Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 970/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-09-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone wyroki i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 10 art. 13 ust. 2 art. 29 ust. 2,
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 156  par. 1 pkt 1, art. 61 par. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 5 września 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 2499/12 w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza od G. S. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 770 zł (siedemset siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 12 lutego 2013r. (sygn. akt V SA/Wa 2499/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARIMR w W. ( dalej Dyrektor Oddziału ARIMIR ), z dnia [...] września 2012 r. nr [...], oraz uchylił decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2010 roku nr [...] wydaną w przedmiocie ustalenia G. S. ( dalej: Skarżący ) kwoty nienależnie pobranych płatności, z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że:

G. S. w dniu 13 maja 2005r., oraz w dniu 17 maja 2006r. złożył wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 i 2006 (ONW).

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. Z. z siedzibą w W. działający z upoważnienia Prezesa ARiMR, decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. przyznał wnioskodawcy płatność ONW za 2005 r., a decyzją z dnia [...] maja 2009 r. odmówił przyznania płatności ONW za 2006r. Decyzja ta została utrzymana w mocy, decyzją Dyrektora Oddziału ARiMR z dnia [...]września 2009 r. Po rozpoznaniu skargi od powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 1998/09 oddalił skargę skarżącego, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 6 października 2011 r. sygn. akt II GSK 919/10 oddalił skargę kasacyjną.

Na wniosek Skarżącego decyzją z [...] czerwca 2009r. Kierownik Biura przyznał również wnioskodawcy płatności ONW za 2007 r.

W latach 2008 i 2009 Skarżący nie składał wniosków o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Natomiast wniosek taki w 2010r złożyła małżonka skarżącego M. S.

Po przeprowadzonej w dniach 1 i 2 września 2010 r. kontroli stwierdzono nieprawidłowości które już uprzednio stwierdzono w czasie przeprowadzonej kontroli przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006. Na działce ewidencyjnej nr 202 o powierzchni 44,13 ha stwierdzono bowiem, że powierzchnia użytków rolnych wynosi 1 ha, reszta powierzchni, tj. 42,81 ha stanowi las. W przypadku działki nr 590 o pow. 2,86 ha powierzchnia użytków rolnych ze względu na zadrzewienia wyniosła 0,0 ha.

W związku z powyższym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, wszczął z urzędu postępowania administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu ONW przyznanych Skarżącemu na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 2008 r. oraz decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2009r.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Prezes ARiMR działając przez upoważnionego Kierownika Biura, decyzją nr [...] z dnia [...] października 2010 r., ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu niedotrzymania zobowiązania wieloletniego ONW w wysokości 15 556,49 zł. Na kwotę tę składały się: płatność za 2005 r. w kwocie 7388,78 zł i płatność za 2007 r. w kwocie 8469,94 zł.

Dnia 26 października 2010 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Prezes ARiMR, w imieniu którego działał Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, uwzględniając fakt, iż rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Prezesa ARiMR, nr [...], dotyczącej ustalenia Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za rok 2005 i 2007, możliwe jest dopiero po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy przyznania stronie płatności ONW na rok 2007, zawiesił z urzędu postępowanie dotyczące tego wniosku, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r..

Niezależnie od powyższego, Kierownik Biura ARiMR postanowieniem z [...] marca 2011 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie przyznania płatności ONW za 2007 rok i decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. uchylił decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. odmawiając przyznania płatności ONW za 2007 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego z dnia [...] listopada 2011r., a skarga na powyższa decyzję oddalona wyrokiem WSA w W. z dnia 9 marca 2012r ( V SA/Wa 93/12 )

W okresie biegu terminu zawieszenia postępowania dotyczącego ustalenia Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za rok 2005 i 2007, z dniem 1 sierpnia 2012 r. został zmieniony art. 29 ustawy z dnia 9 maja

2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z późn. zm. dalej ustawy o ARiMR ). W myśl art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 sierpnia 2012 r., właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w art. 29 ust. 1 tejże ustawy.

W związku z tym, że wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został do dnia 1 sierpnia 2012r. rozpatrzony, Prezes Agencji reprezentowany przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, decyzją Nr [...] umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie odwoławcze od decyzji Kierownika Biura działającego z upoważnienia Prezesa ARiMR z dnia [...] października 2010 r. ze względu na utratę przez organ w toku postępowania właściwości rzeczowej do rozpatrzenia sprawy. Następnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został przekazany Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie, celem rozpatrzenia wniosku w ramach posiadanych przez organ kompetencji rzeczowych, jako odwołanie.

Dyrektor Oddziału Regionalnego decyzją z dnia [...] września 2012r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wysokości nienależnie pobranych płatności ONW za 2007 r., a uznając, że skarżący nie został poinformowany o wszczęciu postępowania w odniesieniu do zwrotu płatności za 2005 r., organ nie orzekał w tym zakresie.

Na powyższą decyzję, Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 2012r., bowiem została ona wydana bez podstawy prawnej, z naruszeniem przepisów o właściwości, ewentualnie wniósł o jej uchylenie jako naruszającej prawo materialne.

Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art.138 §1 pkt 1 k.p.a., ponieważ organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji, ale orzekł w innym zakresie,

2. błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że niespełnianie warunków płatności ONW co do części działek, uprawnia do przyjęcia, że warunki te nie były spełniane również we wcześniejszych latach,

3. wydanie decyzji przez organ niewłaściwy na podstawie art.29 pkt 3 ustawy o ARiMR w brzmieniu obowiązującym do 1 sierpnia 2012 r., ponieważ w stanie prawnym sprzed tej daty właściwym do wydania decyzji był Prezes ARiMR, a zaskarżona decyzja została wydana przez Kierownika Biura w imieniu własnym;

4. naruszenie art. 29 pkt 2 ustawy o ARiMR w brzmieniu obowiązującym do 1 sierpnia 2012 r. lub art. 29 pkt 7 po tej dacie w zw. z art.68 § 1 ordynacji podatkowej i w związku z tym zgłosił zarzut przedawnienia;

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 12 lutego 2013 r. (sygn. akt V SA/Wa 2499/12) stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji (pkt 1), uchylił decyzję Prezesa ARiMR z [...] 9 października 2010 r. (pkt 2 ), orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu (pkt 3) oraz zasądził zwrot kosztów postępowania (pkt 4).

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że organem orzekającym w I instancji nie był, jak wskazano w zaskarżonej decyzji, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. Z. z/s w W., ale Prezes ARiMR, w imieniu którego działał Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. Z. z/s w W.

Podkreślił, że uprawnienie Prezesa ARiMR do orzekania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW , w dacie wydania decyzji I instancji wynikało z art. 29 ust.1 ustawy o ARiMR. Stanowił on, że Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych (...). Natomiast w ust. 3 art.29 ustawy o ARiMR ustalono, że Prezes Agencji może upoważnić pracowników Agencji do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach, o których mowa w ust. 1.

Zdaniem Sądu I instancji, nieuprawniony jest sformułowany w skardze zarzut, że decyzja została wydana w imieniu własnym, a nie z upoważnienia. W decyzji bowiem, przy powoływaniu jej podstawy prawnej przywołane zostało upoważnienie udzielone przez Prezesa ARiMR o wskazanym numerze i dacie. Również w podpisie decyzji wskazano, że wydana została z upoważnienia Prezesa.

Zwrócił uwagę, że na podstawie art.29 ust.4 ustawy o ARiMR, od decyzji o której mowa w ust. 1, wydanej w pierwszej instancji przez Prezesa Agencji nie służyło odwołanie, jednakże strona niezadowolona z tej decyzji mogła zwrócić się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosowało się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.

Przypomniał, że art.29 ustawy o ARiMR został z dniem 1 sierpnia 2012 r. zmieniony przez art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2012.243). Od 1 sierpnia 2012 r., stosownie do art.29 ustawy o ARiMR właściwym w sprawie ustalenia, w drodze decyzji, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania tych płatności lub pomocy finansowej. Organem takim jest Kierownik właściwego miejscowo Biura Powiatowego ARiMR.

Stosownie natomiast do art.10 ust.2 ustawy o ARiMR w postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu kpa w stosunku do dyrektorów oddziałów regionalnych jest Prezes Agencji, a w stosunku do kierowników biur powiatowych - dyrektor oddziału regionalnego.

W ocenie Sądu I instancji, wydana w konsekwencji decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] września 2012r., w wyniku rozpoznania środka odwoławczego od decyzji Prezesa ARiMR, została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co stanowiło podstawę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art.156 §1 pkt 1 k.p.a.

Dokonując oceny decyzji wydanej w I instancji, tzn. decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] października 2010 r. Sąd stwierdził, że w postępowaniu prowadzącym do jej wydania doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślił, że decyzja orzekająca o zwrocie płatności dotyczy płatności przyznanych za 2005 i 2007 r. Niepoinformowanie strony o wszczęciu i prowadzeniu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności za rok 2005 stanowiło zatem – zdaniem Sądu - naruszenie przepisu art. 61§4 k.p.a. oraz art.9 k.p.a i pozbawiło stronę możliwości obrony jej praw w tym zakresie.

W złożonej skardze kasacyjnej od w/w wyroku, Dyrektor Oddziału ARiMR w W. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 2 ustawy o ARiMR, poprzez błędną jego interpretację i w konsekwencji uznanie, że po zmianie w w zapisu na mocy art. 5 ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustawy (Dz. U z 2012 poz. 243), decyzja z dnia [...] września 2012 r, decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustawy, poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji zastosowanie, podczas gdy ww. norma prawna nie obejmuje swą dyspozycją stanu faktycznego i prawnego sprawy w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności,

3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustawy, poprzez jego błędną interpretację i w konsekwencji niezastosowanie, podczas gdy ww. norma prawna wprost wakuje datę wejścia nowelizacji ustawy o ARiMR,

4) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 61 § 4 oraz art. 9 kpa poprzez błędną subsumcję stanu faktycznego i w konsekwencji uznanie, że w sprawie doszło do naruszenia ww. norm prawnych z uwagi na niepoinformowanie strony o wszyciu i prowadzeniu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności za rok 2005,

5) naruszenie przepisów art. 156 § 1 pkt 1 kpa poprzez ich błędną wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie polegające przyjęciu, że w sprawie istniały przesłanki do stwierdzenie nieważności decyzji.

W uzasadnieniu Skarżący zwrócił uwagę na zmianę przepisu art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dniem 1 sierpnia 2012 r. Podkreślił, że miała ona miejsce po wniesieniu przez Skarżącego wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a przed wydaniem decyzji ostatecznej. Zaznaczył, że z art. 13 pkt 2 ustawy zmieniającej ( tj. ustawy z dnia 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw), wynika wprost, iż jej art. 5 obejmujący nowelizację ustawy o Agencji, w tym przepisu art. 29 tej ustawy, wszedł w życie z dniem 1 sierpnia 2012 r. We wskazanej regulacji brak jest wskazań do przyjęcia, że art. 29 ust. 2 w nowym brzmieniu nie ma zastosowania do spraw, w których nieostateczną decyzję o ustaleniu nienależnie pobranych płatności wydano w okresie obowiązywania art. 29 ust. 2 w poprzednim brzmieniu. Do takich wniosków prowadzi również treść art. 10 ustawy zmieniającej z dnia 27 stycznia 2012 r., gdyż wymieniony przepis nie obejmuje takich stanów faktyczno – prawnych.

W konsekwencji za trafne uznał postępowanie, w którym decyzją z dnia

[...] sierpnia 2012 r., Prezes ARiMR umorzył postępowanie odwoławcze od decyzji tego organu ze względu na utratę przez organ w toku postępowania właściwości rzeczowej do rozpatrzenia sprawy, przekazując jednocześnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jako odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, który wydał decyzję z [...] września 2013 r. Wskazał, że podobne stanowisko prezentuje WSA w Lublinie w wyroku o sygn. akt III SA/Lu 837/12.

Odnosząc się do stwierdzenia Sądu I instancji, że decyzja Prezesa ARiMR z dnia 5 października 2010 r. została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy zaznaczył, że skoro Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. Z. z/s w W. działający z upoważnienia Prezesa ARiMR postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wszczął na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] oraz z [...] czerwca 2009 r.[...], to ustalenie w decyzji nr [...] z dnia [...] października 2010 r. kwoty do zwrotu za rok 2005, jest niedopuszczalne, bowiem strona nie została prawidłowo poinformowana o zakresie prowadzonego postępowania. Tym samym, działający z upoważnienia Prezesa ARiMR Kierownik Biura Powiatowego ARiMR W. Z. z/s w W. błędnie ustalił kwotę do zwrotu, wobec czego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego decyzją nr [...] z dnia [...] września 2012 roku uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wysokości nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na kwotę 8 469,94 zł za rok 2007.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Dyrektor Oddziału ARiMR w skardze kasacyjnej zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu na podstawie określonej w art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a. naruszenie art. 10 art. 13 ust. 2 art. 29 ust. 2, ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po zmianie tego przepisu, jak również art. art. 156 § 1 pkt. 1 kpa, art. 61 § 4 i art. 9 kpa.

Zarzuty skargi kasacyjnej okazały się uzasadnione.

Istotą sprawy było rozstrzygnięcie jaki organ jest właściwy do orzekania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych płatności, w sprawach wszczętych a niezakończonych ostateczną decyzją przed 1 sierpnia 2012 r.

W ocenie Sądu I instancji, wydana decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] września 2012r., została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, co stanowiło podstawę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art.156§1 pkt 1 k.p.a.

Natomiast według Dyrektora Oddziału ARiMR decyzja została wydana przez właściwy organ to znaczy Dyrektora Oddziału ARiMR.

Wskazać więc należy, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy w brzmieniu przed nowelizacją, której dokonano ustawą z 27 stycznia 2012 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012, poz. 243), Prezes Agencji ustalał, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; krajowych (...). Od decyzji, o której mowa w ust. 1, wydanej w pierwszej instancji przez Prezesa Agencji nie służyło odwołanie, jednakże strona niezadowolona z tej decyzji mogła zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosowało się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji administracyjnych, z tym że załatwienie sprawy powinno nastąpić w terminie 2 miesięcy (art. 29 ust. 4 cyt. ustawy).

Na mocy art. 5 ustawy z 27 stycznia o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw wprowadzono nowe brzmienie art. 29 ustawy o ARiMR. Zgodnie z brzmieniem znowelizowanego art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; krajowych (...), następuje w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast w myśl ust. 2 art. 29 w/w ustawy, właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Zgodnie również z art. 13 pkt 2 wspomnianej ustawy nowelizującej, art. 5 wchodzi w życie 1 sierpnia 2012 r. Co istotne, regulacja ta nie wskazuje, aby

art. 29 ust. 2 w nowym brzmieniu nie miał zastosowania do takich spraw w których decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW podjęto pod rządem ww. przepisu w jego brzmieniu wcześniejszym (por. wyrok WSA w Warszawie w z 30 stycznia 2013r., sygn. akt V SA/Wa 2450/12).

Z analizy powyższych regulacji wynika zatem, że w wyniku nowelizacji ustawy o ARiMR nie tylko zmienił się tryb postępowania w przypadku orzekania o zwrocie nienależnie pobranych płatności, gdyż w miejsce wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wprowadzono odwołanie ze wszystkimi tego konsekwencjami, ale również właściwość organów w tym zakresie. O ile bowiem dotychczas właściwym organem był Prezes Agencji, to z dniem 1 sierpnia 2012r. jest nim organ właściwy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności. Wskazać natomiast należy, że zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64 , poz. 427 ze zm.), właściwym w sprawach dotyczących przyznawania pomocy w drodze decyzji administracyjnej jest Kierownik Biura Powiatowego Agencji - w przypadku działań dotyczących wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Również z art. 5 ust. 2 wydanego na podstawie ww. ustawy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wniosek o przyznanie płatności ONW składa się co roku, do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę rolnika (...). Tenże organ, jak wynika z art. 10 ust. 1 ww. rozporządzenia wydaje decyzje administracyjne w sprawie przyznania płatności ONW. Także art. 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 wskazuje, że to właśnie Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest organem, do którego należy składać wniosku o przyznania płatności ONW. Z powyższego wynika zatem jednoznacznie, że w przedmiocie przyznania płatności ONW w I instancji orzeka Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a odwołanie, jako organu wyższego stopnia rozpatruje Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR (art. 10 ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Tak więc błędne było stanowisku Sądu I instancji, który jedynie w art. 10 ust. 2 ustawy o ARiMR upatrywał właściwość organu, pomijając brzmienie znowelizowanego art. 29 ust. 2 tej ustawy. Wskazany przez WSA przepis określa bowiem jedynie organy wyższego stopnia w rozumieniu kpa, a nie organy właściwe do rozpatrzenia wniosku o przyznanie płatności ONW. Tymczasem kompetencja organu nie może być domniemana, lecz musi wynikać z jasnego sformułowania zawartego w przepisie prawa (por. wyrok NSA z 9 sierpnia 2011 r., I OSK 823/11, LEX nr 1094537). Budzi również zastrzeżenia postępowanie Sądu I instancji, który z góry niejako założył, jedynie na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy o ARiMR, że właściwym do orzekania w sprawie zwrotu płatności ONW jest Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, stwierdzając na tej podstawie, że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] września 2012 r. dotknięta jest wadą z art. 156 § 1 pkt 1 kpa, co skutkuje jej nieważnością. Zwrócić należy uwagę, że przesłanki stwierdzenia nieważności z racji ich wyczerpującego wyliczenia w art. 156 § 1 Kpa nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej. Powinny być interpretowane dosłownie, a nawet ścieśniająco ( por. wyr. NSA z 22.9.1999 r., IV SA 1380/97, Lex Nr 47894; wyr. NSA z 17.8.2010 r., I OSK 318/10, Legalis). Tak więc, stwierdzenie nieważności decyzji, jako najdalej idące w skutkach, winno mieć wyjątkowe zastosowanie, w sytuacjach nie budzących wątpliwości. Tymczasem w sprawie takie istniały, choćby w odniesieniu do kwestii, w jakim brzmieniu stosować art. 29 ust. 2 ustawy o ARIMR. Zatem już tej przyczyny należy postrzegać orzeczenie Sądu I instancji, który stwierdził nieważność decyzji organu II instancji, za nietrafne.

W związku z powyższym, NSA uznał zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego tj. art. 29 ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa oraz art. 10 i 13 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy

o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw za zasadne.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny

w W. uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym orzeczeniu.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach orzekł w oparciu o art. 203 pkt 2 P.p.s.a.