Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 293/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-05-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c (w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r.), art. 69 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 15; art. 7; art. 77 par 1; art. 80; art. 107 par 3;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 13 ust. 4
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2012 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz M. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] października 2011 r. (dalej organ I instancji), którą uznano M. T. (dalej skarżąca) za objętą obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie:

- od [...] maja 2003 r. do [...] sierpnia 2003 r.,

- od [...] stycznia 2004 r. do [...] grudnia 2004 r.,

- od [...] lipca 2006 r. do [...] września 2006 r.,

- od [...] stycznia 2007 r. do [...] października 2008 r.

Decyzja organu II instancji została wydana po rozpoznaniu odwołania skarżącej od decyzji organu I instancji, a za podstawę prawną posłużył art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., dalej ustawa o świadczeniach) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa.

Do wydania powyższych decyzji doszło w niżej przedstawionym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z [...] maja 2011 r., uzupełnionym następnie pismem z [...] czerwca 2011 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (dalej ZUS) zwrócił się do organu I instancji o rozpatrzenie sprawy objęcia skarżącej ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] maja 2003 r. do [...] października 2008 r.

Po rozpoznaniu zgromadzonego materiału dowodowego, na który złożyły się:

- pisma wnioskodawcy wskazujące okresy, w jakich skarżąca zgłosiła się do ubezpieczenia zdrowotnego,

- deklaracje rozliczeniowe z tytułu działalności gospodarczej,

- dokumenty potwierdzające opłacenie składek na ubezpieczenie zdrowotne w okresach wskazanych w tych dokumentach,

- dokumentacja z ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Gminy w G.,

- wyjaśnienia skarżącej.

- zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. potwierdzające datę rozpoczęcia przez skarżącą działalności gospodarczej i osiągnięte obroty,

- zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. potwierdzające uzyskane przez skarżącą przychody i poniesione koszty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej,

- dokumentacja księgowa tj. księgi z lat 2003, 2006 i 2007,

organ I instancji wydał decyzję, na podstawie której uznał skarżącą za objętą obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie:

- od [...] maja 2003 r. do [...] sierpnia 2003 r.,

- od [...] stycznia 2004 r. do [...] grudnia 2004 r.,

- od [...] lipca 2006 r. do [...] września 2006 r.,

- od [...] stycznia 2007 r. do [...] października 2008 r.

Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art. 8 pkt 1 lit. c), art. 11 ust. 1 w zw. z art. 1a pkt 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c), art. 12 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 ze zm.), art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 69 ust. 1 w zw. z art. 65 pkt 1, art. 107 ust. 5 pkt 16 w zw. art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (ustawa o świadczeniach), w zw. z art. 8, art. 18 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 ze zm.), art. 2 ust. 1 i art. 7 ust. 1 w zw. z art. 88 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), art. 2, art. 14 oraz art. 14a (obowiązujący od 20 września 2008 r.) ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) w zw. z art. 7 ust. 1 i art. 7d ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej, art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.).

Od powyższej decyzji skarżąca odwołała się do organu II instancji, wnosząc o uchylenie w całości decyzji organu I instancji. Zdaniem skarżącej uznane w decyzji organu I instancji okresy objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego nie znalazły oparcia w stanie faktycznym sprawy; błędne jest bowiem stanowisko organu o decydującym dla wykonywania działalności gospodarczej znaczeniu prawnym wpisu i wykreślenia działalności z ewidencji.

Jak już wzmiankowano, rozpoznając odwołanie organ II instancji wydał [...] grudnia 2011 r. decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ II instancji wziął (m.in.) pod uwagę następujące okoliczności:

W okresie objętym decyzją organu I instancji miały zastosowanie przepisy dwóch kolejnych ustaw, tj. art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) i art. 12 ust. 1 ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (obowiązującej do 30 września 2004 r.), zgodnie z którymi obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym do 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi", a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej". Następnie organ przytoczył treść przepisów art. 66 ust. 1 ustawy o świadczeniach oraz art. 13 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wskazując też, że w myśl art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za osobę prowadzącą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Urząd Gminy w G. pismem z [...] czerwca 2011 r. poinformował, iż skarżąca prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną w ewidencji działalności gospodarczej urzędu pod nr [...], z datą rozpoczęcia [...] kwietnia 2001 r. (w rzeczywistości chodzi o [...] kwietnia 2002 r. – por. wymienione pismo w aktach administracyjnych), która nadal jest kontynuowana, bowiem nie nastąpiło jej wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej. Skarżąca zgłaszała następujące okresy zawieszenia i wznowienia działalności gospodarczej:

- zawieszenie – [...].10.2008 r., wznowienie – [...].05.2009 r.

- zawieszenie – [...].10.2009 r., wznowienie – [...].05.2010 r.

- zawieszenie – 1.10. 2010 r., wznowienie – 13.05.2011 r.

W pismach z [...] maja oraz [...] czerwca 2011 r. ZUS wskazał, w oparciu o posiadaną dokumentację, że skarżąca dokonała zgłoszenia do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej w okresach:

- od [...].05. do [...].08.2003 r.,

- od [...].06.2004 r. do [...].09.2006 r. [...].12.2010 r. skorygowano dokumenty wyrejestrowujące wskazując, że zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nastąpiło od [...].08.2004 r.),

- od [...].05. do [...].09.2007 r.,

- od [...].05. do [...].09.2008 r.,

- od [...].05. do [...].09.2009 r.,

- od [...].05. do [...].09.2010 r.,

oraz złożyła deklaracje rozliczeniowe za okres sierpień-wrzesień 2004 r. i lipiec-wrzesień 2006 r. Nie spełnia warunków do objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi z tytułu wykonywania działalności gospodarczej, gdyż zatrudniona jest w pełnym wymiarze czasu pracy w:

- SPZOZ [...] – od [...].01.1999 r. do [...].04.2008 r.,

- [...] Centrum Medycznym – od [...].05.2008 r. do [...].08.2010 r.,

- Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w [...] – od [...].08.2010 r..

Opłaciła składkę na ubezpieczenie zdrowotne za maj-sierpień 2003 r., czerwiec-lipiec 2004 r., lipiec-wrzesień 2006 r., maj-wrzesień 2007 r. i maj-wrzesień 2008 r.

W toku sprawy skarżąca podała natomiast (w piśmie z [...] lipca 2011 r. – data wpływu do organu), że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług gastronomicznych i jest to działalność sezonowa. Wymieniła następujące okresy jej prowadzenia:

- od 05.2003 r. do 08.2003 r.,

- od 06.2004 r. do 07.2004 r.,

- w 2005 r. działalność prowadził mąż,

- od 07.2006 r. do 09. 2006 r.,

- od 05.2007 r. do 09.2007 r.,

- od 05.2008 r. do 09.2008 r.; za "okres faktycznego prowadzenia działalności" opłacane były składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Według organu z wyjaśnień tych, a także z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] lipca 2011 r. o rozpoczęciu przez skarżącą [...] maja 2003 r. działalności gospodarczej i osiąganych w latach 2003-2008 obrotach - na podstawie deklaracji VAT - 7 (w maju 2003 – 1710 zł, w czerwcu 2003 r. - 975 zł, za miesiące od lipca 2003 r. do maja 2004 r. podatnik nie złożył deklaracji VAT-7, w czerwcu 2004 r. - 660 zł, w lipcu 2004 r. - 0 zł, w sierpniu 2004 r. - 6.543 zł, we wrześniu 2004 r. - 550 zł, w październiku 2004 r. - 600 zł, za miesiące od listopada 2004 r. do czerwca 2006 r. podatnik nie złożył deklaracji VAT-7, w lipcu 2006 r. - 11.500 zł, w sierpniu 2006 r. - 0 zł, we wrześniu 2006 r. - 2.960 zł, za miesiące od października 2006 r. do kwietnia 2007 r. podatnik nie złożył deklaracji VAT-7, w maju 2007 r. - 6.223 zł, w czerwcu 2007 r. - 0 zł, w lipcu 2007 r. - 24.870 zł, w sierpniu 2007 r. - 1.350 zł, we wrześniu 2007 r. - 2.130 zł, za miesiące od października 2007 r. do kwietnia 2008 r. podatnik nie złożył deklaracji VAT-7, w maju 2008 r. - 5.327 zł, w czerwcu 2008 r. - 0 zł, w lipcu 2008 r. - 0 zł, w sierpniu 2008 r. - 3.551 zł, we wrześniu 2008 r. - 820 zł, od października 2008 r. do grudnia 2008 r. - 0 zł) nie wynikało w jakim okresie ww. działalność faktycznie była prowadzona. Dlatego organ I instancji wezwał skarżącą do przedłożenia zaświadczenia z urzędu skarbowego o przychodach i kosztach z działalności gospodarczej za lata 2003-2008, a także przedłożenia ksiąg przychodów i rozchodów za ten okres.

Z przedłożonego w tym względzie zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] września 2011 r. wynika, że skarżąca uzyskała:

- w roku 2003 przychód 2685 zł, koszty 3232,23 zł,

- w roku 2004 przychód 8353 zł, koszty 5544,78 zł,

- w roku 2005 przychód i koszty 0 zł,

- w roku 2006 przychód 14460 zł, koszty 16316,91 zł,

- w roku 2007 przychód 34573,44 zł, koszty 21021,95 zł,

- w roku 2008 przychód 9698,17 zł, koszty 10776,66 zł;

nadto z przedłożonych ksiąg przychodów i rozchodów wynika:

- za rok 2003, że skarżąca wykazywała przychody i koszty w maju i czerwcu (przychody 2685 zł, koszty 3232,23 zł)

- za rok 2006, że skarżąca wykazała przychody i koszty w lipcu i wrześniu (przychody 14460 zł, koszty 16316,91 zł)

- za rok 2007, że skarżąca wykazała przychody w maju, lipcu i sierpniu oraz koszty w maju, czerwcu, lipcu i sierpniu (przychody 32443,44 zł, koszty 19555,23 zł).

Następnie organ przytoczył treść przepisów art. 7 ust. 2, art. 7 e ust. 1 pkt 1 i art. 7ba ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej oraz art. 14 ust. 1 i 14a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Podniósł, że zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne w zakresie ubezpieczenia społecznego (a zatem i zdrowotnego) od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia wznowienia wykonywania działalności gospodarczej - w brzmieniu art. 36a ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązującym do 6 marca 2009 r.; od 7 marca 2009 r. przepis ten stanowi, iż zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej.

W stanie prawnym i orzecznictwie obowiązującym do 20 września 2008 r. ubezpieczeniem zdrowotnym objęte były osoby, które spełniały warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, tzn. posiadały stosowne pozwolenia na wykonywanie określonej działalności (jeżeli były wymagane) oraz faktycznie prowadziły tę działalność.

Bez znaczenia dla objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jest to, czy dana osoba posiada również inny tytuł do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym (np. rentę, emeryturę, umowę o pracę). Uzyskanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej powodowało powstanie domniemania głoszącego, że w okresie figurowania w ewidencji działalności gospodarczej działalność faktycznie był prowadzona, co oznacza, że wykazanie usprawiedliwionych przerw w prowadzeniu działalności spoczywało na ubezpieczonej (skarżącej). Organ I i II instancji analizując całokształt zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego nie stwierdził aby skarżąca posiadała jakiekolwiek uzasadnione przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej w okresach: od [...] maja 2003 r. do [...] sierpnia 2003 r., od [...] stycznia 2004 r. do [...] grudnia 2004 r., od [...] lipca 2006 r. do [...] września 2006 r., od [...] stycznia 2007 r. do [...] października 2008 r.

Faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, które nie znalazło odzwierciedlenia w ewidencji działalności gospodarczej, nie powoduje wyłączenia przedsiębiorcy prowadzącego tę działalność z ubezpieczenia zdrowotnego. Jeżeli bowiem przedsiębiorca nie prowadził działalności gospodarczej powinien zadbać o odzwierciedlenie tego faktu w ewidencji działalności gospodarczej. Dla okresu przed 20 września 2008 r. dowód uprawdopodobniający nieprowadzenie działalności gospodarczej może stanowić pisemne zgłoszenie przerwy do ZUS czy urzędu skarbowego lub brak przychodów potwierdzony stosownym zaświadczeniem. Skarżąca takich przerw nie zgłaszała. Przyjmuje się natomiast domniemanie ciągłości wykonywanej działalności gospodarczej w okresie figurowania w ewidencji. Ciągłości nie należy rozumieć jako konieczności wykonywania działalności bez przerwy (np. cały rok, miesiąc), wystarczy zamiar powtarzalności określonych czynności w celu osiągnięcia dochodu. Ubezpieczona (skarżąca) w trakcie postępowania wyjaśniającego przedłożyła księgi przychodów/rozchodów jedynie za lata 2003, 2006 i 2007, przy czym dane te za rok 2007 nie są zgodne z przychodami i kosztami wskazanymi w ww. zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] września 2011 r. Zatem – według organu – wyjaśnienia skarżącej nie są przekonujące; nie znajdują bowiem potwierdzenia w materiale dowodowym.

Decyzja organu II instancji stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła tej decyzji naruszenie przepisów art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i wniosła o uchylenie jej w całości. Według skarżącej w trakcie postępowania wyjaśniła, że prowadzona działalność ze względu na swoją specyfikę (usługi gastronomiczne bez stałego miejsca) ma charakter wyłącznie sezonowy i świadczona jest nad miejscowym jeziorem przy pomocy rodziny, ponieważ jednocześnie skarżąca zatrudniona jest na cały etat na umowę o pracę. W okresie jesienno-zimowym działalność (ta) nie jest prowadzona, ponieważ ze względu na brak turystów nie przynosiłaby żadnych dochodów. Dlatego faktycznie nie była wykonywana. Skarżąca podniosła w szczególności: "Obowiązujące wówczas przepisy dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej nie przewidywały instytucji zawieszenia czasowego prowadzenia działalności. Dlatego też każdorazowo w okresie jesiennym nie dokonywałam wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej, żeby w okresie letnim ponownie nie dokonywać jej zgłoszenia. Była to powszechna praktyka akceptowana przez Oddział ZUS w [...] i Urząd Skarbowy w P.". Na potwierdzenie tego faktu przedłożyła zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] lipca 2011 r. o wysokości obrotów w poszczególnych latach. Zdaniem skarżącej, materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie pozwala jednoznacznie na stwierdzenie, że pomimo formalnego braku wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, nie powstał w stosunku do niej obowiązek ubezpieczeń zdrowotnych, ponieważ zaprzestała faktycznego wykonywania tej działalności w ww. okresach. Skarżąca za błędne uznała stanowisko organu, że decydujący dla wykonywania działalności gospodarczej w znaczeniu prawnym był wpis i wykreślenie działalności z ewidencji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, przywołując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie pod kątem zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Skargę w tej sprawie należało uwzględnić, gdyż Prezes NFZ, który w myśl zasady dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego (art. 15 kpa), skutkiem odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej obowiązany był rozpoznać sprawę na nowo w jej całokształcie, wyjaśniając stosownie do przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa wszystkie istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia okoliczności faktycznoprawne, nie wywiązał się z tego zadania. Utrzymał bowiem w mocy decyzję organu I instancji, która wywołuje uzasadnione wątpliwości co do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i jego oceny w świetle mających zastosowanie przepisów prawa. W kompetencjach Sądu nie leży czynienie ustaleń faktycznych, czy uzupełnianie kontrolowanej decyzji własną oceną przedmiotu sprawy. Sąd może jedynie zbadać/skontrolować ustalenia i oceny poczynione przez organ w kontekście obowiązującego prawa. Jeżeli tych ustaleń i ocen w decyzji brak, kontrola taka jest niemożliwa, a decyzja podlega uchyleniu. Tak też stało się w niniejszej sprawie. Czyniąc w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szerokie skądinąd rozważania i wywody, obejmujące treścią cytaty i interpretacje szeregu przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie, organ nie przełożył tych rozważań i wywodów w niezbędnym zakresie na konkretne okoliczności stanu faktycznego tej sprawy, skutkiem czego w znacznej części nie są one powiązane wprost z jej realiami (nie nawiązują bezpośrednio do tych realiów).

W świetle cytowanych wyżej (por. część historyczną uzasadnienia) przepisów art. 66 ust. 1 lit. c) obowiązującej ustawy o świadczeniach oraz przepisów art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c) poprzedzającej tę ustawę ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (obowiązującej do 30 września 2004 r.), nie budzi wątpliwości podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego osób spełniających warunki do objęcia ubezpieczeniem społecznym lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są (m.in.) osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą. Nadto stosownie do art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu, do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy (tu z tytułu stosunku pracy i z tytułu działalności gospodarczej), składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Wcześniej podobną regulację przewidywały przepisy ustaw poprzedzających wejście w życie ustawy o świadczeniach, a to art. 24 ust. 1 ww. ustawy z 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia i art. 22 ust. 1 ww. ustawy z 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (ta ostatnia ustawa nie ma w tej sprawie zastosowania, gdyż obowiązywała do 31 marca 2003 r., podczas gdy sprawa niniejsza dotyczy działalności gospodarczej skarżącej na przestrzeni okresu od 26 maja 2003 r. do 31 października 2008 r.). Zatem słuszna jest uwaga zaskarżonej decyzji, że bez znaczenia dla objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym jest to czy dana osoba (prowadząca działalność gospodarczą) posiada również inny tytuł do objęcia tym ubezpieczeniem (np. umowę o pracę, rentę czy emeryturę).

Jednak mimo że w świetle powyższego w sprawie zasadnie przesądzona została kwestia podlegania skarżącej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia przez nią pozarolniczej działalności gospodarczej (faktu prowadzenia tej działalności skarżąca co do zasady nie kwestionuje, tylko podnosi jej sezonowość i sprzeciwia się w związku z tym niektórym okresom podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w wymiarach ustalonych przez organ), na tle argumentacji faktycznej zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej nie jest jasne jakie okresy tej działalności winny być objęte tym obowiązkiem. W każdym bądź razie organ odwoławczy (Prezes NFZ), a wcześniej organ I instancji, ustalonych w sprawie, a podważanych w skardze do Sądu, okresów podlegania skarżącej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (szczegółowo sprecyzowanych w decyzji pierwszoinstancyjnej) nie wyjaśnił.

ZUS inicjując postępowanie w sprawie tego obowiązku wskazał ostatecznie (por. pismo z [...] czerwca 2011 r. w aktach administracyjnych), że objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym skarżącej z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej "dotyczy okresu od [...] maja 2003 r. do [...] października 2008 r.", a skarżąca opłaciła składkę na to ubezpieczenie za miesiące:

05 – 08.2003 r.,

06 – 07.2004 r.,

07 – 09.2006 r.,

05 – 09.2007 r.,

05 – 09.2008 r.

Wskazane przez ZUS miesiące opłaconych składek pokrywają się z okresami prowadzenia działalności gospodarczej podanymi przez skarżącą w piśmie z [...] czerwca 2011 r. (w aktach administracyjnych). Akcentując w nim sezonowość tej działalności i fakt równoczesnego pozostawania w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę w służbie zdrowia "co nie pozwalałoby (...) na prowadzenie tej działalności przez cały rok kalendarzowy", skarżąca wskazała, że w związku z tym okres prowadzenia tej działalności "ograniczony został do następujących miesięcy letnich w poszczególnych latach:

od 05/2003 do 08/2003,

od 06/2004 do 07/2004,

(...)

od 07/2006 do 09/2006,

od 05/2007 do 09/2007,

od 05/2008 do 09/2008".

Jednocześnie podniosła, że ówczesne przepisy nie przewidywały zawieszenia czasowego prowadzenia działalności, zaś od dnia wprowadzenia tego zawieszenia (20 września 2008 r.) z możliwości tej korzysta (odpowiednio w latach:

2008 – zawieszenie [...].10, wznowienie [...].05.2009 r.,

2009 – zawieszenie [...].10, wznowienie [...].05.2010 r.,

2010 – zawieszenie [...].10, wznowienie [...].05.2011 r.).

Dysponując tymi informacjami organ I instancji (a za nim organ odwoławczy) po przytoczeniu m.in. danych objętych ww. zaświadczeniami Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] lipca 2011 r. w kwestii rozpoczęcia przez skarżącą działalności gospodarczej i obrotach w latach 2003 – 2008 oraz z [...] września 2011 r. w kwestii przychodów i kosztów działalności za ten okres, danych z ksiąg przychodów i rozchodów za rok 2003, 2006, 2007, jak również treści zastosowanych przepisów prawa i ich interpretacji (wszystko wskazane wyżej w części historycznej uzasadnienia), podał że "analizując całokształt materiału dowodowego nie stwierdził aby ubezpieczona posiadała jakiekolwiek uzasadnione przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej w okresie od dnia [...] maja 2003 r. do dnia [...] sierpnia 2003 r., od dnia [...] stycznia 2004 r. do dnia [...] grudnia 2004 r., od dnia [...] lipca 2006 r. do dnia [...] września 2006 r. oraz od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] października 2008 r.". Konstatację tę powtórzył organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, nie bacząc na to, że nie została ona poparta żadną szczegółową analizą zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego i argumentacji skarżącej. Analizy takiej nie przeprowadził też organ odwoławczy, tak że w szczególności w świetle treści wniosku ZUS, twierdzeń skarżącej, ww. szeroko cytowanych danych objętych pismami Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] lipca i [...] września 2011 r., ksiąg przychodów i rozchodów, nie wiadomo dlaczego organ przyjął takie a nie inne poszczególne okresy podlegania skarżącej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego w przedziale czasowym zakreślonym ww. wnioskiem ZUS (pismo z [...] czerwca 2011 r.), tj. od [...] maja 2003 r. do [...] października 2008 r. Okresy tego obowiązku (ustalone przez organ w decyzji), tj. od [...] maja do [...] sierpnia 2003 r. i od [...] lipca do [...] września 2006 r., są zgodne ze stanowiskiem skarżącej, która podała, iż prowadziła wówczas działalność gospodarczą, jednak analizując uzasadnienie zaskarżonej decyzji i wcześniejszej decyzji pierwszoinstancyjnej w sprawie, nie sposób dociec jak zostały ustalone (w oparciu o jakie konkretnie dane) pozostałe okresy podlegania skarżącej obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, a to od [...] stycznia do [...] grudnia 2004 r. i od [...] stycznia 2007 r. do [...] października 2008 r. Skarżąca przyznała bowiem (oprócz okresów już wyżej wymienionych) prowadzenie działalności gospodarczej od czerwca do lipca 2004 r., od maja do września 2007 r. i od maja do września 2008 r., zaś organy, czyniąc w tej mierze ustalenia odmienne, nie podały z jakich materiałów/dowodów je wywodzą; dodatkowo w sytuacji, gdy w ww. piśmie/wniosku z [...] czerwca 2011 r. ZUS domagał się rozpatrzenia sprawy ubezpieczenia zdrowotnego skarżącej w okresie "od [...].05.2003 r. do [...].10.2008 r." informując przy tym o opłaceniu przez nią składek na to ubezpieczenie za miesiące maj – sierpień 2003 r., czerwiec – lipiec 2004 r., lipiec – wrzesień 2006 r., maj – wrzesień 2007 r. i maj – wrzesień 2008 r. (wskazał również okresy zgłoszenia się skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego w ww. piśmie z [...] maja 2011 r. – m.in. od [...] maja do [...] sierpnia 2003 r., od [...] maja do [...] września 2007 r. i od [...] maja do [...] września 2008 r., informując też o złożeniu przez nią deklaracji rozliczeniowych z tytułu działalności gospodarczej "za następujące okresy: 08 – 09/2004 r., 07 – 09/2006 r."). Przede wszystkim brak jest w kontekście tych wszystkich danych analizy i oceny argumentacji skarżącej objętej ww. pismem z [...] czerwca 2011 r., a także późniejszych pism z [...] lipca 2011 r. i z [...] września 2011 r. (wszystko w aktach administracyjnych), gdzie skarżąca powołuje się (przedstawia organowi) ww. zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] lipca 2011 r. i z [...] września 2011 r. oraz kserokopie księgi przychodów i rozchodów "za okres kiedy prowadzona była działalność gospodarcza". Dane z tych dokumentów są obszernie cytowane w decyzjach organów – I jak i II instancji, jednak bez ich wyczerpującej analizy i podania, w sposób sprecyzowany i konkretny, jakie wnioski z nich wynikają dla treści podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Niewątpliwie taka analiza, dokonana w świetle argumentacji/stanowiska skarżącej, pozwoliłaby odpowiedzieć na pytanie o dane uzasadniające to rozstrzygnięcie we wszystkich jego szczegółach. Bez tego odpowiedź taka, a w konsekwencji sądowoadministracyjna kontrola tego rozstrzygnięcia, nie jest możliwa. Organy cytują bowiem w decyzjach te dokumenty, jednak bez wykazania jak przekładają się objęte nimi dane na poczynione w sprawie ustalenia, których wyrazem są okresy podlegania skarżącej ubezpieczeniu zdrowotnemu szczegółowo w datach wymienione w rozstrzygnięciu, tak że nie wiadomo ostatecznie skąd wynikają.

Konstatacji tej nie podważa uwaga organu odwoławczego, który na tle wzmiankowanych ksiąg przychodów i rozchodów za lata 2003, 2006 i 2007 stwierdził w zaskarżonej decyzji (za organem I instancji), że przychody i koszty za rok 2007 nie są zgodne z przychodami i kosztami za ten rok wykazanymi w zaświadczeniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] września 2011 r.; zatem – według organu – wyjaśnienia skarżącej nie są przekonywujące, albowiem "nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym".

Przede wszystkim, skoro organ analizował dane z ksiąg za lata 2003, 2006 i 2007, a tylko w księdze za rok 2007 stwierdził ww. niezgodność, to wynika z tego, że w pozostałych księgach żadnych niezgodności nie odnotował, a to z kolei prowadzi do wniosku, że księgi te (pozostałe) potwierdzają wyjaśnienia skarżącej. Zatem generalna uwaga organu na temat braku potwierdzenia wyjaśnień skarżącej w zgromadzonym materiale dowodowym, oparta na danych ww. księgi za rok 2007 r. w związku z ww. zaświadczeniem z [...] września 2011 r., nie jest przekonująca, zwłaszcza że organ nie podał na czym konkretnie (w liczbach) owa niezgodność polega i jaka jest skala tej niezgodności, jak również w jaki sposób wpływa ona na ocenę wiarygodności wyjaśnień skarżącej.

Na marginesie powyższego należy odnotować, że skarżąca wskazuje w swoim stanowisku na przerwy w prowadzonej działalności gospodarczej wynikające z jej sezonowości i równoczesnej pracy na etacie w służbie zdrowia, podkreślając że jak tylko wprowadzono (z dniem 20 września 2008 r.) formalną możliwość zawieszania wykonywania działalności gospodarczej, z możliwości tej korzysta zawieszając tę działalność w latach 2008, 2009 i 2010 przez złożenie stosownej informacji w Urzędzie Gminy w G.

Przy ocenie tej argumentacji organ odwoławczy, ponownie rozpoznając sprawę, będzie miał na uwadze potwierdzony fakt tego zawieszania działalności pismem Urzędu Gminy w G. z [...] czerwca 2011 r. i ustali czy okoliczność ta może uzasadniać dodatkowe wnioski odnośnie wiarygodności twierdzeń strony na temat przerw w działalności gospodarczej w okresach, gdy instytucji formalnego jej zawieszania nie było, jednak charakter i uwarunkowania były zbieżne z tymi na jakich działalność tę skarżąca wykonywała pod rządami przepisów przewidujących to zawieszenie. W tej sytuacji należałoby dalej rozważyć, czy nie determinowało to podobnych zachowań skarżącej we wszystkich okresach prowadzenia działalności gospodarczej, tj. zarówno po wprowadzeniu instytucji zawieszania działalności, jak i w okresie wcześniejszym.

W sprawie niniejszej chodzi przede wszystkim o kwestię faktyczną – wyjaśnienie czy skarżąca w rzeczywistości zawieszała (nie prowadziła) działalności gospodarczej we wskazanych przez siebie okresach sprzed wprowadzenia instytucji zawieszania postępowania. Organ odwoławczy (za organem I instancji) uznał, że uzyskanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej powodowało powstanie domniemania prowadzenia takiej działalności, co oznacza, że wykazanie usprawiedliwionych przerw (a więc obalenie tego domniemania) spoczywało na skarżącej, podnosząc następnie, że "analizując całokształt (...) materiału dowodowego" nie stwierdził aby skarżąca posiadała jakiekolwiek uzasadnione przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej (w spornych okresach). Jednakże – w ocenie Sądu – problem tkwi w braku takiej wyczerpującej analizy (o czym już nadmieniono), co uniemożliwia prześledzenie toku rozumowania organu w tym względzie i przesłanek, które legły u jego podstaw. Poza sporem jest, że skarżąca w ewidencji działalności gospodarczej, w ZUS czy w urzędzie skarbowym, żadnych przerw nie zgłaszała, zatem należało ocenić inne okoliczności prowadzenia tej działalności wynikające z twierdzeń skarżącej i zebranej w sprawie dokumentacji podatkowej na temat obrotów, przychodów i kosztów ich uzyskania.

Co do zasady natomiast godzi się zauważyć, że w stanie przepisów prawa mających w tej sprawie zastosowanie (chodzi o okres objęty decyzjami organów), a to w szczególności art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r. i art. 69 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach oraz art. 13 ust. 4 ww. ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń zdrowotnych przedsiębiorca, który nie prowadził działalności gospodarczej powinien zadbać o odzwierciedlenie tego faktu w ewidencji, ale zaniedbanie w tym zakresie nie oznacza, że zaprzestania prowadzenia działalności nie może udowodnić innymi dowodami. Udowodnienie to może w konsekwencji rodzić skutki prawne w sferze podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Reasumując, ocena czy stan faktyczny niewykonywania działalności gospodarczej ma wpływ na podleganie temu obowiązkowi musi być poprzedzona stosownym ustaleniem organu; przy ocenie wykonywania (prowadzenia) tej działalności (w rozumieniu ww. przepisów) należy uwzględnić wszelkie okoliczności sprawy, w tym także zamiar (wolę) osoby prowadzącej działalność gospodarczą oraz jej uwarunkowania (por. również na ten temat orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego/NSA w sprawach II GSK 191/06 i II GSK 179/06). M.in. przerwy w rzeczywistym wykonywaniu działalności gospodarczej bezpośrednio związane z sezonowością, jako istotną cechą tej działalności, mogą być uwzględniane przy stwierdzaniu okresów podlegania/niepodlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Należy zatem zbadać w tej sytuacji czy przerwy te, wskazywane przez skarżącą, były istotą i charakterem prowadzonej działalności jako sezonowej i dlatego działalność ta ze względu na swoje uwarunkowania (w szczególności miejsce wykonywania, zakres i asortyment usług) jest tego rodzaju, że niewątpliwie można uznać obiektywną niemożliwość jej wykonywania przez cały rok.

Mając powyższe na uwadze, w tak przeprowadzonym postępowaniu, organ podejmie ustalenia w kwestii wykonywania działalności gospodarczej przez skarżącą i ustali okresy podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, precyzując je w świetle mających zastosowanie – wyżej szeroko przytaczanych (por. część historyczną uzasadnienia, a przede wszystkim zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji) przepisów prawa.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku.