Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1115/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6342 Przyznanie uprawnień kombatanckich oraz przyznanie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a - c
journal: Dz.U. 1991 nr 17 poz 75
law: Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Asesor WSA - Joanna Gierak (spr.), Protokolant - Beata Zborowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2007 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ...lutego 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich; 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adwokata P. K. z Kancelarii Adwokackiej [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy).


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z ...lutego 2007 r. wniesionej przez T. B. B., jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z ... lutego 2007 r. Nr ..., utrzymująca w mocy decyzję własną z ... marca 2004 r. o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w D. w listopadzie 1940 r.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

Pismem z ...stycznia 2004 r. T. B. B. wystąpił do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania w obozie karnym w D. Do żądania załączył życiorys, w którym podał, że urodził się ... listopada 1940 r. we wsi S.. Gdy wybuchła wojna gospodarstwo jego ojca zostało zajęte przez Niemców a rodzina wysiedlona do wsi D. Dalej wnioskodawca wskazał, że w dniu ... listopada 1940 r., podczas masowych wysiedleń został wysiedlony ze wsi D. gmina S. do obozu hitlerowskiego w D., gdzie przebywał do ... listopada 1940 r. Następnie został wywieziony za Warszawę do powiatu grójeckiego. Dopiero po wojnie, jak oświadczył, rodzina jego wróciła na swoje gospodarstwo.

Do wniosku zainteresowany dołączył zaświadczenie z ...stycznia 2004 r. Urzędu Gminy w S. na okoliczność masowego wysiedlenia ludności m.in. wsi D. do obozu koncentracyjnego w D. oraz oświadczenia dwóch świadków, posiadających uprawnienia kombatanckie, H. J. i Z. S. Oświadczenia te, zawierające identyczną treść, potwierdzającą, iż w dniu ...listopada 1940 r. podczas masowych wysiedleń wsi D. gmina S. Pani B. Z. wraz z dziećmi i rodziną została zabrana z domu Państwa J. i wysiedlona do obozu hitlerowskiego w D., gdzie przebywała do ... listopada 1940 r. Okoliczności te są znane świadkom, albowiem w tym samym dniu byli wysiedleni, jechali tym samym samochodem, przebywali w tej samej sali.

W dniu ... lutego 2004 r. wnioskodawca uzupełnił swoje podanie składając, na wezwanie organu, do akt sprawy wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich na formularzu oraz rekomendację Stowarzyszenia Kombatantów A.K. w M. z ... lutego 2004 r., z której wynika, iż za udokumentowaną i wiarygodną przyjęto okoliczność przebywania strony w obozie karnym w D. wraz z całą rodziną i sąsiadami, przy matce, w okresie od . listopada 1940 r. do ... listopada 1940 r.

Decyzją z ...marca 2004 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. b oraz art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) odmówił przyznania stronie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w D. w listopadzie 1940 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ na wstępie podał, iż zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy o kombatantach, represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Kierując się treścią tego artykułu oraz mając na uwadze występujące w sprawie dokumenty organ stwierdził, iż strona nie przedstawiła dostatecznych dowodów, że zachodzą w jej przypadku przesłanki z ww. przepisu. W szczególności nie uznał za wiarygodne przedstawionych przez stronę zeznań świadków, gdyż -jak podniósł- wysiedleni oni zostali z innych niż strona miejscowości, przeciętny stan osobowy w obozie wynosił od kilkuset do kilku tysięcy osób, a pobyt w obozie trwał od kilku do kilkunastu dni. Nie sposób więc przyjąć, zdaniem organu, że świadkowie ci mogli zapamiętać stronę - osobę sobie wtedy nie znaną. Stwierdził również, że strona nie przedstawiła dokumentu z archiwum państwowego lub Instytutu Pamięci Narodowej, który potwierdzałby fakt masowych wysiedleń ludności z miejscowości zamieszkiwanej przez nią w listopadzie 1940 r.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z... kwietnia 2004 r. strona zwróciła się o dokładne rozpatrzenie jej dokumentów oraz pisma wraz z załącznikami z ... lutego 2004 r.

Kierownik Urzędu, prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające, pismem z ... kwietnia 2005 r. wystąpił do Archiwum Państwowego m.st. Warszawy w M. o udzielenie informacji dotyczących wysiedlenia miejscowości S. oraz D. gm. Sz., pow. M.. W odpowiedzi, w dniu ... kwietnia 2005 r. uzyskał informacje, że Archiwum Państwowe m.st. Warszawy w M. w swoich zasobach nie posiada dokumentów dotyczących wysiedlenia ww. miejscowości. W aktach zespołu "Starostwo Powiatowe w C." nie zachował się też kwestionariusz odszkodowań wojennych na nazwisko S. i Z. B. z miejscowości S. oraz D.

Pismem z ...maja 2005 r. organ zwrócił się do Urzędu Gminy w S. o nadesłanie uwierzytelnionej ankiety i karty osobowej strony, kierowanej do Powiatowego Biura Dowodów Osobistych w związku ubieganiem się o wydanie pierwszego po wojnie dowodu osobistego. W odpowiedzi, w dniu ...czerwca 2005 r. do akt sprawy wpłynęła ankieta strony o wydanie dowodu osobistego sporządzona ...lutego 1959 r., w której jako miejsce zamieszkania strony widnieje miejscowość S.

Dalej, pismem z ...czerwca 2005 r. organ orzekający wystąpił do strony z prośbą o wskazanie z kim i dokąd dokładnie została wysiedlona po pobycie w obozie w D., w listopadzie 1940 r. W piśmie datowanym na ...czerwca 2005 r. strona m.in. podała, że ...listopada 1940 r. została wywieziona z rodzicami i rodzeństwem do pracy przymusowej do G., miejscowość J.

Następnie, postanowieniem z ... sierpnia 2005 r. Kierownik Urzędu orzekł o przesłuchaniu w charakterze świadków Z. S. i H. J. na okoliczność aresztowania, wysiedlenia i pobytu strony w obozie w D. Czynności te odbyły się ...września 2005 r. w siedzibie Urzędu Miasta w M.

Z protokołu przesłuchania H. J. wynika, iż świadek ten nie pamięta strony. Rodzina strony pochodzi z S.. Świadek słyszał, że z S. było wysiedlonych tylko trzech gospodarzy. O tym dowiedział się obecnie, około miesiąca temu w rozmowie z ludźmi. Na temat strony nic nie wie. Podpisał oświadczenie, bo strona o to prosiła, mówiąc, że była wysiedlona. Z protokołu przesłuchania drugiego świadka wynika zaś, iż świadek ten nie zna imion rodziców strony. Wie, że rodzina strony była wysiedlona do D., ale nie widział ich w obozie. Wie o tym od sąsiadów, od ludzi, którzy to widzieli. Oświadczenie stronie podpisał, bo słyszał, że byli wysiedleni. Wie, że wszystkich do D. wysiedlili, wszystkich mieszkańców wsi D.. Treść oświadczenia, które podpisał pochodzi od strony.

Mając na uwadze zeznania złożone przez świadków, Kierownik Urzędu postanowieniem z ...października 2005 r., na podstawie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdził, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do autentyczności pisemnych oświadczeń świadków złożonych do akt sprawy. Kierownik Urzędu nie jest zaś uprawniony do samodzielnego rozstrzygania o autentyczności oświadczeń świadków i z tego powodu sporządził i skierował do właściwej prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Uznał, iż w takiej sytuacji, postępowanie winno zostać zawieszone do czasu uzyskania stanowiska organu powołanego do ścigania przestępstw w powyższej kwestii.

Pismem z ... listopada 2005 r. powyższe postanowienie Kierownika Urzędu zostało zaskarżone przez stronę. Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, w dniu ... grudnia 2005 r. organ wydał postanowienie, którym utrzymał w mocy postanowienie własne z ...października 2005 r. o zawieszeniu postępowania, argumentując w uzasadnieniu orzeczenia swoje stanowisko w sposób podobny jak wcześniej, tj. niemożnością samodzielnego rozstrzygnięcia o autentyczności oświadczeń świadków, a w związku z tym koniecznością uzyskania w tej kwestii stanowiska odpowiedniego organu.

Strona, kwestionując postanowienie organu z ...grudnia 2005 r., pismem z... grudnia 2005 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Do skargi załączyła oświadczenia Z. S. i H. J. o tej samej treści, w których potwierdziły one swoje oświadczenia z ...stycznia 2004 r., wskazujące na pobyt strony w obozie w D.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z 29 maja 2006 r. sygn. akt V SA/Wa 255/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z ...grudnia 2005 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie narusza art. 97 § 1pkt 4 k.p.a. i prowadzi do przewlekłości tego postępowania. Wskazał, że Kierownik Urzędu winien sam, po analizie całego materiału dowodowego i na podstawie rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu sformułować ocenę danego konkretnego dowodu - oświadczeń świadków - wskazując okoliczności, które jego zdaniem obniżają bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności.

Kierownik Urzędu, mając na względzie treść uzasadnienia prawomocnego wyroku Sądu z ...maja 2006 r. oraz fakt uchylenia tym wyrokiem przez Sąd zaskarżonego postanowienia i pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia o zawieszeniu postępowania, postanowieniem z ...sierpnia 2006 r., po rozpoznaniu zażalenia strony uchylił postanowienie własne z ... października 2005 r. o zawieszeniu postępowania, uznając to zażalenie za zasadne z powodów wskazanych przez Sąd i polecając jednocześnie organowi kontynuowanie postępowania odwoławczego.

Po doręczeniu tego postanowienia stronie, organ nadal prowadził postępowanie wyjaśniające i gromadził materiał dowodowy w sprawie. Między innymi pismem z ...sierpnia 2006 r. wystąpił do Instytutu Pamięci Narodowej - Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o dane dotyczące wysiedlenia miejscowości S. i D., w tym o potwierdzenie faktu przebywania strony w obozie dla internowanych podległym policji bezpieczeństwa w D. w listopadzie 1940 r. Główna Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w piśmie z ... września 2006 r. wskazała, że na podstawie ankiet Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce może potwierdzić, iż jesienią 1940 r. okupant niemiecki przeprowadził akcję wysiedleńczą w miejscowości D., gm. S., pow. M.. Na temat wysiedleń z miejscowości S. podała, że nie posiada żadnych informacji. W piśmie z ...grudnia 2006 r. Gówna Komisja poinformowała zaś, odwołując się do ankiet Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Warszawie, że okupant niemiecki, w związku z budową poligonu wojskowego przeprowadził w miejscowości D., pow. M., dwie zbiorowe akcje wysiedleńcze. Pierwsza z nich miała miejsce w listopadzie 1940 r. i objęła ... osób, tj. - mieszkańców miejscowości D.. Zostali oni wywiezieni do obozu przesiedleńczego w D., a następnie na teren powiatu g. Ankiety zawierają nazwiska jedynie ... wysiedlonych, wśród których nazwisko strony nie występuje. Drugie wysiedlenie miało miejsce w październiku 1941 r. i objęło ... osób. W ankietach figurują nazwiska wszystkich ... wysiedlonych, nie ma wśród nich nazwiska strony. Pismem z ... grudnia 2006 r. Kierownik Urzędu wystąpił ponownie do Instytutu Pamięci Narodowej - Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z prośbą o udzielenie informacji jaki charakter miał obóz przesiedleńczy w D., do którego na przełomie 1940 i 1941 r. kierowano osoby wysiedlone z powiatu p. i m.. W piśmie z ...stycznia 2007 r. Główna Komisja wyraziła opinię, iż w jej ocenie obóz przesiedleńczy w D. nie spełnia warunków ustawy o kombatantach i osobach represjonowanych.

Do akt sprawy, na potrzeby prowadzonego postępowania, organ włączył również kserokopie pism IPN Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (z ...stycznia 2005 r., ... lipca 2004 r. i... kwietnia 2005 r.), z innych spraw prowadzonych przez Kierownika Urzędu a dotyczących obozu w D.. Z pisma z ... stycznia 2005 r. wynika m.in., że w D... istniały obok siebie dwa obozy podległe różnym władzom, tj. obóz dla internowanych podległy policji bezpieczeństwa i obóz dla wysiedlonych podległy władzom przesiedleńczym.

Na podstawie tak przeprowadzonego postępowania dowodowego w sprawie, w dniu ...lutego 2007 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję, którą w oparciu o art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a-c, art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję własną z ... marca 2004 r. o odmowie przyznania stronie uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie, po czym pokrótce przedstawił przebieg sprawy i poczynione w jego trakcie ustalenia faktyczne, a następnie swoje stanowisko.

W pierwszej kolejności odniósł się do złożonych przez stronę oświadczeń świadków. Wskazał, że z oświadczeń tych wynikało, iż świadkowie i rodzina strony tego samego dnia zostali wysiedleni ze wsi D., do obozu jechali tym samym transportem, a tam przebywali na tej samej sali. W celu weryfikacji prawdziwości tych oświadczeń organ przesłuchał świadków. Z. S. zeznała, że znała rodzinę strony zamieszkałą w D. Z opowiadań sąsiadów wie, że rodzina ta była wysiedlona, chociaż w obozie ich nie widziała. Treść podpisanego oświadczenia pochodzi z relacji strony oraz relacji sąsiadów. H. J. zeznała, że nic nie wie na temat wojennych losów rodziny wnioskodawcy, o jego wysiedleniu dowiedziała się około miesiąca przed złożeniem zeznań, a oświadczenie podpisała, gdyż zainteresowany ją o to prosił. Z uwagi na powyższe organ administracji nie mógł, jak stwierdził, dać wiary oświadczeniom pisemnym tych świadków i na tej podstawie uznać, że wnioskodawca przebywał w obozie. Podkreślił, że złożenie oświadczenia przez świadka nie polega na podpisaniu przez niego przygotowanego wcześniej, wypełnionego przez inną osobę druku, ale przekazaniu własnej wiedzy na temat wydarzeń będących przedmiotem postępowania. Oświadczenie świadka powinno pochodzić z jego wiedzy (wydarzeń i okoliczności spostrzeżonych, zapamiętanych, a następnie odtworzonych), a nie z relacji osób osobiście zainteresowanych, którą to relację świadek następnie traktuje jako własne zeznanie. Zdaniem Kierownika Urzędu, oceny tej nie zmienia fakt, że jak podaje Z. S. o pobycie strony w obozie dowiadywała się od innych osób. Nawet w takiej sytuacji nie uwiarygodnia to, jak zaznaczył organ, ich relacji. Zauważył też (wskazując ogólnie na literaturę dotyczącą taktyki kryminalistycznej w zakresie oceny zeznań osób w podeszłym wieku), że osoby starsze mają tendencję do przyjmowania (a następnie odtwarzania) jako własnych wspomnień relacji innych osób. Powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 23 listopada 2004r. (sygn. akt II SA/Bk 636 /04), w którym Sąd ten wskazał, że dowody z zeznań świadków dotyczące zdarzeń sprzed około 60-ciu lat mają niską wartość dowodową zarówno ze względu na znaczny upływ czasu, subiektywizm świadków, a często i zamiar pomocy w uzyskaniu świadczeń związanych ze statusem kombatanta. Organ dostrzegł również, że wraz ze skargą na postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie, strona złożyła kolejne oświadczenia tych samych osób, w których świadkowie podtrzymali okoliczności wynikające z oświadczeń pisemnych podając, że odwołują zeznania złożone przed pracownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, gdyż zeznania, które rzekomo podpisali, nie są zgodne z prawdą. Organ te kolejne oświadczenia potraktował jedynie jako dowód tego, że oświadczenia pisemne składane przez świadków w sprawach dotyczących pobytu w obozie w D. mają minimalną wartość dowodową - są one składane na prośbę osób bezpośrednio zainteresowanych przez osoby starsze, łatwowierne, a nawet naiwne, które nie zdają sobie sprawy ze znaczenia dokonywanej czynności i są gotowe podpisać każdy dokument, który zostanie im podsunięty.

Następnie, organ stwierdził, iż na podstawie informacji Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu można przyjąć, że wnioskodawca w listopadzie 1940 roku trafił do obozu w D. Podaje on, że wysiedlenie miało miejsce w listopadzie i że z obozu trafił z rodziną na obszar powiatu g. W tej części jego relacja koresponduje, jak uznał organ, z treścią dokumentów archiwalnych. Nie oznacza to jednak w jego ocenie, że żądanie strony przyznania uprawnień kombatanckich może zostać uwzględnione, albowiem osoby wysiedlone z miejscowości D. w listopadzie 1940 r., jak wynika z pozyskanych w toku postępowania informacji z IPN, umieszczano w obozie przesiedleńczym w D., a nie w obozie internowania. Były to zaś dwa oddzielnie od siebie funkcjonujące obozy, a tylko pobyt w obozie internowania, upoważnia do uzyskania uprawnień kombatanckich na podstawie, również przytoczonego w uzasadnieniu decyzji, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach w zw. z § 5 pkt 1 lit. b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154 ze zm.).

Konkludując organ stwierdził, iż przyjmując nawet na podstawie dowodów pośrednich, że strona przebywała w obozie przesiedleńczym w D. należy kategorycznie stwierdzić, że pobyt ten nie uprawnia jej do uzyskania uprawnień kombatanckich.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z ... lutego 2007 r. T. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W treści skargi potwierdził wszystkie złożone przez siebie zeznania. Podał też, że jego świadkowie również potwierdzają swoje pisemne oświadczenia. Z całą stanowczością stwierdził, iż pierwsze zeznania i oświadczenia były wiarygodne. W jego przekonaniu obóz karny w D. był w dyspozycji Urzędu Bezpieczeństwa. Nie mówiło się o żadnych przesiedleńcach. Więźniowie i dzieci byli badani i wywożeni do Niemiec lub na roboty do gospodarstw niemieckich. Do skargi skarżący dodatkowo załączył oświadczenia dwóch innych niż dotychczas świadków, Z. K. i K. F. z 20 września 2006 r. o jednobrzmiącej treści.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.

Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), dalej: ustawa o kombatantach, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd uznał, iż decyzja ta jest prawidłowa.

We wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich z ...stycznia 2004 r. (wpływ do organu w dniu ...stycznia 2004 r.) skarżący podał, że przebywał w obozie karnym w D. Również we wniosku złożonym na urzędowym formularzu powtórzył te okoliczności wskazując, że wraz z rodzicami i całą rodziną został wysiedlony do wsi D. a następnie wywieziony do obozu karnego w D., gdzie miał przebywać od 6 do 28 listopada 1940 r. Okoliczności te zostały także przedstawione przez stronę w życiorysie, z którego wynika m.in., iż wnioskodawca urodził się ... listopada 1940 r., a w dniu ... listopada 1940 r. został wywieziony do obozu hitlerowskiego w D.

Ze względu na podnoszone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego okoliczności, z którymi wiąże on swoje uprawnienia kombatanckie i na poparcie których do akt sprawy złożył oświadczenia świadków oraz pozytywną rekomendację Stowarzyszenia Kombatantów A.K. w M., w sprawie na uwagę zasługiwał przede wszystkim art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a-c ustawy o kombatantach.

Zgodnie z jego treścią, przepisy ustawy stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych:

a) w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady,

b) w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa,

c) w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa.

Określenie m.in. miejsc odosobnienia, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i lit. c ww. ustawy, ustawodawca pozostawił przepisom wykonawczym.

Prezes Rady Ministrów w rozporządzeniu z 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. Nr 106, poz. 1154 ze zm.), wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o kombatantach, w § 5 pkt. 1 lit. b wymienił obóz w D. jako inne miejsce odosobnienia określone w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach, będące przejściowym obozem policji bezpieczeństwa (obozem internowania).

Zatem, organ orzekający w niniejszej sprawie miał za zadanie w prowadzonym postępowaniu dowodowym ustalić, czy wnioskodawca przebywał z przyczyn politycznych, narodowościowych, religijnych i rasowych, w listopadzie 1940 r. w przejściowym obozie policji bezpieczeństwa (obozie internowania) w D., a tym samym czy winien być z uwagi na doznane przeżycia mające miejsce w listopadzie 1940 r. uznany za osobę, która podlegała represjom wojennym, w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kombatantach.

Jak wynika z akt sprawy, Kierownik Urzędu postępowanie wyjaśniające, zmierzające do ustalenia powyższego, w sprawie przeprowadził. Postępowanie to, w ocenie Sądu, zostało przeprowadzone w sposób dokładny i wnikliwy z zachowaniem reguł rządzących postępowaniem dowodowym, przewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym również z zapewnieniem stronie czynnego udziału w sprawie.

Po pierwsze, Kierownik Urzędu poddał ocenie dowody pochodzące od strony, tj. w szczególności oświadczenia świadków, stanowiące istotny dowód w sprawie, tak z uwagi na wynikające z nich okoliczności, jak i na fakt posiadania przez tych świadków uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w hitlerowskim obozie. Osoby te potwierdziły pobyt strony w okresie od ...do ...listopada 1940 r. w obozie w D., podając jednocześnie, iż w tym samym dniu były wysiedlone, jechały tym samym transportem, przebywały w tej samej sali. W kontekście późniejszych zeznań tych osób, z których m.in. wynika, iż oświadczenia podpisały na prośbę strony oraz że były to oświadczenia o treści przygotowanej przez stronę, a także, że osobiście (nie z relacji innych) na temat pobytu strony oraz jej rodziny w obozie w D. nic nie wiedziały ani tej rodziny w tym obozie nie widziały, organ miał uzasadnione podstawy aby uznać omawiane dowody za niewiarygodne. Miał przy tym na uwadze, jak wynika z akt sprawy, iż dopiero przesłuchanie tych osób w trybie przepisów k.p.a., pozwoli na ocenę wiarygodności ich pisemnych oświadczeń i tak też w sprawie uczynił (v. wyrok NSA z 30.11.2005 r., sygn. akt II OSK 277/05, Lex nr 192654). Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, iż strona była powiadomiona o przeprowadzeniu dowodu ze świadków postanowieniem ...sierpnia 2005 r. i zawiadomieniem z ...sierpnia 2005 r., natomiast przesłuchanie odbyło się w dniu ...września 2005 r. Sąd nie dopatrzył się w tym działaniu organu żadnych uchybień procesowych. Uchybień takich również strona nie zgłaszała. Zdaniem Sądu także ocena oświadczeń świadków, przedstawiona w uzasadnieniu decyzji, nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów. Została przeprowadzona zgodnie z zasadami logiki i na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym z uwzględnieniem późniejszych pisemnych oświadczeń tych osób (załączonych do skargi z ...grudnia 2005 r. na postanowienie Kierownika Urzędu o zawieszeniu postępowania w sprawie), różniących się (ponowie) od treści ich zeznań złożonych przed pracownikiem organu administracji do protokołu przesłuchania, pod rygorem odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy stosownie do art. 83 § 3 k.p.a.

Po drugie, Kierownik Urzędu nie poprzestał na materiale dowodowym pochodzącym od strony i prowadząc postępowanie z urzędu dowody zgromadzone w sprawie znacznie uzupełnił, w szczególności o dane z Instytutu Pamięci Narodowej Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Informacje pozyskane tą drogą pozwoliły ustalić, iż miejscowość wskazywana przez stronę - D. w gm. S., pow. M., była przez okupanta niemieckiego dwukrotnie wysiedlana. Zbiorowa akcja wysiedleńcza miała miejsce po raz pierwszy w okresie podanym przez skarżącego, tj. w listopadzie 1940 r. i objęła większą część mieszkańców wsi D.. Zostali oni wywiezieni, jak wynika z pisma IPN z ...grudnia 2006 r. (k. ... akt adm.), do obozu przesiedleńczego w D., a następnie na teren powiatu grójeckiego. Przy czym, w postępowaniu tym nie uzyskano żadnych archiwalnych dokumentów, mogących potwierdzić wysiedlenie strony wraz z rodzicami i rodziną ze wsi D. do obozu w D.

W oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ przyjął, iż skarżący w listopadzie 1940 r. mógł trafić do obozu w D., a następnie wraz z rodziną na obszar powiatu g. Jednakże następnie organ wywiódł, powołując się na dane z IPN, iż osoby wysiedlone z miejscowości D. w listopadzie 1940 r. umieszczono w obozie przesiedleńczym w D., a nie w obozie internowania. Kierownik Urzędu ustalił przy tym i wskazał w uzasadnieniu skarżonej decyzji, że w D. istniały obok siebie dwa obozy podległe różnym władzom, obóz dla internowanych podległy policji bezpieczeństwa oraz obóz dla wysiedlonych, podległy władzom przesiedleńczym i utworzony w części oddzielnej od obozu podległego policji. Obóz dla wysiedlanych i osadzeni tam ludzie nie podlegali policji bezpieczeństwa. Z informacji przekazanych przez IPN wynika też, na co również wskazał organ orzekający, że nie jest możliwe, by wysiedlona rodzina została osadzona w obozie policji bezpieczeństwa.

Z uwagi na powyższe organ stwierdził, iż skarżący mógł co najwyżej przebywać w obozie przesiedleńczym w D., a pobyt w nim, na podstawie obowiązujących przepisów (powyżej wskazanych), nie upoważnia do uzyskania uprawnień kombatanckich.

Sąd podziela w pełni stanowisko Kierownika Urzędu zajęte w sprawie. Podziela tak ocenę materiału dowodowego jak również przedstawioną i przyjętą interpretację przepisów prawa materialnego.

Przepis art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach wskazuje wyraźnie, że represjami w rozumieniu tej ustawy są okresy przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W § 5 pkt. 1 lit. b rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości, wymieniono obóz w D. jako inne miejsce odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kombatantach, zaliczając go do kategorii przejściowych obozów policji bezpieczeństwa, tj. obozów internowania.

W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do przyjęcia, iż osoba przebywająca w przesiedleńczym obozie w D., nie podlegającym policji bezpieczeństwa, a więc nie będącym miejscem odosobnienia wymienionym w rozporządzeniu, mogła być uznana za osobę, która podlegała represjom wojennym.

Brak jest też podstaw faktycznych w sprawie do przyjęcia, iż skarżący przebywał w obozie internowania w D., o którym mowa w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 20 września 2001 r., a więc podlegającym policji bezpieczeństwa. Przedstawione przez skarżącego dowody w postaci oświadczeń świadków okazały się niewiarygodne a w konsekwencji okoliczności takich nie potwierdziły. Nie potwierdziły tego również pozostałe dowody zgromadzone w postępowaniu, w tym z inicjatywy organu. Nie wykluczyły one jedynie pobytu wnioskodawcy w obozie przesiedleńczym w D. w listopadzie 1940 r.

Konkludując, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Podniesione w niej zarzuty uznał za nietrafione. Przede wszystkim nie znalazł podstaw do podważenia oceny pisemnych oświadczeń świadków. Stwierdzenie skarżącego, iż pierwsze oświadczenia były wiarygodne w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego jest tu niewystarczające. Również stwierdzenie skarżącego, że "obóz karny D. był w dyspozycji Urzędu Bezpieczeństwa" i "Nie mówiło się o żadnych przesiedleńcach", nie może wpłynąć na zmianę stanowiska Sądu w sprawie. Z zebranego materiału dowodowego, pochodzącego z Instytutu Pamięci Narodowej, bezsprzecznie bowiem wynika, iż w D. istniały obok siebie dwa obozy podległe różnym władzom, w tym obóz internowania, o którym mowa w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 20 września 2001 r. i drugi, niezależny od niego, obóz dla osób wysiedlanych, których pobyt w tym obozie trwał zazwyczaj kilka, kilkanaście dni.

Nadto, Sąd zaznacza, iż organ orzekający w sprawie prowadził postępowanie wyjaśniające także w celu ustalenia, czy przesiedleńczy obóz w D. stanowił organizacyjnie powiązaną część obozu karnego w D., podlegającego policji bezpieczeństwa, do którego to trafiali więźniowie polityczni oraz zbiegli robotnicy przymusowi z prowincji Prusy Wschodnie na odbycie "kary obozu pracy wychowawczej". Słusznie też w tym celu wykorzystał będące w jego posiadaniu dokumenty pochodzące z IPN, zwierające informacje na ten temat. Wystąpił też o opinię w tym zakresie do IPN Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, uzyskując stanowisko również i IPN w tej kwestii, będące jednym z dowodów w sprawie.

Powyższej oceny Sądu nie zmieniają, załączone do skargi oświadczenia dwóch nowych świadków skarżącego na okoliczność jego wysiedlenia ze wsi S. i wywiezienia do obozu koncentracyjnego w D., sporządzone z datą ...września 2006 r., a więc z datą sprzed wydania skarżonej decyzji i zawierające identyczną treść. Dowody te, w świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., mogą uzasadniać wznowienie postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją będącą decyzją ostateczną. W ocenie Sądu brak jest jednak podstaw, aby z tego powodu orzeczenie Kierownika Urzędu z ... lutego 2007 r., jako wydane bez uwzględnienia tych -istniejących w dacie orzekania- dowodów, uznać za naruszające przepisy prawa. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., stanowi bowiem, że podstawą uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji jest wyłącznie stwierdzenie naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zatem na podstawie tego przepisu sąd może uchylić zaskarżone orzeczenie w przypadku stwierdzenia nie każdej z przyczyn wznowienia postępowania, określonej w art. 145 § 1 k.p.a. Jedynie bowiem stwierdzenie naruszenia prawa, które daje podstawę do wznowienia postępowania, zobowiązuje sąd administracyjny do uwzględnienia skargi. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 stycznia 2006 r. (sygn. akt I FSK 518/05, Lex nr 187551), zakres przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. jest bowiem węższy niż podstawy wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, (stanowiącym odpowiednik ww. art. 145 § 1 k.p.a.) Dlatego też ujawnienie nowych dowodów, nie może być podstawą uwzględnienia skargi zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., gdyż nie jest to naruszenie prawa. Nowe dowody mogą być ewentualnie jedynie podstawą wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z urzędu lub na żądanie strony. Stanowisko to prezentowane jest również w judykaturze (v. A. Kabat w B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, s. 336).

Z wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).