Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 303/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 247 par. 1 pkt 3 w zw. z  art. 248 par. 1  par. 2 pkt 2;  art. 219;  art. 201 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 30 ust. 1 w zw. z  art. 35 ust. 1 pkt 2;  art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 15 par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz Sędziowie Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Protokolant Aneta Szmyt po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r. sprawy ze skargi L. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Dyrektor Izby Celnej we W. – po rozpatrzeniu zażalenia L. G., działającego pod firmą "A" w O., od postanowienia Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2012 r. (nr [...]) odmawiającego żalącemu się stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] listopada 2009 r. (nr [...]) utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego we W. z dnia [...] września 2009 r. (nr [...]) ustalające żalącemu się opłatę za przechowanie towaru (samochodu [...], nr nadwozia [...]) w depozycie prowadzonym przez Izbę Celną we W. za okres od dnia złożenia towaru w depozycie ([...] lutego 2007 r.) do dnia wydania z depozytu ([...] lipca 2009 r.) w kwocie [...] zł – utrzymał w mocy postanowienia Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2012 r., powołując się na art. 233 § 1 pkt 1, art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej w skrócie: o.p.); art. 35 ust. 1 pkt 2, art. 73 ust. 1, art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm.); § 8 ust. 1 i § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie depozytu urzędu celnego (Dz. U. Nr 169, poz. 1771).

W uzasadnieniu organ przypomniał, że w dniu [...] grudnia 2006 r. "B" dokonała w imieniu skarżącego zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu uszkodzonego pojazdu marki [...] (nr nadwozia [...]). Rewizja celna ujawniła, że samochód ten ma rozległe uszkodzenia i w ocenie organu celnego wypełnia definicję odpadu. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Celnego we W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. dokonał zajęcia tego towaru i w dniu [...] lutego 2007 r. przekazał na plac magazynu.

Następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. Naczelnik Urzędu Celnego we W. zawiesił postępowanie w sprawie objęcia towaru procedurą dopuszczenia do obrotu, ponieważ wydanie rozstrzygnięcia organu celnego uzależnione było od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, który decyzją z dnia [...] maja 2007 r. (nr [...]) nakazał skarżącemu przekazanie do dnia [...] lipca 2007 r. pojazdu uznanego za odpad do upoważnionej stacji demontażu.

Od tej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a po jego rozpatrzeniu Główny Inspektor Ochrony Środowiska, decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. (nr [...]), utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Decyzja ta została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2008 r. ([...]) uchylił to rozstrzygnięcie.

Po ponownym rozpatrzenia sprawy Główny Inspektor Ochrony Środowiska – decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. (nr [...]) – uchylił swoje orzeczenie z dnia [...] maja 2007 r., nakładając jednocześnie na stronę obowiązek przekazania odpadu do upoważnionej stacji demontażu w terminie do dnia [...] września 2008 r. Również i w zakresie tej decyzji skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W wyniku jego rozpatrzenia GIOŚ – decyzją z dnia [...] października 2008 r. – uchylił rozstrzygnięcie własne z dnia [...] sierpnia 2008 r. w części dotyczącej terminu przekazania odpadu do upoważnionej stacji demontażu, a w pozostałej części utrzymał kwestionowane rozstrzygnięcie w mocy. Skargę wniesioną na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem dnia [...] marca 2009 r. ([...]) oddalił.

W konsekwencji Naczelnik Urzędu Celnego we W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. (nr [...]) podjął z urzędu zawieszone w dniu [...] stycznia 2007 r. postępowanie, wzywając jednocześnie stronę do uregulowania statusu celnego towaru. Następnie, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lipca 2009 r., organ ten wydał w dniu [...] lipca 2009 r. pozwolenie (nr [...]) na zniszczenie pojazdu marki [...] o numerze nadwozia [...]. W dniu [...] lipca 2009 r., na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego (nr [...]), strona odebrała samochód z magazynu depozytowego Izby Celnej we W. celem dokonania jego zniszczenia, które nastąpiło w dniu [...] sierpnia 2009 r., czego dowodem jest zaświadczenie o demontażu pojazdu nr [...] wydane przez firmę "C" w N.

Działając na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne Naczelnik Urzędu Celnego we W. – postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. (nr [...]) – ustalił opłatę za przechowywanie pojazdu w depozycie Izby Celnej we W. w kwocie [...] zł. Koszty przechowania ustalono za okres od dnia [...] lutego 2007 r., tj. od dnia jego faktycznego złożenia w magazynie depozytowym (według pokwitowania nr [...]), do dnia [...] lipca 2009 r., tj. do dnia wydania stronie towaru z depozytu. Na to postanowienie skarżący wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Celnej we Wl, który postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. (nr [...]) utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy.

W dniu [...] grudnia 2011 r. do Izby Celnej we Wl wpłynął wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] listopada 2009 r. Wnosząc o wzruszenie postanowienia przy zastosowaniu wskazanego trybu nadzwyczajnego, pełnomocnik strony wskazał, że wydanie tego rozstrzygnięcia nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, albowiem organ celny niesłusznie uznał, że opłata depozytowa jest należna za okres od [...] lutego 2007 r. do [...] lipca 2009 r. Zdaniem wnioskodawcy w sytuacji, gdy Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] maja 2007 r. (nr [...]) stwierdził, że pojazd stanowi odpad w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach i nakazał stronie przekazanie towaru do demontażu w terminie do [...] lipca 2007 r., to definitywnie uregulował status prawny towaru. Z tą też chwilą dalsze jego przechowywanie w depozycie urzędu celnego straciło sens wobec unormowań zawartych we art. 30 ust. 1 oraz art. 35 ust. 1 ustawy Prawo celne. Strona podniosła również, że według orzecznictwa sądów administracyjnych, rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Celnej we W. ma znamiona wadliwości związanej z rażącym naruszeniem prawa, która to wadliwość powoduje ponoszenie nieprawidłowo naliczonych kosztów za przetrzymywanie towaru w depozycie Izby Celnej we W.

Dyrektor Izby Celnej we W., nie znajdując podstaw do uznania wniosku strony, postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. (nr [...]), odmówił stwierdzenia nieważności swojego ostatecznego postanowienia z dnia [...] listopada 2009 r. (nr [...]).

Na to postanowienie skarżący złożył zażalenie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego, pełnomocnik skarżącego wskazał, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, gdy wydane orzeczenie w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładnia tej normy nie budzi wątpliwości. Wnoszący zażalenie stwierdził, że istnieje oczywista sprzeczność w przepisach regulujących kwestie dotyczące depozytów, tj. art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo celne, według którego w depozycie urzędu celnego przechowuje się czasowo towary zajęte w celu uregulowania ich sytuacji (statusu), art. 93 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, według którego organ celny pobiera opłaty stanowiące dochody budżetu państwa za przechowywanie towarów w depozycie, § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie depozytu urzędu celnego uzależniającego terminy przechowywania towarów zajętych w depozycie od rozstrzygnięć wydanych przez właściwe organy.

Tak więc, w ocenie strony, po wyjaśnieniu i ustaleniu przez organ celny statusu prawnego towaru, pobieranie przez ten organ opłat za przechowywanie towaru w depozycie nie ma prawnego uzasadnienia, a nałożona opłata w kwocie [...] zł za okres od [...] lutego 2007 r. do [...] lipca 2009 r. za przetrzymywanie towaru w depozycie celnym pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przywołanych przepisów prawa.

Analogicznie, jak we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Celnej we W., skarżący dodał, że o rażącym naruszeniu prawa decydują przede wszystkim racje ekonomiczne i gospodarcze. Skoro Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] maja 2007 r. stwierdził, że pojazd stanowi odpad w rozumieniu ustawy o odpadach, to w sposób definitywny uregulował sytuację prawną tego towaru, a tym samym Naczelnik Urzędu Celnego we W. powinien podjąć działanie zmierzające do niezwłocznego uchylenia postanowienia o zajęciu spornego samochodu.

Powołując się na punkt 2 tezy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (SA/Lu 250/09), w zażaleniu stwierdzono, że nie można się zgodzić ze stanowiskiem, że dopiero po odbiorze towaru lub jego wydaniu ustaje podstawa prawna do naliczania opłat za jego przechowywanie. Strona uznała za niezasadne uznanie dnia [...] lipca 2009 r. (dzień odbioru pojazdu) za datę końcową przechowania towaru i naliczanie do tego dnia przez Naczelnika Urzędu Celnego we W. opłaty za depozyt celny.

Za chybione i godzące w konstytucyjnie zagwarantowane prawo dostępu obywateli do sądu, a także sprzeczne z zasadą dwuinstancyjności postępowania sądowego oraz z prawem do zaskarżania orzeczeń i decyzji, skarżący uznał stanowisko, według którego wszystkie czynności, które spowodowały długi termin załatwienia sprawy wynikają z realizacji przez nią jej praw, tj. składania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie skarg na decyzje GIOŚ do WSA w Warszawie.

Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Celnej we W. nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. W ocenie organu drugiej instancji jest ono zasadne i znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ odwoławczy wywiódł, że stosownie do art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa celnego, w depozycie urzędu celnego przechowuje się czasowo towary zajęte w celu uregulowania ich sytuacji. Z kolei, w myśl § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie depozytu urzędu celnego (Dz. U. Nr 169, poz. 1771), terminy przechowywania towarów zajętych w depozycie są uzależnione od rozstrzygnięć wydanych przez właściwe organy. Przepis art. 93 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego stanowi natomiast, że organ celny pobiera opłaty stanowiące dochody budżetu państwa za przechowywanie towarów w depozycie lub magazynie czasowego składowania prowadzonym przez organy celne. Zgodnie zaś z treścią art. 93b ust. 1 Prawa celnego, opłaty podlegają odpowiednio zwrotowi lub umorzeniu, gdy okaże się, że w chwili ich uiszczenia bądź ustalenia kwota tych opłat była nienależna, przy czym ust. 2 tego artykułu stanowi, że opłaty nie podlegają zwrotowi lub umorzeniu w przypadku, gdy fakty, które doprowadziły do uiszczenia .lub ustalenia opłat nienależnych, są wynikiem świadomego działania osoby zobowiązanej. Z brzmienia tych uregulowań wynika, że za okres przechowywania towarów w depozycie organu celnego (przy czym termin przechowywania jest uzależniony od rozstrzygnięć właściwych organów) organ ten pobiera opłaty, które w przypadkach przewidzianych w art. 93b ust. 1 Prawa celnego mogą podlegać zwrotowi lub umorzeniu.

Zdaniem strony w omawianej sprawie datą końcową, do której powinna być naliczana opłata depozytowa, jest dzień [...] maja 2007 r., a nie jak wskazał organ celny – [...] lipca 2009 r., co daje podstawę do uznania, że orzeczenie organu celnego w zakresie ustalenia wysokości opłaty depozytowej zostało dotknięte wadą rażącego naruszenia prawa.

Nie godząc się z takim twierdzeniem organ odwoławczy zauważył, że termin przechowywania towarów zajętych lub zatrzymanych jest uzależniony od rozstrzygnięć wydanych przez właściwe organy, w tym przypadku Głównego Inspektora Ochrony Środowiska oraz Naczelnika Urzędu Celnego we W. Podkreślił przy tym, w rozpatrywanej sprawie orzeczenie GIOŚ rozstrzygało zagadnienie wstępne jakim było potwierdzenie, że towar objęty postępowaniem celnym stanowi odpad, który nie może być dopuszczony do obrotu. Orzeczenie to stało się wiążące dla strony i organów Państwa w chwili jego uprawomocnienia. Kwestia uregulowania statusu celnego towaru niewspólnotowego była możliwa dopiero po uzyskaniu przez organy celny właśnie takiego, wiążącego rozstrzygnięcia wyspecjalizowanego organu administracji jakim jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska. Zatem Naczelnik Urzędu Celnego we W., po uzyskaniu wiadomości o ostatecznym zakończeniu postępowania przez GIOŚ, prawidłowo podjął zawieszone postępowanie w sprawie uregulowania statusu celnego towaru i zezwolił na jego zniszczenie oraz bez zbędnej zwłoki po wydaniu pozwolenia na zniszczenie wydał towar stronie celem jego faktycznej likwidacji. W tej sytuacji zasadne było przechowywanie towaru, którego status celny pozostawał nieuregulowany, w depozycie organu celnego od dnia zajęcia do jego wydania z magazynu depozytowego, tj. od dnia [...] lutego 2007 r. do dnia [...] lipca 2009 r.

Organ wyjaśnił, że według definicji zawartej w art. 4 pkt 6 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 19 października 1992 r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 2, t. 4, str. 307, ze zm., dalej: WKC), status celny oznacza określenie towarów jako towar wspólnotowy lub niewspólnotowy. Towary niewspólnotowe – jak to wystąpiło w rozpatrywanej sprawie – powinny zostać przedstawione organowi celnemu w celu uzyskania dopuszczalnego dla nich przeznaczenia celnego (art. 48 WKC). Czynności tej strona dokonała składając w dniu [...] grudnia 2006 r. zgłoszenie celne (nr [...]) do procedury dopuszczenia do obrotu. Towar uznany za odpad nie mógł jednak zostać objęty wnioskowaną procedurą, gdyż dopuszczalnym dla niego przeznaczeniem celnym mógł być powrotny wywóz lub zniszczenie.

Zgodnie z wnioskiem strony organ celny zezwolił na zniszczenie towaru, przez co jego status celny został uregulowany. W tym też czasie możliwe było wydanie towaru z depozytu celem jego fizycznej likwidacji. Moment wydania towarów zajętych w postępowaniu administracyjnym (a takim jest postępowanie celne) prowadzonym przed organami celnymi został określony w § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie depozytu urzędu celnego, i powinien nastąpić dopiero po wydaniu przez właściwy organ ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. W tej sprawie rozstrzygnięciem takim było pozwolenie z dnia [...] lipca 2009 r. na zniszczenie pojazdu.

Strona miała oczywiście prawo do podejmowania środków prawnych w postaci wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skarg na decyzje GlOŚ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, niemniej jednak środki te przedłużyły rozpatrzenie sprawy celnej. Organ odwoławczy zauważył, że dopiero po ostatecznym uznaniu towaru za odpad, Naczelnik Urzędu Celnego we W. mógł zezwolić na jego zniszczenie, a skarżący mógł odebrać samochód z depozytu. Tym samym uzasadnione było naliczenie opłaty za przechowywanie pojazdu od dnia [...] lutego 2007 r. (od dnia jego złożenia w depozycie) do dnia [...] lipca 2009 r. (do dnia odbioru auta). Nie doszło więc do naruszenia, a tym bardziej "rażącego" naruszenia przepisów prawa, a wydane postanowienie znajduje podstawy zarówno w przepisach prawa materialnego, jak i procesowego. W przedstawionym stanie prawnym sprawy organ odwoławczy nie może także zgodzić się z twierdzeniem pełnomocnika strony o oczywistej sprzeczności w przepisach regulujących kwestie dotyczące depozytów.

Organ odwoławczy wywiódł, że "rażące" naruszenie prawa to takie naruszenie, które pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a jego charakter powoduje, że rozstrzygnięcie takie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2001 r., III SA 907/00). Co więcej, jak wskazuje się w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji gdy orzeczenie wydane przez organ w sposób ewidentny odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładania tej normy nie budzi wątpliwości (np. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2001 r., III SA 1110/00; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 sierpnia 2011 r., I SA/Wr 864/11). W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie zaistniała, nie wystąpiły także podnoszone przez stronę racje ekonomiczne i gospodarcze.

Zdaniem organu odwoławczego nie można również zgodzić się ze skarżącym, że w sprawie znajdują zastosowanie tezy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (III SA/Lu 250/09), albowiem orzeczenie to dotyczyło sytuacji krańcowo odmiennej od ustalonej w sprawie. W sprawie rozpoznawanej przez WSA w Lublinie zajęty samochód nie stanowił odpadu, a więc przetrzymywanie towaru nie znajdowało uzasadnienia. W związku z tym zaprezentowane stanowisko nie może być wprost odniesione do sytuacji, w której właściwe organy zaklasyfikowały sprowadzony samochód jako odpad.

Organ dodał, że w wyroku z 15 listopada 2011 r. (P 29/10; Dz. U. Nr 254, poz. 1529) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 93 ust. 2 Prawa celnego w zakresie tam wskazanym traci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Ponieważ termin ten nie upłynął, wspomniany przepis nadal obowiązywał i nie mógł być skutecznie podważany.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucił organowi celnemu rażące naruszenie prawa, tj. art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo celne – przez niezastosowanie tych unormowań, a także uznanie, że wydaniu postanowienia (w skardze błędnie nazwanego decyzją) z dnia [...] listopada 2009 r. nie towarzyszyło rażące naruszenie prawa. Wniósł przy tym o uchylenie zaskarżonego postanowienia "oraz orzeczenie zgodnie z wnioskiem z dnia [...].12.2011 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] listopada 2009 r., sygn. [...]" i zasądzenie kosztów postępowania.

Podobnie jak w zażaleniu, skarżący podniósł, że uregulowanie statusu zajętego towaru nastąpiło [...] maja 2007 r. decyzją Głównego Inspektora Ochrony Środowiska i po tym czasie przechowywanie samochodu nie miało prawnego uzasadnienia. Z tego względu opłata powinna być naliczona za okres [...] stycznia 2007 r. – [...] maja 2007 r.

W uzasadnieniu skargi wywiedziono, że rażące naruszenie prawa występuje wówczas, gdy orzeczenie wydane przez organ odbiega w sposób ewidentny od obowiązującej normy prawnej, a także gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Stosując pojęcie "rażącego naruszenia prawa" należy brać pod uwagę skutki wadliwości – w rozpatrywanym przypadku ponoszenie wadliwie naliczonej opłaty za przetrzymywanie samochodu w depozycie Izby Celnej we W.

Analogicznie jak w zażaleniu skarżący podkreślił, że mając normatywnie zagwarantowane prawa do dwuinstancyjności postępowania oraz do drogi sądowej, z praw tych skorzystał, z czego nie można jej czynić zarzutu, zwłaszcza, że zarówno organ drugiej instancji, jak i sąd uchylały kontrolowane orzeczenia.

Skarżący podniósł również, że niezależnie od tego czy towar stanowi, czy nie stanowi odpadu, zastosowanie znajduje teza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (II SA/Lu 250/09): "Po wyjaśnieniu i ustaleniu przez organ celny statusu prawnego towaru, pobieranie przez ten organ (...) opłat (...) za przechowywanie tego towaru w depozycie nie ma normatywnego uzasadnienia". Dlatego też po ustaleniu statusu takiego towaru, organ nie powinien przechowywać go w depozycie.

Skarżący zauważył, że niekonstytucyjność art. 93 ust. 2 Prawa celnego oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 kwietnia 2004 r. w sprawie stawek opłat pobieranych przez organy celne (Dz. U. Nr 87, poz. 832) potwierdza słuszność twierdzeń i wniosków strony, mimo że przepisy te nie utraciły jeszcze mocy obowiązującej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi. Zdaniem organu w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, a tym bardziej do takiego naruszenia, które miałoby charakter "rażący". Przymiot "rażącego" naruszenia prawa ustawodawca przydał takiemu naruszeniu, które pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a jego charakter powoduje, że rozstrzygnięcie takie nie może być akceptowane jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 czerwca 2001 r., III SA 907/00). W orzecznictwie sądowo-administracyjnym wskazuje się, że rażące naruszenie prawa występuje w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie wydane przez organ w sposób oczywisty odbiega od obowiązującej normy prawnej, przy czym wykładania tej normy nie budzi wątpliwości (np. wyrok NSA z 13 lipca 2001 r., III SA 1110/00; wyrok WSA we Wrocławiu z 17 sierpnia 2011 r., I SA/Wr 864/11). Jednakże takie okoliczności w sprawie nie zaistniały.

Sytuacja prawna towaru została ostatecznie uregulowania i poddana realizacji nie [...] maja 2007 r. – jak uważa skarżący – ale dopiero dwa lata później, kiedy to, po pierwsze WSA w Warszawie oddalił skargę L. G. (wyrokiem z [...] marca 2012 r., [...] – prawomocnym od [...] kwietnia 2009 r.), a po drugie – Naczelnik UC we W. wydał na wniosek strony pozwolenie na zniszczenie samochodu, wskutek czego [...] lipca 2009 r. skarżący odebrał pojazd z depozytu.

Dyrektor Izby Celnej we W. stwierdził, że w żaden sposób nie neguje prawa strony do podejmowania środków prawnych w postaci wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skarg na decyzje GIOŚ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jedynie uważa, że skorzystanie z tych praw i niegodzenie się z orzeczeniami Głównego Inspektora Ochrony Środowiska spowodowało ewidentne przedłużenie czasu rozpatrzenia i załatwienia sprawy, przyczyniając się do dalszego przechowywania pojazdu w depozycie izby celnej.

Zdaniem organu pojazd stanowił towar celny, a w związku z tym musiało mu być nadane jedno z przeznaczeń celnych. Dopiero wówczas towar ten mógł zostać przekazany do dyspozycji podmiotu. Z akt sprawy nie wynika, by strona składała wcześniej, niż przed [...] lipca 2009 r., wniosek o wydanie pozwolenia na zniszczenie samochodu, który ostatecznie okazał się odpadem w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska.

Ponadto skarżący nie kwestionował wydawanych przez organ celny pierwszej instancji postanowień o zawieszeniu postępowania w związku z koniecznością rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Miał więc świadomość, że pojazd będzie pozostawał w depozycie do ostatecznego, prawomocnego uregulowania kwestii czy jest on, czy też nie jest odpadem. Nie można przy tym nie podnieść, że ostatecznie samochód został prawomocnie uznany za odpad i dopiero wówczas Naczelnik Urzędu Celnego mógł zezwolić na jego zniszczenie, a skarżący odebrać towar z depozytu. Tym samym uzasadnione było naliczenie opłaty za przechowywanie pojazdu od [...] lutego 2007 r. (dnia jego złożenia w depozycie) do [...] lipca 2009 r. (dnia odbioru auta), albowiem za okres przechowywania towaru w depozycie organu celnego, organ ten pobiera opłaty. Stosownie do dyspozycji § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 19 lipca 2004 r. w sprawie depozytu urzędu celnego (Dz. U. Nr 169, poz. 1771), terminy przechowywania towarów zajętych w depozycie są uzależnione od rozstrzygnięć wydanych przez właściwe organy. Przepis art. 93 ust. 1 pkt 1 ustawy z 19 marca 2004 r. Prawo celne stanowi natomiast, że organ celny pobiera opłaty stanowiące dochody budżetu państwa za przechowywanie towarów w depozycie lub magazynie czasowego składowania prowadzonym przez organy celne.

Dyrektor Izby Celnej we W. ponownie stwierdził, że w rozpatrywanym przypadku nie znajdują zastosowania tezy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie (III SA/Lu 250/09).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Oceniając zaskarżone postanowienie według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej – odmawiając skarżącemu stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia ustalającego skarżącemu opłatę za przechowanie towaru – nie uchybił regułom proceduralnym w stopnie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i niewadliwie zastosował normy prawa materialnego odnoszące się do ustalonego stanu faktycznego.

Badanie legalności zaskarżonego postanowienia należy poprzedzić uwagą, że skarżący – zobowiązany prawomocnym i ostatecznym postanowieniem do poniesienia opłaty za przechowanie zajętego towaru do czasu uregulowania jego sytuacji prawnej – niedysponując już zwykłymi środkami odwoławczymi, sięgnął po nadzwyczajną instytucję wzruszania ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej, a mianowicie stwierdzenie nieważności z powodu wydania takiego aktu "z rażącym naruszeniem prawa" (art. 247 § 1 pkt 3 w zw. z art. 248 § 1, § 2 pkt 2 i art. 219 o.p.). Skarżący dopatrzył się wystąpienia tej przesłanki w rozstrzygnięciu ustalającym skarżącemu opłatę za przechowanie w depozycie towaru do czasu uregulowania jego statusu prawnego za okres dłuższy, tj. od [...] lutego 2007 r. (złożenie towaru do depozytu) do [...] lipca 2009 r. (odebranie przez skarżącego towaru z depozytu), a nie za okres krótszy, tj. od [...] lutego 2007 r. (złożenie towaru do depozytu) do [...] maja 2007 r. (data wydania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska decyzji uznającej towar za odpad i nakładającej na skarżącego obowiązek przekazania tego towaru stacji upoważnionej do demontażu).

Ponieważ towar objęty zgłoszeniem celnym skarżącego wywołał podczas rewizji celnej uzasadnione wątpliwości organu celnego co do tego czy jest to pojazd (jak podano w zgłoszeniu), czy – ze względu rozległe uszkodzenia – wypełnia już ustawowe kryteria odpadu, organ celny miał dostateczne podstawy faktyczne i prawne do zajęcia towaru i złożenia w depozycie urzędu celnego (art. 30 ust. 1 w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa celnego), a następnie do zawieszenia postępowania (art. 201 § 1 pkt 2 o.p.) w sprawie objęcia tego towaru procedurą dopuszczeniu do obrotu, skoro organ celny nie był właściwy do rozstrzygania kwestii wstępnej w tej sprawie, a mianowicie czy towar ten może być zakwalifikowany do odpadów, zaś rozpatrzenie sprawy celnej i wydanie decyzji stało się zależne od rozstrzygnięcia tej kwestii przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.

Stosownie do dyspozycji art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa celnego, w depozycie urzędu celnego przechowuje się czasowo towary zajęte w celu uregulowania ich sytuacji, według zaś § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie depozytu urzędu celnego (Dz. U. Nr 169, poz. 1771) okresy przechowywania towarów zajętych lub zatrzymanych są uzależnione od rozstrzygnięć wydanych przez właściwe organy. W kontekście przywołanych unormowań, dopiero uznanie przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska samochodu za odpad (jako rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu celnym) pozwoliło organom celnym podjąć zawieszone postępowanie celne i orzec o przeznaczeniu celnym towaru sprowadzonego na obszar Wspólnoty.

W badanym przypadku nie można zgodzić się z zapatrywaniem skarżącego, że uregulowanie statusu celnego towaru nastąpiło już [...] maja 2007 r., czyli w dniu wydania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska pierwszej decyzji, i tylko do tej daty skarżący powinien ponosić opłaty za przechowywanie zajętego towaru w depozycie urzędu celnego.

Trzeba bowiem zaakcentować, że decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska uznająca towar za odpad, jako orzeczenie wpadkowe (incydentalne) w głównym postępowaniu celnym, nie rozstrzygnęła (i nie mogła rozstrzygnąć) o statucie celnym towaru, wszak w tym zakresie Główny Inspektor Ochrony Środowiska nie jest organem właściwym, albowiem o statusie celnym towaru orzekają organy celne, decydując czy powinien on być objęty procedurą celną, wprowadzony do wolnego obszaru celnego lub do składu wolnocłowego czy też podlegać powrotnemu wywozowi poza obszar celny Wspólnoty, zniszczeniu lub zrzeczeniu się na rzecz Skarbu Państwa (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 września 2010 r. (III SA/Gl 1311/10).

Właśnie po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] marca 2009 r. ([...]), oddalającym skargę strony na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2008 r. (nr [...]), uznającą sprowadzony przez skarżącego pojazd za odpad (a więc po nabyciu przez tę decyzję cechy prawomocności), Naczelnik Urzędu Celnego we W. – postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. (nr [...]) – podjął z urzędu zawieszone w dniu [...] stycznia 2007 r. postępowanie celne i wezwał skarżącego do uregulowania statusu celnego towaru. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2009 r. organ ten wydał w dniu [...] lipca 2009 r. pozwolenie (nr [...]) na zniszczenie pojazdu uznanego za odpad. W dniu [...] lipca 2009 r. skarżący odebrał ten towar z magazynu depozytowego, a zniszczenia pojazdu dokonano [...] sierpnia 2009 r.

W takim stanie rzeczy nie można uznać za termin końcowy przechowywania towaru w depozycie dnia wydania pierwszej – jak twierdzi skarżący – decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska ([...] maja 2007 r.), gdyż akt ten nie wszedł skutecznie do obrotu prawnego, albowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2008 r., [...]) uchylił wspomnianą decyzję i dopiero po rozpoznaniu skargi na ponowną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w tym zakresie oddalił skargę strony (wyrokiem z dnia [...] marca 2009 r., [...]), wskutek czego decyzja ta – przy niewywiedzeniu skargi kasacyjnej od tego wyroku – stała się prawomocna, co pozwoliło organom celnym zakończyć niezwłocznie postępowanie celne i wezwać skarżącego do odbioru towaru z depozytu. Ponieważ czynność tę skarżący wykonał w dniu [...] lipca 2009 r., nie można postawić organom celnym zarzutu rażącego naruszenia prawa wskutek przyjęcia tej daty za termin końcowy przechowywania towaru w depozycie i wyliczenia na tej podstawie stosownej opłaty.

Trzeba wreszcie zauważyć, że pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. (na [...]), nazwanym "upomnieniem", Główny Inspektor Ochrony Środowiska – powołując się na art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – wezwał skarżącego do wykonania obowiązków określonych w prawomocnej decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2008 r. (nr [...]), a mianowicie do przekazania odpadu (uszkodzonego pojazdu marki [...]) do punktu zbierania pojazdów pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, lecz – jak wynika z pisma Naczelnika Urzędu Celnego we W. z dnia [...] lipca 2009 r., adresowanego do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska – "do dnia dzisiejszego" (można wnioskować, że do dnia [...] lipca 2009 r., bo taka data figuruje na piśmie) "nie wykonał decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska numer [...] z dnia [...] października 2008 r., tj. decyzji nakładającej na niego obowiązek przekazania odpadu (uszkodzony samochód marki [...], o numerze nadwozia [...] do stacji demontażu lub punktu zbierania pojazdów".

Skoro organy celne prowadzące postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznego postanowienia ustalającego skarżącemu opłatę za przechowanie zajętego w postępowaniu celnym towaru w depozycie urzędu celnego niewadliwie – bo od dnia umieszczenia w depozycie do dnia ostatecznego uregulowania statusu celnego tego towaru i wydania z depozytu skarżącemu – wykazały, że nie doszło do zarzucanego w skardze rażącego naruszenia prawa (art. 247 § 1 pkt 3 o.p.), a więc unormowania zawartego w art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa celnego, ponieważ – wbrew zapatrywaniu skarżącego – uregulowanie statusu celnego towaru nie nastąpiło w dniu wydania ([...] maja 2007 r.) pierwszej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w postępowaniu incydentalnym (czy towar jest odpadem) w stosunku do głównego postępowania celnego, które ostatecznie rozstrzygnęło o statusie celnym tego towaru, wszak "okresy przechowywania towarów zajętych lub zatrzymanych są uzależnione od rozstrzygnięć wydanych przez właściwe organu" (§ 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie depozytu urzędu celnego), a za okres przechowywania w depozycie towarów zajętych organ celny "pobiera opłaty" (art. 93 ust. 1 pkt 1 Prawa celnego).

Organy celne dokonały także niewadliwej wykładni skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2011 r. (P 29/10; Dz. U. Nr 254, poz. 1529) – orzekającego o niezgodności art. 93 ust. 2 Prawa celnego, w jakim dotyczy stawki opłaty za przechowanie w depozycie organu celnego towarów zajętych na podstawie art. 30 ust. 1 Prawa celnego, z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz o niezgodności § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie stawek opłat pobieranych przez organy celne (Dz. U. Nr 87, poz. 832) w zakresie, w jakim określa minimalną stawkę opłaty za przechowanie towarów w depozycie organu celnego, z art. 92 ust. 1 Konstytucji – przyjmując, że do czasu utraty mocy obowiązującej art. 93 ust. 2 Prawa celnego (według punktu II sentencji wyroku przepis ten traci moc obowiązującą z upływem dwunastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, a więc od upływu dnia [...] listopada 2012 r., ponieważ wyrok został opublikowany w dniu [...] listopada 2011 r.) organy zobowiązane były stosowania przepisów objętych tym wyrokiem.

Z tych względów – stosownie do dyspozycji art. 151 u.p.p.s.a. – należało orzec jak w sentencji wyroku.