Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2474/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Miejskiego Zakładu Oczyszczania w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z wykonywaniem dozoru i usunięciem pojazdu I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego Miejskiego Zakładu Oczyszczania w [...] Sp. z o.o. kwotę 193 zł (sto dziewięćdziesiąt trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...], po rozpatrzeniu zażalenia Miejskiego Zakładu Oczyszczania w [...] sp. z o.o., utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] (w postanowieniu błędnie wskazano Prezydenta m. [...]) z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...] o uznaniu kwoty w wysokości 4817,10 zł, stanowiącej zwrot poniesionych koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenie za dozór oraz zwrot opłaty za usunięcie pojazdu marki [...] o nr. rej. [...], przechowywanego na parkingu strzeżonym Miejskiego Zakładu Oczyszczania w [...] sp. z o.o. w okresie do dnia 4 września 2010 r. do dnia 16 września 2011 r.

Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym:

Pismem z dnia [...] października 2012 r. Miejski Zakład Oczyszczania w [...] sp. z o.o. wystąpił do Starosty [...] z wnioskiem o wypłacenie kwoty 37620 zł z tytułu holowania, przechowywania i dozoru pojazdu marki [...] o nr. rej. [...] w okresie od dnia 26 lutego 2009 r. do dnia 16 września 2011 r. Wniosek zawierał szczegółową kalkulację kosztów.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...] Starosta [...] odmówił zapłacenia wynagrodzenia w żądanej wysokości, wskazując, że przedstawione wyliczenia są zawyżone, a rolą organu nie jest ustalanie kosztów związanych z przechowywaniem pojazdu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu zażalenia Miejskiego Zakładu Oczyszczania w [...] sp. z o.o., postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., znak: [...] uchyliło postanowienie starosty [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

Miejski Zakład Oczyszczania w [...] sp. z o.o. pismem z dnia [...] lutego 2013 r. ponownie wystąpił do Starosty [...] o uregulowanie należności z tytułu holowania, przechowywania i dozoru pojazdu marki [...] o nr. rej. [...] – tym razem w kwocie 24100,83 zł za okres od dnia 26 lutego 2009 r. do dnia 16 września 2011 r. Do wniosku dołączono kalkulację kosztów.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...] Starosta [...] uznał kwotę 4817,10 zł, stanowiącą zwrot poniesionych koniecznych wydatków, związanych z wykonywaniem dozoru w okresie od 4 września 2010 r. do 16 września 2011 r., oraz opłaty za usunięcie pojazdu. Starosta wskazał, że przepisy ustanawiające go odpowiedzialnym za usuwanie pojazdów, prowadzenie parkingu strzeżonego dla pojazdów usuniętych oraz wydawanie decyzji o zapłacie kosztów z tym związanych weszły w życie 4 września 2010 r., dlatego, w jego ocenie, od tej daty biegnie termin, od którego należy liczyć należność za poniesione wydatki.

Wskutek wniesienia zażalenia przez Miejski Zakład Oczyszczania w [...] sp. z o.o. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało postanowienie z dnia [...] sierpnia 2014 r., utrzymujące w mocy ww. postanowienie Starosty [...].

W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 102 § 1, 2, 3 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r., nr 110, poz. 968 ze zm.), dozorca obowiązany jest przechowywać zajętą ruchomość z taką starannością, aby nie straciła na wartości, oraz wydać ją na wezwanie organu egzekucyjnego lub poborcy skarbowego. Dozorca obowiązany jest zawiadomić organ egzekucyjny o zamierzonej zmianie miejsca przechowania ruchomości. Organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1. Organ egzekucyjny określa też wydatki i wynagrodzenie za dozór w razie przechowywania zajętych ruchomości w pomieszczeniach przez ten organ utrzymywanych. Na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór służy wierzycielowi, zobowiązanemu oraz dozorcy zażalenie.

Zgodnie natomiast, z art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej: u.p.r.d.), koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta.

Jak stanowi art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 152, poz. 1018), koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, ponosi Skarb Państwa.

Organ powołał się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 969/12, zgodnie z którym zwrot koniecznych wydatków oraz należnego wynagrodzenia następuje w momencie wykazania koniecznych nakładów poniesionych przez konkretnego dozorcę w stosunku do określonego pojazdu. To na dozorcy ciąży obowiązek wykazania poniesionych kosztów. Organ orzekający o ich przyznaniu jest uprawniony do weryfikacji przedstawionej kalkulacji, łącznie z zanegowaniem materiałów przedłożonych przez stronę. W konsekwencji, jeżeli w przekonaniu organu dozorca nie wskazał jakie konkretnie poniósł wydatki związane z dozorem samochodu, nie przedstawił stosownych dokumentów, ani nie wykazał sposobu ich wyliczenia, to wówczas stosownych ustaleń w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego winien dokonać organ.

Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji słusznie odmówił uwzględnienia kosztów obejmujących konserwację systemu, amortyzację miesięczną zamontowanej kamery, koszty obsługi parkingu, fakturowanie, dochodzenie należności i koszty radcy prawnego, koszty ogólne spółki oraz koszty amortyzacji lawety, bowiem brak jest stosownych dokumentów w tym zakresie. Za prawidłowe uznał przyjęcie średniej ilości dni w miesiącu oraz średniej ilości samochodów przechowywanych na parkingu, a także określenie kwoty przechowywania jednego pojazdu na 11,95 zł za dobę. Za zasadne również przyjął okres do rozliczenia od dnia 4 września 2010 r. do dnia 16 września 2011 r., czyli 378 dni. W konsekwencji, zdaniem organu odwoławczego Starosta [...] prawidłowo wyliczył kwotę 4817,10 zł.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Miejski Zakład Oczyszczania w [...] sp. z o.o., zarzucając powołanie się przez organ na postanowienie Prezydenta m. [...], które nie zostało wydane w stosunku do skarżącego. Ponadto, w postanowieniu tym ustalono, że została przyznana kwota 4817,10 zł, podczas gdy skarżący pismem do Starosty [...] wniósł o przyznanie kwoty 37620 zł.

Skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zaskarżone postanowienie należało uchylić, jednak nie z powodów wskazanych w skardze.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] (w postanowieniu błędnie wskazano Prezydenta m. [...], jednak należy to uznać za omyłkę pisarską) z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...] o uznaniu kwoty w wysokości 4817,10 zł, stanowiącej zwrot poniesionych koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenie za dozór oraz zwrot opłaty za usunięcie pojazdu marki [...] o nr. rej. [...], przechowywanego na parkingu strzeżonym Miejskiego Zakładu Oczyszczania w [...] sp. z o.o. w okresie od dnia 4 września 2010 do dnia 16 września 2011 r.

Podstawowe zagadnienia, jakie pojawiają się na tle spraw o zapłatę takich należności, to ustalenie okresu, za który powiat ma uiścić należność oraz jej wysokości.

Co do pierwszej kwestii wskazać należy przede wszystkim, że odpowiedzialność Starosty [...] za koszty powstałe w związku z przechowywaniem pojazdu rozpoczyna się z datą orzeczenia jego przepadku na rzecz powiatu, jednak nie wcześniej niż z dniem wejścia w życie nowych przepisów Prawa o ruchu drogowym, wprowadzonych ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. nr 152 poz. 1018) , tj. z dniem 4 września 2010 r. Wcześniejsze przepisy nie przewidywały bowiem uiszczania przez powiat kosztów związanych z usunięciem pojazdu z drogi.

W uchwale z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. III CZP 47/07 Sąd Najwyższy orzekł, iż nowy właściciel pojazdu, którym jest Skarb Państwa, wstępuje w taki stosunek administracyjny, jaki łączył dotychczasowego właściciela z podmiotem prowadzącym parking, jednak w świetle obowiązujących regulacji prawnych brak jest podstaw do przyjęcia, że Skarb Państwa wstępując w miejsce byłego właściciela pojazdu w stosunek prawnoadministracyjny powstały na skutek usunięcia pojazdu z drogi i umieszczenia go na parkingu strzeżonym, przejmuje w całości uprawnienia i obowiązki poprzedniego właściciela.

Pogląd ten, zdaniem Sądu, pozostaje aktualny również w obecnym stanie prawnym, choć wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt P 4/06 zmieniony został tryb przejmowania pojazdów (orzeczenie sądu zamiast przepadku z mocy prawa po upływie 6 miesięcy od usunięcia pojazdu z drogi) oraz podmiot, który przejmuje własność pojazdów (powiat zamiast Skarbu Państwa). Nowe przepisy weszły w życie z dniem 4 września 2010 r. i nie ulega wątpliwości, że nie mogą być stosowane z mocą wsteczną.

Problem związany z przyznawaniem wynagrodzenia za holowanie i przechowywanie pojazdu usuniętego z drogi był też przedmiotem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 4/14.

Wynika z niego, że opłaty, o których mowa w art. 130a ustawy z dnia 20 marca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) stanowią wydatek właściciela, o którym mowa w art. 130a ust. 1 i 2 tej ustawy i mają zastosowanie w stosunku do właściciela pojazdu od chwili usunięcia pojazdu z drogi. Identyczne stawki należy także stosować w stosunku do Skarbu Państwa czy też powiatu, bowiem uchwała rady powiatu jest aktem prawa miejscowego, powszechnie obowiązującym na obszarze jej działania, żaden przepis nie wyłącza Skarbu Państwa z obowiązku ich przestrzegania.

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której pojazd został odholowany 26 lutego 2009 r., zaś jego przepadek na rzecz Powiatu [...] orzekł Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem o sygn. akt [...]. Zauważyć należy, że w aktach sprawy brak jest choćby kopii tego orzeczenia. Nie wskazano nawet daty jego wydania, zatem ustalenie daty, z jaką pojazd stał się własnością Powiatu [...], jest niemożliwe.

Sąd nie znajduje podstaw prawnych do obciążania Powiatu [...] kosztami przechowywania pojazdu w okresie, w którym był on własnością poprzedniego właściciela, tj. od dnia odholowania do dnia poprzedzającego orzeczenie przepadku. Zgodnie z art. 13 ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. nr 152 poz. 1018), wynagrodzenie za okres od upływu 6 miesięcy od daty odholowania pojazdu do dnia 4 września 2010 r. należne jest od Skarbu Państwa, zaś zgodnie z treścią znowelizowanego art. 130a u.p.r.d., od dnia 4 września 2010 r. do dnia poprzedzającego orzeczenie przepadku pojazdu – od jego właściciela lub osoby nim władającego w chwili jego usunięcia.

W niniejszej sprawie organ orzekł z naruszeniem art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), bowiem odmówił przyznania wynagrodzenia za przechowywanie pojazdu zgodnie ze stawką, wynikającą z umowy zawartej między skarżącym a Starostą Powiatu [...].

Organ naruszył także dyspozycję art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niezałączenie do sprawy odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w [...], wyznaczającego datę początkową, od której należy naliczać należność za parkowanie należną od Starosty Powiatu [...].

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchybiło również art. 15 k.p.a. Postanowienie z dnia [...] sierpnia 2014 r. składa się w znakomitej większości z zacytowanych przepisów prawa i orzeczeń. Stan faktyczny jest ograniczony do minimum, zaś meritum sprawy mieści się w jednym akapicie, w którym organ wskazał, że postanowienie wydane w pierwszej instancji było prawidłowe. Tymczasem cechą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest to, że organ drugiej instancji ponownie rozpatruje i rozstrzyga sprawę rozpoznaną i rozstrzygniętą przez organ pierwszej instancji. Nie oznacza to wprawdzie, że organ drugiej instancji powtarza całe postępowanie wyjaśniające, lecz oznacza, że opierając się na materiale dowodowym zasadniczo zebranym w toku postępowania przez organ pierwszej instancji, organ odwoławczy materiał ten jeszcze raz poddaje ocenie, przy czym czyni to między innymi w kontekście zarzutów odwołania, a w uzasadnieniu swojej decyzji wyjaśnia, w zależności od wyniku tej oceny, podstawy faktyczne i prawne swojego rozstrzygnięcia, a tym samym podzielenia stanowiska organu pierwszej instancji lub przyznania racji wnoszącemu odwołanie.

Ponownie podkreślić należy, że zgodnie z art. 13 ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r. nr 152 poz. 1018), wynagrodzenie za okres od upływu 6 miesięcy od daty odholowania pojazdu do dnia 4 września 2010 r. należne jest od Skarbu Państwa, zaś zgodnie z treścią znowelizowanego art. 130a u.p.r.d., od dnia 4 września 2010 r. do dnia poprzedzającego orzeczenie przepadku pojazdu – od jego właściciela lub osoby władającej pojazdem w chwili jego usunięcia.

Ponieważ sprawa wróci do rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, organ ten winien dołączyć do sprawy odpis postanowienia Sądu Rejonowego w [...], orzekającego przepadek pojazdu, ustalić prawidłowo okres odpowiedzialności Powiatu [...] za parkowanie pojazdu z uwzględnieniem wskazań Sądu, a następnie sporządzić orzeczenie, którego uzasadnienie będzie odpowiadać dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a.

Na marginesie wskazać należy, że rozpoznawanie sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przez ponad rok nie odpowiada standardom postępowania, wyznaczonym w art. 12 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt. I sentencji. W pkt. II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.