Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1350/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art.  121 par. 1,  art. 122,   art. 123, art. 125  par. 1 i 2, art. 133 par. 1, art. 187  par. 1, art. 145 par. 2,  art. 200 par. 1, art. 247 par. 1 pkt 3 i 5,
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 3 ust. 4,
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 145 par. 1 pkt 2,  art. 152, art. 200,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie NSA Sylwia Zapalska NSA Jerzy Małecki /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Laura Szukała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2010r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2000r. I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej K. S. kwotę [...] zł ( [...] złotych ) tytułem zwrotu wpisu sądowego; III. wstrzymuje wykonanie decyzji wymienionej w pkt I do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/J.Małecki /-/St. Małek /-/S. Zapalska


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] organ podatkowy - Prezydent Miasta P. - ustalił J.S. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2000 w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż wysokość podatku ustalono na podstawie złożonych przez J. S. informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych.

Dnia [...] grudnia 2005 r. pełnomocnik T. N., wspólny dla wszystkich współwłaścicieli nieruchomości (tj. K. S., S. N., J. S., A. S., B. S. oraz M. K. oraz dla skarżącej K. S.), wniósł w imieniu współwłaścicieli nieruchomości odwołanie od w/w decyzji wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania datowanym na [...] grudnia 2009 r. (k. 17 i k. 18 akt sprawy administracyjnej). W odwołaniu pełnomocnik odwołujących się zarzucił organowi, iż naruszył art. 5 i 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o opłatach i podatkach lokalnych i uchwałę Rady Miasta Poznania Nr XXVI/303/99 z dnia 14 grudnia 1999 r., ponieważ uchwała ta, będąca podstawą poboru podatku od nieruchomości, utraciła moc prawną z dniem 1 stycznia 2002 r. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, naruszono też art. 68 § 1 Ordynacji Podatkowej, stanowiący, iż zobowiązanie podatkowe (o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2) nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, albowiem decyzję doręczono każdemu z prawnych właścicieli po upływie 3 lat od dnia 31 grudnia 2000 r. Pełnomocnik odwołujących się zarzucił skarżonej decyzji także istotne naruszenie przepisów art. 120, art. 121 § 1, art. 124, art. 125, art. 180 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji Podatkowej, ponieważ zaniechano wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i bezprawnie zawyżono podatek. Zgodnie z wyliczeniami pełnomocnika odwołujących się, powinni oni płacić podatek za [...] m2, a nie za [...] m2, gdyż [...] m2 zajmuje obecnie A. R. w P., która użytkuje ten grunt bezprawnie i chce go przejąć na zasadzie zasiedzenia.

Pełnomocnik współwłaścicieli nieruchomości wskazał na postępowanie toczące się w tej sprawie przed Sądem Rejonowym w Poznaniu - sygn. akt III Ns 1141/04/8.

Nadto, w ocenie pełnomocnika odwołujących się, "nie dopełniono obowiązku wyjaśnienia zasadności swoich przesłanek, nie działano szybko i wnikliwie oraz nie prowadzono postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych". Pełnomocnik odwołujących się stwierdził też rażące naruszenie ustawy wywłaszczeniowej, ponieważ powyższe nieruchomości, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego z siedzibą w P. przy ul. L. [...] o powierzchni [...] ha, gdzie mieścił się dom mieszkalny oraz zabudowania gospodarskie, po wszczęciu postępowania wywłaszczającego w kwietniu 1975 r. przez Zarząd Gospodarki Terenami Miasta P. w oparciu o art. 9 ustawy z dnia 13 marca 1958 r. nie nadawały się do racjonalnego użytkowania na cele dotychczasowe. W ocenie pełnomocnika odwołujących się, Zarząd Miasta miał obowiązek wywłaszczyć pozostałe grunty, gdyż straciły one swoje pierwotne przeznaczenie. Gwarantował to - zdaniem pełnomocnika - art. 5 pkt 2 cytowanej ustawy, zgodnie z którym na żądanie właściciela wywłaszczenie powinno objąć całą nieruchomość, a takowe żądanie zostało złożone przez M. M. S.

Organ podatkowy I instancji nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska w trybie samokontroli i dnia [...] grudnia 2005 r. przekazał sprawę do rozpatrzenia SKO.

Organ podał, iż nieruchomość położna przy ul. N. nie była opodatkowana do czasu przeprowadzania kontroli podatkowej przez pracowników Oddziału Kontroli Podatkowej i Analiz Urzędu Miasta P. Na podstawie informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych z dnia [...] marca 2004 r. Prezydent Miasta P. decyzjami z dnia [...] marca 2004 r. wymierzył J. S. podatek od nieruchomości za lata 1999-2002. J. S. - współwłaściciel nieruchomości - złożył "w zastępstwie" zmarłego J. S. odwołanie od decyzji za lata 1999 -2002. W dniu [...] listopada 2005 r. organ odwoławczy stwierdził w formie postanowień niedopuszczalność odwołań. Na podstawie protokołu kontroli nr [...] oraz informacji o nieruchomości z dnia [...] marca 2005 r. Prezydent Miasta P. w dniu [...] lutego 2005 r. wymierzył podatek od nieruchomości położonej przy ul. [....] za lata 2000-2001. Organ podatkowy podał, iż decyzje zostały wysłane do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Wysokość podatku od nieruchomości organ ustalił na podstawie złożonej informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych. Organ podatkowy podał, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) Rada Miasta P., korzystając ze swoich uprawnień, uchwalała corocznie nowe stawki podatku od nieruchomości, które nie tracą swojej mocy w odniesieniu do konkretnych lat, odnośnie do których zostały uchwalone. Organ wskazał na art. 68 § 2 pkt 1 Ordynacji Podatkowej, zgodnie z którym "jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, zobowiązanie podatkowe (...) nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie lat 5, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy". Zgłoszenie faktu pociągającego za sobą konieczność uiszczenia podatku nastąpiło dopiero po przeprowadzonej przez organ podatkowy w 2004 r. kontroli podatkowej nieruchomości. W świetle powyższych argumentów organ podatkowy wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonych decyzji jako całkowicie zasadnych.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu podatkowego. Adresatami powyższej decyzji SKO uczyniło: S. N., K. S., A. S. i K. S. reprezentowanych przez T. N. W aktach administracyjnych brak dowodu doręczenia decyzji organu odwoławczego pełnomocnikowi. W uzasadnieniu Kolegium podało, iż wniesione odwołanie było nieuzasadnione, a organ I instancji prawidłowo dokonał wykładni przepisów i wydał decyzję zgodną z prawem. Odnosząc się do zarzutu oparcia decyzji na uchylonej uchwale Rady Miasta P., Kolegium stwierdziło, iż uchwały Rady Miasta nie tracą swojej mocy w odniesieniu do konkretnych lat, odnośnie do których zostały uchwalone. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 68 § 1 Ordynacji Podatkowej, Kolegium podało, iż zobowiązanie podatkowe powstało, gdyż decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Co do wysokości podatku, to w ocenie Kolegium został on ustalony w oparciu o informacje J. S., który w roku, którego dotyczy skarżona decyzja, był właścicielem nieruchomości. Ewentualne późniejsze nabycie części gruntu przez osobę trzecią nie ma - zdaniem Kolegium - znaczenia dla rozstrzygnięcia, jeżeli nabycie nastąpiło w roku podatkowym, którego dotyczy decyzja. W ocenie Kolegium, argument podniesiony przez pełnomocnika odwołujących się dotyczący rażącego naruszenia ustaw wywłaszczeniowych jest bez znaczenia prawnego.

W aktach sprawy administracyjnej brak dowodów doręczenia decyzji [...] komukolwiek, w tym również w szczególności skarżącej K. S.

Dnia [...] listopada 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęła skarga na decyzję SKO w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2008 r., sygn. akt [...] w której skarżąca K. S. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, iż decyzja ta stanowi rażące naruszenie prawa poprzez przyjęcie, że przedmiotem rozpatrzenia przez Kolegium były nigdy nie wydane decyzje w przedmiocie podatku od nieruchomości. Skarżona decyzja dotyczyła wymiaru podatku od nieruchomości wobec J.S. nie dotyczyła natomiast nie wydanych decyzji wymiarowych wobec S. N., skarżącej K. S., K. S. oraz A. S., które nie mogły podlegać rozpatrzeniu przez SKO, albowiem nigdy ich nie wydano. Skoro SKO odnosi się do nie wydanych decyzji, to nie może ich utrzymywać w mocy, albowiem niewiadoma jest ich treść i adresat. Utrzymanie w mocy nie wydanych decyzji nie jest przewidziane ani przez k.p.a., ani też przez inne przepisy obowiązujące w Polsce - nie wiadomo, jakie zobowiązanie miałoby być wykonane, a nade wszystko - egzekwowane.

Dnia 10 sierpnia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęła odpowiedź SKO na skargę (z datą 6 sierpnia 2008 r., k. 45-47 akt), w której SKO wniosło o oddalenie skargi i zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę SKO podało jedynie, iż istota zarzutu skarżącej sprowadza się do tego, że jej zdaniem Kolegium utrzymało w mocy nieistniejącą decyzję, tymczasem decyzja została wydana przez uprawnione do tego organy w przepisanej prawem formie. Zdaniem Kolegium, całość postępowania odwoławczego została przeprowadzona prawidłowo, a wydana decyzja nie jest obarczona wadą nieważności. Przedmiotem rozpoznania była decyzja ustalająca S. N., K. S., A.S. i K. S. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2001 r. w kwocie [...] zł.

Na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. skarżąca wyjaśniła, że K. S. nie żyje od ponad roku i że jest jej wiadome, iż jego spadkobiercami są jego dzieci. Wobec powyższego w dniu 17 listopada 2009 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dnia 1 grudnia 2009 r. postępowanie podjęto z urzędu zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 w/w ustawy, po nadesłaniu postanowienia Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 27 sierpnia 2008 r. o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym w dniu [..]maja 2008 r. K. S.

Pismem z 2 lutego 2010 r. SKO w Poznaniu w odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu z dnia 21 stycznia 2010 r. poinformowało, iż: nie jest w posiadaniu dowodu doręczenia decyzji SKO z [...] sierpnia 2008 r., nr [...] T. N.; decyzja Kolegium nie została skierowana do B. S. i M. K. wskutek błędu sprawozdawcy, który sporządzał decyzję; Kolegium nie miało informacji o śmierci K. S.; pełnomocnik stron T. N. nie został wezwany przez Kolegium w trybie art. 200 Ordynacji Podatkowej do wypowiedzenia się w sprawie zebranego przez organ odwoławczy materiału dowodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu nie udzieliło natomiast odpowiedzi dlaczego nie uwzględniło jako adresata decyzji J. S., który był adresatem decyzji organu pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga okazała się zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziła Sąd do wniosku, iż nie jest ona zgodna z przepisami obowiązującego prawa.

Zarówno skarżona decyzja, jak i całe postępowanie administracyjne w sprawie obarczone są szeregiem rażących naruszeń procesowego prawa podatkowego skutkującego nieważność skarżonej decyzji.

Pierwotną decyzję wydano również wobec osoby nieżyjącej – J. S.. Słusznie podnosi w skardze skarżąca, iż nie jest dopuszczalne prawem wydanie decyzji wobec osoby nieżyjącej, jakkolwiek powołane przez skarżącą w sposób ogólny przepisy k.p.a. nie znajdują zastosowania w sprawie podatkowej, w której właściwym aktem prawnym znajdującym zastosowanie jest ustawa z dnia 29 sierpnia1997 r. - Ordynacja Podatkowa (tekst jednolity: Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zmianami). Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 133 § 1 o.p., stroną w postępowaniu podatkowym może być podatnik bądź jego następcy prawni; o.p. nie przewiduje, aby stroną postępowania mógł być nieżyjący podatnik, nie zaś jego prawni następcy.

Zgodnie z tezą wyroku NSA w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 534/08, LEX nr 526492, "O tym, do kogo decyzja jest skierowana, decyduje nazwa strony umieszczona w tej decyzji". Skoro zaś decyzję skierowano do osoby (nieżyjącej), niebędącej stroną w sprawie, to była ona obarczona wadą nieważności, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej (tak: zd. 1. tezy 5. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2009 r., I S.A./Po 1398/08). W wyroku z dnia 7 kwietnia 2009 r., I SA/Łd 1044/08, LEX nr 512092, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, stwierdził, iż: "Prowadzenie postępowania wobec osoby nieżyjącej i następnie określenie obowiązków prawnych stronie po jej śmierci jest rażącym naruszeniem prawa i powodem stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 o.p.". Dlatego pierwotna decyzja organu podatkowego I instancji została wycofana z obrotu prawnego, gdyż jej adresatem był zmarły [...] marca 2004 r. J. S.

Decyzję organu I instancji z dnia [...] listopada 2005 r. skierowano wyłącznie do J. S., który był tylko jednym z wielu współwłaścicieli nieruchomości, co do której wydano decyzję wymiarową. Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 9.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 ze zm.) jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność dwóch lub więcej podmiotów, obowiązek podatkowy od tej nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Pozostali współwłaściciele zostali jedynie potraktowani jako osoby otrzymujące ową decyzję. Wszystkie one jednak wniosły odwołanie za pośrednictwem wspólnego pełnomocnika.

Organ odwoławczy - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu -naruszył przepis art. 145 § 2 Ordynacji Podatkowej poprzez niedoręczenie decyzji wydanej wskutek odwołania pełnomocnikowi stron, który do odwołania załączył pełnomocnictwo w formie aktu notarialnego Rep. [...] (k. 19-22 akt sprawy administracyjnej), sporządzone w dniu [...] października 2004 r. przed notariuszem K. H.-M. w P. Aktem tym T. N. otrzymał pełnomocnictwo do reprezentowania następujących mocodawców:

– K. S., S. N., J. S., A. S. i K. S., którzy wyjaśnili, iż są współwłaścicielami zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej w P. (obręb W., woj. w..), stanowiącej działkę nr [...] (mapa [...]), [...] , [...], [...] (mapa [...]) o łącznej powierzchni [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w Poznaniu prowadzi księgę wieczystą kw nr [....], którą nabyli na podstawie dziedziczenia po M. S. stwierdzonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 22 sierpnia 1996 r.;

– B.S. i M. K., które wyjaśniły, iż udziały w powyższym prawie nabyły na podstawie dziedziczenia po J. A. S., stwierdzonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 28 września 2004 r., (sygn. akt III Ns 525/04/1),

w szczególności do reprezentowania w/w mocodawców we wszelkich sprawach związanych z opisaną wyżej nieruchomością.

Brak jest w aktach sprawy administracyjnej dowodu doręczenia decyzji SKO pełnomocnikowi stron postępowania. Tymczasem, w świetle wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 19 lutego 2009 r., I SA/Wr 969/08, LEX nr 489823, obowiązek organu doręczania pism pełnomocnikowi istniał od momentu, w którym dokument pełnomocnictwa został organowi doręczony - tj. od dnia 8 grudnia 2005 r. Naruszenie przez organ odwoławczy przepisu art. 145 § 2 Ordynacji Podatkowej poprzez niedoręczenie decyzji pełnomocnikowi stron postępowania stanowi o rażącym naruszeniu prawa.

Zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy naruszyły przepis art. 125 § 1 i § 2 Ordynacji Podatkowej. Zgodnie z powołanymi przepisami, organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, zaś sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwiane niezwłocznie. Biorąc pod uwagę terminy, w jakich w niniejszej sprawie zapadały poszczególne decyzje, nie może być mowy o działaniu szybkim czy niezwłocznym, ani też - mimo liczonego w latach czasu, jaki upłynął do wydania decyzji zarówno przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy - o działaniu wnikliwym. "Obowiązek podejmowania działań wnikliwych wprost nawiązuje do zasady prawdy obiektywnej (art. 122 o.p.). Chodzi tu o wyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa" (Komentarz do art. 125 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U.05.8.60), [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III, stan prawny: 2009.06.01). Zatem, nie dotrzymując obowiązku działania wnikliwego, zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy dopuściły się również naruszenia przepisu art. 122, jak i 187 § 1 o.p., mimo iż z przepisów tych wynika, iż "Obowiązek dowodzenia w postępowaniu podatkowym spoczywa na organie podatkowym" (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 21 sierpnia 2009 r., III SA/G 340/09, LEX nr 526468).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wydając skarżoną decyzję, dopuściło się również naruszenia art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowiącego, iż przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 maja 2008 r., III SA/Wa 306/08, LEX nr 489488, "Przepis art. 200 § 1, zawierający konkretyzację normy ujętej w art. 123 Ordynacji podatkowej, stanowi procesową gwarancję realizacji uprawnień strony postępowania podatkowego w zakresie jej pełnego udziału w tym postępowaniu. Udział ten oraz możliwość wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego stanowią formę, w jakiej może nastąpić obrona interesu strony przed wydaniem decyzji podatkowej, także jeśli nie zgromadzono w tej fazie postępowania nowego materiału dowodowego. Nawet bowiem gdy w postępowaniu odwoławczym nie doszło do zgromadzenia jakichkolwiek nowych dowodów lub materiałów w sprawie, organ odwoławczy przed wydaniem decyzji musi dokonać własnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego i prawnego sprawy". Potwierdził to wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 marca 2009 r., I SA/Lu 52/09, LEX nr 489299, w tezie pierwszej którego Sąd stwierdził, iż "Obowiązek wynikający z art. 200 Ordynacji podatkowej adresowany jest do organu odwoławczego, także wówczas, gdy organ drugiej instancji nie prowadzi żadnego postępowania dowodowego. Ustawodawca stanowiąc o materiale dowodowym zebranym w sprawie, jednoznacznie więc ustalił, że pojęcie "materiału dowodowego zebranego w sprawie" swoim zakresem obejmuje zarówno materiał zebrany przed organem pierwszej jak i drugiej instancji"

"Art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, w szczególności jako element wykonania unormowania art. 123 § 1 cyt. ustawy przewiduje niewątpliwie swoiste prawo strony "do ostatniego słowa", przez co należy rozumieć nie tylko prawo do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, lecz również prawo do zajęcia stanowiska w postępowaniu dowodowym i możliwości obrony swych racji w ostatniej fazie postępowania podatkowego, tuż przed wydaniem decyzji przez organ podatkowy. W ramach uprawnień zagwarantowanych art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej stronie przysługuje prawo zgłaszania wniosków dowodowych na każdym etapie postępowania" (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 24 października 2007 r., I SA/Ke 374/07, LEX nr 471371).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w tezie 4. wyroku z dnia 15 października 2008 r., I SA/Go 283/08, LEX nr 501342, orzekł, iż "Legislacyjnym uzasadnieniem prawnego bytu instytucji procesowej wynikającej z art. 200 § 1 O.p. jest zagwarantowanie przebiegu postępowania w ten sposób zapobiegający wydaniu decyzji opartej na dowodach podatnikowi nieznanych, bądź takich do których strona nie mogła się odnieść. Celem tej instytucji jest zredukowanie wynikającego z inkwizycyjnego charakteru postępowania podatkowego ryzyka zapadnięcia w sprawie rozstrzygnięcia z punktu widzenia podatnika arbitralnego, wydanego w następstwie procedury dla strony zaocznej bez poznania przez organy refleksji strony co do treści jak i sposobu przeprowadzenia dowodów. W konsekwencji uzasadnione jest stwierdzenie, że możliwość zapoznania się i odniesienia co całości materiału dowodowego, tak jak prawo do czynnego uczestnictwa w czynnościach postępowania stanowi podstawową gwarancję wpływania na bieg postępowania i podjęcia obrony przez stronę w postępowaniu podatkowym".

Gdyby organ odwoławczy wezwał pełnomocnika współwłaścicieli do wypowiedzenia się w trybie art. 200 o.p., to być może nie doszłoby do wydania decyzji adresowanej do zmarłego K. S. i nie pominięto by innych współwłaścicieli.

Poza wskazanymi wyżej wadami skarżonej decyzji organu odwoławczego i uchybieniami postępowania, organ odwoławczy wyjaśnił, iż nie została ona skierowana ponadto do B. S. i M. K. jako współwłaścicieli wskutek błędu sprawozdawcy, który sporządzał decyzję, tym samym, decyzja nie została doręczona niektórym stronom postępowania. Skarżona decyzja została zatem wydana z rażącym naruszeniem prawa. Na tej podstawie, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy stwierdza nieważność takiej decyzji ostatecznej, która wydana została z rażącym naruszeniem prawa. "Rozstrzygnięcie w sposób odmienny w stosunku do różnych podatników w analogicznym stanie faktycznym i prawnym jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa oraz zasadą zaufania obywateli do organów państwa (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej)" (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 15 lipca 2009 r. , III SA/Po 60/09, LEX nr 515086).

Całe postępowanie prowadzono zatem w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, naruszając tym samym przepis art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w tezie 1. wyroku z dnia 1 lipca 2009 r., I SA/Po 410/09, LEX nr 512808, "Postępowanie budzące zaufanie do organów podatkowych to postępowanie staranne i merytorycznie poprawne". Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 2009 r., I FSK 57/08, LEX nr 530434, orzekł natomiast, iż "Zasada zaufania wyrażona w art. 121 § 1 o.p nie może być rozumiana jako konieczność wydawania decyzji sprzecznych z obowiązującym prawem i powielających poprzednie błędy", stąd niedopuszczalne było utrzymanie w mocy skarżonej decyzji obarczonej – jak już wskazano wcześniej – nieważnością przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu.

Wobec tak licznych i ważkich uchybień proceduralnych popełnionych przy wydawaniu skarżonej decyzji, skutkujących jej nieważnością, przedwczesne było orzekanie, czy podatek od nieruchomości został ustalony w prawidłowej, czy też w zawyżonej wysokości.

W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.").

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

O wykonalności zaskarżonego aktu Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p. s.a.

/-/J. Małek /-/S. Zapalska /-/J. Małecki

LF