Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 291/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2022-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 136
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 17 ust. 1 i 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 64e oraz art. 151a § 1
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 marca 2022 r. sprawy ze sprzeciwu A. Ż. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej A. Ż. kwotę 480 zł /słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem sprzeciwu A. Ż. (dalej zwana jako: Skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej zwane jako: Kolegium, SKO, Organ II instancji) z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...], uchylająca decyzję Wójta Gminy [...] (dalej zwany jako: Wójt Gminy, Organ I instancji) z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.

Jak wynika z akt sprawy, 30 lipca 2021 r. A. Ż. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem C. Ż., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...], wydanym na stałe przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], w którym stwierdzono, że niepełnosprawność istnieje od 1974 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] grudnia 1991 r., a także orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w [...] z dnia [...] grudnia 1991 r., w którym zaliczono C. Ż. do pierwszej grupy inwalidzkiej na stałe, przy czym zgodnie z pismem ZUS Oddział w [...] z dnia 13 sierpnia 2021 r. daty powstania inwalidztwa nie da się ustalić.

W postępowaniu administracyjnym ustalono, że C. Ż. nie pozostaje w związku małżeńskim, jest rozwiedziony, co zostało potwierdzone wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] września 2002 r. sygn. akt [...]. W wyroku nie został stwierdzony obowiązek alimentacyjny byłej małżonki względem C. Ż.

Na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 19 sierpnia 2021 r. ustalono, że A. Ż. jest panną, mieszka razem z ojcem – C. Ż., nie pracuje zawodowo i nie podejmuje zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Skarżąca zapewnia ojcu niezbędną pomoc i opiekę m.in. robi zakupy, przygotowuje posiłki, organizuje wizyty lekarskie, kupuje i podaje ojcu leki, czy załatwia sprawy urzędowe. Podczas wywiadu środowiskowego osoba wymagająca opieki potwierdziła fakt sprawowania nad nim opieki przez córkę A. Ż.

Na podstawie oświadczeń ustalono, że A. Ż. nie pracuje, nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej innych świadczeń. Ponadto w złożonym w dniu 31 sierpnia 2021 r. oświadczeniu, A. Ż. oświadczyła, że zgodnie z orzeczeniem PCPR niepełnosprawność C. Ż. powstała w wieku 21 lat, jednakże nie w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. W oświadczeniu z dnia 25 października 2021 r. A. Ż. wskazała, że jej ojciec nie posiada innych orzeczeń o niepełnosprawności ani innych dokumentów, które potwierdzałyby, że jego niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18. roku życia.

Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...], Wójt Gminy [...] odmówił A. Ż. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem C. Ż.

W uzasadnieniu organ I instancji, po przytoczeniu treści art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a, art. 17 ust. 1b, art. 17 ust. 5 ustawy listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 111, dalej zwana w skrócie: u.ś.r.) stwierdził, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b u.ś.r., tj. niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Zdaniem Organu I instancji w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, gdyż zalecona przez TK korekta stanu prawnego nie zmienia sytuacji prawnej wnioskodawcy, a zaniechanie ustawodawcy w zakresie stanowienia prawa również nie może stanowić podstawy do wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne.

Od powyższej decyzji A. Ż. wniosła odwołanie zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zw. z art. 190 ust. 1 i 3 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że w stanie prawnym obowiązującym od daty wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest okoliczność, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia, a także naruszenie art. 17 u.ś.r. w zw. z art. 6, art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej zwana w skrócie: k.p.a.) i art. 7 Konstytucji RP, poprzez wydanie decyzji odmownej pomimo spełnienia przez Skarżącą wszystkich przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tak sformułowanych zarzutów wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie jej wnioskowanego świadczenia.

Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...], SKO w [...], po rozpatrzeniu odwołania A. Ż., działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia Organowi I instancji.

Kolegium w pierwszej kolejności wskazało, że materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych.

SKO uznało, że Wójt Gminy [...] dokonał nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., co doprowadziło do wydania decyzji odmownej. Organ I instancji rozważył okoliczności faktyczne mające wpływ na przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w sposób błędny i niezgodny z przedstawionym sposobem rozumienia regulacji art. 17 u.ś.r. w świetle wyroku TK, a decyzję oparł na przesłance negatywnej (art. 17 ust. 1b u.ś.r.), która nie mogła stanowić podstawy odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad chorym członkiem rodziny. W kontekście powyższego należało uznać, że wskazany przez Organ I instancji powód, dla którego odmówiono przyznania odwołującej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w rzeczywistości nie zachodzi. Przeszkody w tym zakresie nie stanowi moment powstania znacznego stopnia niepełnosprawności u ojca A. Ż.

Organ odwoławczy wskazał, że Organ I instancji, powinien ustalić stan faktyczny sprawy, zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy sprawy w sposób zgodny z przepisami prawa. Zdaniem Kolegium wyjaśnienia i uzyskania w tym zakresie oświadczenia C. Ż. wymaga ustalenie, czy w wieku 21 lat (data powstania niepełnosprawności) pozostawał w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej (kiedy ukończył naukę). Dokładnego wyjaśnienia wymaga także kwestia zakresu sprawowanej opieki i związanej z tym możliwości podjęcia zatrudnienia przez A. Ż. Kolegium zaleciło, aby w aktach sprawy znalazło się także oświadczenia C. Ż. w tym zakresie.

Organ II instancji wskazał, że uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji jest konieczne z uwagi na fakt, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (art. 138 § 2 k.p.a). Z uwagi na zachowanie dwuinstancyjności postępowania uwzględniając powyższe uwagi Organ II instancji nie mógł w sprawie decyzji przyznającej wnioskowane świadczenie.

Organ odwoławczy zobowiązał Wójta Gminy [...] przy ponownym rozpatrywaniu sprawy do załatwienia wniosku strony zgodnie z omówionymi przepisami prawa i w przypadku spełnienia wymogów o których mowa w art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r., przy ustaleniu braku negatywnych przesłanek z art. 17 ust. 5 u.ś.r. do wydania decyzji przyznającej A. Ż. świadczenie pielęgnacyjne.

W sprzeciwie skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, A. Ż. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 k.p.a., przez bezpodstawne uchylenie decyzji Organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu Organowi, pomimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu, gdyż decyzja Organu I instancji nie była obarczona uchybieniami wytkniętymi przez Organ odwoławczy. Wobec tak sformułowanego zarzutu, pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od SKO w [...] zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że Organ II instancji uchylił się od rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, zgodnie z zasadą merytorycznego załatwiania spraw w administracyjnym toku instancji. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach jest zupełny, kompletny i wystarczający do tego, aby ustalony stan faktyczny sprawy zestawić z regulacją prawa materialnego, która stanowi podstawę sprawy o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem pełnomocnika w niniejszej sprawie nie istnieją przeszkody do wykonania merytorycznej kompetencji orzeczniczej przez Organ odwoławczy. W przypadku, gdy Organ Il Instancji miał wątpliwość co do powstania niepełnosprawności u C. Ż. w okresie pobierania nauki, jak też faktycznej sprawowanej opieki nad nim przez córkę A. Ż. i niemożliwości podjęcia przez nią pracy zarobkowej mógł we własnym zakresie uzupełnić postępowanie dowodowe o te informacje. Do sprzeciwu pełnomocnik Skarżącej dołączył oświadczenie C. Ż. dotyczące wieku, w którym ukończył naukę w szkole oraz daty powstania niepełnosprawności, a także oświadczył, że jego córka A. Ż. sprawuje nad nim całodobową opiekę, przez co nie może podjąć zatrudnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Sprzeciw jako w pełni zasadny, został przez Sąd uwzględniony w całości.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137).

Zaskarżona do WSA decyzja SKO została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. dlatego wskazać przyjdzie, iż zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329; zwana dalej w skrócie: P.p.s.a.), od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zakres sądowej kontroli decyzji kasacyjnej ustawodawca określił w art. 64e P.p.s.a. Na jego podstawie sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Instytucja sprzeciwu służy skontrolowaniu przez niezależny i niezawisły sąd administracyjny, czy decyzja kasatoryjna Organu II instancji została oparta na art. 138 § 2 k.p.a., a w rezultacie czy Organ nie nadużył swych uprawnień, uchylając się od obowiązku rozpatrzenia sprawy pod kątem stawianych decyzji Organu I instancji zarzutów. Ten środek sądowej kontroli administracji ma przeciwdziałać zbędnemu przedłużaniu postępowania administracyjnego na skutek wydawania w toku postępowania kolejnych decyzji kasatoryjnych. Sąd nie powinien jednak autorytatywnie wypowiadać się o zagadnieniach merytorycznych związanych ze stosowaniem norm prawa materialnego. W postępowaniu wszczętym ze sprzeciwu, Sąd skupia się na ocenie czy w sprawie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i na którym organie powinien spoczywać obowiązek pełnego ustalenia stanu faktycznego oraz wydania decyzji co do meritum (zob. W. Piątek, Glosa do wyroku WSA w Białymstoku z dnia 20 lutego 2018 r., sygn. II SA/Bk 940/17, OSP 2019, nr 10, s. 177).

Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 P.p.s.a.). Natomiast w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 P.p.s.a.). Tylko niezaistnienie w sprawie przesłanek wydania decyzji kasacyjnej przez Organ odwoławczy, będzie uprawniać sąd do uwzględnienia sprzeciwu.

Mając na względzie charakter prawny instytucji sprzeciwu, wyraźnie zawężający zakres sądowej kontroli rozstrzygnięć organów administracji, wskazać należy, że w myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, oznacza to, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji w istocie nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest dopuszczalne wyjątkowo i stanowi wyraźny wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy (zob. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2016 r., sygn. II OSK 2653/14, CBOSA).

Po dokładnym przeanalizowaniu zarzutów sprzeciwu oraz treści wydanej w sprawie decyzji kasacyjnej SKO, przesłanych wraz ze sprzeciwem akt administracyjnych, Sąd doszedł do przekonania, że środek zaskarżenia złożony przez A. Ż. reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika powinien zostać uwzględniony na podstawie art. 151a § 1 P.p.s.a.

Skontrolowana przez Sąd decyzja kasacyjna została uzasadniona naruszeniem przepisów prawa procesowego. Kolegium zasadnie zauważyło, że Organ I instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., co doprowadziło do wydania decyzji odmownej. Zdaniem Kolegium, Organ I instancji rozważył okoliczności faktyczne mające wpływ na przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w sposób błędny i niezgodny z przedstawionym sposobem rozumienia regulacji z art. 17 u.ś.r. w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, a decyzję oparł na przesłance negatywnej, która nie mogła stanowić podstawy odmowy wnioskowanego świadczenia. Niewątpliwie Wójt Gminy [...] odmawiając stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dokonał błędnej wykładni przytoczonej regulacji materialnoprawnej. Sąd stoi na stanowisku, że skutkiem w/w wyroku TK jest zmiana zastosowania przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., będącego przepisem szczególnym w stosunku do art. 17 ust. 1 u.ś.r., który określa ogólne przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia. Zakresowe wyeliminowanie ograniczeń o charakterze podmiotowym (wieku powstania niepełnosprawności podopiecznych) nie powoduje dysfunkcjonalności ustawy, gdyż możliwe jest odnalezienie w treści art. 17 ustawy i przepisów z nim skorelowanych wszystkich elementów podmiotowych, przedmiotowych i czasowych koniecznych dla zrekonstruowania normy (norm) prawnej określającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem przypadek tzw. pominięcia prawodawczego, które polega na wskazaniu przez Trybunał braku pewnych treści normatywnych w kontrolowanym przepisie (tak WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. II SA/Rz 1090/19, CBOSA, LEX). Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie ze stanowiskiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 u.ś.r., która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną (zob. np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2020 r. o sygn. II SA/Bd 364/20, LEX, wyrok WSA w Gdańsku z 2 lipca 2020 r., sygn.. III SA/Gd 436/20, LEX, oraz z 25 czerwca 2020 r., sygn. III SA/Gd 519/20, LEX). Zatem uznać należy, że Kolegium trafnie wskazało, że przeszkody w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie stanowi moment powstania niepełnosprawności u ojca A. Ż.

Przypomnieć jednak należy, że podstawą zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. w niniejszej sprawie jest nieustalenie stanu faktycznego sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego sprawy przez Wójta Gminy [...] w sposób zgodny z przepisami prawa. SKO zaleciło Organowi I instancji, aby ten ustalił, czy w wieku 21 lat (data powstania niepełnosprawności) C. Ż. pozostawał w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej oraz odebrał od osoby wymagającej opieki oświadczenie w tym zakresie. Ponadto zdaniem Kolegium dokładnego wyjaśnienia wymaga kwestia zakresu sprawowanej opieki i związanej z tym możliwości podjęcia zatrudnienia przez córkę osoby wymagającej opieki – A. Ż., przy czym SKO stwierdziło, że w aktach sprawy powinno znaleźć się oświadczenie C. Ż. w tym zakresie. Kolegium uznało, że nie można orzec merytorycznie w sprawie, ponieważ decyzja Organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy zobowiązał Wójta Gminy [...], przy ponownym rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy, do załatwienia wniosku strony z opisanymi przepisami prawa i w przypadku spełnienia wymogów, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 1a u.ś.r. przy ustaleniu braku negatywnych przesłanek z art. 17 ust. 5 u.ś.r. wydania decyzji przyznającej A. Ż. świadczenie pielęgnacyjne.

Nie ulega jakichkolwiek wątpliwości, że Kolegium w sposób niepełny oceniło zebrany przez Organ I instancji materiał dowodowy, jak również nie uzasadniło przyczyny nieskorzystania z art. 136 § 1 k.p.a.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w aktach sprawy zalega kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego wypełniony przez pracownika socjalnego dnia 19 sierpnia 2021 r., z którego jednoznacznie wynika, że C. Ż. z powodu swojej niepełnosprawności jest niezdolny do samodzielnej egzystencji i wymaga pomocy i opieki osoby drugiej w codziennym funkcjonowaniu. Opiekę nad niepełnosprawnym ojcem sprawuje jego córka A. Ż., która wykonuje wszystkie czynności opiekuńcze, m.in. przygotowuje posiłki, załatwia opiekę medyczną ojcu, czy załatwia sprawy urzędowe. Osoba wymagająca opieki podczas wywiadu środowiskowego potwierdziła fakt sprawowania opieki przez córkę, podobnie jak pracownik socjalny sporządzający wywiad środowiskowy.

Po drugie A. Ż. do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dołączyła pisemne oświadczenie, w którym wskazała, że nie jest zatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej i innych świadczeń uniemożliwiających przyznanie jej wnioskowanego świadczenia rodzinnego (vide oświadczenie A. Ż.). Oświadczenie to zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań z art. 233 K.k. Ponadto w aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie osoby wymagającej opieki – C. Ż. – w którym wyraźnie oświadczył, że jego córka A. Ż. sprawuje nad nim opiekę, gdyż jest osobą niepełnosprawną i bez jej pomocy i opieki nie byłby w stanie samodzielnie funkcjonować.

Po trzecie, z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] listopada 2006 r., znajdującego się w aktach sprawy wynika, że niepełnosprawność C. Ż. istnieje od 1974 r., tj. od ukończenia przez niego 21-ego roku życia, przy czym zgodnie z oświadczeniem A. Ż. z dnia 31 sierpnia 2021 r. niepełnosprawność ojca powstała w wieku 21 lat, jednakże nie w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej. W oświadczeniu z dnia 25 października 2021 r. A. Ż. oświadczyła, że jej ojciec nie posiada innych orzeczeń o niepełnosprawności ani innych dokumentów, które potwierdzałyby, iż jego niepełnosprawność powstała przed 18. rokiem życia bądź przed ukończeniem 25. roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Sąd wskazuje ponadto, że do złożonego do tut. Sądu sprzeciwu, A. Ż. załączyła oświadczenie C. Ż., w którym wyraźnie wskazał, że w wieku 21 lat nie pozostawał w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, gdyż naukę zakończył w wieku 18 lat. Ponadto potwierdził zakres sprawowanej przez córkę opieki.

Powyższe dokumenty odpowiadają na wątpliwości Kolegium na temat tego, czy Skarżąca sprawuje opiekę nad ojcem i z tego względu nie podejmuje pracy zarobkowej, zakresu sprawowania opieki oraz wątpliwości, czy w wieku, w którym niepełnosprawność C. Ż. powstała, osoba wymagająca opieki była w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Wbrew ocenie SKO zgromadzone dowody dostatecznie potwierdzają, że Skarżąca nie pracuje, gdyż sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym ojcem. Kolegium w ogóle nie dostrzegło w/w okoliczności, co więcej nie wytłumaczyło w żaden sposób przyczyn zaniechania skorzystania z możliwości jakie daje temu organowi art. 136 § 1 k.p.a.

W ocenie Sądu, ma rację Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika podnosząc w sprzeciwie, że materiał dowodowy w niniejszej sprawie jest zupełny, kompletny i wystarczający do merytorycznego rozpoznania sprawy, a zatem nie istnieją żadne przeszkody do wykonania merytorycznej kompetencji orzeczniczej przez Organ odwoławczy. W niniejszej sprawie nie było zatem podstaw do zastosowania kompetencji kasacyjnych przez SKO (art. 138 § 2 k.p.a.) w postaci nieustalenia stanu faktycznego sprawy oraz niezebrania i nierozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Organ odwoławczy mógł samodzielnie ocenić spełnienie przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, czego niestety nie uczynił. Wydanie w niniejszej sprawie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. spowodowało nieuzasadnione przedłużenie prowadzonego postępowania. Ponadto, jeżeli Kolegium mimo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznało, że należy go jeszcze uzupełnić, samo mogło podjąć czynności w oparciu o art. 136 k.p.a. Z kolei uzupełnienie materiału dowodowego o oświadczenie osoby wymagającej opieki, złożone na okoliczność potwierdzenia sprawowania przez A. Ż. opieki oraz wyjaśnienia, czy w wieku 21 lat pozostawał w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, złożonych według wymagań Organu odwoławczego, niewątpliwie nie stanowi zakresu materiału dowodowego, który nie podlegałby uzupełnieniu w trybie art. 136 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy w zaskarżonej sprzeciwem decyzji nie podjął nawet próby wykazania, że uzyskanie żądanego dokumentu nie mogło zostać dokonane w toku uzupełniającego postępowania dowodowego przeprowadzonego przez Organ odwoławczy lub zlecone Organowi I instancji.

Kolegium ponownie rozpoznając odwołanie powinno uwzględnić dokonaną przez Sąd ocenę prawną swych działań, zważając jednocześnie, że wydanie decyzji o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest dopuszczalne w wyjątkowych przypadkach i stanowi wyraźny wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez Organ odwoławczy.

Wniesiony sprzeciw z przyczyn wyżej wskazanych okazał się zasadny, co skutkowało jego uwzględnieniem w całości na podstawie art. 64e oraz art. 151a § 1 P.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 64b § 1 w zw. z art. 200 P.p.s.a., na które złożyło się wyłącznie wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).