Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 39/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art 4, art 15 § 1 pkt 4 i § 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Rudnicka, Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Gminy K. z dnia [...] marca 2021 r., znak: [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy K. a Wójtem Gminy S. przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku E. G. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Wójta Gminy S. jako organ właściwy w sprawie.


UZASADNIENIE

Burmistrz Gminy K., województwo [...], w piśmie z [...] marca 2021 r. znak [...] wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Wójtem Gminy S., województwo [...], w sprawie wydania decyzji o skierowaniu E. G. do domu pomocy społecznej w T.

W uzasadnieniu wniosku Burmistrz Gminy K. wskazał, że E. G. we wniosku z [...] stycznia 2021 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej w T. Ośrodek Pomocy Społecznej w S. odesłał go z wnioskiem do Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w celu przeprowadzenia wywiadu w gminie Kargowa, gdzie wnioskodawca tymczasowo przebywa oraz przesłania całości skompletowanej dokumentacji do S.

Ośrodek Pomocy Społecznej w S. [...] lutego 2021 r. przekazał sprawę do Ośrodka Pomocy Społecznej w K., uznając się niewłaściwym w sprawie. W uzasadnieniu Ośrodek Pomocy Społecznej w S. wskazał, że wnioskodawca zamieszkuje w K., na ul. [...].

Na skutek przekazania przez OPS w S. sprawy w przedmiocie skierowania wnioskodawcy do Domu Pomocy Społecznej, Ośrodek Pomocy Społecznej w K. wszczął postępowanie administracyjne. W jego toku ustalono, że wnioskodawca nie czuje się związany z gminą K. i nie wiąże swoich interesów życiowych z K. Jego dom rodzinny, w którym mieszkał od urodzenia, znajduje się w [...], gmina S. Zarówno lekarz rodzinny wnioskodawcy, jak i urzędy, w których wnioskodawca załatwia m.in. sprawy związane ze świadczeniem rentowym, znajdują się w W., a z korespondencji urzędowej wynika, że kierowana była do E. G. na adres [...]. Wnioskodawca oświadczył, że w K. przebywa tylko chwilowo oczekując na umieszczenie w DPS w T. Wnioskodawca wymaga stałej pomocy innej osoby i z tego powodu mieszka czasowo u brata J. G., zam. K., ul. [...]. Nie wiąże jednak swojej przyszłości ze stałym zameldowaniem i zamieszkaniem w Kargowej i nie wyraża woli stałego pobytu w K. Również brat wnioskodawcy, J. G., oświadczył, że nie może opiekować się na stałe swoim bratem, ponieważ pracuje i sprawuje opiekę nad chorą żoną.

Organ mając zatem na uwadze przepisy art. 59 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876), powoływanej dalej jako "u.p.s.", oraz art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740), powoływanej dalej jako "K.c.", uznał, że centrum życiowe wnioskodawcy pozostaje nadal na terenie Gminy S. Tym samym Gmina K. nie może być uznana za miejsce zamieszkania wnioskodawcy.

Wójt Gminy S. w odpowiedzi na wniosek, w piśmie z [...] kwietnia 2021 r., wskazał, że [...] stycznia 2021 r. wnioskodawca wystąpił do kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z wnioskiem o umieszczenie go w Domu Pomocy Społecznej w T. ze względu na zły stan zdrowia, który nie pozwala mu samodzielnie funkcjonować w środowisku. Pracownik socjalny OPS w K. przeprowadził wywiad środowiskowy z wnioskodawcą [...] stycznia 2021 r., zostały również zgromadzone dokumenty niezbędne do skierowania do DPS w T. Przy piśmie z [...] lutego 2021 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w K. przekazał do Ośrodka w S. komplet dokumentów dotyczących wnioskodawcy w celu umieszczenia go w domu pomocy społecznej. Z przesłanych akt wynika, że wnioskodawca do kwietnia 2019 r. mieszkał w J. w domu rodzinnym, gdzie doszło do pożaru, natomiast po pożarze zamieszkał u brata, J. G., w K., ul. [...]. Z oświadczenia sołtysa wsi J., J. K., wynika, że wnioskodawca od czasu pożaru domu mieszka u brata w K. Sołtys oświadczył też, że w oknie domu, w którym mieszkał wnioskodawca, widnieje ogłoszenie, że dom jest na sprzedaż. Wnioskodawca zameldowany jest na pobyt stały w innej niż K. miejscowości, ale to właśnie w K. przebywa i ze względu na swój stan zdrowia, brak możliwości zapewnienia opieki w miejscu stałego zameldowania oraz brak możliwości dalszego mieszkania w domu rodzinnym, zmuszony był przeprowadzić się do brata. Jego związki emocjonalne i rodzinne koncentrują się obecnie w miejscowości aktualnego pobytu, gdzie mieszka również siostra wnioskodawcy. Miejsce korzystania z opieki lekarskiej przez wnioskodawcę, mimo że znajduje się na terenie gminy S, jest w bliskiej odległości od jego obecnego miejsca zamieszkania. Aktywność życiowa wnioskodawcy skoncentrowana jest obecnie w K., a tym samym jest to jego aktualne miejsce zamieszkania. Kroki poczynione względem rodzinnego domu w J., który jest wystawiony na sprzedaż, ewidentnie świadczą o dalszych zamiarach wnioskodawcy. W związku z powyższym OPS w S. przekazał dokumentację wnioskodawcy według właściwości do OPS w K.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość powstałe między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, jeżeli odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami jednostek rządowych. Przez spory, o których mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć sytuacje, w których przynajmniej dwa organy administracji publicznej uważają się za właściwe w sprawie (spór pozytywny), względnie dochodzi między tymi organami do sporu negatywnego, tj. każdy z organów uważa się za niewłaściwy. Z takim właśnie negatywnym sporem o właściwość między dwoma organami samorządu terytorialnego mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żaden z organów nie uznaje swojej kompetencji do rozpoznania wniosku E. G. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Do rozstrzygania sporów o właściwość kompetentny jest Naczelny Sąd Administracyjny, który rozstrzyga je postanowieniem przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 zd. trzecie P.p.s.a.).

Treść wniosku o rozstrzygnięcie sporu wskazuje na spór pomiędzy Burmistrzem Miasta K. a Wójtem Gminy S. Pozostające w sporze organy nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 4 lit. b i pkt 15 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych, Dz. U. z 2003 r. poz. 1925), zatem Naczelny Sąd Administracyjny był właściwy do rozstrzygnięcia sprawy.

Dla rozstrzygnięcia powstałego sporu podstawowe znaczenie ma przepis art. 101 u.p.s. określający właściwość miejscową gminy do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). Tak jak wskazują pozostające w sporze organy administracyjne w orzecznictwie sądów administracyjnych i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że zasadą jest, że o właściwości miejscowej organów gminy (wójta, burmistrza, prezydenta) decyduje miejsce zamieszkania strony, określone w art. 25 K.c. Wobec tego, że ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania" należy odwołać się w tej kwestii do wyjaśnienia tego określenia zawartego w art. 25 K.c. Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że wnioskodawca do 2019 r. mieszkał w domu rodzinnym w [...], w gminie S. Pod tym adresem jest zameldowany na pobyt stały. Z powodu pożaru w domu rodzinnym od kwietniu 2019 r. przebywa u swojego brata J. G. w K., ul. [...]. Brat nie jest w stanie zapewnić stałej opieki wnioskodawcy ze względu na sytuację rodzinną. Pogarszający się stan zdrowia wnioskodawcy powoduje, że wymaga on umieszczenia w domu pomocy społecznej.

Powyższe niesporne okoliczności nie pozwalają na przyjęcie stanowiska Wójta Gminy S. co do uczynienia miasta K. przez E. G. jego centrum życiowym. Jego sytuacja osobista nie wskazuje, że podjął on działania zmierzające do związania swojego stałego pobytu z K. i założenia tam ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca określał swoją sytuację życiową jako chwilową, a brat wnioskodawcy, będący właścicielem domu w K., również nie określił, że sytuacja ta związana jest przeprowadzką brata z zamiarem stałego pobytu w K. Okoliczność tę potwierdza także kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego w części opisującej, że zamieszkiwanie u brata było spowodowane pożarem domu rodzinnego i brakiem możliwości powrotu do J., a także wskazującej powody wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy. Powyżej wymienione okoliczności sprawy pozwalają zatem przyjąć, że miejscem zamieszkania wnioskującego o przyznanie pomocy społecznej jest J. Oznacza to, że – zgodnie z art. 101 ust. w związku z art. 59 ust. 1 u.p.s. oraz w związku z art. 25 K.c. – gminą właściwą do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej jest Gmina S.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 oraz § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.