Postanowienie WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 90/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-11-27 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 199, art. 245 par. 3, art. 246 par. 2 pkt 2, art. 255, art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gry na automatach poza kasynem gry bez wymaganego zezwolenia postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. k.p.


UZASADNIENIE

A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z dnia [...] r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gry na automatach poza kasynem gry bez wymaganego zezwolenia oraz złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka podniosła, że aktualnie nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów sądowych. Decyzjami administracyjnymi została pozbawiona całego swojego majątku. Zamknięte zostały salony gier należące do spółki, a znajdujące się w nich automaty wraz ze znajdującą się w nich gotówką zostały zabezpieczone. Bilans wskazuje wyłącznie stratę, w związku z czym spółka nie posiada środków na wpis sądowy od skargi. Obecnie spółka nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej.

W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 4 000 000 zł, a wartość jej środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) 5 841 741,70 zł. W ubiegłym roku obrotowym spółka wykazała stratę w kwocie 4 341 561,56 zł, a stan posiadanych przez nią dwóch rachunków bankowych jest zerowy.

Zarządzeniem z dnia 7 lutego 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę w terminie 14 dni do dnia doręczenia wezwania do przedłożenia: poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku od osób prawnych za rok 2012 oraz stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych w roku 2013 dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów – na podstawie przedkładanych miesięcznych zeznań), poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów deklaracji podatkowej VAT-7 za ostatnie 6 miesięcy 2013 r., innych dokumentów za okres ostatnich trzech miesięcy, w tym: zestawienia przychodów ze sprzedaży, kosztów zakupu, tabeli amortyzacji środków trwałych, odpisu bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2012 r. oraz aktualnego rachunku zysków i strat w roku 2014, wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, zaświadczenia wystawionego przez bank potwierdzającego fakt zajęcia tych rachunków, informującego o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, w wypadku ich zajęcia, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank lub kopii umowy z bankiem o zamknięciu rachunku, wskazania, czy w związku z trudną sytuacją finansową spółki został ustalony obowiązek dokonania dopłat przez jej wspólników i przedstawienia uchwały wzywającej do ich dokonania, ewentualnie wskazania innego źródła finansowania bieżącej działalności spółki, przekazania informacji o otrzymanej ewentualnie pomocy publicznej w ciągu ostatnich dwóch lat, wskazania tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej siedzibę spółki oraz udokumentowania wysokości ponoszonych z tego tytułu kosztów.

W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca spółka złożyła: sprawozdanie finansowe za rok 2012, zestawienie aktywów, bilans rachunków zysków i strat za 2012 r., zestawienie zobowiązań niezapłaconych według stanu na 30 czerwca 2013 r., zestawienie automatów zajętych przez organy celne, kserokopie deklaracji VAT-7 za okres od sierpnia do listopada 2013 r.,

W piśmie z dnia 27 lutego 2014 r., do którego były załączone wyżej wymienione dokumenty, skarżąca spółka wyjaśniła, że w umowie spółki nie został ustalony obowiązek dokonywania dopłat przez jej wspólników. W piśmie tym skarżąca spółka stwierdziła, że w załączeniu przesyła kserokopie tytułów wykonawczych, których jednak nie przedstawiła.

Postanowieniem z 17 marca 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy.

W sprzeciwie na to postanowienie skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu skarżąca spółka podniosła, że Minister Finansów prowadzi obecnie szereg postępowań o cofnięcie zezwoleń na prowadzenie salonów gier oraz kasyna gry na automatach. Wydane przez Ministra Finansów decyzje o cofnięciu zezwoleń zostały przez nią zaskarżone. Wskutek tego urzędnicy odmówili opieczętowania druków raportów dziennych miesięcznych wpłat, wypłat i rezultatów gier, co w rzeczywistości wykluczyło dalszą działalność spółki w większości salonów gier. Spółka de facto nie prowadzi obecnie żadnej działalności gospodarczej, zaś jej działalność ogranicza się wyłącznie do prowadzenia szeregu spraw sądowych, administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Powyższa sytuacja, w której spółka nie ma możliwości uzyskania przychodów, spowodowana została czynnikami niezależnymi od spółki. Wzrost stawki podatku od gier z 45 % do 50 % przy marginalnej, kilkuprocentowej zyskowności z prowadzenia salonów gier spowodował, że działalność spółki stała się nieopłacalna. Spółka poniosła znaczne nakłady na wyposażenie salonów gier, ich remont, zakup automatów, wysokie opłaty za każde zezwolenie, ustanowienie zabezpieczenia roszczeń Skarbu Państwa. Skarżąca spółka zarzuciła brak notyfikacji przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych oraz podkreśliła, że liczyła się z możliwością zaistnienia sporów sądowych, wymagających poniesienia kosztów opłat sądowych, adwokackich. Posiadała środki na ten cel. Nie miała jednak żadnego wpływu na pozaprawne działania organów celnych, które dokonały zamknięcia salonów gier w oparciu o niewykonalne decyzje wydane w pierwszej instancji. Na skutek takich działań spółka nie posiada obecnie oszczędności ani majątku nadającego się do sprzedaży, co umożliwiłoby na uregulowanie wpisów sądowych. Pomimo zamknięcia salonów gier przez organy celne, spółka musiała zapłacić wynagrodzenia pracownikom. Wszyscy pracownicy mieli odpowiednie okresy wypowiedzenia. Spółka musiała również uregulować składki ubezpieczeniowe ZUS oraz podatek od wynagrodzeń pracowniczych. Pomimo zamknięcia salonów gier musiała opłacać czynsz w okresach wypowiedzenia umów najmu. Posiadane przez nią automaty są bezwartościowe – w obecnej sytuacji istnieje gigantyczna nadpodaż, związana z likwidacją branży w wyniku wejścia w życie ustawy o grach hazardowych. Nikt nie inwestuje w automaty, bowiem nie powstają nowe salony gier, gdzie można by je uruchomić. Na udziałowców spółki i ich decyzje o ewentualnych dopłatach spółka nie ma wpływu. O ile w latach poprzednich spółka osiągała spore przychody, to ostatnio przez zwiększony podatek od gier ponosiła straty. Obecnie przychody ze sprzedaży usług na automatach od kilku miesięcy są równe zero zł. Salony gier zostały zamknięte w większości przez organy celne dopiero w 2013 r. Dla oceny możliwości finansowych spółki należało przede wszystkim wziąć pod uwagę bilans sporządzony na 30 czerwca 2013 r. i wynikającą z niego ujemną wartość kapitału własnego – 25 801 177,15 zł, z czego same któtkoterminowe zobowiązania wynoszą kilkanaście milionów złotych oraz stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach (1 239,20 zł w dniu 31 marca 2013 r.), czy wreszcie stratę netto w kwocie 3 600 963,04 zł (na dzień 31 marca 2013 r.). W tych okolicznościach, nawet gdy skarżąca wygeneruje jakiś przychód, to wszystkie środki są zajmowane w ramach prowadzonych postępowań egzekucyjnych (tak w ramach egzekucji sądowej, jak i administracyjnej).

Zarządzeniem z dnia 11 kwietnia 2014 r. wezwano skarżącą spółkę do złożenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania dodatkowych dokumentów i informacji, tj. dokumentów potwierdzających obciążenia i zobowiązania finansowe, poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za ostatnie dwa lata podatkowe bądź zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych w 2012 i 2013 r. dochodów, informacji o posiadanych przez spółkę nieruchomościach (powierzchnia, przeznaczenie), dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia w stosunku do skarżącej spółki postępowań egzekucyjnych, w tym odpisy postanowień organu egzekucyjnego, dokumentów potwierdzających fakt zawieszenia działalności gospodarczej (zaświadczenie właściwego organu), wskazania, w jakich konkretnie sprawach skarżąca spółka jest aktualnie jeszcze zobowiązana uiścić opłaty sądowe poprzez wskazanie ich sygnatur oraz wysokości opłat sądowych, udzielenia stosownych wyjaśnień.

Stosowne wezwanie doręczono skarżącej spółce w dniu 18 kwietnia 2014 r. Skarżąca spółka nie udzieliła na nie jednak żadnej odpowiedzi. Nie przesłała żądanych dokumentów i nie złożyła żadnych wyjaśnień.

Postanowieniem z dnia 29 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy.

Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej spółki na to postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GZ 406/14 je uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że obowiązkiem podmiotu składającego wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uprawdopodobnienie i udokumentowanie oświadczeń zawartych we wniosku. Natomiast obowiązkiem sądu jest rzetelna ocena oświadczeń i dokumentów złożonych przez wnioskodawcę pod względem spełnienia bądź niespełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. Dokonana przez sąd pierwszej instancji ocena sytuacji majątkowej skarżącej spółki pod kątem spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy nie była rzetelna. Sąd w istocie pominął bowiem argumenty strony wskazujące na istotną zmianę jej sytuacji finansowej w 2013 r. i dokumenty, mające dowodzić prawdziwości tych twierdzeń. Postępowanie wpadkowe w przedmiocie przyznania prawa pomocy zostało wszczęte wnioskiem strony, który został złożony w lutym 2014 r. Rozpoznając tenże wniosek, sąd pierwszej instancji miał obowiązek ocenić, czy sytuacja finansowa skarżącej spółki w dacie składania wniosku uzasadniała przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, przy czym podstawą tej oceny powinny być przede wszystkim oświadczenia i dokumenty pochodzące od wnioskodawcy. W toku postępowania spółka kilkukrotnie wskazywała na istotną zmianę okoliczności, jaka nastąpiła w 2013 r. i która miała mieć związek z cofnięciem spółce zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier, zabezpieczeniem automatów do gier przez organy celne, które w konsekwencji miały – według oświadczeń strony – doprowadzić do faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Na poparcie tych twierdzeń spółka przedstawiła w toku postępowania przed referendarzem sądowym i sądem pierwszej instancji dokumenty w postaci m.in. zestawienia niezapłaconych faktur zakupowych na kwotę 5 665 154,17 zł według stanu na 30 czerwca 2013 r., wykazu 300 automatów do gier zajętych przez urzędy celne według stanu na czerwiec 2013 r., kopii deklaracji VAT-7 za sierpień, wrzesień, październik i listopad 2013 r. Dodatkowo sąd pierwszej instancji z urzędu włączył do akt sprawy dokumenty w postaci kopii deklaracji VAT-7 za grudzień 2013 r. i luty 2014 r. (przedłożone w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 186/14). Do dwóch pierwszych spośród wskazanych wyżej dowodów WSA w ogóle się nie odniósł. Natomiast w przypadku deklaracji VAT-7 Sąd pierwszej instancji wskazał jedynie na wielkości podstaw opodatkowania wykazane przez spółkę w deklaracjach za październik i listopad 2013 r. Sąd nie zwrócił jednak uwagi, że wspomniane podstawy opodatkowania zostały wyszczególnione w poz. 10 deklaracji (Dostawa towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju, zwolnione od podatku), a więc niekoniecznie deklarowane w nich kwoty muszą świadczyć o obrocie wskazującym na ciągłe prowadzenie działalności gospodarczej. Ponadto sąd całkowicie pominął okoliczność, że w deklaracjach VAT-7 za sierpień i wrzesień 2013 r. jako podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług spółka wskazała 0 zł. Za "dyskusyjne" Naczelny Sąd Administracyjny uznał twierdzenie, że spółka prowadzi działalność na dużą skalę oraz że uzyskuje przychody z innych gier prowadzonych w kasynie oraz ze sprzedaży walut w kantorze i najmu lokali. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonując takiej oceny, sąd pierwszej instancji oparł się wyłącznie na danych wynikających ze sprawozdania finansowego spółki za 2012 r. – bez skonfrontowania ich z dokumentami dotyczącymi sytuacji finansowej spółki w 2013 r. ani z jej oświadczeniami wskazującymi na cofnięcie zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie gier, zabezpieczenie kilkuset automatów, zamknięcie licznych punktów gier, w których spółka prowadziła swoją działalność. Taka ocena sądu pierwszej instancji nie może zostać uznana za rzetelną i musi zostać powtórzona pod kątem spełnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Wykonując wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GZ 406/13, zarządzeniem z dnia 3 października 2014 r. sąd wezwał skarżącą spółkę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy do złożenia: zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych w latach 2012 i 2013 dochodów, wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania, poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2012 i 2013, poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii deklaracji dla podatku od towarów i usług, podatku akcyzowego, podatku od gier za ostatnie 6 kolejnych okresów rozliczeniowych bezpośrednio poprzedzających doręczenie wezwania albo zaświadczenia z właściwych organów podatkowych potwierdzających nieskładanie takich deklaracji w tym okresie, informacji o posiadanych przez spółkę nieruchomościach (powierzchnia, przeznaczenie), dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia w stosunku do skarżącej spółki postępowań egzekucyjnych, zabezpieczających, w tym odpisów postanowień organu egzekucyjnego, wskazania, w jakich konkretnie sprawach skarżąca spółka jest aktualnie jeszcze zobowiązana uiścić opłaty sądowe poprzez wskazanie ich sygnatur oraz wysokości opłat sądowych, sprawozdania finansowego za 2013 r., wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych spółki z okresu ostatnich, kolejnych 3 miesięcy poprzedzających bezpośrednio doręczenie wezwania, dokumentów potwierdzających ich zajęcie, likwidację we wskazanym okresie, zestawienia należności i zobowiązań spółki według stanu na koniec września 2014 r., innych dokumentów potwierdzających obciążenia i zobowiązania finansowe spółki, udzielenia niezbędnych wyjaśnień w powyższym zakresie.

Stosowne wezwanie doręczono skarżącej spółce w dniu 13 października 2014r., lecz pomimo upływu zakreślonego w nim terminu skarżąca spółka nie przedłożyła żadnego z wyżej wymienionych dokumentów ani też nie złożyła wyjaśnień.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek skarżącej spółki dotyczy więc prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi wyjątek od powyższej zasady.

W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca wykaże nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, iż z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 2 p.p.s.a. (vide: postanowienia NSA: z 14 stycznia 2014 r., II FZ 1355/14, II FZ 1435/13 – II FZ 1438/13; z 20 lutego 2014 r., II FZ 145/14; z 1 kwietnia 2014 r., II FZ 380/14 – II FZ 382/14; z 12 czerwca 2014 r., II FZ 731/14 – II FZ 745/14; z 1 lipca 2014 r., II FZ 1362/13 – II FZ 1369/13, II FZ 1381/13 – 1382/13, II FZ 1414/13 – II FZ 1427/13; z 10 lipca 2014 r. II FZ 1472/14 – II FZ 1475/14; z 1 sierpnia 2014 r., II FZ 1189/14, II FZ 1234/14 – II FZ 1235/14; z 21 sierpnia 2014 r. II FZ 1283/14; z 10 października 2014 r., II FZ 1336/14 – II FZ 1337/14; z 14 października 2014 r., II GZ 646/14; z 4 listopada 2014 r., II FZ 1720/14 – II FZ 1734/14; z 5 listopada 2014 r., II FZ 1750/14 – II FZ 1755/14 wszystkie wydane w sprawach ze skarg skarżącej spółki). W wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu z dnia 12 sierpnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny również zwrócił uwagę na obowiązek podmiotu składającego wniosek o przyznanie prawa pomocy uprawdopodobnienia i udokumentowania oświadczeń zawartych we wniosku.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka nie dopełniła tego obowiązku. Nie uprawdopodobniła i nie udokumentowała w sposób rzetelny swoich oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dokumenty na poparcie swoich twierdzeń przedstawiła w sposób wybiórczy, niepełny. Uniemożliwiło to sądowi ocenę jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Przede wszystkim należy podkreślić, że skarżąca spółka nie wykonała kierowanych do niej wezwań do przedstawienia określonych w opisanych wyżej wezwaniach dokumentów umożliwiających ocenę jej aktualnej sytuacji finansowej. Dotyczy to w szczególności dokumentów dotyczących 2013 i 2014 r. Skarżąca spółka odpowiedziała jedynie w części na wezwanie referendarza sądowego, doręczone w dniu 17 lutego 2014 r. Odpowiadając na to wezwanie, do pisma z dnia 27 lutego 2014 r. nie załączyła poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku od osób prawnych za rok 2012 oraz stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych w roku 2013 dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów – na podstawie przedkładanych miesięcznych zeznań), wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez spółkę, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. Nie odpowiedziała także na wezwanie referendarza do przedstawienia, w przypadku gdyby rachunki te były zajęte, potwierdzającego ten fakt zaświadczenia wystawionego przez bank, informującego o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosownego zaświadczenia wystawionego przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku. Nie przekazała informacji o otrzymywanej ewentualnie pomocy publicznej. Brak też było jakichkolwiek wyjaśnień w przedmiocie wskazania tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej siedzibę spółki oraz udokumentowania wysokości ponoszonych z tego tytułu kosztów. Załączone do pisma z dnia 27 lutego 2014 r. kopie deklaracji VAT-7 dotyczyły jedynie czterech miesięcy, a nie sześciu, przy czym nie obejmowały one grudnia 2013 r. i stycznia 2014 r., chociaż wezwanie dotyczyło "ostatnich sześciu miesięcy", zaś w dacie złożenia tego pisma upłynął już termin ich złożenia. Spółka nie wyjaśniła też przyczyn z powodu, których nie w pełni wykonała to wezwanie. Do pisma tego nie zostały załączone żadne kserokopie tytułów wykonawczych, które miałby świadczyć o tym, że toczą się przeciwko skarżącej spółce jakieś postępowanie egzekucyjne. Kolejne dwa wezwania do przedłożenia dokumentów i złożenia wyjaśnień doręczone skarżącej spółce w dniach 18 kwietnia i 13 października 2014r. zupełnie pozostały bez odpowiedzi. Skarżąca spółka nie udzieliła żadnych wyjaśnień i nie przedstawiła zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych w latach 2012 i 2013 dochodów, wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania, poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2012 i 2013, poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii deklaracji dla podatku od towarów i usług, podatku akcyzowego, podatku od gier za ostatnie 6 kolejnych okresów rozliczeniowych bezpośrednio poprzedzających doręczenie wezwania albo zaświadczenia z właściwych organów podatkowych potwierdzających nieskładanie takich deklaracji w tym okresie, informacji o posiadanych przez spółkę nieruchomościach (powierzchnia, przeznaczenie), dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia w stosunku do skarżącej spółki postępowań egzekucyjnych, zabezpieczających, w tym odpisów postanowień organu egzekucyjnego, sprawozdania finansowego za 2013 r., wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych spółki z okresu ostatnich, kolejnych 3 miesięcy poprzedzających bezpośrednio doręczenie wezwania, dokumentów potwierdzających ich zajęcie, likwidację we wskazanym okresie, zestawienia należności i zobowiązań spółki według stanu na koniec września 2014 r., innych dokumentów potwierdzających obciążenia i zobowiązania finansowe spółki; nie wskazała, w jakich konkretnie sprawach jest aktualnie jeszcze zobowiązana uiścić opłaty sądowe poprzez wskazanie ich sygnatur oraz wysokości opłat sądowych.

Z przedłożonych przez skarżącą spółkę dokumentów oraz jej oświadczeń natomiast wynika, że według oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy kapitał zakładowy spółki wynosi 4.000.000 zł, zaś wartość środków trwałych to 5 841 741,70 zł. Za ostatni rok obrotowy spółka miała ponieść stratę w wysokości 4 341 561,56 zł. Tymczasem według złożonego przez spółkę sprawozdania finansowego sporządzonego na 31 grudnia 2012 r. aktywa spółki wyniosły łącznie 9 996 815,38 zł, w tym zapasy 23 067,43 zł, należności krótkoterminowe 129 931,82 zł, krótkoterminowe aktywa finansowe stanowiące środki pieniężne w kasie i na rachunkach 2 312 592,45 zł, krótkoterminowe rozliczenia między okresowe 142 588, 52 zł, zaś wartość aktywów trwałych 7 388 635,16 zł, w tym wartość środków trwałych w postaci gruntów (w tym prawo użytkowania wieczystego gruntu) 5 841 741,70 zł, budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej 1 316 268,79 zł, urządzenia techniczne i maszyny 362 066,01 zł, środki transportu 10 908,21 zł, inne środki trwałe 4 152 498,69 zł, środki trwałe w budowie 311 442,96 zł, inwestycje długoterminowe – nieruchomości 1 204 205,34 zł (k. 77 – 78 akt). Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi wyniosły 209 445 238,25 zł (k. 80 akt). Wykazana przez spółkę strata w kwocie 4 341 563,56 zł nie była wynikiem zdarzeń nadzwyczajnych, lecz była to strata istniejąca już w latach poprzednich i w 2012 r. uległa ona znacznemu, ponad pięciokrotnemu zmniejszeniu z kwoty 21 858 650,55 zł na początek okresu do 4 341 563,56 zł na dzień 31 grudnia 2012 r. (k. 81 akt). W sprzeciwie skarżąca spółka wskazała jeszcze niższą kwotę straty na dzień 31 marca 2013 r. – "3 600 963,04 zł". Sytuacja finansowa wynikająca z tego sprawozdania finansowego świadczy o tym, że w 2012 r. skarżąca spółka prowadziła działalność na dużą skalę, z której uzyskiwała znaczne przychody i dysponowała znacznym majątkiem, w tym nieruchomościami. Wykazanie straty przez spółkę nie może stanowić przesłanki uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, skoro sam przedstawiony przez spółkę bilans wskazuje, że jej kondycja finansowa była na tyle dobra, że strata uległa znacznemu zmniejszeniu nawet w stosunku do początku 2012 r. i uległa ona dalszemu zmniejszeniu w ciągu kolejnych trzech miesięcy 2013 r. (styczeń – marzec). W postanowieniach z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I GZ 567/13 i I GZ 568/13) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad tym przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Dodać do tego trzeba, że wysokie koszty mogą natomiast mieć bardzo różne źródło, np. w czynionych przez skarżącą spółkę inwestycjach, odpisach z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, różnicach kursowych i nie świadczą jeszcze o trudnej sytuacji finansowej skarżącej spółki.

Odnośnie sytuacji finansowej skarżącej spółki w 2013 r. zauważyć trzeba, że pomimo kierowanych do niej trzech wezwań, nie wykazała ona, iż jej sytuacja ulegała radykalnej zmianie na niekorzyść. Skarżąca spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów źródłowych potwierdzających jej twierdzenia, że według bilansu na dzień 30 czerwca 2013 r. kapitał własny ma ujemną wartość – 25 801 177,15 zł, z czego same któtkoterminowe zobowiązania wynoszą kilkanaście milionów zł, stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach wynosił w dniu 31 marca 2013 r. 1 239,20 zł, a strata netto 3 600 963,04 zł. Skarżąca spółka jedynie wybiórczo przedstawiła dokumenty mające świadczyć o istotnej zmianie okoliczności w 2013 r., która miała mieć związek z cofnięciem zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier i zabezpieczeniem automatów przez organy celne, co miałoby doprowadzić do faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Tym samym skarżąca spółka uniemożliwiła pełną ocenę swojej sytuacji finansowej. Skarżąca spółka nie wykazała, że zaprzestała prowadzenia działalności pomimo tych okoliczności. Podkreślić trzeba, że okoliczność niezapłacenia przez skarżącą spółkę faktur zakupowych na kwotę 5 665 154, 17 zł według stanu na dzień "30 czerwca 2013 r." nie dowodzi jeszcze tego, że sytuacja finansowa skarżącej spółki w momencie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy (w styczniu 2014 r.) i w okresie późniejszym nie pozwalała jej uregulować należności z nich wynikających. Jak już wyżej wskazano, skarżąca spółka nie odpowiadała na kierowane do niej przez sąd wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. szczegółowo wyżej opisane. Sąd już w wezwaniu z dnia 14 kwietnia 2014 r. zwrócił się do skarżącej spółki o przedłożenie dokumentów potwierdzających ją obciążenia i zobowiązania finansowe. Wezwanie w tym zakresie sąd ponowił w wezwaniu z dnia 7 października 2014 r. Skarżąca spółka pomimo wezwań nie przedłożyła odpisu zeznania podatkowego za 2013 r. lub zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiągniętych m.in. w 2013 r. dochodach, sprawozdania finansowego za 2013 r. Chociaż w wezwaniu z dnia 10 lutego 2014 r. wezwano skarżącą spółkę do złożenia poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów deklaracji podatkowej VAT-7 za "ostatnie 6 miesięcy", to skarżąca spółka do pisma z dnia 27 lutego 2014 r. załączyła jedynie 4 deklaracje za sierpień, wrzesień, październik i listopad 2013 r. pomijając deklaracje za grudzień 2013 r. i styczeń 2014 r. pomimo upływu terminu ich złożenia w organie podatkowym. Nie wyjaśniła przy tym, z jakich względów nie wykonała powyższego wezwania w pełnym zakresie. Wprawdzie w deklaracjach VAT-7 za sierpień i wrzesień 2013r. jako podstawę opodatkowania podatkiem od towarów i usług skarżąca spółka wskazała kwotę 0 zł, lecz w deklaracjach za październik i listopad 2013 r. wykazaną podstawę opodatkowania tym podatkiem stanowiły już odpowiednio kwoty 220 000 zł i 35 200 zł. Podobnie w deklaracjach VAT-7 za grudzień 2013 r. i luty 2014 r., które skarżąca spółka złożyła w sprawie sygn. akt I SA/Łd 186/14, ubiegając się o przyznanie prawa pomocy, wykazana została podstawa opodatkowania odpowiednio w kwotach 22 000 zł i 24 000 zł. W sprawie o sygn. akt sygn. akt I SA/Łd 186/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w wyniku dokonanej oceny sytuacji skarżącej spółki w oparciu o te dokumenty, postanowieniem z dnia 2 czerwca 2014 r. odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy, zaś Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2014 r., II FZ 1189/14 ocenę tę podzielił, oddalając zażalenie. Z uzasadnień postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1607/13 o odmowie przyznania skarżącej spółce prawa pomocy i Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1427/13, oddalającego zażalenie skarżącej spółki, wynika, że w kwietniu 2013 r. jej przychody operacyjne wyniosły ponad 360 000 zł, w maju 2013 r. – ponad 66 000 zł, a w czerwcu 2013 r. – ponad 180 000 zł. Z deklaracji VAT-7 za maj i czerwiec 2013 r. wynika ponadto, że jeszcze w tych miesiącach, mimo zamknięcia salonów gier, spółka dokonywała transakcji handlowych – w maju 2013 r. sprzedaż wyniosła 65 094 zł, zaś w czerwcu 2013 r. 10 770 zł. Zdaniem sądu okoliczności te świadczą o tym, że w 2013 r. skarżąca spółka kontynuowała prowadzenie działalności gospodarczej. Podejmowała bowiem działania biznesowe skutkujące obowiązkiem zapłaty podatku od towarów i usług. Prawdziwych rozmiarów tej działalności, pomimo wezwań, jednak nie ujawniła. Co więcej, z samego sprawozdania finansowego za 2012 r. wynika, że skarżąca spółka uzyskuje także przychody z innych gier prowadzonych w kasynie oraz ze sprzedaży walut w kantorze i najmu lokali. Skarżąca spółka nie wykazała tymczasem, aby wszystkie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier zostały jej cofnięte, a salony gier zamknięte. Nie wykazała też stosownym zaświadczeniem, iż nie odprowadza podatku od gier (wezwanie z dnia 7 października 2014 r.). Nadto należy podkreślić, że nawet okoliczność zabezpieczenia 300 automatów do gier przez organy celne, nie świadczy jeszcze o tym, że były to wszystkie automaty do gier, którymi dysponowała skarżąca spółka. Naczelny Sąd Administracyjny, oddalając zażalenia skarżącej spółki na postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych o odmowie przyznania prawa pomocy, konsekwentnie stwierdzał, że bezzasadny jest argument o niemożności spieniężenia automatów do gry, ponieważ nie stanowią one jedynych środków trwałych spółki. Dokumenty zebrane w aktach sprawy wskazują, że do środków trwałych spółki zalicza się także inne urządzenia techniczne i maszyny. Ponadto osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Argumentacja skarżącej w zakresie braku wymaganej notyfikacji Komisji Europejskiej zmiany stawki podatku od gier, jako odnosząca się w istocie do przedmiotu zaskarżenia, nie zaś do przesłanki przyznania prawa pomocy, jest bez znaczenia w sprawie (vide np.: postanowienia NSA: z 20 lutego 2014 r., II FZ 145/14; z 12 czerwca 2014 r., II FZ 731/14 – II FZ 745/14; z 1 lipca 2014 r., II FZ 1362/13 – II FZ 1369/13, II FZ 1381/13 – 1382/13, II FZ 1414/13 – II FZ 1427/13; z 1 sierpnia 2014 r., II FZ 1189/14, II FZ 1234/14 – II FZ 1235/14; z 21 sierpnia 2014 r. II FZ 1283/14; z 10 października 2014 r., II FZ 1336/14 – II FZ 1337/14; z 4 listopada 2014 r., II FZ 1720/14 – II FZ 1734/14; z 5 listopada 2014 r., II FZ 1750/14 – II FZ 1755/14). W postanowieniach tych Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił również uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Wskazał przy tym, że zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r., nr 94, poz. 1037 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. t. 1 do art. 177 w A. Kidyba, w Komentarz aktualizowany do art. 177 Kodeksu spółek handlowych, publ. LEX/el. 2013). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym (np. z tytułu najmu), które akcentuje spółka, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe (vide np.: postanowienia NSA: z 7 stycznia 2014 r. II FZ 1362/13 – II FZ 1369/13; II FZ 1381/13, II FZ 1382/13, II FZ 1414/13 – 1427/13; z 14 stycznia 2014 r., II FZ 1355/14, II FZ 1435/13 – II FZ 1438/13; z 20 lutego 2014 r., II FZ 145/14; 12 czerwca 2014 r., II FZ 731/14 – II FZ 738/14, II FZ 745/14 wydane w sprawach ze skarg skarżącej spółki).

W świetle tych okoliczności niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że skarżąca spółka spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżąca spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, a jej sytuacja ulegała radykalnej zmianie na niekorzyść w 2013 r. Zupełnie nie udokumentowała dokumentami źródłowymi, pomimo wezwań, swojej sytuacji finansowej w 2014 r. Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Brak jest podstaw do uznania, że istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez skarżącą spółkę postępowania sądowoadministracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2011 r., I FZ 344/11). Ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy – mimo zaistnienia przesłanek ustawowych – od uznania sądów (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2013 r., I GZ 567/13 i I GZ 568/13). Analiza orzeczeń sądów administracyjnych w tym zakresie również prowadzi do konkluzji, że jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 140/09). Ponadto nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., I SA/Po 1433/07, a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2008 r., I FZ 236/08, z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08 i postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 2 lipca 2004 r., I SA/Gd 269/04). Rozstrzygnięcie zatem przez sąd o przyznaniu prawa pomocy z przyczyn innych niż sytuacja materialna wnioskodawcy byłoby zatem rozstrzygnięciem niedopuszczalnym i pozbawionym podstaw prawnych.

W takiej sytuacji przyznanie prawa pomocy skarżącej spółce stanowiłoby nadużycie tej instytucji i naruszałoby nie tylko przepisy p.p.s.a., ale również art. 84 Konstytucji RP, ponieważ stanowiłoby nieuzasadnione odstąpienie od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (vide np.: postanowienia NSA: z 7 października 2014 r., II FZ 1472/14 – II FZ 1475/14; z 10 października 2014 r., II FZ 1472/14 – II FZ 1475/14; z 4 listopada 2014 r., II FZ 1720/14 – II FZ 1734/14; z 5 listopada 2014 r. II FZ 1750/14 – II FZ 1755/14 wydane w sprawach ze skarg skarżącej spółki).

W związku z powyższym sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 zw. z art. 245 § 3 i art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.

k.p.