Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 28/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Renata Owczarzak Protokolant starszy sekretarz sądowy Elżbieta Brandt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Gospodarstwa Rolnego [...] sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] na rzecz Gospodarstwa Rolnego [...] sp. z o.o. w [...] kwotę [...] ([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w M. ustalił W. Sp z o.o. w W. (skarżącej spółce) kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł z tytułu płatności za zazielenienie oraz zwrotu dyscypliny finansowej-2016 uzyskanych na mocy decyzji nr [...] z dnia [...]-07-2017 r w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2016, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M.. Powyższa kwota wynikała z faktu, że na powierzchni 53,60 ha, która w roku 2016 deklarowana była przez skarżącą jako element proekologiczny - międzyplon ozimy EFA14b składający się z pszenicy ozimej i grochu siewnego, w roku 2017 uprawiane jest w plonie głównym pszenica ozima, oraz w przypadku zmniejszenia płatności za zazielenienia dla rolników wobec, których zastosowano współczynnik korygujący (dyscyplinę finansową).

Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. Stwierdził m.in., że obowiązek przestrzegania praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska wynika z przepisów prawa, że rolnik oświadczył, iż znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objęte wnioskiem, oraz że skarżąca spółka nie wywiązała się z obowiązku utrzymania obszarów proekologicznych, ponieważ w roku 2017 posiadała uprawę w plonie głównym pszenicy ozimej, która – wraz z grochem siewnych – stanowiła mieszankę wysianą w roku 2016 jako międzyplon ozimy i zadeklarowaną jako element proekologiczny EFA14b. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie zaszły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu płatności, przede wszystkim bowiem nie może być mowy o błędzie organu, ponieważ to skarżąca zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 działki rolne [...] i [...] z rośliną w plonie głównym – pszenicą ozimą – tożsamą ze zbożem stanowiącym jeden ze składników obszaru proekologicznego EFA14b z roku 2016.

Po rozpoznaniu skargi od powyższej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 303/19, orzekł o jej uchyleniu. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organy obu instancji przytoczyły w uzasadnieniach podstawę prawną rozstrzygnięć, ale wbrew art. 107 §3 k.p.a. jej nie wyjaśniły. Sąd wskazał, że obowiązkiem organu II instancji było wyjaśnienie dlaczego uprawa na danym obszarze w plonie głównym w 2017 roku jednego ze składników EFA14b z roku 2016 wyklucza możliwość kwalifikacji takiego obszaru jako obszaru proekologicznego, z odniesieniem poczynionych uwag do treści przepisu §8 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów (Dz. U. z 2015 r. poz. 354 – dalej "rozporządzenie MR z 11 marca 2015 r."). Było to w ocenie Sądu tym bardziej konieczne, że stwierdzoną nieprawidłowość organy odniosły do okoliczności uprawy w plonie głównym w roku następnym po roku wysiania tożsamego "składnika" mieszanki objętej EFA14b, a literalna wykładnia obu przepisów powoływanych przez organ (§8 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia MR z dnia 11 marca 2015 r. oraz art. 45 ust. 9 rozporządzenia nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia - Dz. Urz. UE L 181 z dnia 20.06.2014 r. str. 1 – dalej "rozporządzenie nr 639/2014" - który określa co nie stanowi obszaru międzyplonów) prowadzi do odmiennych wniosków.

Odnosząc się natomiast wprost do problemu stwierdzonej przez organy nienależnej płatności, Sąd wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z dnia 31.07.2014 r., str. 69 – dalej "rozporządzenie nr 809/2014) w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Odsetki, o których mowa powyżej, nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia (art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 809/2014. Cytowany przepis przewiduje w ust. 3, że obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1 (obowiązek zwrotu przez beneficjenta kwoty dokonanej nienależnej płatności wraz z odsetkami), nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Ocena tego przepisu w związku z treścią art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR prowadzi do wniosku, że ustawodawca nakazał właściwemu organowi wydanie decyzji ustalającej kwoty nienależnie pobranych środków publicznych, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, i w tym zakresie decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego, niemniej może mieć to miejsce w sytuacji, gdy nie zachodzi żadna z przesłanek uzasadniających wyłączenie żądania zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności. Taką przesłanką jest zaś sytuacja dokonana płatności na skutek pomyłki organu i brak możliwości wykrycia błędu przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Przepisy rozporządzenia nr 809/2014 nie definiują pojęcia "pomyłki organu", jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie błędy popełnione przez właściwy organ lub inny organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności (patrz wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 1832/18 – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając to na uwadze Sąd uznał, że w sprawie zaistniała okoliczność uzasadniająca przyjęcie, że dokonanie przedmiotowej płatności nastąpiło na skutek pomyłki organu, a więc obowiązek ich zwrotu względem skarżącej spółki się nie zaktualizował. Sąd zauważył, że wyrażane publicznie stanowisko organu (prezentowane w swoich powszechnie udostępnianych materiałach, a także w korespondencji z beneficjentami) wskazywało, iż mieszanka uprawiana jako międzyplon nie może być następnie uprawiana jako plon główny w roku następującym po roku jej wysiania, ale że zakaz ten nie dotyczy poszczególnych gatunków, z których utworzona została mieszanka. Sąd stwierdził, że skoro w oficjalnych materiałach organu zawarto informacje jednoznacznie sprzeczne z jego stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniach decyzji obu instancji, nie można czynić następczego zarzutu beneficjentowi, że zastosował się on do zaleceń zawartych w tych materiałach i traktować tę okoliczność faktyczną jako podstawę do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranej płatności. Nie wzbudziło wątpliwości Sądu, że w zwykłych okolicznościach powyższy błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta, albowiem zgodnie z zasadą zaufania do organów państwa oraz domniemania legalności ich działania nie można oczekiwać od strony, by przed zastosowaniem się do oficjalnych zaleceń organu obsługującego przedmiotowe płatności dokonywała ona weryfikacji prawdziwości, czy też zgodności z prawem informacji pochodzących od organu.

Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T., decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...]. W obszernym uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy oraz przywołał treść art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505), art. 49 ust. 9 akapitu 3 rozporządzenia nr 639/2014, art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1312), art. 43 ust. 1 i 46 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z dnia 20.12.2013 r. str. 608 – dalej "rozporządzenie nr 1307/2013) oraz §8 ust. 1, ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia MR z dnia 11 marca 2015 r. Organ podtrzymał swoje stanowisko, że skarżący producent rolny nie wywiązał się z realizacji za rok 2016 r. praktyki w zakresie zazielenienia polegającej na utrzymaniu w gospodarstwie obszaru proekologicznego stanowiącego powierzchnię co najmniej 5% wszystkich gruntów ornych, ponieważ zboże ozime (pszenicę ozimą), które wysiał w roku 2016 na łącznej powierzchni 53,60 ha w mieszance z grochem siewnym jako międzyplon ozimy, pozostawił w roku 2017 w plonie głównym.

W ocenie organu odwoławczego, nieprawidłowość, dotyczyła dwóch zagadnień. Po pierwsze, pozostawienie na polu pszenicy ozimej (zamiast grochu siewnego), jako rośliny ozimej uniemożliwia deklarowanie obsianego obszaru, jako proekologicznego, o czym mowa w art. 45 ust. 9 rozporządzenia nr 639/2014. Jak wskazał organ z przepisu tego wynika, że zboże ozime, które zostało wysiane przez rolnika w roku 2016 do zbioru lub wypasu w roku następnym, czyli 2017, nie mogło być składnikiem międzyplonu ozimego stanowiącego obszar proekologiczny EFA14b. Po drugie, zdaniem tego organu, niedopuszczalnym było pozostawienie na polu w 2017 r. składnika mieszanki, którą wysiał jesienią, jako międzyplon. Jak wyjaśniłorgan, przepis §8 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia MR z dnia 11 marca 2015 r. należy wykładać celowościowo, albowiem jego wykładnia literalna prowadzi do stwierdzenia, że w roku następnym możliwe jest pozostawienie na polu jednego ze składników wysianej mieszanki, chodzi zaś o to, by rolnik w roku następującym po roku wysiania międzyplonu, nie pozostawił na polu mieszanki zasianej w roku poprzednim. Organ wskazał, że ustawodawca pragnął zapobiec wielokrotnemu opłacaniu tej samej (nie takiej samej) rośliny z kilku różnych tytułów, a taka właśnie sytuacja, w związku z utrzymaniem jednego ze składników mieszanki w plonie głównym z roku 2016 r. w roku następnym, zaszła w przedmiotowej sprawie.

Dyrektor OR ARiMR stwierdził, że w sprawie nie może być mowy o błędzie organu, a więc nie ma podstaw do zastosowania art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 809/2014. Informacje zawarte w materiałach ogólnodostępnym były spójne i nie znajdywała się w nich żadna pomyłka co do treści obejmującej zasady przyznawania płatności za zazielenienie w zakresie dotyczącym utrzymania obszarów proekologicznych – rolnik może uprawiać w roku następnym gatunki roślin wysiane w międzyplonie, ale nie mogły to być te same rośliny, które tworzyły mieszankę. Wskazał, że Agencja nigdy nie dopuszczała możliwości zachowania (utrzymania) jednego gatunku rośliny wchodzącej w skład mieszanki jako plonu głównego w roku następnym i nigdy nie prezentowała takiego stanowiska w udostępnianych rolnikom materiałach informacyjnych.

W skardze na powyższą decyzję spółka W. , niosła o jej uchylenie wraz z decyzją organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w postaci:

- art. 7, 77§1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego zapoznania się ze stanem faktycznym, w szczególności dot. porządku prac agrotechnicznych na przedmiotowej działce,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu przez organ zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy decyzja ta powinna zostać zmieniona lub uchylona,

- rażącego naruszenia art. 8 k.p.a., polegającego na tym, że organ działając celowo i rozmyślnie w osobie D. D. ówczesnego p.o. Kierownika Biura Działań Społecznych i Środowiskowych oraz Płatności Bezpośrednich [...] Oddziału Regionalnego ARiMR dnia [...] marca 2015 r. zapewniał, wysyłając mailowo wytyczne dotyczące prawidłowości przeprowadzenia zazieleń, że metodyka przyjęta przez skarżącą (w sprawie bezsporna) jest prawidłowa, a następnie ten sam organ w tej samej osobie jest autorem argumentacji kwestionującej prawidłowość działań strony prezentowanej przez organ w 2019 r w sprawie przed WSA w Bydgoszczy sygn. II SA/Bd 303/19.

Skarżąca zarzuciła też naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:

- art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji Europejskiej 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r., poprzez przyjęcie, że obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. rozporządzenia , ma wbrew literalnemu brzmieniu przepisu zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

- art. 7 ust 1 i 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2018 poz. 1312) poprzez przyjęcie, iż za rok 2016 nie przysługuje skarżącej płatność za zazielenienie do działek ewidencyjnych: [...] i [...], pomimo spełnienia przeze spółkę wymagań do otrzymania płatności,

- § 8 ust. 2 pkt 2 lit b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów (Dz. U. z 2015 r. poz. 354), poprzez błędne przyjęcie, iż z treści przepisu wynika, że roślina wchodząca w skład mieszanki nie może być utrzymana jako uprawa w plonie głównym w roku następującym po roku jej wysiania, co oznacza niewłaściwe zastosowanie wskazanego przepisu lub niewłaściwą jego interpretację.

- art. 29 ust 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 2137) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż spółka uzyskała nienależne płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co oznacza niewłaściwe zastosowanie wskazanego przepisu lub niewłaściwą jego interpretację.

- art. 46 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.U. L 347 z 20.12.2013, s. 608), poprzez bezzasadne przyjęcie, iż przyznane spółce płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznano nienależnie, zatem niewłaściwe zastosowanie wskazanego przepisu.

- art. 46 ust. 2 lit. i ww. rozporządzenia, poprzez bezzasadne przyjęcie, iż spółka uzyskała nienależne płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co oznacza niewłaściwe zastosowanie wskazanego przepisu.

- art. 45 ust. 9 akapit drugi rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 639/2014 z dnia 11 marca 2014r. w sprawie uzupełnienia rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz zmiany załącznika X do tego rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014r., str. 1, z późn. zm.), poprzez bezzasadne przyjęcie, iż spółka nienależne płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, co oznacza niewłaściwe zastosowanie wskazanego przepisu.

W uzasadnieniu skargi spółka zakwestionowała zasadność ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, które w jej ocenie było wynikiem nieprawidłowego uznania, że składnik mieszanki nie może zostać utrzymany w następnym roku jako uprawa w plonie głównym. Przede wszystkim podniosła zaś, że w wyroku II SA/Bd 303/19 Sąd rozstrzygnął już prawomocnie o braku obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności, która to płatność dokonana została na skutek pomyłki organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") wykazała, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Należy na wstępie wskazać, że stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Natomiast zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oznacza to, że ani organ, ani sąd orzekając ponownie w sprawie nie może nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych we wcześniejszym orzeczeniu sądu. Ocena prawna może dotyczyć m.in. wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej i dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy - mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych i wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Przepisy art. 153 i 170 p.p.s.a. mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a związanie z nich wynikające przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego.

Tym samym Sąd w niniejszej sprawie jest związany poglądem wyrażonym w wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 303/19, uchylającym uprzednio wydaną decyzję organu odwoławczego i przekazującym mu sprawę do ponownego rozpoznania.

W powyższym wyroku Sąd wypowiedział się zasadniczo w dwóch kwestiach. Pierwszą z nich była niezrealizowana powinność organu do wyjaśnienia podstawy prawnej powziętego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 107 §3 k.p.a. - w obliczu istotnej rozbieżności interpretacyjnej przywołanych jako podstawę rozstrzygnięcia §8 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia MR z dnia 11 marca 2015 r. i art. 45 ust. 9 rozporządzenia nr 639/2014. Zgodnie z wytycznymi w tym zakresie organ winien wyjaśnić odejście od wykładni językowej i omówić przyjętą przez siebie interpretację, by zastosowana wykładnia powyższych przepisów była zrozumiała dla skarżącego i poddawała się kontroli Sądu.

Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ zastosował się do powyższej wytycznej, co wynika z przytoczonego w części historycznej niniejszego uzasadnienia fragmentu uzasadnienia rozstrzygnięcia Dyrektora OR ARiMR.

Drugą z kwestii przesądzonych w przywołanym wyroku II SA/Bd 303/19 było zaistnienie w sprawie okoliczności pomyłki organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014, skutkującej przyznaniem skarżącej spółce spornej płatności i wyłączającej w konsekwencji możliwość ubiegania się o jej zwrot. Przesądzona kwestia dotyczyła zatem zastosowania tego przepisu prawa jako podstawy do wydania kwestionowanej decyzji.

Rozstrzygając zatem o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji z dnia [...] listopada 2018 r. w zakresie, w jakim zobowiązuje ona skarżącą do zwrotu nienależnie pobranych płatności, organ odwoławczy pominął wytyczne ww. wyroku WSA w części przesądzającej o braku możliwości nałożenia na skarżącą spółkę obowiązku zwrotu tej płatności.

Słusznie podniesiono w skardze, że wyrok WSA o sygn. akt II SA/Bd 303/19 jest wyrokiem prawomocnym, a twierdzenia organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji należy traktować jako niedopuszczalną na tym etapie polemikę z wytycznymi Sądu, zawartymi w orzeczeniu wiążącym zarówno organ, jak i Sąd rozstrzygający sprawę niniejszą. Podniesiona przez organ argumentacja mogłaby ewentualnie odnieść skutek w okoliczności zaskarżenia ww. wyroku do sądu drugiej instancji, organ jednak nie zakwestionował wytycznych wyroku II SA/Bd 303/19 we właściwym trybie (skarga kasacyjna).

W kontekście stanowiska organu powtórnie należy jednak zaakcentować, że - jak wskazano w uzasadnieniu wyroku II SA/Bd 303/19 - przepisy rozporządzenia nr 809/2014 nie definiują pojęcia "pomyłki organu", jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie błędy popełnione przez właściwy organ lub inny organ, których skutkiem było dokonanie nienależnej płatności (patrz wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 1832/18 – dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Do tej kategorii zaliczyć należy w ocenie Sądu także błąd polegający na przedstawieniu ogólnych, niekonkretnych informacji na temat warunków przyznania płatności, zwłaszcza zaś braku szczegółowych wyjaśnień w zakresie stosowania przepisu, którego – jak zauważył organ – wykładnia językowa prowadzi do co najmniej budzących wątpliwości wniosków co do prawidłowości postępowania beneficjentów. Przywołać tu też ponownie należy korespondencję pomiędzy Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego w M. a Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zgodnie z którą na pytanie nr 2 – "czy jeśli są 2 rośliny w poplonie zimowym to jedna z nich może być jako plon główny w przyszłym roku?" przedstawiciel ARiMR odpowiedział "Tak. (...) mieszanka wysiana jako międzyplony w danym roku, nie może być utrzymywana jako uprawa w plonie głównym w roku następującym po roku jej wysiania". Słusznie podniósł organ, że zadane pytanie cechuje się pewnym stopniem ogólności, jednak ogólność ta objawia się dopiero w kontekście skomplikowanej materii dotyczącej warunków przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skoro sam organ zauważył wątpliwości, jakie nasuwa wykładnia językowa właściwego w sprawie §8 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia MR z dnia 11 marca 2015 r. oraz jego relacji z art. 45 ust. 9 rozporządzenia nr 639/2014, to tym bardziej winien on uwzględniać te niuanse w przedstawianych wytycznych dla beneficjentów (vide: ww. korespondencja z Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego), a także w ogólnodostępnych broszurach informacyjnych.

Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu przepisu art. 153 p.p.s.a., oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy nie poddaje się wątpliwości, że wobec jasnych wskazań co do dalszego postępowania przed organem odwoławczym, organ ten nie był uprawniony do ponownego badania przesłanki, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego nr 809/2014, Sąd nie orzekł bowiem o obowiązku uzupełnienia ustaleń organu w tym zakresie, ale samodzielnie przesądził tę okoliczność. Utrzymanie w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M., z dnia [...] listopada 2018 r., nr [...], w całości, bez weryfikacji nałożonego na skarżącą obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności, stanowi zatem naruszenie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 153 i 170 p.p.s.a.

Stwierdzone naruszenie powoduje, że zbędnym jest odnoszenie się do zarzutów skargi dotyczących naruszeń prawa procesowego i materialnego. Skarżąca spółka sama zresztą przyznała, że zarzuty te podniesione zostały z "daleko posuniętej ostrożności".

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804), na które złożyły się uiszczony wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika oraz uiszczona opłata od pełnomocnictwa.

Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu.