Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1474/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-01-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 73 ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
article: art. 1 i 4 pkt 1
journal: Dz.U. 1985 nr 14 poz 60
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Rudnicka asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa nieruchomości zajętej pod drogę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] października 2006 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Budownictwa, po rozpoznaniu odwołania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] października 2006 r., nr [...] w przedmiocie nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Wojewoda Lubuski decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...] orzekł o nabyciu przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie [...], gmina [...], zajętej pod drogę krajową nr [...].

Minister Infrastruktury, na skutek odwołania W. B., decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] uchylił decyzję z dnia [...] listopada 2004 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, wobec niewyjaśnienia niektórych okoliczności sprawy, w tym kwestii budowy wiaty i zasięgu drogi.

Wojewoda Lubuski decyzją z dnia [...] października 2006 r. ponownie rozpoznając sprawę stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogę krajową nr [...].

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] października 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 31 grudnia 1998 r. część działki nr [...] (nowowydzielona działka nr [...]) stanowiła własność W. B. Organ wojewódzki w zaskarżonej decyzji uznał, że część działki nr [...] była w dniu 31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną zaliczoną do kategorii dróg krajowych na podstawie uchwały Nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z 1986 r. Nr 3, poz. 16). Część działki nr [...] zajęta pod drogę publiczną została wydzielona i oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha. Poprzednio natomiast uznano, że dotyczyło to powierzchni [...] ha (różnica wynosi [...] m2). W ocenie Ministra, w sprawie jest niewątpliwe, że część nieruchomości została zajęta pod drogę publiczną. Pozostaje natomiast do wyjaśnienia kwestia wielkości tego zajęcia. Odwołujący się uważa, że powinno to dotyczyć [...] m2, uwzględniając wiatę przystankową, natomiast właściciel nieruchomości wskazuje na zajęcie terenu o pow. [...] m2. Organ zauważył, że zaskarżoną decyzją objęto zatokę autobusową, która mieści się w definicji pasa drogowego. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r.) droga lub pas drogowy oznaczały wydzielony pas terenu przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 3 jezdnia jest to część drogi przeznaczona do ruchu pojazdów, a korona drogi to jezdnia z poboczami, zatokami autobusowymi (art. 4 ust. 1 pkt 4). Rozpatrując kwestię wiaty, organ wojewódzki wskazał, że wiata autobusowa oraz teren niezbędny do jej obsługi nie stanowiły w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz nie stanowią na dzień dzisiejszy elementów drogi lub pasa drogowego. Organ również wskazał, że wiata nie stanowi ani obiektu inżynierskiego, ani urządzenia technicznego związanego z prowadzeniem czy zabezpieczeniem ruchu. Minister zauważył, że samo postawienie wiaty przy drodze publicznej nie jest równoznaczne z automatycznym zajęciem tej części gruntu pod drogę publiczną. Przepis art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) nie reguluje bowiem kwestii przejmowania własności pod różne urządzenia mogące być wykorzystywane przez pasażerów komunikacji publicznej, tym samym nie związane bezpośrednio z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Przedmiotowa wiata jest położona poza zatoką i brak podstaw, aby przepisy art. 73 rozciągać także na różne przyległe tereny.

Od decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lipca 2007 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody Lubuskiego z dnia [...] października 2006 r. oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego. W skardze zarzucił organowi naruszenie: 1) przepisów art. 7 i 77 § 1 KPA poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy oraz brak zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego; 2) przepisów art. 4 ust.1 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r. w związku z przepisem § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1985 r. w sprawie powołania i zakresu działania Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych, organizacji i zakresu działania dyrekcji okręgowych dróg publicznych i jednostek im podległych oraz drogowej służby liniowej (Dz. U. z 1992 r. Nr 55, poz.332 i wydanym na jego podstawie zarządzeniem nr 5 Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia 31 marca 1995 r. poprzez nieuwzględnienie, że: - nieodłączną częścią drogi jest pas terenu przeznaczony do ruchu pieszych oraz zatoka postojowa(autobusowa); - wynikającej z tych wytycznych (pkt.11.7.) szerokości peronu 1,5 - 2,5 m zatoki autobusowej zależnego od natężenia ruchu pasażerskiego; 3) przepisów art. 73 ust.1-5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną przez przyjęcie słuszności rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, pomimo istnienia nieprawidłowości w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu podniósł, że kwestionowana decyzja jest niezgodna ze stanowiskiem skarżącego, który żąda stwierdzenia nabycia odnośnie powierzchni [...] m2, a nie tylko [...] m2. Zdaniem skarżącego organ nie uwzględnił, będącego częścią drogi pasa przeznaczonego do ruchu pieszych (tzw. pobocza), stanowiącego mieszczące się w pasie drogowym dojście do zatoki autobusowej, od którego uzależnione jest funkcjonowanie zatoki oraz pominął istnienie i znaczenie peronu zatoki autobusowej. Pas ruchu pieszych to ciąg pieszy nieutwardzony drogi nie będącej ulicą. Chodnik nie był w tym przypadku wymagany dla urządzenia drogi; stanowi jedynie ulepszenie, modernizację. Odległość granicy pasa od zewnętrznej granicy urządzeń wynosi stosownie do przepisu art. 34 ustawy o drogach publicznych co najmniej 0,75 m. Wobec tego miejsce takie, z uwagi na ruch pasażerski generuje zwiększony ruch pieszych minimalna odległość, ze względu na bezpieczeństwo ruchu, stosownie do wyżej wymienionych wytycznych wymaga poszerzenia do [...] m. Stąd granica drogi przebiega z uwzględnieniem tej wielkości, co wskazuje, że zajęcie drogi, które nastąpiło w latach siedemdziesiątych dotyczyło powierzchni [...] ha. Dowodem potwierdzającym jest zabudowanie następnie tej szerokości chodnikiem. Potwierdza to także znajdujący się w aktach sprawy projekt techniczny modernizacji drogi państwowej IV klasy [...] wykonany przez Rejon Eksploatacji Dróg Publicznych w G. w km trasy [...] do [...] i zatwierdzony w Wojewódzkim Zarządzie Dróg Publicznych w Z. w dniu [...] stycznia 1973 r. Z załączonego do akt sprawy projektu wynika, że teren pod budowę zatoki zajęty był, zgodnie z zatwierdzonym projektem, co wynika z planu sytuacyjnego w skali 1 : 1000. Wyliczenie z miar graficznych zajętego terenu: [...] m = [...] m2 Pomiar na gruncie daje [...] m2. W ocenie Generalnego Dyrektora organ odwoławczy i organ pierwszej instancji, pomimo podkreślenia w decyzji z dnia [...] lutego 2005 r., nr [...] przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania, że "wyjaśnienie przebiegu linii rozgraniczającej danej drogi jest o tyle istotne, że pozwoliłoby na jednoznaczne stwierdzenie, czy cała działka [...] leży w granicach drogi nr [...], czy też część zajmowana np. pod pętlę autobusową leży poza liniami rozgraniczającymi drogi", z naruszeniem przepisu art. 77 KPA okoliczności te pominął. Wskazują one, że cała działka nr [...] leży w granicach drogi nr [...]. Nadto cały ten grunt został zajęty pod drogę – pobocze, w tym pod zatokę autobusową (czy postojową), której częścią jest peron (por. wytyczne). Wobec powyższego istnienie wiaty w ramach linii rozgraniczającej drogi, w obrębie zatoki autobusowej, na peronie tej zatoki nie wyłącza zajętości pod drogę. Omawiana zatoka jest częścią drogi z mocy przepisów art. 4 ust. 1 pkt 1 i 4 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r. Korzystanie z drogi zarówno pod zadaszeniem wiaty jak i bez wiaty potwierdza zajętość. Odmienny pogląd skutkowałby jedynie ewentualnym wyłączeniem zajętości w zakresie powierzchni wiaty czyli o około [...] m2.

W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Dodatkowo podniósł, że w przedmiotowej sprawie przesłanki wynikające z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. zostały spełnione w odniesieniu do powierzchni [...] ha. Natomiast twierdzenia skarżącego, że powierzchnia zajęta pod drogę winna być większa, nie znajdują uzasadnienia w sprawie, bowiem w postępowaniu prowadzonym w tym trybie ustala się stan faktyczny na dzień 31 grudnia 1998 r. odnośnie zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, a nie stan według wytycznych projektowania dróg dotyczących m. in. odległości jakie winny być spełnione dla urządzeń od granicy pasa drogowego.

W piśmie z dnia 20 września 2007 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, odnosząc się do odpowiedzi na skargę, podniósł, że nie spełnia ona wymogów odpowiedzi na skargę, albowiem nie ustosunkowuje się do całej treści skargi z uwzględnieniem dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Skarżący zauważył, że z protokółu odbioru końcowego Nr [...] z dnia 17 listopada 1973 r. oraz projektu technicznego modernizacji drogi państwowej, wynika, iż zarządca drogi publicznej zajmował [...] m2, a nie tylko [...] m2. Dokumenty te są zgodne z wytycznymi projektowania. Zarządca władał, oprócz uwzględnionej przez organ części nieruchomości, również nieruchomością, na której znajdował się pas przeznaczony do ruchu pieszych (tzw. pobocze) oraz zatoki i wiaty zatoki autobusowej. Stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r. element drogi stanowią: 1) część przeznaczona do ruchu pieszych (tzw. pobocza), w tym ruchu mającego na celu - mieszczące się w pasie drogowym - dojście do zatoki autobusowej, od którego uzależnione jest funkcjonowanie, 2) zatoka przeznaczona do postoju autobusu na przystanku - zatoka postojowa, 3) obiekt inżynierski w postaci wiaty stanowiącej funkcjonalną całość z zatoką autobusową. Potwierdza to w szczególności rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430). W § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wskazuje się, że droga powinna mieć w szczególności pobocza lub chodnik - jeżeli jest przeznaczona do ruchu pieszych. Z kolei w § 119 traktuje się o zatoce autobusowej (ust. 1 - 9) i urządzeniu dla ochrony pieszych przed warunkami atmosferycznymi - wiacie (ust. 10), jako elementach pasa drogowego. W tym samym tonie pozostaje zarządzenie Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia 31 marca 1995 r. w sprawie ustalenia wytycznych projektowania dróg. W pkt 11.6 zarządzenia określa się zatokę autobusową zaś w pkt 11.6.10 zarządzenia poczekalnię dla podróżnych (wiatę). Z przepisów tych wynika funkcjonalny związek części przeznaczonej do ruchu pieszych, zatoki autobusowej i wiaty z jezdnią. Elementy te składają się w sposób organiczny na drogę. Bez tych elementów nie byłoby możliwe korzystanie z drogi publicznej, które miało miejsce w dniu 31 grudnia 1998r. i następnych (vide: protokół odbioru). Organ zupełnie pominął i nie odniósł się do tej argumentacji skarżącego.

W odpowiedzi na skargę W. B. wniosła o oddalenie skargi i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu podniosła, że wiata autobusowa nie stanowi elementu drogi publicznej lub pasa drogowego, nie jest bowiem obiektem inżynierskim o którym mowa w definicji drogi, co więcej nie można jej również zaliczyć do kategorii urządzeń technicznych związanych z prowadzeniem, czy zabezpieczeniem ruchu. Wiata autobusowa służy tylko i wyłącznie pasażerom komunikacji publicznej i ma na celu polepszenie komfortu podróży. Nie będąc bezpośrednio związana z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu nie jest objęta normą z art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W. B. zauważyła, że w dacie 31 grudnia 1998 r. sporny grunt nie był w żaden sposób wydzielony, tak aby móc zakreślić jego faktyczne wykorzystanie przez Skarb Państwa albo właściwą jednostkę samorządu terytorialnego, nie był on również w żaden sposób utwardzony. Wprawdzie nieruchomość ta była wykorzystywana w niewielkiej części przez pasażerów korzystających z wiaty autobusowej, ale władztwo publiczne nie było w żaden sposób ujawnione. Nie było żadnych oznak, które świadczyłyby o zajęciu nieruchomości przez władzę publiczną. Nie było przede wszystkim zatoki autobusowej. Taki stan rzeczy skutkował tym, iż właścicielka nieruchomości i jej rodzina traktowali ten grunt jako swój i korzystali z niego w takim zakresie jaki wynika z prawa własności. Mąż córki W. B. wykorzystywał sporny teren jako parking dla swojego samochodu ciężarowego z przyczepą marki [...]. Brak władztwa publicznego nad sporną nieruchomością w dacie 31 grudniu 1998 r. uniemożliwia dokonanie jego wywłaszczenia, ale nie jest to jedyna okoliczność, która przemawia przeciwko takiemu rozstrzygnięciu. W. B. zauważyła, że wywłaszczenie w tym trybie możliwe jest tylko wtedy, gdy grunt w dacie 31 grudnia 1998 r. był zajęty pod drogę publiczną. Ten warunek nie został spełniony. Nieruchomość co do której istnieje spór była w niewielkiej jej części terenem niezbędnym do obsługi wiaty autobusowej, nie była jednak związana z prowadzeniem, czy zabezpieczeniem ruchu, a tym samym nie stanowiła elementu drogi lub pasa drogowego. Jak zeznali świadkowie wysłuchani w sprawie sądowej w 1998 r. nie było wydzielonej, wyasfaltowanej zatoki autobusowej. Zdaniem W. B., powoływanie się w zarzutach objętych skargą na przepisy wymienione głównie w punkcie 2 skargi, w tym na zarządzenie wewnętrzne skarżącego, wykracza poza ramy przedmiotu sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Zgodzić należy się z Ministrem Budownictwa i Wojewodą Lubuskim, że w niniejszej sprawie zostało udowodnione, iż na części działki nr [...] (tej oznaczonej jako nowowydzielona działka nr [...] o pow. [...] m2 widniejąca na mapie podziałowej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 29 sierpnia 2006 r.) przed dniem 31 grudnia 1998 r. istniała zatoka autobusowa, utwardzona nawierzchnią asfaltową (bitumiczną) w 1973 r., którą władała jednostka organizacyjna Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych. Okoliczność tą potwierdzają: oświadczenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 28 września 2004 r., informacje zawarte w artykule prasowym zamieszczonym w Gazecie Lubuskiej z dnia 2 grudnia 2004 r. pt. "[...]" oraz niezależne od stron źródła dowodowe, świadkowie – M. M., J. J., A. M., J. D. w protokole z dnia [...] czerwca 2004 r. sporządzonym w sprawie o rozgraniczenie, na okoliczność istnienia przed dniem 31 grudnia 1998 r. zatoki autobusowej. Z tego względu Sąd uznał za nie mające pokrycia w materiale dowodowym sprawy twierdzenia W. B. i jej córki H. D., złożone do protokołu rozprawy z dnia 30 maja 2006 r. i opisane w odpowiedzi na skargę, co do nieistnienia na tej części przedmiotowego gruntu zatoki autobusowej pokrytej asfaltem. Kwestia "faktycznego władania" przedmiotowym gruntem (zatoką autobusową) również nie budzi wątpliwości, skoro w stosunku do tego terenu zarząd drogi wykonywał działania, o których mowa w art. 23 ustawy o drogach publicznych, co potwierdzają: projekt techniczny modernizacji drogi zatwierdzony 15 stycznia 1973 r. wraz z mapą i protokołem Nr [...] z dnia [...] grudnia 1973 r. odbioru końcowego modernizacji drogi, projekt techniczny remontu kapitalnego drogi sprawdzony w dniu 12 stycznia 1973 r. wraz z załącznikami mapowymi, protokół odbioru roboty – wykonania prac polowych i kameralnych z dnia 5 listopada 1979 r., zgłoszenie roboty geodezyjnej z dnia 19 października 1988 r. wraz ze sprawozdaniem technicznym i załącznikami mapowymi. Wbrew temu co twierdzi W. B., zgromadzone w sprawie dowody nie potwierdzają, że teren zatoki autobusowej przed dniem 31 grudnia 1998 r. i w tym dniu pozostawał w jej faktycznym władaniu bądź jej zięcia H. D. (jako parking dla samochodu ciężarowego marki J.).

Należy jednak zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie nie został ustalony przebieg linii rozgraniczających drogi krajowej nr [...] (pasa drogowego) według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r., co miało zasadnicze znaczenie dla sprawy.

Uszło uwadze organów, że użyty w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną zwrot "nieruchomość zajęta pod drogę publiczną" oznacza nieruchomość prywatną, na której urządzono drogę w rozumieniu art. 1 i 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.), a więc teren wydzielony liniami rozgraniczającymi (art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym – Dz. U. Nr 89, poz. 415 ze zm.) przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Tymczasem żaden ze zgromadzonych w sprawie dokumentów nie zawiera wyraźnego oznaczenia na dzień 31 grudnia 1998 r. przebiegu linii rozgraniczających drogi krajowej nr [...] na odcinku obejmującym działkę nr [...]. Nie można więc ustalić, czy zatoka autobusowa znajdowała się w ciągu drogi publicznej, a więc czy jest ona częścią składową drogi publicznej i w związku z tym czy w stosunku do tej części gruntu została spełniona przesłanka "zajętości", o której mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 31 grudnia 1998 r.

Te same zastrzeżenia Sądu należy odnieść do spornego między stronami terenu pełniącego funkcję przystanku, na którym posadowiona została wiata autobusowa. Brak wskazanego przebiegu linii rozgraniczających drogę krajową nr [...] uniemożliwiał bowiem ustalenie, usytuowania w dniu 31 grudnia 1998 r. terenu (wydzielonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2 na mapie z projektem wydzielenia pasa technicznego, aktualnej na dzień 11 maja 2004 r.) w stosunku do obszaru tej drogi (pasa drogowego), a więc wyjaśnienie przesłanki "zajętości" z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 31 grudnia 1998 r.

Organy obu instancji nie przeprowadziły bowiem dowodów z dokumentów planistycznych i map geodezyjnych z naniesionymi i oznaczonymi liniami rozgraniczającymi, a także dowodu z ewidencji drogi krajowej prowadzonej przez zarząd drogi, które wskazywałyby linie rozgraniczające drogę i jej dane opisowe (zawarte w planach liniowych, metryce drogi, księdze inwentarzowej, mapie sieci drogowej), w szczególności te dotyczące przebiegu i szerokości drogi (pasa drogowego) w liniach rozgraniczających, na odcinku graniczącym z działką nr [...].

W ocenie Sądu, w sprawie nie zostały również w sposób wszechstronny i dokładny wyjaśnione, okoliczności dotyczące "władania" sporną częścią działki nr [...] (terenem przystanku) w dniu 31 grudnia 1998 r. przez podmiot publicznoprawny. Z oświadczeń W. B., jej córki H. D. złożonych do protokołu rozprawy w dniu 30 maja 2006 r., oświadczeń świadków zeznających w sprawie o rozgraniczenie wynika, że z części tego terenu w okresie od 1993 r. do 2003 r. korzystali mieszkańcy wsi, a zwłaszcza zięć W. B., który parkował samochód ciężarowy służący prowadzeniu działalności gospodarczej. Z kolei z oświadczenia Gminy K. z dnia 26 marca 2004 r., na które powołuje się Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad, i z Księgi Inwentarzowej opatrzonej datą 1 stycznia 1993 r. wynika, że na tym terenie w latach siedemdziesiątych Gmina zbudowała wiatę przystankową, która stanowiła środek trwały księgowany jako mienie jednostki samorządu terytorialnego. Występujące w tej kwestii sprzeczności należy wyjaśnić w oparciu o dodatkowe dowody, które potwierdzałyby, czy zarządca drogi wydał zgodę na wybudowanie wiaty przez Gminę i wykorzystywanie tej części gruntu przez H. D. dla swych prywatnych celów oraz czy w związku z tym zarządca drogi pobierał od zięcia W. B. z tego tytułu stosowne opłaty drogowe. Wymaga również wyjaśnienia, czy w stosunku do terenu przystanku zarządca drogi wykonywał działania mające na celu np. jego bieżące utrzymanie, w zakresie konserwacji wiaty, sprzątania i odśnieżania terenu przystanku, innych robót zmierzających do zwiększenia bezpieczeństwa i wygody ruchu. Dopiero poczynienie tych ustaleń pozwoli odpowiedzieć na pytanie, kto faktycznie władał przedmiotowym terenem (W. B., czy podmiot publicznoprawny – zarządca drogi bądź gmina).

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że Minister Budownictwa i Wojewoda Lubuski wydali kwestionowane w sprawie decyzje z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 KPA w związku z art. 73 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy zauważyć, że znaczenie dla sprawy ma kwestia wyjaśnienia dokładnego położenia całego spornego między stronami terenu w ciągu (liniach rozgraniczających) drogi publicznej – drogi krajowej nr [...] (art. 4 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o drogach publicznych) oraz dokładnego ustalenia szerokości tej drogi (pasa drogowego) w spornym miejscu bowiem z tymi okolicznościami wiąże się określenie przestrzennych granic "zajęcia nieruchomości", o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. W przypadku gdyby okazało się, że sporna część działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. nie znajdowała się w liniach rozgraniczających drogi krajowej nr [...], wówczas nie wystąpiła by przesłanka "zajęcia", skoro swym zakresem obejmuje ona tylko te elementy składowe drogi (ulicy), które są wymienione w definicji drogi publicznej i jednocześnie usytuowane w jej granicach przestrzennych.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.

O zwrocie należnych skarżącemu kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).