Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1087/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-06-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 169 ust. 1 pkt 1 i ust.  2
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Marzena Milewska – Karczewska (spr.) Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. S.A. z siedzibą w J. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia w części prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 2; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w uchylonej części; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz strony skarżącej M. S.A. z siedzibą w J. kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 1997 r. Urząd Patentowy RP (w skrócie: UP) udzielił na rzecz C. S.A. w W. (obecnie: M. S.A. w J.), dalej: Uprawniona lub Skarżąca, prawa ochronnego na słowny znak towarowy M. nr R-[...] przeznaczony dla oznaczania towarów i usług w klasach: 6, 7, 9, 16, 19, 35, 37 i 42 klasyfikacji nicejskiej, z pierwszeństwem od [...] marca 1994 r. Prawo to, na mocy decyzji UP z dnia [...] września 2004 r. zostało wygaszone w części towarów i usług w klasach: 6, 7, 9, 16, 19 i 35 klasyfikacji nicejskiej.

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2007 r. M. W. S.A., dalej również: Wnioskodawczyni, wystąpiła do UP o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towary M. nr R-[...] z dniem [...] lipca 2007 r. Jako podstawę prawną wniosku M. W. S.A. wskazała art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej: p.w.p., i stwierdziła, że znak ten nie był w Polsce używany przez Uprawnioną w sposób rzeczywisty od dnia [...] lipca 2002 r. dla towarów i usług objętych prawem ochronnym. Interes prawny w unieważnieniu prawa ochronnego M. W. S.A. wyprowadziła z art. 20 i 22 Konstytucji RP, i art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.), dalej: u.s.d.g., wyjaśniając, że prawo ochronne na sporny znak towarowy ogranicza jej możliwość używania nazwy M. oraz oznaczenia słowno-graficznego M. Wskazała, że od 1945 r. prowadzi działalność gospodarczą (w sposób udokumentowany od 1953 r.), natomiast w wyniku przekształcenia z przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną, od [...] grudnia 1990 r. działa pod nazwą M. W. S.A., a zatem w oznaczeniu przedsiębiorstwa posiada nazwę M.

Uprawniona wniosła o oddalenie wniosku, podkreślając, że rzeczywiste używanie spornego znaku rozpoczęła od około pół roku przed datą złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, czyli przed dniem [...] grudnia 2007 r., zaś oznaczenia używa w korespondencji handlowej i innych sporządzanych przez siebie pismach, jak również oznacza nim swoją siedzibę oraz należące do niej przedmioty i wykonywane prace budowlane. Znaku używa w reklamie oraz w informacjach handlowych. Ponadto, Uprawniona zakwestionowała interes prawny Wnioskodawczyni w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego oraz stwierdziła, że sporny znak towarowy nie ogranicza w niczym swobody używania nazwy spółki M. W. S.A., a Wnioskodawca chce uniknąć zawarcia umowy licencyjnej i ewentualnego wnoszenia na rzecz Uprawnionej opłat licencyjnych.

Wnioskodawczyni stwierdziła, że prawa do znaku towarowego M. uzyskała, zanim znak ten został zgłoszony w UP i nie widzi podstaw do ponoszenia na rzecz Uprawnionej opłat licencyjnych za używanie tego oznaczenia.

Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. UP działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. oraz art. 169 ust. 1 pkt 1 i art. 169 ust. 2 p.w.p.:

1) w pkt 1 umorzył postępowanie w części dotyczącej żądania stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy M. o nr [...] w zakresie usług poligraficznych zawartych w klasie 42 klasyfikacji nicejskiej;

2) w pkt 2 stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy M. o nr R-[...] z dniem [...] lipca 2007 r. w części dotyczącej wszystkich usług zawartych w klasie 37 klasyfikacji nicejskiej oraz usług w zakresie projektowania konstrukcji metalowych zawartych w klasie 42.

UP uznał interes prawny M. W. S.A. w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w części dotyczącej usług budowlano-remontowych w zakresie budynków i mostów oraz usług w zakresie projektowania konstrukcji metalowych. Jak wyjaśnił, sporny znak towarowy nie tylko jest tożsamy w warstwie słownej z zasadniczą częścią nazwy firmy Wnioskodawczyni, ale służy do oznaczania usług świadczonych przez Wnioskodawczynię w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Postać spornego znaku towarowego oraz nazwa, pod którą Wnioskodawczyni prowadzi swoją działalność, może powodować, że przeciętny odbiorca powiąże firmę Wnioskodawczyni z usługami oznaczanymi spornym znakiem towarowym. W ocenie organu Wnioskodawczyni może się domagać stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w przywołanym zakresie, skoro znak ten może ingerować w sferę jego uprawnień i utrudniać prowadzenie działalności gospodarczej pod wybraną przez niego firmą (art. 23 i 24 k.c. oraz art. 43 k.c.). Organ podkreślił, że jedynym elementem słownym spornego znaku towarowego jest wyraz M. Ponadto organ przedstawił stanowisko uprzednio Uprawnionej (M. A. Sp. z o.o. w L.), który stwierdził, że człon M. w nazwie przedsiębiorcy jest używany przez wiele przedsiębiorstw na terytorium Polski i żadne z nich nie korzysta z wyłączności do tego członu. Firmy tych przedsiębiorców posiadają dodatkowe człony, pozwalające na dostateczne odróżnienie od firm pozostałych, stosownie do art. 433 § 1 k.c. Za pozbawiony znaczenia organ uznał okoliczność, że Uprawniona nie wzywała do zaprzestania używania oznaczenia zawierającego słowo M., a jedynie wezwała do wykazania podstawy prawnej do używania oznaczenia M. i zawarcia umowy licencyjnej na używanie znaku towarowego.

Mając na uwadze treść art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 u.s.d.g. UP uznał, że Wnioskodawczyni ma także interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa ochronnego w zakresie dekoratorstwa wnętrz oraz czyszczenia i odnawiania zawartych w klasie 37 klasyfikacji nicejskiej, ponieważ w dniu [...] listopada 2011 r. wystąpiła o udzielenie praw ochronnych na znaki towarowe M. W. (Z-[...] oraz Z-[...]), które zostały przeznaczone do oznaczania szeregu towarów i usług, w tym identycznych lub podobnych do towarów i usług, które mogą być opatrywane spornym znakiem towarowym. Organ wyjaśnił, że Uprawniona wniosła uwagi do zgłoszeń powyższych znaków, powołując się na prawo ochronne na sporny znak towarowy i wskazując na naruszenie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Organ potwierdził, że zgłoszone znaki są podobne w rozumieniu tego przepisu do spornego znaku.

Organ nie uznał interesu prawnego Wnioskodawczyni w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa ochronnego w części dotyczącej usług poligraficznych, co skutkowało umorzeniem postępowania w tej części (pkt 1 sentencji decyzji).

Powołując się na art. 169 ust. 6 p.w.p., organ podkreślił, że ciężar przeprowadzenia dowodu w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego spoczywa na uprawnionym z rejestracji znaku, który powinien wykazać, że znaku używał lub jeśli znaku nie używał miał ku temu ważne powody. Skoro Wnioskodawczyni wystąpiła o stwierdzenie wygaśnięcia prawa z dniem [...] lipca 2007 r., to dla załatwienia sprawy znaczenie ma okres od dnia [...] lipca 2002 r. do dnia [...] lipca 2007 r., przy czym należało uwzględnić art. 170 ust. 1 p.w.p., zgodnie z którym UP oddala wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego w przypadku, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1, jeżeli przed złożeniem wniosku rozpoczęło się lub zostało wznowione rzeczywiste używanie znaku.

Organ stwierdził, że wskazane przez Uprawnioną umowy: z dnia [...] stycznia 1993 r. i z dnia [...] października 1996 r. dotyczą słowno-graficznego znaku towarowego M. o nr R-[...], którego jedynie elementem jest wyraz M. Dlatego też w oparciu o te umowy nie było możliwe dowodzenie, że sporny znak towarowy był używany w obrocie, a podpisanie umowy nie dowodzi rzeczywistego stosowania znaku towarowego w obrocie w określonym przedziale czasowym.

Odnosząc się do stosowania spornego znaku przez M. Z. H. S.A., organ podniósł, że podmiot ten ubiega się o udzielenie praw ochronnych na wiele znaków towarowych słowno-graficznych, których elementem jest wyraz M. lub charakterystyczna konstrukcja metalowa, ale nie ma dowodów stosowania przez ten podmiot znaku spornego. UP uznał, że skoro Uprawniona zamierzała wskazać, poza omówionymi umowami, na inne dowody dotyczące np. stosowania znaku spornego przez M. Z. H. S.A., to dowody te powinna enumeratywnie wymienić. W ocenie organu pismo z dnia [...] grudnia 2007 r. w sprawie używania spornego znaku towarowego przez M. Z. wskazuje jedynie na jednostkowe użycie znaku i dowodzi zastosowania oznaczenia, które nie jest tożsame ze znakiem spornym, lecz zgłoszonym za nr Z-[...].

Oceniając przedłożoną w postępowaniu spornym korespondencję wymienianą przez Uprawnioną z wieloma podmiotami, UP uznał, że nie dowodzi ona używania spornego znaku towarowego, gdyż nie dotyczyła usług świadczonych przez Uprawnioną, a jedynie informowała o zmianie jego nazwy. Używania znaku nie dowiodły też przedstawione przez Uprawnioną: kopia faktury VAT, umowa sprzedaży samochodu oraz zdjęcia: samochodu firmowego i siedziby. Dokumenty te nie spełniały bowiem kryteriów z art. 154 pkt 2 p.w.p.

W ocenie UP przedstawione przez Uprawnioną dowody na używanie znaku towarowego słownego M. nr R-[...] w zakresie reklamy nie wskazują, by reklamą był objęty sporny znak towarowy. Z dowodów tych wynika, że dotyczą one innego słowno-graficznego znaku M. nr R-[...], natomiast z załączonego do akt zdjęcia tablicy reklamowej na budowie nie daje się ustalić, jakie oznaczenie widnieje na tej tablicy, a poza tym nawet użycie tego znaku na rzeczonej tablicy nie przesądza samo w sobie o używaniu spornego znaku towarowego w sposób rzeczywisty w obrocie gospodarczym.

Zdaniem organu, używania spornego znaku nie dowodzą także pieczęci, którymi Uprawniona posługuje się w działalności gospodarczej. Sporne oznaczenie widnieje na nich każdorazowo w sąsiedztwie kolejnego elementu firmy, skrótu "Sp. z o.o.". Pieczęci te nie mogą zatem wskazywać na używanie znaku towarowego M., skoro widnieje na nich pełna nazwa firmy M. Sp. z o.o. w połączeniu bądź to z adresem przedsiębiorcy, bądź z imieniem i nazwiskiem osoby upoważnionej do jego reprezentacji. Rzeczywistego używania znaku nie dowodzi ponadto zdjęcie dźwigu, bowiem nie wiadomo kiedy zostało wykonane. Nie dowodzi go również oświadczenie Uprawnionej o wysokości sprzedaży lokali mieszkalnych i niemieszkalnych za okres [...] czerwca 2007 r. – [...] marca 2008 r. Jak uznał UP, brak jest dowodów, że sprzedaż ta łączyła się z używaniem spornego znaku. Niezależnie od tego Wnioskodawczyni słusznie wskazała, że 5-letni okres nieużywania spornego znaku upłynął w dniu [...] lipca 2007 r., a na podstawie powyższego oświadczenia nie jest możliwe ustalenie, czy sprzedaż miała miejsce ani tym bardziej jaka była jej wielkość.

Wyrokiem z dnia 17 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę złożoną przez M. S.A. Sąd uznał za trafne stanowisko organu, zgodnie z którym Wnioskodawczyni miała interes prawny w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy M. nr R-[...], ponieważ w sprawie "doszło do sytuacji, w której sfera prawna Uprawnionego (jego prawo do znaku) i Wnioskodawcy (jego prawo do swobodnej działalności gospodarczej) zazębiają się w szczególny sposób, który uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o ochronę prawną polegającą na eliminacji znaku w całości lub części". Zdaniem Sądu, istnienie interesu prawnego Wnioskodawczyni nie podlegało wątpliwości, gdyż ogólne normy prawne, z których ten interes miał wynikać, zostały uzupełnione przez okoliczności sprawy, które spowodowały kolizję interesów Uprawnionej i Wnioskodawczyni.

Sąd stwierdził, że stosownie do treści art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy wygasa również na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu 5 lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania. Zgodnie z art. 169 ust. 5 p.w.p. nie uważa się za używanie znaku w sposób rzeczywisty używania znaku w reklamie towaru, który nie jest dostępny na rynku krajowym ani nie jest w kraju wytwarzany na potrzeby eksportu. Sąd podkreślił, że przyjmuje się, iż używanie znaku towarowego w rozumieniu ustawy ma miejsce wtedy, gdy jest rzeczywiste, co oznacza, że znak jest używany dla towarów i stosowany w obrocie gospodarczym w taki sposób, że umożliwia powstanie i trwanie asocjacji między nim (znakiem) a towarem, niedwuznaczne, przez co należy rozumieć używanie znaku w jego przynajmniej podstawowej funkcji, tzn. odróżniania towarów uprawnionego na podstawie ich pochodzenia oraz zgodne ze specjalizacją. Cechy te muszą być spełnione łącznie bez względu na postać, jaką przyjmuje używanie znaku przez uprawnionego. Z kolei art. 170 ust. 1 i 2 p.w.p. stanowi, że Urząd Patentowy oddala, z zastrzeżeniem ust. 2, wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego w przypadku, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1, jeżeli przed złożeniem tego wniosku rozpoczęło się lub zostało wznowione rzeczywiste używanie znaku (ust. 1). Jednakże rozpoczęcie lub wznowienie używania znaku towarowego, po upływie nieprzerwanego pięcioletniego okresu jego nieużywania i w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, nie zostanie uwzględnione, jeżeli przygotowania do rozpoczęcia lub wznowienia używania mają miejsce tuż po tym, jak uprawniony dowiedział się, że taki wniosek może być złożony (ust. 2). W opinii Sądu rzeczywiste używanie znaku, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, aby spowodować oddalenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, nie musi być używaniem ciągłym. Wystarczające jest użytkowanie okresowe. Jak trafnie stwierdził organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ciężar przeprowadzenia dowodu w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego spoczywa na uprawnionym z rejestracji znaku, który powinien wykazać, że znaku używał lub jeśli znaku nie używał miał ku temu ważne powody.

Sąd przypomniał, że wniosek M. W. S.A. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy M. nr R-[...] z dniem [...] lipca 2007 r. wpłynął do Urzędu Patentowego dnia [...] grudnia 2007 r. Jako podstawę prawną wniosku wskazano art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., gdyż sporny znak towarowy od dnia [...] lipca 2002 r. nie był używany w sposób rzeczywisty na obszarze Polski dla towarów i usług objętych prawem ochronnym.

Sąd podzielił ocenę organu, że skoro Wnioskodawczyni wystąpiła o stwierdzenie wygaśnięcia prawa z dniem [...] lipca 2007 r., to dla sprawy znaczenie ma okres od dnia [...] lipca 2002 r. do dnia [...] lipca 2007 r. z jednoczesnym uwzględnieniem treści art. 170 ust. 1 p.w.p. Odwołanie się do tego ostatniego przepisu Sąd uznał za istotne, gdyż UP stwierdził, że wskazane przez Uprawnioną dowody faktycznie dotyczą spornego znaku towarowego, jednakże brak jest dowodów by wymienione w umowie podmioty uprawnione do bezpłatnego używania spornego znaku towarowego, używały go w sposób rzeczywisty od dnia [...] lipca 2002 r. do dnia [...] lipca 2007 r. Tym bardziej nieznany jest zakres takiego używania w odniesieniu do towarów lub usług, dla których znak ten został przeznaczony. Zdaniem Sądu, nie jest możliwe w oparciu o przywołane w toku postępowania umowy dowodzenie, że sporny znak towarowy używany był w obrocie, a samo podpisanie umowy nie dowodzi rzeczywistego stosowania znaku towarowego w obrocie w określonym przedziale czasowym.

W konsekwencji Sąd przyjął, że Uprawniona starała się wykazać, że w sprawie nie upłynął 5-letni termin, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., gdyż sporny znak był używany co najmniej do dnia [...] kwietnia 2003 r. przez licencjobiorców (m.in. M. Z. H. S.A.) na podstawie umowy wielostronnej z dnia [...] października 1996 r. (która zgodnie z treścią oświadczenia syndyka wygasła w dniu [...] sierpnia 2003 r.), a ponadto Uprawniona podniosła, powołując się na art. 170 ust. 1 p.w.p., że rozpoczęła rzeczywiste używanie znaku spornego około pół roku przed datą złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, czyli przed dniem [...] grudnia 2007 r. W ocenie Sądu organ zasadnie nie dał wiary tym zapewnieniom, zarówno ze względów wskazanych powyżej (brak dowodów by wymienione w umowie podmioty uprawnione do bezpłatnego używania spornego znaku towarowego używały go w sposób rzeczywisty od dnia [...] lipca 2002 r. do dnia [...] lipca 2007 r. oraz nieznany zakres takiego używania w odniesieniu do towarów lub usług, dla których znak ten został przeznaczony), jak i ze względu na nieokreślony charakter używania spornego znaku w okresie połowy roku przed datą złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego. Sąd zaznaczył, że sama Uprawniona twierdzi, że w tym okresie miały miejsce przygotowania do używania spornego znaku towarowego. Takie przygotowania nie mają jednak charakteru rzeczywistego używania znaku. W szczególności Uprawniona nie uprawdopodobniła, by w toku działań przygotowawczych sporny znak towarowy był używany w sposób rzeczywisty, niedwuznaczny i zgodny ze specjalizacją. Trafnie więc Wnioskodawczyni podniosła, że materiał dowodowy załączony do akt sprawy nie świadczy o rzeczywistym używaniu spornego znaku towarowego, nie potwierdza go również stosowanie znaku w korespondencji handlowej.

Zdaniem Sądu nabycie prawa ochronnego do spornego znaku towarowego w wyniku sprzedaży w postępowaniu upadłościowym, a więc w sposób pierwotny, nie skutkowało przerwaniem biegu 5-cio letniego terminu nieużywania znaku z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. ani nie stanowiło ważnego powodu jego nieużywania. Z punktu widzenia Wnioskodawczyni sposób nabycia przez Uprawnioną praw do spornego znaku nie ma w istocie znaczenia. Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącej, Urząd Patentowy nie miał obowiązku poszukiwać z urzędu faktów i dowodów, które by mogły uzasadniać oddalenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy, z innych jeszcze przyczyn niż wskazywała Uprawniona.

Sąd zaaprobował pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 15 czerwca 2005 r. o sygn. akt II GSK 84/05 i stwierdził, że zmiana uprawnionego nie stanowi usprawiedliwionej przyczyny nieużywania znaku towarowego, oraz że nie można się zgodzić z twierdzeniem, że każdy uprawniony z rejestracji ma prawo nieużywania znaku przez trzy lata od dnia nabycia prawa, ponieważ powodowałoby to niemożność uznania za wygasłe prawa z rejestracji znaku, którego właściciele często się zmieniają.

Skargą kasacyjną M. S.A. domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych.

Wnosząca skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

1) prawa materialnego:

a) art. 169 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że M. W. S.A. miał interes prawny w zgłoszeniu wniosku o wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy M. S.A., w sytuacji, gdy prawo to nie kolidowało z prowadzoną przez M. W. S.A. działalnością gospodarczą;

b) art. 169 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 169 ust. 6 p.w.p. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 77 § 4 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że M. S.A. był zobowiązany do wykazania interesu prawnego M. W. S.A. i udowodnienia faktu używania nazwy M. dla oznaczenia swoich towarów i usług przez wiele firm – w tym M. S.A., w sytuacji gdy:

‒ obowiązek udowodnienia po stronie M. S.A. z art. 169 ust. 6 p.w.p. dotyczy jedynie okoliczności faktycznego używania znaku towarowego przez M. S.A., a w pozostałym zakresie, w tym, co do ustalenia interesu prawnego M. W. S.A., na organie spoczywa obowiązek zebrania kompleksowego materiału dowodowego w sprawie;

‒ okoliczności te są powszechnie znane oraz znane notoryjnie Urzędowi Patentowemu, stąd nie wymagały dowodzenia;

c) art. 171 p.w.p. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. i dziesiątą (na 2012 r.) edycją Międzynarodowej Klasyfikacji Towarów i Usług (Klasyfikacji Nicejskiej) zatwierdzonej na Międzynarodowej Konferencji w Nicei w dniu 15 czerwca 1957 r. poprzez nieprecyzyjne wskazanie w decyzji z dnia 24 maja 2012 r. towarów według klasyfikacji nicejskiej;

d) art. 169 p.w.p. w zw. z art. 313 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.), dalej: p.u.n., w zw. z art. 879 k.p.c. poprzez błędne zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisów dotyczących nabycia pochodnego (kupna-sprzedaży), w sytuacji, gdy zgodnie ze stanem faktycznym, nabycie znaku towarowego przez M. S.A. nastąpiło w postępowaniu upadłościowym, było więc nabyciem pod tytułem pierwotnym;

e) art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 120 ust. 3 pkt 1 oraz art. 154 p.w.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez niewłaściwą wykładnię tych przepisów skutkującą bezpodstawnym utożsamieniem przez Sąd I instancji oznaczenia towarów z oznaczeniem usług, z którymi mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, skutkującą naruszeniem zasady praworządności;

2) przepisów postępowania, którym uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się do wszystkich istotnych w sprawie twierdzeń, zarzutów i wniosków M. S.A., w szczególności brak odniesienia się do wszystkich złożonych w sprawie dowodów;

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji Urzędu Patentowego z dnia 24 maja 2012 r. w sytuacji, gdy wydając tę decyzję, organ naruszył zasady dotyczące gromadzenia oraz oceny materiału dowodowego, w tym co do ustalenia interesu prawnego M. W. S.A., wynikające z art. 7, 77 i 80 k.p.a., art. 28 k.p.a. i art. 169 ust. 6 p.w.p., a poprzez to także zasadę praworządności i prawdy obiektywnej z art. 6 i 7 k.p.a.

Wnosząca skargę kasacyjną podkreśliła, że sentencja decyzji UP jest nieprecyzyjna i niejednoznaczna, gdyż zawiera terminologię towarów i usług z klasyfikacji nicejskiej, których nie można bez żadnych wątpliwości odnieść do ograniczenia uprawnień (w zakresie pkt 2 decyzji) i zachowania prawa (w zakresie pkt 1 decyzji). Art. 171 p.w.p. wymaga wykazania w decyzji dotyczącej wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy towarów, do których odnosi się wygaśnięcie prawa, a nie klas tych towarów. Przepis ten dodatkowo potwierdza wynikający z art. 107 § 1 k.p.a. wymóg ścisłego określenia w decyzji, wydanej na podstawie art. 169 p.w.p. towarów, do których odnosi się wygaśnięcie prawa. Skoro Urząd posługuje się w określeniu towarów i usług klasyfikacją nicejską, to towary powinny być określone ściśle zgodnie z tą klasyfikacją, czego w tej sprawie UP nie zrealizował.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji nieprawidłowo podzielił pogląd prawny wyrażony w wyroku NSA z dnia 15 czerwca 2005 r. o sygn. akt II GSK 84/05, ponieważ dotyczy on innego stanu faktycznego niż w rozpoznanej sprawie. Wskazany wyrok zdaniem strony dotyczy nabycia znaku towarowego w wyniku umowy sprzedaży, a w niniejszej sprawie M. S.A. nabyła znak towarowy M. nr R-[...] pod tytułem pierwotnym od syndyka masy upadłości. Istotą nabycia pierwotnego jest brak następstwa prawnego, a więc również brak obciążeń prawnych, identycznie jak w przypadku wytworzenia rzeczy. Sąd nie wziął pod uwagę skutków prawnych nabycia pierwotnego prawa, dokonanego w postępowaniu upadłościowym, wynikających jednoznacznie z art. 313 ust. 1 p.u.n. i art. 879 k.p.c. Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że data wygaszenia znaku towarowego ([...] lipca 2007 r.) jest datą zaledwie półtora miesiąca po dacie nabycia prawa ochronnego do tego znaku przez Uprawnioną.

W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną Sąd I instancji nie zwrócił uwagi na zakres ochrony spornego znaku towarowego, czyli specjalizację. Znak M. nr R-[...] został zarejestrowany dla różnego rodzaju usług budowlanych. Specjalizacja znaku obejmuje wyłącznie usługi, więc jest to znak usługowy i przez to nie można go traktować tak samo jak znaku towarowego, a tak właśnie, za Urzędem Patentowym, Sąd potraktował ów znak. Urząd pominął dowody na używanie znaku jako usługowego, w tym zawarte w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011 r., zaś uznanie Sądu, że przedstawione przez Uprawnioną dowody miały charakter niedookreślony, nie uwzględnia specyfiki rynku usługowego, zatem także znaków usługowych. Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że Sąd powinien wyraźnie odróżnić wykładnię pojęcia rzeczywistego używania znaku towarowego od takiego używania znaku usługowego, który – jak dowodziła Uprawniona – może stanowić oznaczenie przedsiębiorstwa (firmy) i być stosowany na dokumentach firmowych, w korespondencji handlowej i reklamie. Tym samym wszelkie dowody na używanie znaku usługowego mają charakter pośredni, usługi są bowiem niematerialne. Wobec tego nieprawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że zamieszczanie spornego znaku na firmowym papierze z pieczęcią nie było jego rzeczywistym używaniem. Skoro Sąd zrównał rzeczywiste używanie znaku towarowego z przejawami rzeczywistego używania znaku usługowego, to dokonał błędnej wykładni art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.

W końcowej części argumentacji skargi kasacyjnej M. S.A. wskazała, że uzasadnienie skarżonego wyroku po słowach "Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: jest identyczne z uzasadnieniem wyroku z dnia 29 sierpnia 2013 r. o sygn. akt VI SA/Wa 97/13 (dotyczącym znaku słowno-graficznego M. nr R-[...]), co oznacza, że Sąd nie rozważył sprawy usługowego znaku towarowego M. nr R-[...], a zaniedbanie to doprowadziło do błędnej wykładni art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.

Wyrokiem z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 117/14, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił złożoną kasację, uznając za trafny zarzut naruszenia art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w związku z art. 120 ust. 3 pkt 1 i art. 154 tej ustawy.

Sąd kasacyjny za zasadny uznał zarzut przeprowadzenia przez Sąd I instancji rozważań w oderwaniu od faktu, że sporny słowny znak towarowy M. chroniony był wyłącznie dla usług, nie zaś dla towarów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji wymieniając usługi w klasie 37 i 42, dla których oznaczania przeznaczony był znak, rzeczywiste używanie znaku postrzegł wyłącznie poprzez towar, nie dostrzegając specyfiki oznaczania usług w momencie ich wykonywania oraz oferowania (reklama). Sąd zaznaczył, że zgodnie z art. 6 Konwencji Paryskiej o ochronie własności przemysłowej z dnia 20 marca 1883 r. (zał. do Dz.U. z 1975 r. Nr 9, poz. 51) Państwa będące członkami Związku zobowiązują się chronić znaki usługowe oraz wskazał, iż stosownie do treści art. 120 ust. 3 pkt 1 i 2 p.w.p. znaki usługowe co do zasady podlegają takiej samej ochronie jak znaki towarowe. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd, że niematerialny charakter usług sprawia, iż powstają trudności z nałożeniem przeznaczonego do ich oznaczania znaku towarowego, który to problem w odniesieniu do towaru nie występuje. Zważywszy, że specyficzny towar, jakim jest usługa, oznacza w uproszczeniu oznaczone działanie, a nie jego rezultat, to nałożenie znaku towarowego na taki "towar" jest zdaniem sądu kasacyjnego utrudnione i często czyni oczywistym jego używanie poprzez oznaczenie wykonującego usługę przedsiębiorstwa i jego pracowników, a także wystawianych w związku z wykonywaną usługą faktur i innych dokumentów.

W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpatrując zasadność wniosku o wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy przeznaczony dla usług i oceniając jego używanie, należy mieć na uwadze tylko te z form wymienionych w art. 154 pkt 1-3 p.w.p., które mogą mieć zastosowanie do usług.

W ocenie sądu kasacyjnego Sąd I instancji nie dość wnikliwie rozważył kwestię używania znaku słownego M. przez uprawnionego w okresie od [...] lipca 2002 r. do [...] lipca 2007 r. oraz wskazał, że w aktach administracyjnych znajdują się wystawione przez Uprawnioną dokumenty, które nie zostały dostrzeżone i ocenione przez Sąd I instancji jako ewentualnie świadczące o używaniu znaku. Nieodniesienie się w zaskarżonym wyroku do wszystkich istotnych w sprawie materiałów dowodowych naruszało zdaniem Sądu art. 141 § 4 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji powinien wziąć pod uwagę nie tylko specyfikę towaru, dla którego oznaczania przeznaczony został znak M., ale również uwzględnić fakt, że sprawa dotyczy znaku słownego, który w warstwie słownej jest identyczny ze znakiem słowno-graficznym M., którego używanie dla usług remontowo-budowlanych w zakresie budynków oraz wszelkich napraw, jeśli nie prowadzą do przetworzenia towaru zawartych w klasie 37 klasyfikacji nicejskiej, Urząd Patentowy stwierdził w decyzji z dnia [...] maja 2012 r., nr Sp. 14/08, oddalając wniosek o wygaśnięcie tego znaku. W opinii sądu kasacyjnego twierdzenie, że dla uznania używania znaku słownego identycznego w warstwie słownej co znak słowno-graficzny niewystarczające jest oznaczanie dokumentów tym słowno-graficznym znakiem zaprzecza logicznemu rozumowaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie podnieść należy, że zgodnie z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania na skutek uwzględnienia skargi kasacyjnej, związany jest wykładnią prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie wykładnią prawa oznacza obowiązek podporządkowania się Sądu w trakcie ponownej kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego sposobem rozumienia interpretowanego przepisu i nie jest możliwe nadanie odmiennego znaczenia prawnego treści tego przepisu. Stosownie zaś do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że zarówno organy administracyjne rozpoznające ponownie sprawę w wyniku uprzedniego uchylenia ich decyzji prawomocnym wyrokiem sądowym, ale także sądy administracyjne przeprowadzające kolejne kontrole w sprawie pozostają związane oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania zawartymi w uprzednio zapadłych wyrokach. Związanie to utrzymuje się tak długo, aż nie dojdzie do zmiany stanu prawnego, który zdezaktualizuje wyrażony uprzednio pogląd, wzruszenia orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie lub gdy zajdzie zmiana istotnych okoliczności faktycznych (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyd. 3, Warszawa 2009, str. 403).

Przystępując zatem do merytorycznego rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, będąc związany wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał, że pomimo nietrafności zarzutu Skarżącej o braku istnienia po stronie Wnioskodawczyni interesu prawnego do złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy skarga Uprawnionej jest uzasadniona.

Odnosząc się bowiem do wskazanego powyżej zarzutu naruszenia art. 169 ust. 2 p.w.p., w ślad za przywołanym powyżej wyrokiem Naczelnego Sąd Administracyjnego o sygn II GSK 117/14 podnieść należy, że sąd ten w swoich orzeczeniach jednoznacznie potwierdzał w przeszłości możliwość wywiedzenia interesu prawnego do złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy z najbardziej ogólnych norm prawnych. Wyrazem takiego stanowiska jest m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1551/11, w którego uzasadnieniu stwierdzono, że źródłem interesu prawnego do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku towarowego mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawne, a więc także te przepisy prawa materialnego, z których wynika prawo do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej. Jeżeli należna przedsiębiorcy swoboda działalności gospodarczej jest zagrożona przez cudze prawo do znaku towarowego, to przedsiębiorca ten ma interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o wyeliminowanie z obrotu tego prawa wyłącznego, a ograniczenie swobody działalności gospodarczej innych podmiotów przez prawidłowo udzielone i prawidłowo funkcjonujące prawo wyłączne stanowi istotę tego prawa i sam fakt istnienia ograniczenia swobody nie uzasadnia interesu prawnego do zakwestionowania cudzego znaku towarowego. Zdaniem sądu orzekającego dla wykazania interesu prawnego opartego na bardzo ogólnej normie prawnej, należy wskazać okoliczności, z których wynika, że sfery prawne uprawnionego (jego prawo do znaku towarowego) i wnioskodawcy (jego prawo do swobody działalności gospodarczej) zazębiają się w szczególny sposób, który uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o ochronę prawną polegającą na eliminacji znaku. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił przy tym, że respektowanie cudzych praw wyłącznych stanowi określony ustawą warunek ograniczający swobodę działalności gospodarczej, a podmiot, który uprawdopodobni, że respektowanie cudzego prawa wyłącznego uniemożliwia wykonywanie działalności gospodarczej na równych prawach z podmiotem uprawnionym, przy jednoczesnym wskazaniu, że zarejestrowane oznaczenie nie funkcjonuje należycie, a w szczególności nie pełni funkcji znaku towarowego, ma interes prawny do wszczęcia postępowania o stwierdzenie jego wygaśnięcia. Wspomniany sąd zwrócił również uwagę na fakt, że ograniczenie dostępu do oznakowania stanowi ograniczenie swobody działalności gospodarczej z przekroczeniem warunków określonych przepisami prawa, a zatem narusza prawo do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej zagwarantowane przez art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 u.s.d.g. Takie naruszenie prawa do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej może być źródłem interesu prawnego do wszczęcia postępowania przed UP o stwierdzenie wygaśnięcia prawa do znaku towarowego.

Jednocześnie w wyroku z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1646/11, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., że jeżeli należna przedsiębiorcy swoboda działalności gospodarczej jest zagrożona przez cudze prawo do znaku towarowego, to przedsiębiorca ten ma interes prawny do wystąpienia z wnioskiem o wyeliminowanie z obrotu tego prawa wyłącznego.

Z uwagi na powyższe rozpatrywany spór, zdaniem Sądu, zmierza do ustalenia czy Skarżąca używała zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, tj. czy zaistniała przesłanka wygaśnięcia prawa ochronnego na zarejestrowany znak, której mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.

Uwzględniając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 25 lutego 2015 r., zauważyć należy, że rzeczywiste używanie znaku towarowego do oznaczania usług z uwagi na niematerialny charakter oznaczanego "przedmiotu" polega na posłużeniu się nim dla oznaczenia przedsiębiorstwa wykonującego usługę, w tym pracowników ją świadczących, oraz na dokumentach związanych z tą usługą, takich jak rachunki czy faktury bądź materiały reklamowe, promocyjne i informacyjne. W konsekwencji powyższego Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że używanie znaku towarowego w odniesieniu do usług powinno być oceniane przez pryzmat odpowiedniego zastosowania art. 154 pkt 1-3 p.w.p. i przyjmuje je za własne.

W świetle powyższych wywodów należy odnotować, że w aktach administracyjnych sprawy UP zgromadził dokumenty wskazujące na posługiwanie się przez Uprawnioną spornym znakiem towarowym. Skarżąca reprezentowana przez rzecznika patentowego przesłała bowiem przy piśmie datowanym na dzień [...] sierpnia 2011 r. ofertę Uprawnionej z dnia [...] lipca 2007 r. na budowę wiaty nad placem manewrowym na terenie Hotelu W. w J., ofertę Uprawnionej z dnia [...] lipca 2007 r. na realizację robót modernizacyjnych i remontowych wjazdu, dróg wewnętrznych, parkingu i ogrodzenia budynku mieszkalnego przy ul. [...] w W. czy datowaną na dzień [...] lipca 2007 r. ofertę współpracy w zakresie realizacji inwestycji mieszkaniowych w Polsce. Wskazane powyżej dokumenty zostały w części nagłówkowej oznaczone spornym znakiem słowno-graficznym Uprawnionej. Ponadto w aktach administracyjnych sprawy znajdują się przesłane do UP przy wskazanym powyżej piśmie kopie zlecenia z dnia [...] czerwca 2007 r. na wykonanie składu graficznego logo firmowego Uprawnionej, oklejenia witryny lokalu Uprawnionej, wykonania papieru firmowego, kopert, toreb foliowych, nalepek na kaski budowlane, wizytówek dla zarządu i pracowników spółki, jak również wyklejenie loga na ogrodzeniu budowy, witrynach lokali Uprawnionej oraz oklejenia tablic informacyjnych budowy znakiem firmowym. Jednocześnie przywołanym pismem Skarżącej do akt postępowania administracyjnego złożono kopię wykonanej w dniu 28 lipca 2007 r. dokumentacji fotograficznej obrazującej posługiwanie się spornym znakiem słowno-graficznym do oznaczenia Biura Działu Wykonawczego.

Powyższe oznacza, zdaniem Sądu, że Skarżąca w toku prowadzonego przed UP postępowania administracyjnego wykazała w sposób bezsporny rzeczywiste używanie zarejestrowanego znaku towarowego w okresie poprzedzającym dzień [...] lipca 2007 r. wynikający z wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na zarejestrowany znak towarowy. Tym samym, w opinii Sądu, nie sposób jest mówić o ziszczeniu się przesłanki, o której mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p.

W konsekwencji powyższego za zasadny należy uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., przez uznanie, że Skarżąca nie wskazała dowodów przemawiających za używaniem przez nią w sposób rzeczywisty spornego znaku towarowego, co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej pkt 2 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

O niewykonywaniu decyzji w uchylonej części orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461).