Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 543/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-06-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok w części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art 141 par 4
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art 34 par 1a, art 27 par 1 pkt 3 i pkt 5, art 33 pkt 3
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej N. S.A. w W., Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1685/12 w sprawie ze skargi N. S.A. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 1 i 3 i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. oddala skargę kasacyjną N. S.A. w W.; 3. zasądza od N. S.A. w W. na rzecz Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. V SA/Wa 1685/12, po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] na postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów podniesionych w postępowaniu egzekucyjnym, uchylił zaskarżone postanowienie w części utrzymującej w mocy postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2012r., nr [...] w zakresie punktu II, a w pozostałej części skargę oddalił i orzekł o kosztach postępowania.

Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

I

Prezes UKE wystawił w dniu [...] listopada 2011 r. tytuł wykonawczy nr [...] za zobowiązania Spółki z tytułu opłaty za III i IV kwartał 2006 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...]czerwca 2003 r.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. zobowiązany wniósł do Naczelnika Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w W. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej:

1. tytuł wykonawczy nie spełnia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. dalej ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub u.p.e.a.), poprzez brak wskazania treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny;

2. tytuł wykonawczy nie spełnia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez brak wskazania podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej w sytuacji, kiedy należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej;

3. tytuł wykonawczy nie spełnia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;

4. wierzyciel nie doręczył zobowiązanemu uprzednio upomnienia, o którym jest mowa w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co odpowiada podstawie zarzutu wymienionej w art. 33 pkt 7 u.p.e.a.,

5. wierzyciel określił egzekwowany obowiązek niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, będącego podstawą wystawionego tytułu wykonawczego - co stanowi podstawę zarzutu, o której mowa w art. 33 pkt 3 u.p.e.a;

6. obowiązek wskazany w tytule wykonawczym został wykonany/nie istnieje - zarzut oparty na podstawie przewidzianej w art. 33 pkt 1 u.p.e.a.

Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Prezes UKE - jako wierzyciel, uznał za nieuzasadnione podniesione zarzuty, za wyjątkiem ww. zarzutu nr 6, który uznano za niedopuszczalny, ponieważ jest on przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu - w sprawie o stwierdzenie nadpłaty.

Po rozpoznaniu wniosku Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes UKE postanowieniem z [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie.

Prezes UKE wskazał, że ustalenie zakresu ciążącego na danym podmiocie obowiązku uiszczania rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością, tj. wysokości rocznej opłaty za prawo do dysponowania częstotliwością na podstawie określonego pozwolenia radiowego, jest możliwe wyłącznie na podstawie treści wydanego pozwolenia radiowego (określonych w nim warunków wykorzystywania częstotliwości oraz danych dotyczących lokalizacji stacji nadawczych lub nadawczo-odbiorczych lub danych dotyczących obszaru, na którym mogą być wykorzystywane częstotliwości) oraz treści właściwych przepisów rozporządzenia, nawiązujących do ww. warunków oraz danych i przepisów Prawa telekomunikacyjnego.

Mając na względzie powyższe organ stwierdził, iż nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przez Prezesa UKE art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że tytuł wykonawczy z [...] listopada 2011 r. spełnia wymóg wskazania treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny.

Organ uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia przez Prezesa UKE art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Tytuł wykonawczy z dnia [...] listopada 2011 r. spełnia wymóg wskazania treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny.

Z kolei upomnienie doręczono zobowiązanemu w piśmie z dnia [...] listopada 2011 nr [...] zawierającym wezwanie do zapłaty zaległych opłat za 2006 r., w którym oznaczenia zaległości dokonano poprzez wskazanie numeru decyzji (pozwolenia radiowego), z którym wiąże się zaległa opłata, terminów zapłaty poszczególnych opłat oraz ich wysokości. Opłaty te powinny być obliczone i wpłacone samodzielnie przez zobowiązanego, dlatego wezwanie to powinno stanowić dla niego podstawę zweryfikowania stanu ciążących na Spółce zobowiązań. Upomnienie ma jedynie na celu przypomnienie zobowiązanemu stanu zadłużenia, a nie udowadniać faktu jego istnienia.

Odnosząc się zaś do zarzutu wykonania lub nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, rozszerzonego o naruszenie art. 34 § 1a u.p.e.a., organ podtrzymał stanowisko o jego niedopuszczalności.

WSA w Warszawie wyrokiem z 18 grudnia 2012 r., sygn. V SA/Wa 1685/12 uchylił zaskarżone postanowienie w części utrzymującej w mocy postanowienie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w zakresie punktu II; w pozostałej części skargę oddalił.

Sąd podał, że kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie było ustalenie, czy na podstawie decyzji - pozwolenia radiowego, możliwe jest wskazanie wysokości opłaty, która jest egzekwowana na podstawie tytułu wykonawczego, czy jak twierdzi Spółka, potrzebne było doprecyzowanie wysokości tej opłaty przez Prezesa UKE.

Egzekwowane od Spółki należności to zaległe opłaty za III i IV kwartał 2006 r. za używanie częstotliwości zgodnie z udzielonym pozwoleniem radiowym nr [...] czerwca 2003 r. W uzasadnieniu tej decyzji podano, że za używanie częstotliwości należy uiszczać opłaty zgodnie ze wskazanymi przepisami prawa. Obowiązek dokonywania tych wpłat wynika z treści art. 185 ust. 3 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.) dalej: Pt. Wysokość opłat ustala się zaś przy uwzględnieniu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 lutego 2005 r. w sprawie rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością (Dz.U. nr 24, poz. 196 ze zm., dalej: rozporządzenie) i jego załączników oraz treści pozwolenia radiowego.

W ocenie Sądu I instancji, prawidłowo w tytule wykonawczym jako podstawę prawną egzekwowanego obowiązku wskazano akt normatywny, z którego wynika obowiązek uiszczania rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością. Prawidłowym działaniem organu było wskazanie w poz. 30 tytułu jako podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku pozwolenia radiowego. Wysokość egzekwowanej opłaty została wskazana w poz. 33 i 43, a wysokość odsetek w poz. 37 i 47. Dlatego zarzut naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 i 6 u.p.e.a. okazał się niezasadny.

Niesłusznie też zarzucono brak określenia w tytule pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, ponieważ o pierwszeństwie tym nie stanowi art. 115 u.p.e.a. Wskazuje on wyłącznie kolejność zaspokojenia wymienionych w nim należności. Brak natomiast było odrębnej, szczególnej podstawy prawnej, która kolejność tę by modyfikowała. Przy tym niezrozumiałym był również zarzut dotyczący naruszenia art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a, który stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. Trudno uznać, biorąc pod uwagę wcześniejsze rozważania Sądu, że w niniejszej sprawie takie uchybienie miało miejsce.

Sąd nie podzielił również zarzutu skargi dotyczącego naruszenia dyspozycji art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez brak doręczenia spółce skutecznego upomnienia. Przed wystawieniem tytułu doręczono Spółce upomnienie zawarte w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. Zawierało ono wezwanie do zapłaty zaległych opłat za 2006 r. i pozwalało na zidentyfikowanie zaległych opłat i zastosowanie się do jego treści.

Za nietrafny uznano ponadto zarzut oparty na przepisie art. 33 pkt 3 u.p.e.a., ponieważ organ prawidłowo określił egzekwowany obowiązek wskazując podstawę prawną należności objętej tytułem, który to przepis był zarazem podstawą wydania pozwolenia radiowego, oraz samego orzeczenia, którego treść wpływa na zakres obowiązku uiszczania rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością i który zarazem stanowi podstawę prawną do wydania pozwolenia radiowego przyznającego prawo do wykorzystywania częstotliwości oraz samego orzeczenia, którego treść wpływa na zakres obowiązku uiszczania rocznych opłat za prawo do dysponowania częstotliwością.

WSA w Warszawie podzielił natomiast stanowisko Spółki, że nierozpoznanie przez organ zarzutu dotyczącego wykonania lub nieistnienia obowiązku nastąpiło z naruszeniem art. 34 § 1a u.p.e.a. W niniejszej sprawie wysokość należności nie została określona w żadnym orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Organ uznał natomiast, że omawiany zarzut jest przedmiotem rozpatrzenia w innych postępowaniach, a to 1/ postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek strony z [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości z tytułu opłaty rocznej za 2006 r. za prawo do dysponowania częstotliwościami radiowymi, w tym częstotliwością na podstawie pozwolenia nr [...], 2/ postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek strony z [...] września 2007 r. zmodyfikowanym pismem z [...] marca 2008 r. w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za [...] kwartał 2007 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwoleń radiowych nr [...].

Jednak stanowisko to jest błędne. Postępowanie w sprawie rozłożenia należności na raty nie jest postępowaniem, w którym mogą być rozstrzygane zarzuty dotyczące podstawy prawnej należności, ustalenie jej wysokości i w konsekwencji ustalanie wykonania/nieistnienia zobowiązania. Zakres postępowania w sprawie udzielenia ulgi określają przepisy art. 67a i 67b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (D.z. U z 2012 r. poz. 749 ze zm. dalej jako O.p.) i nie przewidują one możliwości ustalania w tym postępowaniu wysokości zobowiązania, czy też podstawy prawnej jego powstania, nawet gdyby strona zgłosiła taki zarzut. Nie stanowi podstawy do ustalania wysokości należności powołana przez organ zasada, zgodnie z którą przedmiotem rozłożenia na raty może być tylko należność o niespornej wysokości. Spór co do wysokości zobowiązania skutkować będzie odmową rozłożenia należności na raty, a nie ustaleniem wysokości zobowiązania.

Nie mogło być taką podstawą także drugie ze wskazanych przez organ orzekający postępowań, tzn. postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty, prowadzone w odniesieniu do zobowiązań wynikających z pozwoleń radiowych nr [...]. Postępowanie to nie dotyczy zobowiązań wynikających z prawa do korzystania z częstotliwości przyznanego pozwoleniem radiowym nr [...] , a zarzut zobowiązanego dotyczący wykonania/nieistnienia zobowiązania z tytułu opłat za wykorzystywanie częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego nr [...] nie jest tożsamy z zarzutami podniesionymi w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nadpłaty w zakresie należności wynikających z zezwoleń nr [...]. Okoliczność, że rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w odniesieniu do zobowiązań wynikających z pozwoleń radiowych nr [...] może być pomocne w ustaleniu wysokości zobowiązań wynikających z zezwolenia nr [...], nie zmienia faktu, że postępowanie w sprawie zobowiązań wynikających z pozwoleń radiowych nr [...] nie jest postępowaniem, w którym rozpoznawane są zarzuty zobowiązanego dotyczące zobowiązań wynikających z pozwolenia radiowego [...]

Brak było natomiast podstaw ażeby uwzględnić zarzut naruszenia treści art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w z w. z art. 126 k.p.a. w związku z art. 11 ust. 9 u.s.d.g. polegającego na utrzymaniu w mocy postanowienia dotyczącego sprawy rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym. Sąd wskazał, że postanowienia organów obu instancji nie dotyczą kwestii reglamentacji działalności gospodarczej, ale kwestii ściągnięcia od Spółki w trybie określonym przepisami u.p.e.a. należności pieniężnych z tytułu prawa do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwolenia radiowego.

II

Od powyższego wyroku skargi kasacyjnie wnieśli: [...] oraz Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej.

[...] domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę, wnosząc o jego uchylenie w tym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. polegającego na przyjęciu, że tytuł wykonawczy spełnia wymóg wskazania treści podlegającego egzekucji obowiązku, podstawy prawnej tego obowiązku oraz stwierdzenia, że obowiązek jest wymagalny,

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia nieodpowiadającego jego wymogom, ponieważ nie pozwala ono na ustalenie i skontrolowanie toku rozumowania Sądu,

3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. polegającego na przyjęciu, że nie jest wymagane wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej w sytuacji, kiedy należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej,

4) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. polegającego na przyjęciu, że tytuł wykonawczy spełnia wymóg wskazania podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej,

5) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a. i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 15 § 1 u.p.e.a. polegającego na uznaniu, że doręczono Spółce upomnienie spełniające wymogi w art. 15 § 1 u.p.e.a.,

6) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 3 u.p.e.a. i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 33 pkt 3 u.p.e.a. polegającego na przyjęciu, że określenie egzekwowanego obowiązku jest zgodne z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia,

7) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 9 u.s.d.g. i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 9 u.s.d.g. polegającego na utrzymaniu w mocy postanowienia dotyczącego sprawy rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym,

8) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 155 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 9 u.s.d.g. i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 155 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 9 u.s.d.g. polegającego na nieumorzeniu postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy następczo okazało się, że sprawa została załatwiona innym postanowieniem ostatecznym.

Argumentację na poparcie zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Prezes UKE zaskarżył wyrok w części rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I (uchylające zaskarżone postanowienie w części) i III (dotyczące kosztów postępowania). Domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi [...]. Ewentualnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. Naruszenia przepisów postępowania, tj.:

1) art. 141 § 4 p.p.s.a., która mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci:

a) braku w uzasadnieniu wyroku wskazania, co do dalszego postępowania Prezesa UKE,

b) braku w uzasadnieniu wyroku, co do rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów;

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię, a mianowicie:

1) art. 34 § 1 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 188 Pt w zw. z art. 185 ust. 1 i 3 Pt w zw. z art. 67a § 1 pkt 1-3 i art. 67 b § 1-6 Ordynacji podatkowej (wnoszący skargę kasacyjną zarzuca naruszenie wszystkich przepisów powołanej jednostki redakcyjnej), poprzez przyjęcie, iż zarzut zobowiązanego wykonania/nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] nie był przedmiotem rozpoznania w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek strony z dnia [...] czerwca 2008 r. w przedmiocie rozłożenia na raty z tytułu opłaty rocznej za 2006 r. za prawo dysponowania częstotliwościami radiowymi oraz poprzez przyjęcie, że nie jest to postępowanie, w którym mogą być rozstrzygane zarzuty dotyczące podstawy prawnej należności i ustalenia wysokości należności - gdy prawidłowe jest pogląd przeciwny - oraz, gdy przepisy rozdziałów 5-9 działu III Ordynacji podatkowej (czyli także jej wyżej powołane przepisy), należy stosować odpowiednio oraz w zakresie nieuregulowanym w Pt,

2) art. 34 § 1 a ustawy w zw. z art. 72 § i 2 Ordynacji podatkowej, art. 73 § 1 pkt 1-5 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 76 § 1-4 Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie, iż zarzut zobowiązanego wykonania/nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...] nie był przedmiotem rozpoznania w postępowaniu administracyjnym wszczętym na wniosek strony z dnia [...] września 2007 r. zmodyfikowanym pismem z dnia [...] marca 2008 r. w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za [...] kwartał 2007 r. za prawo do wykorzystywania częstotliwości na podstawie pozwoleń radiowych gdy prawidłowy jest pogląd przeciwny.

Argumentację na poparcie zarzutów organ przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, tym samym zaistniały warunki do rozpoznania skarg kasacyjnych.

Skarga kasacyjna Spółki oparta została na naruszeniu prawa procesowego, a więc wskazuje, jako podstawę art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Z kolei skarga Prezesa UKE powołuje obie podstawy kasacyjne o jakich stanowi art. 174 p.p.s.a. W takich okolicznościach NSA w pierwszej kolejności odniesie się do stawianych wyrokowi zarzutów formalnych, przy czym najpierw oceni te zarzuty, które są najdalej idące dla wyrokowania, a dla jasności prezentowanej argumentacji każdą ze skarg podda odrębnej analizie.

Prezes UKE stawia wyrokowi WSA w Warszawie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zdaniem organu wyrok objęty skargą kasacyjną narusza wskazany przepis w ten sposób, że uzasadnienie nie zawiera wytycznych dla organu co do dalszego postępowania oraz nie uzasadnia rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania. Ten zarzut skargi kasacyjnej znajduje usprawiedliwienie prawne. Następstwem przyjęcia przez NSA trafności tego zarzutu jest uwzględnienie skargi kasacyjnej Prezesa UKE. Niewątpliwie art. 141 § 4 p.p.s.a. nakłada na Sąd I instancji obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku w sposób prawem przewidziany. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli wyrok uwzględnia skargę, skutkiem czego ma być ponowne rozpatrzenie sprawy, to uzasadnienie wyroku musi zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wyrok WSA w Warszawie będący przedmiotem kontroli na skutek wniesionej skargi kasacyjnej nie zawiera wskazań jakie powinien wykonać Prezes UKE rozpoznający zarzuty przeciwegzekucyjne zgłoszone przez Spółkę. Kontrolowany wyrok w ogóle nie odnosi się do przyszłego postępowania egzekucyjnego prowadzonego po uwzględnieniu skargi. Brak tej części uzasadnienia narusza dyspozycję art. 141 § 4 p.p.s.a., a skoro strona skarżąca kasacyjnie podniosła zarzut naruszenia tego przepisu, to Sąd II instancji będąc związany granicami skargi kasacyjnej był zobowiązany uwzględnić ten środek prawny ze względu na trafność zarzutu i jego prawne usprawiedliwienie.

W ocenie NSA zasadny jest także drugi wątek stawianego przez Prezesa UKE zarzutu kierowanego w stosunku do uzasadnienia. Skoro z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, że Sąd I instancji ma wyjaśnić w uzasadnieniu podstawę prawną orzekania, to również ma obowiązek wskazania i uzasadnienia podstawy prawnej orzeczenia o kosztach. Z sentencji skarżonego kasacyjnie wyroku wynika, że Sąd I instancji zasądził od Prezesa UKE na rzecz Spółki częściowy zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał jako podstawę prawną tego orzeczenia art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Z treści tych przepisów wynika zasada pokrywania kosztów w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz sposób ustalania wysokości tych kosztów. Jednak nie wynika z nich uprawnienie i podstawy miarkowania kosztów w postępowaniu. Jeżeli Sąd I instancji skorzystał z takiej możliwości to w uzasadnieniu wyroku powinien wskazać właściwe przepisy uprawniające do miarkowania kosztów i podać argumentację przemawiającą na rzecz skorzystania z takiego rozwiązania prawnego. Uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie nie zawiera takich rozważań, zatem zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w tej części także należało uznać za uzasadniony.

Z kolei zarzuty naruszenia prawa materialnego sformułowany w skardze Prezesa UKE należy ocenić z perspektywy poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń faktycznych sprawy. Zasadniczo trafność zarzutów procesowych uniemożliwia merytoryczne wypowiedzenie się o zarzutach materialnych, jeżeli takie podnosi skarga kasacyjna. Jednak taka sytuacja w ocenie NSA ma miejsce w przypadkach gdy naruszenia procesowe dotyczą ustaleń stanu faktycznego sprawy, bo wówczas takie braki nie pozwalają określić granic sprawy administracyjnej, a przez to nie dają podstaw do łączenia z tak ustalonym stanem faktycznym konkretnych norm materialnoprawnych. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie występuje, bo strony nie kwestionują stanu faktycznego, natomiast toczą spór o to jaki jest związek zarzutu podnoszonego przez Spółkę z jego rozpatrzeniem w odrębnym postępowaniu. Z tego powodu Prezes UKE stawia wyrokowi WSA w Warszawie zarzut wadliwej oceny sposobu wykładni przepisów prawa materialnego przyjętej przez organ i z tego powodu uchylenia postanowienia Prezesa UKE w części utrzymującej w mocy postanowienie tego organu, wydane w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W tym zakresie skarga kasacyjna Prezesa UKE odwołuje się do błędnej wykładni art. 34 § 1a u.p.e.a. w zw. z art. 188 i art. 185 ust. 1 i ust. 3 p.t. oraz art. 67a § 1 pkt 1-3 i art. 67b § 1-6 O.p., która polega na błędnym przyjęciu, że zarzut wykonania lub nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie był przedmiotem rozpoznania w postępowaniu administracyjnym w sprawie rozłożenia na raty opłaty rocznej ciążącej na Spółce za 2006 r. Skarga kasacyjna stawia także ten sam rodzaj zarzutu wyrokowi Sądu I instancji w sytuacji, gdy ten Sąd przyjmuje, że w postępowaniu przed Prezesem UKE doszło do naruszenia art. 34 § 1a u.p.e.a. w zw. z art. 72 § 1 i § 2, a także art. 73 § 1 pkt 1-5 i art. 76 § 1-4 O.p. poprzez przyjęcie, że zarzut wykonania lub nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie był przedmiotem rozpoznania w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłat, do których uiszczenia Spółka była zobowiązana.

W ocenie NSA podniesione przez Prezesa UKE zarzuty naruszenia prawa materialnego są zasadne. Trudno zgodzić się z argumentacją Sądu I instancji, że zarówno postępowanie w sprawie rozłożenia zadłużenia Spółki na raty, jak i postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w stosunku do zobowiązań wynikających z pozwoleń radiowych, z tytułu, których Spółka nie uiszczała stosownych opłat i na tej podstawie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, w którym Prezes UKE wydał postanowienie i zapadł wyrok Sądu I instancji, nie prowadzi do rozpoznania zarzutu zobowiązanego w innym postępowaniu administracyjnym, a to wyczerpuje treść art. 34 § 1a u.p.e.a. Zdaniem Sądu II instancji trafne jest stanowisko Prezesa UKE prezentowane w skardze kasacyjnej, że w przypadku egzekucji należności pieniężnych, których wysokość jest ustalana przez przepisy prawa i one nakładają na zobowiązanego obowiązek ich uiszczenia w oznaczonym czasie, wszczęte przez Spółkę postępowanie obejmujące rozłożenie na raty i stwierdzenie nadpłaty tych należności musi być potraktowane jako rozpatrzenie zarzutu w odrębnym postępowaniu, a więc w warunkach wynikających z treści art. 34 § 1a u.p.e.a. W takich przypadkach brak jednoznacznego rozstrzygnięcia organu o wysokości należności uniemożliwiałby prowadzenie skutecznej egzekucji, gdyż jej wysokość byłaby nieokreślona i niepewna, ze względu na możliwe rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniu o rozłożenie na raty lub stwierdzeniu nadpłaty. Wynik obu postępowań ma wpływ na wysokość obliczenia należności, której dotyczy tytuł wykonawczy, zatem przyjęcie przez Sąd I instancji, że kontrolowane postanowienie narusza treść art. 34 § 1a u.p.e.a. nie znajduje prawnego uzasadnienia. Z tych powodów NSA przyjmuje, że stanowisko WSA w Warszawie w zakresie rozumienia treści art. 34 § 1a u.p.e.a. w związku ze wskazanymi w zarzucie kasacyjnym przepisami nie odpowiada prawu, a tym samym trafne są zarzuty naruszenia prawa materialnego sformułowane w pkt 2 i 3 skargi kasacyjnej. Z tego powodu skarga kasacyjna Prezesa UKE podlega uwzględnieniu.

Spółka w swojej skardze kasacyjnej postawiła wyrokowi zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Zarzuty kasacyjne sformułowała w 8 punktach, przy czym jeden z zarzutów obejmujący naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. odnosi się autonomicznie do działania Sądu I instancji, a pozostałe wiążą naruszenie prawa procesowego z wadliwą kontrolą, jakiej dokonał WSA w Warszawie w zakresie stosowania przez Prezesa UKE przepisów u.p.e.a. i k.p.a. Skarga kasacyjna Spółki oparta na powołanych w niej zarzutach nie ma uzasadnionych podstaw.

Spółka stwierdza, że uzasadnienie wyroku narusza treść art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem nie pozwala na ustalenie i skontrolowanie toku rozumowania przyjętego przez Sąd I instancji. Z takim zarzutem nie można się zgodzić, gdyż uzasadnienie wyroku objętego skargą kasacyjną przedstawia sposób argumentacji przyjęty przez Sąd I instancji, a to pozwala dokonać oceny poprawności stosowania prawa, a w konsekwencji dokonanej kontroli. Właśnie z tego powodu, że taka możliwość istnieje NSA uwzględnił skargę kasacyjną Prezesa UKE wskazując, że uzasadnienie nie zawiera wszystkich obligatoryjnych elementów oraz, że Sąd I instancji wadliwie wykładał treść art. 34 § 1a u.p.e.a. W związku z powyższym nie można uznać trafności zarzutu Spółki odnoszącego się do art. 141 § 4 p.p.s.a. zwłaszcza, że Sąd II instancji jest związany zakresem naruszenia wskazanym w zarzucie i może odnieść swoją ocenę tylko do tego obszaru, który wyznaczyła skarga kasacyjna. Spółka nie podniosła zarzutu braków uzasadnienia, jak uczynił to Prezes UKE, zatem z tego powodu NSA nie mógł uznać zarzutu za usprawiedliwiony. Reasumując tę część wywodu stwierdzić należy, że nawet obiektywna wadliwość uzasadnienia nie musi skutkować trafnością zarzutu kasacyjnego, jeżeli skarga jej nie podnosi. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, gdzie przyznanie trafności naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. podniesionego przez Prezesa UKE nie jest równoznaczne z przyjęciem trafności naruszenia tego przepisu w zakresie wskazanym przez Spółkę.

W ocenie NSA wyrok poddany kontroli kasacyjnej nie narusza art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., gdyż Sąd I instancji prawidłowo oddalił skargę w części ze względu na fakt, że kontrolowane przez ten Sąd postanowienie nie narusza art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Z treści przepisu wynika, że tytuł wykonawczy ma zawierać określenie treści obowiązku podlegającego egzekucji, podstawę prawną jego istnienia oraz stwierdzenie, że ten obowiązek jest wymagalny, a dla należności pieniężnej także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki, rodzaj i ich stawkę. Analiza akt sprawy oraz uzasadnienia wyroku jednoznacznie potwierdza, że obowiązek podlegający egzekucji odnosi się do nieuiszczonych opłat z tytułu korzystania przez Spółkę z pozwolenia radiowego, a samo pozwolenie nie stanowi podstawy prawnej obowiązku, gdyż taką podstawą są właściwe przepisy prawne, które określają egzekwowany obowiązek i nie wymagają, a nawet nie dopuszczają decyzyjnego precyzowania jego zakresu. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji poprawnie ocenił, że Prezes UKE wskazał właściwe przepisy konstytuujące obowiązek objęty tytułem wykonawczym. NSA podziela w tym zakresie stanowisko WSA w Warszawie.

Nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. polegający na oddaleniu skargi, pomimo że organ egzekucyjny nie wskazał podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności, w sytuacji, gdy należność z tytułu opłat objętych egzekucją korzysta z takiego prawa. W tym zakresie NSA w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, zgodnie, z którym pierwszeństwo zaspokojenia takich należności musi wynikać z przepisów szczególnych odnoszących się do takich należności. W rozpoznawanej sprawie ten rodzaj pierwszeństwa nie występuje, bo brak jest przepisów szczególnych, które regulowałyby tę materię. W żadnej mierze tego pierwszeństwa nie można wywodzić z treści art. 115 ust. 1 u.p.e.a., gdyż treść tego przepisu określa kolejność zaspokajania określonych należności, a pierwszeństwo ustalone w przepisach szczególnych może zmieniać tę kolejność. Zatem tylko w tych przypadkach, gdy regulacja szczególna zmienia to pierwszeństwo, tytuł egzekucyjny musi takie pierwszeństwo wskazywać, więc realizować dyspozycję art. 27 § 1 pkt 5 u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie występuje.

Zdaniem Sądu II instancji nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 6 u.p.e.a. polegający na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy tytuł egzekucyjny nie wskazuje podstawy prawnej prowadzonej egzekucji. Tak postawiony zarzut jest chybiony, gdyż Sąd I instancji poprawnie przyjął, że wskazaniem takiej podstawy jest powołanie w tytule egzekucyjnym właściwych przepisów p.t., art. 187 w zw. z art. 185 ust. 1 i 2 p.t., przepisów wykonawczych do ustawy, określających tryb i zasady wnoszenia opłat za pozwolenia radiowe. Określenie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa wymaga powołania przepisów kształtujących obowiązek i ten wymóg został spełniony w tytule wykonawczym kontrolowanym przez WSA w Warszawie.

Nietrafny jest również zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15 § 1 u.p.e.a., kwestionujący oddalenie skargi w sytuacji, gdy Spółce nie doręczono upomnienia. Z akt sprawy wynika, że jest to zarzut oczywiście chybiony, gdyż Spółka otrzymała upomnienie, które zwierało wezwanie do zapłaty zaległych opłat za 2006 r., a z jego treści wynika zaległość, co, do której zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne.

W ocenie NSA nie zasługiwał także na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 pkt 3 u.p.e.a. Spółka twierdzi, że wyrok WSA w Warszawie narusza prawo, bo oddala jej skargę w sytuacji, gdy doszło do wadliwego przyjęcia, że określenie obowiązku podlegającego egzekucji jest zgodne z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia. Art. 33 pkt 3 u.p.e.a. stanowi, że podstawą zarzutu jest określenie obowiązku podlegającego egzekucji niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a. Z treści art. 3 § 1 u.p.e.a. wynika, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień lub bezpośrednio z przepisu prawa, o ile te obowiązki nie są poddane egzekucji sądowej. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie przyjmuje, że wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku nastąpiło przez odwołanie się do przepisów prawa, które nakładają obowiązek uiszczania opłat rocznych za prawo do dysponowania częstotliwościami radiowymi, a pozwolenie radiowe nie jest podstawą takiego obowiązku, ale orzeczeniem, które konkretyzuje zakres tego obowiązku określając ciążące na Spółce opłaty skoro korzystała z określonych częstotliwości radiowych.

Wreszcie całkowicie nietrafny jest zarzut zaprezentowany w pkt 8 ocenianej skargi kasacyjnej. Opiera się on założeniu, że art. 11 ust.9 ustawy z dnia 2 lipca 2004 o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 672) może mieć zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym. Założenie to jest błędne.

Zgodnie z art.11 ust.1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej właściwy organ jest obowiązany do załatwiania spraw przedsiębiorców bez zbędnej zwłoki. W myśl natomiast powołanego w omawianym zarzucie art.11 ust. 9 tej ustawy, jeżeli organ nie rozpatrzy wniosku w terminie, uznaje się, że wydał rozstrzygnięcie zgodnie z wnioskiem przedsiębiorcy, chyba, że przepisy ustaw odrębnych ze względu na nadrzędny interes publiczny stanowią inaczej. Według autora skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy wierzyciel nie rozpoznał środka zaskarżenia w terminie (w tym wypadku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) to stosownie do powołanego art.11 ust. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, należy przyjąć, że wydał "rozstrzygnięcie zgodnie z wnioskiem przedsiębiorcy ". Konsekwentnie do tego założenia, w ocenie skarżącej spółki, zaskarżone postanowienie wydane w trybie 127 § 3 k.p.a. jest dotknięte kwalifikowaną wadą prawną, o której stanowi art.156 § 1 pkt 3 k.p.a. Inaczej rzecz ujmując, niedotrzymanie terminu w rozpoznaniu środka zaskarżenia skutkowało powstaniem swoistej fikcji prawnej polegającej na wydaniu rozstrzygnięcie stwierdzające prawidłowość stanowiska wnioskodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pogląd prezentowany przez spółkę pozostaje w całkowitej sprzeczności z regulacjami zawartymi w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji powołując w tym zakresie przepisy określające skutki braku stanowiska wierzyciela. Przede wszystkim jednak przedstawiając go skarżąca spółka nie dostrzega, że celem postępowania egzekucyjnego nie jest załatwienie sprawy przedsiębiorcy, w tym wypadku zobowiązanego, lecz doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w punkcie 1 sentencji w oparciu o art.185 § 1 p.p.s.a., a w punkcie 2 na podstawie art.184 p.p.s.a.. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust.2 pkt 2 a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. 2013 r. poz. 490) orzekł jak w sentencji.