Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 119/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-04-19 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 243, art. 246 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział I - Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. N. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] r. Nr [...] UNP: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń-grudzień 2010 r. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 119/17

Uzasadnienie

W związku ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.) z dnia [...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń-grudzień 2010 r. T. N., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzona działalność gospodarcza wystarczała na pokrycie bieżących zobowiązań skarżącego i firmy, obecnie skarżący nie osiąga żadnych dochodów. Skarżący oświadczył również, że nie posiada majątku ani oszczędności, wskazując jednocześnie na fakt posiadania samochodu osobowego Isuzu D-MAX o wartości ok. 65.000 zł. Wnioskodawca podał również, że ze względu na zablokowane rachunki bankowe nie może wypłacać środków pieniężnych. Strona wskazała, że posiada kredyt obrotowy na kwotę 72.970,66 zł, kredyt odnawialny firmowy na kwotę 61.300 zł, kredyt odnawialny osobisty na kwotę 50.339,22 zł.

W piśmie z dnia 10 marca 2017 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący niewłaściwie wskazał we wniosku, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Skarżący co prawda mieszka wspólnie z rodzicami, jednak utrzymuje się samodzielnie. W załączeniu strona przedstawiła wyciągi z rachunków bankowych oraz kopie umów kredytowych, stwierdzając, że na chwilę obecną posiada kwotę 8.000 zł, jaka pozostała mu z zaciągniętego kredytu. Z tej kwoty zaspakajane są wydatki na bieżące utrzymanie (rata kredytu – 2440,06 zł, odsetki od rachunku biznes – 380 zł, odsetki od rachunku ekonto – 200 zł, czynsz za mieszkanie – 159,23 zł, opłata za energię elektryczną – 29,50 zł, leki – 150 zł, wyżywienie i środki higieny – 600 zł, wpłata za ZUS – 297,28 zł).

W piśmie z dnia 7 kwietnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że z informacji uzyskanych od skarżącego wynika, że nie uzyskuje on żadnych dochodów, otrzymuje zasiłki chorobowe (styczeń 2017 r. – 1408,45 zł netto, luty 2017 r. – 1282,36 zł). Z załączonej do pisma kopii zeznania o wysokości przychodu (PIT-28) za rok 2016 wynika, że skarżący w roku 2016 uzyskał przychody w wysokości 254.823,34 zł, które podlegały opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych w wysokości 3% (7.346,04 zł).

Referendarz sądowy zważył, co następuje:

Zasadą wynikającą z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a. jest, iż każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Zgodnie jednak z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).

Prawo pomocy jest przy tym instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. post. WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., II SA/Ol 588/2006). Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (post. NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04).

Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.).

Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok ETPC z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie P., C. i S. przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, skarga nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481).

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie.

Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż poniesienie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek dla utrzymania. Przedstawione przez stronę informacje i dokumenty nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżącego zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy.

Sąd miał na uwadze przede wszystkim fakt, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu której w roku 2016 osiągnął przychody w wysokości 254.823,34 zł. Odnosząc się do powyższych danych warto wskazać, że rozmiary prowadzonej działalności nie świadczą o trudnej sytuacji skarżącego na rynku. Oceny takiej nie zmienia okoliczność, iż obecnie skarżący przebywa na zwolnieniu lekarskim, pobierając zasiłek chorobowy. Mimo tego faktu reguluje własne zobowiązania, wśród których uwagę zwraca rata kredytu w wysokości 2440 zł. Warto zauważyć, że miesięczna rata kredytu przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. Ubieganie się zatem o prawo pomocy osoby, której tylko jeden z wydatków (rata kredytu) przekracza wysokość minimalnego wynagrodzenia nie znajduje uzasadnienia. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji materialnej skarżącego pozostaje również fakt posiadania samochodu Isuzu D-MAX o wartości ok. 65.000 zł, którego utrzymanie bez wątpienia generuje znaczne koszty. Choć posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, to w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2009 r. o sygn. akt V SA/Wa 1473/09).

Odnosząc się do wskazywanej przez stronę wysokości wydatków, które uniemożliwiają zdaniem skarżącego uiszczenie kosztów sądowych, stwierdzić należy również, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle jest istotna wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb siebie i rodziny. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącego nie uzasadnia twierdzenia, iż były to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności czy środków czystości, to jednak posługiwanie się argumentem o przeznaczeniu znacznej kwoty na spłatę kredytu nie może zasługiwać na aprobatę. Obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy. Sama okoliczność spłacania przez skarżącego rat kredytu nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Konieczność spłaty zobowiązań finansowych nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06). Uprawnione jest zatem twierdzenie, że pozostająca do dyspozycji skarżącego kwota dochodów uzyskiwanych z zasiłku chorobowego (średnio ok. 1300 zł) i środków pozostałych z tytułu zaciągniętych kredytów (8.000 zł, skarżący nie przedstawił dokumentów świadczących o zajęciu rachunków bankowych) może zostać przeznaczona na uiszczenie należności związanych udziałem w zainicjowanym przez wnioskodawcę postępowaniu sądowoadministracyjnym, tym bardziej, że wymagana kwota wpisu sądowego w niniejszej sprawie jest niższa (1500 zł) niż kwota miesięcznych rat kredytowych (2440 zł).

Reasumując - strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym jest w stanie znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących koniecznymi dla utrzymania oraz poczynienie oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania własnego.

Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.

Ake.