Wyrok NSA, sygn. akt FSK 2164/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-09-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatki inne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174, art. 183 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędziowie NSA Grzegorz Borkowski (spr.), Jan Grzęda, Protokolant Magdalena Gródecka, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2005 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Kopalni Wapienia "M." S. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2004 r. sygn. akt III SA 1892/02 w sprawie ze skargi Kopalni Wapienia "M." S. A. na decyzję Ministra Finansów z dnia 11 czerwca 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania dotacji do nawozów sztucznych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem Sąd oddalił skargę Kopalni "M." na decyzję Ministra Finansów utrzymującą w mocy decyzję Izby Skarbowej w K. o odmowie udzielenia dotacji do nawozów wapniowych za rok 1998 w kwocie 142.033,08 zł.

Sąd podzielił stanowisko zawarte w uzasadnieniach obu decyzji, że chociaż nie może być dowolności w przyznawaniu dotacji, to dotacje zarówno pod rządami Prawa budżetowego jak i ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych /Dz.U. nr 155 poz. 1014 ze zm./, nigdy nie były "świadczeniem obowiązkowym" na rzecz producentów tych nawozów. W przypadku niespełnienia przez przedsiębiorcę ubiegającego się o dotacje, łącznie wszystkich warunków określonych w obowiązujących przepisach, Izba Skarbowa obowiązana była odmówić udzielenia dotacji.

Wynika to zarówno z brzmienia przepisu art. 19a ustawy z dnia 5 stycznia 1991 r. - Prawo budżetowe jak też z przepisów rozporządzenia MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r./par. 34/. Obowiązujące na rok 1998 zasady i tryb udzielania dotacji do nawozów wapniowych określone w rozporządzeniu MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r. nie przewidywały odstępstw od ich stosowania nawet w przypadku niespełnienia przez producenta nawozów tylko jednego z wymogów określonych w tych przepisach. Oznacza to, iż dotacja mogła być udzielona wyłącznie w przypadku, gdy przedsiębiorca ubiegający się o dotacje spełnił łącznie wszystkie warunki, o których mowa w rozdziale 8 rozporządzenia MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r.

Ani Izba Skarbowa ani Minister Finansów nie posiadali upoważnienia do stosowania jakichkolwiek odstępstw od obowiązujących przepisów w zakresie udzielania dotacji na dofinansowanie z budżetu nawozów wapniowych.

Obowiązek wykazania spełnienia warunków uprawniających do uzyskania dotacji spoczywał na jednostce ubiegającej się o dotację. To ona winna była okazać prawidłową i kompletną dokumentację zawierająca dane i spełniającą wymogi określone w par. 36 rozporządzenia MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r. Jak wynika z materiałów zebranych w sprawie część dokumentów, złożonych przez Kopalnię wymogów tych nie spełniała. Uwagi Izby Skarbowej w K. co do wadliwości dokumentacji złożonej przez skarżącą zostały utrwalone w piśmie stosownie do art. 67 par. 1 Kpa i znane były skarżącej. Wymienione zostały także w uzasadnieniu decyzji /str. 3-5/. Sąd nie podziela poglądu strony, że uzasadnienie decyzji powinno zawierać szczegółowy opis każdego stwierdzonego błędu w każdej z dziesiątek złożonych faktur. Dokumentacja zebrana w sprawie obejmuje kilka tomów dokumentów sporządzonych i złożonych przez skarżącą, w których na piśmie utrwalono stwierdzone błędy i uzasadniono jakich wymogów rozporządzenia nie spełniają. W składanych pismach skarżąca nie kwestionuje merytorycznej wartości tych ustaleń; podnosi wyłącznie zarzuty formalne dotyczące kompletności uzasadnienia decyzji. Nie przedkłada też żadnych twierdzeń, ani dowodów, z których wynikałoby, że dokumenty zakwestionowane przez Izbę Skarbową sporządzone zostały zgodnie z wymogami prawa i ustalenia te są niezgodne ze stanem faktycznym. Ponadto tego rodzaju zarzut mógłby stanowić podstawę do uchylenia decyzji, tylko wtedy, gdyby brak szczegółowości uzasadnienia mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takiego związku Sąd w niniejszej sprawie nie stwierdził.

Sąd podziela także stanowisko Izby Skarbowej i Ministra Finansów, iż w prowadzonym postępowaniu w sprawie przyznania dotacji nie były one związane stwierdzeniami zawartymi w wyrokach sądów cywilnych dotyczącymi oceny prawidłowości przedłożonej przez skarżącą dokumentacji uprawniającej do otrzymania dotacji.

Unormowana w art. 365 par. 1 Kpc moc wiążąca prawomocnego wyroku dotyczy związania treścią sentencji, a nie uzasadnienia, zawierającego prezentację przeprowadzonych dowodów i ocenę ich wiarygodności /zob. np. wyrok SN z 23 maja 2002 r. IV CKN 1073/00/. Sentencja tych wyroków nie dotyczyła orzeczenia o uprawnieniach kopalni do otrzymania dotacji, a jej zobowiązań w zakresie zapłaty należności kontrahentom.

Ustalanie uprawnień do otrzymania dotacji nie należy do właściwości sądów powszechnych i dlatego Izba Skarbowa mogła dokonać oceny przedłożonych dokumentów w granicach swobodnej oceny dowodów bez związania ustaleniami wyroków sądów powszechnych.

Sąd nie stwierdził także w niniejszej sprawie naruszenia obowiązku dostosowania nowego orzeczenia do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2001 r. III SA 1275/00.

Sąd nie podziela także poglądu skarżącej, która przyznając, że dokumentacja była wadliwa próbuje wywieść swoje prawo do dotacji z faktu otrzymania dotacji na podstawie podobnie wadliwej dokumentacji we wcześniejszych okresach. Organy państwa nie mogą przerzucać na obywateli czy inne podmioty prawa skutków własnych błędów, ale nie oznacza to, że podmioty te mają prawo domagać się nienależnych korzyści na zasadzie analogii do nieprawidłowo zaakceptowanych wcześniej nienależnych uprawnień.

Biorąc pod uwagę powyższe, z powodu niestwierdzenia naruszeń prawa stanowiących o wadliwości decyzji w stopniu uzasadniającym jej uchylenie Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 152 poz. 1270/ oddalił skargę.

Od powyższego wyroku Kopalnia wniosła skargę kasacyjną nazwaną "kasacja" zarzucając:

1/ uchylenie się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego od obowiązku wynikającego z art. 107 par. 3 Kpa dot. uzasadnienia podstawy faktycznej i prawnej wszystkich poszczególnych przypadków sprzedaży nawozów wapniowych producentom rolnym, co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji, że uzasadnienie decyzji operuje przykładami i ogólnikami;

2/ obrazę par. 35 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 11 maja 1998 r. w sprawie wysokości stawek dotacji dla rolnictwa oraz szczegółowych zasad i trybu ich udzielania w 1998 r. /Dz.U. nr 71 poz. 461/ polegającą na uznaniu, że rozliczenie dotacji może być dokonane grupowo na podstawie dokumentów jednostek handlowych, które sprzedawały nawozy producentom rolnym podczas, gdy cyt. przepis wymaga dla rozliczenia dotacji dokumentów dotyczących sprzedaży nawozów poszczególnym producentom rolnym;

3/ obrazę art. 123 par. 1 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 29 sierpnia 1999 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ polegającą na uniemożliwieniu Kopalni udziału w postępowaniu przed Izbą Skarbową w K. celem zajęcia stanowiska odnośnie zebranych dowodów i materiałów dot. odmowy przyznania dotacji do nawozów;

4/ naruszenie zasady wynikającej z art. 265 par. 1 Kpc polegającej na uznaniu, że prawomocne wyroki Sądu w Białymstoku i Lublinie nie są wiążące pomimo, że orzeczono je w sprawach cywilnoprawnych objętych niniejszym sporem

i wnosząc o uchylenie wyroku oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu tej skargi podniesiono, że w niniejszej sprawie orzekał już wcześniej Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 5 września 2001 r. III SA 1375/00 stwierdził, iż Minister Finansów oraz Izba Skarbowa w K. naruszyły prawo, odmawiając przyznania dotacji do nawozów wapniowych, gdyż niezachowały wymogów przewidzianych dla decyzji administracyjnych.

Wydane w następstwie tego wyroku kolejne decyzje Izby Skarbowej oraz Ministra Finansów /będące przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji/ - nie różnią się od poprzednich. Zawierają grupowe rozliczenia dokumentacji jednostek handlowych, które sprzedawały nawozy rolnikom a nie dokumenty dotyczące sprzedaży nawozów rolnikom.

Dopiero "po sprzedaży nawozów producentom rolnym do wysiewu na użytkach rolnych i gruntach pod stawami" - przysługuje dotacja.

Rozliczenie winno więc dotyczyć producentów rolnych, a nie jednostek handlowych /par. 35 rozporządzenia MRiGŻ z dnia 11 maja 1998 r. cyt. na wstępie/.

W dotychczasowym postępowaniu sądowym wyraża się pogląd, iż analiza wszystkich przypadków sprzedaży nie jest potrzebna. Na dowód tezy, że dokumentacja sprzedaży jest prawidłowa, wystarczają przykłady ogólniki.

Tymczasem w objętym postępowaniu administracyjnym przedmiocie wydane zostały prawomocne wyroki przez Sądy w Białymstoku i Lublinie, które w oparciu o te same przepisy, na podstawie których przyznawane są dotacje dokonały szczegółowej analizy faktycznej i prawnej każdego przypadku sprzedaży producentom rolnym i uznały, że dokumentacja przedstawiona przez rolników była prawidłowa.

Dokumentacja ta zdaniem Sądu była wystarczająca dla przyznania dotacji przez Izbę Skarbową. Stanowisko swoje ww. Sądy niezależnie od siebie szczegółowo i w sposób przekonywujący przedstawiły.

Niezrozumiałym jest więc przewrotne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że jeżeli dotacje były przyznawane błędnie, to nie należy takich przypadków powielać. Stan faktyczny w niniejszej sprawie wskazuje wręcz coś przeciwnego. Taka sama dokumentacja jak w sprawach objętych wyrokami sądowymi, została sporządzona we wszystkich innych przypadkach sprzedaży nawozów rolnikom.

Należy stwierdzić, że Kopalnia Wapienia "M." wyprodukowała nawozy, co do których przysługiwała dotacja i sprzedawała je producentom rolnym.

Nikt z producentów nie wnosił żadnych roszczeń z tytułu jakości i ilości sprzedanych nawozów. Brak przyznania dotacji z powodu rzekomych i nie udokumentowanych uchybień przyniósł tylko niepowetowaną szkodę w majątku Kopalni.

Kopalnia zwraca wreszcie uwagę na kolejne naruszenie przepisów proceduralnych a mianowicie braku w aktach dot. przyznania dotacji dowodów zawiadomienia jej o zgromadzonych dokumentach i materiałach w celu zaznajomienia się i zajęcia odpowiedniego stanowiska /art. 123 w zw. z art. 126 Ordynacji podatkowej/.

Uchybienia te miały niewątpliwie istotny wpływ na treść wydanych decyzji.

Minister Finansów nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną ani nie złożył żadnego wniosku co do sposobu jej załatwienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Obowiązkiem autora skargi jest przedstawienie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych naruszonych przez Sąd zaskarżonym wyrokiem i wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja przepisów prawa materialnego, bądź opisanie istotnego wpływu naruszenia przepisów prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd.

W skardze nie powołano w ogóle art. 174 p.p.s.a. nie wskazano również, które zarzuty mają procesowy, a które materialnoprawny charakter. Co więcej - zarzuty naruszenia przepisów procesowych /pkt 1 i 3/ odniesiono do dwóch procedur /Kpa i Ordynacja podatkowa/, z których żadna nie znajduje zastosowania przed sądami administracyjnymi.

Nie wiadomo dlaczego Autor skargi kasacyjnej przypisał Sądowi I instancji pogląd przedstawiony w zarzucie nr 2 skoro w uzasadnieniu wyroku par. 35 cyt. rozporządzenia nie tylko nie interpretowano ale nawet nie wymieniono. Jeżeli, jak wynika z zarzutu nr 4 Sądy powszechne orzekały "w sprawach cywilnoprawnych objętych niniejszym sporem" to oznacza, że rozstrzygały spór o dotacje. Jest to oczywiste nieporozumienie. Rozstrzygnięcie sporu cywilnego wynikające ze stosunku obligacyjnego pozostaje, jak to trafnie podniósł Sąd I instancji, bez wpływu na ocenę uprawnienia skarżącej do otrzymania dotacji, którego nie regulują zastosowane przez Sąd powszechny przepisy Kodeksu cywilnego.

Tak zredagowana skarga kasacyjna nie dała Sądowi II instancji możliwości skontrolowania zaskarżonego wyroku w aspekcie przesłanek określonych w art. 174 p.p.s.a. w sytuacji, gdy Sąd ten rozpoznaje sprawę w granicach tej skargi /art. 183 par. 1 p.p.s.a./.

Mając powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji.