Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 163/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 141 § 4, art. 134
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 8, art. 9, art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 3 ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 81 poz 550
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia del. WSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1594/16 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, objętym skargą kasacyjną wyrokiem z 10 maja 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1594/16, oddalił skargę A. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Prezes ARiMR przyznał skarżącej Spółce pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w okresie od dnia [...] sierpnia 2013 r. do dnia [...] sierpnia 2018 r.

W dniu [...] listopada 2015 r. skarżąca złożyła do Dyrektora Lubuskiego OR ARiMR w Zielonej Górze wniosek o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych’’ objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, za okres od dnia 29 sierpnia 2013 r. do dnia 28 sierpnia 2018 r., tj. za drugi rok prowadzenia działalności. Do wniosku załączono prośbę o przywrócenie terminu do jego wniesienia.

W wyniku rozpoznania wniosku postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] Dyrektor Lubuskiego OR ARMiR odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o płatność w ramach działania ,,Grupy producentów rolnych’’ objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek złożonego zażalenia przez Grupę, Prezes ARiMR postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przypomniał, iż zasady przyznawania pomocy uregulowane są w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania ,,Grupy producentów rolnych’’ objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 81 poz. 550 z 2007 r., dalej: rozporządzenie).

Zgodnie z § 3 ust. 3 tego rozporządzenia, wniosek składa się w terminie 6 miesięcy od dnia wpisu grupy do rejestru właściwego ze względu na siedzibę grupy dyrektora oddziału regionalnego Agencji, przy czym w przypadku grup, które zostały wykreślone z rejestru i nie skorzystały z pomocy ze Środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, a następnie zostały wpisane do rejestru ponownie, termin ten liczy się od dnia ostatniego wpisu.

W niniejszej sprawie wpis do rejestru grup nosi datę [...] sierpnia 2013 r., a termin do złożenia wniosku o płatność o płatność dotyczącą drugiego okresu pomocy trwał od dnia [...] sierpnia 2015 r. i upłynął w dniu [...] września 2015 r.

Organ wskazał, iż wszystkie przesłanki przywrócenia terminu wskazane w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. muszą nastąpić łącznie, a także podkreślił, że w niniejszej sprawie Grupa nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku.

Jako drugą przyczynę nieprzywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności organ wskazał, iż wskazany wyżej 6 miesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie pomocy jest terminem prawa materialnego, do którego nie mają zastosowania przepisy k.p.a. dotyczące przywracania terminów. Możliwość przedłużenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej, przewidziana w ust. 4 § 3 rozporządzenia, zdaniem organu odwoławczego, potwierdza materialny charakter terminu do złożenia wniosku o przyznanie pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę strony wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia, wniosek składa się w terminie 6 miesięcy od dnia wpisu grupy do rejestru właściwego ze względu na siedzibę grupy dyrektora oddziału regionalnego Agencji, przy czym w przypadku grup, które zostały wykreślone z rejestru i nie skorzystały z pomocy ze środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, a następnie zostały wpisane do rejestru ponownie, termin ten liczy się od dnia ostatniego wpisu.

W niniejszej sprawie, wpis do rejestru grup nosi datę [...] sierpnia 2013 r., a termin do złożenia wniosku o płatność dotyczącego drugiego okresu upłynął w dniu 28 września 2015 r.

W tym miejscu wskazać należy, że sprawne rozdzielanie pomocy finansowej wymaga dyscypliny czasowej w składaniu wniosków, a przestrzeganie terminów składania wniosków o pomoc ma w tej kwestii znaczenie zasadnicze, gdyż od ich przestrzegania zależy sposób gospodarowania środkami pomocowymi. Mając to na względzie można przystąpić do oceny charakteru terminu do składania wniosku o pomoc dla grupy producentów.

W ocenie Sądu niezłożenie w terminie powoduje wygaśnięcie prawa do wypłaty pomocy. Tak więc uchybienie terminowi do złożenia wniosku o płatność powoduje wywołanie określonych skutków w sferze uprawnień i obowiązków strony kształtowanych materialnym stosunkiem administracyjnoprawnym. W związku z tym, termin o którym mowa w ust. 3 rozporządzenia należy uznać za materialny. Skoro terminy prawa materialnego nie podlegają przywróceniu (vide: uchwała NSA z dnia 14.10.1996r., OPK 16/96), zatem instytucja przywrócenia terminu określona w k.p.a. nie ma do nich zastosowania. Z tych względów WSA nie zajmował się kwestią uprawdopodobnienia braku winy po stronie Skarżącej, w złożeniu wniosku o płatność z uchybieniem terminu.

A. Sp. z o.o. złożyła skargę kasacyjną wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.) zarzucając:

I. naruszenie przepisów postępowania,

1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, po mimo nieprawidłowego, nierzetelnego i abstrahującego od przedstawionego w toku postępowania materiału dowodowego,

2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie, że organ nie uzasadnił w sposób odpowiadający określonemu w art. 107 § 3 k.p.a. wzorcowi wydanego rozstrzygnięcia, uchybiając tym samym także zasadzie wynikającej z art. 11 i 14 k.p.a. nakazujących pisemne, rzetelne wyjaśnienie przesłanek, jakimi kierował się organ wydając swoje orzeczenie,

3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 i 9 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy postępowanie organu przyczyniło się do powstania negatywnych skutków procesowych i materialnych po stronie skarżącej, które to działanie w sposób rażący i nie dający się pogodzić z zasadami państwa prawa i zasadą praworządności naruszyło zasadę budowania zaufania do organów państwa (art. 8 k.p.a.) i życzliwego traktowania stron postępowania zgodnie z art. 9 k.p.a.,

4) art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy wydanie postanowienia w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu, w przypadku uprzedniego braku wydania rozstrzygnięcia merytorycznego, stwierdzającego w sposób władczy, iż w sprawie istotnie do takiego uchybienia doszło, a także nieuwzględnienie, że ewentualne uchybienie terminu nie wynikało z winy strony,

5) art. 151 p.p.s.a. w. zw. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15, art. 7 i 77 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy orzeczenie organu II instancji nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, nie poparte zostało należycie przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, pozostaje w sprzeczności z zasadą praworządności utrzymując w mocy postanowienia organu I instancji, które wydano z rażącym naruszeniem przepisów prawa,

6) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. art. 151 p.p.s.a. poprzez nie przedstawienie w sposób rzetelny i pełny stanowiska i zarzutów strony, co doprowadziło do tego, że uzasadniając swój wyrok Sąd odniósł się do okoliczności prawnych, wykładni przepisu, którego zastosowania skarżąca w swojej skardze nie kwestionowała,

7) art. 141 § 4 w zw. z art. 151 i art. 134 § 1 oraz art. 135 p.p.s.a. poprzez nie zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnienia przyczyn, które zdecydowały o uznaniu, że postępowanie dowodowe organów jest prawidłowe, że prawidłowa jest kwalifikacja dokonana przez organy w przedmiotowej sprawie, nie odniesienie się do podnoszonych w skardze zarzutów, w tym także do zasadności zastosowania w niniejszej sprawie § 6 ust. 2a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. nr 81 poz. 550) i wskazywanych w tym zakresie argumentów i wyjaśnień. Sąd poprzestał na dowodzeniu, iż termin wskazany w § 3 ust. 3 rozporządzenia jest terminem materialnym, nie odnosząc się do podniesionej na podstawie § 6 ust. 2a rozporządzenia argumentacji, w jaki sposób organ powinien był rozpatrywać złożony przez grupę wniosek. Nie odniósł się zatem do całości argumentacji strony, nie dokonał w tym zakresie żadnego procesu wykładni, który znalazłby odzwierciedlenie w uzasadnieniu wyroku. W ten sposób nie wykazał, aby w sprawie zachodziły podstawy do oddalenia skargi,

8) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w niniejszej sprawie, sprowadzające się do niedostrzeżenia i nieuwzględnienia uchybienia przez organ normie wynikającej z przywołanego przepisu k.p.a. nakazującego organowi działanie w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwa, który w zakresie swoich kompetencji nie rozważył w sposób rzetelny złożonego wniosku, w tym możliwości rozpatrzenia go w oparciu o przepis § 6 ust.2a rozporządzenia. Tymczasem obowiązkiem organu było - w świetle art. 8 i 9 k.p.a. rozważyć możliwość zastosowania w niniejszej sprawie § 4 ust. 4 rozporządzenia. Sąd zaś powinien odmówić w takiej sytuacji zastosowania art. 151 p.p.s.a. i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie, bowiem uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy,

9) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz art. 2 Konstytucji RP przez powołanie się (i dokonanie jego wykładni) na przepis § 4 ust. 4 rozporządzenia, który nie istnieje, a którego "rzekoma treść" stanowić miała uzasadnienie dla wyciągniętych przez sąd wniosków i dla wydanego wyroku,

10) art. 151 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz § 3 ust. 3 rozporządzenia, poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie, i sprowadzenie całego sądowego wywodu jedynie do oceny charakteru prawnego wskazanego w tym przepisie terminu, czego strona skarżąca nigdy nie kwestionowała i który w istocie nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem złożone przez stronę podanie nie odnosiło się do tego właśnie terminu, który dotyczy terminu złożenia złożenia wniosku o przyznanie pomocy, nie zaś wniosku o przyznanie płatności, który to termin z winy organu dla skarżącej upłynął bezskutecznie i niejako poza świadomością przysługiwania jej takich uprawnień (chodzi o termin z § 6 ust. 2 rozporządzenia). W konsekwencji błędnego zastosowania w sprawie § 3 ust. 3 rozporządzenia Sąd odniósł się w istocie do przedmiotu nie objętego granicami sprawy, a oparty na tej podstawie wywód jako nie związany z istotą sporu, nie może stanowić podstawy do zgodnego z prawem zastosowania w niniejszej sprawie przez sąd art. 151 p.p.s.a.

II. naruszenie prawa materialnego tj.:

11) § 4 w i § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia poprzez jego błędna wykładnię i uznanie, za organami, że wnioskodawca był uprawniony do wcześniejszego złożenia wniosku o płatność finansową, podczas, gdy nie przysługiwało mu jeszcze uprawnienie do pomocy finansowej,

12) § 4 rozporządzenia dot. pomocy w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, iż zgodne z prawem jest wyciąganie negatywnych konsekwencji wobec wnioskodawcy z opieszałego i nieterminowego działania organów administracji publicznej,

13) § 3 ust. 3 rozporządzenia, poprzez jego błędne zastosowanie w niniejszej sprawie, i sprowadzenie całego sądowego wywodu jedynie do oceny charakteru prawnego wskazanego w tym przepisie terminu, czego strona skarżąca nigdy nie kwestionowała i który w istocie nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, bowiem złożone przez stronie podanie nie odnosiło się do tego właśnie terminu, który dotyczy terminu złożenia wniosku o przyznanie pomocy, nie zaś wniosku o przyznanie płatności, który to termin z winy organu dla skarżącej upłynął bezskutecznie i niejako poza świadomością przysługiwania jej takich uprawnień (chodzi o termin z § 6 ust. 2 rozporządzenia);

14) § 6 ust. 2a rozporządzenia poprzez odmowę jego zastosowania w niniejszej sprawie, niedokonanie oceny sytuacji strony - po mimo zarzutów w tym zakresie - z punktu widzenia wskazanego przepisu, jak również nie dostrzeżenie, że obowiązkiem organu było rozważenie w niniejszej sprawie zastosowanie tego przepisu.

Argumenty na poparcie powyższych zarzutów zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w którym autor skargi kasacyjnej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2018 r. pełnomocnik Spółki wniósł pismo procesowe będące uzupełnieniem skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania z przyczyn określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w tej sprawie nie występują.

Za podstawę wyroku z 10 maja 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1594/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął ustalenia stanu faktycznego dokonane przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Decyzją z [...] listopada 2015 r. Prezes ARiMR przyznał spółce pomoc finansową w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w okresie od 29 sierpnia 2013 r. do 28 sierpnia 2018 r. W dniu [...] listopada 2015 r. spółka złożyła do Dyrektora Lubuskiego OR ARiMR w Zielonej Górze wniosek o płatność w ramach działania "Grupy producentów rolnych’’ objętą Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, za okres od 29 sierpnia 2013 r. do 28 sierpnia 2018 r., tj. za drugi rok prowadzenia działalności. Do wniosku załączono prośbę o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Ustalono, że skoro wpisu do rejestru grup dokonano [...] sierpnia 2013 r., to termin do złożenia wniosku o płatność dotyczącą drugiego okresu upłynął [...] września 2015 r. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

Skarga kasacyjna A. Sp. z o.o. w G. opiera się na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny.

W ramach tej podstawy kasacyjnej w pkt I ppkt 1, 2, 3, 4, 5 i pkt 8 petitum skargi kasacyjnej Sądowi I instancji zarzucono naruszenie art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami k.p.a., w pkt I ppkt 6 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a., w pkt I ppkt 7 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., w pkt I ppkt 10 petitum skargi kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 134 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono jedynie syntezą stanowiska sądu (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., I OSK 62/11). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i w razie ewentualnej kontroli instancyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (tak: wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., II FSK 1301/10). Obowiązkiem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest przyjąć określony stan faktyczny i go przedstawić, nie chodzi jednak o przedstawienie jakiegokolwiek stanu faktycznego, lecz stanu rzeczywistego, ustalonego i przyjętego zgodnie z obowiązującym prawem (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2005 r., FSK 2123/04). Przy ocenie skuteczności naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. pamiętać należy, że jest to przepis procesowy, zatem może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko jeżeli jego naruszenie miało wpływ i to istotny na wynik sprawy sądowoadministracyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). To obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzuconego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu pierwszej instancji byłby inny. Należy również zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z kolei, według art. 98 § 1 p.p.s.a., przewodniczący zamyka rozprawę (posiedzenie). Natomiast uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym (art. 141 § 1 p.p.s.a.). Z przepisów tych wynika, że skoro wydanie wyroku który jest wynikiem sprawy sądowo administracyjnej, poprzedza czasowo sporządzenie jego uzasadnienia, to wadliwie sporządzone uzasadnienie nie może mieć istotnego wpływu na wynik sprawy w przypadku, kiedy uzasadnienie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia oraz zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku spełnia wymogi ustawowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. nie naruszył przepisów postępowania, ponieważ zastosowanie przez Sąd I instancji środka przewidzianego w ustawie przy jednoczesnym nie zastosowaniu innego środka nie jest naruszeniem prawa o jakim mowa w art. 174 pkt 2) p.p.s.a.

Według art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności lub bezczynności organu administracji publicznej. Sąd może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze jak również stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu, mimo że skarżący wnosił o jego uchylenie. Autor skargi kasacyjnej nie wskazał, jakich to konkretnych uchybień w postępowaniu administracyjnym dopuściły się organy administracji publicznej nie podniesionych w skardze, których nie dostrzegł Sąd I instancji z urzędu będąc do tego zobowiązany z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przepis ten ma zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi, podstawą do jego zastosowania jest stwierdzenie, że akty lub czynności poprzedzające wydanie zaskarżonego aktu lub podjętej czynności naruszyły przepisy prawa materialnego lub procesowego. Nieskorzystanie przez sąd z przewidzianych w tym przepisie uprawnień nie może stanowić podstawy do zarzutu naruszenia prawa przez sąd. Skoro Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, to tym samym nie stwierdził istnienia przesłanek: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 27 czerwca 2000 r., FPS 12/99 (ONSA 2001, nr 1, poz. 7) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że określenie "w granicach danej sprawy" wskazuje, że chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym. Natomiast, zgodnie ze stanowiskiem doktryny (B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51) na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.

Według art. 21 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu tym organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Na organach nie ciąży natomiast obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Przepis art. 21 ust. 2 pkt 1 wskazanej ustawy stanowi: W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności. Jest to przepis szczególny, który stanowi inaczej niż art. 7 k.p.a. (W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli), który z mocy art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich nie ma zastosowania w sprawach przyznawania pomocy finansowej. Wyrażona wprost w art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich zasada stania na straży praworządności oznacza obowiązek przestrzegania prawa przez organy administracji publicznej w sprawach przyznawania pomocy finansowej. Chodzi o praworządne stosowanie prawa regulującego procedurę podejmowania decyzji administracyjnej. Z kolei, według art. 21 ust. 2 pkt 2 wskazanej ustawy: W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 21 ust. 3 tej ustawy, strony (...) są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jest to regulacja inna niż zawarta w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w omawianym trybie szczególnym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Rozpatrzenie materiału dowodowego następuje w ramach zasady swobodnej oceny dowodów. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy). Jest to regulacja inna niż ta zawarta w art. 9 k.p.a. (Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył wskazanych przez autora skargi kasacyjnej przepisów k.p.a., które w sprawie zastosowania nie miały, jak również prawidłowo zastosowanych przez organ administracji publicznej przepisów: art. 8 k.p.a. (Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej), art. 14 k.p.a. (który zawiera dwie jednostki redakcyjne), art. 15 k.p.a. (Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne), art. 107 § 3 k.p.a. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., ponieważ stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy i nie został skutecznie podważony.

Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie jest sporny: wpisu do rejestru grup dokonano [...] sierpnia 2013 r., natomiast wniosek o płatność dotyczącą drugiego okresu złożono [...] listopada 2015 r. r. Istota sporu sprowadza się jedynie do tego, czy termin wskazany w § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., poz. 550 ze zm.) ma charakter materialnoprawny. Zgodnie z tym przepisem, wniosek składa się w terminie 6 miesięcy od dnia wpisu grupy do rejestru do właściwego ze względu na siedzibę grupy dyrektora oddziału regionalnego Agencji (...). Z kolei, § 3 ust. 4 i 5 rozporządzenia stanowią: Właściwy ze względu na siedzibę grupy dyrektor oddziału regionalnego Agencji, na pisemną prośbę grupy, w przypadku gdy grupa uprawdopodobni, że złożenie wniosku o przyznanie pomocy w terminie jest niemożliwe albo znacznie utrudnione z powodu działania siły wyższej lub wystąpienia wyjątkowych okoliczności, o których mowa w art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1974/2006", mających wpływ na funkcjonowanie grupy, wydłuża ten termin o czas niezbędny do dokonania tej czynności; Do przypadków określonych w ust. 4 stosuje się art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006. Natomiast zgodnie z § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia, pomoc wypłacana w formie rocznych płatności obejmuje okresy kolejnych 12 miesięcy prowadzenia działalności przez grupę, liczone od dnia wydania decyzji o wpisie grupy do rejestru. Wniosek o płatność składa się do oddziału regionalnego Agencji właściwego ze względu na siedzibę grupy w terminie 30 dni od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 1. Z tej regulacji prawnej wynika, że termin na złożenie wniosku o przyznanie kolejnej rocznej płatności za miniony rok objęty pomocą rozpoczyna się wraz z dniem upływu okresu "pomocowego" i trwa 30 dni.

Zatem w sprawie niniejszej, wobec wpisania spółki do rejestru dnia [...] sierpnia 2013 r. pierwszy "okres pomocowy" zaczął się dnia 29 sierpnia 2013 r. i zakończył 28 sierpnia 2014 r. Drugi "okres pomocowy" rozpoczął się 29 sierpnia 2014 r. i zakończył 28 sierpnia 2015 r. Od tej daty rozpoczął swój bieg 30 dniowy termin, o którym mowa w § 6 ust. 2 rozporządzenia. Termin ten upłynął 28 września 2015 r. W tym stanie rzeczy wniosek złożony [...] listopada 2015 r. był wnioskiem złożonym po upływie 30 dniowego terminu.

Nie jest trafny zarzut błędnego uznania terminu z § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2007 r. za termin prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 8 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1849/14 (LEX nr 1986713) stwierdził: " Złożenie wniosku o płatność kolejnej transzy pomocy dla grupy producentów stanowi czynność procesową, mającą na celu wszczęcie postępowania o wypłatę pomocy i czynność prawa materialnego, polegającą na wyrażeniu woli uzyskania płatności pomocy w kolejnym roku w określonej wysokości udokumentowanej wnioskiem. Termin do dokonania czynności o charakterze przede wszystkim materialnoprawnym jest terminem prawa materialnego, co powoduje ten skutek, że po jego upływie prawo do dokonania czynności wygasa. Za materialnoprawnym charakterem terminu przemawia także treść § 6 ust. 2a rozporządzenia z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Grupy producentów rolnych" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 81, poz. 550), który przewiduje możliwość wydłużenia przez organ, na wniosek strony, terminu na składanie wniosku w sytuacji, gdy złożenie wniosku w terminie nie jest możliwe lub znacznie utrudnione z powodu siły wyższej lub wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Skoro termin do złożenia wniosku o pomoc dla grupy jest terminem prawa materialnego, to zasadny jest pogląd, że czynność prawna (złożenie wniosku) dokonana po jego upływie jest bezskuteczna." Skład orzekający w tej sprawie w pełni podziela zaprezentowany pogląd prawny. Prawidłowe sformułowanie podstawy skargi kasacyjnej opierającej się na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. – naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - musi polegać na wskazaniu postaci naruszenia prawa materialnego. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu, mylne odczytanie dyspozycji lub sankcji. Z kolei, naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Niewłaściwe zastosowanie prawa jest często konsekwencją jego błędnej wykładni. Kasator zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię wskazanych przepisów prawa winien zaprezentować jaka winna być wykładnia prawidłowa tych przepisów, cytując ich treść oraz odwołując się wprost do ich treści. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych opartych na podstawie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a. może być naruszenie wyłącznie takich przepisów prawa materialnego, które zastosował albo miał zastosować organ administracji publicznej. Przepisy zastosowane to te, które zgodnie z art. 107 § 1 pkt 4) k.p.a. zostały powołane w podstawie prawnej decyzji oraz wyjaśnione w uzasadnieniu prawnym decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Rozpoznając skargi na decyzje lub postanowienia (art. 145 § 1 p.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje żadnego przepisu prawa materialnego, w sensie wiążącego ustalenia konsekwencji prawnych stwierdzonych faktów. To, co w art. 174 pkt 1) p.p.s.a. określono jako "niewłaściwe zastosowanie", jest niczym innym jak nieprawidłową oceną zastosowania prawa materialnego przez organ administracji. Ustawodawca zastosował pewien skrót myślowy, w związku z czym ilekroć mówimy o niewłaściwym zastosowaniu prawa materialnego przez sąd, rozumiemy przez to albo bezzasadne tolerowanie błędu subsumcji popełnionego przez organ administracji, albo wręcz przeciwnie - bezzasadne zarzucenie organowi popełnienia takiego błędu. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie naruszył przepisów prawa materialnego tj. przepisów, które były podstawą prawną postanowienia ostatecznego, ponieważ do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy zastosowano przepisy prawa materialnego, których treść została należycie odczytana.

Sąd I instancji nie naruszył przepisu § 6 ust. 2a rozporządzenia (Właściwy ze względu na siedzibę grupy dyrektor oddziału regionalnego Agencji, na pisemną prośbę grupy, w przypadku gdy grupa uprawdopodobni, że złożenie wniosku o płatność w terminie jest niemożliwe albo znacznie utrudnione z powodu działania siły wyższej lub wystąpienia wyjątkowych okoliczności, o których mowa w art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006, mających wpływ na funkcjonowanie grupy, wydłuża ten termin o czas niezbędny do dokonania tej czynności), ponieważ przepis ten nie miał zastosowania w sprawie z tego powodu, że grupa nie złożyła wniosku w tym trybie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną i na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.