Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 202/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 7,  art. 77 par. 1 art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Referent – stażysta Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...]; 2. przyznaje na rzecz adwokat L. G. kwotę [...] złotych ([...]) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 11, art. 50 ust. 2, ust. 4, ust. 5, ust. 6, ust. 7, art. 96 ust. 1 pkt 2, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) oraz art. 77 i art. 104 K.p.a., Uchwały Nr XXXVI/1134/2004 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwalniania od opłat, jak również trybu ich pobierania oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 189, poz. 1598), orzekł o odmowie usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych na rzecz K. J. W uzasadnieniu organ orzekający podniósł, że zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. W sprawach dotyczących świadczenia usług w miejscu zamieszkania, należy również ustalić gdzie faktycznie mieszka osoba, która wymaga pomocy w tym zakresie. Na podstawie § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77 poz. 672), wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że H.J. pozostaje w związku małżeńskim ze Z.J. oraz pomaga w zarządzaniu wspólnym majątkiem córce A. Ponadto stale opiekuje się [...] córką K., która ze względu na [...] nie jest zdolna do [...]. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że H.J. jest współwłaścicielką mieszkania przy ul. [...] o powierzchni [...] m2 oraz współwłaścicielką nieruchomości przy ul. [...] oraz współwłaścicielką samochodu osobowego m-ki [...]. Organ wskazał, że H.J., będąca opiekunem prawnym [...] córki K.J. - jako miejsce zamieszkania swoje oraz córki wskazała ich miejsce zameldowana w B.przy ul. [...]. Ponadto oświadczyła, iż utrzymują się z kwoty [...] zł., na którą składa się [...] córki oraz [...]. Jednakże z ustaleń organu wynika, że miejsce zameldowania H.J. i [...] K.J. nie pokrywa się z ich rzeczywistym miejscem pobytu. Pracownik socjalny wielokrotnie nie zastał nikogo pod wskazanym w wywiadzie adresem, w szczególności w dniach; [...],[...] o godz. [...],[...] o godz. [...] i dnia [...]. Ponadto od [...] do dnia wydania niniejszej decyzji, pracownik socjalny, podczas niezapowiedzianych wizyt, nigdy nie zastał H.J. wraz z córką pod wymienionym adresem. Zawsze jednak odpowiadała na pisemną korespondencję lub telefoniczny kontakt w celu umówienia się na spotkanie i dopiero po wskazaniu terminu i przedziału godzinowego, można było zastać ją pod wskazanym adresem. Opiekunka środowiskowa stwierdziła, że H.J. nie mieszkała wraz z matką, tylko ją odwiedzała, wyłączając okres od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. Ponadto w ramach postępowania z wniosku o przyznanie dofinansowania z [...] na [...] - w celu [...] - jako miejsce stałego zamieszkania K.J., został wskazany dom przy ul. [...]. Powyższe okoliczności świadczą, że H.J. nie zamieszkuje stale w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] i wobec tego nie można uznać, że wywiad został przeprowadzony w miejscu jej pobytu. Ponadto nie została ustalona sytuacja materialno-bytowa pozostałych członków rodziny z uwagi na sprzeciw dotyczący zbierania informacji, złożony przez wnioskodawczynię i jej małżonka. Wobec tego nie jest znana organowi sytuacja dochodowa w faktycznym miejscu pobytu strony.

W odwołaniu z dnia [...] H.J. zarzuciła błędne zastosowanie przez organ pierwszej instancji przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego i § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.

Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 17, 18, 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), art. 6 ust. 14, art. 12, art. 50 ust. 2, ust. 4, art. 107 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Natomiast w celu weryfikacji uprawnień do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej, niezbędne jest ustalenie sytuacji materialnej, gdyż według art. 8 ust. 1 cytowanej ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych, przysługuje w razie spełnienia kryterium dochodowego. Zastosowanie jednego z kryteriów dochodowych zależy od ilości osób tworzących rodzinę, którą zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej, stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione, pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną było miejsce zamieszkania i gospodarowania H.J. Organ pierwszej instancji odmówił wiarygodności jej oświadczeniom, że mieszka i gospodaruje z córką K., w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w B. W związku z tym odmówił przyznania świadczenia, uznając, że H.J. mieszka i gospodaruje wspólnie z mężem – Z.J. oraz obydwiema córkami: K. i A. J. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w oświadczeniu z dnia [...], złożonym po pouczeniu o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego, H.J. stwierdziła, że mieszka i gospodaruje wraz z córką K. w mieszkaniu przy ul. [...] oraz, że w [...] dochodem dwuosobowej rodziny była [...] i [...]. Ponadto zarówno H.J., jak i Z.J. w dniu [...] oświadczyli, że nie mieszkają razem oraz, że gospodarują odrębnie. Organ odwoławczy podniósł, że z materiału dowodowego, zgromadzonego w okresie ostatnich dwóch lat, wynikają okoliczności podważające oświadczenia strony. Wśród tych dowodów wymienił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006 r. (sygn. akt IV SA/ Gl 922/05), oddalający skargę strony na decyzję SKO w B. z dnia [...] o odmowie przyznania [...], z powodu podważenia deklarowanego przez stronę zamieszkania w lokalu mieszkalnym przy ul. [...]. Kolejnymi dowodami wymienionymi przez organ odwoławczy były zeznania pięciu opiekunek środowiskowych, które świadczyły usługi opiekuńcze na rzecz H.S. - matki strony - przed [...] w [...] oraz notatki służbowe pracowników socjalnych, którzy wielokrotnie nie zastali nikogo pod wskazanym adresem, w dniach; [...],[...],[...] i z dnia [...] i znajdujące się w aktach inne dowody z [...], świadczące o tym, że strona nie mieszkała pod adresem zameldowania. Organ administracji wskazał ponadto, że wysokość dochodu, który strona zadeklarowała ([...] zł.), nie pozwala na prowadzenie dwuosobowego gospodarstwa domowego, gdyż dochód przewyższa wydatki ponoszone z tytułu rachunków za mieszkanie i telefon oraz z tytułu kosztów leczenia i zakupu leków tylko o [...] zł. Wobec tego przyjął, że H.J. nie mieszka i nie gospodaruje pod adresem zameldowania, co uzasadnia odmowę przyznania przedmiotowego świadczenia. Dodatkowo stwierdził, że wystąpiła sytuacja uregulowana w art. 12 ustawy o pomocy społecznej, tj. dysproporcja między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości. Z akt wynika, że rodzina H.J. ma znaczne zasoby majątkowe, m. in. mieszkanie własnościowe przy ul. [...], posesję i nieruchomość przy ul. [...] oraz [...] ([...]). W podsumowaniu organ odwoławczy wskazał, że niemożność przeprowadzenia wywiadu w miejscu faktycznego zamieszkania spowodowała, że organ pierwszej instancji nie mógł ustalić faktycznej sytuacji rodziny i wobec tego świadczenie nie mogło być udzielone z przyczyn formalnych.

H.J. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podniosła, że okoliczności wskazane w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego są sprzeczne z rzeczywistością, gdyż jest w separacji z mężem i prowadzi gospodarstwo domowe wraz z [...] córką K. Ponadto zarzuciła, że oświadczenia opiekunki środowiskowej nie mogą stanowić dowodu w sprawie, gdyż dotyczą [...], a więc nie mogą być uwzględniane na dzień składania wniosku o usługi specjalistyczne tj. [...]. Dodała, iż nieruchomość przy ul. [...] jest własnością wyłącznie drugiej córki A., w imieniu której zarządza tylko [...] nieruchomości. Wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

Jednocześnie na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd dokonuje kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem zgodności z prawem nie będąc związany zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.

Zgodnie z art. 135 P.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W wyniku przeprowadzenia kontroli w wyżej wskazanym zakresie, stwierdzić należało, że zaskarżona decyzja, została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należało, że zgodnie z art. 50 ust. 2 w związku z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593), zwanej również ustawą o pomocy społecznej, usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane osobie, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn, wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą jej takiej pomocy zapewnić.

Natomiast na podstawie art. 50 ust. 3 cytowanej ustawy, usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem.

Przepis art. 50 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej precyzuje, że specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnoprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym.

Nie ulega zatem wątpliwości, że organ administracji, rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych, miał obowiązek wskazać w osnowie decyzji, która z tych dwóch form usług opiekuńczych jest przedmiotem rozstrzygnięcia. Jako nieprawidłowe uznać należało jednoczesne wymienienie w decyzji obydwu tych świadczeń. Ponadto organ orzekający był zobowiązany w uzasadnieniu szczegółowo przedstawić argumenty z zakresu ustaleń faktycznych, dotyczące oceny, czy w rozpoznawanej sprawie zostały spełnione przesłanki zastosowania cytowanych wyżej przepisów. Przede wszystkim więc – czy K.J. wymaga pomocy innych osób oraz – po drugie – czy rodzina może jej taką pomoc zapewnić.

Natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji, poza przytoczeniem art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i art. 106 ust. 4 tej ustawy, dotyczącego obligatoryjności wywiadu środowiskowego w sprawach w nim wymienionych, zawiera na wstępie stwierdzenie, że w celu weryfikacji uprawnień do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej niezbędne jest ustalenie sytuacji materialnej strony. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje po spełnieniu kryterium dochodowego.

Tymczasem według art. 36 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze zostały zakwalifikowane do świadczeń niepieniężnych.

Wobec tego zastosowanie w niniejszej sprawie przez organ odwoławczy przepisu art. 8 ust. 1 wymienionej ustawy, stanowiło naruszenie prawa materialnego, które - z uwagi na to, iż dotyczyło podstaw rozstrzygnięcia – miało wpływ na wynik sprawy.

Ponadto przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, przede wszystkim w zakresie oceny zebranego materiału dowodowego, a także co do kompletności ustaleń w zakresie okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.

W ramach ustaleń dotyczących miejsca zamieszkania oraz liczby osób w gospodarstwie domowym skarżącej H.J., organ pierwszej instancji odmówił wiarygodności jej oświadczeniom, że mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe z córką K., w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w B. i w związku z tym odmówił przyznania świadczenia, uznając, że H.J. mieszka i gospodaruje wspólnie z mężem – Z.J. oraz obydwiema córkami: K. i A. J. w domu jednorodzinnym w B. przy ul. [...].

Organ odwoławczy również przyjął powyższe ustalenia. Jednocześnie wskazał, że w oświadczeniu z dnia [...], złożonym po pouczeniu o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego, H.J. potwierdziła okoliczność zamieszkiwania i prowadzenia gospodarstwa domowego wraz z córką K. oraz okoliczności dotyczące dochodów dwuosobowej rodziny. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że zarówno H.J., jak i Z.J. w dniu [...] oświadczyli, że nie mieszkają razem oraz, że prowadzą odrębne gospodarstwa domowe.

Odmawiając wiarygodności powyższym oświadczeniom, organ odwoławczy był więc zobowiązany do przeprowadzenia szczególnie wnikliwej oceny zebranego materiału dowodowego. Zgodnie bowiem z art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie decyzji powinno zawierać nie tylko wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i dowodów na których się oparł ale również przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiary i mocy dowodowej. Nie spełnia warunków prawidłowej oceny oświadczeń H. i Z. J., wskazanie organu odwoławczego, że z materiału dowodowego, zgromadzonego w okresie ostatnich dwóch lat, wynikają okoliczności podważające te oświadczenia.

Nie wymaga przecież dodatkowego wywodu, że dokonując ustaleń dotyczących sytuacji wymienionych osób w [...], organ orzekający nie miał podstaw, aby konfrontować ich aktualne oświadczenia - dotyczące obecnego stanu - z dowodami dotyczącymi poprzednich lat. Podstawę oceny wiarygodności (w tym też podstawę ewentualnej odmowy wiarygodności) oświadczeń H. i Z. J. mogły zatem stanowić wszelkie dowody – ale dotyczące okoliczności z tego samego okresu, którego dotyczyły oświadczenia wyżej wymienionych.

Wynika to z tego, że podstawę rozstrzygnięcia, a zatem również przedmiot ustaleń organu administracji w rozpoznawanej sprawie, miała stanowić obecna sytuacja skarżącej, która mogła ulec zmianie w stosunku do lat ubiegłych albo mogła pozostać niezmieniona, ale również brak zmian musi być potwierdzony dowodami dotyczącymi aktualnego stanu faktycznego, a nie dowodami dotyczącymi okresów poprzednich.

Z powyższego powodu szczególnie rażące jest powołanie się przez organ – w ramach ustalania miejsca zamieszkania skarżącej w [...] - na treść uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006 r. (sygn. akt IV SA/ Gl 922/05), dotyczącego skargi na decyzję SKO w B. z dnia [...]. Ustalenie miejsca zamieszkania H.J. w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją z dnia [...] nie może bowiem zastępować ustaleń w sprawie z wniosku o przyznanie pomocy społecznej, złożonego w [...].

Te same zastrzeżenia dotyczą kolejnych dowodów wymienionych przez organ odwoławczy tj. zeznań pięciu opiekunek środowiskowych, które świadczyły usługi opiekuńcze na rzecz matki skarżącej – H.S., przed [...] – co miało miejsce w [...], a także znajdujących się w aktach dowodów z [...], świadczących o tym, że skarżąca nie mieszkała wówczas pod adresem zameldowania. Wszystkie te dowody służyć mogą ustaleniu stanu faktycznego z okresów, których one dotyczą i dlatego nie było podstaw do konfrontowania z nimi, aktualnych oświadczeń H.J. i Z. J.

Natomiast notatki służbowe pracowników socjalnych, którzy – jak wskazał organ odwoławczy - wielokrotnie nie zastali nikogo pod adresem wskazanym jako miejsce zamieszkania H.J. (w dniach; [...] i [...]) nie stanowią dowodu tego, co zostało w nich stwierdzone, gdyż nie są dokumentem urzędowym (art. 76 § 1 i § 2 K.p.a.). Ponadto przedmiotem ustaleń organu było – jak sam wskazał – miejsce zamieszkania i gospodarowania H.J., a nie okoliczność, czy w każdym czasie przebywa ona we wskazanym mieszkaniu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jako dodatkowy argument przemawiający za odmową przyznania świadczenia, organ odwoławczy wskazał wystąpienie sytuacji uregulowanej w art. 12 ustawy o pomocy społecznej, tj. dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby lub rodziny, wskazującą, że osoba ta lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe, w szczególności w przypadku posiadania znacznych zasobów finansowych, wartościowych przedmiotów majątkowych lub nieruchomości.

Podkreślić należało, że cytowany przepis dotyczy takich stanów faktycznych, w których spełnione są łącznie dwa warunki – po pierwsze – udokumentowane niskie dochody pozostają w sprzeczności z rzeczywistym stanem majątkowym – po drugie – stan majątkowy wskazuje, że wnioskodawca jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową wykorzystując własne zasoby majątkowe.

Okoliczności powyższe muszą być ustalone na podstawie wyczerpująco zebranego i rozpatrzonego materiału dowodowego.

Tymczasem poza przytoczeniem przepisu art. 12 ustawy o pomocy społecznej, motywy rozstrzygnięcia zawierają tylko wzmiankę, że rodzina H.J. ma znaczne zasoby majątkowe: mieszkanie własnościowe przy ul. [...] i nieruchomość przy ul. [...] oraz samochód osobowy ([...]). Pominięto zatem nawet wskazanie, czy i który z wymienionych składników majątkowych jest własnością skarżącej. Rażący jest również brak określenia przez organ odwoławczy wartości wyżej wymienionych nieruchomości. Jednocześnie nie zostały ustalone pozostałe okoliczności, istotne z punktu widzenia zastosowania przepisu art. 12 ustawy o pomocy społecznej, tj. przede wszystkim dotyczące wysokości kosztów ponoszonych w związku z przysługującymi prawami do nieruchomości, kwestii uzyskiwania bądź braku dochodów z tego tytułu oraz możliwości zbycia praw do poszczególnych składników majątkowych.

Brak ustaleń organu w zakresie tego, czy wystąpiła dysproporcja pomiędzy wykazanymi niskimi dochodami a faktycznym stanem majątkowym skarżącej, jak i wskazanych wyżej okoliczności, stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a., organy administracji mają obowiązek podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Natomiast – jak stanowi art. 107 § 3 K.p.a. - uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie okoliczności, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiary i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej.

Jak już była o tym mowa, uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymienionych warunków. Zarzut ten dotyczy również rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

Nie ulega wątpliwości, że naruszenie w powyższy sposób przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pominięte w uzasadnieniu ustalenia oraz ocena zebranego materiału dowodowego dotyczyły przecież podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przyznanie usług opiekuńczych.

Mając na wadze wymienione uchybienia, a także wcześniej wskazane naruszenie prawa materialnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ orzekający rozważy, czy zostały spełnione przesłanki przyznania usług opiekuńczych, określone w cytowanym art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W tym celu przeprowadzi ustalenia co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, które zostały szczegółowo wymienione wyżej. Przede wszystkim rozpatrzy cały zebrany materiał dowodowy, w tym oświadczenie H.J. z dnia [...], w razie potrzeby uzupełni materiał dowodowy poprzez przesłuchanie skarżącej, ewentualnie przeprowadzi dalsze czynności postępowania dowodowego. Następnie rozpatrzy cały zebrany materiał dowodowy i oceni na podstawie jego całokształtu, czy istotne w sprawie okoliczności, zostały udowodnione. W uzasadnieniu wskaże – zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. - na jakiej podstawie uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich przyczyn ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich powodów odmówił wiary poszczególnym dowodom.

W rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a., gdyż zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności.

Orzeczenie dotyczące kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu, uwzględnia nakład pracy pełnomocnika skarżącej.