Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2166/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 133 par 1, art.145 par 1, art.151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 28 ust.1,3,3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 2166/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012r., sprawy ze skargi K.N., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 2 listopada 2011r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami, I. skargę oddala, II. przyznaje adwokatowi M.T. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie) kwotę 295,20 zł ( dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł ( pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.


UZASADNIENIE

W dniu 14 lipca 2009r. J.N., działając w imieniu męża K.N.zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o umorzenie należności obciążających męża K.N. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy motywując go pogorszeniem się warunków finansowych w rodzinie. W uzasadnieniu wyjaśniła, iż w kwietniu tegoż roku straciła pracę zapewniającą jej dochód miesięczny około 2000zł-2900zł, gdyż firma "P" S.A., z którą współpracowała, na podstawie fałszywego oświadczenia swojej klientki, rozwiązała z nią umowę. Podjęła oczywiście szereg działań mających na celu pilne oczyszczenie jej ze stawianych zarzutów. Niemniej jednak istotnym jest, że to z tego dochodu była ona w stanie opłacać zaległość męża z układu ratalnego. Dodatkowo nadmieniła, że stan zdrowia męża uległ pogorszeniu (częste ataki padaczki). Przedstawiając swą sytuację finansową wskazała, że jej dochód z działalności gospodarczej wynosi około 1500,00zł, a renta męża to kwota 966,00zł, co daje łączną kwotę 2466,00zł. Opłaty stałe wynoszą zaś: woda - około 86zł, gaz - 35,00zł, prąd - 180zł, telefon - około 150,00zł. Ponadto, małżonkowie spłacają kredyt zaciągnięty w S. z miesięczną ratą wynosząca około 750zł i układ ratalny męża w ZUS-ie w miesięcznych ratach po 630zł. Po opłaceniu rachunków na życie (podstawowe artykuły spożywcze, środki czystości i lekarstwa) pozostaje kwota około 300zł na dwie osoby. Od kwietnia bieżącego roku, od czasu utraty pracy, niewielkimi oszczędnościami pokrywała rachunki na bieżąco, jednakże oszczędności już się skończyły. W tych warunkach, przy uwzględnieniu ciężkiego stanu zdrowia męża, nie mają oni możliwości spłaty zadłużenia bez bezpośrednich konsekwencji dla ich egzystencji.

Decyzją z dnia 1 marca 2010r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 31 515,90zł.

W uzasadnieniu przypomniano, że K.N. prowadził działalność gospodarczą w okresie od 1 lipca 1991r. do 31 grudnia 2005r. jako wspólnik spółki cywilnej "I" na podstawie wpisu do ewidencji nr [...]. Będąc płatnikiem składek zobligowany był do odprowadzania składek na ubezpieczenia stosownie do zasad ustalonych w przepisach prawa, a niedopełnienie tego obowiązku w okresie prowadzonej działalności gospodarczej spowodowało, że na koncie rozliczeniowym w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych powstały zaległości. W dniu 11 czerwca 2007r. tytuły wykonawcze obejmujące należności za okres: od sierpnia 2000r. do lutego 2009r. skierowano do Komornika Sądowego Rewiru IV. W dniu 11 września 2008r. działania egzekucyjne zostały jednak zawieszone z uwagi na zawartą z płatnikiem umowę ratalną. W dniu 24 czerwca 2008r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyraził bowiem zgodę na spłatę zadłużenia składkowego obciążającego wnioskodawcę w układzie ratalnym. Umowa ratalna realizowana jest w dalszym ciągu. Aktualnie wnioskodawca pobiera świadczenie rentowe z tytułu całkowitej niezdolności do pracy orzeczonej do 31 maja 2012 roku, którego wysokość wynosi 1.139 zł brutto. Według PIT-36 za 2007r. wykazał dochód z emerytury/renty w kwocie 11.410,06zł, zaś wg PIT-36 za 2008r. dochód z powyższego tytułu wyniósł 1.2651,22zł. Małżonka wnioskodawcy jest właścicielem samochodu osobowego marki FSO-Warszawa Polonez Caro 1.6 z 1994r. oraz samochodu osobowego marki Ford-Niemcy Modeno 1.6 KAT Kombi z 1993r. Wnioskodawca jest natomiast współwłaściciel w udziale 1/4 części lokalu użytkowego nr [...] objętego Kw nr [...] i w udziale [...] części lokalu mieszkalnego nr [...] objętego kw nr [...] położonych w budynku nr [...] przy ulicy M. w K., a jego żona jest współwłaścicielem w udziale 1/6 części tego ostatniego lokalu mieszkalnego na prawach wspólności ustawowej. Małżonka wnioskodawcy w zeznaniach rocznych za lata 2007-2008 wykazała następujące dochody: wg PIT-36 za 2008r. – 37.060,06zł, w tym z pozarolniczej działalności gospodarczej – 15.251,12zł oraz z działalności wykonywanej osobiście - 21.808,94zł oraz wg PIT-36 za 2007 r. - 36.154,28zł, w tym: 17.191,88zł z działalności gospodarczej i 18.962,40zł - z działalności wykonywanej osobiście. W kwestionariuszu o możliwościach płatniczych płatnika składek poinformowała, iż obecnie dochód z działalności wynosi około 1500zł brutto miesięcznie. Do marca 2009r. otrzymywała również wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia, którego wysokość w miesiącu marcu wyniosła 2.381,46zł. Z dniem 29 kwietnia 2009r. firma P. rozwiązała jednak łączącą ich umowę zlecenia. Wspólnie z małżonkami zamieszkuje ich córka S., prowadząca odrębne gospodarstwo domowe, która według oświadczenia małżonki wnioskodawcy nie jest w stanie wspomagać ich finansowo. Małżonkowie nie korzystają z pomocy MOPS. Poza zaległościami figurującymi w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych państwo N. posiadają zobowiązania kredytowe z tytułu kredytu zaciągniętego w dniu 18 lipca 2006r. na zakup mieszkania w wysokości 102.396,07zł (miesięczna rata około 720zł), z tytułu kredytu udzielonego w dniu 17 kwietnia 2009r. wysokości 22.598,87zł (rata około 586zł),

z tytułu kredytu konsolidacyjnego zaciągniętego w dniu 26 czerwca 2008r. w kwocie 24 874,0zł z miesięczną ratą w wysokości 565,92zł i kredytu konsumpcyjnego zaciągniętego w kwocie 20.615,56zł (miesięczna rata w wysokości 745,41 zł, a ostateczny termin spłaty przypada na 16 grudnia 201 r.).

Wnioskodawca, zgodnie z przedłożoną dokumentacją medyczną, pozostaje w stałym leczeniu z powodu zaburzeń psychicznych i padaczki. W związku z dolegliwościami zdrowotnymi zobowiązany ma orzeczoną okresową całkowitą niezdolność do pracy.

W tak ustalonym stanie faktycznym Zakład uznał, iż w przedmiotowej sprawie brak jest wystarczających podstaw do zastosowania wobec wnioskodawcy instytucji umorzenia należności na podstawie przepisu art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2009r., nr 205, poz. 1585 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s."). W szczególności uznano, iż wobec zobowiązanego nie zachodzi żaden z przypadków stanowiących o całkowitej nieściągalności należności wyliczonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 tej ustawy. Ustalenia stanu faktycznego wskazują bowiem, że wnioskodawca posiada stały i regularny dochód w ramach otrzymywanej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz jest współwłaścicielem lokalu użytkowego oraz lokalu mieszkalnego (na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej) położonych w budynku nr [..] przy ulicy M. w K., a nieruchomości te, zgodnie z przepisem art. 26 ust. 3 u.s.u.s., mogą stanowić przedmiot hipoteki przymusowej ustanowionej na rzecz ZUS-u jako zabezpieczenie spłaty zaległych składek. W związku z ujawnionym majątkiem i jego wartością ZUS, jako wierzyciel, ma zatem również możliwość przymusowego dochodzenia należności przez zastosowanie jednego ze środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Co więcej, w chwili obecnej tytuły wykonawcze pozostają w realizacji Komornika Sądowego Rewiru IV, jednakże z uwagi na zawartą umowę ratalną postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Wnioskodawca pozostaje przy tym w związku małżeńskim z J. N. która obecnie prowadzi własną działalność gospodarczą przynoszącą jej określone dochody.

Dokonując analizy przesłanek określonych w przepisie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365) uznano, iż kontynuowanie opłacania zaległych składek w ramach umowy ratalnej nie będzie godzić w egzystencję rodziny tak by zachwiana miała być możliwość zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W chwili obecnej źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest świadczenie rentowe zobowiązanego oraz dochody uzyskiwane przez małżonkę w ramach prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej. Łączny dochód małżonków kształtuje się na poziomie około 2000zł, podczas gdy na podstawie przedłożonych rachunków ustalono, iż opłaty za media wynoszą około 600zł. Oceniając sytuację finansową rodziny uwzględniono wprawdzie okoliczność posiadania i spłacania przez nich zobowiązań kredytowych w kwocie około 2600zł niemniej, jednak posiadanie zadłużenia wobec innych, niż organ rentowy podmiotów, nie może stanowić uzasadnienia dla umorzenia należności, gdyż takie działanie byłoby równoznaczne z przerzuceniem ekonomicznego ryzyka działalności na pozostałych płatników i mogłoby to również doprowadzić do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem ZUS.

Organ zwrócił uwagę, iż jakkolwiek wydatki rodziny wynoszą około 3200zł i przewyższają w znaczny sposób wykazywane środki finansowe wnioskodawca nie deklaruje zaległości w regulowaniu na bieżąco rachunków czy też sięgania do form pomocy opieki społecznej, co zdaniem organu pozwala przyjąć, że podstawowe potrzeby egzystencjalne rodziny są zaspokojone. Dodatkowo córka małżonków, pomimo, że prowadzi osobne gospodarstwo domowe winna w jakimś stopniu partycypować w kosztach utrzymania związanych z opłatami za media.

Organ uznał za udowodnioną okoliczność problemów zdrowotnych wnioskodawcy, które dały podstawę do orzeczenia w stosunku do jego osoby całkowitej niezdolności do pracy na okres do 31 maja 2012r. W kontekście regulacji § 3 ust. 1 pkt 3 wspomnianego wyżej rozporządzenia przewlekła choroba oceniana być może jedynie w odniesieniu do ewentualnego pozbawienia możliwości osiągania dochodu pozwalającego na opłacanie należności, zaś wobec charakteru źródła dochodu płatnika, tj. świadczenia rentowego - uznano, iż okoliczność ta nie ma znaczenia dla sprawy.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy małżonka wnioskodawcy działając w jego imieniu podniosła wiele argumentów odnoszących się do ciężkiej sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i materialnej rodziny. W jej ocenie organ wydając decyzję odmawiającą umorzenia nie wziął pod uwagę, że wnioskodawca jest od 1980r. leczony psychiatrycznie, przebywa na rencie, wielokrotnie był hospitalizowany w szpitalu. W 2002r. doznał natomiast urazu głowy i został poddany operacji czaszki. Oprócz tego zobowiązany cierpi na padaczkę, a stan jego zdrowia nie rokuje poprawy z uwagi na uszkodzenie centralnego systemu nerwowego.

Nieprawdziwe są przy tym stwierdzenia organu jakoby posiadała dwa samochody osobowe, gdyż Poloneza sprzedała jeszcze w 2006r. Zaznaczono również, że wspominana przez organ nieruchomość przy ul. M. jest w złym stanie technicznym, a współwłaścicieli nie stać na remont.

Małżonka wnioskodawcy zarzuciła ponadto organowi, że rozpatrując sprawę wziął pod uwagę dochody z lat 2007 - 2009, kiedy zarabiała wystarczająco by dokonywać wpłat na poczet układu ratalnego, zaniedbując uwzględnienia aktualnej wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Dodatkowo małżonka zobowiązanego oświadczyła, że w dniu 3 stycznia 2011r. zawiesiła prowadzenie działalności, ale jednocześnie nie może podjąć pracy ze względu na wiek i swój stan zdrowia: dyskopatię, zapalenie nerwu kulszowego. Jak wyjaśniła zwróciła się również o pomoc do MOPS.

Decyzją z dnia 2 listopada 2011r. nr [...] Prezes ZUS utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie.

Uzupełniając dotychczasowe ustalenia faktyczne organ wskazał, że MOPS przyznał rodzinie zasiłek celowy na kwotę 300,00zł na uregulowanie opłat za energię elektryczną oraz zasiłki celowe specjalne w kwocie po 240,00zł miesięcznie na zakup żywności, przy czym świadczenie to przysługiwało za miesiące od marca 2011r. do maja 2011r. Zaznaczono również, że na potwierdzenie trudności z terminowym regulowaniem rachunków przedłożono wezwania do zapłaty należności za wodę i energię elektryczną.

Niemniej jednak Zakład, w wyniku przeprowadzanego ponownego postępowania w sprawie, doszedł do takiej samej konkluzji jak poprzednio.

Organ stwierdził w szczególności, iż nie kwestionuje złego stanu należącej do małżonków nieruchomości i uznaje tę okoliczność za udowodnioną. Jednocześnie jednak podniesiono, że nieruchomość ta znajduje się w atrakcyjnym terenie mieszkaniowym i mimo złego stanu technicznego posiada znaczną wartość. Nie jest przy tym wykluczone, że lokal użytkowy będący współwłasnością zobowiązanego może zostać oddany w najem pod działalność gospodarczą, zatem z tego tytułu strona może czerpać dochody proporcjonalne do swojego udziału w tej nieruchomości.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie żona wnioskodawcy działając jako jego pełnomocnik podkreśliła, że ze złożonej w ZUS dokumentacji, wyraźnie wynika, iż z powodu wielu niekorzystnych zdarzeń losowych ich rodzina znalazła się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej i finansowej, co warunkuje pozytywne rozpatrzenie ich wniosku. Ponadto, wytknięto organowi opieszałość w załatwieniu sprawy przypominając, że przez okres ponad dwóch i pół roku na wezwanie organu przedkładano wszelkie żądane dokumenty. Pracownikom odpowiedzialnym za załatwienie sprawy, którzy nieustannie się zmieniali, zdarzyło się przy tym gubić część dokumentacji i wielokrotnie wzywać stronę o to samo, czego konsekwencją było wielokrotne przesuwanie terminu końcowego załatwienia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie przypomnieć należy, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2009r., nr 205, poz. 1585 ze zm., powoływanej dalej jako "u.s.u.s."), należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład z uwzględnieniem ust. 2-4 tego artykułu. Artykuł 28 ust. 2 u.s.u.s. określa jednoznacznie, że należności te mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi gdy (art. 28 ust. 3 u.s.u.s.):

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewiduje możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W takim przypadku należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Ścisłe wytyczne, którymi powinien się kierować Zakład podejmując decyzję w tym zakresie, precyzuje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Przepis § 3 rozporządzenia stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Podkreślenia wymaga, że w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie wyżej wymienionych przepisów, ma również zastosowanie instytucja tzw. uznania administracyjnego. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.

Tym samym, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to, bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy składki powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który jak zaznaczono powyżej, może je umorzyć ale nie musi. Tak więc kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

W związku z tym ustalenie przez ZUS, że istnieją przyczyny z art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s., oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r., które uzasadniałyby ewentualne umorzenie należności, stanowi konieczną przesłankę do rozważenia możliwości umorzenia, ale samo przez się nie zobowiązuje organu do wydania decyzji umarzającej należność z tytułu składek.

Z powyższych uwag wynika zatem, że w szczególności kontroli sądu podlega czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej, czy zastosowano właściwe przepisy oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany w kryteriach słuszności i celowości, pozostaje poza kontrolą sądu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznanej sprawy Sąd stwierdza, że dokonując oceny sytuacji skarżącego ZUS wziął pod uwagę całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który w znacznej części stanowiły materiały dostarczone przez stronę w 2010r. i 2011r., oraz odniósł się do wszelkich podniesionych przez nią okoliczności. Zakład w toku postępowania wzywał też pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia dokumentacji aktualnymi danymi, z których wynikać będzie, że uzasadnionym jest podjęcie decyzji o umorzeniu należności i dał możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Nie zaniedbano przy tym pozostającej w gestii organu własnej inicjatywy dowodowej, czego wyrazem były pisma kierowane do MOPS w Krakowie czy Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Śródmieście.

W oparciu o zebrany w ten sposób materiał dowodowy organ odniósł się przede wszystkim do uwypuklanej przez skarżącego i jego pełnomocnika sprawy problemów zdrowotnych. Organ przyjmując te okoliczności za udowodnione w oparciu o obszerną dokumentację medyczną stwierdził jednak zgodnie z prawidłowo dokonaną oceną stanu faktycznego, że brak jest jakichkolwiek przesłanek mogących wskazywać na sprawowanie przez J. N. opieki nad mężem, co konsekwencji ograniczałoby możliwość osiągania przez nią dochodów. Oceniając możliwości finansowe skarżącego wzięto natomiast pod uwagę wszelkie dostępne na ten temat dane: wysokość osiąganych dochodów, ponoszonych miesięcznie wydatków oraz zobowiązania finansowe strony. Organ miał też na uwadze, że rodzina korzysta z pomocy opieki społecznej. Do wszystkich tych okoliczności i dowodów organ odniósł się w zaskarżonej decyzji, uzasadniając przy tym swoje stanowisko w sprawie w świetle przesłanek warunkujących umorzenie należności.

Z wymienionych powodów Sąd nie podziela zarzutów skargi dotyczących w istocie naruszenia przez ZUS zasad postępowania dowodowego, gdyż zdaniem Sądu zostało ono przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Podkreślić także należy, że organ zacytował i szczegółowo omówił przepisy dotyczące umarzania należności z tytułu składek, na podstawie których wydał zaskarżoną decyzję.

Zwrócić należy także uwagę na fakt, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Umorzenie należności z tytułu składek stanowi natomiast wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia omawianych należności. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne.

Na zakończenie Sąd zwraca uwagę, że z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co oznacza, że sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Przepis ten oznacza zatem zakaz dokonywania oceny na podstawie faktów i dowodów nie wynikających z akt sprawy (wykroczenia poza materiał zebrany w postępowaniu administracyjnym- podatkowym, por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1381/04, opubl. w ONSAiWSA z 2006 r. nr 1, poz. 14 czy też zachowujący aktualność również pod rządem obecnie obowiązujących przepisów pogląd wyrażony w wyroku z dnia 5 maja 2004 r., sygn. akt FSK 2/04, opubl. w ONSiWSA z 2004 r., Nr poz. 6). Każda jednak zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być podstawą do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie należności, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i zobowiązany do ich uiszczenia może występować o umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie zmianie.

Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy podkreślić, że brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.