Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3055/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 178 ust. 3 pkt 6 oraz 187
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
article: art. 4, art. 5 § 2 i art. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia del. WSA Olga Żurawska-Matusiak Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 55/15 w sprawie ze skargi T.T. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 29 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 55/15 oddalił skargę T.T. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 29 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Naczelnik Urzędu Celnego [...] orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia 8 kwietnia 2014 r. nr [...] orzekł, że obwiniona [...] Służby Celnej [...] T.T. naruszyła obowiązki służbowe podlegające odpowiedzialności dyscyplinarnej, tj.

1) naruszyła obowiązek dochowania obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania, określony w art. 122 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168 poz. 1323 ze zm.) oraz

2) naruszyła obowiązek godnego zachowania się poza służbą, określony w art. 122 pkt 5 ustawy o Służbie Celnej; w ten sposób, że w styczniu 2013 r., posługując się nickiem "[...]", na forum internetowym [...], dokonywała wpisów dotyczących Kierownika [...] – M.G., używając zwrotów i określeń o treści: "[...]" (wpis z dnia [...] stycznia 2013 r., g. 21:28), mających na celu wyrażenie pogardy, upokorzenie oraz szydzenie i ośmieszanie swojego bezpośredniego przełożonego oraz popierała inne wpisy, cyt. "[...]" (wpis z dnia [...] stycznia 2013 r., g. 20:45); za co, zgodnie z art. 166 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej;

oraz uznał ją winną zarzucanych jej czynów i na podstawie art. 169 ust. 1 przy zastosowaniu art.167 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej wymierzył jej karę dyscyplinarną, o której mowa w art. 167 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, tj. karę nagany.

W uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego podał, że [...] T.T. w swoich wyjaśnieniach przyznała, iż dokonywała wpisów na forum internetowym [...], posługując się nickiem "[...]". Stwierdziła, że wpis dokonany w dniu [...] stycznia 2013 r. nie był kierowany do kierownika [...] M.G., ani też do M.G. jako osoby prywatnej oraz nie zawierał gróźb karalnych z art. 190 i art. 226 § 1 Kodeksu karnego. Przedmiotowy wpis był kierowany tylko i wyłącznie do użytkownika forum "[...]", zawiera krytykę jego wypowiedzi i wyraża dezaprobatę na temat treści jego wpisów. W ocenie obwinionej treść wpisu nie posiada znamion znieważenia, pomówienia, wyrażenia pogardy, upokorzenia, szydzenia. Nie narusza także żadnych dóbr prawem chronionych. Jest on tylko alegorią, że wewnętrzne sprawy i zachowania dotyczące określonego środowiska, a szczególnie Służby Celnej, nie mogą być rozpowszechniane i winny pozostać tajemnicą nieujawnianą na zewnątrz. Wpis ten miał na celu wypełnienie obowiązku strzeżenia dobrego imienia Służby Celnej, honoru i godności funkcjonariusza tej służby. Natomiast drugi wpis – "[...]", był przez nią napisany z przekąsem, bez aplauzu i euforii, o czym świadczy brak wykrzyknika (!) i również nie miał nic wspólnego z M.G.

Ponadto obwiniona wyjaśniła, że nie słyszała aby M.G. miała wśród pracowników [...] pseudonim "[...]" lub "[...]". Nie miała z nią kontaktów prywatnych, a jedynie różnice zdań na tle zawodowym.

M.G. przesłuchana w charakterze świadka zeznała, iż wpisy dokonywane na forum internetowym [...], w poście o nazwie "[...]" dokonywane są na jej temat. Wywnioskowała to z ich treści: nazywana była "[...]" od nazwiska, czy "[...]" od miejsca, gdzie znajduje się [...]. Natomiast o tym, że przedmiotowe wpisy obwinionej dotyczą jej osoby, wywnioskowała na podstawie ich treści, zawierających poparcie dla wpisów poprzednich użytkowników "[...]" i "[...]", dotyczących jej osoby. Podała również, iż obwiniona dwukrotnie publicznie oskarżyła ją o mobbing.

Organ dyscyplinarny pierwszej instancji wskazał, że każdy funkcjonariusz celny składa pisemnie ślubowanie, zobowiązując się m. in. do dbania o dobre imię służby, honor i godność funkcjonariusza celnego (art. 83 ustawy o Służbie Celnej). Funkcjonariusz celny jest obowiązany dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania oraz godnie zachowywać się w służbie i poza nią (art. 122 ust. 1 pkt 1 i 5 cyt. ustawy). Ponadto w Kodeksie etyki funkcjonariusza Służby Celnej, za normę stojącą na straży godności i zawodowego prestiżu funkcjonariusza uznano takie zachowanie w czasie służby i poza nią, które nie godzi w prestiż i dobre imię służby. Godność to także odpowiedzialność za swoje działanie i zachowanie. Przestrzeganie zasad etyki wynika nie tylko z przepisów prawa, ale powinno być również sprawą honoru każdego funkcjonariusza. Poszanowanie przez funkcjonariuszy celnych norm prawnych i etycznych służy kształtowaniu pozytywnego wizerunku Służby Celnej w opinii publicznej.

W ocenie Naczelnika Urzędu Celnego [...], zachowanie obwinionej jest w sposób oczywisty sprzeczne z wartościami istotnymi dla Służby Celnej, dotyczącymi dochowania obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania oraz obowiązku godnego zachowania się poza służbą. Wolność słowa, na którą powołuje się obwiniona, powinna uwzględnić poszanowanie wolności praw innych osób, w szczególności w zakresie ich czci i dobrego imienia.

Organ dyscyplinarny pierwszej instancji stwierdził, że nie dał wiary wyjaśnieniom obwinionej dotyczącym intencji, jakimi kierowała się dokonując przedmiotowych wpisów. Uznał je za przyjętą przez nią linię obrony, polegającą na nadawaniu wyrazom użytym we wpisach innego znaczenia, niż posiadają one w powszechnym znaczeniu. Odnosząc się do wymiaru kary przyjął, że jest ona współmierna do popełnionego przez obwinioną przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia. Uwzględnia okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia obowiązków ciążących na funkcjonariuszu, pobudki działania, zachowanie funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby.

T.T. w odwołaniu od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, w postaci naruszenia art. 4, art. 5 § 2 i art. 7 Kodeksu postępowania karnego, poprzez:

1) błędną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie, prowadzącą do uznania obwinionej za winną zarzucanego jej czynu, objawiającą się tym, iż odmówiono wiarygodności twierdzeniom obwinionej wskazującym na rzeczywistego adresata wypowiedzi oraz intencje obwinionej, a zamiast tego dano wiarę subiektywnym odczuciom i domysłom M.G.;

2) ukaranie obwinionej wyłącznie na podstawie poszlak, tj. wyłącznie domysłów organu dyscyplinarnego, opierających się na subiektywnych odczuciach i emocjach M.G., a nie na bezspornych faktach i tym samym ukaranie obwinionej pomimo istniejących nieusuwalnych wątpliwości oraz pomimo braku jednoznacznego udowodnienia winy obwinionej.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego, poprzez uniewinnienie od popełnienia zarzucanych jej przewinień dyscyplinarnych.

Dyrektor Izby Celnej w [...], po rozpatrzeniu odwołania, orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia 29 października 2014 r. nr [...], na podstawie art. 437 § 1 Kodeksu postępowania karnego w związku z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne.

W uzasadnieniu orzeczenia dyscyplinarnego wskazał, że w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny jest bezsporny i nie został przez obwinioną zakwestionowany. Podczas przesłuchania przed organem odwoławczym potwierdziła ona fakt dokonania wpisów na forum internetowym [...] w dniach [...] stycznia 2013 r., zaś kserokopia wydruku wpisów stanowi materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy.

W ocenie organu odwoławczego, argument obwinionej, że wpis z dnia [...] stycznia 2013 r. o treści "[...]", miał charakter ironiczny, wyrażający dezaprobatę dla uczestników dyskusji nie zasługuje na uwzględnienie. W tym przypadku dla oceny rzeczywistych motywów działania obwinionej istotna jest kolejność dokonania zakwestionowanych wpisów. Treść późniejszego, tj. z dnia [...] stycznia 2013 r., nie pozostawia żadnych złudzeń co do rzeczywistych intencji autora i przeczy wyjaśnieniom o wyrażaniu w ten sposób dezaprobaty dla uczestników dyskusji. Wprost przeciwnie, wpis ten zachęcał do przystąpienia do dyskusji innych użytkowników forum, niewypowiadających się dotychczas w tej kwestii. Świadczy o tym pełna treść wpisu – "[...]".

Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w [...], wpis z dnia [...] stycznia 2013r. dotyczył Kierownika [...], a nie był kierowany do użytkownika "[...]". Zdrobnienie "[...]" pochodzi od wyrazu "[...]", a jak wynika z postanowienia Prokuratury Rejonowej [...] z dnia 31 maja 2013 r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie sygn. [...], M.G. na forum [...] była nazywana "[...]".

Organ odwoławczy rozważając zachowanie obwinionej w kategorii prawidłowości postępowania poza służbą, uznał je jako niegodne funkcjonariusza Służby Celnej i to niezależnie od faktu, czy sformułowanie "[...]" skierowała ona wobec M.G., czy też innej osoby. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż zapis ten dotyczył funkcjonariusza celnego. Regulamin forum [...] w pkt 4 stanowi, że niedopuszczalne jest używanie na forum wyrazów wulgarnych oraz obrażających użytkowników forum oraz osoby trzecie. Obwiniona, będąca długoletnim funkcjonariuszem i mająca pełną świadomość, że postępuje w sposób niewłaściwy i nieusprawiedliwiony jakimikolwiek okolicznościami, naraziła dobre imię służby poprzez ośmieszenie funkcjonariuszy i postawienie ich w niekorzystnym świetle. Z tego względu uznał, że zaskarżane orzeczenie jest prawidłowe zarówno w zakresie dokonanych ustaleń, jak i wymierzonej kary.

Odnosząc się do zarzutów odwołania wyjaśnił, że art. 4 K.p.k. nie może stanowić samodzielnej podstawy odwoławczej, gdyż określa ogólną dyrektywę postępowania i dopiero wskazanie konkretnych przepisów ustawy procesowej, które organ miałby naruszyć wbrew zasadzie obiektywizmu, uczyniłoby taki zarzut chociażby formalnie poprawnym. Nieporozumieniem jest natomiast formułowanie zarzutu naruszenia art. 5 § 2 K.p.k. oraz art. 7 K.p.k. w sytuacji, gdy przepisy te mają charakter rozłączny. Jeżeli dane ustalenie faktyczne jest wynikiem oceny dowodów, nie zaś rozstrzygnięciem wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, to wówczas brak jest przesłanek do skutecznego stawiania zarzutu naruszenia art. 5 § 2 K.p.k. Zarzut naruszenia swobodnej oceny dowodów (art. 7 K.p.k.) może okazać się skuteczny tylko wtedy, gdy podnosząca go strona wykaże, iż sąd (organ orzekający) nie respektował przy ocenie dowodów wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasady prawidłowego (logicznego) rozumowania, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Powyższe orzeczenie dyscyplinarne stało się przedmiotem skargi T.T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 457 § 3 K.p.k. w zw. z art. 178 ust. 3 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej, poprzez brak rozpoznania (względnie brak należytego i wszechstronnego rozpoznania) zarzutów odwołania od orzeczenia dyscyplinarnego organu pierwszej instancji, w kontekście zarzutu naruszenia art. 4, art. 5 § 2 i art. 7 K.p.k. (zarzucających wadliwe przyjęcie, iż obwiniona pisała w swoim poście od początku "[...]" do Kierownika [...], tj. M.G..). Zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 5 § 2 K.p.k., poprzez rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości w sprawie na niekorzyść obwinionej,

2) art. 178 ust. 3 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej, poprzez sporządzenie uzasadnienia zawierającego wewnętrzne sprzeczności, lakonicznego i nieuzasadniającego merytorycznie zasadności podjętego orzeczenia.

Ponadto skarżąca zarzuciła dokonanie przez Dyrektora Izby Celnej w [...] wadliwych ustaleń faktycznych mogących mieć istotny wpływ na treść orzeczenia poprzez:

a) przyjęcie, że obwiniona uczestniczyła wcześniej w prowadzonej dyskusji w okresie od dnia 16 września 2012 r. do dnia 2 lutego 2013 r. i że dotyczyła ona wyłącznie M.G., w sytuacji, gdy obwiniona w temacie "[...]" dokonała tylko 2 wpisów (oba objęte są zarzutami dyscyplinarnymi), a sam temat nie dotyczył wyłącznie osoby M.G.;

b) przyjęcie, że w użytym przez obwinioną zwrocie "[...]" w poście zaczynającym się od słów "[...]" miała na myśli relację między swoją przełożoną M.G. a pozostałymi funkcjonariuszami i że chodziło tu o osobę posiadającą własne stado (zarządzającą nim), podczas gdy zwrot ten oznaczał osobę należącą do danej grupy (stada), a nie nią władającą;

c) przyjęcie, że obwiniona w poście zaczynającym się od słów "[...]" pisze na pewno do osoby należącej do Służby Celnej (do funkcjonariusza celnego), podczas gdy nie wiadomo kim był użytkownik "[...]", a na forum mogą się rejestrować również inne osoby (np. obecni "cywile" lub emeryci, a także po prostu osoby trzecie);

d) przyjęcie, że w poście zaczynającym się od słów "[...]" obwiniona poprzez postawione kropki "zakodowała" przekleństwo, w sytuacji, gdy obwiniona użyła konstrukcji wielokropka i jednostronne odczytywanie tego zwrotu nie jest uzasadnione (może mieć on również inne znaczenia);

e) przyjęcie, że post obwinionej zaczynający się od słów "[...]" ma charakter negatywny, pejoratywny i jest wyrażony w taki sposób i w takiej sytuacji, iż zasługuje na ukaranie;

f) przyjęcie, że obwiniona wyrażała się pejoratywnie o Służbie Celnej i zachęcała do tego innych.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.

W uzasadnieniu skargi wskazała m.in., że organ w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego w znaczącej mierze koncentruje się na fakcie użycia przez skarżącą rzekomo wulgarnego sformułowania "[...]". W jej ocenie uznanie powyższego wyrazu za wulgarny do tego stopnia, że wymaga wymierzenia kary dyscyplinarnej, zakrawa na absurd. Ponadto rozumowanie, że skarżąca miałaby nagle bezpośrednio zwrócić się do M.G. (w sytuacji, gdy nie brała ona udziału w dyskusji i wiadomo, iż to nie ona była użytkownikiem o nazwie "[...]"), jest zupełnie niezrozumiałe, nielogiczne i niczym nieuzasadnione.

Zdaniem skarżącej, w okolicznościach niniejszej sprawy brak jej uniewinnienia jest wyrazem naruszenia, określonej w art. 5 § 2 K.p.a., zasady in dubio pro reo.

Dyrektor Izby Celnej w [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wyroku wskazał na prawa i obowiązki funkcjonariuszy celnych oraz regulację dotyczącą ich odpowiedzialności dyscyplinarnej. Podał, że skarżąca została uznana za winną naruszenia obowiązków służbowych wynikających ze złożonego ślubowania oraz obowiązku godnego zachowania się poza służbą poprzez to, że na forum internetowym [...], w styczniu 2013 r., posługując się nickiem "[...]", dokonywała wpisów dotyczących Kierownika [...] – M.G., używając zwrotów i określeń o treści: "[...]" (wpis z dnia [...] stycznia 2013 r., g. 21:28), mających na celu wyrażenie pogardy, upokorzenie oraz szydzenie i ośmieszanie swojego bezpośredniego przełożonego oraz popierała inne wpisy, cyt. "[...]" (wpis z dnia [...] stycznia 2013 r., g. 20:45); co podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej na podstawie art. 166 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej oraz wymierzono jej karę dyscyplinarną nagany, określoną w art. 167 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie nasuwa wątpliwości, ponieważ skarżąca w wyjaśnieniach składanych w toku postępowania dyscyplinarnego przyznała, że dokonała przedmiotowych wpisów. Nie zakwestionowała również ich treści.

Spór dotyczy natomiast oceny intencji i motywów działania skarżącej oraz charakteru dokonanych wpisów. W tej kwestii Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organu, który uznał, że wyjaśnienia skarżącej, iż wpis z dnia [...] stycznia 2013 r. był kierowany do użytkownika forum "[...]", a nie do M.G., nie zasługują na akceptację. Określenie w nim zawarte, tj. "[...]" jest zdrobnieniem wyrazu "[...]", a z ustaleń Prokuratury Rejonowej [...], która prowadziła dochodzenie w sprawie sygn. [...] wynika, że M.G. na forum [...] była nazywana "[...]". Wpisy dotyczące M.G. były dokonywane na przedmiotowym forum od dnia 16 września 2012 r. do dnia 2 lutego 2013 r., a skarżąca brała wcześniej udział w prowadzonej tam dyskusji, co sama potwierdziła.

Ponadto stwierdził, że o tym, którego funkcjonariusza w rzeczywistości dotyczył wpis oraz że był on czytelny dla innych uczestników dyskusji, świadczy okoliczność, iż użytkownik posługujący się nickiem "[...]" przypisał go do konkretnej osoby i w odpowiedzi na forum z dnia [...] stycznia 2013 r. podjął on ze skarżącą polemikę. Również zwrot "[...]", przemawia za tym, że był on kierowany do osoby zajmującej stanowisko związane ze zwierzchnictwem służbowym. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, także wpis o treści "[...]" z dnia [...] stycznia 2013 r. w kontekście jego rozwinięcia z dnia [...] stycznia 2013 r. ("[...]"), zachęcał do dyskusji innych uczestników i nie stanowił dezaprobaty dla ich wpisów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że powyższe zachowanie skarżącej bez wątpienia stoi w sprzeczności ze złożonym ślubowaniem, godzi w dobre imię służby, honor i godność funkcjonariuszy oraz zasady etyki funkcjonariusza Służby Celnej, w tym jego prestiż. Przynosi również szkodę wizerunkową Służbie Celnej jako jednolitej umundurowanej formacji, utworzonej w celu zapewnienia ochrony i bezpieczeństwa obszaru celnego Unii Europejskiej (...) – art. 1 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Dostęp do internetu jest obecnie powszechny, co umożliwia zapoznanie się z przedmiotowymi wpisami dużej ilości osób, a także rozpowszechnianie ich na innych forach internetowych. Zniesławienie osoby/organu przy pomocy internetu jest dużo groźniejsze od tradycyjnych pomówień (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2012r. , sygn. akt V KK391/11).

W świetle powyższego, za niezasadny uznał podstawowy zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 457 § 3 K.p.k. w zw. z art. 178 ust. 3 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej. Wbrew twierdzeniu skarżącej, zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne oraz wyjaśnienie czym kierował się Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymując w mocy orzeczenie dyscyplinarne organu pierwszej instancji oraz dlaczego przyjął, że zarzuty i wnioski odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Argumenty podnoszone przez skarżącą stanowią przyjętą przez nią linię obrony i pozostają w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji nietrafny okazał się również zarzut naruszenia art. 5 § 2 K.p.k. Skarżąca przyznała, że w niniejszej sprawie stan faktyczny jest bezsporny. W związku z powyższym organ nie mógł rozstrzygnąć żadnych wątpliwości na jej niekorzyść. W konsekwencji stwierdził, że niezasadne są również dalsze zarzuty odnoszące się do stanu faktycznego. Przyjął także, iż organ dyscyplinarny nie naruszył prawa w zakresie wymiaru kary dyscyplinarnej. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego wskazał, jakie okoliczności wziął pod uwagę przy jej wyborze.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła T.T., reprezentowana przez adwokata i na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie:

1) art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia niewykazującego, czym dokładnie kierował się Sąd pierwszej instancji przy orzekaniu i przy jednoczesnym niepełnym rozpoznaniu zarzutów odwoławczych wniesionej skargi, w tym brak rozpoznania zarzutu przekroczenia granicy skargi przez Dyrektora Izby Celnej w [...] wyrażającego się w skazaniu (ukaraniu) skarżącej za czyn inny niż zarzucany jej w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego oraz w orzeczeniu dyscyplinarnym Naczelnika Urzędu Celnego [...];

2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 178 ust. 3 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej, poprzez akceptację wadliwego uzasadnienia orzeczenia Dyrektora Izby Celnej w [...], zawierającego istotne wewnętrzne sprzeczności i nieodnoszącego się w pełni do wszystkich przedstawionych przez skarżącą zarzutów;

3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 187 ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 4 i art. 7 Kodeksu postępowania karnego, poprzez zaakceptowanie przez Sąd pierwszej instancji wadliwej oceny dowodów dokonanej przez Dyrektora Izby Celnej w [...], która była dowolna i nielogiczna i w efekcie doprowadziła do niezasadnego utrzymania w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji o ukaraniu skarżącej karą dyscyplinarną nagany;

4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 187 ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 5 § 2 Kodeksu postępowania karnego, poprzez akceptację braku zastosowania wskazanego przepisu przez Dyrektora Izby Celnej w [...] w sytuacji, gdy miał on zastosowanie i w prostej linii prowadzić powinien do uniewinnienia skarżącej od zarzucanego jej czynu.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podanych zarzutów, zbieżną z dotychczas prezentowaną w sprawie.

Na rozprawie w dniu 31 stycznia 2017 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Istota podniesionych w niej zarzutów sprowadza się do zakwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, który przyjął, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne spełnia wymogi określone w art. 178 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej, zawiera m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne, organ dyscyplinarny przeprowadził w sposób wszechstronny i wnikliwy postępowanie dowodowe oraz dokonał prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako chybiony i całkowicie niezrozumiały uznać należy zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a., polegający na "niepełnym rozpoznaniu zarzutów odwoławczych wniesionej skargi, w tym brak rozpoznania zarzutu przekroczenia granicy skargi przez Dyrektora Izby Celnej w [...] wyrażającego się w skazaniu (ukaraniu) skarżącej za czyn inny niż zarzucany jej w postanowieniu o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego oraz w orzeczeniu dyscyplinarnym Naczelnika Urzędu Celnego [...]". Zauważyć należy, iż uszło uwadze autora skargi kasacyjnej, że obwiniona w orzeczeniu dyscyplinarnym organu pierwszej instancji, utrzymanym w mocy przez organ odwoławczy, została ukarana za ten sam czyn (wpisy z dnia [...] stycznia 2013 r.), który został jej przedstawiony w postanowieniu z dnia 18 lipca 2013 r. nr [...] o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego. Ponadto zarówno w skardze jak i w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji zarzut ten nie został podniesiony.

Niezależnie od powyższego, wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy i zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (...). Uzasadnienie wyroku stanowi przedstawienie przebiegu i prezentacji stanowiska sądu, jakie zajął on w sporze zaistniałym między stronami. Wadliwość uzasadnienia może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną naruszenia przepisów postępowania w przypadku, gdy nie pozwala ono na dokonanie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. W rozpoznawanej sprawie przedmiotowa wadliwość nie występuje. Ponadto wskazać należy, iż za pomocą omawianego przepisu nie można skutecznie kwestionować prawidłowości przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego i prawnego sprawy. Okoliczność, że skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem przedstawionym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku, nie oznacza, że uzasadnienie zostało sporządzone wadliwie i z naruszeniem powołanego przepisu.

Odnosząc się do powiązanego z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. - art. art. 134 § 1 P.p.s.a., podać należy, iż przepis ten stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd pierwszej instancji - niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w złożonej doń skardze, jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Jest jednak bezwzględnie związany granicami przedmiotu zaskarżenia, który wyznacza przedmiot konkretnego zaskarżonego orzeczenia kwestionowanego przez uprawniony podmiot. W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej nie dostrzegł, że w/w przepis nie stanowi podstawy do zwalczania ustaleń faktycznych, jak i dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny działań organu pod kątem przestrzegania obowiązujących przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 134 § 1 P.p.s.a., nie rozpoznał innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę oraz dokonał oceny zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego niezależnie od sformułowanych w skardze zarzutów i wniosków. Stan faktyczny został ustalony i oceniony w sposób prawidłowy, przy uwzględnieniu zastosowanych w sprawie przepisów ustawy o Służbie Celnej i Kodeksu postępowania karnego, zatem jego kwestionowanie, poprzez zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a., jest niezasadne.

Zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku nie mógł odnieść także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 178 ust. 3 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej, gdyż - jak wyżej wskazano - zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Wynika z niego, czym kierował się organ wydając zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne oraz dlaczego zarzuty i wnioski odwołania uznał za niezasadne. Obejmuje ono swoim zakresem fakty istotne z punktu widzenia określonej normy materialnej, w wyniku jego analizy można stwierdzić, że podjęto wszelkie czynności mające na celu wyjaśnienie okoliczności zdarzenia będącego przedmiotem postępowania dyscyplinarnego. Wszystkie uzyskane przez organ dyscyplinarny środki dowodowe podlegały swobodnej ocenie, która była dokonana z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego zawiera wyjaśnienie rozstrzygnięcia, fakty, które organ dyscyplinarny uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których twierdzeniom skarżącej odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Przedstawia również logiczny proces rozumowania, który doprowadził organ do uznania winy skarżącej. Wbrew twierdzeniu autora skargi kasacyjnej, nie zawiera ono wewnętrznych sprzeczności i odnosi się do wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. W tym zakresie argumentacja skarżącej ma wyłącznie charakter polemiczny.

Na uwzględnienie nie zasługują również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, a więc zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 187 ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 5 § 2 oraz art. 4 i art. 7 Kodeksu postępowania karnego.

Zgodnie z art. 187 ustawy o Służbie Celnej, w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.

Wyjaśnić należy, iż wynikająca z zasady domniemania niewinności zasada in dubio pro reo (art. 5 § 2 K.p.k.) ma zastosowanie tylko w przypadku, gdy pomimo przeprowadzenia wszystkich dostępnych dowodów, w dalszym ciągu dane okoliczności pozostają niewyjaśnione. Wówczas niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego. Wybiera się zatem wersję, która dla oskarżonego jest najkorzystniejsza, choć nie wyklucza to tego, że mogło być inaczej, ale nie zdołano tego ustalić w sposób stanowczy (Jan Grajewski (w:) J. Grajewski, L. K. Paprzycki, S. Steinborn "Kodeks postępowania karnego. Komentarz", Tom I, LEX 2010, wyd. II, teza 6 do art. 5). W związku z powyższym, nie można zasadnie stawiać zarzutu naruszenia art. 5 § 2 K.p.k., podnosząc wątpliwości strony co do treści ustaleń faktycznych lub co do sposobu interpretacji prawa. Dla oceny, czy nie został naruszony zakaz in dubio pro reo nie są bowiem miarodajne tego rodzaju wątpliwości zgłaszane przez stronę, ale jedynie to, czy orzekający w sprawie sąd (w niniejszej sprawie organ dyscyplinarny) rzeczywiście powziął wątpliwości co do treści ustaleń faktycznych lub wykładni prawa i wobec braku możliwości ich usunięcia rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego, ewentualnie, czy w świetle realiów konkretnej sprawy wątpliwości takie powinien był powziąć. W przypadku, gdy pewne ustalenie faktyczne jest zależne od dania wiary tej lub innej grupie dowodów, czy też dania wiary lub jej odmówienia wyjaśnieniom oskarżonego, nie można mówić o naruszeniu zasady in dubio pro reo, a ewentualne zastrzeżenia co do oceny wiarygodności konkretnego dowodu, mogą być rozstrzygane jedynie na płaszczyźnie utrzymania się przez sąd orzekający w granicach sędziowskiej swobody ocen, wynikającej z treści art. 7 K.p.k. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt V KK 114/08, OSN w SK 2008/1/1988).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, iż zarówno organy dyscyplinarne, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie miały żadnych wątpliwości co do jego oceny i kwestii winy skarżącej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie musiały również takich wątpliwości powziąć, albowiem twierdzenia skarżącej stanowią wyłącznie przyjętą przez nią linię obrony, polegającą na nadawaniu sekwencji wyrazów lub poszczególnych znaków gramatycznych użytych w jej wpisach na forum innego znaczenia, niż posiadają one w powszechnym znaczeniu.

Fakt, iż organy dyscyplinarne nie dały wiary wyjaśnieniom skarżącej, nie stanowi naruszenia zasady in dubio pro reo.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 4 K.p.k., polegającego na nieuwzględnieniu przy wymiarze kary okoliczności przemawiających na korzyść skarżącej, zauważyć należy, iż powołany przepis zawiera jedynie ogólną dyrektywę adresowaną do organów prowadzących postępowanie i zarzut jego naruszenia, bez wskazania innych konkretnych przepisów procedury, które miałyby zostać naruszone, nie może stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2004 r., sygn. akt V KK 332/03 OSN w SK 2004/1/751). Autor skargi kasacyjnej, stawiając zarzut naruszenia w/w przepisu, nie podał innych przepisów procedury, które jego zdaniem zostały przez Sąd pierwszej instancji naruszone. Czyni to zarzut naruszenia art. 4 K.p.k. nieskutecznym.

Nietrafny okazał się również zarzut naruszenia art. 7 K.p.k. Przepis ten stanowi, że organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej nie wykazał, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że dokonana przez organ dyscyplinarny ocena dowodów nie odpowiada wymogom określonym w tym przepisie.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu.