Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 1032/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2018-03-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 8 par. 1, art. 104 par. 1 pkt 6, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 marca 2018 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 21 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2010-2013 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz G. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu W. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w M. z dnia [...] r., nr [...] ustalającą G. B. (dalej: Strona", "Skarżący") kwotę niezależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za lata 2010-2013.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Stronie przyznano płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata:

1) 2010 rok – decyzją z dnia [...] r nr [...] dla obszaru [...] ha, w kwocie [...]zł (wypłata w dniu 24 listopada 2010 r.),

2) 2011 rok - decyzją z dnia [...] r. nr [...] dla obszaru [...] ha, w kwocie [...]zł, (wypłata w dniu 12 stycznia 2012 r.),

3) 2012 rok - decyzją z dnia [...] r., nr [...] dla obszaru [...] ha, w kwocie [...]zł, (wypłata w dniu 7 grudnia 2012 r.),

4) 2013 rok - decyzją z dnia [...] r., nr [...] dla obszaru [...] ha, w wysokości [...] zł (wypłata w dniu 30 grudnia 2013 r.).

Organ I instancji w dniu 12 sierpnia 2014 r. przeprowadził kontrolę w zakresie kwalifikowalności powierzchni w gospodarstwie Strony. W wyniku kontroli stwierdził, że na powierzchni 2,85 ha (działki ewidencyjne nr [...] i [...], obręb [...], gmina W.) rosły kilkunastoletnie sosny i Strona nie prowadziła działalności rolniczej. W raporcie czynności kontrolnych wpisano kod nieprawidłowości DR 18 - "na całej działce stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej". W oparciu o wynik kontroli organ I instancji w dniu 24 listopada 2015 r. wznowił postępowania administracyjne zakończone ww. decyzjami ostatecznymi przyznającymi płatności za poszczególne lata: 2010 (postanowienie nr [...]), 2011 (postanowienie nr [...]), 2012 (postanowienie nr [...]), 2013 (postanowienie nr [...]). Jako podstawę wznowienia organ I instancji wskazał ujawnienie nowego dowodu, tj. brak użytkowania rolniczego części gruntów rolnych zgłoszonych przez Stronę do dopłat w przedmiotowych latach.

W wyniku ww. wznowień postępowań końcowo wydane zostały następujące decyzje w przedmiocie ONW za poszczególne lata, tj.:

1) za 2010 rok: decyzja z dnia [...] r., nr [...], którą organ stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji organu I instancji z dnia [...] r., nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach ONW za 2010 rok. Od ww. decyzji Strona nie wniosła odwołania;

2) za 2011 rok: decyzja z dnia [...] r. nr [...] i odmówił przyznania ONW do gruntów za 2011 rok. Decyzja została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. nr [...]. Przyczyną ww. odmowy przyznania ONW było stwierdzenie różnicy między powierzchnią zadeklarowaną, a powierzchnią stwierdzoną, kwalifikującą się do objęcia płatnością;

3) za 2012 r.: decyzja z dnia [...] r. decyzję nr [...] i odmówił przyznania ONW do gruntów za 2012 rok. Decyzja została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r., nr [...]. Przyczyna ww. odmowy przyznania ONW była taka sama jak w przypadku płatności za 2011 rok;

4) za 2013 r.: decyzja z dnia [...] r. decyzję nr [...] i odmówił przyznania ONW do gruntów za 2013 rok. Decyzja została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r., nr [...]. Przyczyna ww. odmowy przyznania JPO była taka sama jak w przypadku płatności za lata 2011, 2012.

Organ I instancji wskazał, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, na podstawie których Strona uzyskała płatności, przesądza o utracie uprawnienia do uzyskania tych płatności, w związku z czym środki pieniężne w wysokości: [...] zł (2010 rok), [...] zł (2011 rok), [...] zł (2012 rok), [...] zł (2013 rok), przekazane Stronie, zostały pobrane nienależnie.

W uzasadnieniu decyzji nr [...], organ I instancji w pierwszej kolejności wyjaśnił okoliczności, które przesądziły o stwierdzeniu wydania decyzji nr [...] z naruszeniem prawa. Upływ czasu od doręczenia ww. decyzji nie wpływa na uprawnienie organu I instancji do dochodzenia zwrotu płatności ONW na 2010 r. Zdaniem organu I instancji wystarczające jest stwierdzenie, iż decyzja ta wydana została z naruszeniem prawa. Gdyby bowiem organ rozpoznając wniosek Stronę o przyznanie płatności na rok 2010 dysponował wiedzą o faktycznym stanie gruntów należących do Strony, byłby zobligowany do odmowy przyznania pomocy, z uwagi na zadeklarowanie powierzchni niekwalifikującej się do objęcia wsparciem. Do dochodzenia zwrotu tych płatności nie jest wymagane wycofanie decyzji z obrotu prawnego, tak jak to miało miejsce w przypadku płatności na lata 2011, 2012, 2013. Ponadto brak jest przesłanek do odstąpienia od dochodzenia kwoty płatności nienależnych.

Odnosząc się do zagadnienia odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, organ I instancji wskazał na krajowe oraz unijne przepisy prawa. Podkreślił, że kwoty poszczególnych płatności przewyższają kwotę stanowiąca równowartość [...] euro przeliczona na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1306/2013. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Ponadto, organ I instancji zwrócił uwagę, iż nie zaistniały w niniejszej sprawie okoliczności, w których państwo członkowskie nie będzie wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez Stronę. Organ I instancji wskazał, że nie zaistniały w sprawie okoliczności z kategorii siły wyższej lub inne wyjątkowe okoliczności. Ponadto, Strona nie przedłożyła dowodów mogących świadczyć o niezdolności do wykonywania zawodu rolnika, a gospodarstwo Strony nie było przedmiotem wywłaszczenia, a wywłaszczenie to nie mogło być przewidziane w dniu podjęcia zobowiązania, ani nie dotknęła jej klęska żywiołowa.

Organ odwoławczy po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu wskazał, że decyzje za lata 2011-2013 zostały uchylone po wznowieniu postępowania, zaś w nowych decyzjach organ odmówił Stronie płatności z powodu przedeklarowania powierzchni działek rolnych użytkowanych rolniczo.

Organ odwoławczy podkreślił, że jedynie decyzja za 2010 rok ze względu na okoliczności zawarte w art. 146 § 1 k.p.a. nie została uchylona, lecz zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a., stwierdzono wydanie jej z naruszeniem prawa. Uchybienie, polegało na przyznaniu przez organ I instancji płatność również do powierzchni (działek ewidencyjnych nr [...] i [...]), która nie była rolniczo użytkowana (obszar ten porośnięty był kilkuletnimi sosnami) przez Stronę, przez co nie mogła być zakwalifikowana do przyznania płatności.

Zdaniem organu odwoławczego uzasadnione było zatem przeprowadzenie postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2010-2013. Tym samym, płatności wypłacone Stronie na mocy uchylonych decyzji oraz decyzji Za 2010 rok, która została wydana z naruszeniem prawa, stanowią płatności nienależne pobrane i powinny zostać zwrócone, w łącznej kwocie: [...] zł, na która składają się kwoty za poszczególne lata: [...] zł (2010 rok), [...] zł (2011 rok), [...] zł (2012 rok), [...] zł (2013 rok).

Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało przeprowadzone na podstawie wydanych przez organ I instancji decyzji, które nie zostały przez Stronę zaskarżone do sądu, a więc uzyskały walor prawomocności i wywołują określone skutki prawne. Ostateczna stała się, także decyzja z dnia [...] r. nr [...], stwierdzająca wydanie z naruszeniem prawa decyzji nr [...] o przyznaniu płatności ONW na 2010 rok. Tym samym zdaniem organu odwoławczego, Strona zgodziła się na poczynione w ww. decyzjach ustalenia faktyczne i związane z tym konsekwencje.

Wskazując na zarzut odwołania dotyczący przedawnienia roszczeń ze względu na upływ czasu, organ odwoławczy wyjaśnił, że dla wniosków złożonych w latach 2010-2013 ustawodawca nie przewidział regulacji umożliwiających zwolnienie Strony z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności ze względu na upływ czasu lub błędnie wypełnienie wniosków przez doradcę rolnego.

Organ odwoławczy podkreślił, że jego zadaniem nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej płatności, czy też stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa, a jedynie ustalenie, czy decyzja ta jest skuteczna, tj. czy jest ostateczna i czy została skierowana do właściwego podmiotu.

Organ odwoławczy, odnosząc się do dalszych zarzutów odwołania, stwierdził, że Strona nie przedstawiła żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia. Organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności za lata 2010 - 2013, podjął wszelkie czynności w trakcie prowadzonego postępowania, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokładnie wyjaśnił stan faktyczny w zaskarżonej decyzji i załatwił sprawę działając zgodnie z przepisami prawa oraz właściwie uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) nieważność zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji z powodu wydania ich z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16 § 1 k.p.a ),

2) obrazę przepisu art. 68 ordynacji podatkowej w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, poprzez wydanie decyzji ustalającej Skarżącemu zobowiązanie w postaci kwoty nienależnie pobranych płatności w sytuacji, gdy zobowiązanie to nie powstało na skutek upływu 3 lat (ewentualnie 5 lat), licząc od końca roku w którym należności te zostały wypłacone, a dniem doręczenia decyzji ustalającej,

3) obrazy przepisu art. 80 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 na skutek wydania decyzji ustalającej obowiązek zwrot kwoty przyznanej płatności za rok 2010 w sytuacji, gdy płatność została przyznana i wypłacona na skutek pomyłki organu, która stanowi okoliczność wykluczającą obowiązek zwrotu,

4) obrazy przepisu art. 5 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 na skutek wydania decyzji ustalającej obowiązek zwrotu kwot przyznanej płatności odpowiednio za lata 2011-2013 w sytuacji, gdy płatności te zostały przyznane i wypłacone na skutek pomyłki organu, która stanowi okoliczność wykluczającą obowiązek zwrotu.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 14 marca 2018 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", postanowił połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Sz 1031/17, I SA/Sz 1032/17, do łącznego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skargę należało uwzględnić.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny zasadności wydania przez organ decyzji ustalającej Skarżącemu zobowiązanie w postaci kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2010 -2013 w sytuacji, gdy w wyniku kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie Skarżącego ujawniono, że znaczna część gruntów zgłoszonych do dopłat nie była użytkowana rolniczo.

Skarżący w skardze podniósł min. zarzut przedawnienia wskazując, że organ naruszył 68 o.p. w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR, poprzez wydanie decyzji ustalającej Skarżącemu zobowiązanie w postaci kwoty nienależnie pobranych płatności w sytuacji, gdy zobowiązanie to nie powstało na skutek upływu 3 lat (ewentualnie 5 lat), licząc od końca roku w którym należności te zostały wypłacone, a dniem doręczenia decyzji ustalającej.

Organ z kolei stanął na stanowisku, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazujące na możliwość odstąpienia od ustalenia należności zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu kwoty nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności. W sprawie natomiast Skarżący zgłaszał do dopłat co roku grunty znajdujące się na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...], wiedząc że nie prowadzi na nich żadnej działalności rolniczej i dopiero w roku 2014 podczas kontroli na miejscu wyszło na jaw, że Strona zadeklarowała w swoich wnioskach także grunty nieuprawnione do dopłat, ponieważ nie były one rolniczo użytkowane -porośnięte kilkuletnimi drzewami.

Odnośnie kwestii przedawnienia, w odpowiedzi na skargę organ przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego – II GSK 1008/15 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazując, że zaskarżona decyzja jest decyzją ustalająca i nie znajdują do niej zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze powyższe i odnosząc się do najdalej idącego zarzutu przedawnienia, która Sąd ma obowiązek badać z urzędu wskazać należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. (art. 29 ust. 2).

O ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych organ, o którym mowa w ust. 2, może rozstrzygnąć również w decyzji w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 3).

Jeżeli kwota nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, która została ustalona w decyzji, o której mowa w ust. 3, nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość [...] euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego dla danego funduszu Unii Europejskiej zgodnie z odrębnymi przepisami, kwota przyznanych płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1, jest wypłacana w wysokości pomniejszonej o ustaloną kwotę nienależnie lub nadmiernie pobraną; przepisu ust. 10 nie stosuje się (art. 29 ust.4).

Do należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa:

1) z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, wynosi 60 dni;

2) przy czym bieg terminu przedawnienia tych należności ulega przerwaniu także wskutek doręczenia dłużnikowi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w dniu doręczenia tego upomnienia; w takim przypadku bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu, w którym doręczono upomnienie (art. 29 ust.7).

Jak wynikało z akt organ wszczął postępowanie o zwrot nienależnie pobranych płatności wynikających z decyzji o przyznaniu za lata 2010-2013. Organ winien wskazać czy wszczęcie tego postępowania nastąpiło zgodnie z przepisami w odpowiednim terminie.

Wskazać należy, że na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR w kwestii zwrotu pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości płatności stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej, w tym przepisy rozdziału 8 dotyczące przedawnienia. Powyższe oznacza, że przepisy o.p. mogą doznać ograniczeń w wyniku zastosowania innych przepisów unijnych lub przepisów krajowych, regulujących kwestię przedawnienia.

Organ nie wyjaśnił kwestii terminu wszczęcia niniejszego postępowania oraz przedawnienia dochodzonych należności.

W ocenie Sądu, kwestia ta jest istotna, zwłaszcza że w poprzednim stanie prawnym obowiązywały regulacje odnoszące się wprost do ww. kwestii, np. art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. UE L 2001.327.11).

Zgodnie z ww. przepisem, "1. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

2. Państwa Członkowskie mogą zdecydować, że zwrot nienależnej płatności dokonuje się przez potrącenie tej kwoty z jakiejkolwiek zaliczki lub płatności w ramach systemu pomocy, określonego w art. 1 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, dokonywanej na rzecz rolnika po dacie podjęcia decyzji o zwrocie. Jednakże rolnik może zwrócić tę kwotę nie czekając na dokonanie potrącenia.

3. Odsetki obliczane są za okres między powiadomieniem a obowiązkiem rolnika do zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem.

Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych.

4. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

5. Obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat.

Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

6. Kwoty podlegające zwrotowi na skutek zastosowania obniżek i wyłączeń na podstawie art. 13 i tytułu IV są objęte okresem przedawnienia wynoszącym cztery lata.

7. Przepisy ust. 4 i 5 nie mają zastosowania w przypadku zaliczek.

8. Państwa Członkowskie mogą zadecydować o nieodzyskiwaniu kwot równych 100 EUR lub mniejszych, bez odsetek, na rolnika i na okres premiowy, pod warunkiem że nieodzyskiwanie tych kwot jest możliwe na podstawie przepisów prawa krajowego".

Przepis ten miał zastosowanie do wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005 r. Przepis ten został uchylony na mocy art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18). Zaznaczyć należy, że w rozporządzenie Komisji nr 796/2004 (nieobowiązujące od 1 stycznia 2010 r.), na dzień jego wydania zawarty był w nim art. 73 o treści: " 1. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

2. Państwa Członkowskie mogą zdecydować, że zwrot nienależnej płatności dokonuje się przez potrącenie tej kwoty z jakiejkolwiek zaliczki lub płatności w ramach systemów pomocowych, o którym mowa w tytule III i IV rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, dokonywanej na rzecz rolnika po dacie podjęcia decyzji o zwrocie. Jednakże rolnik może zwrócić tę kwotę, nie czekając na dokonanie potrącenia.

3. Odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem.

Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych.

4. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

5. Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat.

Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

6. Kwoty podlegające zwrotowi na skutek zastosowania obniżek i wyłączeń na mocy art. 21 i tytułu IV są każdorazowo objęte okresem przedawnienia wynoszącym cztery lata.

7. Przepisy ust. 4 i 5 nie mają zastosowania w przypadku zaliczek.

8. Państwa Członkowskie mogą zadecydować o nieodzyskiwaniu kwot równych 100 EUR lub mniejszych, bez odsetek, na rolnika i na okres premiowy, pod warunkiem że przepisy prawa krajowego stanowią, iż nieodzyskiwanie tych kwot jest w takich przypadkach możliwe.

W przypadku gdy kwoty odnoszące się do odsetek muszą zostać odzyskane niezależnie od kwot nienależnie wypłaconych, Państwa Członkowskie mogą, na tych samych warunkach, zdecydować o nieodzyskiwaniu kwot odnoszących się do odsetek w wysokości 50 EUR lub mniejszych".

Sąd podziela stanowisko, że art. 73 ust 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 jest przepisem spełniającym warunki uznania go za bezpośrednio skuteczny, a więc za przepis, który w świetle zasady efektywności, bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa unijnego stanowił wyłączną podstawę rekonstrukcji normy prawnej do ustalenia okresu przedawnienia prawa żądania zwrotu nienależnego świadczenia z tytułu renty strukturalnej, nie zaś art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, do odpowiedniego stosowania którego odsyła art. 29 ust.7 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o ARiMR ( por. wyrok NSA z 19 grudnia 2013r. sygn. akt II GNP 2/13)

Rozporządzenie Komisji nr 796/2004 zostało jednak uchylone na mocy art. 87 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U.UE.L.2009.316.65). Powyższe rozporządzenie nr 1122/2009 stosuje się do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2010 r.

Wskazać należy, że organ odwoływał się rozporządzenia nr 1122/2009 Rozporządzenie to zawierało art. 80, który zatytułowany był "odzyskiwanie nienależnych płatności" i stanowił:

"1. W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2.

2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.

3. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności."

Przepis ten nie reguluje jednak kwestii przedawnienia, jak przepisy wskazane powyżej. Rozporządzenie nr 1122/2009 zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2015 r. na mocy art. 43 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L.2014.181.48).

Podkreślić należy, że organ wskazywał na art. 5 rozporządzenia nr 65/2011 jako postawę zwrotu i przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu pobranych płatności. Przepis ten brzmiał: "1. W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.

2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.

3. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności." Rozporządzenie nr 65/2011 zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2015 r. na mocy art. 43 rozporządzenia nr 640/2014.

Przytoczenie ww. przepisów było uzasadnione, skoro bowiem w sprawie nie znajduje zastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, a dla środków zrealizowanych w kolejnych latach, z uwagi na brak wyraźnego przepisu zarówno w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1120/2009 (rok 2010), jak i rozporządzeniu Komisji (WE) nr 65/2011 (lata 2011 - 2014), organ powinien dokonać na gruncie rozpoznawanej sprawy analizy regulacji art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE), EUROATOM nr 2988/95, w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, zgodnie z którym okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1, uwzględniając jednakże, że w przypadku programów wieloletnich, okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Powyższa okoliczność nie była przez organ analizowana, Sąd nie dysponuje stosownymi informacjami na ten temat, nie może więc rozstrzygnąć także kwestii, czy decyzja organu drugiej instancji wydana została już po upływie terminu przedawnienia.

Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.

Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.

Stosownie do treści art. 1 ust. 2 ww. rozporządzenia nr 2988/95 - nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Sąd orzekający biorąc pod uwagę możliwość zaistnienia zdarzeń powodujących zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia żądania zwrotu płatności, których organ dotychczas nie przedstawił, poprzestał na uchyleniu decyzji organu odwoławczego, uznając odniesienie się do zarzutów merytorycznych skargi za przedwczesne.

W postępowaniu ponownym organ będzie związany zaprezentowaną przez Sąd wykładnią przepisów prawa, stosownie do art. 153 p.p.s.a. Po zweryfikowaniu kwestii ewentualnego zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia rozstrzygnie możliwość merytorycznego orzekania w niniejszej sprawie, a uznając, że jest ono dopuszczalne zadba o szczegółowe umotywowanie, że żądanie zwrotu płatności nie uległo przedawnieniu i udokumentowanie w aktach sprawy wszystkich okoliczności stanowiących podstawę tej konstatacji.

Wskazać należy, że kwestii przedawnienia nie wyjaśnia także przywołany w odpowiedzi na skargę wyrok NSA o sygn. akt II GSK 1008/15, bowiem wskazano w nim, że Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. doszło do uchylenia Rozporządzenia Komisji ( WE ) nr 796/2004 z dniem 1 stycznia 2010 r., jednak zgodnie z art. 86 ust 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009 rozporządzenie nr 796/2004 ma nadal zastosowanie w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. Wyrok ten zatem i wywody w nim zawarte nie znajdują zastosowania w rozpoznawanej sprawie, bowiem odesłania do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 traktuje się jako odesłania Rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 i odczytuje z tabelą korelacji zawartą w załączniku II, gdzie brak jest odniesienia do art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004.

Wskazać należy, że art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy PROW 2007-2013 jest emanacją zasady legalizmu stanowiącą, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z art. 8 § 1 Kpa, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Decyzja organu zgodnie z art. 104 § 1 pkt 6 Kpa musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, zaś stosownie do art. 107 § 3 Kpa, uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Zdaniem Sądu, organ naruszył w sprawie przepisy postępowania art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy PROW 2007-2013 oraz art. 8 § 1 Kpa, art. 107 § 3 Kpa przez niewyjaśnienie kwestii oraz ram czasowych umożliwiających prowadzenie postępowania w zakresie zwrotu pobranych płatności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany jest wyjaśnić i uzasadnić ww. kwestie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzono na rzecz strony skarżącej kwotę w wysokości [...] zł tytułem wpisu sądowego.