyrektora Oddziału Zakładu M. G. Ta sama osoba – pracownik organu pierwszej instancji, podpisała również decyzję wydaną po rozpatrzeniu sprawy przez inny organ (Prezesa Zakładu), ponownie rozpatrujący sprawę w postępowaniu, do którego stosuje się przepisy o postępowaniu odwoławczym.

Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. W świetle tego przepisu M. G. nie mogła zatem podpisać decyzji w imieniu Prezesa Zakładu, działającego jako organ ponownie rozpatrujący sprawę.

Wydanie decyzji ostatecznej, z upoważnienia organu, przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a., stanowi przesłankę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Zdaniem Sądu przesłanka ta wystąpiła w niniejszej sprawie.

Powyższa wadliwość zaskarżonej decyzji, skutkująca jej uchyleniem, sprawiła że Sąd nie rozpatrywał zarzutów podniesionych w skardze, odnoszących się do meritum sprawy.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy w dniu ... grudnia 2007r. Prezes Zakładu ponownie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję odmawiającą umorzenia należności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż po uchyleniu sprawy przez sąd do ponownego rozpoznania wnioskodawczyni nadesłała dokumenty , które miałyby wskazywać na pogorszenie się jej sytuacji życiowej, na które składa się pogorszenie się stanu zdrowia męża, wzrost kosztów utrzymania gospodarstwa domowego.

Organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawczyni – jak wynika z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego – nie figuruje jako płatnik składek lub ubezpieczona. Jej mąż nadal ma przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy na czas określony – do dnia ....07.2009r. Ponadto jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w Spółce A. , jego średnie miesięczne wynagrodzenie za okres ...-10.2007 wyniosło ... zł brutto .

W ocenie Prezesa Zakładu w sprawie niniejszej nie wystąpiła żadna z przesłanek umożliwiających umorzenie należności z uwagi na jej nieściągalność wymieniona w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zadłużenie jest objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Urząd Skarbowy, a ponadto istnieje możliwość dochodzenia zadłużenia z majątku wspólnego – w oparciu o art. 29 § 1 Ordynacji podatkowej ( tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 z późn. zm. ).

W ocenie Prezesa Zakładu brak jest podstaw do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości także w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Organ zauważył, że możliwość ta jest zastrzeżona dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne i znikome źródło dochodów nie jest realnie możliwe wywiązanie się z zobowiązań wobec ZUS. Zdaniem Prezesa ZUS taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zachodzi. Prezes wskazał, że wnioskodawczyni nie podaje dlaczego ona oraz dwóch dorosłych synów pozostaje na wyłącznym utrzymaniu Z. K. Brak jest też informacji czy podejmowane były próby znalezienia pracy i uzyskania dodatkowego źródła dochodów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. K. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu składek w wysokości ... zł wraz z odsetkami lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Nadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego. W ocenie Skarżącej Prezes ZUS nie dokonał właściwej i wnikliwej oceny przedstawionych przez nią dowodów, czym naruszył zasadę swobodnej oceny , stosując w to miejsce zasadę dowolnej oceny. Skarżąca wskazała, że w szczególności Prezes ZUS nie zestawił wyliczonych dochodów z wydatkami koniecznymi do utrzymania. Ponadto nie zgodziła się z oceną , iż nie wykazała, że wzrosły koszty utrzymania – jej zdaniem jest to fakt powszechnie znany i nie wymagający dowodu - oraz że synowie są dorośli, mogą zarabiać na swoje utrzymanie – podała, że synowie się uczą, więc na rodzicach ciąży ustawowy obowiązek alimentacyjny.

Dodatkowo Skarżąca wyraziła opinię, że wprowadzenie przymusu ubezpieczeniowego jest sprzeczne z art. 37 Konstytucji RP.

W piśmie procesowym z ...07.2008r. uzupełniła zarzuty skargi o zarzut podpisania decyzji przez osobę nieuprawnioną. Wskazała, że zgodnie z art. 1 pkt 3 u.s.u.s. decyzje w sprawach indywidualnych dotyczących umorzenia należności wydaje Zakład, a uprawnionym do reprezentowania Zakładu jest Prezes ZUS. Jej zdaniem skutkuje to nieważnością zaskarżonej decyzji.

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, iż w kwestionariuszu dot. możliwości płatniczych z ...10.2006 r. Wnioskodawczyni podała, że ma na utrzymaniu jednego syna, zaś starszy wówczas 25-letni syn jest na własnym utrzymaniu. Natomiast w piśmie – uzupełnieniu z grudnia 2007r. wyjaśniła, że ma na utrzymaniu dwóch pełnoletnich synów. Do chwili obecnej nie wyjaśniła tych rozbieżności oraz faktu dlaczego obecnie już 27-letni syn pozostaje na utrzymaniu rodziców. Ponadto organ poinformował Sąd, że zgodnie z danymi z Kompleksowego Systemu Informatycznego Wnioskodawczyni od dnia ...11.2007r. jest zatrudniona w Miejskiej Przychodni D. i otrzymuje wynagrodzenie ... zł brutto.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy).

Mając na względzie powyższe, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa ZUS w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1998 r., 137, poz. 887 ze zm.), dalej u.s.u.s., oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu, przy czym do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek art. 28 nie stosuje się (art. 30 u.s.u.s.).

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia,

W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wystarczy spełnienie jednej tylko z tych przesłanek, aby zaistniała sytuacja całkowitej nieściągalności składek w rozumieniu przepisów u.s.u.s., umożliwiająca podjęcie pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Podkreślić przy tym należy, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., stwarza jednak jedynie potencjalną możliwość umorzenia przedmiotowych należności. Nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone."

Tego rodzaju argument przytoczył również Prezes ZUS stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż rozstrzygnięcie podjęte przez organ jest zgodne z interpretacją przepisów art. 28 u.s.u.s., przyjętą w ww. uchwale Sądu Najwyższego, zgodnie z którą wskazana regulacja jest oparta na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności należy każdorazowo do organu rentowego, który w przypadkach określonych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. może, ale nie musi umorzyć należności. Zakład ma jedynie możliwość, a nie obowiązek umarzania należności z tytułu składek, nawet w przypadkach spełnienia ustawowych przesłanek do umorzenia.

Z kolei, w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z dnia 31 lipca 2003 r. Zgodnie z powołanym powyżej § 3, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 wymienionego rozporządzenia, ma również zastosowanie instytucja tzw. uznania administracyjnego. Także i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.

Jak już zaznaczono, powyżej, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to, bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który, jak zaznaczono powyżej, może je umorzyć. Kontrola ta obejmuje, zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności.

Mając na względzie powyższe, zdaniem Sądu, Prezes ZUS prawidłowo uznał, iż Skarżąca nie wykazała, ażeby w stosunku do niej miały zastosowanie przepisy omawianego rozporządzenia. Dokonując takiej oceny wziął pod uwagę, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. wszelkie dokumenty złożone przez Stronę oraz wszelkie podniesione przez nią okoliczności. Do wszystkich tych okoliczności i dowodów organ odniósł się w zaskarżonej decyzji, uzasadniając przy tym swoje stanowisko w sprawie w świetle przesłanek mających tu zastosowanie, a uregulowanych w § 3 cyt. powyżej rozporządzenia. Tym samym nie jest dowolnym wniosek organu, iż w przypadku Skarżącej nie można stwierdzić, że zachodzą szczególne okoliczności związane z sytuacją rodzinną i stanem majątkowym, uzasadniające umorzenie zadłużenia pomimo braku całkowitej nieściągalności, lub z koniecznością sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającą zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego spłatę należności (§ 3 ust. 1 pkt 1 i 3 ww. rozporządzenia). Należy w szczególności zwrócić uwagę, że w toku całego postępowania Skarżąca nigdy nie wyjaśniła dlaczego pozostaje na utrzymaniu swojego bardzo schorowanego męża, zaś sama nie mając istotnych ograniczeń zdrowotnych nie podejmuje pracy. Jak się okazało pracę mogła podjąć i podjęła, zasilając budżet domowy pensją w wysokości ok. ... zł netto.

Z wymienionych powodów Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących w istocie naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3a-3b u.s.u.s. poprzez błędne przyjęcie, że sytuacja majątkowa i rodzinna nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o umorzenie należności wobec ZUS.

Podkreślić w tym miejscu należy, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Są ponadto objęte dziesięcioletnim terminem przedawnienia i w tym okresie mogą być dochodzone. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ - wskazując na przedwczesny charakter ewentualnej decyzji pozytywnej - dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawczyni rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Mając na względzie treść skargi Sąd dodatkowo wyjaśnia, iż jako sąd administracyjny kompetentny był jedynie do oceny pod względem legalności zaskarżonej decyzji, tj. decyzji wydanej w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. Nie miał natomiast podstaw prawnych do oceny, czy wysokość zadłużenia wobec ZUS została przez ten organ prawidłowo ustalona lub czy obowiązek ubezpieczeniowy jest zgodny z Konstytucją RP. Mając wątpliwości, co do określonej przez organ kwoty należności z tytułu nieopłaconych składek wraz z odsetkami Strona winna ze stosownym wnioskiem w tym zakresie wystąpić do organu w celu otrzymania decyzji wymiarowej. Sąd zauważa również, iż złożenie przez Zainteresowaną wniosku o umorzenie należności z tytułu składek winno nastąpić dopiero wówczas, gdy zgadza się on z kwotą zadłużenia, a jedynie z różnych względów nie jest w stanie jej pokryć. Konkludując, w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.).

Również zawarty w piśmie procesowym zarzut podpisania decyzji odwoławczej przez osobę nieuprawnioną nie może być przez Sąd uwzględniony. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie kwestionuje prawa określonego pracownika ZUS, w tym rzecz jasna Dyrektora Oddziału, posiadającego właściwe upoważnienie - do wydawania decyzji w imieniu Zakładu. Kwestię tę wyjaśnia w wielu swoich orzeczeniach NSA w tym m.in. w wyroku z 14 grudnia 2006 r. sygn. II GSK 264/06. W rozważaniach zawartych w tym wyroku jednoznacznie zaprezentowano pogląd, że kompetencje Prezesa Zakładu wynikają z treści art. 73 u.s.u.s., zaś Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako jednostka organizacyjna stanowiąca całość, jest organem administracji państwowej wykonującym swoje zadania za pośrednictwem terenowych jednostek organizacyjnych przy czym ustrój, zadania i kompetencje ZUS określają art. 66- 79a u.s.u.s. W związku z treścią wspomnianych przepisów NSA podkreślił, że art. 74 ust.5 u.s.u.s. w zestawieniu z treścią § 3 ust.2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 4 października 1999r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, stanowi wystarczającą podstawę prawną do udzielania przez Prezesa ZUS upoważnień pracownikom ZUS, w tym Dyrektorom Oddziałów do reprezentowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu. Zaznaczyć jednak należy, że z treści art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Unormowanie takie zawiera także art. 180 § 1 wspomnianego Kodeksu stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. W art. 83 ust. 4 u.s.u.s. postanowiono, iż od decyzji Zakładu w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Należy wskazać, że w sprawach umarzania należności z tytułu składek decyzje wydaje Zakład, zaś Prezes Zakładu w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy jest jedynie adresatem tego wniosku i zarazem organem działającym za Zakład ( por. wyrok NSA z dnia 15 .11.2006 r. sygn akt II GSK 224/06, z dnia 28.02.2007 r. sygn. akt II GSk 317/06). Zgodnie z art. 3 ust.1 u.su.s m.in. ZUS wykonuje zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie zaś z treścią art. 66.ust.1 u.s.u.s Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest państwową jednostką organizacyjną posiadającą osobowość prawną. W skład ZUS wchodzi centrala i terenowe jednostki organizacyjne. Zgodnie z art. 72 u.s.u.s organami ZUS są Prezes Zakładu, Zarząd, Rada Nadzorcza. Prezes ZUS a także Dyrektor Oddziału . Z tych też względów brak jest podstaw do kwestionowania uprawnienia Prezesa ZUS do udzielania upoważnienia pracownikom Zakładu do wydawania decyzji w imeniu Prezesa ZUS.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podjęte rozstrzygnięcie nie wykraczało poza ramy uznania administracyjnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.