Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2592/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 16, 156
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 1, 2, 3, 15, 23, 19, 16, 17, 18
journal: Dz.U. 1961 nr 18 poz 94
law: Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadzie i trybie wywłaszczania nieruchomości - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk (spr.) WSA Tadeusz Nowak Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K. Ś., A. S., K. S., K. M., K. Z., J. T. oraz M. Ś. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 1967 r. znak [...] Prezydium Rady Narodowej miasta P. orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącej współwłasność M. S.. A. S. i J. Ś.

Pismem z dnia 28 kwietnia 2010 r. K. Ś. wystąpiła do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia [...] marca 1967 r. znak [...]. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zakwestionowano niezbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia, brak biegłych na rozprawie oraz oparcie się na opinii sporządzonej przez ubiegającego się o wywłaszczenie. Podniesiono, że decyzję winno wydać Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, a nie Prezydium Rady Narodowej ni. P., wniosek o wywłaszczenie nie spełniał ustalonych wymogów, rozprawa została wyznaczona bez zachowania ustawowych terminów.

Rozstrzygnięciem z dnia [...] września 2012 r. znak [...] Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej orzekł, iż organem właściwym do rozpatrzenia wniosku z dnia 28 kwietnia 2010 r. jest Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Decyzją z dnia [...] maja 2013r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej miasta P. z dnia [...] marca 1967 r. znak [...]. W uzasadnieniu wskazał, że w orzeczeniu z dnia [...] marca 1967 r. Prezydium Rady Narodowej m. P. jako organ administracji państwowej przewidywał w swym planie na lata 1967/68 budowę zakładu usługowo-produkcyjnego dla Związku [...] w P. Niezbędność wywłaszczenia na wskazany cel została potwierdzona decyzją Prezydium Rady Narodowej m. P. Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury z dnia [...] września 1965 r. nr [...] o lokalizacji szczegółowej inwestycji. Skoro zgodnie z ustaleniami miejsca i warunków realizacji inwestycji określonymi decyzją inwestor zmierzał do realizacji zadań gospodarczych, to wywłaszczenie nieruchomości mieściło się w celach, na jakie nieruchomość ta miała być wywłaszczona w oparciu o art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2562/10). Organ stwierdził, że Związek [...] w P. wykonywał zadania o charakterze użyteczności publicznej w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Wywłaszczenie nieruchomości dla Związku [...] w P. było dopuszczalne ze względu na cel użyteczności publicznej. Minister podał, że w aktach archiwalnych sprawy nie zachowała się oferta dobrowolnego odstąpienia nieruchomości. Natomiast z wniosku o wywłaszczenie z dnia 19 stycznia 1967r. oraz z uzasadnienia orzeczenia z dnia [...] marca 1967 r. wynika, że rokowania o nabycie nieruchomości w drodze dobrowolnej umowy nie dały pozytywnych rezultatów z uwagi na brak odpowiedzi na ofertę. Spełniony został wymóg art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Pismem z dnia 19 stycznia 1967 r. znak [...] Prezydium Rady Narodowej m. P. Wydział Gospodarki Mieszkaniowej wystąpiło do Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych z wnioskiem o wywłaszczenie nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...]m2, stanowiącej współwłasność M. S., A. S. i J. Ś. Brak jest podstaw do uznania, że wniosek nie spełniał wymogów ustawowych. Odnosząc się do zarzutu, iż wszczęcia postępowania i wydania orzeczenia dokonało Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych zamiast Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Minister wskazał, iż zgodnie z przepisami dekretu z dnia 31 grudnia 1956 r. o wyłączeniu z województw miast: [...], [...] i [...] oraz nadaniu miejskim radom narodowym tych miast uprawnień wojewódzkich rad narodowych (Dz. U. z 1957 r. Nr 1, poz. 1) miasto P. zostało wyłączone z województwa [...] (art. 1 pkt 2 dekretu), a przepisy o zakresie działania wojewódzkich rad narodowych i ich organów miały zastosowanie do miejskiej rady narodowej i jej organów w mieście P. (art. 2 ust. 1 dekretu) z tym zastrzeżeniem, że Prezydium Rady Narodowej miasta P. orzekało w II instancji w sprawach należących do właściwości prezydiów dzielnicowych rad narodowych tego miasta, a w I instancji w pozostałych sprawach (art. 2 ust. 2 dekretu). Dekret ten wszedł w życie z dniem 1 stycznia 1957 r. (art. 3 dekretu), a został uchylony z dniem 1 czerwca 1975 r., przepisem art. 51 ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. z 1975 r. Nr 16, poz. 91). Prezydium Rady Narodowej m. P. było właściwe do wszczęcia postępowania i wydania orzeczenia o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości.

Pismem z dnia 2 lutego 1967 r. znak [...] Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych zawiadomiło o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego odnośnie przedmiotowej nieruchomości i rozprawie wywłaszczeniowo- odszkodowawczej wyznaczonej na dzień 23 lutego 1967 r. Rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza została przeprowadzona w dniu 23 lutego 1967 r. W rozprawie udział wzięli J.Ś. - za męża oraz A. S. - współwłaściciel wywłaszczanej nieruchomości. Obecność stron na rozprawie wskazuje, że o terminie rozprawy były skutecznie powiadomione

i zapewniono im możliwości wypowiedzenia się w kwestii wywłaszczenia i odszkodowania. Biegły choć nie uczestniczył w rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej to brał udział w postępowaniu poprzez sporządzenie pisemnej opinii szacunkowej. Biegli byli osobami uprawnionymi do sporządzania takich opinii. Biegli dokonali wyceny nieruchomości w oparciu o przepisy art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Wyceny roślin znajdujących się na wywłaszczanym gruncie dokonał biegły inż. T. B. w opinii szacunkowej z 15 grudnia 1966 r. Za błędne organ uznał twierdzenie strony, że powołanie biegłego przez wnioskodawcę wywłaszczenia, a nie przez organ wywłaszczeniowy stanowi rażące naruszenie prawa, bez jednoczesnego wykazania, że mogło to mieć wpływ na wartość nieruchomości określoną w opinii szacunkowej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 ustawy organ wskazał, że ustawa z dnia 12 marca 1958 r. jako zasadę przyjmowała przyznawanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (art. 7), a dopiero w dalszej kolejności dostarczenie nieruchomości zamiennej (art. 10). Nieruchomość zamienna przyznawana była "w miarę możliwości", co oznacza, że od uznania organu zależało ewentualne przyznanie nieruchomości zamiennej. W ocenie organu decyzja Prezydium Rady Narodowej miasta P. z dnia [...] marca 1967 r. znak [...], nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W trakcie postępowania nadzorczego nie stwierdzono również, aby badane decyzje naruszały pozostałe przesłanki art. 156 § 1 kpa.

W związku z tym nie ma podstaw do stwierdzenia ich nieważności.

K.S., J. T., M. S., K. Z., K. Z. – M. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

W uzasadnieniu odwołujący się zarzucili zaskarżonej decyzji błędne rozumienie terminu "celu użyteczności publicznej". Powtórzono zarzuty zawarte we wniosku

o stwierdzenie nieważności decyzji.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia

[...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2013 r. W uzasadnieniu wskazał, że wywłaszczenia nieruchomości

i przyznania odszkodowania dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. nr 18, poz. 94). Wywłaszczenia nieruchomości dokonano w celu budowy zakładu usługowo-produkcyjnego dla Związku [...] w P. Niezbędność wywłaszczonej nieruchomości dla realizacji przedmiotowej inwestycji potwierdza decyzja z dnia [...] września 1965 r. nr [...] o lokalizacji szczegółowej inwestycji wydana przez Prezydium Rady Narodowej m. P. Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury. Organ wskazał, że Związek [...] wykonywał zadania o charakterze użyteczności publicznej

w zakresie ochrony przeciwpożarowej. W ocenie organu wywłaszczenie nieruchomości dla Związku [...] w P. było dopuszczalne ze względu na cel użyteczności publicznej. Budowa zakładu usługowo-produkcyjnego dla Związku [...] w P. była już przewidziana w planie Prezydium Rady Narodowej m. P. na lata 1967-1968, co wynika z zaskarżonej decyzji z dnia [...] marca 1967r. W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka niezbędności przedmiotowej nieruchomości dla ww. celów wywłaszczenia określona w art. 3 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej.

Organ wskazał, że nie zachowała się oferta dobrowolnego odstąpienia przedmiotowej nieruchomości. Jednakże jak wynika z wniosku o wywłaszczenie z dnia 19.01.1967r. oraz z uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 1967 r. oferta taka była kierowana do byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Jak wynika z treści ww. dokumentów do zawarcia cywilnoprawnej umowy nie doszło ze względu na brak odpowiedzi na powyższą ofertę. W ocenie organu nie można stwierdzić naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

Zgodnie z art. 15 powołanej ustawy, wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następowało na wniosek ubiegającego się o wywłaszczenie, w którym należało wskazać m. in. nieruchomość z oznaczeniem księgi wieczystej lub zbioru dokumentów, cel wywłaszczenia z uzasadnieniem konieczności nabycia, powierzchnię nieruchomości, dotychczasowy sposób zagospodarowania, osobę właściciela, wyniki rokowań. Organ stwierdził, że przedmiotowy wniosek zawiera wszystkie ww. elementy. Zawiadomieniem z dnia 2 lutego 1967r. [...] Prezydium Rady Narodowej m. P. Urząd Spraw Wewnętrznych zawiadomiło

o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego odnośnie przedmiotowej nieruchomości i wyznaczeniu na dzień 23 lutego 1967 r. rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Odnosząc się do zarzutu stron niedochowania terminu wyznaczenia rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej określonego w art. 18 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej, organ wskazał, że wprawdzie organ wywłaszczeniowy wyznaczył termin rozprawy od razu w zawiadomieniu z dnia 02.02.1967r. o wszczęciu postępowania, jednakże w tymże zawiadomieniu organ prawidłowo pouczył

o uprawnieniach wynikających z art. 17 ustawy, tak więc strony miały pełną możliwość skorzystać z tych uprawnień.

Ponadto strony brały też udział w rozprawie przeprowadzonej w dniu 23 lutego 1967 r. z protokołu z rozprawy wynika, że wzięli w niej udział J. Ś. w imieniu męża J. Ś. oraz A. S. Tym samym strony miały w pełni zapewniony czynny udział w postępowaniu wywłaszczeniowym, co oznacza,

że naruszenie przepisu art. 18 ust. 1 nie może być uznane za rażące.

Z protokołu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wynika, że na rozprawie nie był obecny biegły. Organ stwierdził, że brak biegłych na rozprawie stanowi wprawdzie naruszenie art. 21 ustawy, jednakże nie może być oceniany w kategoriach przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. W przedmiotowej sprawie dwóch biegłych sporządziło wyceny wartości wywłaszczonej nieruchomości.

Jedną z opinii szacunkowych w dniu 6 lipca 1966 r. sporządził Z. P. inż. Budownictwa Lądowego - biegły z listy Prezydium Rady Narodowej m. P, który dokonał wyceny wartości działki nr [...] o powierzchni [...] m oraz znajdującego się na gruncie ogrodzenia. W dniu 24 lutego 1967 r. biegły skorygował wycenę. Drugą wycenę gruntu sporządził w lipcu 1966 r. biegły inż. T. R., który ww. opinią dokonał również wyceny furty i parkanu. Wskazać należy, że opinia powyższa została również skorygowana (brak czytelnej daty). Podstawą sporządzenia wyżej powołanych operatów szacunkowych był art. 8 ustawy oraz wydanego na podstawie lego przepisu zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 24 września 1962 r.

w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. z 1962 r., Nr 72, poz. 335).

Organ podał, że odszkodowanie za grunt przyznano na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 1958r., zgodnie z treścią którego jeżeli wywłaszczeniu podlegała część gruntu w mieście, a pozostała część wynosiła nie mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości pod budowę domu jednorodzinnego wolno stojącego, odszkodowanie obliczane było jak za grunt rolny klasy [...] w strefie miejskiej okręgu [...]. Stawka za grunt rolny klasy [...] w strefie miejskiej okręgu [...] zgodnie z ww. zarządzeniem z dnia 24 września 1962 r. wynosiła [...] zł za m . Wysokość należnego odszkodowania ustalono w kwocie [...] zł i obliczono przez przemnożenie stawki [...] zł za 1 m2 przez powierzchnię działki tj. [...] m2. Zatem kwota powyższa została ustalona w prawidłowej wysokości.

Odnosząc się do dokonania wyceny wartości pozostałych składników znajdujących się na wywłaszczonej nieruchomości tj. parkanu z furtką oraz składników roślinnych wskazać należy, że wyceny roślin znajdujących się na wywłaszczanym gruncie dokonał biegły inż. T. B. w opinii szacunkowej z 15 grudnia 1966 r., który oszacował wartość roślin w oparciu o zasady wyceny drzew i krzewów owocowych - opracowanych przez Instytut Sadownictwa oraz cennik materiału szkółkarskiego CNOS za rok 1966/67, łącznie na kwotę [...] zł. Za parkan z furtką (o znacznym stopniu zużycia) przyznano [...],- zł, tj. zgodnie z opinią Z. P. Zauważyć należy, że z opinii inż. T. R. wynikała kwota podobna tj. [...] zł.

Odnosząc się do zarzutu stron dotyczącego wadliwości przyznania odszkodowania za składniki roślinne jednemu ze współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości tj. J. Ś. organ wskazał, że w trakcie rozprawy A. S. wyjaśnił, że to J. Ś. był użytkownikiem wywłaszczonej nieruchomości i że nie rości sobie pretensji do odszkodowania za uprawy.

W ocenie organu, przyznanie odszkodowania za składniki roślinne zgodnie

z wolą stron J. Ś. nie może być uznane za rażące naruszenie prawa. Odnosząc się do zarzutu sporządzenia opinii szacunkowych na zlecenie wnioskodawcy i przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego organ wskazał, że opinia biegłego sporządzona na potrzeby postępowania ugodowego, przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, była opinią, albowiem biegłego obowiązywały te same zasady ustawy z dnia 12 marca 1958r. przygotowania opinii. Rzeczoznawcy byli niezależni, gdyż powołani zostali z listy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Sporządzenie opinii przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Decyzja Prezydium Rady Narodowej miasta P. z dnia [...] marca 1967 r. znak [...] zawiera ustalenie przedmiotu wywłaszczenia, wskazuje na czyj wniosek nastąpiło wywłaszczenie, uzasadnienie faktycznie i prawne oraz pouczenie o środkach odwoławczych.

W ocenie organu, decyzja z dnia [...] marca 1967 r. spełnia wszystkie wymagania określone w art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Odnosząc się do zarzutu naruszenie art. 99 § 1 k.p.a. polegającego na braku prawidłowo wskazanej podstawy wywłaszczeniowej organ uznał, że jest on niezasadny, albowiem nawet brak powołania któregoś z przepisów jako podstawy prawnej wydanej decyzji nie może być uznany za rażące naruszenie prawa, jeżeli podstawa prawna istnieje i decyzja odpowiada stawianym przez prawo wymogom.

Decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi K. Ś., K. S., J. T., M. S., K. Z., K. Z.-M., A. S., reprezentowanych przez radcę prawnego, do0 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, pełnomocnik zarzucił:

-naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw z art. 2 ust 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez przyjęcie, iż o wywłaszczenie mógł ubiegać się stowarzyszenie Związek [...] nie będące organem administracji państwowej, instytucją państwową lub przedsiębiorstwem państwowym,

-naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw z art. 3 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., poprzez przyjęcie, iż budowa zakładu produkcyjnego spełnia przesłanki przyjęcia, iż jego budowa stanowi cel użyteczności publicznej, cele obrony Państwa albo jest niezbędna dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych w sytuacji gdy budowa zakładu produkcyjnego generuje przychody jedynie organowi prowadzącemu taki zakład a taki zakład produkcyjny nie jest dostępny dla wszystkich,

-naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw z art. 3 ust 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez przyjęcie, iż budowa zakładu produkcyjni ustalona decyzją lokalizacji szczegółowej z dnia [...].09.1965r. jedynie precyzowała i realizowała zamierzenia planu gospodarczego w sytuacji braku jakiegokolwiek dowodu, iż akurat ta inwestycja znalazła się w planie gospodarczym, skoro nic takiego z decyzji tej nie wynika a jedynie wskazuje ona miejsce, na którym ma być zlokalizowana inwestycja,

-naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw art. 6 ust. 1 w zw z art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez bezzasadne przyjęcie, że nastąpiło złożenie oferty nabycia nieruchomości w sytuacji gdy zachowały się pełne sprawy i brak w nich dokumentu w postaci złożonej oferty dobrowolnej kupna,

- naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 10 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez nie przyznanie działki zamiennej,

- naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16 ust 1 i 17,18 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez niedochowanie terminu wyznaczenia rozprawy i wyznaczenie jej od razu przy wysyłaniu zawiadomienia czym naruszono bezwzględnie obowiązujące ustawowe terminy mające na celu zagwarantowanie stronom należytej ochrony swych praw zważywszy dodatkowo na brak udziału w rozprawie wywłaszczeniowej M. S.,

-naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 46§ 1 kc ,48 kc zw art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., poprzez przyznanie odszkodowania bez udziału biegłych na rozprawie oraz oparcie się na opinii biegłych sporządzonej przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego oraz wykonanej na zlecenie zainteresowanego oraz poprzez przyjęcie prawidłowości przyznania odszkodowania jedynie J.Ś. co do drzew i krzewów owocowych.

-naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 99§ 1 kpa poprzez nie wskazanie prawidłowej podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących obszernie uzasadnił powołane zarzuty, przywołując poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Dodatkowo wskazał, że decyzja wywłaszczeniowo-odszkodowawcza nie zawierała uzasadnienia wymaganego przez art. 99 § 2 k.p.a. oraz art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy. Zdawkowe uzasadnienie nie spełniało bowiem cech uzasadnienia decyzji.

W uzasadnieniu nie zawarto argumentów wskazujących na zasadność wniosku

o wywłaszczenie, czy też niezbędność wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe ustalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja Ministra Transportu, Budownictwa

i Gospodarki Morskiej odpowiadają prawu.

Na wstępie wskazania wymaga, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją stanowiącą wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a. Z tego względu może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Ewentualne zaistnienie wad, o których mowa w tym przepisie ocenia się według stanu faktycznego i prawnego sprawy, istniejącego w dacie wydania decyzji kwestionowanej w postępowaniu nieważnościowym. Zadaniem organu jest ocena decyzji pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (v. wyrok NSA z dnia 28 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1888/10, Lex nr 1069632; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r. sygn. akt V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 91; wyrok NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn.. akt I OSK 28/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym od lat prezentowane jest również stanowisko, że nie chodzi

tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny

i niedwuznaczny (wyrok NSA z dnia 29 czerwca 1987 r. sygn. akt II SA 2145/86 [w:] Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego pod red. R.Hausera, Warszawa 1995, str. 337).

W ocenie Sądu, niezasadny jest zarzut naruszenia przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem Sądu,

na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, który zachował się w tej sprawie, w tym wobec treści decyzji kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym, zasadnie organ przyjął, że decyzja Prezydium Rady Narodowej miasta P. z dnia [...] marca 1967 r. nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącej współwłasność M. S.. A. S. i J. Ś., nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Za prawidłowe Sąd uznał ustalenie organu, że w sprawie tej nie wystąpiła przesłanka nieważności decyzji (art. 156 § 1 k.p.a.).

Decyzja Prezydium Rady Narodowej miasta P. z dnia [...] marca 1967 r. wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 19, poz. 94). Sąd za nietrafne uznał zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z powołanymi w skardze przepisami tej ustawy.

Na wstępie odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, wskazania wymaga, że ubiegającym się o wywłaszczenie był Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej m. P.,

a nie Związek [...]. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy,

o wywłaszczenie mógł ubiegać się zainteresowany organ administracji państwowej, instytucja państwowa lub przedsiębiorstwo państwowe. Wnioskodawcą był zatem podmiot, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy i wskazano to jednoznacznie w samej decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej.

Nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 wywłaszczona została pod budowę zakładu usługowo-produkcyjnego dla Związku [...] w P.

Jak trafnie podał organ w zaskarżonej decyzji, niezbędność nieruchomości na wskazany cel była badana i wskazana w decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej

z dnia [...] marca 1967 r.

Za prawidłowe Sąd uznał ustalenia organu, co do tego, że nieruchomość była niezbędna na cele użyteczności publicznej. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Sąd nie podziela zarzutów skargi, co do tego, że budowa zakładu produkcyjno-usługowego była całkowicie obojętna z punktu widzenia obywateli. Przede wszystkim wskazać należy, że w czasie, gdy wydawana była decyzja wywłaszczeniowo-odszkodowawcza, prezydia rad narodowych współdziałały

w organizowaniu ochotniczych straży pożarnych i popierały ich działalność, zapewniały pomieszczenia, sprzęt i urządzenia przeciwpożarowe, co wynika z art. 2 ust. 2 ustawy

z dnia 13 kwietnia 1960 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 20, poz. 120). Ochotnicze straże pożarne, tak jak i zawodowe były powołane do bezpośredniego wykonywania zadań ochrony przeciwpożarowej, ich zadaniem była powszechna działalność w zwalczaniu pożarów i klęsk żywiołowych. Związek [...] współdziałał na mocy art. 20 powołanej ustawy w wykonywaniu zadań

w zakresie ochrony przeciwpożarowej.

W świetle powyższego, zważywszy, że zadaniem rad narodowych było dbanie

o stan bezpieczeństwa pożarowego, ocenę Ministra, co do zaistnienia przesłanki niezbędności nieruchomości na cel użyteczności publicznej, należało uznać za prawidłową.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 15 ustawy poprzez bezzasadne przyjęcie, iż nastąpiło złożenie oferty nabycia nieruchomości, wskazania wymaga, że brak w aktach postępowania,

po ponad 40 latach od wydania decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, dokumentu oferty dobrowolnego odstąpienia nieruchomości nie oznacza, że jej nie było, zwłaszcza, gdy weźmie się pod uwagę treść decyzji z dnia [...] marca 1967 r. Ustalenia organu, co do braku możliwości uznania zasadności zarzutu rażącego naruszenia prawa w tym zakresie są trafne. W sprawie jest bezsporne, że przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego nie zawarto umowy nabycia nieruchomości. Umowy takiej nie zawarto także do czasu wydania decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej.

Za prawidłowe Sąd uznał także stanowisko organu, co do braku podstaw stwierdzenia zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa w odniesieniu do zarzutu nieprzyznania nieruchomości zamiennej. Organ wywłaszczeniowy wydając decyzję rozważał, jak wynika jednoznacznie z treści decyzji z dnia [...] marca 1967 r., kwestię możliwości zastosowania przepisu art. 10 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., jednakże stwierdził, że nie zachodzi żadna z okoliczności powołanych w tym przepisie, stąd też wniosek o przyznanie nieruchomości zamiennej nie został przez organ wywłaszczeniowy uwzględniony. Jak wskazano już wyżej kwestia interpretacji przepisu prawa nie może być kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa. Nadto, słusznie Minister stwierdził w decyzji, że nieruchomość zamienną przyznawano w miarę możliwości. Z tych względów, nieprzyznanie nieruchomości zamiennej nie może być kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa.

W sprawie jest bezsporne, że strony zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania i rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej (pismo organu z dnia

2 lutego 1967 r.). Zarzuty naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16,17,18 ustawy nie są zasadne. Rozprawa wywłaszczeniowo-odszkodowawcza odbyła się w dniu 23 lutego 1967 r. Prawidłowo organ przyjął, że strony były o niej zawiadomione, o czym świadczy obecność na rozprawie A. S. i w imieniu J. Ś. – żony J. Ś. Nieobecność jednego ze współwłaścicieli nie stanowi o tym, że zawiadomienie o rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, czy procedura zawiadomienia nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Strony miały możliwość przedstawiania wniosków. Organ zasadnie przyjął, że samo zawiadomienie o rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania nie stanowi rażącego naruszenia prawa.

Dokonanie oceny, czy decyzja oraz postępowanie prowadzące do jej wydania obarczone są przesłanką rażącego naruszenia prawa zawsze wymaga rozważenia na gruncie okoliczności sprawy. W sprawie niniejszej, opinie biegłych określające wartość wywłaszczonej nieruchomości, które stanowiły podstawę ustalenia wysokości odszkodowania, istotnie sporządzone zostały przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowo-odszkodowawczego, co w ocenie Sądu stanowi naruszenie prawa, jednakże w okolicznościach sprawy nie może być ono kwalifikowane jako rażące. Minister zasadnie wskazał, po pierwsze, że biegli wpisani byli na listę Prezydium Rady Wojewódzkiej w [...], po drugie, iż wysokość odszkodowania za grunt ustalona została w oparciu o art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., w szczególności w oparciu

o art. 8 ust. 6 pkt 3 tej ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem ustawy, jeżeli wywłaszczeniu podlegała część gruntu w mieście, a pozostała część wynosiła nie mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości pod budowę domu jednorodzinnego wolno stojącego, odszkodowanie obliczane było jak za grunt rolny klasy [...] w strefie miejskiej okręgu [...].

Zgodnie z zarządzeniem Ministra Rolnictwa z dnia 24 września 1962 r.

w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. z 1962 r., Nr 72, poz. 335), stawka za grunt rolny klasy [...] w strefie miejskiej okręgu [...] wynosiła [...] zł za m2, a zatem była ściśle ustalona. Nie było w tym zakresie możliwości ustalenia odszkodowania w innej wysokości. Wyceny roślin znajdujących się na wywłaszczanym gruncie dokonał biegły inż. T. B. w opinii szacunkowej

z 15 grudnia 1966 r. Biegły oszacował wartość roślin w oparciu o zasady wyceny drzew i krzewów owocowych - opracowanych przez Instytut Sadownictwa oraz cennik materiału szkółkarskiego CNOS za rok 1966/67, łącznie na kwotę [...] zł.

Z protokołu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej wynika, że kwestia wysokości odszkodowania ustalonego na podstawie opinii biegłych, o których mowa

w decyzji z dnia [...] marca 1967 r., była poruszana w toku rozprawy z dnia 23 lutego 1967 r. W protokole tym wskazywano kwoty odszkodowania wynikające z opinii biegłych. Wysokość ustalonego odszkodowania za grunt, parkan z furtką i naniesienia roślinne nie była w toku rozprawy kwestionowana przez strony.

Tym samym, nieobecność biegłego na rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, zasadnie nie została przez organ zakwalifikowana jako rażące naruszenie prawa. Prawidłowo organ uznał, że także okoliczność, iż odszkodowanie za drzewa i krzewy owocowe przyznane zostało w decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej tylko J. Ś., nie stanowi w okolicznościach

tej sprawy rażącego naruszenia prawa. Nie jest sporne, że przyznanie odszkodowania za drzewa i krzewy, tylko jednemu ze współwłaścicieli, stanowi naruszenie prawa, jednakże biorąc pod uwagę treść protokołu rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, zasadnie organ stwierdził, że naruszenie to nie może być kwalifikowane jako rażące. Na rozprawie w dniu 23 lutego 1967 r. A.S. wyjaśnił, że faktycznym użytkownikiem wywłaszczonej części nieruchomości jest J. Ś., a A. S. nie rości sobie żadnych praw do odszkodowania, tak za grunt, jak i za uprawy. W tych okolicznościach, wobec oświadczenia jednego

ze współwłaścicieli nieruchomości, co do faktycznego użytkowania przez J. Ś. wywłaszczonej części nieruchomości, brak jest podstaw do stwierdzenia, że ustalenie odszkodowania za drzewa i krzewy wyłącznie jednemu ze współwłaścicieli, miało charakter rażącego naruszenia prawa. W sprawie nie jest bowiem kwestionowane, że J. Ś. był osobą uprawnioną do odszkodowania. Okoliczność, że na rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej nie było M. S. nie zmienia powyższego ustalenia. Nadto, wskazania wymaga, że ustawa z dnia 12 marca 1958 r. dopuszczała w określonych przypadkach ustalenie odszkodowania nawet dla osoby, która nie była właścicielem nieruchomości, jednakże była uprawniona do odszkodowania (art. 23 w zw. z art. 19 ustawy). W tej sprawie ten przypadek nie zachodzi, jednakże – wobec ustalenia odszkodowania za drzewa

i krzewy wyłącznie współwłaścicielowi będącemu faktycznym użytkownikiem wywłaszczonej nieruchomości, na gruncie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., nie może być ono kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.