Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 1004/00
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

4 II SA/Wr 1004/2000 Wyrok W Imieniu Rzeczpospolitej Polskiej Dnia 10 lutego 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: S.NSA del. do WSA Jolanta Sikorska Sędziowie: S. NSA del. do WSA Andrzej Wawrzyniak S. NSA del. do WSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) Protokolant: Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2004 roku sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. (Nr [...]) i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. (Nr [...]); 2. z a s ą d z a od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 złotych (słownie: dziesięć złotych) tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; 3. nie o r z e k a o wykonaniu zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

T. Z. uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację we W. z dnia [...]roku. Podstawą wydania tego orzeczenia był udział T. Z. w okresie od [...] r. do [...]r.w walce zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej. W tym okresie T. Z. pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej i brał udział w walkach z bandami. Okoliczności te wynikają z zaświadczenia z dnia [...]r. (Nr [...]) wydanego przez Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Z.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z urzędu wszczął postępowanie weryfikacyjne dotyczące uprawnień kombatanckich T. Z. Jednocześnie pismem z dnia [...] roku wezwał stronę do przedłożenia posiadanych dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i pouczył o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w siedzibie Urzędu.

T. Z. pismem dnia [...] r. poinformował, że w roku [...] został skazany przez okupanta na jeden rok więzienia za niestawiennictwo w pracy. Po wybuchu wojny niemiecko - radzieckiej udzielał pomocy Polakom, także w formie zaopatrywania w żywność mieszkańców getta w miejscowości S. pomagał ludności żydowskiej. Po wkroczeniu na ten teren wojsk radzieckich został wysiedlony i skierowany na granicę nad B. Wstąpił do Milicji Obywatelskiej. W tym okresie walczył z bandami ukraińskimi i radzieckimi, grasującymi na tyłach. W okresie tych walk został ranny i wystąpił z organów MO. Po przyjeździe do J. G. w roku [...] został aresztowany i osadzony przez UB w B. Następnie został osadzony w więzieniu w G., w którym spędził sześć lat.

T. Z. do tego pisma dołączył kserokopie wycinków prasowych dotyczących aresztowania [...]r. licealistów ze S. w związku z postawionym im zarzutem utworzenia związku mającego na celu obalenie ustroju. Dołączył także kserokopię pisma Zakładu Karnego we W. z dnia [...] r. informującego, że akta sprawy T. Z. uległy likwidacji, a jedynie istnieje zapis w skorowidzach, że T. Z. został zwolniony z Ośrodka Pracy Więźniów J. w dniu [...]r. Ponadto strona dołączyła pismo Prezesa Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia [...]r. (sygn. akt [...]), z którego wynika, że nie jest możliwe wydanie zaświadczenia o pobycie w więzieniu z przyczyn politycznych, a także, iż wniosek ten będzie mógł być rozpoznany po wydaniu przez Sąd Wojewódzki Wydział [...] orzeczenia o unieważnieniu wyroku w sprawie o sygnaturze [...].

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. (Nr [...]) - powołując się na art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 19991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) - pozbawił T. Z. uprawnień kombatanckich.

W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że uprawnienia kombatanckie T. Z. nabył wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od dnia [...] roku do dnia [...] roku. W okresie tym T. Z. pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. Do tej sytuacji winien mieć zastosowanie wymieniony wyżej przepis, który daje podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt. 6 cyt. ustawy za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Milicja Obywatelska nie była służbą zmilitaryzowaną i dlatego zatrudnienie w jej organach nie może być uznane za działalność kombatancką.

T. Z. pismem z dnia [...] roku wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i dołączył kserokopie licznych doniesień prasowych dotyczących ludobójstwa dokonywanego przez nacjonalistów ukraińskich na ziemiach, na których pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] roku.

Organ uznał, że nie istnieją przesłanki do zmiany decyzji o pozbawieniu T. Z. uprawnień kombatanckich z takich samych powodów, jakie zostały wskazane w motywach poprzedniej decyzji. Jednocześnie organ stwierdził, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że uzyskanie uprawnień kombatanckich wyłącznie z tytułu służby w organach Milicji Obywatelskiej nie stanowi działalności kombatanckiej. Powołał się przy tym na następujące wyroki: z dnia 21 marca 1996 r. III ARN 80/95 - OSNAPiUS z 1996 r. Nr 18 poz. 261, z dnia 26 marca 1997 r. III RN 8/97 - OSNAPiUS z 1997 r. Nr 23 poz. 454, z dnia 9 kwietnia 1999 r. III RN 168/98, z dnia 6 sierpnia 1999 r. III RN 32/99, z dnia 14 października 1999 r. III RN 93/99.

T. Z. wniósł na te decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze podniósł takie same zarzuty, jakie zgłaszał we wcześniejszych pismach wnoszonych w tej sprawie. Nadto stwierdził, że w latach [...] - [...] służył w Wojsku Polskim, a następnie został skierowany do służby w Milicji Obywatelskiej, tj. do Służby Ochrony Granic Polskich.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i powołał się na swoją wcześniejszą argumentację i dodatkowo stwierdził, że zarzuty podniesione w skardze nie mają znaczenia w tej sprawie.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmn.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku - właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie organ administracyjny naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Nie wyjaśnił bowiem należycie sprawy, czym naruszył art. 7 i 77 Kpa.

Organ wszczynając postępowanie weryfikacyjne wezwał T. Z. do wskazania dowodów, które w tej sprawie mogłyby mieć znaczenie. W odpowiedzi na to żądanie T. Z. w piśmie z dnia [...] roku podał między innymi, że po przyjeździe na ziemie zachodnie został aresztowany przez organy Urzędu Bezpieczeństwa i osadzony w więzieniu, w którym spędził sześć lat. Jednocześnie dołączył kserokopie wycinków prasowych dotyczących aresztowania licealistów ze S. w związku z zarzutem zorganizowania związku mającego na celu obalenie ustroju. Z akt sprawy ponadto wynika, że skarżący niewątpliwie przebywał w więzieniu, wynika to bowiem z pisma Zakładu Karnego z dnia [...] r. Skarżący dołączył także do akt pismo Prezesa Sądu Wojewódzkiego w S. z dnia [...] r. (sygn. akt [...]), z którego można wnosić, że toczyło się postępowanie o unieważnienie wyroku zapadłego w stosunku do skarżącego. Okoliczności te dawały podstawę do przyjęcia, że T. Z. już w piśmie z dnia [...]r. zgłosił zarzut, iż zachował uprawnienia kombatanckie, bowiem mógł je nabyć z tytułu służby w podziemnych organizacjach niepodległościowych.

Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 24 stycznia 19991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) pełnienie służby w podziemnych organizacjach niepodległościowych do końca 1956 roku stanowi działalność kombatancką, jeżeli organizacje te stawiały sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej.

Rzeczą zatem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych było przeprowadzenie takiego postępowania dowodowego, które wyjaśniłoby, czy skarżący zachował uprawnienia kombatanckie.

Nie można bowiem zgodzić się z organem administracyjnym, że w postępowaniu weryfikacyjnym organ nie jest uprawniony do badania, czy strona posiadała takie uprawnienia z innego tytułu. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że kombatant może w postępowaniu weryfikacyjnym wskazywać inne podstawy swoich uprawnień, zaś organ jest zobowiązany przeprowadzić w tym kierunku odpowiednie postępowanie wyjaśniające (por. uchwała NSA z dnia 3 grudnia 2001 roku OPS 11/01 - ONSA z 2002 r. Nr 3 poz. 100, uchwała NSA z dnia 3 marca 2003 r. OPS 13/01 - ONSA Nr 4 poz. 132, uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. SK 4/02 - OTK-A Nr 4 poz. 31).

W związku z powyższym w tej sprawie organ administracyjny był zobowiązany ocenić w jakim związku z osadzeniem skarżącego w więzieniu pozostaje sprawa licealistów ze S., a także zbadać czego dotyczył wyrok zapadły w stosunku do skarżącego, co do którego miało toczyć się postępowanie o unieważnienie. Dlatego winien przeprowadzić dowód z akt Sądu Wojewódzkiego w S. sygn. akt [...] i ewentualnie dowód z akt postępowania karnego dotyczącego skazania licealistów ze S. Dopiero przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie mogło dać podstawy do interpretacji zarzutów T. Z. zgłoszonych w tym postępowaniu. W konsekwencji zaś mogło doprowadzić do wyjaśnienia, czy skarżący zachował uprawnienia kombatanckie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela przy tym pogląd organu, że służba w organach Milicji Obywatelskiej świetle przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 19991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) nie stanowi podstawy do zachowania uprawnień kombatanckich. Skarżący natomiast uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie służby w MO. Trafnie zatem w tych warunkach uznał organ, że zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt. 2 istniały podstawy do wszczęcia postępowania weryfikacyjnego i uznania, że te przesłanki, które w przeszłości zadecydowały o nabyciu przez skarżącego uprawnień kombatanckich w świetle obecnie obowiązujących przepisów nie dają prawa do ich zachowania.

Niezależnie jednak od tego organ był zobowiązany zbadać, czy T. Z. zachował te uprawnienia z innych tytułów przewidzianych w ustawie, skoro w postępowaniu weryfikacyjnym strona zgłosiła takie zarzuty.

W związku z tym, że organ nie wykonał tego obowiązku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że organ naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Zgodnie więc z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji.

Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany - zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie poniesione przez skarżącego koszty były ograniczone jedynie do wpisu od skargi.

Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej jednak sprawie nie zachodziła potrzeba orzeczenia w tym przedmiocie, gdyż zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 24 stycznia 19991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) kombatanci tracą uprawnienia dopiero po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego, zatem zaskarżona decyzja do tego momentu w ogóle nie podlega wykonaniu.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.