Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 2377/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Barbara Koś WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu w dniu 03 czerwca 2005r. sprawy ze skargi D. A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia[...] nr [...] w przedmiocie wymiaru cła I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej D. A. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Sokołowska /-/ T. M. Geremek /-/ B. Koś AR


UZASADNIENIE

Dnia [...] Jednolitym Dokumentem Administracyjnym SAD nr [...] D. A. zgłosiła do odprawy celnej towar, zadeklarowany jako "podszewka polamidowa 7650 MB", klasyfikując go do kodu PCN 5407 42 000 ze stawką celną obniżoną w wysokości 0%. Do zgłoszenia celnego importer załączył między innymi fakturę z dnia [...] nr [...] za wyżej wymieniony towar na ogólną kwotę 225000,00 BEF i deklarację wartości celnej. Po przyjęciu powyższego zgłoszenia organ celny I instancji, dokonał jego weryfikacji polegającej na kontroli zgłoszenia pobraniu próbek sprowadzanej tkaniny oraz na badaniu dołączonych do tego zgłoszenia dokumentów.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie celne w sprawie uznania zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe a decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej (Dz. U. Nr 137,pz. 926 z 1997 ze zm.) w zw. z art. 262, art. 23 § 7, art. 29 § 1 , art. 65 § 4 pkt 2 lit. a, art. 83, art. 85 § 1 kodeksu celnego, art. 16 ust 1 litera b), art. 21, art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 roku (zał. do Dz. U. Nr 104 poz. 662 z 1997 roku z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 roku w sprawie ustanowienia Taryfy celnej (Dz. U. Nr 158 poz. 1036 z 1998 roku ze zm.) uznał za nieprawidłowe powyższe zgłoszenie celne w polach 22, 31, 33, 34, 36, 42, 46, 47 SAD i orzekł między innymi, iż towar stanowi tkaninę bawełnianą z domieszką innego włókna, którą zaklasyfikował do kodu 5209 21 00 0 ze stawką 80% ustalając nową wartość pozycji oraz kwotę długu celnego.

Dyrektor Urzędu Celnego wezwał jednocześnie stronę do uiszczenia niedoboru cła w kwocie 38.307,20 zł w terminie 7 dni od doręczenia decyzji oraz do uiszczenia odsetek wyrównawczych.

W uzasadnieniu wskazano, że wg ekspertyzy przeprowadzonej przez Laboratorium Zakładu Produkcyjnego "B" a Częstochowie badana tkanina jest tkaniną bawełnianą z niewielką domieszką innego włókna, której cena za 1 mb wynosi 1,6 USD i obejmuje koszty produkcji, transportu i ubezpieczenia towarów wyprodukowanych poza granicami kraju. Organ I instancji uznał tę ekspertyzę za wiarygodną i zgodnie z nią określił wartość celną przedmiotowej tkaniny. Podkreślił, że w myśl art. 23 § 7 kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku, gdy organ celny zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo, gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego.

Wartość transakcyjna towaru powinna odzwierciedlać rzeczywistą jego cenę. Dyrektor Urzędu Celnego wyjaśnił też, że w rozpatrywanej sprawie nie było możliwe skorzystanie z metod zastępczej wyceny przewidzianych w art. 25 - 28 kodeksu celnego. W przypadku tkanin konieczne jest bowiem ustalenie podobieństwa porównywanych towarów na podstawie badań organoleptycznych Wówczas można ustalić, czy te towary posiadają identyczne lub podobne cechy i skład surowcowy, co pozwalałoby im pełnić te same funkcje i być towarami handlowo - zamiennymi. Wskazał, że nie jest również możliwe skorzystanie z dokumentów odpraw celnych z uwagi na niedostateczny opis towarów w polu 31 i 44 dokumentów SAD czy załączonych fakturach i specyfikacjach towarowych (art. 27 kodeksu celnego). Podał też, iż z uwagi na brak odpowiednich danych co do kosztów produkcji i materiałów jak też kwoty zysku i kosztów ogólnych równych kwocie zwyczajowo zaliczanej w cenę sprzedaży towarów tego samego gatunku lub rodzaju jak te, dla których ustalana jest wartość celna wytworzonych przez producentów w kraju wywozu w celu przywozu takich towarów na polski obszar celny, nie zastosowano metody określonej w art. 28 kodeksu celnego.

W tej sytuacji została zastosowana zastępcza metoda wyceny towaru określona w art. 29 § 1 kodeksu celnego. Posłużono się więc wynikiem badań towaroznawczych dokonanych przez rzeczoznawców, w których ustalono, że cena tkaniny poddanej badaniu wynosi 6,26 zł/mb.

W uzasadnieniu decyzji wskazano także, iż w wyniku weryfikacji rachunku nr [...] z dnia [...] przeprowadzonej na podstawie art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, belgijskie władze celne stwierdziły, że nie udało się ustalić pochodzenia towarów podanych na w/w fakturze. Ponieważ zaś wyniki weryfikacji są wiążące dla organów celnych kraju importu, to wobec powyższego w przedmiotowej sprawie należało zastosować stawkę celną w wysokości 80%. Równocześnie podano dlaczego istnieją podstawy do naliczenia odsetek wyrównawczych.

Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego obciążył - D. A. kosztami postępowania celnego.

Pismem z dnia [...] strona odwołała się do Prezesa Głównego Urzędu Ceł w W. D. A. wniosła o uchylenie w całości decyzji i postanowienia - wydanych przez organ I instancji. Wskazała na naruszenie art. 121 § 1, art. 122, art. 125 Ordynacji podatkowej oraz art. 5 i art. 6 kodeksu cywilnego. Strona zakwestionowała też wiarygodność oceny rzeczoznawców z "C" podnosząc między innymi, że analiza dokonana przez w/w firmę nie tyczy się dostarczonej przez urząd celny próbki. Ponadto, zdaniem D. A., pytanie zadane władzom belgijskim było "w formie niesprecyzowanej". Do odwołania dołączyła kserokopię faktury nr [...] z dnia [...] i dokumentu T2 z dnia [...] z odciskami pieczęci belgijskich służb celnych na kserokopiach pisma z dnia [...] skierowanego do firmy "D" które w ocenie strony uprawniają do zastosowania obniżonej stawki celnej.

W uzupełnieniu odwołania D. A. szczegółowo zakwestionowała badania towaru i opinię biegłego, na której oparł się organ celny wskazując w szczególności na naruszenie zasad: prawdy obiektywnej oraz zaufania do organów celnych.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej , na podstawie art. 233 § 1 pkt Ordynacji podatkowej oraz art. 262, art. 23 § 7 , art. 29 § 1, art. 83, art. 85 § 1 kodeksu celnego art. 16 ust. 1 litera b), art. 21, art. 32 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli z dnia 24 czerwca 1997 roku (zał. do Dz. U. Nr 104, poz. 662 z 1997 roku z późn. zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 roku w sprawie ustanowienia Taryfy Celnej (Dz. U. Nr 158 poz. 1036 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że o zakwestionowaniu wiarygodności rachunku zadecydowała przede wszystkim rażąco niska cena sprowadzonej tkaniny (2,95,- zł za 1 mb) w stosunku do jej wartości ustalonej w wyniku ekspertyzy (6,26,- zł za 1 mb). Wartość transakcyjna powinna zaś odzwierciedlać rzeczywistą cenę towaru i to niezależnie od tego, czy importer otrzymał towar "za darmo", czy kupił go po "wyjątkowo okazyjnej cenie". Powołał się przy tym na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W dalszej części Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, dlaczego cena tkaniny została ustalona zastępczą metodą wyceny określoną w art. 29 § 1 kodeksu celnego - w oparciu o wynik badań towaroznawczych Laboratorium Zakładu Produkcyjnego "C" S. A. w Częstochowie.

Ponadto podał przyczyny niezastosowania obniżonej stawki celnej powołując się w tym miejscu na wynik weryfikacji pochodzenia importowanego towaru, przeprowadzonej zgodnie z przepisami Protokołu 4 Układu Europejskiego, wiążący dla władz celnych kraju importu, a mianowicie na odpowiedź zawartą w piśmie z dnia [...] w której belgijskie władze celne poinformowały, iż nie udało się ustalić pochodzenia preferencyjnego przedmiotowego towaru (faktura z dnia [...] ). Jednocześnie wskazano, iż z uwagi na powyższe odmówiono wiarygodności dokumentom załączonym przez stronę do odwołania. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych przez D. A. organ II instancji podkreślił, że podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przez wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Podał też, że postępowaniach przed organami celnymi nie mają zastosowania przepisy kodeksu cywilnego i na koniec potwierdził zasadność naliczenia odsetek wyrównawczych.

Pismem z dnia [...] D. A. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu domagając się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 22 § 3 ustawy o NSA w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organom naruszenie prawa polegające na tym, że w sposób nie wyczerpujący zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy. Według D. A. pominięto przedłożone przez nią dokumenty, które wyjaśniły pochodzenie sprowadzonego towaru. Strona zarzuciła też stronniczość rzeczoznawcy badającego importowany towar, nie przyjęcie przez organ celny ceny transakcyjnej, nie uzasadnienie przyczyn zakwestionowania wartości celnej sprowadzonej tkaniny, nie wykazanie zaniżenia wartości celnej i ustalenie nowej wartości tzw. metodą ostatniej szansy.

Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto podał, że dodatkowe "potwierdzenie pochodzenia" towaru pieczęcią Urzędu Celnego w Belgii na kopiach bądź oryginale deklaracji na fakturze nie spełnia wymogu dokumentowania pochodzenia towaru zgodnie z częścią V Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego, ani tym bardziej takie "potwierdzenie" nie może być uznane za prawidłowy sposób realizacji części VI tj. postanowień o współpracy administracyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale nie wszystkie zarzuty i wnioski strony skarżącej okazały się zasadne.

Na początku należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Chybiony okazał się wniosek D. A. o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, albowiem Sąd nie stwierdził, aby decyzja Dyrektora Izby Celnej wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Art. 85 § 1 kodeksu celnego stanowi, że należności celne przywozowe są wymagane według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących.

W myśl art. 23 § 1 kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Zgodnie jednak z art. 23 § 7 kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w wypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo, gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. Daje to więc możliwość ochrony interesów Państwa przed posługiwaniem się przez podmioty, które dokonują obrotu towarowego z zagranicą dokumentami niewiarygodnymi. Organy celne są uprawnione do odmowy przyjęcia, w takim przypadku, wartości transakcyjnej jako wartości celnej towaru.

Trzeba w tym miejscu zaznaczyć, że wiarygodność dokumentów służących do określenia wartości celnej towaru obejmuje nie tylko ich autentyczność, ale również wiarygodność podanej w tym dokumencie ceny transakcyjnej. Dokument taki nie będzie więc wiarygodny wtedy, kiedy podana w nim cena transakcyjna budzi oczywiste wątpliwości tj., gdy w oczywisty sposób nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru lub gdy jej wysokość budzi poważne wątpliwości co do tego, czy nie została zaniżona względnie zawyżona. Wartość transakcyjna towaru powinna bowiem odzwierciedlać jego rzeczywistą cenę i to niezależnie od tego, czy importer kupił towar po wyjątkowo okazyjnej cenie, czy otrzymał go za darmo.

Ustawodawca nie upoważnił jednak organów celnych do dowolnego odrzucenia wartości transakcyjnej. Przeciwnie wymaga, aby powody odmowy przyjęcia wartości transakcyjnej miały uzasadniony charakter. W opinii nr 2.1 Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) do Porozumienia w sprawie stosowania Artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku (Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej - załącznik do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 roku wyjaśnienia dotyczące wartości celnej Dz. U. Nr 80, poz. 908 ze zm.) stwierdzono, że sam fakt, iż jakaś cena jest niższa od aktualnych cen rynkowych na identyczne towary nie stanowi wystarczającego powodu, aby ją odrzucić z punktu widzenia art. 1, z zastrzeżeniem jednak postanowień art. 17 Porozumienia, a mianowicie, że organy celne uprawnione są do satysfakcjonującego je upewnienia się o prawdziwości i dokładności jakiegokolwiek oświadczenia, dokumentu czy deklaracji przedłożonych dla celów wartości celnej.

Dla uznania zaś, że dokument jest niewiarygodny nie wystarczy wskazanie na istnienie innego dokumentu, dotyczącego innej sprawy, którego treść co do ceny jest niezgodna z kwestionowanym dokumentem.

W niniejszej sprawie, według organu celnego, istniały uzasadnione przyczyny, dla których poddano w wątpliwość wartość tkaniny sprowadzonej przez skarżącą. O zakwestionowaniu rachunku z dnia 24 czerwca 1999 roku, jak wskazano w uzasadnieniu decyzji obu instancji, zadecydowała przede wszystkim rażąco niska cena importowanego towaru (2,95 zł/mb - ponad dwukrotnie zaniżona), w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Ustalając rzeczywistą wartość towaru organ celny posłużył się zaś wynikiem badań Laboratorium Zakładu Produkcyjnego "C". Ekspertyza rzeczoznawcza wykazała, że badana tkanina to bawełna z niewielką domieszką innego włókna (kod PCN 5209 21 00 0), której cena z 1 mb wynosi 1,6 USD. Organ celny uznał, po pierwsze, powyższą ekspertyzę za dowód tego, że faktura przedłożona przez D. A. przy objęciu towaru procedurą dopuszczenia do obrotu nie potwierdza rzeczywistej ceny tkaniny a także w oparciu o ten dowód ustalił wartość celną importowanego towaru stosując tzw. metodę ostatniej szansy. I choć, wbrew zarzutom strony skarżącej, organ celny wyjaśnił, dlaczego nie mógł ustalić wartości celnej przedmiotowej tkaniny na podstawie metod zastępczych określonych w art. 25 do 28 Kodeksu celnego i konieczne było zastosowanie metody opisanej w art. 29 § 1 Kodeksu celnego to zdaniem Sądu nie mogło to jednak nastąpić w oparciu o omawianą wyżej ekspertyzę. Nie spełnia ona bowiem wymogów opinii biegłego. Co prawda Ordynacja podatkowa nie określa wymagań jakim powinna odpowiadać taka ekspertyza (opinia), ale z samej istoty tego dowodu wynika, że konkluzja winna zawierać wszechstronne uzasadnienie zajętego stanowiska. Ponadto opinia powinna być tak sporządzana, aby w sposób wyczerpujący wyjaśniał kwestie wymagające wiadomości specjalnych i aby istniała możliwość sprawdzenia poprawności poszczególnych elementów składających się na trafność jej wniosków końcowych. Nie można bowiem oprzeć się tylko na samej konkluzji opinii. Aby uzyskać przymiot wiarygodności powinna być w szczególności pełna, jasna, logiczna, obiektywna. Trudno natomiast przypisać te cechy opinii z dnia 7 lipca 1999 roku wydanej przez Laboratorium Zakładu Produkcyjnego "C" jak i jej uzupełnieniom. W ekspertyzie tej nie wskazano w oparciu o jakie badania ustalono skład surowcowy i inne parametry badanej tkaniny i nie wyjaśniono w sposób przekonujący, na jakiej podstawie wyliczono, że cena 1 mb tej tkaniny wynosi 1,6 USD. Podano jedynie ogólnie, że zawiera ona w sobie koszty produkcji, ubezpieczenia i transportu i nie wskazując bliżej w jakiej wysokości. Jednocześnie w powyższej opinii powołano się na własne transakcje, oferty zagraniczne oraz osobistą znajomość handlu przez wydającego opinię nie przedstawiając w tym zakresie żadnych konkretnych danych, które pozwoliłyby poddać kontroli tok rozumowania sporządzającego opinię i poprawność wyciągniętych przez niego wniosków.

Zgodnie z twierdzeniem D. A. istnieją też obawy, co do bezstronności omawianej ekspertyzy, skoro zawiera ona między komentarze o nieuczciwym imporcie tekstyliów, który doprowadził do zniszczenia wielu przedsiębiorstw oraz pobłażliwości służb celnych.

W tej sytuacji, znajdujące się w uzasadnieniu organu celnego I instancji stwierdzenie, że opinia Specjalistycznego Laboratorium Zakładu Produkcyjnego "C" w sposób obiektywny pozwoliła określić wartość celną przedmiotowego towaru , wydaje się być nieuzasadnione, a ocena tego dowodu budzi wątpliwości, czy dokonana została z należytym uwzględnieniem zasady swobodnej oceny dowodów, która nie może być przecież dowolna.

Organ celny II instancji nie podał natomiast żadnej argumentacji przemawiającej za uznaniem powyższej ekspertyzy za wiarygodną. Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu nie odniósł się także do podniesionego w odwołaniu przez D. A. zarzutu, że badanie firmy "D" nie dotyczy próbki towaru, który został przedstawiony do odprawy celnej dnia [...]. Podkreślił zaś, że skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie przedstawiła przeciw - dowodu ani nie uprawdopodobniła, że wartość sprowadzonej tkaniny kształtowała się na poziomie ceny podanej na fakturze załączonej do zgłoszenia celnego.

Z określonej w art. 121 Ordynacji podatkowej zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej oraz z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 cytowanej ustawy wynika obowiązek zachowania szczególnej skrupulatności w postępowaniu celnym, podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Kluczowe znaczenie ma bowiem należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, albowiem tylko wtedy możliwe jest prawidłowe określenie zakresu praw i obowiązków strony. Zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organy celne są zobowiązane zebrać w sposób wyczerpujący i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 191 powołanej ustawy (zasada swobodnej oceny dowodów) organ administracji prowadzący postępowanie musi natomiast dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz zgodnie z wewnętrznym przekonaniem ocenić wartość dowodową poszczególnych dowodów. W art. 210 § 4 ustawodawca wskazując na uzasadnienie faktyczne, podał, że zawiera ono w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności.

Zdaniem Sadu, biorąc pod uwagę wcześniejsze rozważania, organy celne swoim postępowaniem naruszyły powyższe przepisy Ordynacji podatkowej i to w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Wskazać tu należy głównie na uznanie za wiarygodną opinię biegłego, która określając skład surowcowy tkaniny ma wpływ na właściwą klasyfikację celną - z dalszymi tego konsekwencjami - a wskazując cenę decyduje o ustaleniu wartości celnej przedmiotowego towaru.

I choć strona skarżąca wprost nie przedstawiła zarzutów dotyczących zastosowanej klasyfikacji taryfowej uczyniła to pośrednio kwestionując tożsamość badanej próbki tkaniny z partią materiału, który był przedmiotem odprawy celnej w dniu [...].

D. A. podniosła natomiast zarzut niezgodnej z prawem odmowy przyznania preferencji celnych, powołując się na pochodzenie towaru potwierdzone przez eksperta w deklaracji złożonej na fakturze oraz wynikające, w ocenie skarżącej, także z przedłożonych przez nią dokumentów w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego.

Ten zarzut okazał się nietrafny.

Zgodnie z treścią art. 16 pkt.1 Porozumienia w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską, a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi, z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej - podpisanego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 roku (załącznik do Dz. U. Nr 104, poz. 662 z 1997 roku) produkty pochodzące ze Wspólnoty korzystają w imporcie do Polski z postanowień Umowy pod warunkiem przedłożenia:

a) świadectwa przewozowego EUR1,

b) w przypadkach określanych w art. 21(1) deklaracji, złożonej przez eksportera na fakturze, specyfikacji wysyłkowej lub innym dokumencie handlowym, który opisuje produkty o których mowa, w sposób wystarczający do ich identyfikacji (zwanej dalej "deklaracją na fakturze")

Jednocześnie art. 21 Porozumienia określa warunki sporządzania deklaracji na fakturze wskazując, że eksporter sporządzający deklarację na fakturze zobowiązany jest do przedłożenia, na żądanie władz celnych kraju eksportu, wszystkich odpowiednich dokumentów potwierdzających status pochodzenia produktów, jak również wypełnienie innych wymogów tego Protokołu.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca do zgłoszenia celnego dołączyła dowód pochodzenia w postaci deklaracji eksportera sporządzanej na rachunku nr [...] z dnia [...] potwierdzającej pochodzenie towaru z Unii Europejskiej.

Przedłożenie dowodu pochodzenia oznacza, że dowód ten powinien być prawidłowy pod względem formalnym oraz materialnym. Ocena formalna jest dokonywana przez organ celny w trybie art. 70 lub 83 kodeksu celnego, zaś materialna jest możliwa tylko po przeprowadzeniu weryfikacji, do której powołane są władze celne kraju eksportu. W myśl art. 32 cytowanej umowy międzynarodowej dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia jest przeprowadzana wyrywkowo, lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności świadectwa EUR1, deklaracji na fakturze, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu. Zgodnie z tym przepisem polskie władze celne zwróciły się do belgijskich władz o przeprowadzenie weryfikacji deklaracji eksportera sporządzonej na fakturze z dnia 24 czerwca 1999 roku.

W piśmie z dnia 21 maja 2001 roku - D. D. 228.445 władze celne kraju eksportera poinformowały, że pochodzenia towarów podanych w fakturze z dnia [...] o nr [...] nie udało się ustalić. Z powyższej odpowiedzi wynika więc, że nie zostało potwierdzone preferencyjne pochodzenie przedmiotowej tkaniny ze Wspólnoty. Należy tutaj podkreślić, że władze celne kraju eksportera dokonując weryfikacji mają prawo zażądać każdego dowodu, przeprowadzić kontrolę ksiąg rachunkowych eksportera oraz każdą inną kontrolę, którą uznają za właściwą (art. 32 pkt3). Sąd stoi na stanowisku, że zgodnie z obowiązującymi przepisami weryfikacja przeprowadzana przez właściwe władze celne kraju eksportu, w tej sprawie organy celne belgijskie, jest jedyną formą kontroli dowodów pochodzenia towaru i wynik tej weryfikacji wiąże władze celne kraju importu.

W tym miejscu Sąd w całości podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w dnia 8 kwietnia 1998 roku - sygn. akt I SA/Łd 777/97 na gruncie art. 27 Protokołu Nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi zmienionego z dniem 1 lipca 1997 roku przez omawiane Porozumienie w formie wymiany listów ... podpisane w Brukseli w dniu 24 czerwca 1997 roku, a mianowicie, że wyniki sprawdzenia świadectwa pochodzenia nie mogą być przedmiotem oceny i dodatkowej weryfikacji przez organy celne państwa importera i mają one charakter wiążący dla organów celnych państwa importera.

Podkreślić należy, że przepisy Porozumienia ... w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ... nie wymagają uzasadnienia wyniku weryfikacji ani wyjaśnienia w oparciu o jakie zasady weryfikacja została przeprowadzona.

Skoro więc wobec powyższego władze celne państwa importera nie mogą swoimi czynnościami zastąpić czynności, do których zostały wyłącznie uprawnione kompetentne organy celne państwa eksportera tym samym nie może tego uczynić strona. W tej sytuacji nie można zatem uznać za uzasadniony zarzut skargi, że organy celne nie uwzględniły dokumentów przedłożonych przez skarżącą na okoliczność preferencyjnego pochodzenia importowanej tkaniny. Dodatkowe "potwierdzenie pochodzenia" towaru pieczęcią Urzędu Celnego w Belgii dokonane na deklaracji na fakturze nie spełnia bowiem wymogu dokumentowania pochodzenia towaru zgodnie z treścią Porozumienia w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego z dnia 24 czerwca 1997 roku. Udzielanie odpowiedzi w zakresie weryfikacji dokonywane jest, o czym była mowa już wcześniej, tylko drogą oficjalną przez właściwe (kompetentne) władze celne Polski i kraju eksportu.

Ponadto, jak słusznie zaznaczył Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę, z korespondencji między D. A. a firmą belgijską [...] wynika., że przedmiotem wyjaśnień jest kwestionowanie deklaracji na fakturze pod względem formalnym a nie odmowa preferencji w wyniku negatywnej weryfikacji. Niczym nie potwierdzone są też twierdzenia strony skarżącej, że polskie organy celne żądały od organów celnych belgijskiego świadectwa EUR1.

W tym stanie rzeczy, ponieważ w wyniku weryfikacji przeprowadzonej przez belgijskie władze celne nie udało się ustalić pochodzenia przedmiotowego towaru Dyrektor Urzędu Celnego słusznie zgodnie z ust. 7 części pierwszej Postanowień wstępnych do Taryfy Celnej z dnia 15 grudnia 1998 roku (Dz. U. Nr 158, poz. 1036 z 1998 roku) zastosował stawkę celną autonomiczną podwyższoną o 100% - czyli ostatecznie stawkę celną wg wysokości 80%.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów celnych będzie uwzględnienie wskazanych wyżej okoliczności i wydanie decyzji wszechstronnie uzasadnionej po rozważeniu możliwości przeprowadzenia dowodu z opinii innego biegłego, którą następnie organ podda wnikliwej ocenie zgodnej z zasadą określoną w art. 191 Ordynacji podatkowej.

Konieczne będzie przy tym jednoznaczne ustalenie tożsamości badanej próbki z partią tkaniny, która stanowiła przedmiot importu w dacie [...]. W zależności od wyników tej ekspertyzy organy celne dokonają ponownej klasyfikacji towarowej ustalą też ewentualną nową wartość celną towaru i wysokość długu celnego oraz rozważą czy nadal zachodzą podstawy do naliczenia odsetek wyrównawczych (strona nie ma wpływu na określenie statusu pochodzenia towaru i prawidłowości deklaracji na fakturze oraz dokumentu EUR1).

Opisane wyżej naruszenia przepisów prawa, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy prowadzą do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. Nr 153, poz. 1270) i dlatego Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach sądowych postanowiono zgodnie z art. 200 cytowanej ustawy, a o wstrzymaniu wykonania decyzji Sąd orzekł z mocy art. 152 powołanej ustawy - odpowiednio jak w punkcie 2 i 3 wyroku.

/-/ B. Sokołowska /-/ T. M. Geremek /-/ B. Koś

AR