Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1115/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54  ust.  1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art.  39
journal: Dz.U. 1994 nr 111 poz 535
law: Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi L.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania L.K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] o skierowaniu L.K. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych na pobyt stały.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydent W. decyzją nr [...] skierował L.K. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych na pobyt stały. Organ I instancji wyjaśnił, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. [...] VI Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia [...] września 2006 r. sygn. akt [...] Sąd orzekł o umieszczeniu skarżącej w domu pomocy społecznej. Postanowienie to jest ostateczne, zatem należało je zrealizować, w szczególności, że nie ma możliwości zapewnienia L. K. właściwej opieki w miejscu zamieszkania.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem L. K. złożyła sporządzone przez osobę trzecią odwołanie wskazując, że decyzja organu I instancji jest dla niej krzywdząca. W Sądzie Rejonowym dla W. [...] obecnie złożone zostało "odwołanie", które nie jest jeszcze rozpatrzone i dlatego zapadła decyzja jest niesprawiedliwa i krzywdząca. Skarżąca znajduje się pod stałą opieką rodziny, a jej stan zdrowia poprawił się. W odwołaniu wskazano, że pobyt w Domu Pomocy Społecznej w G. - miejscowości oddalonej od W. i źle z W. skomunikowanej pogorszy jej stan zdrowia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrując odwołanie stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.) i wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie Kolegium zbadało, czy postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone przez organ I instancji zgodnie z przepisami kpa - czy zebrano i poddano ocenie cały materiał dowodowy, czy zapewniono stronie udział w postępowaniu oraz czy decyzja spełnia warunki o których mowa w art. 107 § 3 kpa i uznało, że postępowanie organu I instancji było zgodne z przepisami prawa. P.K., syn zainteresowanej został poinformowany o wszczęciu postępowania, zaś w sprawie znajduje się obszerna dokumentacja medyczna i prawna. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy decydujące jest wydane przez Sąd Rejonowy dla W. [...] na podstawie m.in. opinii biegłego lekarza psychiatry prawomocne postanowienie z dnia [...] września 2006 r., którym orzeczono o umieszczeniu L. K. w domu pomocy społecznej. Postanowienie to oraz opinia i zaświadczenie lekarza psychiatry z dnia 20 listopada 2006 r. są w sprawie niniejszej rozstrzygające, ponieważ lekarze posiadają wiedzę fachową, która pozwala im na dokonanie oceny, czy osoba którą kieruje się do domu pomocy społecznej w istocie kwalifikuje się do skierowania. Natomiast prawomocne orzeczenia sądów (wyroki i postanowienia) są wiążące dla organów administracji nie mających wiedzy, która pozwoliłaby na zakwestionowanie opinii lekarza. Równocześnie Kolegium podkreśliło, że decyzja orzeka jedynie o skierowaniu L.K. do Domu Pomocy Społecznej, bez wskazania konkretnego domu. Decyzja o umieszczeniu w konkretnym domu zostanie bowiem wydana oddzielnie.

Mając powyższe na uwadze, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wniósł pełnomocnik L.K., syn P.K., który ze względu na chorobę matki opiekuje się nią od 7 lat. W uzasadnieniu podniósł, że obecnie nadal trwa postępowanie przed sądem powszechnym dotyczące zmiany orzeczenia o umieszczeniu L.K. w domu opieki społecznej bez jej zgody, zaś w dniu 19 stycznia 2007 r. złożony został do Sądu wniosek o zawieszenie wykonania tego orzeczenia. Zdaniem pełnomocnika skarżącej postępowanie sądowe wykazało, że pracownicy pomocy społecznej poświadczyli przed sądem nieprawdę, manipulowali faktami, podawali sprzeczne z prawdą informacje. Podniósł, że Ośrodek Pomocy Społecznej przez 12 miesięcy przed złożeniem sprawy w sądzie nie zdołał skontaktować się z rodziną i poinformować o swoich zastrzeżeniach co do opieki. Nie wyraził również chęci pomocy w większym wymiarze godzin. O zapadłym wyroku i postępowaniu sadowym L.K. dowiedziała się przypadkowo, drogą nieoficjalną w 4 miesiące po zapadnięciu wyroku. W dalszej części skargi pełnomocnik skarżącej negatywnie ustosunkował się zarówno do dotychczasowego działania Ośrodka Pomocy Społecznej oraz powołanego w trakcie postępowania sądowego biegłego i jego opinii lekarskiej. Pełnomocnik skarżącej uznał, że w przedmiotowej sprawie całkowicie została zlekceważona wola L.K., która nie wyraża zgody na zabranie z domu i umieszczenie jej w domu pomocy społecznej w G.. Zdaniem pełnomocnika skarżącej takie działanie wyalienuje matkę i w rezultacie pogorszy jej stan zdrowia, całkowicie pozbawi ją możliwości widywania bliskich, domu i wszystkiego, co jest jej bliskie. W tej sytuacji pełnomocnik skarżącej wniósł o wnikliwe rozpatrzenie sprawy i zawieszenie wykonalności zapadłego wyroku do czasu ponownego rozstrzygnięcia przez sąd zasadności oddania L.K. do domu opieki społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.

Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535, ze zm.). Zgodnie z treścią art. 39 tej ustawy jeżeli osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na przyjęcie jej do domu pomocy społecznej, a brak opieki zagraża życiu tej osoby, organ do spraw pomocy społecznej może wystąpić do sądu opiekuńczego miejsca zamieszkania tej osoby z wnioskiem o przyjęcie do domu pomocy społecznej bez jej zgody. Z wnioskiem, o którym mowa, może wystąpić również kierownik szpitala psychiatrycznego, jeżeli przebywająca w nim osoba jest niezdolna do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, a potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, natomiast nie wymaga dalszego leczenia w tym szpitalu. Jeżeli osoba wymagająca skierowania do domu pomocy społecznej ze względu na swój stan psychiczny nie jest zdolna do wyrażenia na to zgody, o jej skierowaniu do domu pomocy społecznej orzeka sąd opiekuńczy. Sąd orzeka w tych sprawach stosując odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym, ze zmianami wynikającymi z przywołanej ustawy.

W rozpatrywanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, na wniosek Ośrodka Pomocy Społecznej [...] m. W., Sąd Rejonowy dla W. [...] VI Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia [...] września 2006 r. sygn. akt [...] orzekł o umieszczeniu skarżącej w domu pomocy społecznej. Postanowienie to jest ostateczne. Zgodnie natomiast z treścią art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Nadto zgodnie z treścią art. 54 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.) osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora. Oznacza to, że organ I instancji związany zapadłym orzeczeniem sądowym oraz treścią art. 54 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. miał obowiązek wydać decyzję zgodnie z jego treścią, czyli kierującą skarżącą do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle chorych psychicznie na pobyt stały. Podkreślić należy, że w wyroku z dnia 14 lipca 1998 r., sygn. akt I SA 426/98 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że o ile zostanie ustalone, iż osoba psychicznie chora nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji i brak całodobowej opieki zagraża jej życiu, na właściwym organie administracji ciąży obowiązek przyjęcia jej do domu pomocy społecznej bez okresu wyczekiwania.

Skoro o pobycie w domu pomocy społecznej orzeka sąd opiekuńczy, a nie organy administracji publicznej, w takiej zaś sytuacji organ wydając stosowne decyzje administracyjne na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej wykonuje jedynie orzeczenie sądu, to uznać należy, że działania organu I instancji znajdują oparcie i są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Prawidłowo więc organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w skardze trzeba stwierdzić, że nie były one trafne, gdyż ani sąd administracyjny ani organy administracji publicznej nie posiadają uprawnień do dokonywania oceny (kwestionowania) prawidłowości zapadłych w postępowaniu przed sądem cywilnym orzeczeń sądowych. Zwrócić jedynie należy uwagę, że zgodnie z treścią art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego osoba przyjęta do domu pomocy społecznej w trybie art. 39 tej ustawy, jej przedstawiciel ustawowy, małżonek, krewni w linii prostej, rodzeństwo oraz osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę - mogą występować do sądu opiekuńczego o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej. Jak należy wnioskować z treści pism pełnomocnika skarżącej, korzysta on z tej drogi postępowania. Jednak do dnia rozpatrzenia sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie zostały przez pełnomocnika skarżącej przedstawione żadne dokumenty potwierdzające zakończenie tego postępowania sądowego i jego wynik.

Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.