Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 588/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-08-17 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: 246 § 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 28 maja 2015 r., skarżąca zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 100 zł, oraz ustanowienie radcy prawnego. Do wniosku skarżąca dołączyła: (-) odpis sentencji postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2015 r., którym przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym; (-) odpis sentencji postanowienia Sądu Okręgowego Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 października 2013 r. o zwolnieniu skarżącej od opłaty od apelacji; (-) odpis decyzji ZUS z dnia 1 marca 2015 r. o waloryzacji emerytury; (-) wyciąg z rachunku bankowego za luty 2015 r., którego saldo końcowe wynosiło 36,64 zł; (-) odpis zaświadczenia lekarskiego z dnia 21 sierpnia 2014 r. o stanie zdrowia skarżącej.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, poza mieszkaniem o powierzchni około 45 m2 oraz używanym samochodem osobowym, nie posiada innego majątku, utrzymuje się z emerytury, która – jak wynika z załączonego odpisu decyzji ZUS – wynosi 1.218,84 zł netto miesięcznie, do podstawowych kosztów swojego utrzymania zaliczyła wydatki na odpłatne leczenie (przy czym nie wskazała ich kwoty).

W związku z powziętymi wątpliwościami na podstawie przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 8 czerwca 2015 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie w terminie 7 dni wskazanych w wezwaniu dokumentów.

Powyższe wezwanie skutecznie doręczono skarżącej w dniu 11 czerwca 2015 r.

W zakreślonym terminie skarżąca żadnego z wymaganych dokumentów nie przedłożyła.

Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego referendarz sądowy ustalił, że wnioskodawczyni nie przedłożyła wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej i postanowieniem z dnia 8 lipca 2015 r. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy.

Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia wnosząc o jego uchylenie i przyznanie pomocy z urzędu. Zdaniem strony sąd błędnie ocenił jej trudną sytuację materialną jak również stan zdrowia nie pozwala jej egzystować z prowadzić sprawy bez pomocy z urzędu.

Do sprzeciwu nie dołączono żadnych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Rozpatrując ponownie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa.

Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy m. in. osobie fizycznej następuje:

1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Jej celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.

Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a., co sygnalizował referendarz w wydanym przez siebie rozstrzygnięciu. Z tego powodu to rzeczą wnioskodawcy, jako osoby zainteresowanej, jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Jednocześnie zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy jest wykazanie faktu podjęcia starań o uzyskanie środków finansowych, niezależnie od efektów (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2008 r., II OZ 1220/08). W piśmiennictwie wskazuje się z kolei, że to podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy zobowiązany jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjął wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, Warszawa 2006, s. 504). W interesie wnioskodawcy leży zatem przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby zasadność uwzględnienia jego wniosku. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Przyjmuje się również, że jeżeli fakty podane we wniosku nie znajdują pokrycia w aktach sprawy, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 09 września 2004 r., FZ 360/04, nie publ. czy postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2005 r., II FZ 470/05 nie publ.).

W niniejszej sprawie skorzystano z możliwości o jakiej mowa w art. 255 p.p.s.a. i zobowiązano wnioskodawczynię do dostarczenia wyszczególnionych w wezwaniu dokumentów źródłowych mających zobrazować jej rzeczywistą sytuację finansową i majątkową. Zawarte bowiem w formularzu PPF oświadczenie o stanie majątkowym i osiąganych przychodach, wbrew stanowisku strony, nie obrazuje jej sytuacji finansowej.

Ponadto referendarz sądowy uznał oświadczenie skarżącej za budzące wątpliwości, gdyż z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy składanych przez skarżącą, jej małżonka oraz syna w licznych sprawach, toczących się przed tut. Sądem, wynika, iż pozostaje ona w związku małżeńskim i zamieszkuje wspólnie z małżonkiem oraz synem pod jednym adresem; jest także właścicielką nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], którą zamieszkuje, a której nie zadeklarowała na urzędowym druku PPF. Nadto, z uwagi na brak jakichkolwiek danych dotyczących kosztów, jakie skarżąca faktycznie ponosi na swoje utrzymanie przedmiotowe referendarz sądowy stwierdził, że przedmiotowe oświadczenie jest niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej.

Wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnego z żądanych dokumentów czy oświadczeń. Żadnych dokumentów mogących obrazować rzeczywistą sytuację finansową wnioskodawczyni nie przedłożono również do sprzeciwu.

Zważyć należy, iż dysponowanie dokumentami, do których przedłożenia została zobowiązana wnioskodawczyni, jest niezbędne do dokonania prawidłowej oceny jej sytuacji majątkowej dającej możliwość stwierdzenia, czy w istocie uzasadnia ona przyznanie prawa pomocy.

Mając na uwadze to, że wnioskodawczyni uchybiła obowiązkowi złożenia kompletnej dokumentacji nie można przyjąć, iż dokonała wszelkich starań, by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu postępowanie wnioskodawczyni polegające na uchyleniu się od przedłożenia dokumentów i stosownych oświadczeń skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego, czy też nierzetelne ich wykonanie, należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek ustaleń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawcy, nie jest możliwa.

W związku z powyższym, z uwagi na istniejące braki w dokumentacji oraz ogólnikowy charakter informacji zawartych w złożonym oświadczeniu majątkowym Sąd uznał, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Sąd nie jest przy tym zobowiązany do prowadzenia dochodzenia wówczas, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, albowiem uchyla się on od złożenia odpowiednich dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie. Rzeczą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Jak już zostało wyżej wskazane, zwalnianie od kosztów sądowych musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji gdy rzeczywiście z porównania wysokości daniny publicznej i możliwości majątkowych i zarobkowych skarżącej wynika, że jej uiszczenie odbyłoby się z uszczupleniem majątku wnioskodawczyni i prowadziłoby do uszczerbku koniecznego utrzymania wnioskodawczyni i jej rodziny.

Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.