Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 963/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Poczty Polskiej S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 kwietnia 2021 r. sygn. akt III SA/Po 654/20 w sprawie ze skargi J. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadny 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od J. J. na rzecz Poczty Polskiej S.A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego; 4. oddala wniosek Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu o zasądzenie kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 654/20, po rozpoznaniu skargi J. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] lipca 2020 r. w przedmiocie uznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadny w pkt I. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Poznaniu (dalej: "NUS") z [...] stycznia 2020 r. nr [...]; w pkt II uchylił postanowienie Poczty Polskiej z [...] lutego 2019 r. o nr [...] oraz postanowienie Poczty Polskiej z [...] listopada 2018 roku o nr [...]; w pkt III. orzekł o kosztach postępowania.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

NUS prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] lutego 2018 r., nr [...], wystawionego przez Pocztę Polską SA Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej w Bydgoszczy, obejmującego zaległości z tytułu opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2013 r. do 30 listopada 2017 r.

W celu wyegzekwowania rzeczonych należności organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] lipca 2018 r. dokonał próby zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego strony. Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanej [...] lipca 2018 r. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego okazało się nieskuteczne z uwagi na nieprowadzenie rachunku na rzecz strony przez wskazany bank.

Pismem z [...] sierpnia 2018 r. strona wniosła zarzut na postępowanie egzekucyjne, w którym wskazała na nieistnienie obowiązku. Zobowiązana stwierdziła, że w okresach wskazanych w tytule wykonawczym nie posiadała odbiorników RTV, co więcej nie była poinformowana przez Pocztę Polską o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego.

Poczta Polska SA postanowieniem z [...] listopada 2018 r. uznała zarzut za nieuzasadniony. Na skutek zażalenia Poczta Polska SA postanowieniem z [...] lutego 2019 r., utrzymała w mocy postanowienie własne.

NUS postanowieniem z [...] stycznia 2020 r., uznał za bezzasadny zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku.

DIAS, utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, wskazał, że podstawą wniesionego zarzuty był art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). Jak podkreślił DIAS organ egzekucyjny zgodnie z art. 29 u.p.e.a. bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ ten rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest wiążąca.

Organ wskazał, że jak wynika z akt sprawy wierzyciel realizując obowiązek wynikający z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342, dalej: "rozporządzenie MT"), zawiadomieniem przesłanym [...] lipca 2008 r. nadał stronie indywidualny numer identyfikacyjny abonenta. Strona uprzednio posiadała imienną książeczkę radiofoniczną, którą otrzymała dokonując [...] kwietnia 2002 r. rejestracji odbiornika radiofonicznego oraz telewizyjnego na dane: J. B., [...], [...]. Dowody w postaci kserokopii powyższych dokumentów Poczta Polska SA dołączyła do wydanego przez siebie postanowienia.

Organ nadzoru, po przeanalizowaniu stanowiska wierzyciela, którym pozostaje związany, odnosząc się do argumentacji strony, wskazał, że przepisy wydane na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 85, poz. 728 ze zm.), określają tryb postępowania abonentów w przypadku zaistnienia sytuacji związanej ze zmianą nazwiska, miejsca zamieszkania, miejsca używania, czy też zaprzestania używania odbiorników – aktualnie tryb ten wskazuje § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676 ze zm.). Wszystkie obowiązujące w tym względzie normy prawne wyrażają bezwzględny obowiązek abonenta do powiadomienia Poczty Polskiej o ewentualnych zdarzeniach związanych z rejestracją odbiornika oraz uiszczeniem należnej opłaty abonamentowej. W tym celu abonent zobligowany jest do złożenia w placówce Poczty Polskiej SA formularza zgłoszenia zmiany danych. Dla uzyskania skutku prawnego w postaci ustania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej konieczne jest zgłoszenie faktu, od którego przepis prawa uzależnia powstanie tego zdarzenia. Takiego skutku nie wywołuje natomiast samo faktyczne zaprzestanie zamieszkiwania w miejscu gdzie uprzednio dokonano rejestracji odbiornika albo też dokonanie powyższego w innego formie, np. przez składanie pisemnych oświadczeń.

Strona dokonała formalności dotyczących rejestracji odbiorników i otrzymała książeczkę radiofoniczną, a z racji nieprzedłożenia przez stronę ewentualnego dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiorników posiada ona status abonenta zobowiązanego do uiszczenia opłat z tytułu abonamentu. Stąd w ocenie organu nieuzasadniony jest zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

W skardze skierowanej do tut. Sądu strona wskazała, że Dyrektor Centrum Obsługi finansowej Poczty Polskiej SA przedstawił kserokopię nieznanego skarżącej zawiadomienia z 2008 r. Dopuszczając możliwość, że być może faktycznie zostało ono wygenerowane przez Pocztę Polską w tamtym okresie, nie zostało jednak nigdy skarżącej doręczone – wystawione jest zresztą na nazwisko B., którego skarżąca nie używa od 2004 roku. Rubryka data i miejsce nadania jest zresztą pusta. Abstrahując od tego, czy przedstawiona kserokopia ma w ogóle walor dokumentu, w żadnym wypadku nie stanowi ona dowodu wykonania przez Pocztę Polską dyspozycji § 5 ust. 2 rozporządzenia MT. Skarżącej trudno dowodzić fakt niedoręczenie korespondencji – ciężar dowodu na doręczenie takowej powinien spoczywać na Poczcie Polskiej. Dowodu takiego brak, a skarżąca z pewnością zareagowałaby na otrzymanie dokumentu z nieaktualnymi danymi lub niezasadnym roszczeniem.

Ponadto, skarżąca podała, że od marca 2014 r. nie mieszka ani nie jest właścicielką mieszkania pod adresem [....]. Poza wszystkimi innymi zastrzeżeniami trudno jest więc uznać, że powinna opłacać abonament za odbiorniki w lokalu, którym od lat nie dysponuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do stwierdzenia, czy na skarżącej spoczywa objęty tytułem wykonawczym obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej. Skarżąca, opierając się na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., podniosła przeciwko prowadzonej egzekucji administracyjnej zarzut wskazujący na nieistnienie dochodzonego obowiązku. W tym względzie sporna pozostaje kwestia, czy do skarżącej zostało przesłane przez Pocztę Polską zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, a zatem czy skarżąca została o nadaniu tego numeru powiadomiona.

W ocenie Sądu I instancji, w kontrolowanej sprawie nie dokonano należytej i wyczerpującej analizy podniesionego przez skarżącą zarzutu.

Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a więc takiego jak zarzut skarżącej, jest wiążące dla organu egzekucyjnego, zatem organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutu i podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Dlatego też, aby dokonać ustaleń faktycznych należy aktualnie wzruszyć nie tylko zaskarżone postanowienia wydane przez organ egzekucyjny, lecz także postanowienia wydane przez wierzyciela - Pocztę Polską SA. Potrzeba uchylenia tych aktów administracyjnych wynika z tej przyczyny, że Poczta Polska nie dokonała wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy istniał obowiązek podlegający egzekucji. Stanowisko wierzyciela ani zgromadzony materiał dowodowy nie zawierają informacji umożliwiających dokonanie przez tut. Sąd kontroli, co do prawidłowości tego stanowiska w zakresie w jakim uznaje za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku. Powyższe świadczy o istotnym naruszeniu wymogów wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "K.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a.

WSA stwierdził, że dla skutecznego powiadomienia o nadaniu skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego, o którym mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia MT, nie było niezbędne dokonanie tego zawiadomienia w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Nie ulega jednak wątpliwości, że w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego powinny być informacje o przesłaniu tego numeru, np. w formie zwykłej przesyłki listownej. Nie jest w tym względzie dostatecznym dowodem duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, na który powołuje się Poczta Polska. Okoliczność, że zawiadomienie takie zostało wystawione – co także w sprawie nie zostało dostatecznie wykazane, nie świadczy bowiem o tym, że zostało ono do skarżącej przesłane, a więc że Poczta Polska dopełniła spoczywającego na niej obowiązku powiadomienia skarżącej o tym fakcie. Nie budzi wątpliwości, że w świetle powyższej regulacji Poczta Polska nie była zobowiązana do przesłania rzeczonej przesyłki jako rejestrowanej. Nie zmienia to jednak tego, że powinna zabezpieczyć swój interes, aby być w stanie wykazać – choćby w innej formie – dopełnienie obowiązku powiadomienia abonenta o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Tymczasem Poczta Polska w kontrolowanej sprawie w żaden sposób nie wykazała, aby stosowne zawiadomienie zostało do skarżącej faktycznie przesłane. Poza samym twierdzeniem o jego przesłaniu nie przedłożyła jakiejkolwiek dokumentacji w tym przedmiocie. Nie jest w tym względzie wystarczające twierdzenie, że przesyłka, której nie można byłoby doręczyć podlegałaby zwrotowi, bowiem – jak powyżej podniesiono – nie zostało wykazane w sprawie to, że sporne zgłoszenie zostało w ogóle do skarżącej przesłane.

Wyjaśnienia przy tym, w ocenie Sądu I instancji, wymaga kwestia wystawienia przez Pocztę Polską zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Po pierwsze, nie powinno umknąć uwadze, że w aktach administracyjnych brak jest chociażby kserokopii takiego zawiadomienia. Do akt administracyjnych załączony został jedynie jego duplikat. Z informacji wierzyciela zawartych w wydanym postanowieniu dotyczącym zgłoszonego zarzutu wynika, że duplikat ten został wydrukowany na podstawie danych, jakie Poczta Polska przechowuje w systemie informatycznym. W oparciu o te wyjaśnienia można co najwyżej stwierdzić, że duplikat ten stanowi środek dowodowy służący wykazaniu, że ujęte w nim dane znajdują się w systemie informatycznym Poczty Polskiej. Brak jest natomiast aktualnie podstaw do tego – bez chociażby znajomości zasad prowadzenia rzeczonego systemu, w tym zasad wprowadzania do niego danych, jak również rodzaju i treści tych danych – aby stwierdzić, że duplikat ten jako środek dowodowy pozwala na wykazanie, iż zgłoszenie, do którego się odnosi, zostało faktycznie wystawione. Po drugie, w razie usunięcia uprzednio podniesionych wątpliwości, dodatkowego wyjaśnienia wymaga to, czy sporne zgłoszenie zostało faktycznie podpisane przez osobę do tego upoważnioną. Zgodnie z § 5 ust. 2 in fine rozporządzenia MT zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru powinno odpowiadać wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do tego rozporządzenia, to jest zawierać m.in. datę i podpis uprawnionego pracownika operatora publicznego. Tymczasem w orzecznictwie tut. Sąd (zob. prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 8 lipca 2020 r., sygn. akt III SA/Po 699/18) poddano pod wątpliwość, czy kierowane do abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego sygnowane były pieczątką mechanicznie odtwarzającą własnoręczny podpis. Gdyby okazało się, że podpis taki był mechanicznie odtwarzany, a więc korzystano w tym względzie z tzw. faksymili, wierzyciel powinien poddać ocenie skuteczność rzeczonego zawiadomienia.

Z uwagi na to, że organ egzekucyjny co do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. związany jest stanowiskiem wierzyciela, a stanowisko to mogło zostać skontrolowane przez tut. Sąd na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych – wyrażone przez wierzyciela stanowisko – na podstawie art. 135 p.p.s.a. należało, zdaniem WSA, uchylić w obu instancjach. W przeciwnym razie organ egzekucyjny, pomimo wskazanych wątpliwości i nieprawidłowości nie mógłby ich wyjaśnić i naprawić, a tym samym nie byłby uprawniony do podważenia stanowiska wierzyciela. Z tego też względu konieczne było wyeliminowanie tych postanowień, gdyż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

Ponownie wydając stanowisko w sprawie zarzutów, wierzyciel zobowiązany będzie uwzględnić wyrażoną powyżej ocenę prawną i wynikające z niej wskazania, co do dalszego postępowania.

Wierzyciel Poczta Polska S.A. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o zmianę wyroku i oddalenie wniesionej skargi przez Zobowiązaną, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.

Z daleko idącej ostrożności procesowej - w przypadku, gdyby załączone do nin. skargi kasacyjnej dokumenty, nie znajdowały się w aktach Organu egzekucyjnego - o dopuszczenie na podstawie przepisów art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 227 k.p.c. i art. 245 k.p.c. dowodów z dokumentów załączonych do nin. skargi kasacyjnej t.j.

1) kserokopii wniosku Zobowiązanej o rejestrację odbiornika z [...].04.2002 roku,

2) kserokopii duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z [...].07.2008 r.,

3) kserokopii upoważnienia dla I. F. z dnia [...].12.2007 r. udzielonego przez Dyrektora COF,

4) informacji z bazy PESEL, potwierdzająca, że Zobowiązana do maja 2014 r. była zameldowana w P. przy ul. [...] tj. pod adresem zarejestrowania odbiorników i przesłania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...].07.2008 r.,

5) wydruku danych systemowych Poczty Polskiej S.A. potwierdzającego dodatkowo wysłanie pakietu startowego z zawiadomieniem w dniu [...].07.2008 r.

- na okoliczność, iż Zobowiązana dokonała rejestracji odbiornika rtv, został Zobowiązanej nadany indywidualny numer identyfikacyjny i przesłany do Zobowiązanej w dniu [...].07.2008 r. na aktualny adres zameldowania oraz że była Zobowiązana zameldowana pod uwidocznionym w przesłanym do niej zawiadomieniu adresie od [...].01.2002 r. do [...].05.2014 r., a zatem spełnione zostały warunki zapisane § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. potwierdzające obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej w spornym okresie przez Zobowiązaną, do chwili obecnej.

Nadto wierzyciel zrzekł się prawa do rozpoznania sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) - naruszenie prawa materialnego:

1. przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a w szczególności § 5 ust. li 2 poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu m.in., że wierzyciel nieskutecznie zawiadomił Zobowiązaną o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, skoro zawiadomienie nie zawiera nawet daty i miejsca nadania, zawiera nazwisko panieńskie Zobowiązanej, wreszcie podpis jest mechanicznie odtworzony a także wobec stwierdzonego przez Sąd nieprzedstawienia przez Wierzyciela wymaganego zdaniem Sądu dodatkowego dowodu (dokumentu) w zakresie prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionego przepisu doprowadziło do uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, iż "Tymczasem Poczta Polska w kontrolowanej sprawie w żaden sposób nie wykazała aby stosowane zawiadomienie zostało do skarżącej faktycznie przesłane",, a nadto do uznania przez Sąd, że wierzyciel nie wykazał, aby spełnił wobec skarżącej obowiązek informacyjny, a w konsekwencji to zdaniem Sądu wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu przepisów i wobec tego uzasadnione było wydanie wobec Organu i Wierzyciela wyroku uchylającego postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] lipca 2020 roku nr [...] i poprzedzające je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poznaniu z dnia [....] stycznia 2020 r. nr [...] oraz postanowienie Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] oraz postanowienie z [...] listopada 2018 r. nr [...].

2. przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a w szczególności § 5 ust. 1 i 2, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że z w/w przepisu wynika, że dla prawidłowego wykazania poinformowania zobowiązanej przez wierzyciela o nadaniu numeru identyfikacyjnego, jest posiadanie przez wierzyciela na to dowodu (dokumentu) innego niż duplikat zawiadomienia o jego nadaniu z [...].07.2008 r. i obowiązek, co za tym idzie przedstawienie tego dowodu Sądowi; mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, iż "Nie ulega jednak wątpliwości , że w aktach dotyczących przedmiotowego numeru identyfikacyjnego powinny być informacje o przesłaniu tego numeru np. w formie zwykłej przesyłki listowej. Nie jest w tym względzie dostatecznym dowodem duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego." i w konsekwencji do uznania przez Sąd, że wierzyciel dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu przepisu w/w rozporządzenia Ministra Transportu i wobec tego uzasadnione było uwzględnienie skargi;

3. przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a w szczególności § 5 ust. 1 i 2, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że koniecznym dowodem na okoliczność zawiadomienia Zobowiązanej o nadanym indywidualnym numerze identyfikacyjnym jest przedłożenie kserokopii, a nie duplikatu zawiadomienia, który może stanowić jedynie według WSA w Poznaniu "środek dowodowy służący wykazaniu, że ujęte w nim dane znajdują się w systemie informatycznym Poczty Polskiej.";

4. przepisów Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz treści załącznika do w/w rozporządzenie zawierającego wzór zawiadomienia o nadaniu indywidualnego, a w przez kwestionowanie przez WSA w Poznaniu upoważnienia do jego podpisania przez Kierownika Wydziału Abonamentu oraz kwestionowanie możliwości mechanicznego odtworzenia podpisu,

mylne zrozumienie przez Sąd wymienionych przepisów doprowadziło do błędnego uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, iż Wierzyciel nie wykazał, że istniał obowiązek po stronie Zobowiązanej do dokonywania opłat za zarejestrowany odbiornik RTV i konsekwencji Sąd uznał, że wierzyciel w ten sposób dopuścił się nieprawidłowości w rozumieniu ww. przepisów i wobec tego WSA w Poznaniu uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie organu i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poznaniu oraz postanowienie wydane przez Wierzyciela.

5. naruszenie przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 roku o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 poz. 1204) poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy i bezzasadnego uwzględnienia skargi Zobowiązanej.

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] lipca 2020 roku nr [...] i poprzedzające je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] oraz postanowienie Poczty Polskiej S.A. z dnia [...] lutego 2019 roku nr [...] oraz postanowienie z dnia [...] listopada 2018 roku nr [...] jako naruszające prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, jako naruszających przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegające na błędnie ustalonym stanie faktycznym polegającym w szczególności na błędnym przyjęciu, że:

1) duplikat zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z datą jego sporządzenia przez wierzyciela będącą jednocześnie datą nadania ww. zawiadomienia listem zwykłym nie jest dowodem wystarczającym na wykazanie nadania przez wierzyciela w/w numeru i spełnienia przez niego warunku, o którym mowa w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a tym samym istnienia nadal w okresie objętym tytułem wykonawczym obowiązku zobowiązanej do uiszczania opłat abonamentowych;

2) dla skuteczności dochodzenia od Zobowiązanej opłat abonamentowych powinien zostać przedstawiony przez wierzyciela - Sądowi dodatkowy dowód (dokument) doręczenia, przesłania zawiadomienia o nadaniu Zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego lub jego faktycznego nadania, gdy zawiadomienie zawiera datę i miejsce nadania w prawym góm3m rogu, czego Sąd nie dostrzega i tym samym stanowi wystarczający dowód nadania zawiadomienie listem zwykłym;

3) przedstawiony przez wierzyciela duplikat zawiadomienia o nadaniu Zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego jest nieprawidłowy i niewystarczający, a do potwierdzenia jego prawidłowości i nadania Zobowiązanemu identyfikacyjnego numeru identyfikacyjnego jest konieczny dodatkowy dowód jego nadania lub otrzymania przez Zobowiązanego t.j. działanie, o którym mowa w pkt 2) i tylko taki dowód potwierdzi istnienie dalsze obowiązku i konieczności dalszego wnoszenia opłat abonamentowych;

4) przedstawiony przez wierzyciela duplikat zawiadomienia o nadaniu Zobowiązanemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, skoro został podpisany poprzez mechaniczne odtworzenie - tzw. faksymile, to wierzyciel winien poddać ocenie skuteczność rzeczonego zawiadomienia;

5) przedstawiony przez wierzyciela duplikat zawiadomienia o nadaniu Zobowiązanej indywdualnego numeru identyfikacyjnego skoro został wystawiony na nazwisko "B.", czyli na nazwisko panieńskie skarżącej nie został nigdy skarżącej doręczone, a co zdaniem sądu jest warunkiem skutecznego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego i trwania obowiązku uiszczania opłat abonamentowych;

6) przedstawiony przez wierzyciela duplikat zawiadomienia o nadaniu Zobowiązanej indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie zawiera daty i miejsca nadania, gdyż data i miejsce nadania jest "puste";

7) błędne przyjęcie iż zamiast duplikatu zawiadomienia Wierzyciel winien przedłożyć kserokopię zawiadomienia aby dowieść, iż zawiadomienie zostało faktycznie wystawione;

8) błędne uznanie, że Wierzyciel nie dokonał wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie tego czy istniał obowiązek podlegający egzekucji, że Wierzyciel i Organ egzekucyjny nieprawidłowo rozstrzygnął i ustosunkował się do podnoszonych przez Zobowiązaną zarzutu nieistnienia obowiązku albowiem wydane zarówno przez Wierzyciela jak i Organ egzekucyjny (I i II instancja) postanowienia zostały wydane po wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego i nie naruszają w żadnym stopniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy a tym bardziej przepisów rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w tym § 5 ust. 1 i 2 oraz rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. i ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 roku o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2014 poz. 1204); a wobec tego przy prawidłowej wykładni przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu winien znać, że wniesioną skargę przez Zobowiązaną jako niezasadną należy oddalić;

2. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niedokonanie kontroli legalności działania wierzyciela i organu egzekucyjnego, wydanych przez niego aktów, brak podania przez Sąd I instancji analizy regulacji prawnych rozstrzygnięcia a podanie jedynie konkluzji skutkujących uwzględnieniem skargi i uchyleniem postanowień organu egzekucyjnego i wierzyciela a więc naruszenia powodującego błędną analizę i pominięcie ustaleń wierzyciela, załączonych do akt dokumentów, a co za tym idzie nie rozpoznanie istoty sprawy, co mogło mieć wpływ na treść wyroku, ponieważ kompleksowa analiza zgłoszonych zarzutów a następnie ocena działania organu i wierzyciela w świetle przedstawionych zastrzeżeń, ustaleń i dowodów oraz przepisów prawa powinna doprowadzić do oddalenia skargi Zobowiązanej przez WSA w Poznaniu.

W uzasadnieniu podano argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum wniesionego środka zaskarżenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej i zgodnie z wnioskiem wierzyciela - kasatora - zmianę wyroku i oddalenie skargi wniesionej przez skarżącą, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Nadto organ wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca J. J. wniosła o utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie od wierzyciela na rzecz zobowiązanej kosztów postępowania kasacyjnego, a także oddalenie zgłoszonych w skardze wniosków dowodowych, jako spóźnionych i niewnoszących do sprawy nowych okoliczności.

Skarżąca zrzekła się prawa do rozpoznania sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Niniejsza skarga kasacyjna, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, albowiem skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a pozostałe strony w ustawowym terminie przychyliły się do tego wniosku.

Skarga kasacyjna Wierzyciela, tj. Poczty Polskiej S.A. przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ma usprawiedliwione podstawy.

W rozpatrywanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na obu podstawach kasacyjnych. Uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, które sprowadzają się do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiotelefonicznych i telewizyjnych, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Podstawowym zagadnieniem prawnym, które znalazło się u podstaw wszystkich zarzutów kasacyjnych z zakresu prawa materialnego i procesowego, było kwestionowanie prawidłowości przyjęcia, że w niniejszej sprawie dopuszczalne było wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji.

Istota sporu sprowadza się do stwierdzenia czy na skarżącej J. J. (dalej: Zobowiązana) spoczywa obowiązek objęty tytułem wykonawczym obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej, któremu Zobowiązana zaprzeczyła wnosząc zarzut oparty o art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) – nieistnienia obowiązku.

WSA w Poznaniu, uchylając zaskarżonym wyrokiem rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego wydane w obu instancjach, a także postanowienia (I i II instancji) w sprawie stanowiska wierzyciela stwierdził, że Poczta Polska nie dokonała wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie tego, czy istniał obowiązek podlegający egzekucji. Przy czym WSA uznał, że sporną jest wyłącznie kwestia czy do zobowiązanej zostało przesłane przez Pocztę Polską zawiadomienie o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego, a zatem czy zobowiązana została o nadaniu tego numeru powiadomiona. Według Sądu I instancji przedstawiony przez Wierzyciela dowód w postaci duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego jest niewystarczający dla przyjęcia, iż do powiadomienia takiego doszło.

Nie jest przy tym sporne, co należy podkreślić, że: a) Zobowiązana zarejestrowała odbiorniki RTV w dniu [...] kwietnia 2002 r., b) w dniu wejścia w życie rozporządzenia MT z 2007r. tj. 13 grudnia 2007r. była zarejestrowanym abonentem posiadającym imienną książeczkę opłat abonamentowych, c) Zobowiązana nie wykazała, iż dokonała wyrejestrowania ww. odbiorników.

Za trafny należy uznać zarzut kasacyjny naruszenia § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. Zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2). Należy przyznać rację skarżącemu kasacyjnie Wierzycielowi, który w tym zakresie odwołał się do konkretnych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, że dokonując wykładni tego przepisu Sąd I instancji nie uwzględnił, iż z przepisu tego nie wynika, że powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru. Jest to stanowisko słuszne ponieważ prawodawca nakazał operatorowi przesłanie, a nie doręczenie stronie powiadomienia (tak też: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 czerwca 2016 r. sygn. akt II GSK 913/15, przywołanym w niniejszej skardze kasacyjnej). Nadanie numeru identyfikacyjnego posiadaczom imiennych książeczek abonamentowych następowało z urzędu. Wypada także zauważyć, że Zobowiązana nie dopełniła obowiązku niezwłocznego powiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej o zmianie swoich danych (nazwiska oraz adresu) dlatego rejestracja nastąpiła na panieńskie nazwisko Zobowiązanej oraz dotychczasowy adres zamieszkania. Mając na uwadze powyższe, zarzuty skargi kasacyjnej zarówno w zakresie naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego należy uznać za zasadne.

Tym samym, skoro Wierzyciel wnosił o wyegzekwowanie przedmiotowych należności pieniężnych, podtrzymując przez cały czas prawidłowo, że są one wymagalne, to organ egzekucyjny – będąc tym stanowiskiem związany w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. słusznie uczynił wydając zaskarżone postanowienie o uznaniu za bezzasadny zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku. To z kolei uzasadniało oddalenie skargi przez WSA w Poznaniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. a nie, jak błędnie Sąd I instancji uczynił, wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno zaskarżonych postanowień organu egzekucyjnego, jak i postanowień Wierzyciela.

W tym stanie rzeczy, uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uwzględnił skargę kasacyjną Wierzyciela uchylając zaskarżony wyrok i rozpoznając skargę J. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] lipca 2020 r. oddalając ją na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako niezasadną.

O kosztach postępowania kasacyjnego (punkt 3 sentencji) należnych skarżącemu kasacyjnie Wierzycielowi od J. J. orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) i ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.) Koszty te obejmują: wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz 360 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego kasacyjnie będącego radcą prawnym, który nie reprezentował strony w postępowaniu przed Sądem I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekł również o oddaleniu wniosku organu egzekucyjnego o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) uznając, że brak jest podstawy prawnej do wydania orzeczenia w tym zakresie.