Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 788/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2023-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5  pkt 1  lit. a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Janiszewska - Ziołek Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 14 czerwca 2022 r. nr SKO-82-432/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy U. z dnia 17 maja 2022r. nr GOPS.5233.60.2022.


UZASADNIENIE

Decyzją z 17 maja 2022 r. nr GOPS.5233.60.2022, Wójt Gminy Unisław, po rozpoznaniu wniosku z 13 maja 2022 r., odmówił R. P. (skarżącej) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką – Z. O.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w sprawie nie został spełniony warunek wynikający z art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 – dalej "u.ś.r."), tj. niepełnosprawność matki nie powstała w którymś z okresów wymienionych w tym przepisie, ale po ukończeniu przez nią 25 roku życia.

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, decyzją z 14 czerwca 2022 r., nr SKO-82-432/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie I instancji. W uzasadnieniu, po przytoczeniu stanu faktycznego sprawy, organ przywołał treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. i zakwestionował zaistnienie przesłanki negatywnej wynikającej z tego przepisu w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego wydanego na jego kanwie. Po przywołaniu jednak treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. organ stwierdził, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury i że o ile wypłata emerytury na wniosek skarżącej została wstrzymana od 1 maja 2022 r., to nie powoduje to utraty prawa do tego świadczenia, a więc nie wpływa na istnienie negatywnej przesłanki dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy R. P. zarzuciła, że w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne ma ustalone prawo do emerytury, zawieszenie tego prawa umożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca powołała orzecznictwo sądowoadministracyjne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca podjęte zostały z naruszeniem prawa procesowego i materialnego, w stopniu skutkującym koniecznością ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Rozpoznając niniejszą sprawę dostrzec najpierw należy, że organy obu instancji przyjęły odmienne stanowiska w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego. Organ I instancji stanął na stanowisku, że występuje negatywna przesłanka do przyznania świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. Organ odwoławczy natomiast uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na moment powstania niepełnosprawności matki skarżącej, który to pogląd Sąd podziela. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, Trybunał za niekonstytucyjne uznał różnicowanie, na podstawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., sytuacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, których niepełnosprawność powstała po okresach wskazanych w ww. przepisie od tych, których niepełnosprawność powstała w okresach późniejszych. Oznacza to, że na wynik spraw z zakresu świadczeń pielęgnacyjnych przestała mieć wpływ kwestia daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jeżeli niepełnosprawność ta powstała później niż do ukończenia przez nią 18, względnie 25 roku życia, w tym bowiem zakresie ww. przepis jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji (zasada równości wobec prawa).

Zasadniczy problem prawny w niniejszej sprawy sprowadził się do konieczności wyjaśnienia, czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną wymaga załatwienia odmownego w każdym przypadku, gdy strona posiada prawo do jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (publ. jak wcześniej wskazano). Przepis powyższy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.

Poza sporem w sprawie pozostaje, że skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w aktach sprawy). Skarżąca uprawniona jest do emerytury, której wypłatę na jej wniosek wstrzymano od 1 maja 2022 r., a co wynika z zalegającej w aktach sprawy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Toruniu z dnia 25 kwietnia 2022 r., nr ENPU/15/056137974.

Sąd popiera dominujące aktualnie stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego, że w obecnych realiach pozbawienie świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie emerytalno-rentowe w niższej wysokości nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza konstytucyjną zasadę równości. Ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do rezultatów odmiennych niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania ustawy, kiedy świadczenie pielęgnacyjne wynosić miało 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Niewątpliwie zatem intencją ustawodawcy wprowadzającego to wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy otrzymuje świadczenie wyższe. W obecnych warunkach wysokość świadczenia pielęgnacyjnego przekracza minimalne wysokości emerytur i rent. Stąd też konieczne jest sięgnięcie do dyrektywy wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej, celem zweryfikowania wyników wykładni językowej. Zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Obowiązkiem sądu administracyjnego, sprawującego wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej, jest prokonstytucyjna interpretacja przepisów prawa. Skoro celem świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, to pozbawienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób pobierających świadczenie emerytalno-rentowe w niższej wysokości niż to świadczenie powoduje, że ten cel nie jest w stosunku do tej grupy opiekunów realizowany, mimo że sprawując opiekę po uzyskaniu prawa do emerytury opiekun nie może podjąć pracy zarobkowej (vide: wyroki NSA: z 28 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 757/19, z 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I OSK 2392/19, z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1546/19 i z 27 maja 2020 r. sygn. akt 2375/19; z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Osobom, które mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 ustawy (czyli wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1b) ustawodawca pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne. Zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 504,), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego.

Za słuszny uznać należy pogląd, który realizację uprawnienia osoby pobierającej świadczenie emerytalno-rentowe do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego warunkuje dokonaniem przez tę osobę wyboru któregoś z konkurencyjnych świadczeń. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, winna dokonać wyboru jednego z tych świadczeń i zrezygnować z pobierania świadczenia niższego. Swój wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu również na wniosek emeryta lub rencisty. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS).

W związku ze stanowiskiem organu rozróżniającym w kontekście art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.s.r. okoliczność istnienia uprawnienia do renty lub emerytury, a okolicznością wstrzymania jej wypłaty, stwierdzić należy, że ograniczenie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. należy wiązać z realizacją prawa do świadczenia emerytalno-rentowego tj. z wypłatą tego świadczenia, nie zaś z samym ustalonym prawem (zob. NSA w wyroku z 19 maja 2021 r., sygn. I OSK 190/21 – dostępny jw.). Całkowicie błędnie zakłada zatem organ, że okoliczność zawieszenia wypłaty emerytury, udowodniona przez skarżącą już na etapie składania wniosku w drodze przedłożenia właściwej decyzji organu emerytalnego, nie wpływa na aktualność przeszkody wywodzonej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.

Prawidłowa, prokonstytucyjna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., dokonywana w kontekście art. 17 ust. 1 i art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS prowadzi bowiem do wniosku, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do emerytury jest możliwe, jeżeli dokona ona wyboru jednego konkurencyjnego świadczenia kosztem drugiego. Na organie administracji publicznej ciąży przy tym obowiązek poinformowania strony o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty oraz wezwać do złożenia wymaganych dokumentów, stosując odpowiednio przepisy art. 24a ust. 1-3 u.ś.r. Powyższy obowiązek wynika z art. 9 k.p.a. i 79a k.p.a.

Skoro na wniosek skarżącej ZUS decyzją z dnia 24 kwietnia 2022 r. zawiesił wypłatę emerytury to należy uznać, że strona dokonała wyboru świadczenia. To oznacza, że odpadła przeszkoda wywodzona z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., uniemożliwiająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.

Powyższe nie przesądza jednak samoistnie o tym, że wniosek skarżącej winien zostać załatwiony pozytywnie. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o oświadczenie pielęgnacyjne jest zatem rezygnacja z pracy zarobkowej (lub powstrzymanie się) spowodowana koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. mówi o osobach, które "w celu sprawowania opieki" "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Pomiędzy tymi okolicznościami tj. rezygnacją (niepodejmowaniem pracy zarobkowej) a sprawowaną opieką musi więc zachodzić bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/18 - dostępny jw.). Przedmiotowe świadczenie nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19; wyroki WSA w Gdańsku z 14 października 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 655/21; z 24 września 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 612/21 – dostępne jw.).

Ustalenia wymaga nadto sam charakter sprawowanej opieki. W art. 17 ust. 1 u.ś.r. mowa jest bowiem o stałej i długotrwałej opiece. Sprawowana opieka ma być stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, której zakres jest wyznaczony niepełnosprawnością danej osoby niepełnosprawnej. Jej intensywność musi wykluczać możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Kwestie zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką, a także związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem tej opieki zostały w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasadniczo pominięte. Jest to po pierwsze konsekwencją przyjętego przez organ I instancji błędnego stanowiska co do konieczności zastosowania w sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r. (co wyjaśniono wcześniej), zaś przez organ odwoławczy - nieprawidłowego stanowiska co do automatycznej stosowalności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. wobec wnioskodawców uprawnionych do emerytury.

W postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji Wójta Gminy Unisław z 17 maja 2022 r., z naruszeniem przepisów postępowania w ogóle pominięto obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w tym wywiadu środowiskowego, który jest elementarnym dowodem w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dopiero 30 maja 2022 r., zatem na etapie postepowania odwoławczego przeprowadzono wywiad środowiskowy, którego z pewnością nie można jednak uznać za wszechstronne i kompletne ustalenie okoliczności sprawy.

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie wynika jednoznacznie, jaki jest zakres sprawowanej opieki oraz czy w istocie skarżąca zrezygnowała lub powstrzymuje się od zatrudnienia w celu jej sprawowania. Z wywiadu wynika, że niepełnosprawna w stopniu znacznym matka skarżącej z powodu stwierdzonych chorób wymaga pomocy przy zmianie pieluch, podawaniu leków, w myciu i higienie osobistej. Skarżąca przygotowuje posiłki, obsługuje piec, sprząta. Niepełnosprawna samodzielnie się porusza, choć wymaga stałego nadzoru z uwagi na ryzyko zagubienia. W wywiadzie nie jednoznacznie wyjaśniono kto w istocie zamieszkuje wspólnie z matka skarżącej, tj. ilu jest domowników, czy z matka zamieszkuje tylko brat skarżącej , czy też inni członkowie rodziny. W jakim zakresie praca brata i jak często uniemożliwia mu sprawowanie opieki nad matką, jakie osoby i w jakim zakresie współuczestniczą rzeczywiście w sprawowaniu opieki nad osobą tej opieki wymagającą. Z wywiadu wynika, że skarżąca dojeżdża do miejsca zamieszkania matki, a kiedy jej brat wyjeżdża – zamieszkuje z nią (z akt sprawy wynikają odmienne adresy miejsca zamieszkania skarżącej i jej matki).

Powyższe okoliczności nie zostały przez organy administracji obu instancji w jakikolwiek sposób ocenione w kontekście art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Brak jest wskazania, a to w kontekście domniemanych dojazdów skarżącej do matki, w jakich godzinach sprawowana jest opieka, ile poszczególne czynności trwają. Nie wiadomo, czy opieka ta wykonywana jest samodzielnie, czy wespół z bratem, jaki jest wymiar ewentualnego podziału obowiązków pomiędzy rodzeństwo w opiece nad matką. W wywiadzie zawarto nadto jedynie ogólne sformułowania o charakterze sprawowanej opieki, które nie dają obrazu, czy jej sprawowanie wyklucza podjęcie przez skarżącą zatrudnienia. Wynika z niego, że o ile skarżąca wykonuje czynności pielęgnacyjne przy matce, to jednocześnie wskazuje się na jej częściową samodzielność. Należy ustalić, których czynności matka nie jest w stanie wykonywać i czy rzutuje to na stwierdzenie, że w istocie skarżąca sprawuje nad nią opiekę stałą i długotrwałą.

Ponadto brak jest jakichkolwiek ustaleń, czy ponad sześćdziesięcioletnia skarżąca jest w ogóle zdolna zdrowotnie do podjęcia pracy, a jeżeli tak, to jakiej i gdzie. Należy więc ustalić, czy i jakie przygotowanie zawodowe skarżąca posiada, do kiedy pracowała i co było przyczyną zaniechania pracy oraz czy i gdzie upatruje możliwości podjęcia pracy, której zaniechała, jak twierdzi, z uwagi na konieczność opieki nad matką. Z uwagi na konieczność wykazania przez stronę wskazanych wyżej przesłanek organy winny wyjaśnić kwestie podstawową czyli bezpośredni związek lub jego brak pomiędzy zaistnieniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki a aktywnością zawodową lub jej brakiem po uzyskaniu przez skarżącą prawa do świadczenia emerytalnego. Czy uprzednio skarżąca była zatrudniona lub prowadziła inną działalność zarobkową i czy podejmowała takową już na emeryturze.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ winien przeprowadzić szczegółowe postępowanie wyjaśniające co do zaistnienia po stronie skarżącej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Ustalenia powinny dotyczyć kwestii wskazanych powyższej. Chodzi o ustalenie charakteru i zakresu sprawowanej opieki oraz samodzielności w jej sprawowaniu. W kontekście związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem go) a sprawowaniem opieki organ winien ustalić, od kiedy opieka jest wykonywana, czy wymusiła ona na skarżącej rezygnację z poprzedniego zatrudnienia, ewentualnie – czy skarżąca istotnie powstrzymuje się, pomimo osiągnięcia wieku emerytalnego, od podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką. Zasadniczym środkiem dowodowym, którym organ rozpoznający sprawę winien się posłużyć, jest przesłuchanie w charakterze świadka brata skarżącej oraz w miarę możliwości jej matki, ewentualnie przesłuchanie świadków spoza rodziny (sąsiadów), a także wysłuchanie skarżącej lub wezwanie ja do wyjaśnienia istotnych okoliczności w formie pisemnej i przedłożenia dowodów dotyczących np. zarobkowania i jego zaprzestania.

W razie pozytywnego dla strony zweryfikowania powyższych kwestii organ rozstrzygnie sprawę uwzględniając, że negatywna przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. została wyeliminowana poprzez wstrzymanie wypłaty emerytury.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.