Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 623/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2013-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 4 i art. 39 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
article: art. 3 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2005 nr 267 poz 2259
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] kwietnia 2013 r. (znak: [...]) przyznającą B. O. świadczenie pieniężne na zakup artykułów żywnościowych w wysokości [...] zł.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r. sprecyzowanym pismem z [...] kwietnia 2013 r. .B. O. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z prośbą o przyznanie zasiłków celowych na potrzeby rodziny, w tym świadczenia pieniężnego na zakup artykułów żywnościowych.

Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. (znak: [...]) wydaną na podstawie art. 3, art. 5 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) w zw. z art. 39 ust. 1 i 2, art. 48 ust. 4 i 5, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175, poz. 1362) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186) oraz § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 823) przyznał B. O. świadczenie pieniężne na zakup artykułów żywnościowych w wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu niniejszej decyzji organ I instancji wskazał, że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, a w szczególności dzieciom do 7 roku życia, uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, osobom samotnym i rodzinom znajdującym się w trudnych sytuacjach życiowych wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (zwanej: u.p.s.), a zwłaszcza osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych, jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 684 zł (co stanowi 150% kwoty 456 zł kryterium dochodowego na osobę w rodzinie).

Według organu orzekającego w I instancji, rodzina wnioskodawcy znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł i nie przekracza kwoty kryterium dochodowego. Rozpatrując złożony wniosek organ stwierdził występowanie przesłanek uzasadniających przyznanie pomocy w formie w/w zasiłku, ponieważ wnioskodawca z posiadanych środków finansowych nie może zabezpieczyć zgłoszonej potrzeby we własnym zakresie. Zasiłek celowy jest realizowany w ramach zadań własnych budżetu gminy, a z posiadanego przez organ budżetu, finansowane są w pierwszej kolejności świadczenia o charakterze obowiązkowym, tj. obiady, usługi opiekuńcze, zasiłki okresowe, a dopiero w dalszej kolejności świadczenia o charakterze fakultatywnym, tj. zasiłki celowe. Przy ustaleniu wysokości zasiłku wzięto pod uwagę indywidualną sytuację życiową rodziny wnioskodawcy, a także środki finansowe, jakimi dysponuje MOPR w B. na tę formę pomocy. Biorąc pod uwagę ilość osób korzystających z ww. zasiłku oraz kwotę środków pozostających w dyspozycji Ośrodka na ten cel, kwota przyznanego rodzinie zasiłku nie mogła być ustalona w wyższej wysokości. Organ ponadto wskazał, że średnia miesięczna wysokość zasiłku celowego na żywność przypadająca na jedną osobę wynosi ok. 50 zł miesięcznie. Pomoc została przyznana odpowiednio do możliwości finansowych MOPR.

W uzasadnieniu niniejszej decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182, dalej: u.p.s.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów sprawienia pogrzebu. Na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że rodzina Wnioskodawcy znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, a dochód rodziny wnioskodawcy wynosi [...] zł i nie przekracza kwoty 912 zł stanowiącej kryterium dochodowe rodziny Wnioskodawcy, co uzasadnia stwierdzenie, że zostały spełnione warunki ustawowe do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego. Organ wskazał, że zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym przyznawanym stosownie do okoliczności sprawy i posiadanych przez MOPR w B. środków finansowych. Biorąc natomiast pod uwagę ilość składanych do tutejszego Ośrodka wniosków o przyznanie zasiłków celowych (przeciętnie ok.1.800 miesięcznie) oraz miesięczny budżet w kwocie ok. 223.000 zł pozostający w 2013 r. w dyspozycji MOPR w B. na ten cel, kwota przyznanego zasiłku w przedmiotowej sprawie nie mogła zostać ustalona w wyższej wysokości. W sytuacji, bowiem gdy kwota, którą dysponuje Ośrodek na zasiłki celowe jest niewystarczająca by zabezpieczyć zgłaszane uzasadnione potrzeby podopiecznych, organ biorąc pod uwagę indywidualną sytuację życiową w rodzinie Wnioskodawcy rozstrzyga, które z tych potrzeb są najbardziej pilne i uzasadnione, tj. zasługujące na wsparcie finansowe.

Od powyższej decyzji B. O. złożył odwołanie, kwestionując przede wszystkim ustalone przez MOPR w B. kryterium dochodowe rodziny oraz dokumenty, na podstawie których został ustalony dochód jego rodziny.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, iż przesłanki udzielenia pomocy finansowej z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" zostały zawarte w ustawie z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.). W ramach tego programu realizowane są działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania dzieciom do 7 roku życia, uczniom oraz osobom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej (m.in. sieroctwo, bezdomność, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, przemoc w rodzinie, potrzeba ochrony macierzyństwa lub wielodzietności), w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 3 niniejszej ustawy. Wyżej cytowany przepis umożliwia nieodpłatne przyznane powyższej pomocy rzeczowej lub pieniężnej w zakresie dożywiania, jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 684 zł. Kolegium wskazało, że B. O. spełnia warunki dochodowe uprawniające go do otrzymania wyżej opisanego świadczenia z pomocy społecznej, albowiem dochód rodziny strony w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wyniósł [...] zł i nie przekraczał kwoty kryterium dochodowego, które dla rodziny składającej się z dwóch osób wynosi 912 zł.

Kolegium wskazało, że kwestią sporną w sprawie jest podnoszony przez stronę w odwołaniu zarzut błędnego ustalenia wysokości dochodu rodziny w oparciu o art. 8 ust 3 u.p.s. poprzez przyjęcie, że nie pomniejsza się go, o kwotę wypłacaną przez Wnioskodawcę na rzecz likwidatora Funduszu Alimentacyjnego ZUS. Kolegium przedstawiło rozbieżności interpretacyjne dotyczące zagadnienia, czy potrącane z przychodu skarżącego kwoty z tytułu jego zaległości dla likwidatora Funduszu Alimentacyjnego winny, w myśl powołanego wyżej przepisu, podlegać odliczeniu od przychodu skarżącego, czy też nie. SKO w B. podzieliło stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA o sygn. I OSK 957/12 z dnia 5 grudnia 2012 r., w którym Sąd wskazał, że kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejsza dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., a więc sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na źródło i tytuł ich uzyskania, przy czym chodzi o alimenty, do których świadczenia osoba była zobowiązana w analizowanym miesiącu i które rzeczywiście świadczyła w danym miesiącu, w związku z obowiązkiem alimentacyjnym. Nie ma, zatem, w ocenie Kolegium, podstaw do pomniejszenia dochodu o zaległości wobec Funduszu Alimentacyjnego.

Organ odwoławczy zauważył, że w sprawie zostały spełnione warunki, od których spełnienia zależy przyznanie zasiłku celowego tj. okoliczność wymieniona w 7 pkt. 2-15 u.p.s. oraz wymagane kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Kolegium stwierdziło, że według ustaleń organu I instancji B. O. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie ze studiującym synem, a na dochód rodziny składają się: alimenty na syna, dodatek mieszkaniowy, stypendium syna oraz zasiłek stały. Brak jest jednocześnie jakichkolwiek podstaw by odliczyć od dochodu którykolwiek z jego składników, w tym alimenty, czy stypendium, a zatem dochód rodziny wynoszący 899,28 zł ustalono prawidłowo.

Nadto Kolegium wskazało, iż pomoc finansowa na zakup artykułów żywnościowych przyznawana jest w uregulowanej w art. 39 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" formie zasiłku celowego. Decyzje w sprawie zasiłków celowych mają charakter uznaniowy, zarówno w części dotyczącej przyznania pomocy w tej formie jak i w części dotyczącej wysokości przyznanej pomocy. Pewne ogólne wskazania, dotyczące kryteriów, jakimi winien kierować się organ orzekający w tego typu sprawie, zawarte są w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, według którego potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Stosując się do tego przepisu organ przyznający pomoc zobowiązany jest mieć na względzie: z jednej strony sytuację materialną osoby lub rodziny oraz cel, na który świadczenie ma być przeznaczone, z drugiej zaś strony - możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej oraz ilość osób oczekujących na zabezpieczenie swoich potrzeb ze środków posiadanych na ten sam cel. Dalej organ zauważył, że świadczenia przyznawane w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" finansowane są w części z budżetu gminy, zatem także od możliwości finansowych gminy zależy zarówno ilość osób, które mogą być objęte tym programem, jak i kwota przyznanych świadczeń. Możliwość przyznania tej formy pomocy i jej wysokość uzależniona jest także od tego, czy, kiedy i w jakiej wysokości zostaną przekazane gminie środki rządowe na realizację tego zadania.

W rozpatrywanej sprawie organ wskazał, że posiadane fundusze na zadania własne nie wystarczają na zabezpieczenie wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że przy ustaleniu wysokości zasiłku wzięto pod uwagę indywidualną sytuację życiową rodziny wnioskodawcy, a także środki finansowe, jakimi dysponuje MOPR na tę formę pomocy. Ograniczone fundusze MOPR w B. powodują, iż zaskarżona decyzja nie stoi w sprzeczności z prawem, ani nie narusza granic uznania administracyjnego, w których działa organ I instancji.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na powyższą decyzję wniósł B. O. zarzucając jej naruszenie prawa, a w szczególności rażące naruszenie art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., poprzez wyłączenie obowiązku wynikającego z tej normy prawnej dla kwot zaległych alimentów, które wpłaca na konto ZUS, przy czym wyłączenie to dokonywane jest przez organ I instancji na podstawie dokumentu urzędowego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B.: Zespół Pracowników Socjalnych Nr [...]-[...],[...] Korekta do wcześniejszych wytycznych pomniejszania dochodu o należności alimentacyjne Nr [...], z dnia [...] lutego 2011 r. a który to dokument zawiera urzędnicze poświadczenie nieprawdy, a zatem ustalanie stanu faktycznego tj. dochodu rodziny, następuje na podstawie fałszywego dowodu, a w konsekwencji naruszenie przepisów: art. 7, art. 77 § 1,art. 80, jak i art. 6, art. 8, , art. 9, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Ponadto Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie norm art. 39 ust. 1 u.p.s., polegające na przekroczeniu granic uznania administracyjnego , tj. z naruszeniem prawa art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a w tym zakresie również naruszenie interesu prawnego tj. art. 128 krio, art. 179 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 r., Nr 164, poz. 1365 ze zm.), poprzez nieuwzględnienie charakteru i znaczenia prawnego kwot przychodów syna tj. uzyskanych przez niego alimentów od matki i stypendium socjalnego z Uczelni, uznając je tym samym wbrew ich tytułom prawnym – jako wspólne środki utrzymania rodziny.

W oparciu o powyższe zarzuty, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczas wyrażone stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest natomiast według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres tej kontroli wyznaczają, zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Podkreślenia przy tym wymaga, że uszczegółowieniem zasady nie związania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działania takie służyć mają bowiem zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest sprawa przyznania B. O. świadczenia pieniężnego na zakup artykułów żywnościowych w kwocie [...] zł.

Ustawodawca w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182) precyzyjnie określił warunki przyznawania pomocy społecznej. Do tej ustawy odwołuje się bezpośrednio ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259, zwana dalej: "ustawą"). Zgodnie z treścią art. 3 pkt 1 lit. c) tej ustawy, w ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności: zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym - w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Z treści art. 5 ustawy wynika zaś, że pomoc może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Stosownie zaś do § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186), świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności realizowane jest w postaci zasiłku celowego. Do wskazanych powyżej zasad przyznawania tej pomocy dodać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Z konstrukcji omawianych przepisów wynika, że decyzja w sprawie zasiłku celowego zależy od uznania administracyjnego, co oznacza, że nawet w sytuacji spełnienia warunków przez wnioskodawcę do otrzymania wnioskowanej pomocy, organ nie jest obligatoryjnie zobowiązany do jej przyznania. Zasiłek ten jest, bowiem świadczeniem nieobowiązkowym i przy jego przyznawaniu organy muszą uwzględniać fakt, że w sytuacji posiadania ograniczonych środków finansowych na ten cel, środki te winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Za nieprawidłowe należałoby, więc uznać działania organu polegające na finansowaniu potrzeb tylko jednej lub kilku rodzin, z pominięciem pozostałych uprawnionych do świadczenia. Organ ma bowiem obowiązek dokonywać każdorazowo oceny nie tylko sytuacji materialnej wnioskodawcy, analizować ilość i rodzaj skierowanych do niego form pomocy, ale także przestrzegać pewnej dyscypliny finansowej pozwalającej zabezpieczyć realizację potrzeb wszystkich osób uprawnionych w okresie rozliczeniowym.

Zdaniem Sądu, organy w niniejszej sprawie wykazały, że z jednej strony rodzina Skarżącego spełnia wymagane ustawowo kryterium dochodowe i to uprawnia go do ubiegania się o przyznanie przedmiotowego świadczenia, z drugiej jednak strony wykazały, że środki będące w ich dyspozycji są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych. W związku z tym musiały one uwzględnić ich wielkość oraz ilość podmiotów kwalifikujących się do przyznania pomocy i dokonać stosownego rozdziału tych środków w taki sposób, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu, organy rozstrzygając sprawę dokonały wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych i zebranego materiału dowodowego, a jej wyniki zawarły w uzasadnieniach wydanych decyzji i nie budzą one zastrzeżeń Sądu. Zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organy szczegółowo wskazały, czym kierowały się przy podejmowaniu rozstrzygnięć i argumentacja ta zasługuje, w ocenie Sądu, na akceptację. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że Skarżący spełnia przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy. W szczególności zamieszkuje on razem ze studiującym synem, a miesięczny dochód jego dwuosobowej rodziny wynosił [...] zł. W związku z powyższym, organy przyznały mu świadczenie w wysokości [...] zł, wskazując przy tym, że wysokość przyznawanej miesięcznie średniej kwoty na osobę z tego tytułu wynosi 50 zł. Wysokość, zatem przyznanej pomocy stanowi dwukrotność wysokości średnio przyznawanych tego typu świadczeń na jedną osobę.

Niezasadne są, w ocenie Sądu, zarzuty Skarżącego podniesione i szczegółowo uzasadnione w skardze. Podstawowy zarzut sprowadza się do naruszenia art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., poprzez brak odliczenia od dochodu uzyskiwanego przez rodzinę Skarżącego, kwot ponoszonych przez niego co miesiąc na rzecz likwidatora Funduszu Alimentacyjnego, co skutkowało kolejno naruszeniem szeregu przepisów k.p.a., w tym art. 107 k.p.a., oraz naruszenie interesu prawnego, tj. art. 128 k.r.i.o. i art. 179 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym.

W obu decyzjach, co wynika wprost z uzasadnień tych decyzji, organy zastosowały art. 8 ust. 3 pkt 3 i dokonały wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. posiłkując się dodatkowo interpretacją tego przepisu dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. I OSK 957/12 i w wyroku z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. I OSK 1433/11. Stanęły też na stanowisku, że z przepisu tego wynika, że kwota alimentów świadczonych na rzecz innych osób pomniejsza dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., ale chodzi o alimenty, do których świadczenia osoba była zobowiązana w analizowanym miesiącu, które rzeczywiście świadczyła w danym miesiącu, w związku z obowiązkiem alimentacyjnym dotyczącym tego miesiąca i że nie ma podstaw do pomniejszenia dochodu o uiszczane zaległości wobec Funduszu Alimentacyjnego.

Zdaniem Sądu, interpretacja art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. dokonana przez organy zasługuje na aprobatę. Z przepisu tego, bowiem jednoznacznie wynika, że dochód rodziny pomniejsza się o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ustawodawca postanowił, zatem, że nie każdy wydatek świadczony na rzecz innych osób uprawniał będzie do jego odliczenia od uzyskiwanego dochodu, lecz tylko kwota świadczonych alimentów. W sprawie niniejszej nie jest zaś kwestionowane, że Skarżący spłaca na rzecz Funduszu Alimentacyjnego zobowiązania powstałe w wyniku wyłożenia przez ten Fundusz alimentów na rzecz córki skarżącego w roku 2004. Dokonywane więc obecnie przez Skarżącego świadczenia na rzecz tego Funduszu, z tytułu zobowiązań powstałych w 2004 r., nie posiadają przymiotu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób w rozumieniu cytowanego przepisu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela argumentację wyłożoną przez Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanych wyrokach.

W tym miejscu podkreślenia jednak wymaga, że brak odliczenia od dochodu rodziny Skarżącego kwot ponoszonych przez niego na rzecz Funduszu Alimentacyjnego, nie ma istotnego wpływu na rozstrzygnięcia organów, albowiem uzyskany dochód i tak kwalifikuje Skarżącego do otrzymania świadczenia. Nie jest bowiem tak, że wysokość przyznanego zasiłku jest pochodną matematycznego wyliczenia różnicy pomiędzy kryterium dochodowym, które dla rodziny składającej się z dwóch osób wynosi 912 zł, a dochodem danej rodziny (w tym przypadku [...] zł). Podkreślić, bowiem należy ponownie, że decyzje wydawane na podstawie art. 39 u.p.s., mają charakter uznaniowy, co oznacza, że to od uznania organu orzekającego zależy, czy wnioskodawcy zostanie przyznane świadczenie i w jakiej wysokości. Orzekając w ramach tego uznania organ kieruje się nie tylko oceną potrzeb uprawnionego, ale również oceną własnych możliwości, mając na względzie także potrzeby innych uprawnionych. Obowiązek organu polegający na zaspokajaniu (w ramach powyżej określonych zasad) niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych, nie może być sprowadzony do spełniania bezwzględnie wszystkich, nawet uzasadnionych w tej mierze, żądań. Zakres tej pomocy ograniczony jest bowiem możliwościami zobowiązanego i potrzebami innych uprawnionych. Jeśli zatem organ pomocy społecznej ocenił, z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby Skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i liczbę osób objętych pomocą oraz uznał, że istnieje możliwość przyznania Skarżącemu zasiłku celowego i zasiłek taki przyznał, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa, bowiem kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd ogranicza się do zbadania zgodności z prawem decyzji. Kontrola ta ma ustalić, czy dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie (por. wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 610/11).

Zgodzić się także należy z organami, że zgodnie z art. 4 u.p.s., osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, co oznacza, że pomoc społeczna nie może zabezpieczać wszystkich potrzeb stron i nie powinna stanowić jedynego dochodu rodziny strony, a dystrybucja środków winna uwzględniać możliwości organu pomocy społecznej i potrzeby innych uprawnionych.

Skarżący w skardze podniósł, że organy nie odniosły jego sytuacji do sytuacji innych osób ubiegających się o zasiłki celowe, ani nie wskazały ile osób znajduje się w podobnej, co Skarżący sytuacji. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. I OSK 1353/09, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. I OSK 116/10 oraz wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. I OSK 107/11) ukształtował się obecnie pogląd, że nie zachodzi potrzeba precyzyjnego wykazania w uzasadnieniu każdej decyzji mającej za przedmiot zasiłki z pomocy społecznej możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Obowiązek taki nie wynika bowiem ani z norm art. 3 ust. 4 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, ani też z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. To samo odnosi się również do ilości środków finansowych pozostających w dyspozycji organu pomocy społecznej w skali miesiąca na potrzeby związane z przyznawaniem zasiłków celowych, średniej wysokości zasiłków udzielanych na jednego uprawnionego, ilości osób korzystających w danym miesiącu z tej formy pomocy oraz celu, na jaki tym osobom przyznano zasiłki. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może, bowiem sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej, gdyż byłaby sprzeczna z przepisem art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Niezasadny jest także zarzut dotyczący naruszenia art. 6, 7, 8, 9, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Wskazane przepisy nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadami legalizmu, prawdy obiektywnej, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Ponadto, poczynione ustalenia i przeprowadzona w tej mierze analiza, winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Nie ustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy nie dopuściły się wskazanych naruszeń, albowiem w sposób precyzyjny i wyczerpujący wskazały, jakie są warunki i zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego. Wyjaśniono też sprawę w stopniu umożliwiającym jej rozstrzygnięcie. Organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych w świetle powołanych przepisów, stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia. Ocenie materiału dowodowego nie można postawić zarzutu dowolności, a uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie pozostawia wątpliwości, co do jego zgodności z art. 107 § 3 k.p.a.

Zdaniem Sądu, stanowisko Skarżącego w zakresie błędnego ustalenia dochodów jego rodziny jest całkowicie niezasadne, albowiem organy przy orzekaniu oparły się o wskazane przez Wnioskodawcę dane. W tym kontekście stan faktyczny został należycie ustalony i wyjaśniony, a w grę mogłaby wchodzić jedynie kwestia prawidłowości oceny prawnej dokonanej przez organy. Jednak z racji wskazanych wyżej, zdaniem Sądu, ocena prawna przeprowadzona przez organy zasługuje na uwzględnienie.

Niezasadny jest także zarzut skarżącego dotyczący oparcia przez organy rozstrzygnięcia o Wytyczne MOPR "Zespół Pracowników [...]-[...],[...]; Korekta do wcześniejszych wytycznych pomniejszania dochodu o należności alimentacyjne." Sąd stoi na stanowisku, że organy prawidłowo zastosowały art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., oraz, że przedmiotowe wytyczne nie stanowiły dowodu w rozumieniu art. 75 k.p.a., w oparciu o który organy dokonałyby wydania przedmiotowych decyzji. Ani z sentencji decyzji, ani z ich uzasadnienia nie wynika, bowiem, aby organy rozstrzygnęły sprawę i wydały decyzje powołując się na te wytyczne. Stąd też, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącego o żądanie tych wytycznych od organu i dopuszczenia ich jako dowodu w sprawie na mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. Wytyczne, co wynika ze skargi Skarżącego, zawierają wskazanie orzecznictwa sądowoadministarcyjnego. W ocenie Skarżącego, organy w sposób nieuprawniony korzystają z tych orzeczeń w ten sposób, że poglądy w nich zawarte przyjmują za wykładnię norm prawnych (systematyzują je w normach prawnych) i następnie traktują jako dowody w sprawie.

Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko Skarżącego można określić jako próbę zakazania powoływania się przez organy w uzasadnieniach wydawanych decyzji na poglądy wyrażane przez orzecznictwo sądów administracyjnych. Jest ono, w ocenie Sądu, nieprawidłowe i świadczy o niezrozumieniu roli, jaką pełnią sądy administracyjne przy sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości dokonywanej przez kontrolę działalności administracji publicznej w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Organy przy wydawaniu decyzji są, bowiem nie tylko uprawnione, ale wręcz zobowiązane do uwzględniania wykładni i interpretacji przepisów dokonywanej przez orzecznictwo sądowoadministracyjne.

Dodatkowo Skarżący twierdzi, że organy wyliczając dochód jego rodziny w oparciu o art. 8 ust. 3 u.p.s. uznały alimenty otrzymywane na syna oraz uzyskiwane przez niego stypendium za wspólne środki utrzymania rodziny, wbrew ich tytułom prawnym. Stanowisko Skarżącego jest w tym zakresie sprzeczne, bowiem z jednej, strony twierdzi on, że zarówno wskazane stypendium i alimenty syna są dochodami uzyskiwanymi przez rodzinę (strona 8 skargi) z drugiej zaś strony, powołując się na szczególny charakter tych świadczeń, zmierza do wykazania, że w istocie organy tych świadczeń do dochodu rodziny nie powinny uwzględniać.

Zdaniem Sądu, stanowisko Skarżącego w powyższej kwestii jest całkowicie nieuzasadnione. Organy, bowiem przy ustalaniu dochodu rodziny Skarżącego kierowały się ustawowymi kryteriami określonymi w art. 8 ust. 3 u.p.s. Nie mogły zatem pominąć składników w postaci stypendium i alimentów syna, albowiem byłoby to sprzeczne z cytowanym przepisem. Bez znaczenia, zatem dla rozstrzygnięcia pozostawała kwestia charakteru tych świadczeń na gruncie krio oraz ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Działania organów nie można w żadnej mierze uznać za naruszające przepisy wskazanych ustaw, gdyż inne są przedmioty ich regulacji oraz art. 8 ust. 3 u.p.s. Stanowisko Skarżącego nie zasługuje zatem na akceptację, gdyż kryteria i sposób obliczania dochodu rodziny są precyzyjnie w ustawie określone i organy się do nich w pełni zastosowały.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.