Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 1035/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2021-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Czystość i porządek
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 6-9 i ust. 12
journal: Dz.U. 2019 poz 2010
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - t.j.
article: art. 7, art. 77 i art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c), art. 135, art. 153 i art. 119 ust. 3.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Krzysztof Armański po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 września 2021 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2020 r. [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku uiszczenia opłaty za opróżnianie zbiornika bezodpływowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz R. C. kwotę [...](dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Ke [...]

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 26 października 2020 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchyliło w części dotyczącej pkt 1 decyzję Burmistrza [...] i Gminy Ł. z dnia 13 sierpnia 2020 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku uiszczania przez R. C. właściciela nieruchomości położonej w miejscowości N. S. nr 32A, gm. Ł. (dz. nr [...]) opłaty w kwocie [...]zł/m3 za opróżnianie zbiornika bezodpływowego znajdującego się na w/w nieruchomości i w to miejsce orzekło o nałożeniu na R. C. właściciela ww. nieruchomości obowiązku uiszczania opłaty w kwocie [...]zł miesięcznie za opróżnianie zbiornika bezodpływowego znajdującego się na tej nieruchomości. W pozostałym zakresie Kolegium utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podstawę prawną decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 6 ust. 6 - 9 i 12 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2010 ze zm.) zwanej dalej "ustawą", art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej oraz art. 104, art. 107 i art. 108 § 1 k.p.a. Kolegium przedstawiło następujący stan faktyczny i argumentację prawną.

W dniu 24 czerwca 2020 r. organ pierwszej instancji otrzymał anonimowe zgłoszenie telefoniczne, że od właścicieli nieruchomości N. S. 32A, nie są odbierane przez żadnego przedsiębiorcę nieczystości ciekłe. Są one wylewane na grunt, co jest uciążliwe dla nieruchomości sąsiednich.

Wobec tego organ pierwszej instancji jako uprawniony do kontrolowania zgodności z prawem pozbywania się z nieruchomości nieczystości ciekłych, pismem z dnia 25 czerwca 2020 r. wezwał R. C., jako właściciela ww. nieruchomości, do przedłożenia kopii umowy oraz dowodów zapłaty za usługę opróżniania zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe przez przedsiębiorcę posiadającego stosowne zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych z ostatnich 2 lat.

Wobec braku reakcji ze strony skarżącego na powyższe wezwanie organ zawiadomił Komisariat Policji w Rakowie o podejrzeniu popełnienia wykroczenia z art. 10 ust. 2 ustawy przez R. C..

Jak wskazało Kolegium, organ pierwszej instancji wystąpił również do Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych Ł. sp. z o.o. o udzielenie informacji, jakie jest średnie zużycie wody na nieruchomości N. S. 32A za okres 6 m-cy oraz, czy ścieki z powyższej nieruchomości dostarczane były do Oczyszczalni Ścieków w Ł. w okresie ostatnich 2 lat. W odpowiedzi Spółka poinformowała organ, że miesięczne zużycie wody na ww. nieruchomości to ok. 14 m3 i wyjaśniła, że w okresie ostatnich 2 lat nie odbierała wozem asenizacyjnym ścieków z tej nieruchomości. Jednocześnie zaznaczyła, że jest w posiadaniu potwierdzenia odbioru ścieków przez Transport Zarobkowy i A. K. Bernasiński w dniu 16 czerwca 2020 r. w ilości 3,650 m3 oraz w dniu 25 lipca 2020 r. w ilości 5,050 m3, które to ścieki zostały dowiezione do oczyszczalni będącej w posiadaniu Spółki.

W powyższym stanie faktycznym organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję w przedmiocie ustalenia obowiązku uiszczania przez właściciela ww. nieruchomości opłaty w kwocie [...]zł/m3 za opróżnianie zbiornika bezodpływowego znajdującego się na tej nieruchomości.

Kolegium podzieliło ustalenia organu pierwszej instancji, co do okoliczności, że skarżący nie wylegitymował się umową na odbiór nieczystości ciekłych ze zbiornika bezodpływowego zlokalizowanego na nieruchomości stanowiącej jego własność położonej w msc. N. S. 32A, ani dowodami uiszczenia opłat za te usługi oraz podniosło, że nie przedłożył ww. dokumentów również w trakcie postępowania odwoławczego.

W ocenie organu odwoławczego, powyższe rodzi domniemanie niezgodnego z prawem zagospodarowywania ścieków opróżnianych ze zbiornika bezodpływowego przez właściciela nieruchomości.

Kolegium dodało, że organ uprawniony do kontroli przestrzegania przepisów, w tym przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie ma obowiązku "poszukiwania" przedsiębiorcy celem zweryfikowania, czy dany właściciel ma zawartą umowę na obiór ścieków i czy ta umowa podlega realizacji. Ustawodawca na właściciela nieruchomości nałożył bowiem obowiązek udokumentowania w formie umowy korzystania z usług w zakresie odbioru nieczystości ciekłych poprzez okazanie na żądanie organu umowy i dowodów uiszczania opłat za te usługi.

Zdaniem Kolegium, zasadnie uprawniony organ określił wysokość stawki opłat za odbiór ścieków przyjmując w myśl art. 6 ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 2 ustawy, górną stawkę opłaty ponoszonej przez właścicieli nieruchomości za usługę opróżniania zbiornika bezodpływowego. Z uchwały Rady Miejskiej w Ł. Nr [...] z dnia 26 listopada 2019 r. opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa Ś. z dnia 4 grudnia 2019 r. pod poz. 4763 wynika, że stawka za 1 m3 wynosi [...] zł plus VAT czyli, [...] zł.

Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji nie wskazał konkretnej wysokości opłaty w sentencji decyzji, mimo, że ustalił miesięczne zużycie wody na ww. nieruchomości w wysokości 14 m3, wobec czego należało zreformować decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej pkt 1 jej sentencji.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że organem właściwym do wyłączenia organu (wójta, burmistrz czy prezydenta miasta), czyli wyznaczenia innego organu do prowadzenia danej sprawy jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a nie Wojewoda Świętokrzyski, czy też Przewodniczący Rady Miejskiej w Ł. . Podstawę zaś wyłączenia organu administracji stanowi art. 25 k.p.a., a nie art. 24 k.p.a., który odnosi się do wyłączenia pracownika organu od załatwienia konkretnej sprawy. Kolegium nie doszukało się podstaw do wyłączenia Burmistrza [...] i Gminy Ł. od prowadzenia mniejszego postępowania w pierwszej instancji, wobec czego kontrolowana decyzja została wydana przez uprawniony organ, o wyłączenie którego nie wpłynął wniosek do Kolegium.

Nadto, organ odwoławczy wskazał, że postępowanie prowadzone przez Policję co do ewentualnego wykroczenia i jego prawomocne zakończenie nie stanowi zagadnienia wstępnego dla wydania decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty za opróżnianie zbiorników bezodpływowych.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Kolegium wnieśli R. C. i B. C., zarzucając temu rozstrzygnięciu rażące naruszenie:

- art. 7 k.p.a w zw. z art. 77 § 1 k.p.a poprzez zaniedbanie obowiązków przez Kolegium oraz nierzetelną i nienależytą staranność wykonywania obowiązków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego także poprzez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego;

- art. 107 § 3 k.p.a w zakresie uzasadnienia decyzji poprzez niewskazanie faktów, na których organ się oparł, twierdząc, że skarżący nie okazał dowodów odbioru przez profesjonalną firmą nieczystości, a wyniku tego bezprawne podwyższanie opłaty za odbiór nieczystości do kwoty [...]zł miesięcznie, która to kwota ma wpływać za usługę wykonaną przez firmę wskazaną przez organ;

- stronnicze rozpatrzenie odwołania przez Kolegium, z uwagi na fakt, że organ gminy wydający decyzję był nieuprawniony do jej wydania z uwagi na toczące się postępowania karne wobec burmistrza, a w związku z tym podlega wyłączeniu od prowadzenia postępowania - na podstawie art. 24 §1 pkt 6 k.p.a.;

- bezprawne nieuznanie przez Kolegium żony skarżącego - B. C. za stronę w postępowaniu, jako posiadającej interes prawny.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili szczegółową argumentację stanowiącą rozwinięcie stawianych zarzutów, wnosząc o rozpatrzenie skargi łącznie ze skargą złożoną z dnia 28 października 2020 r., jako skargi dotyczącej tej samej sprawy, przesłuchanie W. B., a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2021 r. Sąd odrzucił skargę B. C., z uwagi na nieuiszczenie wymaganej kwoty wpisu sądowego od skargi.

W dniu 27 maja 2021 r. skarżący wniósł o odroczenie wydania orzeczenia

w niniejszej sprawie do czasu zakończenia prawomocnym wyrokiem postępowania toczącego się wobec niego przed Sądem Rejonowym w K. w sprawie o sygn. akt II W [...] o wykroczenie z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r.

o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy.

Jednocześnie zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Kontrolowana sprawa została na tej podstawie rozpoznana w trybie uproszczonym.

Dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego w zakresie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy rozumiany jako treść jej końcowego rozstrzygnięcia.

Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie niniejszej była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego uchylająca w części dotyczącej pkt 1 decyzję Burmistrza [...] i Gminy Ł. z dnia 13 sierpnia 2020 r. o ustaleniu obowiązku uiszczania przez R. C. właściciela nieruchomości położonej w miejscowości N. S. nr 32A, gm. Ł. (dz. nr [...]) opłaty w kwocie [...]zł/m3 za opróżnianie zbiornika bezodpływowego znajdującego się na ww. nieruchomości i w to miejsce orzekająca o nałożeniu na właściciela nieruchomości obowiązku uiszczania opłaty w kwocie [...]zł miesięcznie za opróżnianie zbiornika bezodpływowego znajdującego się na tej nieruchomości, zaś w pozostałym zakresie utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Na wstępie wskazać należy, że prawidłowo prowadzone przez organ administracji publicznej postępowanie musi odpowiadać określonym wymogom procesowym tak, aby można było uznać, że wydana w jego następstwie decyzja odpowiada prawu. Obowiązkiem organów jest więc w pierwszej kolejności podjęcie wszelkich prawem dozwolonych czynności, które są niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jej załatwienia, mając na uwadze słuszny interes obywateli, jak i interes społeczny (art. 7 k.p.a.). Po wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego organ zobowiązany jest do jego rozpatrzenia w całości (art. 77 k.p.a.), dokonując oceny czy dana, istotna dla sprawy okoliczność faktyczna została udowodniona (art. 80 k.p.a.).

Nieustalenie okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy oznacza, że podjęte rozstrzygnięcie obarczone jest wadą, jako rezultat dowolnej, nie zaś swobodnej oceny dowodów. Art. 77 § 1 k.p.a. obliguje zatem organ administracji publicznej do zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym rozstrzygnięcia, w którym organ ma obowiązek wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozostaje w ścisłym związku z przyjętą w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadą swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a. Zasada ta oznacza, że organ administracji publicznej powinien poddać ocenie materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, ocena winna zostać oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego i wreszcie organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącego się postępowania. Ocena materiału dowodowego winna również znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji, do czego obliguje art. 107 § 3 k.p.a.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej wskazać należy, że nałożenie na R. C. obowiązku uiszczania opłaty za opróżnianie zbiornika bezodpływowego wymagało od organów wszechstronnych ustaleń w zakresie dotyczącym spełnienia przesłanek do zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 6 tej ustawy, gmina jest obowiązana zorganizować odbieranie odpadów komunalnych oraz opróżnianie zbiorników bezodpływowych w przypadku właścicieli nieruchomości, którzy nie zawarli umów, o których mowa w ust. 1. Stosownie zaś do art. 6 ust. 7 pkt 1 tej ustawy wójt, burmistrz, prezydent miasta wydaje z urzędu decyzję, w której ustala obowiązek uiszczania opłat za odbieranie odpadów komunalnych lub opróżnianie zbiorników bezodpływowych.

Z powołanych przepisów wynika, że zakres koniecznych ustaleń faktycznych wymagał od organów jednoznacznego ustalenia, że strona będąca do tego zobowiązana nie uiszcza opłat oraz nie zawarła umowy w zakresie usług opróżniania zbiorników bezodpływowych z uprawnionym podmiotem.

W realiach niniejszej sprawy organy prowadzące kontrolowane postępowanie ustaliły, że R. C. - właściciel nieruchomości położonej w miejscowości N. S. nr 32A, gm. Ł. (dz. nr [...]) nie wylegitymował się umową na odbiór nieczystości ciekłych ze zbiornika bezodpływowego zlokalizowanego na tej nieruchomości, ani dowodami uiszczenia opłat za te usługi.

Tymczasem z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 25 czerwca 2020 r. organ pierwszej instancji zobowiązał skarżącego do przedłożenia kopii umowy oraz dowodów zapłaty za usługę opróżniania zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe przez przedsiębiorcę posiadającego stosowne zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych na terenie Gminy Ł. z nieruchomości położonej w miejscowości Z. W., działka nr [...] (k. 2 akt administracyjnych).

Ustalenie zatem przez organy obu instancji oraz poczynienie rozważań co do okoliczności, że skarżący nie przedłożył umowy w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych z nieruchomości położonej w miejscowości N. S. nr 32A, gm. Ł. (dz. nr [...]) nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy.

Jednocześnie jak wynika ze znanych Sądowi z urzędu akt sprawy o sygn. II W [...] Sąd Rejonowy w K., II Wydział Karny wyrokiem z dnia 16 listopada 2020 r. uniewinnił R. C. od popełnienia zarzucanego mu czynu stanowiącego wykroczenie z art. 10 ust. 2 ustawy. Dodatkowo z protokołu rozprawy głównej powołanej sprawy wynika, że R. C. zeznał, iż nie przedstawił dokumentów potwierdzających wywóz nieczystości z nieruchomości w miejscowości Z. W. działka nr [...], gdyż tam nie mieszka i nie jest właścicielem żadnej nieruchomości położonej w tej miejscowości. Wskazał, że na nieruchomości N. S. nr 32A jest zlokalizowane szambo, z którego nieczystości wywozi.

W świetle powyższego, w sprawie niniejszej skarżący zasadnie zarzuca, że organy nie wyczerpały wszystkich możliwości ustalenia stanu faktycznego i przedwcześnie uznały, że w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu prawa materialnego. Jak już wskazano na wstępie, organ ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpoznania całego materiału dowodowego, przy wykorzystaniu wszelkich dopuszczonych przez procedurę administracyjną czynności dowodowych.

W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został zebrany w sposób wyczerpujący, a ustalenia faktyczne organu w zakresie spełnienia przesłanek do ustalenia obowiązku uiszczania przez skarżącego opłaty za opróżnianie zbiornika bezodpływowego z nieruchomości położonej w miejscowości N. S. nr 32A uznać należy za przedwczesne.

Reasumując, zdaniem Sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W tym stanie rzeczy, w związku z wykazanym naruszeniem przepisów postępowania, bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów zawartych w treści skargi R. C..

Prowadząc postępowanie ponownie organ, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., uwzględni poczynione wyżej uwagi, wyeliminuje dotychczasowe uchybienia i wyda stosowne rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji (pkt I sentencji wyroku).

O kosztach postępowania orzeczono (pkt II sentencji wyroku) na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.