Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 157/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-01-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 26.
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 623
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne
article: art. 73 ust. 1.
journal: Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
law: Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
article: art. 122, art. 180, art. 180 par. 1, art. 197.
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: załącznik IV, nr. 5 pkt 3.
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
article: art. 32, art. 32 ust. 1, 2 i 3, art. 32 ust.5 Protokołu B.
journal: Dz.U. 1994 nr 129 poz 639
law: UMOWA między Rzecząpospolitą Polską a państwami Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), sporządzona w Genewie dnia 10  grudnia 1992 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Chromicki (spr.) Sędziowie Kazimierz Brzeziński NSA Joanna Kabat-Rembelska Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 października 2007 r. sygn. akt V SA/Wa 1799/07 w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 31 października 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1799/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę A. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekał w następującym stanie sprawy.

Na podstawie dokumentu SAD nr [...] z dnia [...] września 2002 r. skarżąca A. T. zgłosiła importowany ze S. samochód marki [...] nr P/N [...], nr silnika [...] do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, deklarując wobec niego obniżoną stawkę celną UE. Podstawą zastosowania tej stawki było udokumentowanie pochodzenia towaru z Unii Europejskiej deklaracją eksportera zawartą na rachunku nr [...] z dnia [...] września 2002 r.

W wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego, decyzją z dnia [...] października 2002 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w R. uznał przedmiotowe zgłoszenie za nieprawidłowe w części dot. zadeklarowanej wartości celnej i ponownie określił kwotę długu celnego.

W wyniku przeprowadzonej kontroli powołanego zgłoszenia celnego, dowód pochodzenia zgłoszonego towaru w postaci deklaracji eksportera zawartej na rachunku nr [...], skierowano do urzędowej weryfikacji.

W piśmie z dnia [...] marca 2004 r., s. władze celne poinformowały, że zarówno deklaracja, jak i sam rachunek nie zostały wystawione przez eksportera, w związku z czym nie można potwierdzić pochodzenia weryfikowanego samochodu.

Wobec powyższych ustaleń, postanowieniem z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w R. wznowił postępowanie w sprawie zgłoszenia celnego JDA SAD nr [...] z dnia [...] września 2002 r. i wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r. o określeniu wobec sprowadzonego towaru kwoty długu celnego z zastosowaniem autonomicznej stawki celnej wraz z odsetkami wyrównawczymi.

W wyniku złożonego odwołania, do którego dołączone zostało świadectwo przewozowe EUR. 1 nr [...] wystawione w procedurze retrospektywnej przez s. władze celne, Dyrektor Izby Celnej w W., ponownie wystąpił do s. władz celnych o zweryfikowanie przedmiotowego dowodu pochodzenia pod kątem zasadności jego wystawienia.

W piśmie z dnia [...] października 2005 r. władze s. poinformowały, że świadectwo EUR. 1 nr [...] nie jest prawidłowe ze względu na brak podstaw prawnych do jego wystawienia. Nawiązując zaś do poprzedniej weryfikacji, władze s. oświadczyły, że żaden z obu dowodów pochodzenia nie może być uznany za prawidłowy do zastosowania preferencji celnych.

W wyniku przedłożenia przez skarżącą kopii rachunku nr [...] z naniesionymi dodatkowymi pieczęciami eksportera - firmy [...], ponownie zwrócono się do s. władz celnych o zweryfikowanie deklaracji pochodzenia zawartej na fakturze nr [...].

W piśmie z dnia [...] października 2006 r. kolejny raz s. władze celne oświadczyły, że eksporter (firma [...], [...] R.) ani nie sprzedał samochodu, ani nie wystawił rachunku nr [...]. Eksporter wyjaśnił jednak, że wnioskował o wystawienie świadectwa EUR 1 nr [...] oraz podpisał i opatrzył pieczęcią z datą [...].03.2005r. rachunek nr [...] w ramach przysługi wyświadczonej polskiemu dealerowi samochodów. W związku z powyższym deklaracja na fakturze nr [...] jest nieprawidłowa z przyczyn formalnych.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] kwietnia 2005 r.

W ocenie organu odwoławczego, przedstawione przez skarżącą świadectwo przewozowe EUR. 1 nr [...], w wyniku dokonania jego weryfikacji na podstawie art. 32 Protokołu B Umowy między Rzeczpospolitą Polską a państwami Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - zał. do Dz. U. z 1994 r., nr 129, poz. 639, ze zm., mimo iż przepisy stanowiące podstawę wystawienia tego świadectwa utraciły moc prawną z chwilą akcesji Polski do Unii Europejskiej, nie było skutecznym dowodem pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej, skoro zostało negatywnie zweryfikowane przez szwajcarskie władze celne. Organ podkreślił, że S. władze celne dwukrotnie wskazały, iż przedstawione świadectwo nie jest ważne i w tym zakresie odpowiedzi te, jako spełniające warunki określone w art. 32 ust. 5 Protokołu B Umowy EFTA, są dla polskich władz celnych wiążące, co oznaczało, iż nie mogą podlegać ocenie polskich władz celnych. Również w samym przedłożonym przez skarżącą świadectwie przewozowym zaznaczono na jego drugiej stronie, iż: "Przeprowadzona weryfikacja wykazała, że niniejsze świadectwo nie spełnia wymogów co do rzetelności", co zostało potwierdzone podpisem i pieczęcią s. władz celnych. Przeprowadzona procedura weryfikacji dowodów pochodzenia była zatem prawidłowa, a uzyskane wyniki weryfikacji zawierają jednoznaczną i wyraźną informację, że zarówno świadectwo przewozowe EUR. 1, jak również wcześniejszy dowód pochodzenia w postaci deklaracji eksportera zawartej na fakturze nr [...] nie były prawidłowe. Pierwotna weryfikacja dokonana przez s. władze celne wykazała, że eksporter nie wystawił zarówno rachunku na sprzedaż samochodu, jak i deklaracji o pochodzeniu towaru z Unii Europejskiej. Nie został zatem spełniony warunek, określony w ust. 5 części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej, tj. udokumentowanie pochodzenia towaru dowodem pochodzenia określonym w art. 16 ust. l Protokołu nr B Umowy EFTA, skutkiem czego nie mogą być zastosowane preferencje celne wobec przedmiotowego towaru.

W odniesieniu do obciążenia skarżącej kwotą odsetek wyrównawczych, organ odwoławczy wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie przyjęcie zgłoszenia celnego zawartego w dokumencie SAD spowodowało objęcie z mocy prawa importowanego towaru wnioskowaną procedurą, na warunkach zadeklarowanych w zgłoszeniu, i określenie kwoty wynikającej z długu celnego, która jednak z powodu nieprawidłowego udokumentowania pochodzenia towarów była zaniżona w stosunku do należnej. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organy celne wykazało, że skarżąca posługiwała się fałszywym dokumentem w postaci rachunku nr [...] wraz z zawartą na nim deklaracją pochodzenia. Podjęte przez skarżącą działania miały na celu świadome wprowadzenie w błąd polskich organów celnych w celu uzyskania korzyści finansowej w postaci zastosowania zerowej - preferencyjnej - stawki celnej na importowany samochód. Tym samym, nie zachodziły w sprawie okoliczności wyłączające odpowiedzialność, określone w §1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobów ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958 ze zm.), gdyż brak było podstaw do uznania, że podanie przez skarżącą w zgłoszeniu celnym nieprawidłowych danych odnośnie pochodzenia importowanego towaru było spowodowane szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z jej zaniedbania lub świadomego działania. W związku z tym, nastąpiło przesunięcie daty powstania długu celnego i w konsekwencji tego uzyskanie przez skarżącą korzyści finansowej, co uzasadniało naliczenie odsetek wyrównawczych.

Oddalając skargę na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że decyzje organów obu instancji wydane zostały po wznowieniu postępowania celnego zakończonego decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] października 2002 r., w warunkach określonych w art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, według którego, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Za nowy dowód w sprawie uznano informację s. władz celnych z weryfikacji rachunku nr [...] i umieszczonej na nim deklaracji importera o pochodzeniu towaru z krajów Unii Europejskiej, którym to rachunkiem stwierdzono sprzedaż samochodu zgłoszonego do odprawy celnej w dokumencie SAD nr [...] z dnia [...] września 2002 r. z zastosowaniem obniżonej stawki celnej. W piśmie z dnia [...] marca 2004 r. s. władze celne stwierdziły, że deklaracja umieszczona na rachunku nie została wystawiona przez eksportera.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, uzyskana od s. władz celnych informacja z weryfikacji rachunku nr [...], na podstawie którego wystawiono dokument SAD nr [...], nie stanowi nowego dowodu w sprawie, mającego istnieć w dniu wydania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] października 2002 r., lecz nieznanego temu organowi. Stanowi natomiast o istnieniu nowej okoliczność faktycznej, która nie była znana organowi orzekającemu przy wydaniu decyzji z dnia [...] października 2002 r. Mimo jednak tej różnicy w ocenie okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w R. z dnia [...] października 2002 r., wznowienie to należało uznać, zdaniem Sądu pierwszej instancji za mające podstawę w art. 240 §1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.

Zasadnicze znaczenie dla oceny dopuszczalności zastosowania preferencyjnej stawki celnej w wysokości 0%, jaką przyjęto w dokumencie SAD nr [...] z dnia [...] września 2002 r., miało zdaniem Sądu pierwszej instancji ustalenie okoliczności dotyczącej kraju pochodzenia zgłoszonego do odprawy celnej towaru. W tym względzie, ocena organu odwoławczego, zawarta w zaskarżonej decyzji, była prawidłowa i nie naruszała obowiązującego prawa.

Za dowód pochodzenia zgłoszonego do odprawy celnej w 2002 r. towaru, jako z krajów Unii Europejskiej, skarżąca A. T. wskazała stosowną deklarację eksportera na rachunku sprzedaży z dnia [...] września 2002 r. Nr [...]. Wiarygodność tej deklaracji została jednak podważona w toku dokonanej weryfikacji przez s. władze celne, co wynikało z pisma tych władz z dnia [...] marca 2003 r. Skutkiem tego, dla potwierdzenia kraju pochodzenia zgłoszonego do odprawy celnej towaru, jako z terytorium krajów Unii Europejskiej, skarżąca przedłożyła, wystawione przez s. władze celne w procedurze retrospektywnej, świadectwo EUR. 1 nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. Świadectwo to, nie mogło już jednak stanowić skutecznego dowodu pochodzenia towaru, jak trafnie wskazał to organ celny pierwszej instancji w decyzji z dnia 14 kwietnia 2005 r., powołując się w tym względzie na Załącznik IV nr 5 pkt 3 do Aktu Przystąpienia (Dz. U. z 2004 r. Nr 90. poz. 864), który to załącznik umieszczony jest w Załączniku Nr 1 Tom I załącznik II pkt 19 Unia celna, do wskazanego Aktu Przystąpienia.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że Rzeczpospolita Polska przystąpiła do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r., natomiast świadectwo EUR. 1 nr [...] wystawione zostało w dniu [...] marca 2005 r. i skarżąca przedłożyła je polskiemu organowi celnemu dopiero przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2005 r., a więc po znacznie dłuższym okresie czasu, niż termin czterech miesięcy, o którym mowa w powyższym załączniku. Przedmiotem weryfikacji polskich organów celnych mogła być zatem jedynie deklaracja pochodzenia towaru, zamieszczona na rachunku nr [...] z dnia [...] września 2002 r., mająca być wystawioną przez eksportera towaru [...] w R..

Organ odwoławczy, kierując się zasadami z art. 122, 180 i 187 Ordynacji podatkowej uznał za konieczne poddanie weryfikacji nie tylko samej deklaracji zawartej na rachunku nr [...], lecz również przedstawionego przez skarżącą świadectwa przewozowego EUR. 1 nr [...]. Weryfikacji tej dokonano na podstawie przepisów Protokołu B Umowy między Rzeczpospolitą Polską a państwami Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) sporządzonej w Genewie dnia 10 grudnia 1992 r. - zał. do Dz. U. z 1994r., nr 129, poz. 639, ze zm., co w ocenie Sądu pierwszej instancji zasługiwało na uznanie za prawidłowe, jako adekwatną podstawę prawną wobec wystawionej deklaracji i świadectwa przewozowego. Źródłem mocy dowodowej deklaracji pochodzenia towaru i świadectwa przewozowego są bowiem przepisy powołanej umowy EFTA, a skoro skarżąca wywodziła z tych dokumentów skutki dowodowe, to za prawidłowe należało uznać dokonywanie oceny tych dowodów w trybie określonym przepisami powołanej Umowy, mimo że Umowa ta utraciła moc obowiązującą z dniem 1 maja 2004 r. wskutek przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Trafnie przy tym organ odwoławczy wskazał na obowiązywanie procedur weryfikacyjnych z powołanej Umowy EFTA, na podstawie Załącznika IV część 5 ust. 5, zawartego w Załączniku Nr 1 do Aktu Przystąpienia Tom I załącznik II pkt 19 Unia celna.

Organ odwoławczy uznał odpowiedź s. władz celnych za wiążącą, nie podlegającą jego ocenie i w tym zakresie Sąd podzielił ten pogląd.

Prawidłowo, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, organ celny odwoławczy uznał odpowiedź szwajcarskich władz celnych za spełniającą kryteria określone w 32 pkt 5 Protokołu B do Umowy EFTA, według którego, władze celne występujące z wnioskiem o weryfikację będą informowane o wynikach weryfikacji najszybciej, jak to możliwe; wyniki te muszą być takie, aby umożliwiły wyraźne ustalenie, czy dokumenty są autentyczne i czy sprawdzane produkty można uznać za pochodzące z państwa EFTA, z Polski lub ze Wspólnoty Europejskiej, lub któregokolwiek innego kraju wymienionego w artykułach 3 i 4 i, czy spełniają inne wymogi niniejszego protokołu. Odpowiedź s. władz celnych, zawarta zarówno w piśmie z dnia [...] marca 2004 r. - nadesłanym jeszcze przed wznowieniem przedmiotowego postępowania celnego, jak i w pismach dnia [...] października 2005 r. i z dnia [...] października 2006 r. - uzyskanych przez organ odwoławczy, zawierała jednoznaczne i stanowcze stwierdzenie, iż rachunek nr [...] nie został wystawiony przez eksportera, nie jest więc dokumentem autentycznym, i ustalenie to s. władze celne uzyskały od eksportera. Również świadectwo przewozowe EUR. 1 nr [...] nie może stanowić wiążącego dowodu pochodzenia towaru z krajów Unii Europejskiej, skoro zostało wystawione bez uprzedniej sprzedaży towaru przez eksportera, który je wystawił, a ponadto w samej jego treści w pkt 14 zaznaczono, iż przeprowadzona weryfikacja wykazała, że świadectwo to nie spełnia wymogów rzetelności.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że z art. 32 ust. 6 Protokołu B do Umowy EFTA wynika, że jeżeli odpowiedź nie zawiera wystarczających informacji do ustalenia autentyczności weryfikowanych dokumentów lub rzeczywistego pochodzenia produktów, to władze wnioskujące o weryfikację odmawiają, jeśli nie zaistnieją wyjątkowe okoliczności, wszelkich preferencji. Potwierdza to ocenę zawartą w zaskarżonej decyzji, iż dowód pochodzenia sprowadzanego na polski obszar celny towaru do zastosowania preferencyjnej stawki celnej, spoczywa na importerze, i dlatego organy celne nie mogą przyjmować domniemania pochodzenia towaru z obszaru o preferencyjnej stawce celnej, jeżeli przedstawiane przez importera dokumenty budziłyby uzasadnione wątpliwości w tym zakresie. Przeprowadzona weryfikacja przez s. władze celne, jako w sposób urzędowy prawem określony, nie budzi jednak takich wątpliwości, co tym bardziej potwierdzało słuszność oceny zawartej w decyzji organu celnego odwoławczego o braku podstaw do zastosowania preferencyjnej stawki celnej. Organy orzekające w sprawie nie miały podstaw prawnych do uznania przedłożonych przez skarżąca dokumentów za wystarczające i zarazem wiążące na okoliczność uwodnienia, iż zgłoszony do odprawy celnej samochód pochodził z obszaru Unii Europejskiej, aby skutkiem tego zastosować preferencyjną stawkę celną w wysokości 0%.

Brak było, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podstaw do kwestionowania prawidłowości zaskarżonej decyzji w wymierzeniu skarżącej odsetek wyrównawczych. Skutkiem wiążącego ustalenia dopiero w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Celnej, iż zgłoszony do odprawy celnej samochód w dokumencie SAD nr [...] z dnia [...] września 2002 r., nie powinien być objęty preferencyjną stawką celną w wysokości 0%, jest zaistnienie długu celnego, stwierdzonego jednak już przez organ pierwszej instancji w decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 r., a więc po znacznym upływie czasu od dnia zgłoszenia celnego w 2002 r., co spowodowało powstanie u skarżącej korzyści finansowej, skoro skarżąca powinna była uiścić cło już w chwili zgłoszenia celnego, tj. w 2002 r., w należnej stawce celnej, niż zastosowana w owym czasie stawka preferencyjna w wysokości 0%. Spełnione zatem zostały przesłanki z art. 222 § 4 Kodeksu celnego, mającego zastosowanie w sprawie na mocy art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623, ze zm.).

Sąd pierwszej instancji wskazał, że pomimo, iż organ odwoławczy przywołał przepis §1 ust. 3 wcześniejszego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 listopada 1997 r. w sprawie określenia wypadków i warunków pobierania odsetek wyrównawczych oraz sposobu ich naliczania (Dz. U. Nr 143, poz. 958, ze zm.), zamiast właściwego §5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r., to jednak treść tych przepisów w zastosowaniu do niniejszej sprawy jest identyczna, dlatego prawidłowo zostało ocenione w zaskarżonej decyzji, iż skarżąca nie udowodniła, aby podana w zgłoszeniu celnym w 2002 r. nieprawdziwa okoliczność pochodzenia samochodu, jako z obszaru krajów Unii Europejskiej, spowodowana była szczególnymi okolicznościami, nie wynikającymi z zaniedbania lub świadomego działania skarżącej. Ocena organu odwoławczego znajduje swoje źródło w wiążącym charakterze weryfikacji przedłożonych przez skarżącą dokumentów, tj. rachunku nr [...] z dnia [...] września 2002 r. i świadectwa przewozowego EUR. 1 nr [...] z dnia [...] marca 2005 r., dokonanej przez s. władze celne, jednoznacznie wskazującej na brak autentyczności rachunku nr [...], ze względu na niedokonanie opisanej w nim sprzedaży polskiemu importerowi oraz wystawieniu świadectwa przewozowego EUR. 1 nr [...] przez eksportera [...] w R., wyłącznie na prośbę polskiego dealera samochodów. Przy takiej ocenie dokumentów przedłożonych przez skarżącą, wynikającej z ich weryfikacji, nie sposób było zdaniem Sądu pierwszej instancji uznać braku po stronie skarżącej chociażby zaniedbania w posłużeniu się tymi dokumentami dla podtrzymania zastosowanej w zgłoszeniu celnym stawki celnej w wysokości 0%.

Skargą kasacyjną A. T. zaskarżyła powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W..

Wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a, w zw. z art. 3 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia istotnych przepisów postępowania przez organy celne, a w szczególności:

1. przyjęcie, iż od 1 maja 2004 r., tj. od dnia akcesji Polski do Unii Europejskiej i utraty mocy prawnej postanowień umowy pomiędzy RP a państwami EFTA można stosować w postępowaniu celnym procedury opisane w Protokole B powyższej umowy, a tym samym ograniczenia dowodowe wynikające z art. 32 Protokołu B Umowy pomiędzy RP a państwami EFTA,

2. oddalenia wbrew art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 § 1 Prawa celnego wniosków dowodowych na okoliczność istnienia okoliczności opisanych w § 5 ust 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie odsetek wyrównawczych.

W uzasadnieniu Kasator wskazał, iż jego zdaniem żaden przepis prawa nie uprawniał organów celnych do stosowania procedur wynikających z umowy EFTA po dacie jej wypowiedzenia. Od dnia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej powinno być stosowane wspólnotowe prawo celne oraz wynikające z niego procedury, zaś powołana przez Sąd pierwszej instancji jak i organy celne norma ust 1 części 5 Załącznika IV umowy o przystąpieniu do Unii Europejskiej nie stanowią o stosowaniu w dalszym ciągu procedur z art. 32 umowy EFTA w zakresie weryfikacji dokumentów pomiędzy Polską, a krajami EFTA po przystąpieniu Polski do UE. Zdaniem kasatora art. 32 i procedury weryfikacyjne stanowiły ograniczenia dowodowe, jak bowiem wynika z treści tego przepisu, żadne inne dowody nie mogły podważać informacji uzyskanych od innego państwa umowy – w tym wypadku od organów celnych S., zatem niezależnie od ich jakości wiązały bezwzględnie organ celny.

Oddalenie wniosku dowodowego, wnosząca skargę kasacyjna uznała za nieuzasadnione, gdyż uniemożliwiło jej to wykazanie okoliczności braku winy w posługiwaniu się wadliwym dokumentem.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie z uwagi na niewskazanie przesłanek przemawiających za uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz niewykazaniem istnienia przesłanek kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zaważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

Wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z treścią przepisu art. 183 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod uwagę z urzędu nieważność postępowania, o której mowa w § 2 tego przepisu, a która w niniejszej sprawie nie zachodzi.

Stawiany w pkt 1 skargi kasacyjnej zarzut błędnego przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, iż po dniu akcesji Polski do Unii Europejskiej i utraty mocy prawnej umowy pomiędzy Polską, a państwami EFTA mogą być stosowane procedury opisane w Protokole B tej umowy, a w szczególności jej art. 32, jest niezasadny.

Jak prawidłowo wskazał to Wojewódzki Sąd Administracyjny, wobec treści załącznika IV nr 5 pkt 3 do Aktu przystąpienia (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864) oraz faktu, iż świadectwo EUR.1 nr [...] wystawione zostało w dniu [...] marca 2005 r. przedmiot weryfikacji dokonanej przez organy celne mogła stanowić tylko deklaracja pochodzenia towaru objętego zgłoszeniem celnym SAD z [...] września 2002 r. nr [...], zamieszczona na rachunku nr [...] z dnia [...] września 2002 r.

Bezsprzecznie przepisy umowy pomiędzy Polską, a państwami EFTA utraciły moc obowiązującą z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, tj. w dniu 1 maja 2004 r. Moc obowiązująca utracił zatem również przepis art. 32 Protokołu B do tej umowy, który był podstawą do zwrócenia się przez polskie organy celne o dokonanie weryfikacji dowodu pochodzenia towaru zadeklarowanego w JDA SAD do odpowiednich władz kraju pochodzenia - eksportu.

Mając jednakże na uwadze treść art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. 04.68.623 ze zm.), zgodnie z którym przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeśli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą członkostwa w Unii Europejskiej, uznać należy, iż w postępowaniu administracyjnym toczący się przed organami celnymi, a mającym na celu między innymi dokonanie weryfikacji rachunku [...] oraz zawartej na nim deklaracji zastosowanie miały przepisy obowiązujące w dacie wystawienia tego rachunku, tj. w 2002 r., a więc umowa pomiędzy Polską, a państwami EFTA oraz powołany przepis art. 32 Protokołu B tej umowy.

Wskazać przy tym należy, iż przepis art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne stanowi, jak wskazano to powyżej, iż "stosuje się przepisy dotychczasowe (...)", a więc bez ich rozróżnienia na przepisy prawa materialnego bądź procesowego i wyłączenia zastosowania któregokolwiek ich rodzaju. Takie stanowisko zajął między innymi Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt I GSK 1518/06. Stanowisko, co do interpretacji art. 26 powyższej ustawy wyrażone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej uznać należało zatem za nietrafne.

Wobec powyższego za nietrafne należało uznać również stanowisko strony o zastosowaniu w sprawie przepisów prawa celnego wspólnotowego oraz wynikających z nich procedur jako konsekwencji przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Zarzuty stawiane w pkt 2 skargi kasacyjnej wyrokowi Sądu pierwszej instancji są również niezasadne.

Zasadniczo zarzut z powyższego punktu sprowadza się do tego, iż strona kwestionuje oddalenie skargi wbrew art.180 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego, przejawiającego się niedopuszczeniem dowodu, który w ocenie strony mógł doprowadzić do zwolnienia jej z konieczności uiszczenia odsetek wobec wykazania braku winy w posłużeniu się nieprawidłowym dokumentem.

Zgodnie z treścią art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (...).

Wskazać w tym miejscu należy, iż organ celny rozpoczął procedurę weryfikacyjną faktury [...] i zawartej w niej deklaracji wobec zakwestionowania jej wiarygodności. Jak wskazał to organ celny pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] października 2002 r. o zakwestionowaniu wiarygodności powyższej faktury zadecydowała niska cena importowanego samochodu.

Stosując zatem przepis art. 32 Protokołu B do umowy (...), który miał zastosowanie w stanie faktycznym i prawnym sprawy, o czym mowa wyżej, polskie organy celne wobec uzasadnionych wątpliwości, co do autentyczności faktury [...] i deklaracji, co do pochodzenia sprowadzonego przez skarżącą samochodu, zwróciły się w trybie ust. 2 art. 32 Protokołu, stanowiącego, że w celu realizacji ust. 1 tego przepisu władze celne kraju importu zwracają świadectwo przewozowe EUR.1 i fakturę, jeśli była przedłożona, deklaracje na fakturze lub fotokopie tych dokumentów władzom celnym kraju eksportu, podając w razie potrzeby przyczyny wnioskowania o weryfikację (...), do władz celnych kraju eksportera o dokonanie zgodnie z ust. 3 tego przepisu weryfikacji przedmiotowej faktury i deklaracji.

Podkreślić przy tym należy, że dokument ten był weryfikowany na prośbę polskich organów celnych trzykrotnie. W wyniku tych weryfikacji ustalono, że eksporter –[...] nie sprzedał skarżącej przedmiotowego samochodu, nie wystawił faktury [...], a nadto eksporter ten poinformował, że wystawił świadectwo EUR.1 nr [...] oraz podpisał i przystemplował fakturę [...] z datą [...] marca 2005 r. na prośbę polskiego dealera samochodów.

Wskazać również należy, iż strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego przed organami celnym pierwszej jak i drugiej instancji oraz w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie złożyła żadnego dokumentu mogącego świadczyć o tym, że oświadczenie eksportera [...], iż nie sprzedał on spornego samochodu i nie wystawił świadectwa EUR.1, jest fałszywe. Również dokument Urzędu Celnego w S. z dnia [...] czerwca 2006 r. adresowany do Ministerstwa Finansów, Departament Kontroli Celno-Akcyzowej, w którym wskazano, że w firmie s. przedsiębiorcy [...] w grudniu 2005 r. miało miejsce włamanie i nie można było odnaleźć dokumentów stanowiących przedmiot weryfikacji celnych oraz, że przedsiębiorca ten potwierdza autentyczność i prawidłowość wystawionych faktur na podstawie ich kopii, złożony przez stronę na rozprawie w dniu 7 stycznia 2009 r. nie potwierdza powyższej tezy, zwłaszcza, że dokument ten opatrzony jest datą wcześniejszą w stosunku do pisma organu celnego s. z dnia 11 października 2006 r. informującego o oświadczeniu [...], o niesprzedaniu samochodu i grzecznościowym wystawieniu świadectwa pochodzenia na prośbę polskiego dealera.

Również nieuzasadnione byłoby dopuszczenie wnioskowanego w trakcie postępowania administracyjnego dowodu z przesłuchania świadka, który miałby zeznawać przeciwko osnowie dokumentów, albowiem jak to wyżej wskazano polskie organy celne kilkakrotnie zwracały się do odpowiednich organów celnych kraju eksportu o dokonanie weryfikacji fraktury i deklaracji, które zgodnie z treścią art. 32 ust 5 Protokołu B do umowy (...) przekazały wyniki weryfikacji, umożliwiające wyraźne ustalenie czy dokument załączony do zgłoszenia celnego będący przedmiotem weryfikacji był autentyczny i czy sprowadzony produkt - samochód - pochodził ze S..

Wobec powyższego za prawidłową uznać należy kontrolę decyzji administracyjnej jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji zaskarżonym wyrokiem również w zakresie nałożenia na stronę przez organ celny odsetek wyrównawczych, jak i dokonania wszechstronnego wyjaśnienia przez organ administracji celnej sprawy zgodnie z treścią art. 122, 180 i 197 Ordynacji podatkowej, w szczególności, iż działały one zgodnie z procedurą opisaną w art. 32 Protokołu B do powołanej Umowy, zwracając się trzykrotnie do organów celnych państwa eksportu i uzyskując wyczerpującą odpowiedz co do pochodzenia przedmiotowego samochodu. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o przepis art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako nieposiadającą usprawiedliwionych podstaw.