Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 167/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2009-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 1 i art. 24 ust. 3 pkt. 1
journal: Dz.U. 2007 nr 125 poz 874
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity
article: art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 art. 79 § 2, art. 80 i art. 81
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit a, art. 152 i art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Hanna Raszkowska Protokolant Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2009 roku sprawy ze skargi A. S. na decyzję Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Komendanta Oddziału Straży Granicznej kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu 29 sierpnia 2007r. na drogowym przejściu granicznym w B., podczas odprawy granicznej na wyjazd z Polski autobusu marki BOVA nr rej. "[...]", którym przewoźnik Biuro Podróży "[...]" A.S. z siedzibą w O. wykonywał regularny przewóz osób w międzynarodowym transporcie drogowym w relacji Ś. – O., kierowca L. A. K. na żądanie funkcjonariusza, okazał do kontroli dokumenty związane z wykonywanym przewozem, m.in.: wypis Nr-001 z zezwolenia Nr"[...]" udzielonego dla spółki A oraz wypis z licencji Nr "[...]" na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu osób autokarem lub autobusem, udzielonej również dla spółki A.

Decyzją Nr "[...]" z dnia "[...]" Komendant Placówki Straży Granicznej, działając na podstawie art. 87 ust. 1, art. 92 ust.1 i 4 w zw. z Lp. 1.7 i Lp. 2.1 załącznika do ustawy – wyszczególnienie naruszeń oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2007r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), nałożył na przewoźnika Biuro Podróży "[...]" A. S. z siedzibą w O. karę pieniężną w wysokości 6500 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego osób bez wymaganego zezwolenia i z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.

Odwołanie od tej decyzji wniósł właściciel Biura Podróży "[...]" A. S. żądając jej uchylenia w całości, jak też umorzenia postępowania w sprawie. Wyjaśnił, iż na podstawie § 1 umowy o zarządzanie z dnia 22 grudnia 2006r. spółka A powierzyła dla Biura Podróży "[...]" A. S. obowiązki związane m.in. z bieżącym zarządzaniem spółką oraz upoważniło zarządcę do osiągania celów spółki, w tym do bieżącego zarządzania posiadanymi autokarami. Z powyższego wynika, jak wskazał, iż zarządca jest uprawniony do dysponowania zezwoleniem Nr "[...]", jak również posiadania wypisu z licencji. Wyjaśnił, iż działając w ramach obowiązującej umowy i wykonując obowiązki powierzone przez spółkę A zlecił jednorazowy wyjazd na dzień 29 sierpnia 2007r. relacji O. – Ś. kierowcy L. Kl. Kierowca był zatem uprawniony do posługiwania się wypisem Nr-001 z zezwolenia Nr"[...]" na podstawie art. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. Prawo przewozowe. Podniósł również, iż art. 5 ustawy Prawo przewozowe dopuszcza bez ograniczeń powierzenie wykonywania przewozu innemu przewoźnikowi, a przekazanie zezwolenia przewoźnikowi wykonującemu przewóz na podstawie tego artykułu nie jest odstąpieniem zezwolenia osobie trzeciej skutkującym zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym cofnięciem zezwolenia. Wskazał, iż uregulowanie zawarte w ustawie o transporcie drogowym zezwala na powierzenie wykonania konkretnego transportu innemu przewoźnikowi i przekazanie mu zezwolenia, gdyż w przeciwnym wypadku, gdyby ustawodawca chciał zawęzić możliwość powierzenia wykonania transportu innemu przewoźnikowi, to inaczej zredagowałby treść art. 24 ust. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. W tej sytuacji przewóz wykonywany w dniu 29 sierpnia 2007r. był dopuszczalny i zgodny z prawem.

Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", Komendant Oddziału Straży Granicznej, działając na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.), utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu wskazał, iż w materiale dowodowym sprawy znajdują się zeznania w charakterze świadka Prezesa spółki A., z których wynika, iż w dniu 29 czerwca 2007r. zmienił się właściciel i zarząd spółki. Zgodnie z zawartym w tym dniu aktem notarialnym obsługę linii autobusowej relacji O.-O.-K.-Ś. przejął jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą A. S. Nadto, po sprzedaży swoich udziałów w spółce A. S. miał prowadzić działalność na własne ryzyko, zobligowany był również do przekazania zarządowi spółki zezwolenia Nr "[...]" czego nie uczynił. Ponadto spółka nie wyraziła zgody na przewóz w dniu 29 sierpnia 2007r., bo nie miała do tego prawa, a nadto w akcie notarialnym nie ma mowy o możliwości korzystania z zezwolenia przez A. S.. Organ odwoławczy wskazał również, iż nie neguje wnoszonych przez stronę w odwołaniu uregulowań prawnych związanych z tym, iż dopuszczalne jest bez ograniczeń powierzenie wykonywania przewozu innemu przewoźnikowi, a przekazanie zezwolenia przewoźnikowi nie jest odstąpieniem zezwolenia osobie trzeciej skutkującym cofnięciem zezwolenia. Jednakże, jak wskazał, powyższe uregulowania nie mają zastosowania w sprawie z tego względu, że A. S. po sprzedaży udziałów w spółce nie był wspólnikiem, a tym bardziej nie mógł spółki reprezentować. Podniósł również, że spółka A poinformowała Biuro Obsługi Transportu Międzynarodowego Ministerstwa Transportu, iż z dniem 1 lipca 2007r. rezygnuje z przewozu pasażerów na linii O.-O.-K.-Ś. (zezwolenie Nr "[...]" z dn. 30 maja 2007r.) i nie przewiduje ponownego uruchomienia tej linii. Zatem, z uwagi na zaprzestanie przez spółkę obsługi powyższej linii, niemożliwym było zlecenie przez A. S. wykonania przewozu w dniu 29 sierpnia 2007r..

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. S. żądając jej uchylenia w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 oraz art. 79 § 2 k.p.a. wyrażające się błędnym ustaleniem stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż skarżący nie był uprawniony do zlecenia jednorazowego wyjazdu na linii O.-Ś. W uzasadnieniu skargi przytoczył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wskazał ponadto, iż w dniu 22 grudnia 2006r. została zawarta pomiędzy nim a spółką umowa o zarządzanie, która obowiązywała do dnia 31 grudnia 2007r. Nie jest zatem prawdziwe twierdzenie organu, iż w dniu 29 sierpnia 2007r. nie był zarządcą spółki A. Na dowód obowiązywania umowy o zarządzaniu skarżący przedstawił wykaz obowiązujących umów zawartych pomiędzy nim jako przedsiębiorcą a spółką A, sporządzonym i podpisanym przez obecnego Prezesa spółki P. I. oraz faktury VAT wystawione za usługi zarządzania świadczone w lipcu i sierpniu 2007r. Skarżący stwierdził, iż błędne jest również twierdzenie organu, że z chwilą podpisania aktu notarialnego przejął prowadzenie linii autobusowej, gdyż z prawnego punktu widzenia nie jest możliwe uzyskanie nowego zezwolenia z dnia na dzień. Wątpliwości budzi również fakt, iż spółka zawiadomiła Biuro Obsługi Transportu Międzynarodowego o zaprzestaniu obsługi linii dopiero pismem z dnia 27 września 2007r. oraz, mimo braku woli wykonywania przewozów pozostawiła stosowne zezwolenia do dyspozycji skarżącego. Wskazał również, iż organ odwoławczy oparł kwestionowaną decyzję na okolicznościach wskazanych przez prezesa spółki w pisemnych wyjaśnieniach. Natomiast zasadą w postępowaniu administracyjnym jest przesłuchanie świadka. Podniósł, iż został pozbawiony możliwości czynnego udziału w sprawie, a tym samym pominięto jego wyjaśnienia mające istotny wpływ na wynik sprawy.

W odpowiedzi na skargę Komendant Oddziału Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację prawną zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał również, iż bezpodstawne są twierdzenia skarżącego, iż został pozbawiony czynnego udziału w sprawie z uwagi na fakt, że zarówno organ I instancji, jak też organ odwoławczy informowały go o przeprowadzonych dowodach, możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się oraz zgłoszenia żądań i uzasadnienia swojego stanowiska. Skarżący jednak nie skorzystał z przysługującego mu prawa.

Wyrokiem z dnia 7 maja 2008r. sygn. akt II SA/Ol 91/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił przedmiotową skargę. W ocenie Sądu nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż skarżący nie był uprawniony do zlecenia jednorazowego wyjazdu na linii O. - Ś. Sąd stwierdził, iż w sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma kwestia, czy skarżący mógł zlecić jednorazowy wyjazd autobusem na linii O. – Ś.. Wskazał, iż dopuszczalne jest bez ograniczeń powierzenie wykonywania przewozu innemu przewoźnikowi (art. 5 prawa przewozowego), a przekazanie zezwolenia przewoźnikowi wykonującemu przewóz na podstawie art. 5 prawa przewozowego nie jest odstąpieniem zezwolenia osobie trzeciej skutkującym cofnięciem zezwolenia ( art. 24 ust. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym). Zdaniem Sądu w stanie faktycznym sprawy brak było jednak podstaw do zastosowania tych uregulowań. Wyjaśnił, że w dniu 29 sierpnia 2007 roku spółka A przewozu osób na linii O. – Ś. już nie wykonywała. Dlatego zlecenie przewozu przez skarżącego jako zarządcę swojej firmie "[...]" A. S. nie było możliwe. Sąd uznał, iż w tej sytuacji nie miało znaczenia, czy 29 sierpnia 2007 roku skarżący nadal zarządzał spółką na podstawie umowy z dnia 22.12.2006 r. o czym świadczą przedstawione przez niego na tę okoliczność dowody. Zauważono, że z pisemnych zeznań świadka P. I. Prezesa spółki A wynika, że dnia 29.06.2007 r. zmienił się właściciel i zarząd spółki, a także to, że aktem notarialnym dokonano podziału dotychczasowych linii autobusowych realizowanych do dnia 28.06.2007 r. przez spółkę. W akcie notarialnym zawartym w dniu 29.06.2007 r. dotyczącym umowy o sprzedaniu udziałów i oświadczeniu o poddaniu się egzekucji w § 5 ust. 1 podzielono dotychczasowe linie autobusowe realizowane do 28.06.2007 r. pomiędzy spółką i skarżącym. Międzynarodową linię autobusową na trasie O. – Ś. przejął A. S., co potwierdził tez świadek P. I. w swoich zeznaniach. Podkreślił on też, że skarżący po sprzedaży udziałów miał prowadzić działalność związaną z przewozem osób na wyżej wymienionej linii na własny rachunek i własne ryzyko. Ani z powyższego aktu notarialnego, ani z zeznań P. I. nie wynika, że skarżący mógł korzystać przy tym z zezwolenia na przewozy i licencji wydanych na rzecz spółki. Fakt zaprzestania realizowania przewozów na linii O. – Ś. wynika też z pisma spółki A do Biura Obsługi Transportu Międzynarodowego w Warszawie. Zdaniem Sądu skarżący w żaden sposób nie podważył powyższych dowodów, a jego odmienne wyjaśnienia w tej kwestii nie mogą być uznane za wiarygodne. Nie można zatem uznać, że skarżący swoim autobusem przewoził osoby na zlecenie spółki A, którą to zarządzał, ponieważ spółka ta na dzień kontroli granicznej, przewozów na tej linii już nie realizowała. Sąd nie uznał również zasadności zarzutu pozbawienia skarżącego czynnego udziału w sprawie. Stwierdzono, że zarówno organ I jak i II instancji informował skarżącego o wszczęciu postępowania o przeprowadzanych dowodach i o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się oraz zgłoszenia żądań i uzasadniania swojego stanowiska w sprawie. Organ I instancji zasadnie, z uwagi na odległość organu od miejsca pobytu świadka P. I., skorzystał z przysługującego mu uprawnienia z art. 50 § 1 kpa, wzywając go do złożenia zeznań na piśmie. Organ zawiadomił o tym skarżącego. Skarżący nie sprzeciwił się temu sposobowi złożenia zeznań i nie zgłosił dodatkowych okoliczności, na które miałby ten świadek zeznawać.

A. S. zaskarżył powyższy wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając temu rozstrzygnięciu:

1) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 145 § 1 pki 1 lit. c, art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.06.208.1536 ze zm.) dalej p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.02.153.1269 ze zm.) dalej p.u.s.a. oraz w zw. z art. 7 i 77 § 1 kpa, polegające na bezpodstawnym oddaleniu skargi na skutek przyjęcia przez Sąd, iż organ administracji publicznej prawidłowo ustalił zaistniały w sprawie stan faktyczny poprzez przyjęcie, iż skarżący nie był uprawniony do zlecenia jednorazowego wyjazdu na linii O. – S., ponieważ spółka A nie wykonywało wówczas przewozów na przedmiotowej linii, podczas gdy powyższe ustalenia nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Nieustalenie rzeczywistego stanu faktycznego spowodowało, iż orzeczenie jest oczywiście nieprawidłowe, gdyby bowiem organy administracji publicznej lub Sąd uznały za prawdziwe twierdzenia skarżącego to oczywistym jest, iż nie istniałaby przesłanka do wydawania zaskarżonych decyzji i odpowiednio - istniałaby przesłanka co do uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zaskarżonej decyzji wydanej przez organ II instancji, albowiem należałoby uznać, iż przewóz realizowany przez skarżącego odbywałby się na podstawie zezwolenia udzielonego spółce A.

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz w zw. z art-. 7 i 77 § 1 kpa, polegających na bezpodstawnym oddaleniu skargi na skutek przyjęcia przez Sąd, iż organ administracji publicznej prawidłowo ustalił zaistniały w sprawie stan faktyczny poprzez przyjęcie, iż w drodze aktu notarialnego nastąpiło skuteczne przekazanie do prowadzenia skarżącemu wykonywania przewozów na linii O. – Ś., podczas gdy w świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodnego nie wynikało, aby przedmiotowy akt notarialny wywoływał skutki prawne ze względu na brak potwierdzenia jego postanowień przez żonę pana R. W. - panią E. W., co więcej nie dotyczył on praw lub obowiązków spółki A, więc Spółka ta nie może wywodzić z tego aktu notarialnego skutków prawnych. Nieustalenie rzeczywistego stanu faktycznego spowodowało, iż orzeczenie jest oczywiście nieprawidłowe, gdyby bowiem organy administracji publicznej lub Sąd uznały za prawdziwe twierdzenia skarżącego to oczywistym jest, iż nie istniałaby przesłanka do wydawania zaskarżonych decyzji i odpowiednio - istniałaby przesłanka co do uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zaskarżonej decyzji wydanej przez organ II instancji, albowiem należałoby uznać, iż przewóz realizowany przez skarżącego odbywał się na podstawie zezwolenia udzielonego spółce A.

3) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 p.p.s.a. w zw z art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz w zw. z art. 7 kpa, 10 § 1 kpa i 79 §1 i 2 kpa, polegających na bezpodstawnym oddaleniu skargi na skutek przyjęcia przez Sąd, iż organ administracji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, mimo naruszenia podstawowych zasad postępowania (w tym prawa strony do brania udziału w przeprowadzeniu dowodu i zadawania pytań świadkom), co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, ponieważ doprowadziło do nieustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie.

4) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 p.u.s.a. oraz w zw. z art., 7 kpa, 77 §1 kpa i art, 80 kpa, polegających na bezpodstawnym oddaleniu skargi na skutek przyjęcia przez Sąd, iż organ administracji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, mimo iż organ nie zebrał materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, ponieważ nie przesłuchał w charakterze świadka E. S. oraz R. W. i tym samym wydał decyzję w oparciu o niepełny materiał dowodowy, eo ipso nieprawidłowo ustalony stan faktyczny.

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2009r. (sygn. akt II GSK 775/08) Naczelny Sąd Administracyjny, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpatrzenia. Sąd ten uznał zasadność stanowiska autora skargi kasacyjnej, iż organy administracji publicznej nie zebrały materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, naruszając przy tym zasady dowodzenia, czynnego udziału strony w postępowaniu wyjaśniającym, przez co dokonały niepełnej i błędnej oceny tak zgromadzonych dowodów, a w konsekwencji wadliwych ustaleń co do tego, czy skarżący w dniu kontroli granicznej mógł przewozić swoim autobusem osoby na zlecenie spółki A.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy skarżący mógł zlecić jednorazowy wyjazd autobusem na linii O. – Ś. w imieniu spółki A. Jednak wadliwie uznał, że organy zebrały prawidłowo materiał dowodowy, że skarżący nie podważył przyjętych przez organy ustaleń faktycznych oraz, że nie został pozbawiony możliwości czynnego udziału w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które pozwoli dokonać subsumcji faktów uznanych za udowodnione pod stosowną normę prawną, a następnie do ustalenia konsekwencji prawnych tych faktów - fundamentalne znaczenie ma zasada z art. 7 k.p.a., rozwinięta w innych przepisach (art.75 - 86 k.p.a.), zobowiązująca organ administracji do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracji jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy, czyli ustalić jakie dowody są niezbędne do prawidłowego załatwienia sprawy. Stosownie do art. 75 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zasada ta oznacza, że organ poprzez włączenie określonego źródła dowodowego do postępowania wyjaśniającego ma na celu uzyskanie określonego środka dowodowego, czyli dowodu istnienia lub nieistnienia określonego faktu, albo prawdziwości lub nieprawdziwości określonego twierdzenia o tym fakcie. Dlatego zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. organ w toku postępowania wyjaśniającego zobowiązany jest zebrać cały materiał dowodowy rozumiany jako suma konkretnych dowodów w danej sprawie, by następnie po ich rozpatrzeniu, wydać decyzję administracyjną. Nie jest w tym względnie skrępowany żadnymi ograniczeniami co do mocy wiążącej poszczególnych dowodów gdyż każdy z dowodów może być w trakcie postępowania zakwestionowany innym dowodem. Wyjątki w tym zakresie może wprowadzić tylko przepis szczególny przyznający pierwszeństwo niektórym dowodom. Postępowanie dowodowe ma bowiem na celu ustalenie faktów prawotwórczych determinujących wynik sprawy. Udział strony w postępowaniu dowodowym poprzedzającym wydanie orzeczenia jest udziałem w tworzeniu orzeczenia. Prawo strony gwarantujące jej czynny udział w postępowaniu wyraża się zarówno w tym, że strona ma prawo być obecna "czynnie" przy czynnościach postępowania wyjaśniającego (art. 79 k.p.a.), ale także w tym, że ma prawo do czynnego kształtowania stanu faktycznego przez prawo żądania przeprowadzenia dowodów (art. 78 k.p.a.). Należy też zwrócić uwagę, że ustanowione w art. 10 § 1 k.p.a. prawo strony do wypowiedzenia się jest szerszym od prawa z art. 81 k.p.a., które obejmuje tylko prawo wypowiedzenia się do przeprowadzenia dowodów (por. B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" wydanie 3, Wyd. CH. Beck, W-wa 2000, str. 69-70). Zasady dowodzenia określone w kodeksie postępowania administracyjnego dają podstawy do twierdzenia iż ocena czy określone dowody maja znacznie dla sprawy, czy też nie może być przeprowadzona dopiero po uprzedniej analizie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego. Dlatego też przed rozpatrzeniem materiału dowodowego organ administracji w tym trybie art. 10 § 1 k.p.a. jest obowiązany do wysłuchania wypowiedzi strony. W celu zagwarantowania stronie prawa przewidzianego w art. 10 § 1 k.p.a. obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest nie tylko pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenie końcowego oświadczenia, ale także wstrzymanie się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia. Uchybienie tym regułom czyni zasadę zawartą w art. 10 § 1 k.p.a. iluzoryczną, bo to pozbawia stronę możliwości zanegowania niektórych dowodów i uniemożliwia podęcie czynności procesowych zmierzających do ochrony jej interesów prawnych (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 375/06, zbiór LEX w 321513).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż w aktach sprawy brak jest dowodów, które wskazywałyby, iż w związku z dopuszczeniem i przeprowadzeniem przez organ I instancji dowodu z zeznań świadka P. I. został zachowany tryb przewidziany w art. 79 § 2 k.p.a. Z pisma organu I instancji (oznaczonego jako pismo nr 1281 - karta 66 akt adm.) nie wynika, aby skarżącego informując o tym, że zostanie przeprowadzony tego rodzaju dowód w formie pisemnych zeznań świadka, pouczono o treści art. 79 § 2 k.p.a. Skoro organ I instancji korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 50 § 1 k.p.a. wezwał tegoż świadka do złożenia zeznań na piśmie to powinien pouczyć skarżącego o możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych w art. 79 § 2 k.p.a., jednocześnie umożliwiając we właściwym trybie skorzystanie z tego rodzaju uprawnienia. Pouczenie skarżącego w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości wglądu do akt nie może być uznana za spełnienie warunków z art. 79 § 2 k.p.a., zważywszy na treść uregulowań z art. 81 k.p.a. oraz art. 10 § 1 k.p.a.. NSA zarzucił, że Sąd I instancji nie rozważył, czy skierowanie tego rodzaju korespondencji do skarżącego umożliwiło mu realne zapoznanie się ze zgromadzonymi dowodami i wypowiedzenie się w tym zakresie wraz z możliwością złożenia stosownych wniosków dowodowych przed wydaniem decyzji administracyjnej. Wskazano, że Sąd winien ocenić też, czy skarżący dowody, na które powołał się przed Sądem i z których wywodził odmienne twierdzenia mógł realnie przedłożyć organowi przed wydaniem decyzji ostatecznej. Rozważenia te powinny obejmować, jak trafnie zarzucił kasator w uzasadnieniu zarzutów zawartych w punkcie 1 i 4 petitum skargi kasacyjnej to, czy organy prawidłowo i w sposób wystarczający ustaliły jakie były w rzeczywistości zawarte porozumienia pomiędzy skarżącym, a spółką A w związku z aktem notarialnym z dnia 29 czerwca 2007 r. Analiza taka powinna mieć na względzie stosowne uregulowania zawarte w ustawie o transporcie drogowym dotyczące uzyskania przez zainteresowany podmiot zezwolenia na prowadzenie określonych linii autobusowych, zmian tego rodzaju zezwolenia oraz obowiązków podmiotu, który takie zezwolenie uzyskał w sposób przewidziany prawem i podejmuje decyzje o zaprzestaniu prowadzenia tego rodzaju działalności. Sąd winien rozważyć czy w związku z powyższymi uregulowaniami w sprawie zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności związane z wykonywaniem przewozu na przedmiotowej linii komunikacyjnej czy też materiał dowodowy powinien zostać uzupełniony, w szczególności jeśli chodzi o ustalenia dotyczące § 5 aktu notarialnego z dnia 29 czerwca 2007 r. Trafnie bowiem zarzuca kasator, że skoro ocena ww. zapisów umowy o zbyciu udziałów stała się główną podstawą faktyczną wydanej w sprawie decyzji to rozważenia przez Sąd I instancji wymagało czy organy z zachowaniem reguł dowodzenia przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego ustaliły dokładnie treść oświadczeń woli stron tej umowy, czy też ustalenie tych okoliczności wymagało uzupełnienia materiału, dowodowego, a jeżeli tak to w jakim zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za trafny zarzut zawarty w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej w tym zakresie w jakim zarzuca kasator, iż Sąd powinien dokonać oceny tego dowodu tj. ustaleń zawartych w akcie notarialnym z dnia 29 czerwca 2007 r. w kontekście postanowień zawartych w § 9 tej umowy (tj. skuteczności umowy od potwierdzenia jej treści przez E. W. żonę R. W. nabywcę udziałów) skoro skarżący nie odwołuje się do bezskuteczności wszystkich postanowień umowy wobec jego osoby.

Odnosząc się jeszcze do zarzutów zawartych w punkcie 3 petitum skargi kasacyjnej, zauważono, iż Sąd I instancji stwierdzając, że organy I i II instancji nie pozbawiły skarżącego czynnego udziału w sprawie swymi rozważeniami w tym zakresie nie objął czy pozostałe zgromadzone w sprawie dowody tj. dowody z zeznań świadków wskazywanych przez kasatora w uzasadnieniu omawianego zarzutu zostały przeprowadzone z zachowaniem procedury przewidzianej w k.p.a. i czy ewentualne uchybienia w tym zakresie mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po ponownym rozpatrzeniu sprawy zważył co następuje:

Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak zasadnie podkreśla się w doktrynie wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe (zob. B. Gruszczyński: Komentarz do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005).

Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, podzielając przytoczone argumenty Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zapadły bez prawidłowego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy z naruszeniem art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, 79 § 2, art. 80 i art. 81 kpa, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W zawisłej sprawie rozstrzygnięcia wymaga, czy skarżący mógł zlecić jednorazowy wyjazd autobusem na linii O. – Ś. w imieniu spółki A. Organy orzekające uznały że nie, opierając się w tym względzie na zapisie § 5 aktu notarialnego (repertorium "[...]" z dnia 29 czerwca 2007r. w przedmiocie sprzedaży przez A. S. jako jedynego udziałowca wymienionej spółki posiadanych udziałów), w którym strony umowy uzgodniły, że A. S. jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, przejmuje prowadzenie m.in. międzynarodowej linii na trasie O.-O.-K.-S. oraz wyjaśnieniach obecnego prezesa wymienionej spółki P. I., który w wykonaniu wezwania organu I instancji udzielił pisemnych wyjaśnień odnośnie znajdującego się wówczas w posiadaniu skarżącego zezwolenia Nr"[...]". W oparciu o te dowody przyjęto, że A. S. po sprzedaży udziałów w spółce nie był wspólnikiem, a tym bardziej nie mógł spółki reprezentować. Miał prowadzić działalność na własne ryzyko, zobligowany był również do przekazania zarządowi spółki zezwolenia Nr "[...]" czego nie uczynił. Ponadto spółka nie wyraziła zgody na przewóz w dniu 29 sierpnia 2007r., bo nie miała do tego prawa, a nadto w akcie notarialnym nie ma mowy o możliwości korzystania z zezwolenia przez A. S. Podniesiono również, że spółka A poinformowało Biuro Obsługi Transportu Międzynarodowego Ministerstwa Transportu, iż z dniem 1 lipca 2007r. rezygnuje z przewozu pasażerów na linii O.-O.-K.-Ś. (zezwolenie Nr ‘[...]" z dn. 30 maja 2007r.) i nie przewiduje ponownego uruchomienia tej linii. Zatem, z uwagi na zaprzestanie przez spółkę obsługi powyższej linii, niemożliwym było zlecenie przez skarżącego wykonania przewozu w dniu 29 sierpnia 2007r.

W ocenie składu orzekającego stanowisko organów jest nieuprawnione i stanowi konsekwencję nienależytego rozważenia argumentów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania, jak również uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się odnośnie zgromadzonych dowodów przed wydaniem obu decyzji. W następstwie tego dopiero we wniesionej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. S. mógł powołać okoliczności, które podważyły przekonanie organów, iż przestała obowiązywać umowa o zarządzanie, z mocy której A. S. mógł zlecić w imieniu spółki przewoźnikowi Biuro Podróży "[...]" A. S. wyjazd na przedmiotowej linii w dniu 29 sierpnia 2007r.

Przede wszystkim organy bezkrytycznie oparły się na pisemnych wyjaśnieniach obecnego prezesa spółki, nie umożliwiwszy uprzednio skarżącemu odniesienie się do zawartych w nich twierdzeń, czym uchybiono zasadzie prawdy obiektywnej oraz konkretyzujących ją przepisom art. 79 § 2 i art. 81 kpa. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, iż zachowanie wymagań określonych w art. 79 i 81 kpa jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji państwowej. Uchybienie tym przepisom w szczególności jeżeli przeprowadzone bez udziału strony i kwestionowane przez nią dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy uznać należy za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 22 listopada 2006r. sygn. akt II OSK 375/06). Zauważyć trzeba, że organ I instancji wprawdzie zawiadomił skarżącego o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, zakreślając termin do 29 listopada 2007r. (k. 76 akt administracyjnych) Jednak jak wynika z załączonego zwrotnego potwierdzenia odbioru, skarżący pismo w tym przedmiocie otrzymał dopiero 3 grudnia 2007r., jednocześnie z wydaną decyzją. Wskazanych okoliczności nie dostrzegł organ II instancji, zawiadamiając jedynie stronę przed rozstrzygnięciem o załączeniu do akt wymienionego aktu notarialnego. Tym samym słusznie skarżący wywodzi, iż pozbawiono go czynnego udziału w sprawie, przez co uniemożliwiono mu wykazanie swoich racji. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie, a zgodnie z uzasadnieniem orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy winny z zachowaniem reguł dowodzenia przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego ustalić dokładnie treść oświadczeń woli stron umowy oraz umożliwić stronie wykazanie okoliczności faktycznych, na które mogła się powołać dopiero po zakończeniu postępowania administracyjnego.

Reasumując wyniki nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego nie dają Sądowi możliwości skontrolowania, czy w sprawie zostały prawidłowo zastosowane przepisy prawa materialnego.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzje i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

W kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 tejże ustawy.

Oznacza to, że organy ponownie rozpatrzą sprawę, mając na względzie treść art. 153 cytowanej powyżej ustawy z uwzględnieniem oceny prawnej dokonanej przez tutejszy Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie oraz dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).