Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1603/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-09-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183 § 1, art. 174 pkt. 1 i 2, art. 185, art. 145 § 1 pkt. 5 i 8
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Kacprzak Sędziowie NSA Irena Kamińska (spr.) Andrzej Irla Protokolant Ewelina Ryszka po rozpoznaniu w dniu 23 września 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "T." S. A. w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 331/09 w sprawie ze skargi "T." S. A. w Poznaniu na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia (...) stycznia 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz "T." S.A. z siedzibą w Poznaniu kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 331/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. S.A. w Poznaniu na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 28 stycznia 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Minister Infrastruktury decyzją z dnia 28 stycznia 2009 r., nr (...), po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Inżynieryjnego T. Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu od decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 2 kwietnia 2008 r., nr (...), odmawiającej uchylenia decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 30 maja 2000 r., nr (...), utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia 15 marca 2000 r, nr (...) o odmowie ustalenia na rzecz Przedsiębiorstwa Inżynieryjnego T. Sp. z o.o. odszkodowania za nieruchomość położoną w Poznaniu przy ul. B., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr (...) , obręb Naramowice - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny i prawny:

Prezydent Miasta Poznania decyzją z dnia 15 marca 2000 r., nr (...) odmówił ustalenia na rzecz Przedsiębiorstwa Inżynieryjnego T. Sp. z o.o. z siedzibą w Poznaniu, odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody Wielkopolskiego dnia 30 maja 2000 r. nr (...).

Wyrokiem z dnia 16 października 2001 r., sygn. akt II SA/Po 1682/00 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu oddalił skargę na w/w decyzję Wojewody Wielkopolskiego, podzielając stanowisko organów administracji publicznej, iż sporna działka nie przeszła z mocy prawa na własność gminy.

Wnioskiem z dnia 25 czerwca 2004 r. Przedsiębiorstwo Inżynieryjne T. Sp. z o.o. wystąpiło do Prezydenta Miasta Poznania o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia na rzecz tego przedsiębiorstwa odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, z uwagi na stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G. z dnia 15 listopada 1999 r, nr (...) (na której zostały oparte decyzja Prezydenta Miasta Poznania, decyzja Wojewody Wielkopolskiego i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego). Przedsiębiorstwo podało, że w dniu 4 czerwca 2004 r. otrzymało decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 28 maja 2004 r., nr (...) o stwierdzeniu nieważności decyzji podziałowej z dnia 15 listopada 1999 r. w części obejmującej użyty w sentencji zwrot "pod warunkiem ustanowienia służebności gruntowej do wydzielonych działek: (...), zgodnie z art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami" a także zwrot "do których należy zagwarantować dojazd na zasadzie ustanowienia służebności przejazdu na wydzielonych działkach" umieszczony w pkt 5 uzasadnienia. Zdaniem wnioskodawcy, z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu wynika, że wskutek podziału nieruchomości i wydzielenia działki drogowej, droga ta z mocy prawa przeszła na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna i zapisy o konieczności ustanawiania służebności gruntowych były w decyzji o podziale nieważne.

Postanowieniem z dnia 15 lipca 2004 r, nr (...) Prezydent Miasta Poznania przekazał wniosek o wznowienie według właściwości Wojewodzie Wielkopolskiemu.

W piśmie z dnia 7 września 2004 r. pełnomocnik Przedsiębiorstwa Inżynieryjnego T. Sp. z o.o., uzupełniając przedmiotowy wniosek podał, że podstawą prawną żądania wznowienia postępowania w niniejszej sprawie jest przepis art. 145 § 1 pkt 5, 7 i 8 kpa.

Wojewoda Wielkopolski, postanowieniem z dnia 2 listopada 2004 r, nr (...) wznowił postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Wojewody Wielkopolskiego z 30 maja 2000 r., a następnie decyzją z dnia 2 kwietnia 2008 r., nr (...) odmówił uchylenia w/w decyzji Wojewody Wielkopolskiego.

Decyzją z dnia 28 stycznia 2009 r., po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Inżynieryjnego T. Sp. z o.o., Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję z dnia 2 kwietnia 2008 r. W uzasadnieniu podniósł, że w niniejszej sprawie zgodność z prawem decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 30 maja 2000 r. została oceniona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 16 października 2001 r, (wiążącym w niniejszej sprawie) oddalił skargę. Zatem, w ocenie Ministra, postępowanie wznowieniowe dotyczyć może wyłącznie tych okoliczności, które nie były znane sądowi w dniu wydania wyroku.

Organ odwoławczy wskazał, że przesłanki wznowieniowe powołane przez wnioskodawcę odnoszą się do okoliczności stwierdzenia w części, przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, nieważności decyzji podziałowej z dnia 15 listopada 1999 r., a więc nowej okoliczności, która zaistniała po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 16 października 2001 r. oddalającego skargę na decyzję odmawiającą przyznania odszkodowania.

Minister Infrastruktury podniósł jednak, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu stwierdziło nieważność decyzji podziałowej jedynie w części zawierającej warunek ustanowienia służebności gruntowej do wydzielonych działek budowlanych. Tym samym decyzja ta nie spowodowała wycofania z obiegu prawnego z mocą wsteczną decyzji zatwierdzającej projekt podziału spornej nieruchomości, ani też nie przesądziła, czy zaistniał z mocy prawa skutek w postaci przejścia własności działek wydzielonych pod drogi na rzecz Miasta Poznania. Oznacza to, że w sprawie nie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne ani nowe dowody, które istniałyby w dniu wydania decyzji w sprawie odszkodowania i nie byłyby znane organowi orzekającemu w sprawie, a zatem nie wystąpiła przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Organ stwierdził także, iż nie nastąpiło wycofanie z obiegu prawnego decyzji podziałowej, w oparciu o którą orzekano w sprawie odszkodowania, w takim zakresie, który miałby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy odszkodowawczej, a zatem nie wystąpiła również przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 8 kpa.

Odnosząc się do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 7 kpa, Minister wskazał, że przesłanka ta nie występuje, gdy w sprawie nie pojawiło się jakiekolwiek zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, dające podstawę do zawieszenia postępowania odszkodowawczego.

Decyzja Ministra Infrastruktury z dnia 28 stycznia 2009 r. stała się przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez T. S.A. w Poznaniu. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:

a) art. 145 § 1 pkt 8 kpa poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka wymieniona w tym przepisie;

b) art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm, powoływana dalej jako "ugn") w brzmieniu obowiązującym po 15 lutego 2000 r, poprzez przyjęcie, że na mocy tego przepisu jedynie drogi publiczne przechodzą na własność gminy.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 2 kwietnia 2008 r. W uzasadnieniu skargi przedstawiono szereg argumentów na poparcie przedstawionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wydając zaskarżony wyrok Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarżąca spółka wnosząc o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Wielkopolskiego z dnia 30 maja 2000 r. wskazała, że decyzją z dnia 28 maja 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu stwierdziło nieważność decyzji Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G. w Poznaniu z dnia 15 listopada 1999 r., w części obejmującej użyty w sentencji zwrot "pod warunkiem ustanowienia służebności gruntowej do wydzielonych działek: (...) , zgodnie z art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami". Skarżąca podniosła, że jest to podstawa do wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Podniosła również, że podstawy wznowienia można doszukać się także w przepisach art. 145 § 1 pkt 5 i 7 kpa.

W ocenie Sądu pierwszej instancji analiza zebranych w sprawie dowodów wskazuje, że prawidłowo organy obu instancji uznały, że brak jest podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 30 maja 2000 r., gdyż postępowanie administracyjne wykazało, że nie zaistniały przesłanki opisane w przepisach art. 145 § 1 pkt 5, 7, 8 kpa.

Odnosząc się do podstawy wznowienia postępowania o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 8 kpa, Sąd pierwszej instancji poniósł, że regulacja zawarta w tym przepisie dotyczy takich sytuacji, gdzie jedna decyzja (lub orzeczenie sądu) stanowi podstawę do wydania innej decyzji. Wydanie tej drugiej decyzji nie jest możliwe bez uprzedniego wydania decyzji pierwszej. Przepisy kpa nie określają, jakimi wadami musi być dotknięta decyzja wcześniejsza, aby stanowiła podstawę do wznowienia postępowania. Rozstrzygające znaczenie ma fakt jej uchylenia, zmiany, jak również unieważnienia.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż wbrew twierdzeniom skargi taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca i nie spowodowała zmiany stanu prawnego, na skutek którego nastąpiło przejście spornych działek na własność Miasta Poznania. Wprawdzie decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 28 maja 2004 r. stwierdzono nieważność decyzji Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego Geopoz w Poznaniu z dnia 15 listopada 1999 r. w części obejmującej użyty w sentencji zwrot "pod warunkiem ustanowienia służebności gruntowej do wydzielonych działek: (...), zgodnie z art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami", jednakże decyzja ta została usunięta z obrotu prawnego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 6 lutego 2007 r, znak (...). Wobec powyższego w obrocie prawnym pozostaje nadal decyzja podziałowa Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego G. w Poznaniu z dnia 15 listopada 1999 r. Już chociażby z tej pierwszej przyczyny brak jest podstaw do przyjęcia, że w sprawie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Ponadto, jak słusznie wskazały organy, nawet gdyby decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 maja 2004 r. nie została usunięta z obrotu prawnego, to zapadłe rozstrzygnięcie w zakresie służebności drogowej nie miało - wbrew twierdzeniu skarżącej - wpływu na prawo własności działek. Kwestia oceny prawidłowości decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 30 maja 2000 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Poznania z dnia 15 marca 2000 r. była już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 16 października 2001 r. w sprawie II SA/Po 1682/00. Sąd ten dokonując wykładni przepisu art. 98 ust 1 ugn oraz mając na względzie zmiany tego przepisu dokonane w dniu 15 lutego 2000 r. stwierdził, że sporne działki nie stały się własnością Miasta Poznania. Wobec tego wywody skargi dotyczące nabycia przez Miasto własności tych nieruchomości są niezasadne w świetle wyroku NSA oraz nie mają oparcia w dowodach zebranych w sprawie. Dowody te nie podważają mocy wiążącej tego wyroku. Obszerne wywody skargi dotyczące przepisu art. 98 ust. 1 ugn w brzmieniu sprzed i po zmianie tego przepisu, która nastąpiła w dniu 15 lutego 2000 r. w istocie stanowią polemikę z wykładnią tego przepisu i ustaleniami dokonanymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku. Tymczasem przedmiotem oceny w postępowaniu wznowieniowym mogą być jedynie te kwestie, które nie były znane organom ani Sądowi. Naczelny Sąd Administracyjny w sposób szeroki dokonał analizy przepisu art. 98 ust. 1 ugn i uznał, że działki zajęte pod drogi osiedlowe nie stały się własnością Miasta Poznania. Ocena prawna tego wyroku zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Odnosząc się do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 kpa Sąd pierwszej instancji podniósł, iż w postępowaniu wznowieniowym organy prawidłowo uznały, że w sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję o odmowie ustalenia odszkodowania. Powoływana we wniosku o wznowienie postępowania decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 28 maja 2004 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego ostateczną decyzją z dnia 6 lutego 2007 r., a ponadto, jak słusznie zdaniem Sądu pierwszej instancji wskazały organy, nawet gdyby tak się nie stało, to rozstrzygnięcie w decyzji podziałowej w zakresie służebności drogowej nie stanowiłoby istotnego dla sprawy o odszkodowanie nowego dowodu lub nowej okoliczności faktycznej, które mogłyby mieć wpływ na treść decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 30 maja 2000 r. Decyzja SKO nie miała wpływu na prawo własności działek pod wewnętrzne drogi osiedlowe, bowiem Naczelny Sąd Administracyjnego w wyroku z dnia 16 października 2001 r. stwierdził, że sporne działki nie stały się własnością Miasta Poznania. Wobec powyższego wywody skargi w zakresie tego, że Miasto nabyło własność nieruchomości, co zdaniem skarżącej stanowi przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, która z kolei skutkować powinna uchyleniem decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 30 maja 2000 r., są zdaniem Sądu pierwszej instancji niezasadne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła T. S.A. zarzucając mu:

1. naruszenie prawa materialnego, tj.:

a) naruszenie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 lutego 2000 r., poprzez niewłaściwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, że na podstawie tego przepisu jedynie działki gruntu przeznaczone pod drogi publiczne przechodziły na własność gminy,

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na

wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., polegające na przyjęciu, że nie

pojawiły się w niniejszej sprawie nowe okoliczności,

b) naruszenie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., polegające na przyjęciu, że w

niniejszej sprawie nie doszło do uchylenia decyzji podziałowej, na

podstawie której wydano decyzję o odmowie przyznania

odszkodowania.

Powołując się na wymienione podstawy skargi kasacyjnej wniosła o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi,

2. zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym

kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,

3. ewentualnie o uchylenie wyżej wskazanego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, iż Sąd pierwszej instancji naruszył w zaskarżonym wyroku art. 145 §1 pkt. 8 kpa, ponieważ wbrew wywodom zawartym w uzasadnieniu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 maja 2004 r. stwierdzająca nieważność decyzji Dyrektora G. w Poznaniu z dnia 15 listopada 1999 r. stanowi podstawę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Decyzją tą stwierdzono nieważność decyzji podziałowej, od treści której zależy możliwość przyznania odszkodowania za działki gruntu przeznaczone pod drogi na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tym samym, skoro wcześniej odmówiono ustalenia wysokości i przyznania odszkodowania z uwagi na treść decyzji z dnia 15 listopada 1999 r., to stwierdzenie nieważności tej decyzji stanowi przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.

W ocenie kasatora Sąd pierwszej instancji pominął fakt, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została uchylona dopiero w dniu 6 lutego 2007 r., a zatem po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie.

Ponadto jego zdaniem w sprawie zachodzi również przesłanka z art. 145 §1 pkt 5 kpa. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 maja 2004 r. stwierdzono nieważność decyzji Dyrektora G. w Poznaniu z dnia 15 listopada 1999 r. w części dotyczącej warunku podziału nieruchomości. Tym samym pojawiły się w niniejszej sprawie nowe okoliczności, o których mowa w wyżej wskazanym przepisie, albowiem uchylono decyzję podziałową w części określającej warunek podziału, a zgodnie z ówcześnie obowiązującym prawem, działki gruntu przeznaczone pod drogi przechodziły z mocy prawa na własność gminy. W konsekwencji w sprawie zmieniły się okoliczności faktyczne, a Sąd pierwszej instancji naruszył wskazany przepis.

W ocenie kasatora uzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przed wejściem w życie nowelizacji, tj. przed dniem 15 lutego 2000 r. przepis ten stanowił, że działki gruntu wydzielone pod drogi z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa na własność gminy z dniem, w którym decyzja o podziale stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne. Natomiast w dniu 15 lutego 2000 r. art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami otrzymał następujące brzmienie: "Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne". Nie sposób zatem zaakceptować stanowiska, jakoby -przed dniem 15 lutego 2000 r - jedynie drogi publiczne przechodziły na własność gminy. Treść art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zarówno przed, jak i po nowelizacji, jest jednoznaczna. Przed dniem 15 lutego 2000 r. przepis ten stanowił, że działki gruntu wydzielone pod drogi przechodzą z mocy prawa na własność gminy. Natomiast po nowelizacji, zakres zastosowania art. 98 ust. 1 został ograniczony, albowiem od tego dnia przepis ten dotyczył jedynie dróg publicznych: gminnych, powiatowych, wojewódzkich i krajowych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Stosownie do art. 174 pkt. 1 i 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna może być oparta na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna opiera się na obydwu podstawach z art. 174 P.p.s.a., bowiem zawiera zarówno zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego – art. 98 ust. 1 U.g.n. oraz przepisów postępowania – art. 145 §1 pkt. 5 i pkt. 8 K.p.a.

Przystępując do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności za usprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 §1 pkt. 5 i pkt. 8 K.p.a., bowiem na skutek wadliwych ustaleń stanu faktycznego sprawy Sąd ten przedwcześnie przyjął, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 6 lutego 2007 r. znak (...) jest ostateczna, a uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Powołaną wyżej decyzją z dnia 6 lutego 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu stwierdziło nieważność decyzji tego samego organu z dnia 28 maja 2004 r. znak (...).

Z kolei przedmiotowa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 28 maja 2004 r. stwierdzała nieważność decyzji podziałowej Dyrektora G. z dnia 15 listopada 1999 r. nr (...) w części nakładającej na skarżącą spółkę obowiązek ustanowienia służebności drogowej do wydzielonych w wyniku podziału działek.

W ocenie skarżącej spółki, skoro organy administracji publicznej opierając się na treści decyzji G. z dnia 15 listopada 1999 r. konsekwentnie odmawiały ustalenia wysokości i przyznania odszkodowania za działki gruntu przeznaczone pod drogi, to stwierdzenie jej nieważności przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia 28 maja 2004 stanowi przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt. 8 K.p.a., bowiem została ona wycofana z obrotu prawnego. Odmienne stanowisko zajął Sąd pierwszej instancji stwierdzając, że w obrocie prawnym pozostaje nadal decyzja podziałowa Dyrektora G. w Poznaniu z dnia 15 listopada 1999 r.

Jak wynika z akt sprawy postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej z dnia 15 listopada 1999 r. nie zostało zakończone, bowiem T. sp. z o.o. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a więc decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 6 lutego 2007 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej nie korzysta z waloru ostateczności. W konsekwencji dopiero prawomocność decyzji z dnia 6 lutego 2007 r. pozwalałaby na stwierdzenie, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 maja 2004 r., stwierdzająca nieważność decyzji podziałowej, została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego.

Rację ma Sąd pierwszej instancji, iż kwestia przejścia na własność Miasta Poznania działki wydzielona pod drogę z działki nr (...), której podział został dokonany na wniosek właściciela Przedsiębiorstwa Inżynieryjnego T. omówioną wyżej decyzją Dyrektora G. z dnia 15 listopada 1999 r. została prawomocnie przesądzona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2001 r. w sprawie II SA/Po 1682/00. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł m. in., iż sporna nieruchomość nigdy nie przeszła na własność Miasta Poznania i chcąc taką działkę przejąć na własność gmina będzie musiała ją wykupić lub skorzystać z instytucji wywłaszczenia. Jednakże od momentu wydania wyroku stan faktyczny sprawy uległ zmianie, bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 maja 2004 r. stwierdziło nieważność decyzji Dyrektora G. z dnia 15 listopada 1999 r. w opisanej wyżej części, a postępowanie odwoławcze cały czas jest w toku. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę będzie musiał rozważyć zmianę stanu faktycznego sprawy zaistniałą po wydaniu opisanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2001 r., ponieważ w określonych sytuacjach zasada związania oceną prawną przestaje obowiązywać. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przyjmuje się powszechnie, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu przestaje obowiązywać m.in. jeżeli zostanie ona uchylona w prawem określonym trybie, jak również wtedy, gdy zmianie uległy przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie (patrz. wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r. sygn. III RN 130/97, OSP 1999, nr 5, poz. 101 z aprobującą glosą B. Adamiak, uchwała NSA z dnia 21 czerwca 1999 r., OPS 4/99, ONSA 1999, nr 4, poz. 118). Decydujące znaczenie mają zatem podstawy powstania stosunku prawnego tj. podstawa prawna i przesłanka faktyczna. Istotna zmiana któregoś z tych elementów powoduje, że powstaje nowa sprawa wymagająca rozstrzygnięcia z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania nowego aktu administracyjnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 98 ust. 1 U.g.n. poprzez jego niewłaściwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w brzmieniu obowiązującym dniu wydania decyzji podziałowej Dyrektora G. z dnia 15 listopada 1999 r. na podstawie tego przepisu jedynie działki gruntu przeznaczone pod drogi publiczne przechodziły na własność gminy należy podnieść, że opisanym powyżej wyrokiem z dnia 16 października 2001 r., II SA/Po 1682/00 Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż na gruncie niniejszej sprawy w świetle brzmienia art.98 ust.1 U.g.n. nadanego ustawą z dnia 7 stycznia 2000 r. "brak jest podstaw do przejścia na własność gminy w tym trybie dróg nie mających charakteru dróg publicznych", bowiem "wyodrębnienie przy podziale dróg dla obsługi nowo utworzonych działek nie może prowadzić do ich przejścia z mocy prawa na własność gminy na podstawie art. 98 ust.1 U.g.n.".

Zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a. tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Na obecnym etapie postępowania, w którym rozważane są przyczyny wznowienia postępowania, których ustalenie pozwala dopiero na przeprowadzenie wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy administracyjnej zarzut ten należało jednak uznać za przedwczesny.

Z przedstawionych względów na podstawie art. 185 § 1 i art. 203 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.