Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 258/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2012-06-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 227, art. 167 ust. 1 pkt 10
journal: Dz.U. 2009 nr 168 poz 1323
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej.
Teza: Jeżeli funkcjonariuszowi celnemu (funkcjonariuszowi publicznemu) przedstawiono zarzut popełnienia przewinienia przeciwko działalności instytucji publicznej (np. przeciwko Służbie Celnej), której jest funkcjonariuszem, to waga i rodzaj zarzucanego czynu dają podstawy do powzięcia wątpliwości co do dochowania wymogu nieposzlakowanej opinii i, w konsekwencji, mogą uzasadniać wybór najbardziej surowego środka z katalogu kar dyscyplinarnych. Dobro Służby Celnej wymaga, aby w gronie funkcjonariuszy celnych znajdowały się osoby o nieposzlakowanej opinii.

TEZY

Jeżeli funkcjonariuszowi celnemu (funkcjonariuszowi publicznemu) przedstawiono zarzut popełnienia przewinienia przeciwko działalności instytucji publicznej (np. przeciwko Służbie Celnej), której jest funkcjonariuszem, to waga i rodzaj zarzucanego czynu dają podstawy do powzięcia wątpliwości co do dochowania wymogu nieposzlakowanej opinii i, w konsekwencji, mogą uzasadniać wybór najbardziej surowego środka z katalogu kar dyscyplinarnych. Dobro Służby Celnej wymaga, aby w gronie funkcjonariuszy celnych znajdowały się osoby o nieposzlakowanej opinii.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby oddala skargę


UZASADNIENIE

II SA/Bk 258/12

UZASADNIENIE

Orzeczeniem dyscyplinarnym z [...].02.2012 r. znak [...] Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z [...].05.2010 r. znak [...] o wymierzeniu młodszemu aspirantowi celnemu R. R. – inspektorowi celnemu – kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco.

Postanowieniem z [...].10.2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Ł. wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko R. R. o naruszenie obowiązków służbowych polegające na utworzeniu w dniu 20.02.2009 r. o godz. 12.47 w folderze o nazwie "r." dokumentu w formacie Microsoft Word o nazwie "o.-k.", który dotyczy wydanej w Referacie Przeznaczeń Celnych i Elementów Kalkulacyjnych Urzędu Celnego w Ł. decyzji nr [...] z [...].11.2008 r., kwestionującej wartość celną i ustalającej należności celne i podatkowe od towaru objętego zgłoszeniem celnym [...]. Organ wskazał, że treść tego dokumentu pokrywa się z treścią odwołania złożonego w dniu 17.11.2008 r. przez stronę postępowania, rozpoznanego [...].01.2009 r. przez Dyrektora Izby Celnej w B. decyzją utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Stwierdzono też, że treść wskazanego dokumentu o nazwie "o.-k." pokrywa się z treścią złożonej w dniu 22.02.2009 r. przez stronę postępowania skargi do WSA w Białymstoku, kwestionującej decyzję Dyrektora Izby Celnej w B., w wyniku której sąd w sprawie I SA/Bk 123/09 uchylił zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że opisane zachowanie funkcjonariusza celnego stanowi naruszenie obowiązków określonych w art. 122 pkt 5 i art. 125 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej z 27.08.2009 r. (odpowiednio art. 32 ust 1 pkt 5, art. 37 ust. 2 ustawy z 24.07.1999 r. o Służbie Celnej), w związku z art. 227 ustawy z 27.08.2009 r. o Służbie Celnej oraz w punkcie 34 podrozdział 4.2.1 (Zadania - stanowisko merytoryczne) rozdziału 4 (Zakresy zadań poszczególnych stanowisk) Regulaminu Organizacyjnego Referatu Przeznaczeń Celnych, Elementów Kalkulacyjnych i Spraw Karnych Skarbowych - wydanie nr 3 z 21.05.2008 r. obowiązującego do 02.03.2009 r. na podstawie § 3 ust, 1, 2, 3 decyzji nr [...] Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z [...].01.2009 r. w sprawie nadania regulaminu organizacyjnego Urzędowi Celnemu w Ł. Karę dyscyplinarną wymierzono na podstawie art. 167 ust. 1 pkt 10 ustawy z 27.08.2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2009 r. nr 168 poz. 1323).

Organ dyscyplinarny I instancji wydał powyższe orzeczenie po ustaleniu, że funkcjonariusz utworzył wskazany wyżej plik tekstowy na przestrzeni dyskowej serwera Urzędu Celnego w Ł. pod adresem [...] o godzinie i dacie wskazanych w opisie przewinienia dyscyplinarnego. Ostatnia jego modyfikacja miała miejsce tego samego dnia o godzinie 12:47:31. Dokument został wydrukowany przez osobę posługującą się loginem "r." w dniu 20.02.2009 r. o godzinie 11.50.39. Kopertę, w której przesłana została skarga do sądu, zaadresował własnoręcznie obwiniony. Na podstawie zeznań świadków: funkcjonariuszy celnych z referatu Przeznaczeń Celnych i Elementów Kalkulacyjnych Urzędu Celnego w Ł. pełniących służbę 20.02.2009 r., funkcjonariuszy pełniących służbę w sekcji informatyki oraz Naczelnika Urzędu Celnego ustalono, że Kierownik Referatu z tytułu sprawowania nadzoru służbowego miał prawo dostępu do zawartości folderów funkcjonariuszy pełniących w nim służbę, natomiast ingerencja w ich treść – przy zgodzie funkcjonariuszy lub na ich wniosek – miała charakter czysto techniczny, wynikający z organizacji pracy. W trakcie postępowania przeprowadzono również dowody z logu z serwera Urzędu Celnego oraz ekspertyzy grafologicznej. Włączono do akt opinię służbową z 26.10.2009 r. oraz opinię Przewodniczącego Związku Zawodowego Pracowników Administracji Celnej Województwa P. W oparciu o powyższe wykluczono udział osób trzecich przy utworzeniu spornego dokumentu oraz wykluczono wpływ relacji między funkcjonariuszem a jego przełożonym na powstanie dokumentu. Organ stwierdził, że funkcjonariusz po uzyskaniu informacji o ujawnieniu pliku nie podjął żadnych działań mających na celu wyjaśnienie okoliczności jego powstania, powiadomienia przełożonych lub kontroli możliwości skorzystania z jego loginu i hasła przez osoby trzecie. Zdaniem organu również chronologiczny układ zdarzeń przemawia za udziałem funkcjonariusza w utworzeniu spornego dokumentu: data utworzenia pliku "o.-k.", jego ostatniej modyfikacji oraz jego wydruku - piątek 20.02.2009 r.; data na "odwołaniu" do sądu - niedziela 22.02.2009 r.; data nadania na poczcie według stempla na kopercie - poniedziałek 23.02.2009 r.; zaadresowanie koperty w piątek 20.02.2009 r. lub poniedziałek 23.02.2009 r.; data wpływu do Izby Celnej w B. skargi do sądu zatytułowanej "odwołanie" - wtorek 24.02.2009 r. Nie dano wiary wyjaśnieniom obwinionego uznając je za linię obrony. W konsekwencji uznano, że obwiniony udzielił przed sądem pomocy prawnej stronie postępowania i uczynił to w czasie pełnienia służby, wykorzystując do tego celu przydzielone mu stanowisko, czym naruszył obowiązek określony w art. 122 pkt 5 ustawy z 2009 r. o Służbie Celnej. Odnośnie wymiaru kary wskazano, że czyn obwinionego jest nie tylko wykroczeniem w stosunku do nałożonych na niego obowiązków, ale także łamie fundamentalne zasady etyki zawodowej, relacji między funkcjonariuszami, jak również relacji z pracodawcą. Ranga przewinienia wyklucza pozostawienie takiej praktyki jako bezkarnej i powoduje konieczność działań o charakterze prewencyjnym. Wskazano, że wymiar kary uwzględnia zachowanie funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia, po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Zdaniem organu dyscyplinarnego pozytywną opinię o funkcjonariuszu przedłożoną przez Przewodniczącego Związków Zawodowych znosi postawa funkcjonariusza w trakcie postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego. Nie odbierał on korespondencji, podejmował próby przerzucenia odpowiedzialności na osoby sprawujące nadzór służbowy lub mające dostęp do jego folderu ze względu na administrowanie siecią informatyczną, jak też na bliżej nieokreślone osoby, które weszły w posiadanie jego loginu i hasła. Na negatywną ocenę czynu wpływa fakt, że funkcjonariusz pełnił funkcję kierownika referatu, zarządził jego regulamin organizacyjny, który w świetle ustaleń postępowania dyscyplinarnego - naruszył, jak również pełnił funkcję rzecznika dyscyplinarnego w Urzędzie Celnym w Ł.

Odwołanie od powyższego orzeczenia wniósł R. R. zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 32 ust. 1 pkt 5 i art. 37 ust. 2 ustawy z 1999 r. o Służbie Celnej poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, obrazę przepisów postępowania - art. 67 ust. 4 tej ustawy, brak dowodów potwierdzających dokonanie zarzucanego czynu, odrzucenie bez wskazania podstawy prawnej oraz uzasadnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka W. K., brak obligatoryjnych elementów uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego, błędną datę wydania orzeczenia dyscyplinarnego. Podczas wysłuchania w dniu 27.09.2010 r. przed Dyrektorem Izby Celnej podniósł zarzut niezrozumiałego i nieprecyzyjnego sformułowania zarzutu, w którym pominięto miejsce oraz okoliczności powstania dokumentu "o.-k.", a także zarzut rażącej niewspółmierności kary.

Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z [...].10. 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne stwierdzając, że ustalenia organu I instancji są prawidłowe, wyprowadzone wnioski wynikają z właściwie zebranego i ocenionego materiału dowodowego, natomiast zastosowana kara jest adekwatna do popełnionego czynu. Zdaniem organu przepis art. 37 ust. 2 ustawy z 1999 r. o Służbie Celnej ma na celu zakazanie funkcjonariuszom celnym wykonywania zajęć, które pozostawałyby w sprzeczności z ich obowiązkami albo mogłyby wywołać podejrzenie o stronniczość lub interesowność, niezależnie od tego, czy są to zajęcia zarobkowe, czy nie. Został on w sprawie zastosowany prawidłowo, podobnie jak art. 67 ust. 4 tej ustawy. Wskazano, że postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte [...].09.2009 r., w czasie kiedy obwiniony przebywał na zwolnieniu lekarskim, a postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego oraz zawiadomienie o terminie złożenia wyjaśnień wysłano na adres zameldowania strony: ul. S. [...] Ł., figurujący w przedkładanych przez stronę zwolnieniach lekarskich. Nadto obwiniony był na bieżąco informowany o przebiegu czynności procesowych. Brak możliwości udziału w czynnościach postępowania wyjaśniającego, spowodowany trudnościami ustalenia adresu, pod który należy kierować korespondencję do obwinionego, konwalidowany został w trakcie postępowania dyscyplinarnego, gdzie mógł on składać wszelkie wyjaśnienia i wnioski dowodowe dopuszczone przepisami prawa. Zdaniem organu za nieuzasadniony należy uznać zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka W. K., który to wniosek nie wskazywał, jakich okoliczności przesłuchanie ma dotyczyć. Istotne dla postępowania fakty zostały ustalone na podstawie innych dowodów, a wskazany wniosek niewątpliwie zmierzał do przedłużenia postępowania. Organ wskazał, że obwinionemu zarzuca się udział w procesie przygotowania i wysłania skargi do sądu, w tym przygotowanie jej istotnych tez, które znajdowały się w pliku "o.-k.", a nie autorstwo odwołania. Zdaniem organu nieuzasadniony jest również zarzut braku obligatoryjnych elementów uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego, którego treść reguluje art. 178 ust. 3 ustawy 2009 r. o Służbie Celnej oraz zarzut błędnej daty wydania orzeczenia dyscyplinarnego. Zostało ono wydane przez Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. [...].05.2009 r. po wysłuchaniu obwinionego i ogłoszone ustnie, zaś [...].05.2009 r. powyższe orzeczenie zostało sporządzone w formie pisemnej i doręczone obwinionemu oraz jego obrońcy i rzecznikowi dyscyplinarnego. Zdaniem organu nie ma również wątpliwości co do treści naruszeń zarzucanych funkcjonariuszowi tj. tego, że dotyczy on działania w miejscu pełnienia służby, w trakcie potwierdzonej dowodami jego obecności na służbie, na służbowym sprzęcie, przydzielonym i udostępnionym obwinionemu do użytkowania w miejscu pełnienia służby. W kwestii zarzutu rażącej niewspółmierności kary organ wskazał, że kara jest adekwatna do zarzucanego czynu. Działanie noszące cechy pomocy prawnej, skierowane przeciwko organowi celnemu, w którego jednostce organizacyjnej zatrudniony jest obwiniony, ocenione być musi zdecydowanie negatywnie. Stoi ono w rażącej sprzeczności z rolą, jaką winien pełnić funkcjonariusz celny. Stanowi też złamanie zasad etyki zawodowej, jak też naruszenie zasad w relacjach z klientami.

W wyniku skargi złożonej przez R. R. tutejszy sąd wyrokiem z 11.01.2011 r. w sprawie II SA/Bk 746/10 uchylił zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne podzielając w części zarzuty podniesione w skardze oraz stwierdzając z urzędu inne naruszenia. W ocenie sądu nie rozważono czy w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy o Służbie Celnej z 1999 r., w oparciu o które wszczęto postępowania dyscyplinarne, czy ustawy o Służbie Celnej z 2009 r., mimo że w art. 227 tej ostatniej nakazano stosowanie przepisów względniejszych dla sprawcy w przypadku postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie. Zdaniem sądu nie rozważono, która z regulacji jest względniejsza w świetle wszystkich okoliczności popełnienia zarzucanego przewinienia, wśród których wskazał jako najistotniejszą – przedawnienie ścigania. Następuje ono w nowej ustawie po upływie 3 miesięcy, a w poprzedniej następowało po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez organ dyscyplinarny wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych. Sąd ocenił, że co prawda wszczęcie postępowania dyscyplinarnego nastąpiło w terminie sześciomiesięcznym, ale nie sprawdzono, czy nastąpiło w terminie trzymiesięcznym z art. 175 ustawy z 2009 r. Sąd wskazał, że przy ocenie kwestii dopuszczalności prowadzenia postępowania dyscyplinarnego należy wziąć pod uwagę całokształt regulacji zawartej w obu ustawach.

Zdaniem sądu skarżący nie został skutecznie poinformowany o toczącym się postępowaniu wyjaśniającym – korespondencję wysyłano na dwa różne adresy, pod którymi albo była odbierana, albo wracała do organu z adnotacją o nieodebraniu w terminie. Skład orzekający ocenił, że nie miało to jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem przedmiotowe uchybienie zostało konwalidowane na etapie postępowania dyscyplinarnego, o którego wszczęciu i przebiegu był informowany i w którym brał czynny udział. Również zdaniem sądu organ dyscyplinarny dołożył należytej staranności, aby skutecznie doręczyć obwinionemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego, a brak tego doręczenia to skutek zachowania samego zainteresowanego, który przebywał na zwolnieniu lekarskim, podał różne adresy (ul. S. [...] w Ł., ul. K. [...] w Ł. i ul. B. [...] w Ł.), zmieniał je w trakcie służby i również odbierał korespondencję lub jej nie odbierał pod tymi różnymi adresami.

Sąd zgodził się natomiast z zarzutem ograniczenia prawa obwinionego do obrony przed organem II instancji, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Polegało ono na pozbawieniu go pomocy obrońcy w postępowaniu odwoławczym, w którym uzupełniony został materiał dowodowy.

Za zasadny sąd uznał również zarzut nieprzeprowadzenia w postępowaniu dyscyplinarnym, pomimo kilkukrotnego wniosku obwinionego, dowodu z przesłuchania świadka W. K., które to uchybienie również mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji oddalił ten wniosek na podstawie art. 170 § 1 pkt 2 i 5 kpk, a organ II instancji na podstawie art. 170 § 1 pkt 2 kpk, jednak zachodzi sprzeczność pomiędzy treścią postanowienia oddalającego a wskazaną w nim podstawą prawną. Organ stwierdza, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bo nie określa okoliczności, które miałyby być udowodnione, a jednocześnie oddala go na podstawie przepisu z którego wynika, że wniosek dowodowy oddala się, jeżeli okoliczność, która ma być udowodniona zgłoszonym wnioskiem, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy albo jest już udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy. W ocenie Sądu zgłoszony wniosek jest realizacją przyjętej przez obwinionego linii obrony, dlatego też dowód z przesłuchania wnioskowanego świadka powinien być przeprowadzony. Tym bardziej, że zarówno organ I instancji jak i organ II instancji uzupełniały postępowanie dowodowe o przesłuchanie świadków. W przeważającej mierze byli to świadkowie przesłuchiwani przez organy z urzędu.

Sąd stwierdził, że w zakresie koniecznej treści orzeczeń dyscyplinarnych nie znajduje zastosowania k.p.k., a kontrolowane rozstrzygnięcia zawierają niezbędne elementy. Również za bezpodstawny uznano zarzut niezrozumiałego i nieprecyzyjnego sformułowania zarzutu. Zdaniem sądu z jego treści wynika wyraźnie w jaki sposób obwiniony naruszył obowiązki służbowe.

Formułując zalecenia dla ponownie prowadzonego postępowania sąd wskazał, że organ powinien rozważyć cechę względności ustawy przede wszystkim z punktu widzenia kwestii przedawnienia ścigania, umożliwić stronie prawo do obrony na etapie postępowania przed organem II instancji, a także dopuścić dowód z zeznań wnioskowanego świadka. Konwalidacja powyższych uchybień może nie wymagać, jak stwierdził sąd, przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części i jest dopuszczalna na etapie postępowania odwoławczego.

W ponownie prowadzonym postępowaniu wyznaczono obwinionemu obrońcę w osobie młodszego aspiranta celnego A. D., dopuszczono zawnioskowany przez obwinionego dowód z przesłuchania świadka W. K., z postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowego w Ł. o odmowie wszczęcia śledztwa przeciwko obwinionemu z uwagi na brak znamion czynu zabronionego, z przesłuchania świadka R. R. – administratora systemu INFO – EXPERT w Izbie Celnej w B. – na okoliczność możliwości dokonywania z wymienionego wyżej systemu wydruków wyceny pojazdów pod innym nazwiskiem niż drukujący. W trakcie postępowania obwiniony złożył do akt zdjęcia stanowisk pracy w Izbie Celnej na okoliczność wykazania stałej praktyki pozostawiania indywidualnych, zalogowanych komputerów także w czasie nieobecności na stanowisku pracy, co umożliwia ich użycie przez osobę nieuprawnioną do użytkowania danego urządzenia. Kilkakrotnie zapoznawano obwinionego i jego obrońcę z aktami sprawy (w dniach 05.10.2011 r., 27.10.2011 r., 02.12.2011 r.), w trakcie których to czynności obwiniony zgłaszał szereg wniosków dowodowych, w większości oddalonych przez organ: postanowienie z [...].11.2011 r. oddalające wniosek o ponowne przesłuchanie W. K. na okoliczność sposobu i okresu sporządzania skargi, przesłuchanie B. G. na okoliczność sposobu przeprowadzenia przez nią kontroli ujawniającej sporny plik, przesłuchanie R. G. na okoliczność prowadzenia przez niego sprawy, w której złożono odwołanie i skargę o treści podobnej jak treść ujawnionego pliku.; postanowienie z [...].12.2011 r. oddalające wniosek o wyjaśnienie, na którym komputerze utworzono plik, gdzie znajdował się wówczas obwiniony i inne osoby mające dostęp do jego folderu, ustalenie osób mających dostęp do tego folderu, ustalenie co zostało z niego wydrukowane. Zdaniem organu brak było podstaw do przeprowadzenia powyższych dowodów, bowiem wymienione osoby były już przesłuchane w trakcie postępowania, a wnioski zmierzają do wykazania okoliczności, które są już udowodnione lub nie mają znaczenia w sprawie. W sprawie uzyskano również ocenę radcy prawnego Izby co do tego, która ustawa o Służbie Celnej jest względniejsza dla sprawcy.

W oparciu o tak uzupełniony materiał dowodowy orzeczeniem dyscyplinarnym z [...].02.2012 r. Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne organu I instancji z [...].05.2010 r. o wydaleniu ze służby funkcjonariusza R. R. Przede wszystkim uwzględniając treść art. 227 ustawy o Służbie Celnej z 2009 r. organ ocenił, że ustawa z 2009 r., jest względniejsza dla obwinionego, bowiem przewiduje krótszy termin przedawnienia ścigania – 3 miesiące od daty dowiedzenia się przez organ o naruszeniu obowiązków służbowych, z tym jednak, że termin ten nie biegnie w przypadku nieobecności funkcjonariusza w służbie (art. 175 ust. 1). Poprzednia ustawa z 1999 r. przewidywała, że może to nastąpić w terminie 6 miesięcy od tego momentu. Jak wskazano, powzięcie wiadomości o zarzucanym naruszeniu nastąpiło 23.04.2009 r., a postępowanie zostało wszczęte [...].10.2009 r. – po upływie 181 dni. Organ zmieścił się w terminie trzymiesięcznym liczonym z uwzględnieniem nieobecności obwinionego na służbie, która trwała 137 dni, bowiem wszczął postępowanie po upływie zaledwie 44 dni. Dokonując oceny dowodów organ stwierdził, że jako niewiarygodne należy uznać zeznania świadka W. K., który w sposób logiczny nie potrafił wyjaśnić, dlaczego nie był w stanie samodzielnie zaadresować koperty ze skargą w sytuacji, gdy jednoznaczne dane w tym przedmiocie zawierała treść skargi. Również z zeznań funkcjonariusza zajmującego się w Izbie Celnej systemem informatycznym wynika, zdaniem organu, że nie znajduje potwierdzenia teza obwinionego, iż możliwe jest dokonywanie operacji informatycznych przy użyciu cudzego loginu. Organ włączył też do akt fotografie stanowisk pracy w Izbie Celnej przedłożone przez stronę, jednak stwierdził ich nieprzydatność w sprawie, podobnie jak zgłoszonych przez obwinionego w uzupełniającym postępowaniu wyjaśniającym wniosków dowodowych – których większość oddalono. Zdaniem dyscyplinarnego organu odwoławczego z całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w dniu 20.02.2009 r. o godz. 11.14.47 w folderze "r." został utworzony plik o nazwie "o. – k.", który o godzinie 11:50:59 został wydrukowany z terminala komputerowego z powyższego loginu. Treść pliku jest zbieżna z treścią skargi do WSA, wniesionej przez W. K. W ocenie organu fakt wydrukowania pliku z loginu obwinionego po 40 minutach od jego utworzenia oraz fakt własnoręcznego zaadresowania przez niego koperty, w której skargę wysłano – świadczą o osobistym udziale strony w procesie przygotowania skargi. Linia obrony obwinionego, w której przerzuca on odpowiedzialność za to naruszenie na współpracowników nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie dyscyplinarne złożył do sądu administracyjnego R. R. zarzucając przede wszystkim obrazę przepisów prawa materialnego tj.

- art. 68 ust. 1 ustawy z 24.07.1999 r. o Służbie Celnej w zw. z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 29.08.2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobów wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych – poprzez wszczęcie postępowania dyscyplinarnego po upływie terminu zawitego 6 miesięcy od dnia powzięcia przez organ wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych. Zdaniem skarżącego wszczęcie postępowania następuje z dniem doręczenia obwinionemu postanowienia w tym przedmiocie, a to nastąpiło po upływie 181 dni od ujawnienia naruszenia, bo w dniu 20.11.2009 r.;

- art. 68 ust. 1 i art. 79 ustawy z 1999 r. o Służbie Celnej w zw. z art. 6 k.p.k. i art. 187 ustawy o Służbie Celnej z 2009 r. poprzez wydanie orzeczenia dyscyplinarnego po upływie terminu przedawnienia karalności tj. po dwóch latach od popełnienia czynu, który to termin upłynął w postępowaniu międzyinstancyjnym. Zdaniem skarżącego organ powinien w takiej sytuacji umorzyć postępowanie;

- art. 452 k.p.k. w zw. z art. 79 ustawy o Służbie Celnej z 2009 r. poprzez przeprowadzenie istotnych dowodów dopiero w postępowaniu odwoławczym. W ocenie skarżącego sąd w uzasadnieniu wyroku II SA/Bk 746/10 pozostawił organowi II instancji ocenę co do dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadka W. K. na etapie odwoławczym, ewentualnie uchylenie sprawy do ponownego rozpoznania w I instancji, co powinno było nastąpić;

- art. 2 § 2, art. 4, art. 410, art. 424 § 1 k.p.k. w związku z art. 79 ustawy o Służbie Celnej z 1999 r. (odpowiednio art. 187 nowej ustawy) poprzez niezebranie wystarczającego materiału dowodowego do przypisania obwinionemu sprawstwa zarzucanego naruszenia. Wskazał, że ustalenie o utworzeniu przez niego spornego pliku jest teoretyczne i nie zostało wykazane, bowiem przesłuchani w sprawie informatycy zeznali, że nie byliby w stanie zidentyfikować autora konkretnego pliku, do którego dostęp w ramach tego samego systemu informatycznego mogą mieć różne osoby. Nadto w sprawie ustalono, że jest możliwa praca przez osobę trzecią na haśle innej osoby, co w sposób istotny podważa ustalenia organu, że autorem spornego pliku mógł być niewątpliwie obwiniony. Jego zdaniem nie wyjaśniono również podstawowej w sprawie okoliczności tj. daty powstania skargi oraz nie oceniono w sposób właściwy trwającego konfliktu między nim a kierownikiem Referatu. Wskazał, że standard uprzejmości wobec klienta nie zabraniał mu udzielenia pomocy w zaadresowaniu koperty, a podobnej pomocy udzielają pracownicy mający kontakt z klientami. Zdaniem skarżącego organ niewłaściwie i tendencyjnie ocenił również zeznania świadka W. K. interpretując je na niekorzyść obwinionego;

- art. 62 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej z 1999 r., art. 166 ustawy o Służbie Celnej z 2009 r. w zw. z § 5 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia z 29.08.2003 r. w sprawie trybu prowadzenia postępowania dyscyplinarnego ... poprzez nieustalenie okoliczności naruszenia obowiązków służbowych oraz miejsca tego naruszenia. Jego zdaniem ustalenia zaprezentowane przez organ nie posiadają oparcia w materiale dowodowym, ale oparte są na prawdopodobieństwie, a nie pewności;

- art. 170 § 1 w zw. z art. 6, 4 k.p.k. i art. 187 ustawy o Służbie Celnej z 2009 r. poprzez bezpodstawną odmowę przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków W. K., B. G., R. G., mimo ujawnienia się po ich pierwszym przesłuchaniu nowych okoliczności uzasadniających sięgnięcie po raz kolejny do tych źródeł dowodowych;

- art. 178 ust. 3 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej z 2009 r., art. 424 k.p.k. w zw. z art. 187 ustawy o Służbie Celnej z 2009 r. poprzez brak obligatoryjnych elementów orzeczenia dyscyplinarnego. Zdaniem skarżącego uzasadnienia nie zawierają wskazania, które fakty uznano za udowodnione, którym dowodom odmówiono wiarygodności oraz nie zawierają oceny dowodów z przesłuchań informatyków P. C., P. K.;

Skarżący zarzucił również rażącą niewspółmierność kary oraz nierozważenie, czy wymierzona kara jest współmierna do charakteru przewinienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia i uznając zarzuty skargi za bezpodstawne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Zauważyć należy, że w przedmiotowej sprawie sąd administracyjny orzekł po raz pierwszy wyrokiem z 11.01.2011 r. w sprawie II SA/Bk 746/10, którym uchylił orzeczenie organu dyscyplinarnego drugiej instancji z [...].10.2010 r. utrzymujące w mocy orzeczenie pierwszoinstancyjne z [...].05.2010 r. nr [...].

Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Zatem zawartą we wskazanym wyżej wyroku oceną prawną i zaleceniami co do zakresu rozpoznania odwołania R. R. od orzeczenia dyscyplinarnego pierwszoinstancyjnego związany był zarówno Dyrektor Izby Celnej w B., jak i obecnie orzekający skład sądu. Ustawodawca nie przewiduje bowiem możliwości zwolnienia organu administracji publicznej z obowiązku uwzględnienia w toku ponownego rozpoznania sprawy oceny prawnej, a także wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w uzasadnieniu wyroku (vide wyrok NSA z 17.01.2012 r., I OSK 178/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (vide wyrok NSA z 10.01.2012 r., II FSK 1328/10, CBOSA).

Analiza postępowania odwoławczego przeprowadzonego po kasatoryjnym wyroku sądu w sprawie II SA/Bk 746/10 oraz analiza orzeczenia dyscyplinarnego z [...].02.2012 r. pozwalają na wyprowadzenie wniosku co do wykonania przez organ odwoławczy dyspozycji art. 153 p.p.s.a.

Sąd administracyjny w powołanym wyżej wyroku nie podzielił zarzutów skargi R. R. od decyzji z [...].10.2010 r. odnoszących się do niepoinformowania go skutecznie o toczącym się postępowaniu wyjaśniającym uznając, że stwierdzone naruszenia nie miały wpływu na wynik sprawy, bowiem zostały konwalidowane na etapie postępowanie dyscyplinarnego. Nie podzielił zarzutu dotyczącego braku koniecznych elementów orzeczenia dyscyplinarnego uznając, że "w sposób wyczerpujący uzasadniono zarówno podstawy prawne i faktyczne podjętych rozstrzygnięć". Jako bezzasadny uznał też zarzut niezrozumiałego i nieprecyzyjnego sformułowania zarzutu.

Natomiast za uzasadnione przyjął zarzuty dotyczące braku rozważań w kwestii przedawnienia ścigania, ograniczenia skarżącemu prawa do obrony na etapie postępowania przed organem II instancji oraz nieprzesłuchania świadka W. K., które to uchybienia mogły mieć - zdaniem sądu - wpływ na wynik sprawy. Z urzędu sąd podniósł kwestię zmiany prawa w trakcie przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego, co rodziło konieczność analizy (wobec wszczęcia postępowania dyscyplinarnego postanowieniem z [...].10.2009 r.) - przepisy której ustawy będą miały w sprawie zastosowanie: z 24.07.1999 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.) – zwanej dalej "starą" ustawą, czy z 27.08.2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.) – zwanej dalej "nową" ustawą, która weszła w życie 31.10.2009 r. Sąd wskazał na przepis art. 227 ostatnio wymienionej ustawy podnosząc, że wprowadza on regułę lex mitior retro agit. To powoduje, że organy dyscyplinarne powinny w pierwszej kolejności przesądzić, która z regulacji prawnych jest względniejsza dla skarżącego w świetle wszystkich okoliczności popełnienia zarzucanego przewinienia. Sąd zwrócił uwagę na różne uregulowanie kwestii przedawnienia w obydwu ustawach, czego organy dyscyplinarne nie dostrzegły i nie objęły analizą przy rozpoznawaniu sprawy przed wyrokiem sądu. Jak zaznaczył, konwalidacja stwierdzonych przez niego uchybień może nie wymagać przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wówczas może nastąpić na etapie postępowania odwoławczego.

Prowadząc ponownie postępowanie odwoławcze (na skutek opisanego wyroku) Dyrektor Izby Celnej zrealizował wszystkie wytyczne sądu ze sprawy II SA/Bk 746/10.

W pierwszej kolejności porównał ustawowe regulacje prawne uznając za względniejszą dla skarżącego ustawę z 27.08.2009 r., przy czym wnioski w tym zakresie sformułował uwzględniając kształt instytucji przedawnienia różnie unormowanej w ustawach "starej" i "nowej". Ocena w przedmiocie względniejszego charakteru ustawy "nowej" podlega aprobacie sądu w składzie obecnie orzekającym. Zauważyć należy, że ustawa względniejsza to taka, która stwarza możliwość korzystniejszego dla interesów sprawcy osądu, skutkując przyjęciem mniej surowych reguł odpowiedzialności lub zastosowaniem mniej dotkliwych sankcji. Przy ocenie "względności ustawy" należy brać pod uwagę wszystkie instytucje porównywanych regulacji, które mogłyby mieć zastosowanie do danego sprawcy, tj. nie tylko samo zagrożenie karą, ale też przedawnienie, instytucje probacyjne, dyrektywy wymiaru kary, powrotność do przestępstwa, zatarcie skazania, nadzwyczajne złagodzenie kary. Ocena ta powinna być dokonywana in concreto, a nie in abstracto (vide P. Kozłowska – Kalisz (w:) M. Mozgawa (red.), M. Budyn – Kulik, P. Kozłowska – Kalisz, M. Kulik "Kodeks karny. Praktyczny komentarz", Oficyna 2010, teza 8 do art. 4 k.k.).

Odnośnie przedawnienia to nie wystąpiło ono ani przy zastosowaniu "starej" ustawy (przewidującej termin 6-miesięczny), ani ustawy "nowej" (przewidującej termin 3-miesieczny). Termin z art. 68 ust. 1 ustawy z 1999 r. został zachowany, bowiem przełożony skarżącego dowiedział się o przewinieniu 23.04.2009 r., postępowanie winno być wszczęte w okresie do 6 miesięcy od tej daty, a zatem termin wszczęcia mijał 24.10.2009 r. (zgodnie z zasadami liczenia terminów wynikającymi z art. 123 § 2 k.p.k.). Postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wydano 21.10.2009 r. Jeśli chodzi o termin z art. 175 ustawy z 2009 r., to – jak szczegółowo opisał to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy – został on zachowany z uwagi na jego przedłużenie na skutek usprawiedliwionej nieobecności skarżącego na służbie. Zgodnie z § 4 wskazanego przepisu terminy przedawnienia nie biegną w przypadku nieobecności funkcjonariusza na służbie.

Nie ma racji skarżący dowodząc, że termin wszczęcia postępowania dyscyplinarnego liczy się od daty doręczenia obwinionemu postanowienia w tym przedmiocie. Kwestia ta nie była uregulowana w "starej" ustawie, natomiast z uwagi na odesłanie do przepisów k.p.k. należało przyjąć, że była to data wydania (a nie doręczenia) postanowienia o wszczęciu, bowiem w procedurze karnej postanowień o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia nie doręczenia się podejrzanemu. Jeśli chodzi o "nową" ustawę, to w jej art. 174 ust. 2 zdanie pierwsze wprost postanowiono, że postępowanie dyscyplinarne wszczyna się z dniem wydania postanowienia o jego wszczęciu. Prawidłowe były zatem ustalenia organów co do momentu wszczęcia kontrolowanego w sprawie niniejszej postępowania dyscyplinarnego jako chwili wydania postanowienia w tym przedmiocie.

Nie znajduje też uzasadnienia prawnego przekonanie skarżącego co do przedawnienia z uwagi na upływ 2 lat od popełnienia czynu. Termin ten odnosi się do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, a nie do możliwości orzekania w sprawie przewinienia dyscyplinarnego.

Niezależnie od regulacji dotyczącej przedawnienia za prawidłowością oceny regulacji z 27.08.2009 r. jako względniejszej dla sprawcy przemawiają przykładowo: szerszy katalog kar dyscyplinarnych, wprowadzenie w art. 168 ust. 1 możliwości odstąpienia od wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w przypadku przewinienia mniejszej wagi, czy przepisy dotyczące zatarcia skazania. Dlatego sąd podzielił stanowisko przyjęte w zaskarżonej decyzji odnoszące się do stosowania w przedmiotowej sprawie ustawy z 27.08.2009 r. jako względniejszej dla skarżącego.

Również pozostałe zalecenia zawarte w wyroku z 11.01.2011 r. w sprawie II SA/Bk 746/10 zostały wykonane. W szczególności zapewniono skarżącemu prawo do obrony w postępowaniu odwoławczym wyznaczając obrońcę w osobie funkcjonariusza celnego, który był powiadomiony i uczestniczył w czynnościach procesowych organu, jak też – zgodnie z zaleceniem sądu – przesłuchano w dniu 05.09.2011 r. świadka W. K. Ostatecznie uzupełniono postępowanie wyjaśniające gromadząc pełny materiał dowodowy, w tym przesłuchano zawnioskowanego przez obwinionego świadka – administratora systemu INFO – EXPERT i dopuszczono dowód z fotografii złożonych przez R. R.

Zarzut skargi odnoszący się do odmowy przesłuchania po raz wtóry świadków: W. K., B. G. i R. G. pozostaje nieuprawniony w sytuacji wcześniejszego złożenia przez nich zeznań (w tym B. G. dwukrotnie) i odpowiedzi na wszystkie zadane świadkom pytania. Przyczyny odmowy ponownego przeprowadzenia tego samego dowodu zostały wyczerpująco podane w uzasadnieniu postanowienia o oddaleniu wniosku dowodowego.

Niezasadny pozostaje także zarzut przeprowadzenia części dowodów dopiero w postępowaniu odwoławczym. Taką procedurę dopuszczał wyrok sądu z 11.01.2011 r. Niezależnie od oceny sądu należy zwrócić uwagę, że w odpowiednio stosowanych w sprawach dyscyplinarnych funkcjonariuszy Służby Celnej przepisach k.p.k. dopuszczono uzupełnianie materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym, jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, a nie jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości lub w znacznej części (art. 452 k.p.a.). Taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej.

W kontekście ustaleń organów dyscyplinarnych przedstawionych i uzasadnionych w zaskarżonej decyzji i decyzji pierwszoinstancyjnej, nie sposób także podzielić zarzutu skargi naruszenia art. 166 "nowej" ustawy w związku z regulacją "starej" ustawy, poprzez "nieustalenie okoliczności naruszenia obowiązków służbowych oraz miejsca tego naruszenia" i zarzutu obrazy wskazanych w nim przepisów poprzez "niezebranie dowodów potwierdzających dokonanie zarzucanego czynu i niewyjaśnienie sprawy, a oparcie rozstrzygnięcia na bezpodstawnych założeniach, a nie na ustaleniach faktycznych".

Wbrew odczuciu skarżącego postępowanie dyscyplinarne przeprowadzone zostało (po jego uzupełnieniu po wyroku sądu z 11.01.2011 r.) wnikliwie i dogłębnie. Organy przesłuchały świadków, dopuściły dowody z dokumentów oraz przesłuchały obwinionego. Uwzględniły niezbędne dla rozpatrzenia sprawy wnioski dowodowe i wskazały w uzasadnieniu faktycznym orzeczeń dyscyplinarnych pierwszej i drugiej instancji, na jakich dowodach i dlaczego oparły się, a które uznały za niewiarygodne. Ta ostatnia kwestia odnosi się w szczególności do zeznań świadka W. K., którym organ wykazał brak logiki. Sąd tę ocenę podziela. Trudno bowiem przyjąć za wiarygodne twierdzenia świadka co do okoliczności odręcznego, osobistego zaadresowania przez skarżącego koperty, w której nadano skargę do sądu administracyjnego. Świadek, jak wynika z akt postępowania, już wcześniej był kilkakrotnie stroną postępowania przed organami celnymi z racji charakteru prowadzonej działalności gospodarczej, nie był to więc jego pierwszy kontakt z urzędem, nie był osobą niepełnosprawną, która miałaby trudności z zaadresowaniem koperty, wreszcie – na co słusznie zwrócił uwagę organ dyscyplinarny w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia – adres sądu i organu za pośrednictwem którego skargę należało przesłać widniał na skardze. Nie zachodziła więc potrzeba korzystania z pomocy skarżącego (funkcjonariusza celnego) dla dokonania czynności zaadresowania koperty.

Zarzucony brak ustalenia okoliczności naruszenia obowiązków służbowych oraz miejsca tego naruszenia jest bezpodstawny wobec treści zarzutu sformułowanego wobec skarżącego oraz uzasadnienia orzeczenia dyscyplinarnego. Zarzut co prawda w poprzedniej skardze został oceniony przez skarżącego jako niezrozumiały i nieprecyzyjny, nie mniej sąd w wyroku z 11.01.2011 r. to twierdzenie uznał za bezzasadne i oceną tą związane były, jak wyżej wyłożono z mocy art. 153 p.p.s.a., zarówno organ dyscyplinarny, jak i obecnie orzekający skład sądu. Z treści zarzutu wynika jasno jakie i w jaki sposób skarżący naruszył obowiązki służbowe. Okoliczności i miejsce naruszenia także nie nasuwają niejasności. Kwestionowane w skardze okoliczności jednoznacznie wynikają także z uzasadnienia zaskarżonej decyzji (vide s. 8 ostatni akapit i pierwszy akapit s. 9 uzasadnienia).

Odnosząc się do zarzutu braku obligatoryjnych elementów orzeczenia dyscyplinarnego (także poprzednio wskazanego w skardze od orzeczenia dyscyplinarnego z [...].10.2010 r. i nieuwzględnionego przez poprzednio orzekający skład sądu) to i obecnie sformułowany zarzut jest bezzasadny. Zaskarżona decyzja zawiera wymagane prawem elementy, w szczególności wymienione w art. 178 ust. 3 ustawy z 2009 r. i wbrew ocenie skarżącego wskazuje na jakich dowodach organ się oparł, a którym i dlaczego odmówił wiarygodności. Uzasadnienie zawiera też ustosunkowanie się do twierdzeń skarżącego złożonych w toku postępowania oraz wniosku dowodowego (przesłuchania w charakterze świadka administratora systemu INFO – EXPERT) dotyczącego wyjaśnienia kwestii loginów w systemie. To, że skarżący nie zgadza się z treścią orzeczenia, samo przez się nie dyskwalifikuje uzasadnienia rozstrzygnięcia, jeśli nie zawiera ono, jak w sprawie niniejszej, innych wadliwości.

Zarzut doręczenia orzeczenia dyscyplinarnego po upływie 14 dni od jego wydania obala data jego doręczenia: 13.02.2012 r. znajdująca się na zwrotnym potwierdzeniu jego odbioru. Przesyłkę odebrała matka. Już jedynie informacyjnie można podać, że nawet przy przekroczeniu terminu dla doręczenia orzeczenia, takie uchybienie nie miałoby wpływu na wynik sprawy, zatem nie mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi (art. 145 § 1 pkt 1 "c" p.p.s.a.).

Sąd nie podzielił także zarzutu niewspółmierności kary, mimo że wymierzono skarżącemu karę najbardziej surową.

Wymiar kary obejmuje sferę uznaniową organu. Zaś uznanie administracyjne oznacza przypisanie organowi administracji publicznej przepisami prawa materialnego pewnego luzu decyzyjnego, polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej kwestii. Nie oznacza to dowolności, bowiem organ ma obowiązek przestrzegania zasad i przepisów postępowania procesowego, w tym dążenia do wyjaśnienia prawdy obiektywnej oraz winien kierować się obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (vide wyrok NSA z 04.08.2011 r., I OSK 327/11, CBOSA).

Zdaniem sądu granice uznania administracyjnego odnośnie wymierzonej skarżącemu kary nie zostały w sprawie niniejszej przekroczone. Organ II instancji zaakceptował wybór rodzaju kary dokonany przez organ I instancji, który tenże wybór przekonywująco i szeroko uzasadnił, a skład orzekający sądu nie znajduje podstaw do zakwestionowania tej oceny.

Zauważyć należy, że sądowa kontrola decyzji uznaniowych jest kontrolą ograniczoną, jak wskazał NSA w wyroku z 12.10.2011 r. I OSK 474/11 (CBOSA). Nie obejmuje celowości wyboru przez organ administracyjny takiego, a nie innego rozstrzygnięcia, ale ogranicza się do zbadania czy wybór ten nie nosi cech dowolności. Tej dowolności w sprawie niniejszej nie można stwierdzić, w tym nie może budzić wątpliwości podkreślenie konieczności ochrony interesu społecznego.

Jak wielokrotnie sygnalizowano w orzecznictwie – stosunku służbowe nie są stosunkami pracy, lecz mają charakter stosunków administracyjnoprawnych powstających w drodze powołania, w związku z dobrowolnym zgłoszeniem się do służby. Specyfika statusu pracowniczego funkcjonariuszy tzw. służb mundurowych była niejednokrotnie tematem rozważań Trybunału Konstytucyjnego (por. m.in. wyrok z 27.01.2003 r., SK 27/02, OTK ZU nr 1/A/2003, poz. 2). Jak podkreślał Trybunał, kandydat do publicznej służby mundurowej od momentu powołania musi się poddać regułom pełnienia służby nacechowanej istnieniem specjalnych uprawnień, ale też wymagającej spełniania szczególnych cech personalnych, kwalifikacyjnych czy charakterologicznych, pełnej dyspozycyjności i zależności od władzy służbowej, a także bardziej rygorystycznym niż w przypadków stosunków pracy zasadom utraty statusu pracowniczego (vide wyroki TK z 19.10.2004 r., K 1/04, OTK – A 2004/9/93, z 13.02.2007 r., K 46/05, ORK – A 2007/2/10). Służba Celna oparta jest na szczególnym poczuciu obowiązku i uczciwości funkcjonariusza celnego (vide wyrok NSA z 21.10.2011 r., I OSK 525/11; WSA w Gliwicach z 12.07.2011 r., IV SA/GL 673/10 – CBOSA).

Jak wskazał NSA w wyroku z 18.02.2011 r., I OSK 1407/10 (CBOSA) "Status funkcjonariusza publicznego, który de facto wykonuje zadania państwa, wymaga nienagannej postawy i godnego zachowania się w służbie i poza nią. Z tej potrzeby zapewnienia autorytetu państwa pragmatyki służbowe, normujące status prawny funkcjonariuszy służby publicznej, wprowadzają z jednej strony pewne przywileje a z drugiej bardziej rygorystyczną regulację w zakresie obowiązków i sankcji za ich naruszenie w porównaniu z normami powszechnie obowiązującego prawa pracy. Odnosi się w to również do funkcjonariuszy Służby Celnej. Jest możliwa sytuacja, w której może nastąpić uniewinnienie oskarżonego w postępowaniu karnym i jednocześnie - z drugiej strony - wymierzenie kary dyscyplinarnej urzędnikowi/funkcjonariuszowi".

Dlatego, zdaniem sądu (podzielającego w pełni linię orzecznictwa wyżej zasygnalizowaną) – jeżeli funkcjonariuszowi celnemu (funkcjonariuszowi publicznemu) przedstawiono zarzut popełnienia przewinienia przeciwko działalności instytucji publicznej (np. przeciwko Służbie Celnej), której jest funkcjonariuszem, to waga i rodzaj zarzucanego czynu dają podstawy do powzięcia wątpliwości co do dochowania wymogu nieposzlakowanej opinii i, w konsekwencji, mogą uzasadniać wybór najbardziej surowego środka z katalogu kar dyscyplinarnych. Dobro Służby Celnej wymaga, aby w gronie funkcjonariuszy celnych znajdowały się osoby o nieposzlakowanej opinii.

Skoro skarżącemu postawiono zarzut popełnienia przewinienia przeciwko działalności instytucji publicznej jaką jest Służba Celna, której jest funkcjonariuszem, to waga, a w szczególności rodzaj zarzucanego czynu, dawały podstawy do zastosowania najbardziej surowej kary dyscyplinarnej i uznania, że przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu skarżącego był interes społeczny przejawiający się w konieczności zapewnienia prawidłowej realizacji zadań jednostki, w której skarżący pełnił służbę. Nie narusza to, wbrew zarzutowi skargi, zasady praworządności, a stanowi jej respektowanie.

Wskazać trzeba, że zgodnie z treścią art. 167 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej z 2009 r. wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia obowiązków ciążących na funkcjonariuszu, pobudki jego działania, zachowanie funkcjonariusza przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Zgodnie zaś z treścią ustępu 5 pkt 3 tego przepisu poważne skutki przewinienia dyscyplinarnego, zwłaszcza istotne zakłócenie realizacji zadań Służby Celnej lub naruszenie dobrego imienia Służby Celnej, mają wpływ na zaostrzenie wymiaru kary.

Zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne uwzględnia tę regulację prawną, dlatego sąd nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego wymierzonej kary.

Przypomnieć także trzeba, że Służba Celna – zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 ustawy z 2009 r. – jest jednolitą formacją umundurowaną utworzoną w celu zapewnienia ochrony i bezpieczeństwa obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej, stąd wymagania odnoszące się do funkcjonariuszy celnych są bardzo rygorystyczne i mieszczą się w posiadaniu nieposzlakowanej opinii, której wymaga art. 76 ustawy. Odnośnie wymagań dotyczących wykonywania służby mundurowej powtórzyć należy za Trybunałem Konstytucyjnym (wyrok z 19.10.2004 r., K 1/04), że "wieloaspektowy, publiczny wymiar Służby Celnej powoduje, że w istotnym stopniu jej działania a nawet wyobrażenia o nich, kształtują autorytet organów państwa i zaufanie do ich funkcjonariuszy. Stąd też wymagania w stosunku do funkcjonariuszy publicznych Służby Celnej muszą być tak wysokie, aby podstawy ich autorytetu umacniały. Okoliczność, że wymagania takie w stosunku do nich są niejednokrotnie wyższe niż w stosunku do innych służb nie oznacza, że w stosunku do innych służb nie mogą być zwiększone, o ile tego wymagać będzie sytuacja. (...) Troska o dobro służby publicznej, w tym Służby Celnej, usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet jeżeli cechować je będzie duży stopień represyjności".

Z wyżej podanych względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.