Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 510/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-10-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 7;  art. 4 pkt 1;  art. 7 art. 8;  art. 17 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2010 nr 36 poz 197
law: Ustawa z dnia 17 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw.
article: art. 19;  art. 64 par. 2;  art. 65;  art. 105 par. 1;  art. 138 par. 2;  art. 156 par. 1 pkt 11
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Katarzyna Borońska Protokolant Jolanta Ryndak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 października 2013 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] lipca 2012 r . nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie niewprowadzenia zmian danych w ewidencji producentów i umorzenie postępowania w pierwszej instancji I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz strony skarżącej 200 (dwieście) zł kosztów postepowania; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia prawomocności wyroku.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. (nr [...]) Dyrektor D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – po rozpatrzeniu odwołania B. G. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] lipca 2010 r. (nr [...]) w sprawie niewprowadzenia na wniosek strony zmiany danych w ewidencji producentów – uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowania pierwszej instancji w całości, powołując się na art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) i art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przypomniał, że na podstawie wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych, złożonego w dniu [...] lutego 2005 r., Kierownik BP ARiMR w O. dokonał wpisu B. G. do tej ewidencji i nadał numer identyfikacyjny rolnika – [...].

W dniu [...] maja 2010 r. producent rolny złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w O. formularz wniosku EP, z zaznaczonym celem "zmiana danych" w zakresie współposiadaczy gospodarstwa rolnego, wskazując że współposiadaczem jej gospodarstwa jest G. S. Strona przedstawiła pisemną zgodę G. S. na ubieganie się przez B. G. o płatności do gruntów będących przedmiotem współposiadania oraz umowę przekazania prawa użytkowania działki nr [...] zawartą pomiędzy B. G. a G. S., podpisaną także przez T. G. jako współwłaściciela tej działki.

W dniu [...] czerwca 2010 r., w wyniku prowadzonego przez Kierownika BP ARiMR postępowania mającego na celu zbadanie czy B. G. posiada status producenta rolnego, została wydana decyzja o uchyleniu jej numeru identyfikacyjnego i wykreśleniu wpisu z ewidencji producentów.

Z tych powodów Kierownik BP ARiMR w O. w dniu [...] lipca 2010 r. wystosował do pełnomocnika strony pismo informujące, że zmiana zgłoszona przez producenta rolnego w dniu [...] maja 2010 r. nie może zostać wprowadzona, podając jako podstawę fakt uchylenia numeru identyfikacyjnego i wykreślenie wpisu z ewidencji producentów na podstawie wspomnianego rozstrzygnięcia z dnia [...] czerwca 2010 r.

W dniu [...] lipca 2010 r. strona skierowała do Dyrektora D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W., za pośrednictwem Kierownika BP ARiMR w O., odwołanie od tego pisma i jednocześnie skargę na łamanie prawa przez organ pierwszej instancji.

W odwołaniu strona podniosła, że informacja z dnia [...] lipca 2010 r. jest w istocie wadliwą decyzją wydaną w trybie art. 13 ustawy o ewidencji, natomiast wysłanie odpowiedzi na zmianę do wniosku w formie informacji jest "podstępną sztuczką mającą na celu odebranie stronie konstytucyjnego uprawnienia do dwuinstancyjnego postępowania i sądowej kontroli rozstrzygnięcia organu".

Dyrektor DOR ARiMR we W. wydał w dniu [...] sierpnia 2010 r. postanowienie o niedopuszczalności odwołania, przyjmując że zaskarżone pismo nie jest decyzją administracyjną.

Wskutek zaskarżenia tegoż postanowienia (w dniu [...] sierpnia 2010 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, Sąd ten wyrokiem z dnia [...] listopada 2010 r. uchylił zaskarżone postanowienie wskazując w uzasadnieniu orzeczenia, że organ odwoławczy był zobowiązany do merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania decyzji w trybie art. 138 k.p.a.

Dyrektor DOR ARiMR we W. zaskarżył ten wyrok do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W dniu [...] lutego 2011 r. (data stempla pocztowego) do DOR ARiMR we W. wpłynęło pismo podpisane przez B. G. oraz T. G., działającego w imieniu G. S., stanowiące odpowiedź na wezwanie organu do wyjaśnienia treści pisma z dnia [...] lutego 2011 r., w którym osoby wnoszące zawarły żądanie unieważnienia m.in. pisma (Kierownika BP ARiMR w O. nr ([...]) z dnia [...] lipca 2010 r.

W dniu [...] marca 2011 r. Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. zawiesił wszczęte na wniosek B. G. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji – pisma wydanego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r., podając jako podstawę art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Powodem zawieszenia był fakt złożenia przez B. G. tego wniosku przed prawomocnym rozstrzygnięciem odwołania wniesionego przez stronę na wspomniane pismo-decyzję i toczącego się w tej sprawie postępowania sądowoadministracyjnego, którego wynik zależał od orzeczenia NSA, a które w dniu złożenia przez stronę wniosku o stwierdzenie jego nieważności nie zostało jeszcze wydane.

W dniu [...] czerwca 2012 r. do Dyrektora DOR ARiMR we W. wpłynął prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia [...] listopada 2010 r. ([...]), uchylający postanowienie z dnia [...] sierpnia 2010 r., wydane w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie niewprowadzenia zmian danych w ewidencji producentów, po oddaleniu w dniu [...] kwietnia 2012 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny ([...]) skargi kasacyjnej Dyrektora DOR ARiMR we W.

W dniu [...] czerwca 2012 r. akta sprawy uzupełniono o następujące dokumenty:

• wniosek B. G. z dnia [...] maja 2012 r. o wpis do ewidencji producentów z zaznaczonym celem "Nadanie numeru identyfikacyjnego", złożony w BP ARiMR w O. oraz

• złożony w tym samym dniu formularz wniosku z znaczonym celem "Zmiana danych",

• pełnomocnictwo udzielone przez B. G. T. G. do reprezentowania jej przed organami Agencji,

• zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacyjnego z dnia [...] czerwca 2012 r. wydane przez Kierownika BP ARiMR we W. dla B. G.

Z powodu ustąpienia przyczyn zawieszenia (art. 97 § 2 k.p.a.), Dyrektor DOR ARiMR we W. podjął (postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r.) zawieszone z urzędu postępowanie, wszczęte wnioskiem strony z dnia [...] lutego 2011 r., a następnie umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji – pisma nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r.

Uzasadniając umorzenie tego postępowania organ wskazał na fakt prowadzenia w tym zakresie postępowania odwoławczego, po otrzymaniu przez organ prawomocnego wyroku WSA we Wrocławiu z dnia [...] listopada 2010 r. ([...]).

W dniu [...] lipca 2012 r. Dyrektor DOR ARiMR we W. wysłał do pełnomocnika strony pismo informujące o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 oraz art. 73 § 1 k.p.a. Poinformował przy tym, że strona może skorzystać z tych uprawnień w ciągu 7 dni od otrzymania pisma (strona odebrała pismo w dniu [...] lipca 2012 r.).

W dniu [...] lipca 2012 r. do DOR ARiMR we W. wpłynęło pismo strony zawierające wnioski B. G. o:

1. połączenie obu postępowań ponieważ dotyczą jednego przedmiotu sprawy, tj. zmiany wpisu strony w ewidencji producentów, powołując się na wyrok NSA [...];

2. włączenie do akt sprawy wydruków z wszelkich wpisów i zmian wpisów jej danych w krajowym systemie ewidencji producentów jako dowodu na istnienie przedmiotu postępowania;

3. włączenie do akt sprawy kopii wszystkich zaświadczeń o wpis do ewidencji jako dowodów na istnienie przedmiotu postępowania;

4. włączenie do akt sprawy kopii wszystkich decyzji i postanowień organów ARiMR, wydanych w przedmiocie wpisania jej do ewidencji producentów z adnotacją o ich ostateczności lub wyeliminowaniu,

5. włączenie do akt sprawy kopii ostatecznej decyzji o wykreśleniu T. G. z ewidencji producentów jako dowodu na brak podstaw do podważania prawidłowości wpisu B. G. do ewidencji;

6. wyznaczenie ponownego terminu na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym,

7. połączenie w jednym postępowaniu wszelkich postępowań prowadzonych przez organ w sprawie wpisu B. G..

Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wyjaśnił, że niniejsze postępowanie odwoławcze prowadzone jest w wyniku wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyroku z dnia [...] listopada 2010 r. ([...]), który został podtrzymany w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2012 r. ([...]), wydanym wskutek wniesienia przez Dyrektora DOR ARiMR we W. skargi kasacyjnej.

Z tej też przyczyny niezasadna jest prośba strony o połączenie przez organ postępowania oznaczonego znakiem sprawy [...] (czyli pisma –decyzji z [...] lipca 2010 r.) z postępowaniem prowadzonym po wyroku NSA ([...]), skoro jest to jedno i to samo postępowanie.

Organ wskazał, że w ocenie Sądu (wyrok WSA we Wrocławiu) z dnia [...] listopada 2010 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wydał w dniu [...] lipca 2010 r. decyzję o odmowie dokonania wnioskowanej zmiany. Skoro skarżąca odwołała się od tej decyzji w ustawowym terminie, to bez względu na sposób nazwania przez organ podjętego rozstrzygnięcia rzeczą organu odwoławczego było merytoryczne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji w trybie art. 138 k.p.a., zgodnie z zasadą dwuinstancyjności.

Wykonując ten wyrok, organ odwoławczy stwierdził, że:

• wydaną przez Kierownika BP ARiMR w O. decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. (nr [...]) należy uchylić,

• a postępowanie w pierwszej instancji umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Odnosząc się do wadliwości stanowiącej podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. organ odwoławczy wskazał, że na podstawie delegacji ustawowej określonej w art. 17 w zw. z art. 12 ust. 4 i ust. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 86) zostało wydane obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 sierpnia 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wniosek o wpis do ewidencji producentów oraz zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym (Dz. U. Nr 163, poz. 1104).

Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. zauważył, że w dniu wydania decyzji pierwszoinstancyjnej ([...] lipca 2010 r.) obowiązywało rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2004 r. w sprawie wzoru wniosku o wpis do ewidencji producentów oraz wzoru zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym (Dz. U. Nr 10, poz. 91 ze zm.), "jednakże niniejszą decyzję należy wydać w oparciu o przepisy obecnie obowiązujące".

Rozporządzenie z dnia [...] sierpnia 2010 r. określa w sposób enumeratywny dane, które powinny znaleźć się we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Jedną z nich jest informacja, czy wnioskodawca, w dniu składania wniosku, pozostaje w związku małżeńskim (§ 2 pkt 7).

Odnosząc unormowanie § 2 pkt 7 rozporządzenia z dnia 19 sierpnia 2010 r. do wniosku złożonego przez B. G. w dniu [...] maja 2012 r., organ odwoławczy uznał, że zawiera on braki formalne, gdyż wnioskodawczyni nie udzieliła odpowiedzi na pytanie zawarte we wniosku w polu nr 03, tj. "Czy wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim?"

Wywiódł przy tym, że braki formalne powodują bezskuteczność podania, jednakże organ, do którego wpłynęło podanie, powinien (art. 64 § 2 k.p.a.) wezwać wnoszącego do uzupełnienia stwierdzonych braków formalnych w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, by Kierownik BP ARiMR w O. wzywał stronę do usunięcia wspomnianego braku przed wydaniem decyzji w dniu [...] lipca 2010 r. Wniosek bez wymaganych przepisami elementów, należy uznać za nieskuteczny z przyczyn formalnych, a jako taki nie może wywołać skutków prawnych. Dopiero pozytywna ocena formalna wniosku może prowadzić do dalszego postępowania, które kończy się wydaniem decyzji co do istoty sprawy.

Zdaniem organu odwoławczego dostrzeżone nieprawidłowości w procedowaniu wniosku powodują wadliwość wydanej w dniu [...] lipca 2010 r. decyzji, co wymaga wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Uzasadniając kwestię jednoczesnego umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości, organ odwoławczy wskazał na obowiązek przestrzegania przez organy administracji publicznej swojej właściwości miejscowej i rzeczowej (art. 19 k.p.a.).

Według art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję.

Stosownie do tej regulacji, kierownik biura powiatowego ARiMR zobligowany jest także do przestrzegania swojej właściwości w przypadku złożenia formularza wniosku o wpis do ewidencji producentów z zaznaczonym celem "Zmiana danych". Ponieważ – zgodnie z danymi zawartymi we wnioskach o wpis do ewidencji producentów złożonych przez stronę w dniu [...] maja 2012 r. w BP ARiMR w O. – miejscem zamieszkania B. G. jest ul. [...] we W., przeto Kierownik BP ARiMR w O. – po uchyleniu decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. – stał się organem niewłaściwym do rozpatrywania wniosku strony z dnia [...] maja 2010 r.

Według art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, kierownik biura powiatowego jest właściwy miejscowo również w sprawach dotyczących nieruchomości położonych w miastach na prawach powiatu i w innych sprawach, w których stroną jest podmiot mający miejsce zamieszkania (siedzibę), miejsce pobytu albo ostatnie miejsce zamieszkania w mieście na prawach powiatu, jeżeli właściwość miejscową w tych sprawach ustala się odpowiednio według miejsca zamieszkania (siedziby), miejsca pobytu albo ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu.

Na podstawie upoważnienia zawartego w art. 10 ust. 4 wspomnianej ustawy, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi określił właściwość miejscową kierowników biur powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w rozporządzeniu z dnia 25 sierpnia 2008 r. (Dz. U. Nr 163, poz. 1021). Zgodnie z załącznikiem nr 1 do tego rozporządzenia, w sprawie, w której właściwość miejscowa ustalana jest według miejsca zamieszkania lub siedziby strony postępowania, a miejscem takiego zamieszkania jest miasto na prawach powiatu, właściwym w województwie d. jest kierownik W. Biura Powiatowego dla W.

Jeżeli więc miejscem zamieszkania B. G. stał się W., jako miasto na prawach powiatu, to należało uznać, że właściwym do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2010 r. jest Kierownik Biura Powiatowego we W.

Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy z urzędu muszą przestrzegać swojej właściwości, co wynika art. 19 k.p.a. Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu aktu administracyjnego powoduje nieważność tego aktu bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Z przywołanych unormowań organ wysnuł, że po uchyleniu wadliwej decyzji z dnia [...] lipca 2010 r. (nr [...]) prowadzenie obecnie postępowania przez niewłaściwy organ, którym stał się Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O., jest bezprzedmiotowe, co uzasadnia umorzenie postępowania w pierwszej instancji.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że:

• Uchylenie zaskarżonej decyzji wynikało z naruszenia przy jej wydaniu przepisów procesowych przez Kierownika BP ARiMR w O., który w chwili jej wydania był organem właściwym miejscowo do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] maja 2010 r.

• Z uwagi na fakt, że aktualny, przedstawiony przez B. G. adres jej zamieszkania wskazuje ul. [...] we W., Kierownik BP ARiMR w O. nie jest organem właściwym do oceny omawianego podania.

• Z tej też przyczyny żądanie strony należy także jednocześnie przekazać organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 1995 r. SA/Łd 2330/94, SA/Łd 2331/94, LexPolonica nr 328936).

Odnosząc się do pozostałych wniosków strony, organ odwoławczy zauważył, że ze względu na przedmiot niniejszego postępowania spełnienie żądań strony o dołączenie do akt tej sprawy różnego rodzaju niesprecyzowanych dokumentów jest bezzasadne. Organ nie może domyślać się jakich to "wszystkich decyzji", "wszystkich zaświadczeń" czy "wszystkich postanowień" żąda włączenia do akt sprawy strona.

Wszelkie niezbędne do wydania rozstrzygnięcia dokumenty zostały zgromadzone. Po ich zebraniu organ poinformował stronę o możliwości zapoznania się z nimi i wniesienia ewentualnych uwag. Z uprawniania tego jednak strona ani osobiście, ani przez pełnomocnika nie skorzystała.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu B. G. wniosła o uchylenie lub unieważnienie decyzji Dyrektora D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, o wezwanie organu do przedłożenia Sądowi wydruków z wszelkich wpisów w ewidencji producentów dotyczących B. G.od 2005 r., jako dowodu na istnienie przedmiotu postępowania (wpisu strony w ewidencji) oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że "organ zafałszował obraz sprawy przeskakując w relacji ze stanu sprawy od wniosku strony o wpisanie jej do ewidencji producentów z dn. [...].02.2005 r. od razu do wniosku strony z dn. [...].05.2010 r."

Istotna zdaniem strony jest okoliczność, że po wpisaniu w 2005 r. B. G. do ewidencji producentów, w dniu [...] kwietnia 2006 r. Kierownik BP w O. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną w 2005 r. o wpisaniu strony do ewidencji i wydał we wznowionym postępowaniu nieostateczną decyzję o wykreśleniu strony z ewidencji. Po uchyleniu tej decyzji w postępowaniu odwoławczym Kierownik BP w O. wydał ostateczną decyzję o umorzeniu wznowionego postępowania, nieznajdując powodu do wykreślenia strony z ewidencji. Decyzja ta pozostaje w obiegu prawnym, a więc wiąże organ, o czym zapomina Dyrektor DOR.

W dniu [...] maja 2010 r. strona złożyła wniosek o zmianę wpisu ewidencji, czym wszczęła postępowanie, które Dyrektor DOR zakończył dopiero zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2012 r.

W czasie gdy toczyło się postępowanie wszczęte [...] marca 2010 r. przez Kierownika BP w B. (w sprawie wykreślenia strony z ewidencji) oraz postępowanie przed Kierownikiem BP w O. zainicjowane wnioskiem strony z [...] maja 2010 r., Kierownik BP w O. wszczął trzecie, równoległe postępowanie w trybie zwyczajnym w tej samej sprawie (wpisu strony w ewidencji) i [...] czerwca 2010 r. wydał kolejną, nieostateczną decyzję o wykreśleniu strony z ewidencji. W ten sposób w obiegu funkcjonowały dwie nieostateczne decyzje o wykreśleniu strony z ewidencji.

W dniu [...] lipca 2010 r. Kierownik BP w O. odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji zgłoszonych przez stronę, powołując się na swą nieostateczną decyzję o wykreśleniu strony z ewidencji.

W ocenie skarżącej, organ naruszył art. 77 k.p.a., uchylając się od rozpatrzenia wniosków dowodowych strony, odmówił bowiem włączenia do akt sprawy wydruku z wpisu do ewidencji, a więc dowodu na istnienie przedmiotu postępowania.

Organ zakończył postępowanie umorzeniem, podnosząc w uzasadnieniu, że "żądanie strony należy jednocześnie przekazać organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a." Tymczasem zdaniem strony nie wystąpiła żadna z przesłanek do umorzenia postępowania. Skoro organ wskazał, że obecnie organem właściwym w sprawie zmiany w ewidencji jest Kierownik BP we W., to powinien zastosować art. 138 § 2 k.p.a. i temu organowi przekazać sprawę.

Według strony skarżącej, po wyroku NSA Dyrektor DOR powinien był uchylić decyzję Kierownika BP w O. i przekazać mu sprawę do ponownego rozpoznania, ten zaś organ przekazać ją Kierownikowi BP we W.

Umorzenie postępowania z powodu zmiany właściwości miejscowej organu rażąco narusza prawo. Zdaniem strony Dyrektor DOR stara się nie dopuścić do ujawnienia, że prowadzone postępowanie ciągle miało swój przedmiot od 2010 do 2012 r., czyli w tym czasie nieprzerwanie istniał wpis strony w ewidencji.

W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w kwestionowanym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

I.

Oceniając zaskarżoną decyzję według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie to nie może pozostać w zbiorze legalnych aktów administracji publicznej.

II.

Sprawa rozpoznawana w tym postępowaniu była już przedmiotem oceny zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (wyrok z 25 listopada 2010 r., III SA/Wr 683/10), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 26 kwietnia 2012 r., II GSK 465/11). Wskutek wydanych orzeczeń doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia Dyrektora DOR z [...] sierpnia 2010 r. o niedopuszczalności odwołania od pisma niebędącego zdaniem organu decyzją administracyjną. Oba Sądy uznały bowiem, że pismo Kierownika BP w O. z [...] lipca 2010 r. spełnia kryteria decyzji wydanej w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej i w takiej sytuacji Dyrektor DOR powinien przeprowadzić – wszczęte odwołaniem strony – postępowanie w drugiej instancji.

III.

W postępowaniu organu drugiej instancji daje się dostrzec brak konsekwencji w rozpatrywaniu tej sprawy w zakresie oceny stanu faktycznego i prawnego.

Uzasadniając uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej z 1 lipca 2010 r., organ ten zarzucił Kierownikowi BP w O., że przed wydaniem tej decyzji nie wezwał strony skarżącej do uzupełnienia braku formalnego wniosku przez oświadczenie, czy wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim. Powołał się przy tym na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 sierpnia 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wniosek o wpis do ewidencji producentów oraz zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym.

Wyjaśnić przy tym trzeba, że mimo zawartego w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 17 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 36, poz. 197 ze zm.) nowego upoważnienia ministra właściwego do spraw wsi do określenia w drodze rozporządzenia, szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać: 1) wniosek o wpis do ewidencji producentów, 2) zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym (uwzględniając w obu przypadkach dane, o których mowa w art. 7, oraz biorąc pod uwagę zapewnienie prawidłowego funkcjonowania systemu), w art. 8 wspomnianej noweli postanowiono, że w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy ([...] marca 2010 r.): 1) wpisu do ewidencji producentów, o której mowa w art. 4 pkt 1 ustawy wymienionej w art. 2, dokonuje się na wniosek, którego wzór jest określony w przepisach wydanych na podstawie art. 17 pkt 1 ustawy wymienionej w art. 2, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy; 2) zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym wydaje się zgodnie ze wzorem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 17 pkt 2 ustawy wymienionej w art. 2, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.

Przywołane unormowanie międzyczasowe wskazuje, że zarówno w dacie złożenia przez stronę wniosku o "zmianę danych" ([...] maja 2010 r.), jak i wydawania pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia ([...] lipca 2010 r.) obowiązywał dotychczasowy formularz wniosku, ponieważ nowe rozporządzenie w tym zakresie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał dopiero [...] sierpnia 2010 r., które weszło w życie [...] września 2010 r.

W takiej sytuacji powinnością organu odwoławczego było ustalenie, czy ocena przez organ pierwszej instancji złożonego przez stronę w dniu [...] maja 2010 r. wniosku o "zmianę danych" była prawidłowa i czy znajdowała odzwierciedlenie w normach obowiązujących w tej dacie, nie zaś powoływanie się na § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 19 sierpnia 2010 r., które w tym okresie jeszcze nie obowiązywało.

Na marginesie można jedynie zauważyć, że załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 stycznia 2004 r. w pierwotnej wersji nie wymagał od wnioskodawcy oświadczenia o pozostawaniu (niepozostawaniu) w związku małżeńskim. Wymóg taki został wprowadzony dopiero w dniu 21 listopada 2007 r. rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 października 2007 r. zmieniającym wspomniane rozporządzenie (Dz. U. Nr 205, poz. 1490), gdyż w nowym załączniku nr 1 sięgnięto po stan cywilny wnioskodawcy, wyrażający się w pytaniu: Czy wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim (punkt IV. Dane identyfikacyjne wnioskodawcy,03.1).

Jeżeli zatem organ odwoławczy powziął uzasadnione wątpliwości co do poprawności wniosku złożonego przez skarżącą w zakresie stanu cywilnego, co miałoby być pominięte w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, to nie powinien był z tego powodu uchylać pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., lecz – wykonując obowiązek ponownego rozpatrzenia całej sprawy – wezwać wnioskodawczynię do uzupełnienia braków formalnych wniosku, wszak dyspozycja art. 64 § 2 k.p.a. odnosi się do każdego organu bez względu na fazę toczącego się postępowania.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśniono również, czy w dniu wydawania pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia ([...] lipca 2010 r.) wnioskodawczyni była ostatecznie wykreślona z ewidencji producentów, czy też – jak twierdzi strona skarżąca – takie zdarzenie jeszcze nie wystąpiło.

IV.

Zaistniała w sprawie kwestia właściwości miejscowej organu pierwszej instancji nie została także należycie rozstrzygnięta.

Stosownie do dyspozycji art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję.

Skoro – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji – w dniu złożenia przez stronę wniosku o "zmianę danych" w ewidencji producentów ([...] maja 2010 r.), jak i wydania decyzji przez organ pierwszej instancji ([...] lipca 2010 r.), miejsce zamieszkania wnioskodawczyni (art. 25 Kodeksu cywilnego) pozostawało w obrębie właściwości Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O., przeto ten organ był właściwy miejscowo do rozpatrzenia i załatwienia wniosku strony.

W art. 19 k.p.a. nałożono na organy administracji publicznej obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, obwarowując decyzję wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości sankcją w postaci stwierdzenia nieważności takiego rozstrzygnięcia (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Obowiązek ten ciąży na organach w całym postępowaniu administracyjnym, we wszystkich jego fazach (etapach). Dotyczy więc zarówno postępowania przed organami pierwszej instancji, jak i procedury prowadzonej przez organ odwoławczy, odnosi się także do postępowań nadzwyczajnych.

Jeżeli zatem organ odwoławczy uchylił pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie z przyczyn niezależnych od właściwości miejscowej organu pierwszej instancji (w tej fazie postępowania był to organ właściwy), a następnie doszedł do wniosku, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ utracił już przymiot właściwości miejscowej w konkretnym przypadku (ze względu na zmianę miejsca zamieszkania wnioskodawczyni), organ odwoławczy powinien był wskazać organowi pierwszej instancji na zastosowanie dyspozycji zawartej w art. 65 ust. 1 k.p.a.

W przypadku, gdy wskutek przyczyn niezależnych od organu administracji publicznej, organ dotychczas właściwy stał się w toku postępowania niewłaściwy miejscowo do rozpatrzenia sprawy – np. przez zmianę miejsca zamieszkania wnioskodawczyni – organ ten powinien przekazać sprawę organowi właściwemu ze względu na miejsca zamieszkania strony.

Na tej podstawie Kierownik BP w O. (do niego bowiem strona złożyła wniosek), pierwotnie właściwy do rozpatrzenia wniosku strony, byłby zobligowany do niezwłocznego przekazania wniosku strony Kierownikowi Biura Powiatowego we W. (z jednoczesnym zawiadomieniem o tym wnioskodawczyni i uzasadnieniem takiego przekazania), skoro – jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji – w trakcie postępowania administracyjnego wnioskodawczyni zamieszkała we W.

W takiej sytuacji organ odwoławczy, po uchyleniu zaskarżonej decyzji, nie miał dostatecznych podstaw prawnych do umorzenia postępowania pierwszoinstancyjnego, ponieważ nie stało się ono bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Sprawa objęta wnioskiem strony skarżącej nie utraciła bowiem cechy indywidualnej sprawy z zakresu administracyjnej publicznej, a więc wniosek strony wszczynający postępowanie w sprawie nie stał się bezprzedmiotowy, nadal więc wymaga rozpatrzenia i rozstrzygnięcia, jednakże już przez organ aktualnie właściwy. Umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego przez organ odwoławczy ze względu na utratę przez Kierownika BP w O. właściwości miejscowej oznaczałoby w istocie pozbawienie strony prawa do rozpatrzenia prawidłowo złożonego wniosku mieszczącego się w granicach indywidualnej sprawy załatwianej w postępowaniu administracyjnym. Nie można przy tym nie zauważyć, że skutkiem takiego rozstrzygnięcia byłoby zmuszanie strony do ponownego złożenia wniosku (tym razem do organu, który stał się właściwy w trakcie postępowania), mimo że postępowanie wszczęte wnioskiem pierwotnym dotyczy nadal tej samej sprawy.

V.

Z tych względów – stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – należało orzec jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono według art. 200 w zw. z art. 205 § 1 wspomnianej ustawy, natomiast postanowienie zawarte w punkcie III sentencji znalazło umocowanie w art. 152 tegoż źródła prawa.