Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1157/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-03-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 28, art. 28b, art. 30
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Dnia 30 marca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." utrzymał w mocy własną decyzję z [...]nr [...] o odmowie umorzenia D.G. należności z tytułu składek.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.

31 maja 2021 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na trudną sytuację ekonomiczną firmy związaną z pandemią COVID-19.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia decyzją z [...] odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ: nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 u.s.u.s.; wnioskodawca nie wykazał, zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego; wnioskodawca nie wskazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń oraz nie wykazał, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

17 sierpnia 2021 r. wpłynął wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazał, że nie zgadza się z wydaną decyzją. Zaznaczył, że podtrzymuje swoją argumentację. Podkreślił, że od połowy marca 2021 r. obowiązywał wprowadzony przez rząd lock down, rząd zabronił prowadzenia działalności gospodarczej, natomiast nie wprowadził zwolnienia z opłacania składek za miesiąc marzec 2021 r. przez co przedsiębiorcy działają na progu opłacalności i zamknięcia działalności. Natomiast instytucje takie jak ZUS, czy Urząd Skarbowy nie pomagają przedsiębiorcom wyjść z tej trudnej sytuacji. Z informacji medialnych wynika, że rząd na jesień znów chce zamknąć gospodarkę, w tym branżę beauty. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie dołączył żadnych nowych dokumentów.

Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął postępowanie w celu ponownego rozpoznania wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Dokonał rozpoznania sytuacji rodzinnej i materialnej, rodzaju, okresu i wysokości należności oraz przyczyn ich powstania na podstawie wszystkich dokumentów uzyskanych i przedłożonych do sprawy w toku postępowania.

Organ wskazał, że z przedłożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z 15 czerwca 2021 r. wynika, że: jest żonaty, jest mikroprzedsiębiorcą.

Sytuacja finansowa na przestrzeni lat kształtowała się następująco:

- rok 2019 - przychód 1.180,00 zł; koszty 52.347,49 zł, dochód 51.167,49 zł, majątek firmowy 8.610,00 zł;

- rok 2020 - przychód 45.136,00 zł; koszty 105.192,77 zł, strata 58.366,07 zł, majątek firmowy 8.610,00 zł;

- rok 2021 - przychód 34.522,00 zł, koszty 49.341,76 zł, nakłady na środki trwałe 1.400,00 zł, strata 14.819,76 zł, majątek firmowy 10.010,00 zł, zobowiązania firmowe 20.000,00 zł; zobowiązania prywatne 1.540,00 zł miesięcznie;

Zakład ustalił, że opłaty nabywców firmy są tylko natychmiastowe; firma ma wielu odbiorców, ale dostawy są realizowane przez kilku dostawców; firma nie korzystała ze wsparcia z zewnątrz; wnioskodawca nie pracuje zarobkowo; nie posiada dochodów z innych źródeł; nie korzysta z pomocy społecznej oraz innych form pomocy.

Organ wskazał, że strona stałe wydatki związane z utrzymaniem oszacowała na łączną kwotę 450,00 zł w tym: 350,00 zł opłaty eksploatacyjne, 100,00 zł koszty związane z leczeniem; wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną D.G. (nie wykazał dochodów żony) oraz synem D.G. (15 lat)

Wnioskodawca posiada inne zobowiązania pieniężne: z tytułu zaciągniętych kredytów za okres 10 lat w kwocie 115.000,00 zł po 1.540,00 zł miesięcznie; w bankach za okres 5 lat w kwocie 20.000,00 zł po 397,91 zł miesięcznie, nie posiada nieruchomości oraz praw majątkowych; posiada inne składniki mienia ruchomego, takie jak: laptop o wartości 800,00 zł, telewizor o wartości 1.000,00 zł oraz lodówka o wartości 300,00 zł; posiada wierzytelność - odszkodowanie w A S.A. NIP-[...], w kwocie 2.162,00 zł, z termin spłaty 31 grudnia 2021 r..

Wnioskodawca w najbliższym czasie nie widzi możliwości na poprawę sytuacji materialnej. Stwierdził, że eksperci i rządzący w dobie pandemii podejmują decyzje, których nie można przewidzieć. Ostatnio już słyszy się o czwartej fali COVID-19, która może nadejść po wakacjach.

Organ stwierdził, że ponowna analiza sprawy pod względem przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 743) doprowadziła do wniosku, że prawidłowo wskazano w decyzji w I instancji, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a ewentualne umorzenie zadłużenia stanowiłoby pomoc de minimis.

Celem rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołał treść art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. i dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w oparciu o przesłanki wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ZUS ustalił, że - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; - przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; - ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy - Prawo upadłościowe.

Ponadto ZUS wskazał, że nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą. Posiada następców prawnych - żonę i syna.

Organ stwierdził także, że nie zachodzi przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi wnioskodawca przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Jednocześnie ZUS wskazał, że nie zachodzi przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. - Dyrektor I Oddziału ZUS Ł. nie prowadzi obecnie wobec zadłużenia na koncie strony postępowania egzekucyjnego. Na obecną chwilę nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy. Jednak nie można stwierdzić, że w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ zobowiązany nadal prowadzi działalność gospodarczą, ZUS nie wyczerpał okresów dochodzenia należności, należności na koncie nie uległy przedawnieniu i nadal są wymagalne oraz posiada następców prawnych.

ZUS wyjaśnił, że przytoczone powyżej przypadki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Spełnienie którejkolwiek z przesłanek automatycznie nie powoduje podjęcia decyzji o umorzeniu należności, ponieważ przepisy art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy określają jedynie warunki, w których zaległości mogą być umorzone. Nie oznacza to, że spełnienie jednego z tych warunków skutkuje umorzeniem należności. Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały zatem przez organ rentowy wyczerpane. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym. Dopóki istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych organ rentowy działając jako wierzyciel nie może stwierdzić, że zachodzi przesłanka nieściągalności zadłużenia i zaniechać prób jego wyegzekwowania.

Postępowanie w przedmiocie umorzenia ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ bada, czy w sprawie występują przesłanki warunkujące umorzenie. W wypadku, gdy stwierdzi, że przesłanki nie występują, to organ nie ma wyboru rozstrzygnięcia i ma obowiązek wydać rozstrzygnięcie odmawiające umorzenia należności. Natomiast w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanek do umorzenia organ przystępuje do drugiego etapu, a więc w tym etapie ma uprawnienie, a nie obowiązek podjąć swobodnie wybrane przez siebie orzeczenie.

Organ wskazał, że ponieważ wobec zobowiązanego nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Ponadto ZUS powołał się na art. 28 ust. 3a w związku z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek i wskazał, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Organ wyjaśnił, że podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 cytowanego rozporządzenia ZUS stwierdził, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia. Jeżeli w danym okresie nie posiadał zobowiązany wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązany do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę. Zdarzenia losowe, czy klęska żywiołowa nie były powodem likwidacji działalności, ponieważ działalność gospodarcza nadal jest prowadzona. Zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Poprzez "zdarzenie nadzwyczajne" należy rozumieć zdarzenie trudne do przewidzenia, leżące poza prowadzoną działalnością gospodarczą i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia. Będą to zdarzenia niepowtarzalne, w szczególności spowodowane zdarzeniami losowymi.

Organ zaznaczył, że od 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Ograniczenia i zakazy dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej wprowadzone w ramach stanu epidemii spowodowały, że wielu przedsiębiorców nie ma przychodów lub są one ograniczone. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazuje, że okoliczności te mogłyby stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy doprowadziłyby do likwidacji przedsiębiorstwa, a co za tym idzie do utraty jedynego źródła zarobkowania. ZUS zobowiązany jest do uwzględnienia aktualnych możliwości płatniczych strony, ale także powinien mieć na względzie możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. Organ podkreślił, że jeżeli wnioskodawca nie zawiesza ani nie zamyka prowadzonej działalności gospodarczej, to znaczy, że upatruje szansę na uzyskiwanie z tego tytułu dochodów. Brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Priorytetem dla przedsiębiorcy powinno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek. Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawa i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na ogół obywateli. Stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek. Działalność gospodarczą cechuje bowiem jej prowadzenie na ryzyko przedsiębiorcy.

Organ wyjaśnił, że wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. ZUS wskazał, że strona nie powołała się na swoje problemy zdrowotne. W sprawie nie odnotowano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, iż posiada niezdolność do pracy bądź sprawuje opiekę nad chorym członkiem rodziny. Wnioskodawca jest aktywny zawodowo i nadal prowadzi działalność gospodarczą, która może stanowić źródło dochodu.

Zdaniem ZUS ograniczone możliwości płatnicze strony, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Każda osoba przejściowo może wykazać, że znajduje się w trudnej sytuacji, lecz ZUS jest obowiązany w sposób dokładny i racjonalny ocenić sytuację i podjąć decyzję, czy uznaje ją za przesłankę do zastosowania umorzenia należności, czy też nie.

ZUS wyjaśnił, że wnioskodawca nadal prowadzi działalność gospodarczą B polegającą na fryzjerstwie i pozostałych zabiegach kosmetycznych, której sytuacja finansowa na przestrzeni lat kształtowała się następująco: rok 2019 - przychód 1.180,00 zł; koszty 52.347,49 zł, dochód 51.167,49 zł (zgodnie z obliczeniami ZUS strata 51,167,49 zł), majątek firmowy 8.610,00 zł; rok 2020 - przychód 45.136,00 zł; koszty 105.192,77 zł, strata 58.366,07 zł, majątek firmowy 8.610,00 zł; rok 2021 - przychód 34.522,00 zł, koszty 49.341,76 zł, nakłady na środki trwałe 1.400,00 zł, strata 14.819,76 zł, majątek firmowy 10.010,00 zł, zobowiązania firmowe 20.000,00 zł; zobowiązania prywatne 1.540,00 zł miesięcznie.

Organ podniósł, że pomimo braku dochodów firmy przez lata 2019 - 2021 zobowiązany nie zawiesza ani nie zamyka prowadzonej działalności. Racjonalnym zachowaniem przedsiębiorcy, którego działalność nie dostarcza wystarczających dochodów do pokrycia składek jest przemyślenie jej zawieszenia, zamknięcia bądź restrukturyzacji, a nie rezygnacja z opłacania składek i dalsze prowadzenie działalności przez kolejne lata. Organ zaznaczył, że skarżący ma 45 lat, natomiast w Polsce mężczyzna osiąga wiek emerytalny w wieku 65 lat, czyli do osiągnięcia wieku emerytalnego w przypadku strony zostało jeszcze 20 lat czynności zawodowej, co daje podstawę organowi egzekucyjnemu do przypuszczeń, że płatnik będzie jeszcze na przestrzeni wielu lat aktywny zawodowo.

Organ zaznaczył, że sytuacja związana z wirusem COVID-19 nie jest sytuacją trwałą i ostateczną. Okoliczności te mogłyby stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy doprowadziłyby do likwidacji przedsiębiorstwa, a co za tym idzie do utraty jedynego źródła zarobkowania. ZUS zobowiązany jest uwzględnić aktualne możliwości płatnicze zobowiązanego, ale także powinien mieć na względzie możliwość spłaty zadłużenia w przyszłości. Organ podniósł, że zobowiązany skorzystał z ulgi w ramach Tarczy Antykryzysowej. 19 maja 2021 r. przyznano stronie świadczenie postojowe w kwocie 2.800,00 zł. Został także zwolniony z obowiązku opłacania składek za miesiące marzec, kwiecień, maj 2020 r. oraz kwiecień 2021 r. Uzyskał pomoc rekompensującą negatywne konsekwencje ekonomiczne związane z COVID-19 od Prezydenta Miasta Ł. w formie pożyczki w wysokości 5.000,00 zł.

Organ wskazał także, że wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną D.G. oraz synem D.G. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym nie podał wysokości dochodu osiąganego przez żonę. Natomiast z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że D.G. posiada następujące tytuły do ubezpieczeń: od 1 stycznia 2009 r. do nadal jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze 80/100 czasu pracy, w C S.A., gdzie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za ostatnie 3 miesiące wyniosły: - czerwiec 2021 r. - 16.442,88, tj. około 11.685,00 zł netto; - lipiec 2021 r. -12.037,80, tj. około 8.577,00 zł netto; - sierpień 2021 r. - 9.448,40, tj. około 6.751,00 zł netto; - od 1 grudnia 2011 r. do nadal jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze 20/100 czasu pracy w D S.A., gdzie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za ostatnie 3 miesiące wyniosły: - czerwiec 2021 r - 1.334,00, tj. około 1.028,00 zł netto; - lipiec 2021 r. - 2.534,6, tj. około 1.874,00 zł netto; - sierpień 2021 r. - 1.334,00, tj. około 1.028,00 zł netto; od 1 września 2016 r. do nadal prowadzi indywidualną działalność gospodarczą KANCELARIA RADCY PRAWNEGO polegającą na działalności prawniczej.

Organ wskazał, że od 1 lipca 2019 r. przysługuje prawo do świadczenia rodzinnego z Programu 500+, na każde dziecko, z którego rodzina zobowiązanego na pewno korzysta, więc uzyskuje zasiłek w wysokości 500,00 zł miesięcznie.

Natomiast z § 3 ust. 1 rozporządzenia wynika, że organ administracji publicznej, przeprowadzając postępowanie w celu rozpoznania wniosku o umorzenie należności z tytułu składek winien dokonać analizy sytuacji materialnej oraz rodzinnej strony i nie ma podstaw, ażeby oceniając sytuację materialną nie uwzględniać ww. świadczenia, które nie jest dochodem, ale nie można mieć wątpliwości, że stanowi przysporzenie majątkowe strony oraz jej rodziny wpływając jednocześnie na jej sytuację materialną. Nie ma przy tym znaczenia to, że tego rodzaju świadczenia nie mogą być przeznaczane na inne cele niż pokrycie (częściowe) wydatków na utrzymanie dziecka oraz nie podlegają egzekucji administracyjnej.

Organ wskazał, że stałe wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawca oszacował na łączną kwotę 450,00 zł, w tym: 350,00 zł opłaty eksploatacyjne, 100,00 zł koszty związane z leczeniem. Posiada także inne zobowiązania pieniężne: z tytułu zaciągniętych kredytów za okres 10 lat w kwocie 115.000,00 zł po 1.540,00 zł miesięcznie; w bankach za okres 5 lat w kwocie 20.000,00 zł po 397,91 zł miesięcznie. Oświadczył też, że posiadane zobowiązania są spłacane w formie dobrowolnych wpłat po 1.937,91 zł miesięcznie. ZUS wskazał, że wskazane przez stronę wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami jakie musi ponosić. Nie można też uznać, że opłaty za energię, gaz, czy wodę są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki, lecz są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. Dodatkowo podniesione przez stronę okoliczności w istotny sposób nie odróżniają się od realiów finansowych osób, które również borykają się z trudnościami finansowymi. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Natomiast posiadane przez stronę zobowiązanie wobec innego wierzyciela nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek.

ZUS wskazał, że aktualny dochód w gospodarstwie domowym to około 6.919,37 zł netto miesięcznie (średniomiesięczny dochód żony z tytułu wykonywanych dwóch umów o pracę oraz świadczenie 500 +). Kształtuje się on na poziomie znacząco wyższym od ustalonego przez IPiSS minimum socjalnego w I kwartale 2021 r., które dla 3-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 3.431,23 zł. W związku z tym ZUS stwierdził, że w niniejszej sprawie niewątpliwie nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa. Do obliczenia dochodu w gospodarstwie domowym nie został uwzględniony dochód D.G. z tytułu prowadzenia własnej działalności, gdyż nie został on przez stronę podany, oraz dochód strony, gdyż za ostatnie 3 lata z tytułu prowadzenia działalności wykazała stratę. Organ wskazał, że przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny.

Organ zaznaczył, że z uwagi na aktywne prowadzenie działalności gospodarczej oraz wysokość uzyskiwanych w rodzinie dochodów wnioskodawca nie otrzymałby środków finansowych z Ośrodka Pomocy Społecznej. Korzystanie ze wsparcia instytucji socjalnych byłoby dodatkowym potwierdzeniem trudnej sytuacji, ponieważ udzielenie pomocy ze środków z pomocy społecznej poprzedzone jest szczegółowym, obowiązkowym wywiadem środowiskowym.

ZUS uznał, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że aktualna sytuacja materialna ma charakter trwały. Nadal prowadzi działalność gospodarczą. Jest to zatem okoliczność, która przy odpowiednim zaangażowaniu może przynieść dochody pozwalające na poprawę sytuacji finansowej. Podjęcie więc decyzji o umorzeniu należności, biorąc pod uwagę powyższą argumentację, na chwilę obecną byłoby przedwczesne i nieuzasadnione.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że według stanu na 15 października 2021 r. na koncie strony nie figuruje zadłużenie za miesiąc 03/2021. Składka za powyższy miesiąc została rozliczona wpłatami:

- z dnia 14 czerwca 2021 r. w kwocie 2.409,75 zł (1.573,66 zł + 21,00 zł odsetki na FUS, 698,99 zł + 9,00 zł odsetki na FUZ, 107,10 zł na FPG);

- z dnia 14 lipca 2021 r. w kwocie 2.409,75 zł (21,00 zł na FUS, 9,00 zł na FUZ). Zatem zobowiązany spłacił całą zaległość objętą wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek.

W skardze D.G. zarzucił naruszenie:

1) art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 u.s.u.s.,

2) naruszenie § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie spełnia przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek,

3) naruszenie art. 7, 8 oraz 77 K.p.a. poprzez brak uznania przez organ odwoławczy, że skarżący spełnia wszystkie przesłanki do umorzenia składek w łącznej wysokości 2.432,75 zł.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z [...] o odmowie umorzenia D.G. należności z tytułu składek.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej,

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Jednakże w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności według zasad określonych w rozporządzeniu (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).

Wskazać przy tym należy, że przedstawione powyżej reżimy prawne umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o których mowa w art. 28 ust. 2 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s., nie są od siebie niezależne i oderwane.

W przepisie art. 28 ust. 2-3 u.s.u.s. uregulowane zostały podstawowe kwestie w zakresie umorzenia należności z tytułu tych składek oraz przypadki ich całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy kwestii umarzania należności ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Oba reżimy prawne umarzania należności z tytułu tych składek nawiązują jednak do siebie, co wynika z takich sformułowań, jak "z zastrzeżeniem ust. 3a" oraz "(...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności". Przypadki całkowitej nieściągalności uregulowane zostały wyczerpująco w powołanym wyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z uwagi zatem na użyty w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "pomimo braku ich całkowitej nieściągalności" uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od ich całkowitej nieściągalności dotyczy także ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. W konsekwencji oznacza to zatem, że przy umarzaniu nieopłaconych przez te podmioty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zastosowanie będzie miał wymóg wystąpienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, a w sytuacji ich niewystąpienia sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy podlegać będzie ocenie organu z punktu widzenia przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s.

Zgodnie z treścią § 3 ww. rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Z powołanych regulacji wynika, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, mimo braku ich całkowitej nieściągalności podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w powołanym wyżej art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "należności z tytułu składek (...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane". Oznacza to zatem, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, Lex nr 368197, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 584/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Podkreślić przy tym należy, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym także ubezpieczenie zdrowotne, ma charakter dwuetapowy. Najpierw organ, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy związane przede wszystkim z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy, ocenia czy okoliczności te odpowiadają choćby jednej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. lub w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Stwierdzenie, że okoliczności ustalone w sprawie nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości wyklucza możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla ubezpieczonego. Z kolei drugi etap ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem ww. należności. Jednak nawet pozytywna ocena występowania tych przesłanek nie obliguje organu do skorzystania z instytucji umorzenia należności z tytułu tych składek. Odmawiając w takiej sytuacji umorzenia zaległości organ działa w zakresie przyznanego mu uznania administracyjnego.

W kontekście przesłanek określonych w powołanym wyżej § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. A zatem strona w treści złożonego wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. Także i Zakład Ubezpieczeń Społecznych w toku postępowania powinien wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie, o ile jest to możliwe, także działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 K.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 tej ustawy. Oczywiste jest jednak, że w toku takiego postępowania, to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, świadczy bowiem o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". Wszakże to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o przeszkodach w spłacie zadłużenia.

Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadami oraz regułami logiki. Postępowanie organu w tym zakresie podlega kontroli sądu administracyjnego, a więc sąd ocenia czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów nie naruszono reguł logiki i czy zastosowano właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Uznanie administracyjne odnosi się natomiast do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.

Odnosząc powyższe rozważania prawne do rozpatrywanej sprawy należało stwierdzić, że organ przeprowadził ponowną analizę przesłanek wynikających z treści art. 28 ust. 3 u.s.u.s. odnosząc ją do przedstawionej przez skarżącego sytuacji materialnej i osobistej. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, tj. w takim zakresie, w jakim było to możliwe zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Organ sprawdził i uwzględnił wszystkie okoliczności podane przez skarżącego oraz okoliczności wynikające z danych będących w posiadaniu organu. ZUS szczegółowo przedstawił ustalenia, na których oparł swoje wnioski o braku podstaw do umorzenia należności z tytułu składek.

Odnosząc się do ustalonej przez organ sytuacji skarżącego, Sąd podzielił zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji ocenę. Skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą B polegającą na fryzjerstwie i pozostałych zabiegach kosmetycznych, której sytuacja finansowa na przestrzeni lat kształtowała się następująco: rok 2019 - przychód 1.180,00 zł; koszty 52.347,49 zł, dochód 51.167,49 zł (zgodnie z obliczeniami ZUS strata 51,167,49 zł), majątek firmowy 8.610,00 zł; rok 2020 - przychód 45.136,00 zł; koszty 105.192,77 zł, strata 58.366,07 zł, majątek firmowy 8.610,00 zł; rok 2021 - przychód 34.522,00 zł, koszty 49.341,76 zł, nakłady na środki trwałe 1.400,00 zł, strata 14.819,76 zł, majątek firmowy 10.010,00 zł, zobowiązania firmowe 20.000,00 zł; zobowiązania prywatne 1.540,00 zł miesięcznie.

Na podkreślenie zasługuje, że pomimo braku dochodów firmy przez lata 2019 - 2021 zobowiązany nie zawiesza ani nie zamyka prowadzonej działalności. Racjonalnym zachowaniem przedsiębiorcy nie jest rezygnacja z opłacania składek. Jednocześnie zauważyć należy, że skarżący skorzystał z ulgi w ramach Tarczy Antykryzysowej. 19 maja 2021 r. przyznano stronie świadczenie postojowe w kwocie 2.800,00 zł. Został także zwolniony z obowiązku opłacania składek za miesiące marzec, kwiecień, maj 2020 r. oraz kwiecień 2021 r. Uzyskał pomoc rekompensującą negatywne konsekwencje ekonomiczne związane z COVID-19 od Prezydenta Miasta Ł. w formie pożyczki w wysokości 5.000,00 zł.

Zdaniem Sądu, istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma także to, że skarżący w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym nie podał wysokości dochodu osiąganego przez żonę, do czego był zobowiązany występując o umorzenie należności z tytułu składek. Tymczasem Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że żona skarżącego D.G. posiada następujące tytuły do ubezpieczeń: od 1 stycznia 2009 r. do nadal jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze 80/100 czasu pracy w C S.A., gdzie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za ostatnie 3 miesiące wyniosły: - czerwiec 2021 r. - 16.442,88, tj. około 11.685,00 zł netto; - lipiec 2021 r. - 12.037,80, tj. około 8.577,00 zł netto; - sierpień 2021 r. - 9.448,40, tj. około 6.751,00 zł netto. Ponadto żona skarżącego od 1 grudnia 2011 r. do nadal jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze 20/100 czasu pracy w D S.A., gdzie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za ostatnie 3 miesiące wyniosły: - czerwiec 2021 r - 1.334,00, tj. około 1.028,00 zł netto; - lipiec 2021 r. - 2.534,6, tj. około 1.874,00 zł netto; - sierpień 2021 r. - 1.334,00, tj. około 1.028,00 zł netto. Jednocześnie od 1 września 2016 r. do nadal prowadzi indywidualną działalność gospodarczą KANCELARIA RADCY PRAWNEGO.

Organ w ramach własnych kompetencji ustalił również, że strona nie korzysta z pomocy Miejskich Ośrodków Pomocy, jak również innych form wsparcia zasiłków, czy innych instytucji socjalnych.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo ustalił, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4 i 4b u.s.u.s. Z materiału dowodowego nie wynika, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust.1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, jak również w umorzonym postępowaniu upadłościowym.

Ustalenia organu dotyczące przesłanki z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. są poprawne. Skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i nie wystąpiła przesłanka braku następców prawnych oraz według stanu na 15 października 2021 r. na koncie skarżącego nie figuruje zadłużenie za miesiąc 03/2021. Składka za powyższy miesiąc została rozliczona wpłatami: - z dnia 14 czerwca 2021 r. w kwocie 2.409,75 zł (1.573,66 zł + 21,00 zł odsetki na FUS, 698,99 zł + 9,00 zł odsetki na FUZ, 107,10 zł na FPG); - z dnia 14 lipca 2021 r. w kwocie 2.409,75 zł (21,00 zł na FUS, 9,00 zł na FUZ). Skarżący spłacił zatem całą zaległość objętą wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Nie zachodzi także przesłanka braku majątku, ponieważ skarżący nie zaprzestał działalności gospodarczej.

W przypadku skarżącego nie zachodziła również przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., bowiem nie odnosi się do zadłużenia niższego od kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym.

W sprawie należy również podzielić stanowisko organu, że nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 5 u.s.u.s., bowiem ani Naczelnik Urzędu Skarbowego ani Komornik Sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję.

Rację ma również organ podnosząc, że w sprawie nie zaistniała sytuacja, o której stanowi art. 28 ust 3 pkt 6 u.s.u.s., ponieważ nie został ustalony brak możliwości dochodzenia należności przez uprawnione w tym zakresie organy, gdyż nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, ale nie oznacza to, że w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ zobowiązany nadal prowadzi działalność gospodarczą, ZUS nie wyczerpał okresów dochodzenia należności, należności na koncie nie uległy przedawnieniu i nadal są wymagalne oraz posiada następców prawnych. Dodatkowo jeszcze raz wskazać należy, że skarżący nie zaprzestał działalności gospodarczej, a zaległość objęta wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek została już spłacona.

Niezależnie od powyższego na podstawie cyt. art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przypadki zostały określone w powołanym powyżej § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych należy stwierdzić, że organ administracji nie naruszył prawa uznając, że skarżący nie wykazał, że opłacenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sposób określenia przesłanek pozwalających na umorzenie takich należności wskazuje bowiem, że prawodawca dopuścił możliwość wykorzystania tego instrumentu prawnego w sytuacjach zupełnie wyjątkowych. Sąd podziela stanowisko przyjęte w dotychczasowym orzecznictwie, że przepis § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia posługuje się sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych", a więc pojęciem niedookreślonym. Zgodnie jednak z literalnym brzmieniem "niezbędne potrzeby życiowe" to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez wnioskodawcę. Oczywistym jest bowiem, że egzekwowanie należnych składek zawsze będzie odbierane przez zobowiązanego jako uciążliwość i niemożność zaspokojenia określonych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że brak możliwości zaspokojenia takich potrzeb wypełnia przesłankę niezbędnych potrzeb życiowych. Nie każda bowiem potrzeba, to potrzeba niezbędna.

Zasadne są twierdzenia organu, że w przypadku skarżącego nie zachodzą szczególne okoliczności, o których stanowi § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, skoro będąc w wieku produkcyjnym (45 lat) nie podejmuje innego zatrudnienia.

Znamienne jest również to, że skarżący nie kwalifikuje się do przyznania pomocy z opieki społecznej z uwagi na dochody uzyskiwane w jego trzyosobowej rodzinie. Należy podkreślić, że wniosek o umorzenie należności z tytułu składek skarżący złożył 31 maja 2021 r. i w toku prowadzonego postępowania, jeśli miał problemy finansowe mógł wystąpić do MOPS o przyznanie którejś z dostępnych form zasiłku, czego jednak nie uczynił.

Miesięczne wydatki strona oceniła na kwotę 450 zł, comiesięczny zaś dochód rodziny wynosi netto około 6.919,37 zł (wyliczony przez organ). Należy podkreślić, że na kwotę tę składa się średniomiesięczny dochód żony skarżącego z tytułu wykonywanych dwóch umów o pracę oraz świadczenie 500+). Przy czym nie został ujawniony przez skarżącego dochód żony z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, co zdaniem Sądu budzi wątpliwości co wiarygodności danych dotyczących sytuacji majątkowej rodziny skarżącego, podanych przez zobowiązanego we wniosku.

Należy też wziąć pod uwagę, że minimum socjalne w I kwartale 2021 r. dla 3 - osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosiło 3.431,23 zł, a w III kwartale 2021 r. 3.577,35 zł (informacja IPiSS z 14 grudnia 2021 r., publ. www.ipiss.com.pl). Biorąc powyższe po uwagę łącznie miesięczne wpływy skarżącego przekraczają kwotę minimum socjalnego.

Odnosząc się natomiast do stanu zdrowia skarżącego, Sąd podzielił stanowisko organu, że materiał dowodowy przedstawiony przez stronę nie wskazuje na istnienie choroby lub choroby członka rodziny, o której stanowi § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

W zakresie wystąpienia przesłanki wymienionej w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Sąd uznał za organem, że powstanie zadłużenia nie było wynikiem klęski żywiołowej bądź szczególnego zdarzenia, ale było wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek w czasie prowadzonej działalności gospodarczej.

Ponadto wskazać należy, że obowiązek opłacania składek powstaje z momentem rozpoczęcia jej prowadzenia i trwa do momentu jej zakończenia, niezależnie od osiąganych przychodów, czy ponoszonych strat.

Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje także posiadanie przez skarżącego zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów w bankach, gdyż nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz cele na jakie są przeznaczane, za uprawnione pozwala uznać stanowisko organu, że umorzenie przedmiotowych zaległości stanowiłoby de facto działanie sprzeczne z interesem społecznym.

Końcowo należy również podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie akcentowano, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z dnia 18 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 60/10 NSA przyjął, że nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 K.p.a. Wynika to z faktu, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, a zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny.

W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, istnieje ważny interes publiczny przemawiający przeciwko umorzeniu zaległości składkowych skarżącego. Jest nim realna możliwość spłaty zadłużenia, co de facto nastąpiło. Skarżący jest w młodym wieku (45 lat) i ma przed sobą jeszcze długi okres pracy zarobkowej. Skarżący jest osobą zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia. Uzasadnione jest zatem przyjęcie wniosku, że umorzenie należności z tytułu składek było niemożliwe.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności należy stwierdzić, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające z uwzględnieniem reguł w nim obowiązujących, a w szczególności z poszanowaniem art. 7, art. 11, art. 77 i art. 80 K.p.a. Organ ustosunkował się do wszystkich okoliczności faktycznych i dowodów podnoszonych przez skarżącego w toku postępowania, a także ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 K.p.a.

Na marginesie powyższych rozważań wskazać także należy, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS (por. wyrok WSA z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 74/14, wyrok WSA z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12). W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011r., sygn. akt II GSK 99/10, LEX nr 952872).

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodne z przepisem art. 15 zzs4 ust. 2 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Z kolei art. 15 zzs4 ust. 3 stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

k.ż.