Postanowienie NSA, sygn. akt II FZ 232/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 253
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt I SO/Kr 36/14 w zakresie umorzenia postępowania w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt II FSK 2913/11 w sprawie ze skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 33/11 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 30 września 2010 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

1. Zaskarżonym postanowieniem z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt I SO/Kr 36/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył postępowanie sądowe z wniosku M. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2013 r., sygn. akt II FSK 2913/11 w sprawie ze skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 33/11 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 30 września 2010 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia.

2. Umorzenie postępowania uzasadnione było tym, że skarżącemu prawomocnym postanowieniem z 17 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 33/11 WSA w Krakowie przyznał już prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wyznaczony w ten sposób pełnomocnik skarżącego - adwokat reprezentował wnioskodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obu instancji oraz sporządził opinię o bezzasadności skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący domagał się w związku z tym ustanowienia nowego pełnomocnika. Jednakże przyznane prawo pomocy obejmuje również postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego (vide uchwała NSA z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPS 2/10). Postępowanie z kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie jest więc zdaniem WSA bezprzedmiotowe stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

3. W zażaleniu na to postanowienie skarżący podniósł, że się z nim nie zgadza z uwagi na naruszenie interesu podatnika i interesu publicznego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

4. W świetle uchwały NSA w składzie siedmiu sędziów z 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPS 2/10: "Prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) przyznane stronie w sprawie ze skargi, na podstawie art. 244 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), obejmuje postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania w tej sprawie" (orzecznia.nsa.gov.pl).

Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno abstrakcyjne, jak i konkretne, ze względu na treść art. 269 § 1 p.p.s.a. wiążą inne składy sądów administracyjnych. Jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego nie podziela stanowiska zawartego w uchwale, chcąc przełamać to stanowisko, powinien przedstawić powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie podziela stanowisko zaprezentowane w uchwale II GPS 2/10, a jest ono zbieżne z poglądami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji.

5. W sprawie tej nie jest kwestionowane, że skarżącemu przyznano prawomocnie prawo pomocy m.in. w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Z akt sprawy wynika, że wyznaczony adwokat podejmował czynności w sprawie w imieniu skarżącego, w tym m.in. sporządził opinię o bezzasadności skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. W tej sytuacji przyjąć trzeba, że czynności podejmowane przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika stanowiły wykonanie wydanego w tej sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Zaś sama odmowa sporządzenia skargi o wznowienie postępowania sądowego nie podlega kontroli sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 253 zdanie pierwsze p.p.s.a. o wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej, rady okręgowej izby radców prawnych, Krajowej Rady Doradców Podatkowych lub Krajowej Rady Rzeczników Patentowych. Brak jest zaś przepisu, który uprawniałby stronę do żądania ustanowienia kolejnego adwokata w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat nie spełnił jej oczekiwań.

W razie wątpliwości strona mogła wystąpić do odpowiedniego organu samorządu zawodowego o dokonanie kontroli zasadności takowego działania, ewentualnie o zmianę wyznaczonego pełnomocnika. To organ samorządu zawodowego jest wyłącznym adresatem skarg strony na relacje z pełnomocnikiem. W razie ewentualnego uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w takiej sytuacji strona mogła wnosić o przywrócenie tego terminu. Strona nie może jednak skutecznie domagać się od sądu ustanowienia kolejnego pełnomocnika, ponieważ jej prawo w tym zakresie zostało skonsumowane prawomocnym postanowieniem sądu.

6. Z ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżącemu chodziło jedynie o zmianę osoby pełnomocnika z urzędu, wniosek ten nie miał zaś na celu zmiany prawomocnego orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Co do zasady ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu pod kątem zmian okoliczności, o których mowa w art. 165 p.p.s.a. Ewentualne badanie nowego wniosku mogłoby jednak skutkować albo odmową zmiany prawomocnego postanowienia niekończącego postępowania w sprawie, albo niekorzystną dla strony zmianą tego postanowienia (wszak co do kwestii wpadkowych nie stosuje się zakazu orzekania na niekorzyść strony z art. 134 § 2 p.p.s.a.), zaś na pewno nie mogłoby skutkować zmianą osoby pełnomocnika.

W realiach tej sprawy WSA umorzył postępowanie w przedmiocie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Skarżący nie negował zastosowania tej podstawy prawnej. Należałoby jednak uznać wbrew uzasadnieniu postanowienia Sądu pierwszej instancji - choć uchybienie w tym względzie nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy wpadkowej - że umorzenie postępowania z ponownego wniosku było uzasadnione nie prawomocnym orzeczeniem co do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a prawomocnym odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2013 r., sygn. akt II FSK 2913/11 (vide postanowienie NSA z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1143/14). W sytuacji bowiem gdy skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu a limine przez NSA, to postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy - złożonego co do tego postępowania wznowieniowego - należy uznać za bezprzedmiotowe (tak też: postanowienie NSA z 5 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 1574/13).

7. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.