Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 75/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2016-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 pkt 16, art. 98, art. 104 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

SENTENCJA

﻿Sygn. akt II SA/Lu 75/16 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Protokolant Starszy inspektor sądowy Jolanta Sikora po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 maja 2016 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O. – M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie w kwocie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. po rozpatrzeniu odwołania J. R. od decyzji Wójta Gminy S. Ł. z dnia [...] lipca 2015 r., Nr [...].MF uznającej zasiłek okresowy w łącznej kwocie [...]zł za świadczenie nienależnie pobrane oraz zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku okresowego wraz z ustawowymi odsetkami w terminie do 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję w części zobowiązującej J. R. do uiszczenia ustawowych odsetek od świadczenia nienależnie pobranego i w tej części umorzyło postępowanie organu I instancji, natomiast w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy:

Wójt Gminy S. Ł. decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. orzekł, że zasiłek okresowy wypłacony rodzinie J. R. na podstawie decyzji:

1/ z dnia [...] stycznia 2013 r., Nr [...].MM w okresie od [...] lutego 2013 r. do [...] kwietnia 2013 r. w łącznej kwocie [...](166,39 zł x 3 miesiące),

2/ z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...].MK zmienionej decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...].EW, w okresie od [...] maja 2013 r. do dnia [...] października 2013 r. w łącznej kwocie [...](135,84 zł X 6 miesięcy),

3/ z dnia [...] listopada 2013 r., Nr [...].MM w okresie od [...] listopada 2013 r. do [...] marca 2014 r. w łącznej kwocie [...](135,84 zł x 5 miesiący),

4/ z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...].EW w okresie od 1 maja do [...] lipca 2014 r. w łącznej kwocie [...]zł (42 zł x 3 miesiące)

jest "świadczeniem nienależnie pobranym", gdyż w żadnym z postępowań zakończonych wymienionymi decyzjami ani po ich wydaniu J. R. nie informował organu I instancji o tym, że córka [...] otrzymuje stypendium na uczelni, pomimo że był pouczony o obowiązku wynikającym z art. 109 ustawy o pomocy społecznej, a okoliczność ta miała wpływ na prawo do zasiłku okresowego. Jednocześnie organ I instancji zobowiązał J. R. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku okresowego w łącznej kwocie [...]zł, wraz z ustawowymi odsetkami, w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Jako podstawę prawną podał art. 98 i art. 104 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej.

W obszernym uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że nie daje wiary twierdzeniom J. R. o tym, że nie był świadomy tego, że należy poinformować organ o pobieraniu przez córkę [...] stypendium, skoro korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej od dłuższego czasu i każdorazowo jest informowany o obowiązku niezwłocznego informowania organu o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń (art. 109). Organ z urzędu ustalił wysokość pobieranego przez K. R. stypendium i po doliczeniu go do dochodu rodziny w miesiącach, które były podstawą ustalania prawa do zasiłku okresowego na poszczególne okresy okazało się, że dochód rodziny jest wyższy od kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku okresowego określonego w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Organ I instancji stwierdził, że stosownie do art. 98 ustawy o pomocy społecznej świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny.

Oceniając przesłanki odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń lub umorzenia w całości nienależnie pobranych zasiłków okresowych - o co wnioskował J. R. podczas wywiadu środowiskowego - organ I instancji stwierdził, że rodzina jest niewątpliwie dotknięta niepełnosprawnością, ale sytuacja finansowa, mieszkaniowa, rodzinna nie uzasadnia zastosowania wymienionych ulg na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Żądanie zwrotu nie będzie stanowić w ocenie organu nadmiernego obciążenia budżetu rodziny, skoro aktualny dochód rodziny w wysokości [...] zł (w maju 2015 r.) jest wyższy od kryterium dochodowego rodziny (2.280,00zł) o [...] zł, a udokumentowane wydatki rodziny to kwota [...]zł. W ocenie organu rodzina ma także możliwość polepszenia sytuacji finansowej poprzez podjęcie zatrudnienia przez J. R., jednakże nie wyraża on ani chęci, ani zgody na jej podjęcie. W dniu [...] czerwca 2015 r. J. R. odmówił wpisania na listę osób zainteresowanych podjęciem zatrudnienia w drukarni [...], w dniu [...] czerwca 2015 r. odmówił podjęcia pracy w powstającej drukarni [...] w [...], nie wyraził zgody na wpisanie na listę chętnych do pracy i w tym samym dniu oświadczył, że nie wyraża zgody, aby pracownik socjalny starał się o miejsce na liście osób do prac społecznie użytecznych tj. przy segregacji śmieci w zakładzie Wodociągów i Kanalizacji w [...] motywując odmowę stanem zdrowia. Wyraził jedynie chęć podjęcia zatrudnienia w ramach stażu zaproponowanego przez urząd pracy bądź zatrudnienia w Urzędzie Gminy przy doręczaniu przesyłek lub innych spraw.

Organ I instancji poinformował, że należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ poinformował również o innych rodzajach ulg przewidzianych przez ustawodawcę w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. R. podniósł, że decyzja organu I instancji jest dla jego rodziny bardzo krzywdząca gdyż jej członkowie dotknięci są niepełnosprawnością - on i córka legitymują się orzeczeniem o umiarkowanym, a syn o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nikt w rodzinie nie pracuje, gdyż żona opiekuje się dwudziestojednoletnim synem, a jemu urząd pracy od 2012 r. nie przedstawił żadnej oferty. Poza tym on nie może podjąć żadnej pracy ze względu na stan zdrowia i konieczność pomagania żonie w pracach domowych a także ze względu na swoją rehabilitację, która trwała przez cały lipiec 2015 r. Od września 2015r. natomiast będzie musiał dowozić córkę na rehabilitację a syn we wrześniu będzie rehabilitowany w domu.

J. R. podniósł, że nie poinformował organu I instancji o stypendium córki dlatego, że nie wiedział, iż stanowi ono dochód pięcioosobowej rodziny skoro w rzeczywistości córka przeznaczała je wyłącznie na swoje utrzymanie. Uważa natomiast, że to pracownicy socjalni powinni byli go zapytać, czy córka pobiera stypendium skoro wiedzieli o tym, że córka studiuje lub wezwać do przedłożenia zaświadczenia o stypendium córki. Nie zgadza się więc z zarzutem, że świadomie zataił to źródło dochodu rodziny. Podniósł również, że organ I instancji wliczył do dochodu rodziny stypendium córki również w miesiącach, gdy córka go nie otrzymywała tj. lipiec, sierpień i wrzesień 2013 r. oraz lipiec 2014 r.

Odnosząc się do argumentów organu I instancji dotyczących ofert pracy skarżący wyjaśnił, że firma [...] dotychczas nie powstała, a o pracy w Zakładzie Wodociągów i Kanalizacji przy segregowaniu śmieci nie było mowy podczas wywiadu środowiskowego i nie przedstawiano mu ofert pracy w tej firmie ani pisemnie, ani telefonicznie natomiast na zatrudnienie polegające na rozwożeniu własnym samochodem ulotek się nie zdecydował, gdyż z wynagrodzenia w wysokości [...] zł połowę musiałby wydać na paliwo. J. R. podniósł, że wydatki rodziny w czerwcu 2015 r. były wyższe niż [...] zł. Organ I instancji nie uwzględnił wydatków na leki, na żywność pięcioosobowej rodzinie, na zakup odzieży, zakup paliwa i oleju napędowego do ciągnika, składki KRUS, opłaty budynków, samochodu, zakup nawozów i inne opłaty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. J. R. podniósł, że zasiłki okresowe przeznaczył na odmalowanie pomieszczeń na parterze i wylakierował podłogi, a obecnie potrzebuje kupić wersalki, sedes, baterie do zlewu, silnik do hydroforu, piec centralnego ogrzewania. Powołując się na trudną sytuację rodzinną, zwłaszcza zdrowotną, wnosi o całkowite umorzenie w całości świadczeń uznanych za nienależnie pobrane.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do przekonania, że nie może ostać się w obrocie prawnym rozstrzygnięcie organu I instancji zobowiązujące J. R. do uiszczenia odsetek od świadczenia nienależnie pobranego, gdyż nie ma przepisu prawa, który na osobę zobowiązaną do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z pomocy społecznej nakładałby obowiązek uiszczenia na rzecz organu ustawowych odsetek. Jedyną sankcją przewidzianą przez przepisy prawa w stosunku do adresata decyzji jest sankcja egzekucji administracyjnej, na jaką naraża się zobowiązany do zwrotu (art. 104 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej).

Podstawą prawa materialnego zaskarżonej decyzji był art. 98 i art. 104 ust. 3 ustawy dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r" poz. 163 ze zm.). Stosownie do tych przepisów świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny, a wysokość należności podlegających zwrotowi oraz terminy zwrotu ustala się w decyzji administracyjnej. Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej "nienależnie pobranym świadczeniem" jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej.

Organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawne przesłanki przysługiwania zasiłku okresowego, który uznany został za nienależnie pobrany w rozumieniu art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej, reguluje art. 38 ust. 1 tej ustawy. Zasiłek ten przeznaczony jest dla osób i rodzin o dochodach niższych niż ustawowe kryterium, określone w art. 8 ust. 1 tej ustawy oraz zasobach nie wystarczających na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb życiowych - art. 2 ust. 1 ustawy. Kryterium dochodowe rodziny stanowi suma kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie w okresie od [...] października 2012 r. do [...] października 2015 r. wynosiło [...] zł na osobę w rodzinie (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej Dz. U. z 2012r., poz. 823), zaś od [...] października 2015 r. wynosi [...] zł na osobę w rodzinie (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej Dz. U. z 2015 r., poz. 1058). Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, a także ze względu na inne nienazwane w tym przepisie, jak i przepisie art. 7 pkt 2-15 ustawy, rodzaje ryzyka. Zasiłek okresowy ustala się - w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny, przy czym kwota zasiłku nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 2).

Z akt sprawy wynika, że w postępowaniach poprzedzających wydanie decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...].MM, z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] zmienionej decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...].MK, z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...].EW i decyzji z dnia [...] maja 2014 r. Nr [...].EW J. R. podawał jako źródło dochodu: świadczenie pielęgnacyjne z dodatkami przyznane H. R. z tytułu opieki nad synem [...], zasiłek rodzinny przyznany H. R. na syna [...] i zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu kształcenia i rehabilitacji przyznany na córkę [...], zasiłek pielęgnacyjny syna [...] i córki [...], a także rentę socjalną syna [...], a także gospodarstwo rolne o pow. 0,608 ha przeliczeniowych.

Dochód rodziny ustalony według informacji pochodzącej od wnioskodawcy wynosił odpowiednio:

1. w styczniu 2013 r. (tj. w miesiącu złożenia wniosku o zasiłek okresowy w związku z utratą w tym miesiącu zasiłku dla bezrobotnych J. R.) - [...] zł,

2. w kwietniu 2013 r. (tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek okresowy) - [...] zł.

3. w październiku 2013 r. (tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek okresowy) -2.008,33 zł,

4. w marcu 2014 r. (tj. w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o zasiłek okresowy) -2.197,50 zł.

Kryterium dochodowe w każdym miesiącu, z którego ustalany był dochód wynosiło wówczas [...] zł (456 zł x 5 osób). Począwszy od maja 2013 r. organ I instancji nie wliczał do dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego J. R. o pow. 0,608 ha przelicz., z uwagi na dodanie do art. 8 ust. 4, czyli katalogu dochodów pomijanych przy obliczaniu dochodu rodziny - pkt 6. Zgodnie z tym przepisem do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy nie wlicza się dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego.

W miesiącach, z których był ustalany dochód rodziny J. R., źródłem dochodu rodziny było ponadto stypendium K. R. otrzymywane ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, o którym mowa w art. 103 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.). Pobieranie stypendium w okresie od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] czerwca 2013 r. w wysokości [...] zł miesięcznie i od dnia [...] października 2013 r. do [...] czerwca 2014 r. w wysokości [...] zł miesięcznie zostało potwierdzone zaświadczeniem uczelni - [...] w S. z dnia [...] listopada 2014 r., a pobieranie stypendium w okresie od [...] października 2014 r. - zaświadczeniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Zaświadczenia wydane zostały na wniosek organu I instancji. Stypendia socjalne przysługujące na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) - a na podstawie tych właśnie przepisów K. R. otrzymywała stypendium - podlegają wliczeniu od dochodu rodziny. Stosownie do art. 8 ust. 4 pkt 3 ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy nie wlicza się pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, ale tylko przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty. K. R. jest studentką, a więc nie dotyczą jej przepisy o systemie oświaty obejmujące funkcjonowanie placówek wymienionych w art. 2 pkt 1-11 ustawy z dnia [...] września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji, że stypendium K. R. jest dochodem w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej i stanowi składnik "dochodu rodziny" w rozumieniu art. 6 pkt 4 tej ustawy. Za "dochód rodziny" ustawa o pomocy społecznej rozumie sumę miesięcznych dochodów osób w rodzinie (art. 6 pkt 4) natomiast za "rodzinę" uznaje osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. K. R. jest osobą wspólnie zamieszkującą i gospodarującą z rodzicami i dwojgiem rodzeństwa, pomimo że w dni nauki w szkole wyższej - [...] w S. - przebywa w akademiku. Okoliczność ta jest niesporna bowiem wynika to z materiału dowodowego. Podczas każdego wywiadu środowiskowego poprzedzającego wydanie decyzji przyznających zasiłek okresowy J. R. podawał, że jego rodzina składa się z pięciu osób - jego i żony oraz syna [...], syna [...] i córki [...]. Taki skład rodziny podał także podczas wywiadu środowiskowego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji i o pięcioosobowym składzie rodziny wspomina w odwołaniu. Sam też wnioskodawca, jako jeden ze składników dochodu rodziny, podawał zasiłek rodzinny na córkę wraz z dodatkiem z tytułu jej kształcenia i rehabilitacji oraz zasiłek pielęgnacyjny, co wskazuje, że sam wnioskodawca miał świadomość że dochody ściśle związane z córką są dochodem rodziny. Zdaniem Kolegium nie ma wątpliwości, że stypendium K. R. również stanowi "dochód rodziny" w rozumieniu z art. 6 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej i nie ma znaczenia, że stypendium jest w całości przeznaczane na potrzeby wyłącznie jej samej. Nie ma podstaw prawnych ani faktycznych, aby stypendium to nie zostało wliczone do dochodu rodziny, którą tworzy ona wraz z rodzicami i braćmi.

Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo obliczył i stwierdził, że po zsumowaniu stypendium K. R. z pozostałymi dochodami, jakie rodzina miała w miesiącach, z których dochód był obliczany (art. 8 ust. 3 ustawy) i które deklarowała w postępowaniu, dochód rodziny wynosił:

1. w styczniu 2013 r. - [...] zł (1,947,23 zł + [...] zł),

2. w kwietniu 2013 r. - [...] zł (2.008,33 zł + [...] zł),

3. w październiku 2013 r. - [...] zł (2.008,33 zł + [...] zł),

4. w marcu 2014 r.- [...] zł (2.197,50 zł + [...] zł),

Z powyższego wynika, że w każdym miesiącu, z którego ustalany był dochód rodziny dochód ten przekraczał obowiązujące wówczas ustawowe kryterium dochodowe rodziny - [...] zł (456 zł x 5 osób) oraz przekracza kryterium dochodowe obowiązujące od [...] października 2015 r. - [...] zł (514 zł x 5 osób).

Odnosząc się do zarzutów, iż córka skarżącego [...] nie pobierała stypendium w lipcu, sierpniu i wrześniu 2013 r. oraz lipcu 2014 r. Kolegium wyjaśniło, że okoliczność ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy ponieważ przedmiotem niniejszego postępowania nie była weryfikacja decyzji przyznających zasiłki okresowe - z dnia [...] maja 2013 r. Nr [...] zmienionej decyzją z dnia [...] maja 2013r. Nr [...].MK i z dnia [...] maja 2014r. Nr [...].EW - i ustalenie na nowo wysokości zasiłków okresowych, ale przedmiotem tym było ustalenie, czy rodzina poinformowała o wszystkich dochodach, które miała w miesiącach, z których ustalany był dochód - w kwietniu 2013 r. i w marcu 2014 r. Stwierdzenie, że rodzina nie wykazała jednego źródła dochodu - stypendium córki - która to okoliczność miała istotny wpływ na prawo do zasiłku okresowego spowodowało, że zasiłek okresowy przyznany powyższymi decyzjami, również na miesiące, w których córka nie pobierała stypendium, stało się świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej, podlegającym zwrotowi (art. 98 ustawy).

Organ odwoławczy podkreślił, że J. R. i członkowie jego rodziny nie informowali organu I instancji ani na etapie rozpatrywania wniosków o zasiłki okresowe, ani po wydaniu decyzji przyznających zasiłek okresowy - do czego zobowiązywał ich art. 109 ustawy o pomocy społecznej - o stypendium otrzymywanym przez K. R.. Potwierdza to zresztą sam J. R. w swoich odwołaniach tłumacząc się tym, że nie był świadomy tego, że stypendium jest dochodem w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący sam ocenił, że skoro córka przeznacza stypendium na własne potrzeby to stypendium tego nie dolicza się do dochodu pozostałych członków rodziny, zamiast poinformować o tym organ I instancji i ocenę pozostawić temu organowi. Skarżący sam dokonał wyboru, o których składnikach dochodu poinformuje, a świadczy o tym okoliczność, że w oświadczeniach o dochodach sporządzanych własnoręcznie - z dnia [...] stycznia 2013 r. i [...] maja 2013 r. oraz podczas wywiadów środowiskowych (w dniu [...] stycznia 2013 r., [...] maja 2013 r., [...] listopada 2013 r. i [...] kwietnia 2014r.) wymieniał zasiłek rodzinny przysługujący na córkę i dodatek do tego zasiłku z tytułu rehabilitacji córki, a także zasiłek pielęgnacyjny córki i tylko te dochody córki dokumentował, natomiast nie wymieniał i nie dokumentował dochodu w postaci stypendium córki.

Kolegium podkreśliło, że skarżący był poinformowany o warunkach przysługiwania zasiłku okresowego i o obowiązku wynikającym z art. 109 ustawy w każdej z decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej pouczenie to spełniało wymogi stawiane organowi w zakresie obowiązków, o których mowa w art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 9 kpa. Kolegium wskazało, że nie daje wiary, że skarżący, który od wielu lat korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej i nie jest osobą nieporadną i niemającą rozeznania w przepisach prawa - o czym świadczy chociażby treść odwołania z dnia [...] stycznia 2015 r., w którym skarżący powołuje konkretne przepisy prawa i orzecznictwo sądów administracyjnych - nie był świadomy tego, że ubiegając się o świadczenie z pomocy społecznej i pobierając je, ma obowiązek poinformować organ pomocy społecznej o wszystkich dochodach członków rodziny i o zmianie sytuacji dochodowej. Skarżący zarzuca pracownikowi socjalnemu niepouczenie o potrzebie poinformowania o stypendium córki, jednakże należy podkreślić, że również sam skarżący nie zapytał pracownika socjalnego - jeżeli miał wątpliwości - czy stypendium córki jest dochodem podlegającym wliczeniu do dochodu rodziny. Kolegium stwierdziło, że skarżący powinien był poinformować organ o wszelkich dochodach wszystkich członków rodziny, chociażby w jego ocenie nie miały one wpływu na uprawnienia do zasiłku okresowego, bowiem taka ocena należy wyłącznie do organu pomocy społecznej (por. wyrok NSA z [...] sierpnia 2006r. sygn. akt I OSK 314/06 lex nr 275541). Tymczasem organ I instancji dowiedział się o dodatkowym dochodzie skarżącego podejmując z urzędu inicjatywę dowodową.

Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że zasiłek okresowy wypłacony w okresie od 1 lutego do [...] kwietnia 2013 r. w kwocie [...]zł, od dnia 1 maja do [...] października 2013 r. w kwocie [...]zł, od dnia [...] listopada 2013 r. do dnia [...] marca 2014 r. w kwocie [...]zł i od dnia 1 maja do [...] lipca 2014 r. w kwocie [...]zł - w łącznej kwocie [...]z ł- jest "świadczeniem nienależnie pobranym" w rozumieniu art. 6 pkt 16 ustawy o pomocy społecznej.

Stosownie do treści art. 98 ustawy o pomocy społecznej, świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. W zdaniu drugim przepisu określono, że odpowiednio stosuje się art. 104 ust. 4 wspomnianej ustawy, który stanowi, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwot nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Z powyższego wynika, że w toku rozpoznawania sprawy dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, organ obowiązany jest do jednoczesnego zbadania, czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu. Dokonując przy tym takiej oceny należy mieć na uwadze, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości - art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia [...] października 2008 r., sygn. akt I OSK 1863/2007, publ. Lex nr 1987280, oraz z dnia [...] marca 2011 r" sygn. akt I OSK 2065/10, publ. Lex nr 1079747).

Kolegium stwierdziło, że organ I instancji wywiązał się z obowiązku zbadania aktualnej sytuacji życiowej rodziny, ocenił, że nie uzasadnia ona zastosowania najdalej idących ulg tj. odstąpienia od żądania zwrotu lub umorzenia w całości nienależnie pobranego zasiłku okresowego, a motywy rozstrzygnięcia tj. zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku okresowego w całości, przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionuje, że w przypadku rodziny skarżącego występuje niepełnosprawność i bezrobocie. Dwoje członków rodziny - skarżący i jego córka [...] - legitymują się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (odpowiednio orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] i z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...]), a syn [...] orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...]). Skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna z tytułu pozostawania bez pracy od dnia [...] maja 2012 r. W ocenie Kolegium występująca w rodzinie niepełnosprawność i bezrobocie nie pociągają jednak za sobą tak znacznego obciążenia budżetu domowego, aby zwrot nienależnie pobranych zasiłków okresowych stanowił nadmierne obciążenie tego budżetu lub niweczyłby skutki udzielonej pomocy (art. 104 ust. 4). Rodzina ma bowiem stałe miesięczne dochody w wysokości [...] zł (w maju 2015 r.), które w około 75% stanowią świadczenia przyznane z tytułu niepełnosprawności dwojga dzieci skarżącej - D. i K.. Źródłem dochodu rodziny jest zasiłek pielęgnacyjny przyznany D. R. w wysokości [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny przyznany K. R. w wysokości [...] zł, świadczenie pielęgnacyjne H. R. z tytułu opieki nad synem [...] w wysokości [...] zł, renta socjalna D. R. w wysokości [...] zł, zasiłek rodzinny na syna [...] w wysokości [...] zł i na córkę [...] w wysokości [...] zł, dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji córki [...] w wysokości [...] zł i stypendium socjalne córki [...] w wysokości [...] zł. Wydatki na leki w maju 2015 r. skarżący udokumentował bezimiennymi paragonami na kwotę [...]zł i nie są to leki związane z niepełnosprawnością i stale przyjmowane gdyż są przeznaczone do leczenia dróg oddechowych. Wydatki na takie leki nie mogą być więc uznane za stały comiesięczny wydatek, dlatego też organ I instancji pominął je przy ustalaniu miesięcznej wysokości wydatków rodziny. Skarżący nie zgłaszał w postępowaniu pierwszoinstancyjnym i nie podnosił w odwołaniu, aby ktokolwiek z członków rodziny przyjmował systematycznie leki związane z niepełnosprawnością lub by miał niezrealizowane recepty albo inne potrzeby związanie z leczeniem, które nie byłyby refundowane przez N. Fundusz Zdrowia. Sytuacja zdrowotna rodziny nie jest więc przesłanką uzasadniającą odstąpienie od żądania zwrotu lub umorzenie w całości J. R. nienależnie pobranych zasiłków okresowych.

Poza kosztami leczenia poniesionymi w maju 2015 r. skarżący wykazał następujące wydatki: składka K.RUS - 14z ł, zakup gazu w butli - 50z ł, zakup paliwa - [...] zł (na dowożenie syna [...] do szkoły, ale jak wynika z rozliczeń pracownika socjalnego nie tylko w tym celu), opłatę za prąd - [...] zł, opłatę za usługi telekomunikacyjne - [...] zł, ubezpieczenie - [...] zł. Po odjęciu od dochodu rodziny - [...] zł - wydatków w łącznej wysokości [...] zł, rodzinie pozostaje kwota [...]zł, czyli kwota [...]zł w przeliczeniu na każdą z pięciu osób w rodzinie. Kwota ta przekracza obowiązujące obecnie ustawowe kryterium dochodowe w wysokości [...] zł na osobę w rodzinie, które ustawodawca uznał za umożliwiające zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb bytowych.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, że rodzina ma jeszcze inne niewymienione wcześniej wydatki, w tym związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, Kolegium podniosło, że rodzina J. R. oprócz dochodów przekraczających ustawowe kryterium dochodowe ma również inne dochody, a mianowicie dochody z gospodarstwa rolnego o pow. 5,09 ha, które nie zostały uwzględnione przy obliczaniu dochodu rodziny z uwagi na areał mniejszy niż 1 ha przeliczeniowy. Okoliczności tej nie sposób nie uwzględnić przy ocenianiu sprawy pod kątem możliwości wywiązania się rodziny z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych zasiłków okresowych (art. 104 ust. 4). Jak wynika z ustaleń poczynionych ze skarżącym podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2015 r. rodzina pobiera dotacje unijne do gruntów rolnych. W 2014 r. otrzymała kwotę ok. [...] zł, a w 2015r. otrzyma ok. [...] zł. Ponadto gospodarstwo rolne dostarcza rodzinie produktów żywnościowych skoro są w nim dwie krowy, kury, jest ogród warzywny, sadzone są ziemniaki.

Kolegium zauważyło, że rodzina otrzymuje ponadto wsparcie w zakresie dożywiania w roku szkolnym bowiem organ I instancji przyznaje pomoc w postaci jednego gorącego posiłku dziennie wydawanego w szkole synowi skarżącego, P. R.. Pomoc ta w roku szkolnym 2014/2015 przyznana była decyzją z dnia [...] września 2014 r. Nr [...].DG i z dnia [...] stycznia 2015 r. Nr [...].EW, a od [...] września 2015 r. do [...] stycznia 2016r. jest przyznana decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...].MS. Ponadto rodzina otrzymuje żywność z Banku Żywności. W dniu [...] stycznia 2015 r. rodzina otrzymała 33 opakowania makaronu (16,5 kg), 22 szt. mielonki wieprzowej (8,8kg), 22 kg cukru, 141 oleju rzepakowego, 22 l. mleka UHT- łącznie 80,3 kg żywności.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że rodzina ma nie tylko stałe miesięczne dochody, ale ma także możliwość poprawy sytuacji finansowej poprzez podjęcie pracy przez J. R., który - zgodnie z orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] grudnia 2014r. Nr [...] - może pracować w warunkach pracy chronionej. Organ I instancji przedstawił skarżącemu ofertę pracy w Fundacji [...] która poszukiwała osób z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności "znacznym lub umiarkowanym" na pół etatu polegającej na rozdawaniu ulotek na terenie gminy S. Ł., ale jak wynika z odwołania, pracy tej nie podjął gdyż uznał, że połowę wynagrodzenia musiałby wydać na paliwo. Skarżący nie wyraził też zainteresowania wpisaniem go na listę osób chętnych do podjęcia zatrudnienia w Drukarni [...] w [...] oraz na listę osób do prac społecznie użytecznych organizowanych przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji w [...], przy segregowaniu śmieci. Skarżący tłumaczył się staniem zdrowia, jednakże sam nie wyklucza całkowicie możliwości podjęcia zatrudnienia, skoro jest zarejestrowany w urzędzie pracy i oświadcza, że mógłby podjąć pracę - ale w urzędzie gminy przy doręczaniu korespondencji lub w ramach stażu pracy. Odnosząc się do zarzutów J. R. zawartych w piśmie datowanym na [...] października 2015r. Kolegium informuje, że z akt sprawy wynika, iż propozycja wpisania na listę osób chętnych do prac społecznie użytecznych była przedstawiona skarżącemu podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...] czerwca 2015 r, a potwierdzone to zostało adnotacją w formularzu wywiadu środowiskowego. Z treścią adnotacji skarżący się zapoznał i nie wnosił żadnych uwag, a następnie wywiad podpisał. W ocenie Kolegium występujące w rodzinie bezrobocie również nie jest okolicznością uzasadniającą odstąpienie od żądania zwrotu lub umorzenia w całości nienależnie pobranych zasiłków okresowych.

Konkludując, w ocenie Kolegium, organ I instancji w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny wysnuł słuszne wnioski. Właściwie skonstatował, że w przypadku rodziny J. R. nie zachodzą szczególnie uzasadnione przesłanki, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania ulgi w postaci odstąpienia od żądania zwrotu lub umorzenia w całości nienależnie pobranych zasiłków okresowych. Spłata należności stanowić będzie niewątpliwie dodatkowe obciążenie budżetu rodziny jednakże racjonalnie gospodarując posiadanymi środkami finansowymi jest ona w stanie uregulować swoje zobowiązanie, choć może nie jednorazowo, a spłata nie spowoduje nadmiernego obciążenia budżetu domowego i nie zniweczy skutków udzielonej pomocy. Kolegium poinformowało, że jeżeli skarżący nie jest w stanie spłacić swojego zobowiązania jednorazowo to może ubiegać się o rozłożenie spłaty należności na raty lub odroczenie terminu płatności. Jeżeli natomiast nastąpiła lub nastąpi zmiana sytuacji życiowej skarżącego w stosunku do tej ustalonej w niniejszym postępowaniu, to może po raz kolejny ubiegać się o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń.

Kolegium stwierdziło, że wniosek skarżącego o umorzenie w całości nienależnie pobranych zasiłków okresowych został rozpatrzony przy uwzględnieniu przedstawionej przez niego sytuacji materialnej i rodzinnej. Wyciągniętych przez organ I instancji wniosków nie można uznać za dowolne, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji za niewystarczające. Skarżący nie znajduje się w sytuacji szczególnej, uzasadniającej umorzenie w całości należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej lub odstąpienie od żądania zwrotu tych należności. Konsekwencją niestwierdzenia okoliczności uzasadniających zastosowanie ulg, o których mowa, jest zobowiązanie J. R. do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku okresowego w łącznej kwocie [...]zł. W części ustalającej wysokość nienależnie pobranych świadczeń oraz określającej termin ich zwrotu - 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (czyli dnia, w którym decyzja Kolegium zostanie skutecznie doręczona skarżącemu) - Kolegium uznało rozstrzygnięcie organu I instancji za zgodne z art. 98 i art. 104 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. R., wskazując w uzasadnieniu skargi, że decyzja jest dla skarżącego i jego pięcioosobowej rodziny krzywdząca i niezrozumiała. Skarżący opisał sytuację rodziny, w której dwie osoby posiadają umiarkowany stopień niepełnosprawności, jedna osoba ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, natomiast skarżący jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, żona opiekuje się chorym synem. Zdaniem skarżącego, GOPS w S. Ł. niesłusznie zarzuca mu, że zataił prawdę nie podając dochodów córki pobierającej stypendia na studiach [...] w S. ponieważ córka skarżącego prowadzi od czterech lat odrębne gospodarstwo domowe przez 9 miesięcy w roku kalendarzowym, a błąd ten wynikał z niewiedzy skarżącego. Zdaniem skarżącego pracownicy opieki społecznej powinni powiadomić rodziną co wlicza się do dochodu rodziny, a co nie wlicza. W dalszej części uzasadnienia skarżący opisał na co wydane zostały pieniądze z otrzymanego zasiłku oraz zakwestionował otrzymywane propozycje podjęcia zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalanie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej ppsa, sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy.

Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości zaskarżonej decyzji, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili ich wydawania. W szczególności uznać należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa będące podstawą podjętych decyzji.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182). Zgodnie z art. 6 pkt 16 tej ustawy, świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub w okolicznościach niepowiadomienia o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Zgodnie z art. 98 ustawy o pomocy społecznej świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny, przy czym art. 104 ust. 4 ustawy stosuje się odpowiednio. Podkreślić należy, że jeśli zostanie ustalone, że w sprawie zachodzi co najmniej jedna z określonych w art. 6 pkt 16 powyższej ustawy materialnych przesłanek definicji nienależnie pobranego świadczenia, to organ ma obowiązek wydania decyzji, o której mowa w art. 98 w związku z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Definicja nienależnie pobranego świadczenia obejmuje dwie sytuacje faktyczne występujące w alternatywie rozłącznej co oznacza, że spełnienie jednej z nich jest już wystarczające do uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Przepis art. 6 pkt 16 stanowi bowiem, że świadczenie nienależnie pobrane to świadczenie pieniężne uzyskane 1) na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji 2) lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, uznać należy, że organy obu instancji zasadnie przyjęły, iż w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem w wysokości [...] zł z tytułu zasiłku okresowego za okresy od [...] lutego 2013 r. do [...] kwietnia 2013 r., od dnia [...] maja 2013 r. do [...] października 2013 r., od [...] listopada 2013 r. do dnia [...] marca 2014 r. oraz od [...] maja 2014 r. do [...] lipca 2014 r. W sprawie bezsporne jest również, że w okresie korzystania z pomocy społecznej skarżący nie zgłaszał zmiany sytuacji materialnej, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 109 ustawy o pomocy społecznej, o którym został pouczony w decyzjach: z dnia [...] stycznia 2013 r., Nr [...].MM, z dnia [...] maja 2013 r., Nr [...].MK zmienionej decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., Nr [...].EW, z dnia [...] listopada 2013 r., Nr [...].MM, z dnia [...] maja 2014 r., Nr [...].EW. Powyższe pouczenie zawarte w wymienionych decyzjach brzmi "Zgodnie z treścią art. 109 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie uznało i prawidłowo uzasadniło przekroczenie kryterium dochodowego w rodzinie skarżącego, spowodowane otrzymywaniem stypendium przez córkę skarżącego K. R. ze środków funduszu pomocy materialnej dla studentów, w wysokości [...] zł (od [...] października 2012 r. do [...] czerwca 2013 r.) oraz w wysokości [...] zł (od [...] października 2013 r. do dnia [...] czerwca 2014 r.). Skarżący zakwestionował w skardze, że córka K. R. prowadzi wspólnie z rodziną gospodarstwo domowe. Zdaniem Sądu organy administracji w zakresie dotyczącym wspólnego gospodarowania skarżącego, jego rodziny wraz córką przeprowadziły stosowne ustalenia, opierając się m.in. na oświadczeniach samego skarżącego z przeprowadzanych wywiadów środowiskowych, a ponadto okolicznością, że skarżący pobierał zasiłek rodzinny na córkę wraz z dodatkiem z tytułu jej kształcenia i rehabilitacji oraz zasiłek pielęgnacyjny. Trudno uznać, za uprawnioną argumentację skarżącego, skoro pobiera on powyżej wskazane świadczenia, ściśle związane z osobą córki, i jej niepełnosprawnością.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych zaskarżone rozstrzygnięcie ustalające, że pobrany przez skarżącego zasiłek okresowy we wskazanym okresie i kwocie jest świadczeniem nienależnie pobranym odpowiada prawu. Wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia winno być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, w trakcie którego pracownik socjalny powinien dokonać analizy aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia oraz rozważyć możliwość wystąpienia ze stosownym wnioskiem, o jakim mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Warto w tym miejscu podkreślić, że decyzja wydana w trybie powołanego wyżej art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej ma charakter decyzji uznaniowej. Oznacza to, że organ nie ma obowiązku, lecz ma prawo - w szczególnie uzasadnionych przypadkach - odstąpienia od żądania zwrotu świadczenia, jego umorzenia lub rozłożenia na raty. Kontrola Sądu w przypadku rozstrzygnięć organów administracji publicznej wydanych w ramach uznania administracyjnego, co już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ogranicza się natomiast do badania, czy granice uznania w danym przypadku nie zostały przekroczone. Innymi słowy sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowej obejmuje zbadanie, czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Jeżeli zaś stanowisko organu ma oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, jest przekonywująco, jasno i logicznie umotywowane, to nie można mu zarzucić cech dowolności (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia [...] stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1403/13, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, [...]).

Zdaniem Sądu, organy obu instancji, mając na względzie ww. wywiad środowiskowy oraz materiał dowodowy zgromadzony w sprawie słusznie uznały, że sytuacja dochodowa skarżącego uzasadnia podjęcie decyzji w zakresie odmowy odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Szczegółowo organy administracji przedstawiły stan rodzinny skarżącego, z uwzględnieniem orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, ale również szczegółowo zbadały i opisały w jakim zakresie rodzina skarżącego korzysta z pomocy państwa w zakresie pomocy społecznej.

Zdaniem Sądu organy dokonując ustaleń w rozpatrywanej sprawie nie naruszyły przepisów prawa procesowego, gdyż działały w granicach obowiązującego prawa, prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie do tych organów, wyjaśniając należycie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu przedmiotowej sprawy i podejmując wszelkie niezbędne działania dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wnioski organu odwoławczego wyprowadzane z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykraczały poza swobodną ocenę dowodów, więc nie stanowią naruszenia prawa. Sąd ocenił także zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z przepisami prawa.

Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.