Postanowienie WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1677/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2010-04-29 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zwolniono od uiszczenia wpisu
Powołane przepisy: article: art. 258  par. 1 i  par. 2  pkt 7 w zw. z  art. 258  par. 3, oraz  art. 245  par. 1, par. 3 i  par. 4 w zw. z  art. 246  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, a w pozostałym zakresie wniosek oddala.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 8 lutego 2010 r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego

w kwocie [...] zł, skarżący T. P. domagał się zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu powyższego podał, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie posiada żadnego majątku, tj. nieruchomości, oszczędności czy przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro, a niezbędnych źródeł utrzymania dostarcza mu najbliższa rodzina. Z żoną nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, albowiem zamieszkuje nieodpłatnie u znajomych. Ponadto w ich małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej na dowód czego przedłożył wyrok Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] r. sygn. [...].

Jednocześnie z nadesłanych do akt jako uzupełnienie złożonego wniosku dokumentów źródłowych ustalono, iż trójka małoletnich dzieci, które skarżący wymienił w oświadczeniu o stanie rodzinnym (vide: rubryka nr 6 formularza) zameldowana jest od [...] 2005 r. razem z matką przy ul. [...]

w W.. Nieruchomość ta o pow. 0.10.50 ha - w wyniku podziału majątku wspólnego - należy do żony skarżącego D. P. (vide: akt notarialny z dnia [...] 2005 r.). Natomiast on sam od [...] 2000 r. zameldowany jest przy ul. [...] w W. Właściciele tej nieruchomości przebywają również w Niemczech i to oni pokrywają koszty jej utrzymania.

Według wyjaśnień zawartych w treści pisma z dnia [...] 2010 r. skarżący nie ubiega się o rozwiązanie małżeństwa oraz nie domaga się orzeczenia separacji. Jego żona prowadzi działalność gospodarczą, która może być źródłem jej dochodów. Jednakże nie posiada on wiedzy czy takie są uzyskiwane i w jakiej wysokości tym bardziej, że małżonka zaciągała kredyty. Nie wie również czy zgromadziła jakieś oszczędności. Dysponuje jedynie dwoma pojazdami typu autocysterna, które wykorzystywane są w ramach prowadzonej działalności. Dodatkowo jest właścicielką wyżej wymienionej nieruchomości przy ul. [...] oraz działki rolnej, na których ustanowiona jest hipoteka (vide: odpis z księgi wieczystej).

Dodatkowo skarżący przedłożył:

- oświadczenie rodziców w przedmiocie udzielanej pomocy finansowej;

- zeznanie podatkowe za 2008 r., z treści którego ustalono, iż zadeklarowany z tytułu prowadzonej w tym okresie działalności gospodarczej przychód wynosił [...] zł, podczas gdy koszty jego uzyskania zamykały się w kwocie [...] zł, natomiast dochód kształtował się w wysokości [...] zł.

Co więcej z zaświadczenia wystawionego w dniu [...] 2010 r. przez Wydział Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta w W. wynika, iż skarżący nie figuruje w ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą,

jest natomiast zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku aktywnie poszukująca pracy (data rejestracji [...] 2009 r.).

Ponadto do akt sprawy przedłożono zerowe zeznanie podatkowe za rok 2009 oraz postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] 2010 r. odmawiające wydania zaświadczenia o wysokości odprowadzanych zaliczek na podatek dochodowy za rok 2009 z uwagi na brak posiadanych danych w tym przedmiocie.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono,

co następuje.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje,

gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Oznacza to, że instytucja zwolnienia z kosztów sądowych może być stosowana jedynie do osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Podkreślić bowiem należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Zatem powinno mieć ono miejsce tylko w przypadkach, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r.

sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Tym bardziej, że koszty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienie z ich uiszczenia jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego

z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też tego rodzaju ulgi mogą być stosowane wyłącznie w sytuacjach szczególnych, gdy istnieją uzasadnione powody

do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku w całości.

Z analizy podniesionych w sprawie okoliczności oraz z załączonych do akt kserokopii dokumentów źródłowych wynika, iż mimo tego, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku to jednak podejmuje stosowne działania w kierunku podjęcia zatrudnienia. Aktualnie PUP dysponuje dwiema ofertami pracy zgodnymi

z kwalifikacjami skarżącego, tj. referenta ds. sprzedaży oraz kierowcy kat. C+E (vide: zaświadczenie z dnia [...] 2010 r.). Ponadto korzysta on ze wsparcia finansowego swojej rodziny i znajomych, u których nieodpłatnie zamieszkuje. Dodatkowo pozostaje w związku małżeńskim z D. P., która jak wskazał prowadzi własną działalność gospodarczą. Wprawdzie wysokość uzyskiwanych przez małżonkę z tego tytułu dochodów lub poniesionych strat nie jest skarżącemu znana zwłaszcza wobec zaciągniętych przez żonę kredytów, niemniej jednak fakt,

iż jest ona właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...]

w W. oraz działki rolnej oznacza, iż posiada dodatkowe możliwości finansowe. Okoliczność ustanowienia hipoteki nie wyklucza bowiem

możliwości korzystania z niej i uzyskiwania dodatkowych dochodów (vide: art. 65 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece – t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Powyższe ma istotne znaczenie w sprawie albowiem

w judykaturze ugruntowany został pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje pomiędzy małżonkami. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 r. nr 1, poz. 8).

Dlatego też w rozpoznawanej sprawie przyjąć należało, iż skarżący niezbędnej pomocy i wsparcia przy uiszczaniu kosztów sądowych winien poszukiwać w pierwszej kolejności u członków swojej najbliższej rodziny, albowiem ich szeroko rozumiane możliwości finansowe stanowią istotny czynnik, który kształtuje sytuację majątkową strony i musi być uwzględniony przy tej ocenie. Trudno wszakże oczekiwać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny mogących im pomóc. Za takim stanowiskiem przemawia zawarta w art. 23 Kodeksu rodzinnego

i opiekuńczego regulacja prawna. Tym bardziej, że jak wynika z oświadczenia strony nie ubiega się on o rozwiązanie małżeństwa przez rozwód ani też nie domaga się orzeczenia separacji. Wprawdzie skarżący prowadzi odrębne od żony gospodarstwo domowe niemniej jednak przyczyny takiego stanu rzeczy nie zostały w żaden sposób wykazane.

Mając jednak na uwadze fakt, iż sprawa będąca przedmiotem skargi nie jest jedyną zawisłą w tut. Sądzie, a łączna kwota wpisów do których uiszczenia skarżący został zobowiązany wynosi [...] zł i leży w chwili obecnej poza zasięgiem jego możliwości finansowych. Dlatego też w celu zagwarantowania konstytucyjnego prawa strony do sądu - rozpoznający sprawę - uznał, iż niezbędne jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy jedynie w tej części.

Stosownie bowiem do treści art. 245 § 4 w/w ustawy częściowe zwolnienie od opłat może polegać na zwolnieniu od poniesienia jednej z nich, ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej.

Jeśli natomiast chodzi o dalsze zwolnienie wnioskodawcy od pozostałych opłat sądowych i wydatków to jest ono na tym etapie postępowania przedwczesne.

Zdolność wnioskodawcy do pokrycia innych, następczych i ewentualnych kosztów sądowych będzie bowiem można ocenić w odniesieniu do występującej

w przyszłym czasie sytuacji materialnej, która może przecież ulec poprawie. Zatem

i z tego powodu działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak

w sentencji.