Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 421/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 36 pkt 2 ppkt j, art. 48 ust. 1 i 4-5, art. 106 ust. 4, art. 109, art. 110 ust. 7-8
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 3 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 7
journal: Dz.U. 2005 nr 267 poz 2259
law: Ustawa z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędzia WSA Edyta Żakiewicz Protokolant specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia[...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 7, art. 36 pkt 2 ppkt. j, art. 48 ust. 1, 4 i 5, art. 106 ust. 4, art. 109 i art. 110 ust. 7, 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), art. 3 pkt 1, art. 5 ust. 1, art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2259) Prezydent Miast G., po rozpatrzeniu wniosku z [...] odmówił J.G. przyznania pomocy w formie gorącego posiłku w jadłodajni [...] w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

Organ ustalił, że J.G. w [...] osiągnął dochód w wysokości [...] zł, natomiast zgodnie z przeprowadzoną analizą budżetu na żywność wydatkował kwotę [...] zł. Jednocześnie biorąc pod uwagę ceny niezbędnych produktów żywnościowych, ponoszone wydatki związane z opłatami za media wykorzystywane do sporządzania posiłków oraz pozostające w dyspozycji Ośrodka środki finansowe organ przyjął, że dzienny koszt posiłku na jedną osobę wynosi [...] zł. Zdaniem organu analiza budżetu strony wykazała, że przy racjonalnym gospodarowaniu posiadanymi środkami może ona zaspokoić zgłaszaną potrzebę we własnym zakresie. Ponadto, jak zaznaczono, J.G. jest osobą sprawną, posiada odpowiednie warunki w mieszkaniu do przygotowania we własnym zakresie gorących posiłków. W ocenie organu nie wystąpiła niezbędna potrzeba bytowa, którą należałoby zaspokoić ze środków publicznych. Nie znaleziono także okoliczności do przyznania świadczenia pieniężnego na zakup żywności lub posiłku w postaci zasiłku celowego w ramach powołanego wyżej programu.

W odwołaniu skarżący wniósł o ponowne przeanalizowanie jego sytuacji i pozytywne rozpatrzenie odwołania.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ stwierdził, że J.G. w dniu [...] wniósł o przyznanie zasiłku celowego na zakup gorących posiłków w [...]. Kolegium na podstawie wywiadu przeprowadzonego w dniu [...] i akt sprawy ustaliło, że ww. zamieszkuje sam w lokalu socjalnym oraz, że w [...] utracił pracę. Ponadto, jak wskazano, z oświadczenia J.G. wynika, że pracuje dorywczo i w [...] osiągnął z tego tytułu dochód w wysokości [...] zł. Otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Łączny jego dochód w [...] wyniósł [...] zł. W miesiącu [...] poniósł następujące wydatki: na czynsz - [...] zł, na energię elektryczną - [...] zł, na środki czystości - [...] zł, na żywność [...] zł, na łączną kwotę [...] zł. Nadto wskazano, że odwołujący się jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, jest osobą uzależnioną od alkoholu. W miesiącu [...] przerwał leczenie odwykowe, do czego zobowiązał się w spisanym w dniu [...] kontrakcie socjalnym. Korzysta z pomocy społecznej od wielu lat i w trakcie wywiadu został poinformowany o skutkach niewywiązywania się z zawartych w kontrakcie ustaleń.

Następnie organ odwoławczy przywołał regulację art. 3 pkt 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz art. 5 ust. 1 tej ustawy zaznaczając, że pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi 542 zł, a 150% tego kryterium stanowi kwota 813 zł. Zatem dochód strony w [...] wynosił [...] zł i nie przekraczał kryterium określonego ustawą o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Biorąc pod uwagę powyższe oraz okoliczność, o której mowa w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, czyli bezrobocie, organ odwoławczy uznał, że zainteresowany spełniałby wymogi do otrzymania pomocy w zakresie dożywiania w formie posiłku. Jednakże zgodnie z art. 7 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego (...) do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. W tym zakresie przywołano art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Kolegium analizując stałe miesięczne wydatki zainteresowanego stwierdziło, że po ich dokonaniu stronie pozostaje do dyspozycji kwota [...] zł, która pozwala na zaspokojenie potrzeb w zakresie dożywiania, w tym gorącego posiłku. Jednocześnie J.G. nie jest ani osobą w podeszłym wieku, ani nie jest osobą niepełnosprawną oraz posiada kuchenkę elektryczną, na której może taki posiłek przygotować. Tymczasem celem przepisów ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego (...) jest w szczególności zapewnienie gorącego posiłku dzieciom w przedszkolach, młodzieży w szkołach z ubogich rodzin o bardzo niskich dochodach oraz osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym i niepełnosprawny. Ponadto do zadań gminy o charakterze obowiązkowym zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej należy zapewnienie pomocy doraźnej albo okresowej w postaci jednego gorącego posiłku dziennie osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.G. nie zgodził się z powyższą decyzją podnosząc, że jest ona dla niego krzywdząca.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ww. ustawy, sądy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania J.G. pomocy w formie gorącego posiłku w jadłodajni [...] w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Decyzja ta została wydana na gruncie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.) oraz ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą o ustanowieniu programu".

Nie ulega żadnym wątpliwościom, że w świetle regulacji ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne, w tym zasiłek celowy, który przyznawany jest na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych (art. 39 ustawy), co do zasady wymagają spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Tymczasem skarżący kryterium tego nie spełnia, bowiem jego dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosi [...] zł. Natomiast stosownie do regulacji art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o ustanowieniu programu, w ramach programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewniania pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Z kolei w art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu, pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1 (czyli m.in. dzieciom do 7 roku życia, uczniom do czasu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym), jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. W przypadku skarżącego wynosi ono 813 zł. Skarżący spełnia więc formalne przesłanki do otrzymania wnioskowanej pomocy w ramach programu. Niemniej jednak tak jak i w przypadku przyznawania zasiłku celowego, w oparciu o art. 39 ustawy o pomocy społecznej, tak i w tym szczególnym przypadku decyzja wydawana przez organ pomocy społecznej ma charakter uznaniowy, co powoduje, że nawet w sytuacji spełnienia ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie przyznania świadczenia.

Z treści art. 7 ustawy o ustanowieniu programu wynika, że do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania, z wyłączeniem pomocy określonej w art. 6a, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Z tego też względu w sprawie przyznania, w ramach ustawy o ustanowieniu programu pomocy w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, mają zastosowanie przepisy ogólne regulujące problematykę przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Orzekając w przedmiocie przyznania przedmiotowego świadczenia organ ma zatem obowiązek wziąć pod uwagę, wskazania zawarte w ustawie o pomocy społecznej, co do zasad udzielania pomocy społecznej. Przyznanie bądź odmowa przyznania przedmiotowego świadczenia, ze względu na jego uznaniowy charakter, uzależnione jest dodatkowo od oceny organu dokonanej w ramach art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei w myśl art. 3 ust. 4 cyt. ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Przechodząc, zatem do rozstrzygnięcia w kwestii przyznania pomocy J.G. w formie gorącego posiłku w ramach programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" istotne znaczenie miało ustalenie, że potrzeba, której dotyczył wniosek, może być przez skarżącego zaspokojona we własnym zakresie, co znajduje potwierdzenie w zebranym przez organ I instancji materiale dowodowym. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że po dokonaniu stałych miesięcznych wydatków, czyli opłaty czynszu, energii elektrycznej, oraz zakupu środków czystości J.G. dysponuje środkami, które pozwalają mu na zaspokojenie potrzeb w zakresie wyżywienia, w tym gorącego posiłku, którego koszt przygotowania, określony przez organ I instancji na jedna osobę wynosi [...] zł, a nadto posiada warunki do jego przygotowania.

Wobec tego organy trafnie uznały, że zgłoszona potrzeba może być przez stronę zaspokojona przy wykorzystaniu własnych możliwości i uprawnień w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Wymaga bowiem podkreślenia, że środki finansowe z pomocy społecznej mogą być przyznane na zaspokojenie potrzeby niezbędnej, której strona we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości nie może zaspokoić. Takie potrzeby, które strona może zaspokoić we własnym zakresie nie odpowiadają celom pomocy społecznej, a co za tym idzie – stosownie do treści art. 3 ust. 4 wskazanej ustawy - nie powinny zostać uwzględnione. Pomoc społeczna przysługuje bowiem w przypadku wystąpienia trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia, co znajduje wyraz w podstawowej zasadzie systemu pomocy społecznej jaką jest zasada pomocniczości wyrażona w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jednocześnie zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o ustanowieniu programu w ramach programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w formie dożywiania m.in. osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym. Skarżący, na co trafnie wskazało Kolegium, nie jest osobą w podeszłym wieku, nie jest również osobą niepełnosprawną. Pomimo bezrobocia jest osobą zdolną do pracy, o czym świadczą jego oświadczenia o wykonywaniu prac dorywczych i osiąganiu z tego tytułu dochodu.

Należy stwierdzić, że organy wyjaśniły sytuację skarżącego, o czym świadczy dokumentacja z przeprowadzonego z jego udziałem wywiadu środowiskowego oraz analiza budżetu. Skarżący potwierdził swoim podpisem prawdziwość danych uzyskanych w trakcie wywiadu i analizy. Jednocześnie organy wskazały wyraźnie powody zajętego stanowiska i wydanego rozstrzygnięcia. Ustalenia stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej zostały przeprowadzone w oparciu o prawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego. Ponadto Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie przy podejmowaniu decyzji, ani norm prawa procesowego.

W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz decyzja pierwszoinstancyjna, wydane zostały zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych oraz prawidłowej ich oceny.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.