Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 158/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-06-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 listopada 2018 r. sygn. akt III SA/Po 457/18 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 maja 2018 r. nr 3001-IOC.48.4.2018.JS w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia 1. prostuje w komparycji zaskarżonego wyroku oczywistą omyłkę polegającą na błędnym wskazaniu przedmiotu sprawy w ten sposób, że zamiast: "nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zezwolenia", wpisuje: "nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia"; 2. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu; 3. zasądza od P. Sp. z o.o. w B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 listopada 2018 r., sygn. akt III SA/Po 457/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 25 maja 2018 r., nr 3001-IOC.48.4.2018.JS, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zezwolenia w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno – Skarbowego w Poznaniu z dnia 26 stycznia 2018 r., nr 392000-COC-5.48.24.2017, w pkt 2 umorzył postępowanie administracyjne, w pkt 3 zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę 2.137 (dwa tysiące sto trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 6 września 2016 r. dokonano kontroli samochodu specjalnego należącego do strony. Kontrolowany pojazd przewoził samochód chłodnię również należącą do strony skarżącej. W toku postępowania organ ustalił, że strona uzyskała zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne w dniu 16 lutego 2017 r.

W toku postępowania strona podniosła, że nie wykonywała przewozu na potrzeby własne, nie był to bowiem niezarobkowy przewóz drogowy. Strona nie poniosła kosztów przewozu, gdyż są one wkalkulowane w cenie najmu pojazdu. Był to przewóz związany z działalnością gospodarczą spółki (wynajem i serwisowanie pojazdów chłodni), z umową zawartą z konkretnym kontrahentem. Przewóz służył kontrahentowi, a nie samej stronie skarżącej.

Organ I instancji decyzją z dnia 26 stycznia 2018 r. nałożył karę na stronę w kwocie 8.000 zł, gdyż w jego ocenie doszło do przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia.

Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu decyzją z dnia 25 maja 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję

Podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 87 ust. 2 i art. 93 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. 2017, poz. 2200), dalej u.t.d. ze względu na dokonane ustalenia faktyczne, które skutkowały uznaniem, że kontrolowany przejazd był przewozem wykonywanym na potrzeby własne i odbywał się bez wymaganego zaświadczenia.

Zdaniem organu w sprawie doszło do przewozu na potrzeby własne wymagającego zaświadczenia. Nie był to przewóz na potrzeby własne kontrahenta strony. Przewozu dokonywał kierowca zatrudniony przez stronę, pojazd należał do strony. Przeważającym przedmiotem działalności gospodarczej strony jest wynajem i dzierżawa pozostałych pojazdów samochodowych. Chodzi o wynajem pojazdów chłodni i ich kompleksową obsługę (m. in. serwisowanie). Jeżeli dany samochód nie może być doprowadzony do warsztatu przez najemcę to czynności te wykonuje wynajmujący. Jeżeli awaria wynika z przyczyn nie leżących po stronie najemcy to koszty transportu pojazdu do warsztatu ponosi wynajmujący. Przewóz pojazdu chłodni służył zatem wykonywaniu działalności gospodarczej strony skarżącej. Strona nie wykazała, że przejazd miał charakter odpłatny.

Uchylając obie decyzje Sąd I instancji wskazał, że organy obu instancji naruszyły obowiązujące przepisy kwalifikując przejazd strony skarżącej jako przewóz na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, wymagający posiadania odpowiedniego zaświadczenia.

Zdaniem Sądu organy nie zakwestionowały tego, że strona nie prowadzi działalności w zakresie transportu drogowego, lecz zajmuje się wynajmem pojazdów samochodowych. Według wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym prowadzi działalność polegającą przede wszystkim na wynajmie i dzierżawie pojazdów samochodowych.

Zgodnie z wyjaśnieniami strony celem jej działalności nie jest dostarczanie pojazdów osobom wynajmującym lub ich odbieranie od nich, lecz wynajem samochodów chłodni. Dostarczanie lub odbieranie samochodów występuje jedynie w przypadku napraw. Strona skarżąca w ramach swojej działalności zapewnia usługi związane z najmem samochodów (serwisowanie). Oznacza to, że przedmiotem umowy jest najem samochodu, ale strona – w ramach umów z klientami – zapewnia swoim kontrahentom, że w przypadku awarii dostarczy im samochód zastępczy, co stanowi istotny element każdej zawieranej umowy. Dostawa samochodu zastępczego odbywa się w ramach naprawy wynajmowanego pojazdu.

Sąd wskazał, że naprawy i dostarczenia pojazdów zastępczych w ramach napraw wynikają z podstawowej działalności strony, którą stanowi najem i serwisowanie pojazdów, wobec czego przejazdów do i od klienta nie można uznawać za wykonywane pomocniczo, gdyż zarówno wynajem jak i serwisowanie, odbiór pojazdów z awarią oraz dostarczanie pojazdów zastępczych w ramach napraw wynika bezpośrednio z umów zawartych z klientami. Organ powołał w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia strony, lecz ostatecznie poprzestał na literowym brzmieniu zapisów KRS złożonego w aktach administracyjnych sprawy. Strona skarżąca wnosiła o jej przesłuchanie, czego organ odwoławczy nie uczynił w ogóle nie dając wyrazu swemu rozstrzygnięciu. Nie znane więc są motywy odmowy .

Sąd podniósł, że działalność gospodarcza skarżącej strony nie polega na wykonywaniu transportu drogowego rzeczy lub osób i tym samym nie jest działalnością licencjonowaną. Przedmiotowy przejazd nie był ponadto przejazdem na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt. 4 u.t.d., wymagającym zaświadczenia.

Ponadto Sąd wskazał, że spór dotyczył wykładni obowiązujących przepisów i w sprawie nie zachodzi konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i uznał, że zachodzi podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Organ zaskarżając go w całości i wniósł o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy WSA w Poznaniu do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz wnoszącego skargę kasacyjną zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2017r poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") - naruszeniu przepisów postępowania wskazując, że to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi, chociaż postępowanie prowadzone przed organami administracji nie było dotknięte żadną z wad wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zaskarżonym wyroku - co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i w efekcie w braku oddalenia skargi (czym naruszono przepis art. 151 p.p.s.a. przez brak jego zastosowania w sprawie),

- art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c), art.145 § 1 pkt. 1 lit. a), art. 145 § 3 i art. 135 p.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celno - Skarbowego w Poznaniu, umorzenie postępowania administracyjnego i uwzględnienie skargi, a tym samym błędne podjęcie działań mających na celu usunięcie naruszeń prawa mimo, że decyzje organów administracji nie były wadliwe i odpowiadały prawu,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1 w związku z art 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd przy wydawaniu wyroku - w rezultacie błędnej oceny zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego - niewłaściwego stanu faktycznego, odbiegającego od rzeczywistego ustalonego przez organy administracji - w szczególności poprzez przyjęcie przez Sąd w zaskarżonym wyroku, że kontrolowany przejazd nie miał charakteru pomocniczego, nie służył bowiem stronie skarżącej, a jego koszty były kalkulowane w ramach wynagrodzenia z umowy najmu a nie, jak to prawidłowo ustaliły organy, że przejazd dokonywany w chwili kontroli przez stronę skarżąca stanowił transport drogowy w postaci przejazdu drogowego wykonywanego przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Błędne ustalenia stanu faktycznego skutkowały odmową zastosowania przez Sąd w przedmiotowej sprawie przepisów art. 1.ust 1, art. 3 ust 1, art. 4 pkt 4 w zw. z art. 33 pkt 1, art. 92a ust 1. i ust. 6 ustawy o transporcie drogowym,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku, który w swym uzasadnieniu nie zawiera wyczerpującego stanowiska Sądu wyjaśniającego dlaczego (na jakiej podstawie) uznał, że sporny przejazd nie wyczerpuje w świetle art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym wszystkich przesłanek przewozu na potrzeby własne,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 145 § 3 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wydanie orzeczenia, z uzasadnienia którego wynika, że jest ono wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zarzuca organowi iż nie przeprowadził w sposób prawidłowy postępowania dowodowego, gdyż odmówił przesłuchania skarżącego, nie wskazując w swym rozstrzygnięciu powodów odmowy, a z drugiej strony uznał, że w sprawie nie zachodzi konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, gdyż spór dotyczył wykładni obowiązujących przepisów, a nie ustalenia stanu faktycznego sprawy i z tego powodu umorzył postępowanie administracyjne.

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego tj:

1) art. 1 ust 1, art. 3 ust 1, art. 4 pkt 4 w zw. z art. 33 pkt 1, art. 92a ust 1. i ust. 6 ustawy o transporcie drogowym poprzez błędne zastosowanie (tj. odmowę zastosowania) w wyniku nieuprawnionego przyjęcia przez Sąd I instancji - na skutek ustalenia i oceny stanu faktycznego w sposób odbiegający od rzeczywistego - że przejazd dokonany przez firmę P. Sp. z o.o. w dniu 6 września 2016 r. nie miał charakteru pomocniczego, nie służył bowiem stronie skarżącej. W rezultacie Sąd I instancji wskazał, że działalność gospodarcza skarżącej Strony nie polegała na wykonywaniu transportu drogowego rzeczy lub osób i tym samym nie jest działalnością licencjonowaną, a przedmiotowy przejazd nie był ponadto przejazdem na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym,

2) art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym poprzez błędną wykładnię w rezultacie odczytania jedynie części norm zawartych w tym przepisie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie przytoczył w całości przepisu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, nie odniósł się tym samym do wszystkich warunków definiujących niezarobkowy przewóz drogowy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Organ przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Zarządzeniem z dnia 13 kwietnia 2022 r. sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie wszystkie jej zarzuty zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ze skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia stwierdził, że decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a w konsekwencji umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, jako bezprzedmiotowego. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – najogólniej rzecz ujmując – wynika, że według Sądu I instancji kontrolowany przejazd nie miał charakteru pomocniczego w relacji do działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę – nie służył bowiem wyłącznie stronie, jako przedsiębiorcy – nie był również przejazdem, o którym mowa w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, a sama działalność strony, w związku z tym, że nie polega na wykonywaniu transportu drogowego rzeczy lub osób, nie ma charakteru działalności licencjonowanej.

Skarga kasacyjna, której zarzuty wyznaczają, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku uzasadnia twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Jakkolwiek – jak podniesiono na wstępie – nie wszystkie jej zarzuty zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach.

Z całą pewnością za niezasadny trzeba uznać zarzut z pkt I tiret drugie petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), a 145 § 3 i art. 135 p.p.s.a., albowiem – i abstrahując już nawet od tego, że skoro podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., to z oczywistych wręcz względów adekwatnego wzorca kontroli zaskarżonego wyroku nie mógł i nie może stanowić art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., a to wobec zdecydowanie innych jakościowo przesłanek uwzględnienia skargi, o których w nim mowa – przywołane przepisy prawa mają charakter tzw. przepisów wynikowych, co powoduje, że nie mogą stanowić samoistnej podstawy kasacyjnej (por. np. wyroki NSA z dnia: 11 września 2020 r., sygn. akt II GSK 2989/17; 20 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 425/18; 15 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 297/16; 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2547/17; 19 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2077/10).

Nie są również usprawiedliwione zarzuty z pkt I tiret pierwsze, trzecie, czwarte i piąte petitum skargi kasacyjnej, których wspólnym mianownikiem jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., które zdaniem skarżącego kasacyjnego organu – najogólniej rzecz ujmując – miałoby polegać na niezasadnym stwierdzeniu przez Sąd I instancji, że kontrolowana decyzja oraz postępowanie, w którym została wydana naruszają prawo, a w konsekwencji na niezasadnym uwzględnieniu skargi, która powinna była podlegać oddaleniu, co w rezultacie miałoby nie pozostawać bez wpływu na wniosek odnośnie do wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, a ponadto na jego wewnętrznej sprzeczności, niedostatecznym wyjaśnieniu oceny odnośnie do braku zaktualizowania się przesłanek kwalifikowania spornego przejazdu, jako przewozu na potrzeby własne oraz na przedstawieniu stanu faktycznego sprawy w sposób odbiegający od rzeczywistego, albowiem kontrolowany przejazd drogowy – wbrew temu co przyjął Sąd I instancji – był wykonywany pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej strony, co w tym względzie miałoby jednocześnie przekonywać o naruszeniu przez ten Sąd przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a.

Odpowiadając na te zarzuty kasacyjne, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie, trzeba przede wszystkim podnieść, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia.

Zupełnie inną kwestią jest natomiast – co w kontekście odnoszącym się do zarzucanego sposobu, czy też formy naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. trzeba podkreślić – siła przekonywania zawartych w nim argumentów, co prowadzi z kolei do tego wniosku, że brak przekonania strony, czy też skarżącego kasacyjnie organu administracji o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami strony lub organu, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd administracyjny I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Dlatego – co należy podkreślić – polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np.: wyroki NSA z dnia: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).

W odniesieniu natomiast do podnoszonego na gruncie omawianych zarzutów kasacyjnych naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. trzeba wyjaśnić, że kreowany na jego gruncie i adresowany do sądu administracyjnego obowiązek oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, stanowiącego – co trzeba podkreślić w relacji do argumentacji skargi kasacyjnej – podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu oraz zakaz wykraczania poza ten materiał. Jeżeli tak, to art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić usprawiedliwioną podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy, a w konsekwencji wówczas, gdy wbrew zasadzie wyrażonej na gruncie przywołanego przepisu prawa naruszył zakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów niewynikających z akt sprawy, a tym samym zakaz wykraczania przez poza materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym (zob. np. wyroki NSA z dnia: 19 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1645/09; 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I GSK 67/13).

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, aby skarżący kasacyjnie organ wykazał zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji – lub sytuacji rodzajowo im podobnej – w świetle której za uzasadnione należałoby uznać twierdzenie, że Sąd I instancji wykroczył poza wyznaczone aktami administracyjnymi granice, w których mógł operować, a w konsekwencji, aby oparł orzeczenie na ustaleniach nie znajdujących oparcia w aktach sprawy, a więc na ustaleniach sprzecznych z rzeczywistymi, to jest na własnych ustaleniach, których źródłem miałyby być dowody lub fakty nieznajdujące odzwierciedlenia w aktach sprawy, co w tym kontekście wymagałoby oczywiście również – a tak się nie stało – wskazania, o jakie dowody lub fakty miałoby chodzić oraz z jakiego źródła – innego niż akta sprawy – miałyby one pochodzić.

Co więcej, zważywszy na sposób skonstruowania oraz uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., za nie mniej uzasadniony należałoby uznać i ten wniosek, że ustaleń faktycznych nie można i nie należy mylić z prawną ich oceną.

Jeżeli tak, a właśnie w ten sposób trzeba oceniać kwestię stawianą na gruncie omawianego zarzutu kasacyjnego, to tym bardziej zarzut ten nie jest usprawiedliwiony. Jeżeli bowiem, za fakt należałoby uznać zaistnienie określonego zdarzenia, zjawiska lub sytuacji, to gdy chodzi o rozpatrywaną sprawę oraz jej okoliczności, które zostały przyjęte przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania, za "fakt" w przywołanym tego słowa rozumieniu należałoby uznać (niesporny) fakt wykonywania przez stronę skarżącą w dniu 6 września 2016 r. przejazdu samochodem specjalnym marki Volvo o nr rej. [...] o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3500 kg, którym był przewożony samochód chłodnia marki Citroen Berlingo o nr rej. [...], również należący do strony skarżącej, a ponadto fakt zatrzymania kierowcy wymienionego pojazdu do kontroli oraz fakt braku legitymowania się przez kierowcę wypisem z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne.

Inną natomiast – i sporną w sprawie – kwestią jest to, czy wymieniony przejazd drogowy był niezarobkowym przewozem drogowym (przewozem na potrzeby własne), jak twierdzi skarżący kasacyjnie organ, czy też, że nie miał on takiego charakteru, ani też żadnego innego, który miałby wskazywać na jego podleganie regulacjom ustawy o transporcie drogowym, jak przyjął to Sąd I instancji, co stanowi już ocenę formułowaną na tym etapie procesu stosowania prawa, który wiąże się z potrzebą przeprowadzenia procesu wymagającego ustalenia źródła rekonstrukcji normy prawnej, klaryfikacji znaczeń, ustalenia ich sensu normatywnego, a następnie kwalifikowania danego faktu z punktu widzenia konkretnej i adekwatnej normy prawnej (co w rozpatrywanej sprawie odnosi się do prawnej oceny charakteru spornego przejazdu) oraz ustalenia konsekwencji tejże kwalifikacji.

Ponownie podkreślając, że ustaleń faktycznych nie można i nie należy mylić z prawną ich oceną, w rekapitulacji przedstawionych argumentów trzeba więc stwierdzić, że zarzut naruszenia przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu oceny materiały dowodowego, ani też ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania w sprawie (zob. np. wyroki NSA z dnia: 22 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 211/22; I GSK 1172/21).

Za uzasadniony należało natomiast uznać zarzut z pkt II ppkt 1) petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 pkt 4 w związku z art. 33 pkt 1 ustawy o transporcie drogowymi.

Podkreślając w punkcie wyjścia – w tym, w kontekście argumentów, które legły u podstaw oceny odnośnie do braku skuteczności, a co za tym idzie zasadności zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. – że istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie nie dotyczy sfery faktów, albowiem nie jest sporne, że w dniu 6 września 2016 r. strona skarżąca wykonywała przejazd samochodem specjalnym marki Volvo o nr rej. [...], o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3500 kg, którym był przewożony należący do niej i stanowiący przedmiot umowy najmu samochód chłodnia marki Citroen Berlingo o nr rej. [...], a ponadto, że kierowca kontrolowanego pojazdu nie okazał zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne – a nie ma również sporu, co do przedmiotu działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę skarżącą – w relacji do argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku za uprawniony trzeba uznać wniosek, że przeprowadzona przez Sąd I instancji kontrola legalności nałożenia na stronę kary pieniężnej nastąpiła z naruszeniem wymienionych powyżej wzorców kontroli, co wyraziło się w braku ich zastosowania.

Abstrahując już nawet od tego, jakkolwiek oczywiście nie jest to bez znaczenia, że przywołując (zdawkowo) przepis art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, który współstanowił materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, Sąd I instancji nie przeprowadził – w relacji do przywołanych powyżej faktów – żadnej analizy określonych tym przepisem prawa szczegółowych przesłanek kwalifikowania wykonywanego przejazdu, jako niezarobkowego przewozu drogowego (przewozu na potrzeby własne), co już samo w sobie, a to wobec braku jakiegokolwiek stanowiska odnośnie do ich zaktualizowania się, a w rezultacie oceny odnośnie do znaczenia konsekwencji wynikających z art. 33 ust. 1 przywołanej ustawy, uzasadnia twierdzenie o jego niewłaściwym zastosowaniu, jako wzorca kontroli legalności zaskarżonego działania administracji publicznej (i jednocześnie nie dowodzi, co oczywiste, błędu jego wykładni, co powoduje, że nie jest skuteczny zarzut z pkt II ppkt 2) petitum skargi kasacyjnej), trzeba podkreślić, że kontrola ta została przeprowadzona również – jeżeli nie przede wszystkim – z pominięciem art. 1 pkt 1 i art. 3 ust. 1 przywołanej ustawy.

Jeżeli bowiem, przedmiotem jej regulacji jest określenie zasad podejmowania i wykonywania, między innymi, krajowego transportu drogowego oraz niezarobkowego przewozu drogowego, a przepisy tej ustawy – gdy chodzi o wynikające z niej wyłączenia, które mają charakter katalogu zamkniętego – nie mają zastosowania do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów: 1) przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą – w niezarobkowym przewozie drogowym osób; 2) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony: a) w krajowym transporcie drogowym rzeczy, w przypadku gdy przedsiębiorca wykonuje wyłącznie krajowy transport drogowy rzeczy, b) w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy; 2a) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 2,5 tony w transporcie drogowym rzeczy; 3) zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego, to w świetle przywołanych powyżej i niespornych w sprawie faktów, które przyjęte zostały za podstawę wyrokowania w sprawie, nie sposób jest zasadnie twierdzić – jak uczynił to Sąd I instancji, a co zmaterializowało się w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. – że kontrolowany przejazd nie podlegał regulacji ustawy o transporcie drogowym oraz określonym tą ustawą wymogom jego wykonywania.

Zasadność tego stanowiska podważa już bowiem fakt wykonywania spornego w sprawie przejazdu samochodem specjalnym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3500 kg, co oznacza – a wniosek ten trzeba uznać za oczywisty – że wyłączenia stosowania przepisów ustawy o transporcie drogowym, o których stanowi jej art. 3 ust. 1, nie mogły mieć zastosowania do tego przejazdu, a co za tym idzie, że wbrew stanowisku Sądu I instancji, jego wykonywanie podlegało wymogom określonym przywołaną ustawą.

W świetle przedstawionych argumentów, zarzut naruszenia przepisów art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 pkt 4 w związku z art. 33 pkt 1 ustawy o transporcie drogowymi przez ich niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w ich niezastosowaniu (pominięciu), jako wzorców kontroli legalności zaskarżonej decyzji należało więc uznać za usprawiedliwiony.

W związku z tym więc, że zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie został oparty na usprawiedliwionych podstawach, co skutkowało uwzględnieniem skargi kasacyjnej, uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, Sąd ten będzie zobowiązany, przy uwzględnieniu wszystkich konsekwencji wynikających z art. 134 § 1 p.p.s.a., do ponownego rozpoznania skargi strony skarżącej na decyzję wydaną w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia oraz sporządzenia uzasadnienie wyroku wydanego w rezultacie ponownego rozpoznania tej skargi w sposób uwzględniający wszystkie wymogi wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a.

Ponadto, działając na podstawie art. 156 § 3 p.p.s.a. należało z urzędu sprostować oczywistą omyłkę zawartą w komparycji zaskarżonego wyroku, która polegała na wskazaniu, że kontrolowana decyzja została wydana w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zezwolenia, podczas gdy – jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym prawidłowo odwołano się do stanu faktycznego sprawy oraz przepisów obowiązującego prawa – chodziło o wykonywanie tego przewozu bez wymaganego zaświadczenia. Zaistniałą sytuację – to jest brak korespondencji między treścią komparycji wyroku oraz jego uzasadnieniem – należało ocenić nie inaczej, jak odpowiadającą hipotezie normy rekonstruowanej z art. 156 § 1 i § 3 p.p.s.a. Błąd pisarski jest bowiem oczywistą omyłką również wówczas, gdy jest widoczne, że wbrew zamierzeniu oraz rzeczywistym intencjom sądu doszło do niewłaściwego użycia wyrazu (zob. np. postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 1889/10). W związku z tym, w komparycji zaskarżonego wyroku, następujące po słowach "bez wymaganego" słowo "zezwolenia" należało skreślić i wpisać w jego miejsce słowo "zaświadczenia".

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 156 § 3 p.p.s.a. i art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.