Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 526/02
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2003-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Organizacje społeczne
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: art. 31
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz. 1071
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 października 2000 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: 1. Interes organizacji społecznej "w cudzej sprawie" ma z natury rangę niższą niż interes strony, dlatego udzielanie ochrony prawnej organizacji społecznej w postaci dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu nie wynika bezpośrednio z mocy ustawy jak to ma miejsce w stosunku do strony, lecz pozostawione jest rozstrzygnięciu organu prowadzącego postępowanie przy czym organizacja społeczna musi wykazać, że zachodzą przesłanki z art. 31 Kpa.

2. Udział organizacji społecznej w postępowaniu nie może służyć indywidualnym interesom organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnej sprawie.

3. Prawidłowość realizacji zawartych umów związanych z budową i eksploatacją osiedla, jak również ocena czy rozwiązanie umów nastąpiło zgodnie z prawem nie należy do postępowania administracyjnego o pozwolenie na użytkowanie budynku, może być natomiast badane w postępowaniu przed sądem powszechnym.

4. Z faktu, że członkowie Stowarzyszenia inwestorów osiedla są współwłaścicielami nieruchomości, na której budowane są budynki należące do tego osiedla nie wynika, że w interesie społecznym leży dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym o pozwolenie na użytkowanie jednego z budynków.

TEZY

1. Interes organizacji społecznej "w cudzej sprawie" ma z natury rangę niższą niż interes strony, dlatego udzielanie ochrony prawnej organizacji społecznej w postaci dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu nie wynika bezpośrednio z mocy ustawy jak to ma miejsce w stosunku do strony, lecz pozostawione jest rozstrzygnięciu organu prowadzącego postępowanie przy czym organizacja społeczna musi wykazać, że zachodzą przesłanki z art. 31 Kpa.

2. Udział organizacji społecznej w postępowaniu nie może służyć indywidualnym interesom organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnej sprawie.

3. Prawidłowość realizacji zawartych umów związanych z budową i eksploatacją osiedla, jak również ocena czy rozwiązanie umów nastąpiło zgodnie z prawem nie należy do postępowania administracyjnego o pozwolenie na użytkowanie budynku, może być natomiast badane w postępowaniu przed sądem powszechnym.

4. Z faktu, że członkowie Stowarzyszenia inwestorów osiedla są współwłaścicielami nieruchomości, na której budowane są budynki należące do tego osiedla nie wynika, że w interesie społecznym leży dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym o pozwolenie na użytkowanie jednego z budynków.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia Inwestorów Osiedla M. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewody M. z dnia 29 grudnia 2001 r. (...) w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu - skargę oddala.


UZASADNIENIE

Wojewoda M. postanowieniem (...) z dnia 29 grudnia 2001 r. po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia Inwestorów Osiedla M. w W. na postanowienie z dnia 1 marca 2001 r. Burmistrza Gminy W.-U. nie dopuszczające Stowarzyszenia Inwestorów Osiedla M. do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie z wniosku Spółki z o.o. W. A. o wydanie decyzji pozwalającej na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego nr 1 na terenie nieruchomości nr ew. 172/4 położonej przy ul. R. w W., w kompleksie osiedla mieszkaniowego M. 1 na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, co następuje.

Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i nie ma podstaw do jego uchylenia. Organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Udział organizacji społecznej w postępowaniu nie może więc służyć indywidualnym interesom samej organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych. Organizacja winna wykazać dopuszczalność żądania oraz zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ udział organizacji społecznej w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują one przeciwstawne interesy.

Organ pierwszej instancji w ocenie organu odwoławczego trafnie stwierdził, że wniosek o dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu tylko w sensie ogólnym spełnia wymogi pierwszej z przesłanek art. 31 Kpa. Zgodnie ze statutem celem Stowarzyszenia jest wykonywanie nadzoru nad działaniami podmiotu prowadzącego w imieniu inwestorów inwestycje na osiedlu M. oraz reprezentowania interesów tychże członków we wszystkich sprawach związanych z budową lub eksploatacją osiedla. Zachodzi wątpliwość czy przesłanka ta jest spełniona z uwagi na przedmiot postępowania, którym jest przyjęcie do użytkowania budynku nr 1, w którym to budynku nie ma mieszkań członków Stowarzyszenia. Nie jest natomiast z całą pewnością spełniona druga przesłanka określona w przepisie. Za udziałem organizacji w postępowaniu nie przemawia interes społeczny. Stowarzyszenie może działać tylko w interesie swych członków. Pozostali inwestorzy nie będący członkami mogą się czuć zagrożeni, że ich interes faktyczny i prawny jako strony będzie ograniczony. Chęć udziału w postępowaniu nie stanowi interesu społecznego, lecz bliżej nieokreślony interes grupy inwestorów będących członkami Stowarzyszenia.

Skargę na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik Stowarzyszenia Inwestorów Osiedla M.

W skardze zarzuca:

- naruszenie art. 31 Kpa poprzez przyjęcie, że udział Stowarzyszenia na prawach strony w postępowaniu o wydanie decyzji pozwalającej na użytkowanie budynku mieszkalnego nr 1 w kompleksie osiedla mieszkaniowego M., nie jest uzasadniony statutowymi celami organizacji i nie wymaga tego interes społeczny,

- błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że budynek mieszkalny nr 1 nie należy do członków Stowarzyszenia,

- naruszenie art. 107 Kpa w zakresie dokonanego przez organy administracyjne uzasadnienia prawnego wydanych postanowień.

Wnosi o uchylenie zaskarżonych postanowień. W uzasadnieniu skargi polemizuje z argumentacją organów i twierdzi, że dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu uzasadnione jest celami statutowymi i przemawia za tym interes społeczny. Członkowie Stowarzyszenia są współwłaścicielami całej nieruchomości, na której są wznoszone kolejne budynki, samodzielnie finansują ich wznoszenie i nie ma znaczenia czy w budynku nr 1 zgłoszonym do użytkowania są przewidziane dla nich lokale czy też nie ponieważ nie zostało ustanowione na rzecz żadnego z inwestorów prawo odrębnej własności lokalu. Wśród członków Stowarzyszenia są osoby, których umowy dotyczą lokali w budynku nr 1, a z którymi zarząd Spółki jednostronnie umowy rozwiązał. Stowarzyszenie może działać tylko w imieniu członków, a żaden przepis prawa nie ustanawia zasady, że interes społeczny nie może być interesem grupy ludzi. Organ nie wykazał, że dopuszczenie Stowarzyszenia może spowodować, że inwestorzy nie będący członkami Stowarzyszenia mogą się czuć zagrożeni, że ich interes faktyczny i prawny jako strony postępowania będzie ograniczony powołując się na to w motywach postanowienia. Żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu jest uzasadnione ważnym interesem społecznym jakim jest poddanie szerszej kontroli wykonania umów zawartych pomiędzy spółkami a członkami Stowarzyszenia, udział Stowarzyszenia może zapobiec nienależytej realizacji umów oraz niewłaściwej gospodarce spółek nie tylko w stosunku do członków Stowarzyszenia ale również w stosunku do osób nie będących członkami.

Powyższe okoliczności w ocenie skarżącego wskazują, że stanowisko organów o niespełnieniu przesłanek wymaganych przepisem art. 31 Kpa jest całkowicie nieuzasadnione.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przytoczoną w zaskarżonym postanowieniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważyły co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Organy obu instancji zasadnie uznały, że Stowarzyszenie nie wykazało dopuszczalności żądania ani też zasadności udziału w postępowaniu administracyjnym o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego nr 1 wchodzącego w skład kompleksu Osiedla M.

Interes organizacji społecznej "w cudzej sprawie" ma z natury rangę niższą niż interes strony, dlatego udzielanie ochrony prawnej organizacji społecznej w postaci dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu nie wynika bezpośrednio z mocy ustawy jak to ma miejsce w stosunku do strony, lecz pozostawione jest rozstrzygnięciu organu prowadzącego postępowanie przy czym organizacja społeczna musi wykazać, że zachodzą przesłanki z art. 31 Kpa.

Stosownie do brzmienia art. 31 Kpa organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby wystąpić z żądaniem dopuszczenia jej do udziału, w postępowaniu jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i przemawia za tym interes społeczny. Udział organizacji społecznej w postępowaniu nie może zatem służyć indywidualnym interesom organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnej sprawie. Zakres działania organizacji społecznej określa statut. Zgodnie ze statutem celem Stowarzyszenia Inwestorów Osiedla M. jest wykonywanie nadzoru nad działaniami podmiotu prowadzącego w imieniu inwestorów /członków Stowarzyszenia/ inwestycje na Osiedlu M. oraz reprezentowanie ich interesów we wszystkich sprawach związanych z budowę i eksploatacją osiedla. Przedmiotem postępowania administracyjnego w którym Stowarzyszenie chce działać na prawach strony jest pozwolenie na użytkowanie budynku mieszkalnego, w którym nie ma mieszkań dla członków Stowarzyszenia. Z akt sprawy wynika, że każde mieszkanie na osiedlu M. jest budowane dla określonej osoby a pozwolenie na użytkowanie budynku nr 1, w którym lokale zostały "przydzielone" na podstawie wcześniej zawartych umów określonej grupie osób /współinwestorów/ nie powoduje żadnych praw ani żadnych zobowiązań w stosunku do mieszkań będących w budowie.

Za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu nie przemawia również interes społeczny. Stowarzyszenie nie wykazało na czym miałby polegać interes społeczny w postępowaniu o pozwolenie na użytkowanie budynku, w którym znajdują się mieszkania dla osób trzecich, zwłaszcza, że Stowarzyszeni może działać tylko w interesie swoich członków. Przedmiot postępowania administracyjnego nie wkracza zatem w zakres działania Stowarzyszenia określony statutem.

Skarżący podnosi, że wśród członków Stowarzyszenia są osoby, których umowy dotyczyły lokali w budynku nr 1, a z którymi zarząd spółki jednostronnie umowy rozwiązał. Okoliczność ta nie ma znaczenia dla oceny rozstrzygnięcia organu. Nie można również podzielić stanowiska skarżącego, że żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu uzasadnione jest ważnym interesem społecznym jakim jest poddanie kontroli wykonania umów zawartych pomiędzy spółkami a członkami Stowarzyszenia. W toku postępowania administracyjnego o pozwolenie na użytkowanie budynku organ bada czy zostały spełnione wymogi wynikające z przepisów Prawa budowlanego. Najogólniej mówiąc sprawdza, czy obiekt spełnia wymogi kwalifikujące go do bezpiecznego i zgodnego z przeznaczeniem użytkowania. Prawidłowość realizacji zawartych umów jak również ocena czy rozwiązanie umów nastąpiło zgodnie z prawem nie należy do postępowania administracyjnego o pozwolenie na użytkowanie budynku, może być natomiast badane w postępowaniu przed sądem powszechnym. Z samego faktu, że członkowie Stowarzyszenia są współwłaścicielami nieruchomości, na której budowane są budynki należące do Osiedla M. nie wynika, że w interesie społecznym leży dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym pozwolenie na użytkowanie jednego z budynków.

Z powyższych względów na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w wyroku.