Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 606/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2021-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 31zo ust. 1; art. 15zzzh
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.) Asesor WSA Piotr Pyszny po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi "A" w K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. z [...] r. o nr [...]), którą odmówiono "A." P. N., J. D. spółka jawna z siedzibą w K. (dalej: Spółka, Strona, Skarżąca) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od stycznia 2021r.

W podstawie powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.; dalej: K.p.a.) oraz art. 31zq ust. 8, art. 31zo, art. 31 zy i art.15zzzh ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz.1842 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19) oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 stycznia 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii C0VID-19 (Dz. U. z 2021 r. poz. 152; dalej Rozporządzenie).

W uzasadnieniu powołał się na przepis § 10 ust. 1 Rozporządzenia, zgodnie z którym płatnika składek prowadzącego, na dzień [...]r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem [...] r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres.

Wskazano także, że zgodnie z § 11 pkt 1 Rozporządzenia, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za styczeń 2021 r., nie później niż do dnia [...] r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania. Natomiast na mocy art. 15zzzh ustawy o C0V1D-19, zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek - zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii C0VID-19 (Dz. Urz. UE C 911 z 20.03.2020. str. 1; dalej Komunikat Komisji) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce.

Dlatego też [...]r. wydana została decyzja odmawiająca Spółce prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od [...]r. do [...]r. bowiem zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za styczeń 2021r. stanowi pomoc publiczną, a umorzenie wnioskowanych składek skutkowałoby przekroczeniem maksymalnej kwoty pomocy publicznej.

Kwestionując decyzję pierwszoinstancyjną Spółka, wnioskiem z [...]r., zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu decyzji poinformowała, że umorzenie składek ZUS za styczeń 2021r. nie skutkowałoby przekroczeniem maksymalnej kwoty pomocy publicznej; limit pomocy publicznej został istotnie zwiększony i ustalony na znacząco większym poziomie niż przyznana Spółce dotychczasowa pomoc. Podkreślono, że limit ten został określony m.in. w sekcji 3.12 pkt 87.D. Komunikatu Komisji dot. Tymczasowych ram środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19.

Nadto w odpowiedzi na zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym Spółka poinformowała, że [...]r. na stronie UOKiK został ogłoszony komunikat Komisji Europejskiej z 16 marca 2021r. dotyczący wartości pomocy publicznej zatwierdzonej na sekcji 3.1. tymczasowych ram, z którego wynika, że pomoc o której mowa w sekcji 3.1. można przyznać w formie dotacji bezpośrednich, korzyści podatkowych i korzystnych warunków płatności bądź w innych formach, pod warunkiem, że łączna wartość nominalna takich środków pozostaje poniżej całkowitego pułapu wynoszącego 1800/270/255 tys. Euro na przedsiębiorstwo. Z uwagi na powyższe - zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za styczeń 2021r. nie skutkowałoby przekroczeniem maksymalnej kwoty pomocy publicznej.

Zaskarżoną decyzja organ nie uwzględnił zarzutów i wskazał, że wsparcie w postaci zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce państwa członkowskiego i jest udzielana zgodnie z Sekcją 3.1 Komunikatu Komisji. Komunikat ten Komisja Europejska kilkakrotnie zmieniała. Pomoc tę może otrzymać płatnik, który na [...]r. i na dzień złożenia wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek nie był w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu przepisów unijnych oraz pod warunkiem, że łączna wartość nominalna udzielonego wsparcia pozostaje poniżej określonego całkowitego pułapu. Nadto badając przysługujący beneficjentowi limit pomocy z sekcji 3.1, należy wziąć pod uwagę wszelką wcześniejszą pomoc z sekcji 3.1 otrzymaną przez beneficjenta oraz podmioty z nimi powiązane w rozumieniu art. 3 ust. 3 załącznika 1 do rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 uznającego niektóre kategorie pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014 r. ze zm.). w związku z decyzją Komisji Europejskiej, od 16 marca 2021r. można stosować zmiany wynikające z Komunikatu Komisji Europejskiej - Piątej zmiany tymczasowych ram środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii C0VID-19, tj.:

1. przedłużony do [...]r. okres obowiązywania środków pomocy kryzysowej,

2. podwyższone progi pomocy kryzysowej do kwoty:

-[...] euro na jedno przedsiębiorstwo,

a) [...] euro na przedsiębiorstwo prowadzące działalność w sektorze rybołówstwa i akwakultury,

b) [...] euro na przedsiębiorstwo prowadzące działalność w sektorze produkcji podstawowej produktów rolnych.

Zgodnie z danymi zawartymi we wniosku o symbolu RDZ-B7, Spółka nie posiada podmiotów powiązanych zgodnie z załącznikiem 1 do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Jednak na dzień wydania obu decyzji łączna wartość udzielonej Spółce pomocy rekompensującej negatywne konsekwencje ekonomiczne związane z C0V1D-19 wynosi [...] zł, co odpowiada kwocie [...] Euro. Zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za styczeń 2021r. wiązałoby się z przekroczeniem całkowitego pułapu w kwocie [...] Euro na przedsiębiorstwo.

Zatem biorąc pod uwagę dokonane ustalenia stwierdził organ odwoławczy, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za styczeń 2021r. złożony został przed datą ogłoszenia Komunikatu Komisji Europejskiej, zgodnie z którym podwyższeniu uległy pułapy środków pomocy kryzysowej. Z uwagi na powyższe - nie przysługuje zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za styczeń 2021r.

Kwestionując powyższą decyzję ostateczną skarżąca Spółka wniosła skargę na decyzje obu instancji, zarzucając naruszenie art. 31zo ust. 10 w zw. z 15 zzzh ustawy o COVID-19, w zw. z regulacjami zawartymi w sekcji 3.1. ust. 22 lit a) Komunikatu Komisji poprzez nieuwzględnienie piątej zmiany Komunikatu Komisji z dnia 1 lutego 2021 r. podwyższającej progi pomocy kryzysowej do kwoty 1,8 mln EUR na jedno przedsiębiorstwo, notyfikowanej 16 marca 2021 r., co skutkowało odmową zwolnienia Skarżącej z obowiązku opłacania należności z tytułu składek dla płatników w określonych branżach za okres od [...] r. do [...] r., i która to odmowa naruszyła prawa Skarżącej do uzyskania pomocy publicznej we wnioskowanym zakresie.

W konsekwencji wniosła o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Podkreśliła, że w dacie wydania obu decyzji, treść wprowadzonych [...] r. zmian, jak też ogłoszonej w dniu 16 marca 2021 r. przez Prezesa UOKiK notyfikacji zmian w Komunikacie (co potwierdza również organ w uzasadnieniu decyzji), wprowadzonych Piątą zmianą, była znana organom wydającym zaskarżone decyzje. O zmianach treści Komunikatu informował m.in. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów na stronach internetowych UOKiK. Skarżąca uznaje, że zmiana powodująca stosowanie wyższych pułapów dla udzielanych na jej podstawie środków pomocy kryzysowej nie następuje automatycznie, a dopiero po uprzedniej notyfikacji wprowadzonych przez Komisję w treści obowiązujących programów pomocowych, dotyczących udzielania pomocy kryzysowej w danym państwie. Jednakże Prezes UOKiK, odpowiedzialny za opiniowanie projektów pomocy pod kątem spełnienia przesłanek pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE oraz notyfikacji projektów Komisji Europejskiej, notyfikował w dniu 16 marca 2021 r. (opublikowano 18 marca 2021 r.) zwiększenie limitu udzielanej pomocy publicznej w Polsce, zgodnie z piątą zmianą Komunikatu Komisji opublikowaną 1 lutego 2021 r. Zatem w dacie wydawania decyzji utrzymującej w mocy decyzję odmowną, zmiany były już notyfikowane i bez żadnych wątpliwości obowiązywały na terenie RP. Organ nie uwzględnił więc aktualnie obowiązującego stanu prawnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako Ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa), albo stwierdzi wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 Ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa).

W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest odmowa zwolnienia Spółki z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie za okres od [...] r. do [...]r. bowiem organy uznały, że zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek stanowi pomoc publiczną i umorzenie składek Spółce skutkowałoby przekroczeniem maksymalnej kwoty pomocy publicznej tj. [...] tys. EURO, obowiązującej w dacie składania wniosku. Decyzję pierwszoinstancyjną wydano [...]r., a ostateczną – [...]r.

Natomiast – w opinii Strony – [...]r. na stronie UOKiK został ogłoszony komunikat Komisji Europejskiej z 16 marca 2021r. dotyczący wartości pomocy publicznej zatwierdzonej na sekcji 3.1. tymczasowych ram, z którego wynika, że pomoc o której mowa w sekcji 3.1. można przyznać w formie dotacji bezpośrednich, korzyści podatkowych i korzystnych warunków płatności bądź w innych formach, pod warunkiem, że łączna wartość nominalna takich środków pozostaje poniżej całkowitego pułapu wynoszącego 1800/270/255 tys. Euro na przedsiębiorstwo. Zresztą fakt podniesienia Przez Komisję UE progów finansowych jest poza sporem w tej sprawie.

W kontekście omawianego instrumentu wsparcia (zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tyt. składek) fundamentalne znaczenie ma norma prawna zawarta w art. 15zzzh pkt 1 ustawy COVID-19. W przepisie tym określono, iż wsparcie, o którym mowa m.in. w 31zo - zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Krajowy ustawodawca chcąc, aby wymienione w powołanym przepisie instrumenty wsparcia w czasie trwającej epidemii (m.in. zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tyt. składek), stanowiące pomoc publiczną w rozumieniu prawa wspólnotowego, nie naruszały postanowień art. 107 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 25 marca 1957 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm, dalej: TFUE), zawarł odesłanie do ww. Komunikatu Komisji Europejskiej. W ten sposób z jednej strony konkretne instrumenty wsparcia w dobie kryzysu wywołanego epidemią COVID-19 wprowadzono do polskiego porządku prawnego mocą przepisu rangi ustawowej, z drugiej - zaznaczono, że odpowiadają one wspólnym dla wszystkich krajów członkowskich UE warunkom przyznawania pomocy publicznej określonym w powołanym Komunikacie Komisji, z trzeciej zaś dookreślono, że wsparcie to - jako dopuszczalna pomoc publiczna - ma na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce.

Powyższe znajduje potwierdzenie w treści samego Komunikatu Komisji (UE), którego pkt 2.18 określa, iż: "biorąc pod uwagę, że epidemia COVID-19 dotyka wszystkie państwa członkowskie, a wprowadzone przez nie środki ograniczające rozprzestrzenianie epidemii negatywnie wpływają na sytuację przedsiębiorstw, Komisja uważa, że pomoc państwa jest uzasadniona i może zostać uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE przez określony czas w celu zaradzenia niedoborowi płynności wśród przedsiębiorstw oraz zagwarantowania, że zakłócenia spowodowane epidemią COVID-19 nie zagrożą ich rentowności, szczególnie jeśli chodzi o MŚP." Dalej w pkt 2.19 stwierdzono, że: "W niniejszym komunikacie Komisja określa warunki zgodności z rynkiem wewnętrznym, które będzie stosowała w odniesieniu do pomocy przyznanej przez państwa członkowskie na podstawie art. 107 ust. 3 lit. b) TFUE. Państwa członkowskie muszą zatem wykazać, że środki pomocy państwa zgłoszone Komisji na mocy niniejszego komunikatu są konieczne, odpowiednie i proporcjonalne, aby zaradzić poważnym zaburzeniom w gospodarce danego państwa członkowskiego, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym komunikacie są w całości spełnione."

Analizując dalej konstrukcję art. 15zzzh ustawy COVID-19 stwierdzić należy, iż przepis ten zawiera odesłanie do Komunikatu Komisji, który to z kolei wskazując, jakim przedsiębiorstwom pomocy nie można udzielić, odsyła do limitów kwotowych.

W świetle powyższego – zdaniem składu orzekającego tut. Sądu - w niniejszej sprawie organ powinien był uwzględnić powołaną piątą zmianę Komunikatu Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19, która została ogłoszona przez Komisję UE 1 lutego 2021r., a notyfikowana 16 marca 2021 r. ustalając jednoznaczne podniesienie progów kwotowych możliwej do udzielenia pomocy publicznej z [...] tys na [...] mln EURO. Zatem na dzień wydawania decyzji ostatecznej w sprawie o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tyt. składek, rozszerzyła zakres dopuszczalnej pomocy publicznej.

Zauważyć należy, że zawarte w art. 15zzzh ustawy COVID-19 odesłanie do ww. Komunikatu Komisji (UE) ma charakter dynamiczny w rozumieniu § 159 w zw. z § 158 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 283 ze zm., dalej: rtp), co oznacza, że jest ono odesłaniem do obowiązujących unormowań w brzmieniu, jakie będą one miały każdorazowo w czasie obowiązywania przepisu odsyłającego. Jeżeliby bowiem intencją ustawodawcy było zastosowanie w art. 15zzzh ustawy COVID-19 odesłania statycznego, tj. odesłania do innych przepisów jedynie w ich określonej wersji (zgodnie z § 160 rtp), to w przepisie odsyłającym (w tym wypadku - art. 15zzzh ustawy COVID-19) dodałby w nawiasie "w brzmieniu z dnia ....", podając poza datą wejścia w życie przepisów, do których się odsyła, także oznaczenie dziennika urzędowego, w którym zostały ogłoszone te przepisy. Takiego zapisu zaś omawiane odesłanie nie zawiera.

Zatem obowiązkiem ZUS było uwzględnienie stanu prawnego - w omawianym zakresie warunków uznania pomocy publicznej za dopuszczalną - na dzień orzekania przez organ odwoławczy.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że ZUS dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 15zzzh w zw. z art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 - poprzez nieuwzględnienie aktualnego na dzień ostatecznego rozstrzygania sprawy brzmienia Komunikatu Komisji (UE), do którego odesłanie zawarto w art. 15zzzh ustawy COVID-19. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Ppsa uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa.