Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 330/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2017-08-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1, art. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 3 par. 1 i par. 2 pkt 2, art. 119 pkt 3, art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 148 par. 1, art. 145 par. 2, art. 228 par. 1 pkt 2, art. 247 par. 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę


UZASADNIENIE

Burmistrz decyzją z dnia [...], nr [...] na podstawie art. 116 § 1, 2 i 4, art. 107 § 1, 2 pkt 1, 2 i 4, art. 108 § 1, art. 53 § 1 i 4 w zw. z art. 207 Ordynacji podatkowej orzekł o odpowiedzialności HA jako członka zarządu A sp. z o.o. z siedzibą w W za zaległości podatkowe A powstałych z tytułu:

- podatku od nieruchomości za okres od [...] do [...] w wysokości [...];

- odsetek za zwłokę należnych od powyższych zaległości w podatku od nieruchomości, w kwocie [...], liczonych na dzień wydania decyzji.

- odsetek za pozostały okres zaległości do dnia zapłaty, które ma obowiązek naliczyć sam zobowiązany.

Organ podatkowy I instancji decyzję wysłał na adres strony, ustalony w trwającym od dnia [...] postępowaniu podatkowym w sprawie przeniesienia zobowiązań spółki w podatku od nieruchomości na członków jej zarządu, t.j. na ul. S [...] w W.

Strona, pomimo że przesyłka była dwukrotnie awizowana, nie podjęła korespondencji. Zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej nastąpiło doręczenie zastępcze. Organ podatkowy nie doręczył decyzji pełnomocnikowi strony, ponieważ pełnomocnictwo do reprezentowania podatnika wpłynęło do organu podatkowego I instancji w dniu [...], a więc już po zakończonym postępowaniu, t.j. po wydaniu i wysłaniu w sprawie decyzji.

Pismem z dnia [...] HA, reprezentowany przez adwokata, wniósł odwołanie od w.w decyzji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 148 § 1 O.p. w brzmieniu z dnia wydania decyzji, t.j. [...] poprzez jego niezastosowanie i wysłanie decyzji na adres siedziby spółki A z siedzibą w W, w sytuacji gdy skarżącemu powinna zostać doręczona decyzja pod adres jego zamieszkania lub pod adres miejsca pracy;

2) art. 145 § 2 O.p. poprzez jego niezastosowanie i niedoręczenie pełnomocnikowi skarżącego decyzji pod adres wskazany w pełnomocnictwie;

3) art. 121 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie w postaci prowadzenia postępowania podatkowego w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych;

- art. 123 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie w postaci niezapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania;

- art. 116 § 1 O.p. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy skarżący wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości.

Wobec powyższego strona wniosła na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. o uchylenie decyzji Burmistrza w całości i umorzenie postępowania w sprawie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], nr [...] na podstawie art. 1, art. 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.), art. 13 § 1 pkt 3, art. 220 § 1 i art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej jako: "O.p.") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że odwołanie zostało złożone ze znacznym uchybieniem terminu na dokonanie tej czynności. Decyzja została doręczona w trybie art. 150 O.p. w dniu [...], a zatem ostatnim dniem na skuteczne zaskarżenie decyzji był dzień [...], natomiast odwołanie zostało złożone w Urzędzie Pocztowym dopiero w dniu [...]. Organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty pełnomocnika strony co do braku skutecznego doręczenia decyzji jak i niewłaściwym adresie strony, na który przesyłka została nadana nie mogą się ostać, gdyż pełnomocnictwo do reprezentowania HA wpłynęło do organu I instancji po zakończeniu postępowania, wydaniu i wysłaniu decyzji, co uzasadnia brak nadania decyzji na adres pełnomocnika. Co zaś się tyczy argumentu związanego z błędnym adresem strony na jaki decyzja została nadana, to jest on w ogóle niezrozumiały, gdyż poza poczynionymi przez organ prawidłowymi ustaleniami danych adresowych członków zarządu spółki, sam pełnomocnik w pełnomocnictwie z dnia [...] podał jako adres zamieszkania i adres korespondencyjny swojego mocodawcy ul. S [...] w W.

W skardze z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 P.p.s.a. zarzucił naruszenie:

1) art. 122 w zw. z art. 187 O.p. wskutek niepodjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę materiału dowodowego, skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że decyzję doręczono skarżącemu prawidłowo,

2) art. 233 § 1 pkt 1 O.p. polegające na utrzymaniu w mocy przez organ decyzji organu I instancji pomimo naruszenia przez tę ostatnią n/w przepisów:

a) art. 210 i art. 124 O.p. poprzez niepełne uzasadnienie faktyczne i prawne, w szczególności niewskazanie, dlaczego w ocenie organu I instancji skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność z tytułu zobowiązań spółki, a także nieprzeprowadzenie subsumcji w świetle konkretnych okoliczności sprawy,

b) art. 122 i 187 O.p. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności w drodze nieuwzględnienia przedłożonych dokumentów i braku wezwania skarżącego do złożenia wyjaśnień w sytuacji, w której organ miał wiedzę, że:

- zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność skarżącego z tytułu zobowiązań spółki,

- w sprawie ustanowiono pełnomocnika,

- adres zamieszkania skarżącego, ustalony przez organ I instancji, jest nieaktualny,

- oraz niepodjęcie rzetelnych działań zmierzających do ustalenia miejsca pobytu skarżącego, w szczególności niewystąpienie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z wnioskiem o udostępnienie danych,

c) art. 191 O.p. poprzez nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego przy ocenie, czy rozważane okoliczności zostały udowodnione,

d) art. 120, 121 i 123 O.p. poprzez ukształtowanie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych oraz uniemożliwienie skarżącemu ustosunkowania się do twierdzeń organu, zarówno wskutek nadania decyzji na wadliwy adres, jak i jednoczesnego wysłania postanowień o wszczęciu postępowania i wyznaczeniu najkrótszego z możliwych, 7-dniowego terminu na ustosunkowanie się do sprawy, nieodpowiedniego do wagi i zawiłości sprawy,

e) art. 148 § 1 O.p. w brzmieniu z dnia wydania decyzji, t.j. z 17 lipca 2014 r., poprzez jego niezastosowanie i wysłanie decyzji na adres siedziby spółki A z siedzibą w W, w sytuacji gdy decyzja winna być nadana na adres miejsca zamieszkania lub do zakładu pracy skarżącego,

f) naruszenie art. 145 § 2 O.p. poprzez jego niezastosowanie i niedoręczenie pełnomocnikowi skarżącego decyzji pod adres wskazany w pełnomocnictwie,

g) art. 116 § 1 O.p. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że wniosek o ogłoszenie upadłości zgłoszono w czasie właściwym

- co mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o rozważenie przez Sąd uchylenia decyzji wydanej przez organ I instancji w dniu [...] oraz zwrot kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 P.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym.

Oceniając zaskarżone postanowienie wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z punktu widzenia legalności, Sąd uznał, że nie narusza ono prawa.

Istota sporu pomiędzy skarżącym a organem podatkowym, która podlega rozpoznaniu przez Sąd, sprowadza się do kwestii, czy skarżący złożył odwołanie na decyzję organu I instancji w terminie, czy też nie oraz czy decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona.

Z akt sprawy wynika, że Burmistrz decyzją z dnia [...] orzekł o odpowiedzialności podatkowej HA jako członka zarządu A z siedzibą w W za zaległości spółki w podatku od nieruchomości za okres od [...] do [...] wraz odsetkami za zwłokę od w.w zaległości. W zaskarżonej decyzji pouczono skarżącego, że służy jemu prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia, za pośrednictwem Burmistrza. Z akt sprawy wynika, że organ I instancji decyzję przesłał HA na adres ul. S[...], [...] W. Przesyłka adresowana do HA została dwukrotnie awizowana, pierwsze awizo miało miejsce w dniu [...], drugie w dniu [...], przesyłkę zwrócono nadawcy w dniu [...], gdyż adresat nie podjął awizowanej przesyłki, wobec tego zgodnie z art. 150 O.p. nastąpiło doręczenie zastępcze.

Skarżący w skardze zarzucił naruszenie art. 148 § 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym z dnia wydania decyzji, t.j. z dnia [...], poprzez jego niezastosowanie i wysłanie decyzji na adres siedziby spółki A z siedzibą w W, w sytuacji gdy decyzja powinna być nadana na adres miejsca zamieszkania lub do zakładu pracy skarżącego oraz naruszenie art. 145 § 2 O.p. poprzez jego niezastosowanie i niedoręczenie pełnomocnikowi skarżącego decyzji pod adres wskazany w pełnomocnictwie.

Zgodnie z art. 148 § 1 O.p. w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Art. 145 § 2 O.p. stanowi, że jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.

W skardze skarżący zarzucił, że adres, na którą organ I instancji wysłał decyzję nie był jego miejscem zamieszkania ani zakładem pracy. Sąd zauważa, że Burmistrz prawidłowo ustalił dane adresowe skarżącego. Organ I instancji w dniu [...] pozyskał pełny odpis Krajowego Rejestru Sądowego spółki A. Pismem z dnia [...] organ I instancji zwrócił się do Sądu Rejonowego z prośbą o podanie adresu wszystkich członków zarządu. W odpowiedzi z dnia [...] dostarczono wzory podpisów członków spółki. Ze wzoru podpisów HA wynika, że oświadczył on, iż zamieszkuje w W przy ul. S numer [...] m [...], kod pocztowy [...] W. Z akt sprawy wynika również, że postanowienie z dnia [...] nr [...] o wszczęciu postepowania podatkowego oraz postanowienie z dnia [...] nr [...] w zakresie wyznaczenia 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego zostało skierowane na w.w adres i odebrane w dniu [...] przez HA. Zauważyć należy, że HA w czasie, który upłynął od momentu doręczenia w.w pism do czasu wydania decyzji przez organ I instancji, t.j. do dnia [...], nie poinformował organu podatkowego, że ma inny adres zamieszkania. Na uwadze należy mieć również treść pełnomocnictwa z dnia [...], które wpłynęło do Urzędu Miejskiego w dniu [...], t.j. już po wydaniu decyzji przez organ I instancji, w którym HA wskazał cyt. "Ja, niżej podpisany, HA, zamieszkały: ul. S [...], [...] W (...)". W takiej sytuacji, w ocenie Sądu, nie można mieć jakichkolwiek wątpliwości, że organ I instancji wysłał decyzję na prawidłowy adres. W ocenie Sądu nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 145 § 2 O.p., gdyż jak wynika z akt sprawy pełnomocnictwo do reprezentowania HA wpłynęło do organu podatkowego w dniu [...], a zatem po zakończeniu postępowania, t.j. po wydaniu i wysłaniu decyzji przez organ I instancji.

Jak już wczesnej wskazano organ I instancji w decyzji pouczył prawidłowo stronę, że służy jej prawo wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w terminie 14 dni od daty jej doręczenia.

Odwołanie od decyzji organu I instancji zostało natomiast złożone dopiero w dniu [...], a zatem ze znacznym uchybieniem terminu na dokonanie tej czynności. Zauważyć należy, że termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym, co oznacza, że po upływie tego terminu decyzja organu I instancji staje się ostateczna, a wniesienie odwołania jest z mocy prawa bezskuteczne i to bez względu na przyczyny spóźnienia. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia.

W ocenie Sądu skoro odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie miało innej możliwości jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co wynika z przepisu art. 228 § 1 pkt 2 O.p. i nie jest zależne od swobodnego uznania organu. Zauważyć bowiem należy, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 O.p., przez dopuszczenie się przez organ odwoławczy rażącego naruszenia zasady trwałości ostatecznych rozstrzygnięć.

W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania, a zatem nie mogło przystąpić do merytorycznego rozpoznania odwołania.

Wobec powyższego Sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą w skardze dotyczących m.in. naruszenia przepisów dotyczących orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.