Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 528/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1, art. 151, art. 134 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.21 ust.3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Sokołowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 3 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego na lata 2011 i 2012 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej "ARiMR"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu W. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...]r., o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.

Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu 29.04.2010 r. wpłynął do Biura Powiatu W. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w M., wniosek B. K. dalej zwaną Producentką, o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 rok, w ramach PROW 2007 - 2013; do upraw jabłoni domowej w pakiecie 2 "rolnictwo ekologiczne" w wariancie :

- 2.10 " uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania" na areale 11 ha, na działkach ewidencyjnych nr: [...] obręb ewidencyjny K., gmina W., powiat W., województwo [...].

Zmianą do wniosku dnia 08.06.2010r. Producentka poprawiła deklarację upraw na warianty:

-2. 2 "uprawy rolnicze w okresie przestawiania" na areale [...] ha,

-2.10 "uprawy sadownicze i jagodowe w okresie przestawiania" na areale [...] ha.

Po przeprowadzeniu weryfikacji wniosku, Kierownik Biura Powiatu W. ARiMR decyzją nr [...] z dnia 10.12.2010 r., przyznał B.K. płatność rolnośrodowiskową za 2010 rok do zatwierdzonego areału upraw [...] ha w wariantach:

- 2.2 na powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł,

- 2.10 na powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł,

na łączną kwotę [...] zł która została przekazana na konto Producentki w dniu 07.01.2011r.

W decyzji tej wskazano, że Producentka rozpoczęła w dniu 15.03.2010 r., 5 letni okres zobowiązania rolnośrodowiskowego. Następnie, w dniu 28.04.2011r. Producentka złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w M., wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2011 rok, do drzewek jabłoni domowej uprawianych na działkach ewidencyjnych nr [...] obręb K. na areale [...] ha w wariancie 2.10.

Na tej podstawie Kierownik Biura Powiatu W. ARiMR, decyzją nr [...] z dnia [...] r. przyznał B.K. płatność rolnośrodowiskową za 2011 rok, do zatwierdzonego areału upraw [...] ha w wariancie 2.10 na łączną kwotę [...] zł, która została przekazana na konto Producentki w dniu 10.04.2012r.

Następnie, dnia 08.05.2012 r. Producentka wniosła do Biura Powiatowego ARiMR w M., kolejny wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 rok, do sadu prowadzonego na areale [...] ha w wariancie 2.10 na tych samych działkach ewidencyjnych.

Po weryfikacji wniosku, Kierownik Biura Powiatu W. ARiMR, decyzją nr [...] z dnia 14.01.2013r. przyznał B.K. płatność rolnośrodowiskową za 2012 rok do zatwierdzonego areału upraw [...] ha w wariancie 2.10 na łączną kwotę [...] zł, która została przekazana na konto Producentki w dniu 04.02.2013 r.

Następnie, dnia 30.04.2013 r., Producentka złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w M., następny wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok, w którym zadeklarowała uprawę jabłoni domowej w wariancie 2.9 "uprawy sadownicze i jagodowe, dla których zakończono okres przestawiania" na powierzchni [...] ha.

W dniu 20.08.2013 r. w gospodarstwie Wnioskodawczyni została przeprowadzona kontrola przez Jednostkę Certyfikującą w zakresie prowadzenia ekologicznej produkcji roślinnej. W protokole kontrolujący wpisał, że podczas kontroli stwierdzono naruszenia: niezachowana minimalna obsada drzew na działkach ewidencyjnych nr: [...] oraz postępowanie proponowane: uzupełnić obsadę do przynajmniej minimalnej, wymaganej do dnia 15.11.2013r. Nadto, podano powierzchnię i nr działek, na których stwierdzono zagrożenia w utrzymaniu minimalnej obsady drzewek owocowych: działka ewidencyjna nr [...] - na areale [...] ha i działka ewidencyjna nr [...] na areale [...] ha. W pozycji 3.4 protokołu podano, że w przypadku stwierdzenia naruszeń, Kontrolowany zobowiązany jest do przesłania Jednostce Certyfikującej wypełniony załącznik nr 3 do dnia 18.11.2013r. Nie przesłanie tego załącznika informującego, że Kontrolowany usunął naruszenia w ustalonym terminie będzie skutkowało zawieszeniem lub cofnięciem działalności w rolnictwie ekologicznym. W pozycji 3.7 podano, że Kontrolujący akceptuje stwierdzone naruszenia.

Natomiast w tabeli 4.3.1.1 "zastosowany własny i/lub zakupiony materiał siewny i nasadzeniowy" zapisano, że w gospodarstwie Producentki została obsadzona powierzchnia [...] ha jabłonią domową w ilości [...] sztuk, zgodnie z decyzją WIORiN nr [...] potwierdzającą pochodzenie drzewek. Powyższy protokół został podpisany przez inspektora kontrolującego oraz przez Producentkę.

W dniu 31.10.2013 r. na wykazie producentów którzy spełnili wymagania dotyczące produkcji w rolnictwie ekologicznym w roku 2013 otrzymanym z Jednostki Certyfikującej, w kolumnie uwagi dla B. K. wpisano "w. 2.9 - P [...] ha".

W dniu 04.11.2013r. Producentka wypełniła i podpisała "Kartę informującą o usunięciu naruszeń stwierdzonych w czasie kontroli ", w której potwierdziła, że uzupełniła brakującą obsadę drzew owocowych.

Pismem z dnia 24.01.2014 r., Jednostka Certyfikująca poinformowała ARiMR, że uległ zmianie stan faktyczny w gospodarstwie B. K., gdyż zostały wymienione drzewka owocowe połamane, uszkodzone lub zgryzione przez zwierzęta leśne.

Dnia [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M., wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania Producentce płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok, ze względu na niedotrzymanie minimalnej obsady sadu stwierdzonej przez inspektora Jednostki Certyfikującej. W tym samym dniu, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M., poinformował Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych w Programie Rolnośrodowiskowym za lata 2011 i 2012 z uwagi na niedotrzymanie w 2013 roku, wymogu dotyczącego utrzymania minimalnej obsady drzew owocowych na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym. Producentka odwołała się od powyższej decyzji.

W dniu [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M., wydał postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania wszczętego z urzędu dnia 18.02.2014r. Od powyższego postanowienia, Producentka wniosła zażalenie.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S. postanowieniem z dnia [...]r. stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Producentka zaskarżyła je do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, orzeczeniem z dnia 23.10.2014 r. odrzucił skargę.

W dniu [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S., decyzją nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ze względu na niewystarczający materiał dowodowy zebrany w sprawie.

Dnia 13.11.2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M., wezwał Producentkę do złożenia wyjaśnień i dowodów w zakresie zakupu ilości oraz jakości sadzonek drzewek owocowych użytych do założenia plantacji jak i do uzupełnienia plantacji - tj. faktur zakupu, zgody WIORiN na zakup drzewek. Na powyższe wezwanie Producentka nie odpowiedziała.

W dniu 21.11.2014 r., w urzędzie gminy Nowy Targ został przesłuchany przez świadek W. M. inspektor Jednostki Certyfikującej, który przeprowadził kontrolę w gospodarstwie Producentki na okoliczność utrzymania minimalnej obsady sadu. Producentka choć dostała zawiadomienie o przesłuchaniu świadka, nie uczestniczyła w przesłuchaniu.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M., w dniu [...]r. wydał nową decyzję nr [...] o odmowie przyznania Producentce płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok, od której Wnioskodawczyni nie odwołała się. W tym samym dniu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu Producentce, kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości [...] zł. Od powyższej decyzji Producentka wniosła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i uchylenie decyzji nr [...].

W odwołaniu Producentka podniosła, że organ I instancji błędnie zebrał materiał dowodowy, oparł się jedynie na dowodach pochodzących z Jednostki Certyfikującej oraz na zeznaniach świadka - inspektora Jednostki Certyfikującej, który przeprowadził kontrolę w gospodarstwie zaś samo postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności prowadził przewlekle. Nadto, odwołująca podniosła, że przesłuchanie świadka odbyło się bez jej udziału, ponieważ nie dostała zawiadomienia, przez co nie mogła zadawać pytań.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w S., utrzymując w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu W. ARiMR z dnia 07.01.2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego wskazał, że Strona podjęła 5 letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe w dniu [...] r. na mocy decyzji nr [...] z dnia [...]r., które dotyczyło uprawy drzew owocowych (jabłoni domowej) w wariancie "uprawy sadownicze i jagodowe" na powierzchni [...] ha na działkach ewidencyjnych nr: [...] obręb K., gmina W.. Powołując treść przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26.02.2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz.U. nr 33, poz. 262 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym z dnia 26.02.2009 r. wskazał, kiedy płatność rolnośrodowiskową jest przyznawana rolnikowi oraz kiedy podlega zwrotowi.

Jak wskazał organ odwoławczy, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zobowiązany jest do przestrzegania wymogów określonych dla (danego pakietu i wariantu, zapisanych w załączniku nr 3 do rozporządzenia) tj. wykonywanie co roku zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych na plantacji oraz utrzymanie minimalnej obsady drzewek, dla jabłoni domowej 125 sztuk na 1 hektar. Ponadto w oparciu o § 9 ust. 2 pkt. 3 litera a) i b) ww. rozporządzenia wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości oraz średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego, tj. wysokość drzewek powinna wynosić co najmniej 80 cm, średnica pnia na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia powinna wynosić minimum 8 mm.

Powołując treść obowiązujących przepisów prawa organ odwoławczy wskazał, że w kolejnym roku 2013 kontynuowania zobowiązania rolnośrodowiskowego, przeprowadzona przez inspektora Jednostki Certyfikującej kontrola w gospodarstwie Producentki (w dniu 20.08.2013 r.) wykazała, że Producentka nie dotrzymała wymogu podjętego zobowiązania polegającego na utrzymaniu minimalnej obsady upraw sadowniczych na całej powierzchni tj. 125 sztuk na 1 ha dla jabłoni domowej (załącznik nr 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26.02.2009 r.). Przesłuchany świadek - inspektor Jednostki Certyfikującej potwierdził, że Producentka nie utrzymała minimalnej obsady sadu w 2013 roku. Według świadka na działce ewidencyjnej nr [...] ok. [...] sztuk drzewek nie było w normie, zaś na działce ewidencyjnej nr [...] takich drzewek było ok. [...] sztuk. Wyniki kontroli z dnia 20.08.2013r. były podstawą do odmowy przyznania B.K., płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok, a także do przeprowadzenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M., postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w Programie Rolnośrodowiskowym za lata 2011 -2012.

Na podstawie wyników z kontroli Jednostki Certyfikującej przeprowadzonej w dniu 20.08.2013 r. w gospodarstwie Producentki oraz uwzględniając obowiązujące przepisy prawa, Organ odwoławczy wskazał, iż Beata K. zobowiązana jest do zwrotu:

- za rok 2011 całej płatności uzyskanej do wariantu 2.10 w wysokości [...] zł, ze względu na nie spełnienie w 2013 roku, wymogu dotyczącego utrzymania minimalnej obsady drzewek owocowych na działkach rolnych objętych zobowiązaniem, zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26.02.2009 r.

- za rok 2012 całej płatności uzyskanej do wariantu 2.10 w wysokości [...] zł, ze względu na nie spełnienie w 2013 roku, wymogu dotyczącego utrzymania minimalnej obsady drzewek owocowych na działkach rolnych objętych zobowiązaniem, zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26.02.2009 r. Łączną kwotę do zwrotu ustalono zatem na [...] zł.

W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Organ odwoławczy odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, uznając je za nieuzasadnione. W ocenie Organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, że w niniejszej sprawie Producentka otrzymała płatności nienależne czyli płatności przyznane niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianym dla tych płatności w przepisach krajowych. Nadto wyjaśnił, że niniejsze postępowanie nie ma na celu weryfikacji decyzji wydanych w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok, poprzedzających postępowanie w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu. A zatem ewentualne zarzuty odnoszące się do decyzji wydanych w sprawie przyznania płatności, a także do sposobu oceny dowodów przez organ, podnoszone w ramach obecnego postępowania nie mieszczą się w zakresie tego postępowania, a tym samym nie mają wpływu na wynik przedmiotowego postępowania. Z tego też powodu, organ nie mógł uchylić decyzji nr [...], o co wniosła Skarżąca w odwołaniu.

Organ odwoławczy wskazał, że w decyzji organu I instancji wyraźnie wskazano, że podstawą odmowy przyznania płatności był protokół Jednostki Certyfikującej z wykonanej w dniu 20.08.2013 r. kontroli w gospodarstwie Strony, podczas której stwierdzono niedotrzymanie minimalnej obsady drzewek owocowych na obu działkach ewidencyjnych. Powyższe potwierdził podczas przesłuchania świadek - inspektor, który przeprowadził ww. kontrolę. Producentka po uzupełnieniu obsady drzewek, wypełniła w dniu 04.11.2013r. "Kartę informującą o usunięciu naruszeń stwierdzonych w czasie kontroli", oświadczając, że uzupełniła brakującą obsadę drzew owocowych.

Ponadto wskazał, że Producentka nie przedstawiła organowi żadnych dowodów takich jak faktury zakupu sadzonek drzewek na założenie plantacji w 2010 roku oraz na uzupełnienie brakujących drzewek w roku 2013, o co zwrócił się organ w piśmie z dnia 13.11.2014r. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że rolnicy, którzy podjęli się prowadzenia działalności rolniczej w 5 letnim Programie Rolnośrodowiskowym zobowiązani są do utrzymywania upraw zgodnie z wymogami i warunkami dotyczącymi danego pakietu i wariantu przez cały czas aż do końca 5 letniego zobowiązania. Zobowiązani są tym samym do bieżącego usuwania wszelkich nieprawidłowości i dokonywania czynności naprawczych, o czym powinni na bieżąco informować ARiMR.

Jak wskazał Organ odwoławczy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zbadał również, czy nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia należności ze względu na ich przedawnienie zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27.01.2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 25, str. 8 z 28.01.2011 z późn. zm.) zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 65/2011 - dla wniosków złożonych w 2011 roku i w kolejnych latach.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. w zaskarżonej decyzji zbadał również czy w niniejszej sprawie są możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w oparciu o art. 28 a ustawy z dnia 7.03.2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r. poz. 173) oraz czy w sprawie nie wystąpiły siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności zapisane w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15.12.2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), (Dz.Urz. UE L 368/15 z 23.12.2006r.) oraz w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, które zwolniłyby Producentkę z obowiązku zwrotu wypłaconej pomocy finansowej w programie rolnośrodowiskowym.

Końcowo Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 21.12.2010r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. Nr 258, poz.1747, z późn.zm.), Strona może zwrócić się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności, rozłożenie płatności całości lub części na raty lub ich umorzenie.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, Producentka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Zdaniem Skarżącej, przedmiotowe decyzje zawierają rażące naruszenia prawa, co do stosowania przepisów wspólnych wszystkim postępowaniom, uregulowanym w Kodeksie postępowania administracyjnego, zawartych w dziale I "Przepisy ogólne"- art.1, art.6, art.7, art.8, art.9, art.10, art.11, art.12, art.17, art.24, art.28, art.35, art.36, art.37, w Dziale II "Postępowanie"- art.67, art. 68, art.71, art.72, art.73, art.75, art.77, art.78, art.79, art.80, art.81, art.85, art.86, art.89, art.90, art.107, oraz art. 7 Konstytucji RP, gdzie Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a co za tym idzie nie mogą podejmować czynności w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozwalają im na takie działania.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że Kierownik Biura Powiatowego, jako organ zobowiązany przepisem art. 107 Kpa do dokonania wnikliwej, własnej analizy materiału dowodowego, nie dokonał tego obowiązku i nie dokonał niezależnej analizy materiału dowodowego. W sentencji decyzji, organ BP w M., nie określił za jaki okres nienależnie pobrane płatności należy zwrócić. Zdaniem Skarżącej, nie ma Ona wiedzy i nie została przez organ powiadomiona, za jaki okres kwota ta została naliczona i w związku z tym, nie ma podstaw do jej zwrotu. W art. 107 Kpa określone zostały elementy formalne decyzji. W rozstrzygnięciu decyzji winna być przytoczona sentencja sprawy, której w tym przypadku organ nie podał.

Poinformowanie strony, że organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć programu rolnośrodowiskowego nie wskazuje okresu za jaki kwotę ustalono i winna strona zwrócić.

W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a", Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z przepisami art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjna następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest skarga na decyzję Dyrektora ARiMR, którą to utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu W. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszeń dających podstawę do uwzględnienia skargi.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i zarazem obowiązek uwzględnić również okoliczności nie wskazane w skardze, ale mające wpływ na tę ocenę. Jednakże rozstrzygnięcie sprawy "w granicach danej sprawy" oznacza także, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. postanowienie NSA z 23 października 2007 r., sygn. akt I GSK 2218/06 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl - zwanej dalej CBOSA).

Dlatego należy podkreślić, że przedmiotem badania Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Biorąc uwagę charakter podniesionych przez Skarżącego zarzutów w tym miejscu należy wyjaśnić, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98, poz. 634, dalej także ustawa o ARiMR) jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Na tym etapie Sąd nie może zatem uczynić przedmiotem swoich rozważań postępowania zakończonego decyzją ostateczną o przyznaniu Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w pomniejszonej wysokości. Postępowanie to było bowiem oparte na samodzielnych, odrębnych przesłankach faktycznych i prawnych. W konsekwencji Sąd nie może ustosunkować się do zarzutów skargi kwestionujących wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego 2013 roku.

W świetle ostatnio przytoczonej regulacji trzeba podkreślić, że choć postępowanie prowadzone w trybie 29 ust. 1 i 2 ustawa o ARiMR jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym. Ustalenie czy przyznane kwoty pomocy są przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy, jak też z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. (por. wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt IIGSK 822/11, dostępny w CBOSA).

W związku z tym, iż wyniki przeprowadzonej w 2013 roku kontroli wykazały nieprawidłowości wynikające z niespełnienia wymogów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na łata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) organy zasadnie wszczęły na podstawie postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za lata 2011 – 2012.

Powyższe ustalenia, zdaniem Sądu uzasadniały też zastosowanie przez organy art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011 r. ze zm.), zgodnie z którym pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana, jeżeli nie spełniono kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych. W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Powyższy przepis, jak podkreślił organ odwoławczy, zgodnie z art. 35 cytowanego rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ma zastosowanie do spraw od roku 2011, tj. od dnia wejścia w życie ww. rozporządzenia.

Dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji istotne znaczenie ma również fakt, iż Skarżący składając w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2010 rok złożył własnoręczny podpis w części IX wniosku Oświadczenia i zobowiązania, potwierdzając w ten sposób, że znane są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego. Skarżąca była zatem świadoma ciążących na niej obowiązków wynikających z podjęcia 5- letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. W związku zatem z niedotrzymaniem przez Skarżącą podjętego zobowiązania organ I instancji prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych jej.

Obowiązek wydania przez właściwy organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności aktualizuje się wraz z ustaleniem zaistnienia przesłanki niespełniania warunków przyjętego zobowiązania i wykluczeniem przesłanek określonych w § 9 ust. 3 rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej (Dz. U. Nr 73, poz. 657).

W kontrolowanej sprawie organ odwoławczy przyjął, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, że decyzja Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. z dnia [...]. nr [...] o odmowie przyznania Producentce płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok ze względu na niedotrzymanie minimalnej obsady sadu stwierdzonej przez inspektora Jednostki Certyfikującej ma walor ostateczności.

Zarzuty Strony, że organ w zaskarżonej decyzji błędnie zebrał materiał dowodowy i błędnie zinterpretował dowody w postaci raportu z kontroli Jednostki Certyfikującej i protokołu z przesłuchania świadka - inspektora Jednostki Certyfikującej, który przeprowadził kontrolę w gospodarstwie Producentki są bezzasadne.

Sąd podziela stanowisko organu, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. przeprowadził prawidłowo postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, podjął wszelkie czynności w trakcie prowadzonego postępowania, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokładnie wyjaśnił stan faktyczny i załatwił sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Strony działając zgodnie z przepisami prawa oraz właściwie uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie.

W przedmiotowym postępowaniu organ był zobowiązany do ustalenia, czy producentka pobrała nienależne lub nadmierne płatności w ramach realizacji Programu Rolnośrodowiskowego za lata 2011 - 2012. Organ był zobligowany również do ustalenia wysokości kwoty do zwrotu przez Producentkę. Tak więc organ prawidłowo ustalił, że w niniejszej sprawie Producentka otrzymała płatności nienależne, czyli płatności przyznane niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianym dla tych płatności w przepisach krajowych. Uchybienie któregokolwiek z warunków lub wymogów przyznania płatności rolnośrodowiskowej w kolejnym roku prowadzenia działalności rolnośrodowiskowej i niedotrzymanie zobowiązania rolnośrodowiskowego, o którym mowa w § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego oznacza nieprawidłowe wypłacenie kwot pomocy, których zwrotu jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury.

Sąd w pełni podziela argumentację organu, że postępowanie w zakresie ustalenia kwot nienależnie pobranych nie ma na celu weryfikacji decyzji wydanych w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok poprzedzającym postępowanie w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu. Zarzuty odnoszące się do decyzji wydanych w sprawie przyznania płatności, a także do sposobu oceny dowodów przez organ, podnoszone w ramach obecnego postępowania nie mieszczą się w zakresie tego postępowania.

Wskazać należy, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. nr [...] z dnia [...]. o odmowie przyznania Producentce płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok jest dokumentem urzędowym w oparciu o który organy ustaliły, że w roku 2013 Producentka nie dotrzymała zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Natomiast skarżąca nie przedstawiła organowi żadnych dowodów takich jak faktury zakupu sadzonek drzewek na założenie plantacji w 2010 roku oraz na uzupełnienie brakujących drzewek w roku 2013 o co zwrócił się organ w piśmie z dnia 13.11.2014r. Dlatego też organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oparł się na zgromadzonych w sprawie dowodach i przyjął, że protokół z dnia 20.08.2013 r. sporządzony z kontroli w gospodarstwie Producentki przez Jednostkę Certyfikującą jest prawidłowy, zgodny z zeznaniami świadka - inspektora Jednostki Certyfikującej i faktycznie przedstawia gospodarstwo Skarżącej na dzień kontroli.

Podkreślić należy że zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7.03.2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r. poz. 173) - to strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy z dnia 7.03.2007 r. organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ to uczynił wziął pod uwagę ostateczną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w z dnia [...]r. o odmowie przyznania Producentce płatności rolnośrodowiskowej za 2013 rok w tym protokół z kontroli przeprowadzonej przez Jednostkę Certyfikującą oraz zeznania inspektora Jednostki Certyfikującej, które potwierdziły brak spełnienia przez Skarżącą w 2013 roku wymogu utrzymania minimalnej obsady w deklarowanym sadzie.

Sąd zauważa, że rolnicy, którzy podjęli się prowadzenia działalności rolniczej w 5 letnim programie rolnośrodowiskowym zobowiązani są do utrzymywania upraw zgodnie z wymogami i warunkami dotyczącymi danego pakietu i wariantu przez cały czas aż do końca 5 letniego zobowiązania. Zobowiązani są tym samym do bieżącego usuwania wszelkich nieprawidłowości i dokonywania czynności naprawczych, o czym powinni na bieżąco informować ARiMR.

Ponadto, na co należy zwrócić uwagę, ustalając kwotę do zwrotu organ zbadał, czy nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia należności ze względu na ich przedawnienie zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27.01.2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 25, str. 8 z 28.01.2011 z późn. zm.) zwanego dalej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 65/2011 - dla wniosków złożonych w 2011 roku i w kolejnych latach.

Zgodnie z tym przepisem, zwrot płatności uznanej za nienależną ulega przedawnieniu, gdy dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności występuje wtedy, jeśli decyzja o odzyskaniu kwoty nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

W niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazujące na zastosowanie tego przepisu. Płatności rolnośrodowiskowe za lata 2011 - 2012 rok zostały prawidłowo wypłacone na wniosek Strony. Płatności te nie wynikały z błędu organu. Dlatego też Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. w zaskarżonej decyzji prawidłowo ocenił brak wystąpienia wskazanych powyżej przesłanek i nie odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w Programie Rolnośrodowiskowym wymaganej do zwrotu.

Wskazać należy, że dopiero w 2013 roku podczas kontroli Jednostki Certyfikującej w gospodarstwie Producentki wyszło na jaw, że Strona nie dotrzymała wymogu utrzymania minimalnej obsady drzewek owocowych w zgłoszonym do Programu Rolnośrodowiskowego sadzie. Podkreślić w tym miejscu należy, że płatności rolnośrodowiskowe nie są przyznawane z urzędu, ale na wniosek rolnika, złożony w Biurze Powiatowym ARiMR na urzędowym formularzu, w którym rolnik deklaruje posiadanie określonych gruntów rolnych, uprawnionych do płatności, natomiast integralną częścią wniosku stanowią oświadczenia i zobowiązania zawarte na stronie 4/4, w tym oświadczenie, że rolnik zna zasady oraz tryb realizacji Programu Rolnośrodowiskowego i jest świadomy konsekwencji i sankcji jeśli nie wykona zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Prawidłowo organy zbadały również, czy w niniejszej sprawie są możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej w oparciu o art. 28a ustawy z dnia 7.03.2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz.U. z 2013r. poz. 173), który stanowi, że w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005 z dnia 21.06.2005r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209z dnia 11.08.2005r., s. 1 z pózn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem (WE) nr 1290/2005, który stanowi, że organ odstępuje od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21.06.2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, z późn. zm.), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21.06.2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, z późn. zm.).

Biorąc pod uwagę kurs wymiany euro odnośnie dokonania płatności za 2011 rok, który wynosi [...] zł, to równowartość kwoty [...] przeliczonej na złote wynosi [...] zł, a więc ustalona kwota do zwrotu za rok 2011 – [...] zł przekracza kwotę [...] zł stanowiącą równowartość [...]. Natomiast dla płatności dokonanej za 2012 rok, kurs wymiany euro wynosi [...] zł, zaś równowartość kwoty [...] przeliczonej na złote wynosi [...] zł, a więc ustalona kwota do zwrotu za rok 2012 – [...] zł przekracza kwotę [...] zł stanowiącą równowartość [...], przeliczoną na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 ww. rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006.

Dlatego też organ postąpił prawidłowo i nie odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011 - 2012.

Ponadto w zaskarżonej decyzji organ zbadał także i to czy w sprawie nie wystąpiły siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności zapisane w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15.12.2006r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), (Dz. Urz. UE L 368/15 z 23.12.2006r.) oraz w § 45 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, które zwolniłyby Producentkę z obowiązku zwrotu wypłaconej pomocy finansowej w programie rolnośrodowiskowym.

W niniejszej sprawie Producentka nie złożyła żadnej informacji do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w M. aby w jej gospodarstwie wystąpiła siła wyższa lub nadzwyczajne okoliczności.

Z powyższych względów, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.