Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1073/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-07-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 633  Zatrudnienie i sprawy bezrobocia
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (Spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner NSA Grażna Danielec Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2005 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 24 marca 2003 r Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego skargę oddala


UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia 24 marca 2003 r ([...] ) utrzymał w mocy orzeczenie Starosty [...] z dnia [...] .12. 2002 r ([...] ) o odmowie przyznania J. G. prawa do świadczenia przedemerytalnego , z uwagi na nie spełnienie wymogów z art. 37 k ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r Nr 6 poz. 65 z póżn.zm.).

Ustalony przez organy i przedstawiony w uzasadnieniu decyzji stan faktyczny wskazuje na następujące (niesporne ) okoliczności.

J. G w dniu [...].04. 2002 r został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych.

Przedkładając świadectwo pracy sporządzone przez [...] S.A. w [...] w dniu [...].10. 2002 r , potwierdzające zatrudnienie od [...].06. 2001 r do [...].08. 2001 r oraz wskazujące na rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy , J. G. wystąpił w dniu [...].10. 2002 r o przyznanie mu prawa do świadczenia przedemerytalnego w oparciu o zasady określone art. 37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu .

Organy pierwszej instancji za udowodniony przyjął fakt, iż urodzony [...] .07.1940 r J. G. w dacie złożenia wniosku o świadczenie przedemerytalne ukończył 62 lata i legitymował się 41 -letnim stażem pracy. Posiadał nadto status osoby bezrobotnej i prawi do zasiłku dla bezrobotnych. Przesłanką do uwzględnienia wniosku o świadczenie przedemerytalne jest zdaniem organów okoliczność i świadectwo pracy sporządzone przez [...] S.A. w [...] obejmowało okres [...].06.2001 r - [...].08.. 2001 r a zatem krótszy niż wymagane 6 miesięcy pracy u ostatniego pracodawcy , z którym rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących pracodawcy.

Rozpatrujący odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji Wojewoda [...] przed wydaniem decyzji zwrócił się o interpretację pojęcia 6-cio miesięcznego zatrudnienia u ostatniego pracodawcy do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej , wskazując na szczególną sytuację wnioskodawcy , który był zatrudniony u ostatniego pracodawcy na przestrzeni okresu od [...] .01. 1993 r do [...] .04.2001 r przy czym stosunek pracy ustał z upływem czasu na jaki zawarta była umowa o pracę. Stanowisko zajęte w tej sprawie przez Ministerstwo , które opowiedziało się przeciwko sumowaniu okresów pracy dla potrzeb ustalenia 6 miesięcznego okresu wymaganego art.37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zostało przytoczone w "uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] .03.2003 r.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. G. zarzucił naruszenie przepisów postępowania , a mianowicie art.6 kpa w zw. z art. 87 Konstytucji poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na wyjaśnieniach Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz z art.7 kpa poprzez pominiecie podczas orzekania funkcji świadczenia przedemerytalnego.

Nadto skarżący zarzucił także naruszenie przez organ prawa materialnego tj. art.37 k ust. 1 pkt 3 oraz 37 1 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu poprzez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu , iż skarżący nie spełniał przesłanek do dochodzonego świadczenia przedemerytalnego , a także naruszenia art.2 ust.2 pkt 2 lit c ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i art. 11 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa , ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest , ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno- Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. z 2001 r Nr 154 poz. 1793 ) - poprzez ich niezastosowanie i niewzięcie pod uwagę , iż w okresie od [...] .09.2001 do [...].03. 2002 r skarżący pobierał zasiłek chorobowy , co uniemożliwiało mu w tym okresie zarejestrowanie się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny a w tym czasie spełniał przesłanki z art. 37 k ust.1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

W rezultacie tych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem.

Zdaniem skarżącego w stosunku do niego winny mieć zastosowanie przepisy obowiązujące do [...] .01.2002 r przed nowelizacją z dnia 17 grudnia 2001 r ( w/w ) , gdyż już wówczas spełniał materialno-prawne przesłanki do nabycia uprawnień do świadczenia przedemerytalnego .

Oparcie zaskarżonej decyzji na wyjaśnieniach Ministra stanowi wg. skarżącego naruszenie zasady legalizmu , gdyż nie mogły być potraktowane jako źródło prawa.

W ocenie skarżącego fakt , że skorzystał z zabezpieczenia socjalnego jakim jest wg. niego zasiłek chorobowy nie może pozbawiać go zaspokojenia potrzeb w okresie przedemerytalnym. Nabycie uprawnień do świadczenia przedemerytalnego nastąpiło bowiem już w chwili zakończenia stosunku pracy w roku 2001 zastosowanie zatem powinna znaleźć zasada wyrażona w art. 11 ust.2 ustawy nowelizującej ( op.cit.) , dotyczące ochrony praw nabytych .

W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ) sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego a postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne , z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późn.zm. ) .

Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wprawdzie trafnie podniesiono , iż powołane w uzasadnieniu wyjaśnienia Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej nie mogły stanowić podstawy prawnej decyzji , jednakże zaskarżona decyzja niezależnie od tych wyjaśnień znajduje oparcie w obowiązującej w dacie jej wydania ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.

W myśl art.37 k tej ustawy świadczenie przedemerytalne przysługuje z zastrzeżeniem ust. 9 , osobie spełniającej warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku , jeżeli :

1/ osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn

2/ do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy ,w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy , ukończyła co najmniej 50 lat kobieta lub 55 lat mężczyzna i osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzny

3/ do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy , w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy , osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący 35 lat dla kobiet 40 lat dla mężczyzn , lub

4/ do 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy , posiada okres uprawniający do emerytury co najmniej 34 lat dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 1994 r Nr 1 )

5/zakończyła okres zatrudnienia o którym mowa w art. 19 ust.2 a (skierowanie do prac interwencyjnych ) i w wyniku zaliczenia go do okresu uprawniającego do emerytury spełnia warunki określone w pkt 1, 2 lub 4 .

W przypadku wnioskodawcy , który w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie posiadał ukończonych 63 lat życia (wymóg z art. 37 k ust. 1 pkt 1 ) , rozważeniu podlegają wyłącznie kryteria z art. 37 k ust.1 pkt 2 i pkt 3.

W obu tych przypadkach ustawa uzależnia nabycie uprawnień do świadczenia przedemerytalnego między innymi od zatrudnienia przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy u ostatniego pracodawcy z którym stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

Kwestia spełnienia przez skarżącego tego wymogu stanowi istotę rozstrzygnięcia skargi.

Nie jest bowiem tak jak twierdzi skarżący , iż w stosunku do niego zastosowanie znajdują zasady obowiązujące do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 17 grudnia 2002 r ( op.cit.) tj. do 1.01. 2002 r.

Decydującym dla oceny i nabycia uprawnień do świadczeń przewidzianych ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie jest sam fakt ustania stosunku pracy - jak twierdzi skarżący - lecz data z jaką nastąpiła rejestracja bezrobotnego.

Skarżący zarejestrował się dopiero w dacie [...] .04. 2002 r

Nie mogą zatem w stosunku do niego znaleźć zastosowania ani zasady z art. 11 ust.2 ustawy nowelizacyjnej ( op.cit. ) ani wynikające z przedłużenia vacacio legis dotychczasowych przepisów , których zastosowania domagał się skarżący zasady wprowadzone kolejną nowelizacją tj. ustawą z dnia 20 grudnia 2002 r o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty ( Dz.U. z 2003 r Nr 6 poz. 65 ) - dalej zwaną jako kolejna nowelizacja.

Mianowicie przepis art. 11 ust.2 ustawy z 17 grudnia 2001 r ( op.cit.) wprowadził ogólną zasadę , że osoby , które przed dniem wejścia wżycie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia zasiłku przedemerytalnego , świadczenia przedemerytalnego lub stypendium , nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach (...)" stawiał - jak wyżej wspomniano dla zachowania materialne- prawnych uprawnień - warunek rejestracji przed dniem 1.01.2002 r.

Orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 Sygn.akt K 19/02 ( ogłoszenie sentencji nastąpiło w dniu 12 kwietnia 2005 r Dz.U. Nr 59 poz. 517 ) przepis ten uznany został w części w jakiej zawiera zwrot " zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i " , wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby , które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego lecz nie zarejestrowały, się w powiatowym urzędzie pracy , jako niezgodny z art. 2 Konstytucji. Zdaniem Trybunału zasada ochrony praw nabytych objęte są zarówno prawa nabyte w drodze skonkretyzowanych decyzji przyznających świadczenia , jak i prawa nabyte in abstracto - zgodnie z ustawą - przed zgłoszeniem wniosku o ich przyznanie.

Trybunał podkreślił , iż ochrona praw nabytych , jest jednym z elementów składowych zasady zaufania obywatela do Państwa i do stanowionego przezeń prawa , wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego ( art.2 Konstytucji ) .

Z zasady ochrony praw nabytych nie wynika jednakże ( adresowany do ustawodawcy ) zakaz zmiany przepisów określających sytuację prawną osoby w zakresie , w którym sytuacja ta nie wyraża się przysługującym tej osobie prawie podmiotowym.

Ochronie tego rodzaju podlegają jedynie ekspektatywy maksymalnie ukształtowane tj. takie , które spełniają zasadniczo wszystkie przesłanki ustawowe pod rządami dawnej ustawy , bez względu na stosunek do nich późniejszej ustawy. Zasada ochrony praw nabytych nie ma jednak charakteru absolutnego. Zakazuje jednak arbitralnego znoszenia lub ograniczenia praw podmiotowych przysługujących jednostce lub innym podmiotom występującym w obrocie prawnym. Poza zakresem , stosowania tej zasady znajdują się natomiast sytuacje prawne , które nie mają charakteru praw podmiotowych ani maksymalnie ukształtowanych ekspektatyw tych praw.

W rozpatrywanym przez Trybunał przypadku - przepis art. 11 ust.2 ustawy nowelizującej wyłączył wszystkie osoby niezarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy przed 1 stycznia 2002 r i pozbawił je możliwości nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego na dotychczasowych zasadach , naruszając zasadę ochrony praw nabytych oraz nakaz dochowania odpowiedniej vacatio legis , przy czym wadliwość (między innymi ) tego przepisu wynika w ocenie Trybunału ze złego operowania przepisami intertemporalnymi. W szczególności zbyt krótkie vacatio legis i wprowadzenie wobec osób , które już nabyły uprawnienia materialnoprawne do zasiłków i świadczeń przedemerytalnych dodatkowych wymogów nie wykonalnych w wyznaczonym terminie , a pozbawiających prawa do świadczeń należnych , doprowadziła do naruszenia zasady zaufania do państwa i prawa ( wynikającej z art. 2 Konstytucji ).

Nie zmienia to jednak faktu , iż realizując kolejną inicjatywę ustawodawczą ustawodawca przepisem art. 3 ustawy z 20 grudnia 2002 r o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (tj. kolej na nowelizacja op. Cit.) uchwalił kolejny przepis przejściowy dotyczący regulacji prawa do zasiłków przedemerytalnych " na dotychczasowych zasadach ". Ustęp 1 art. 3 tej ustawy stanowi " Prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na zasadach określonych w przepisach ustawy , o której mowa w art. 1 , w brzmieniu obowiązującym 31 grudnia 2001 r , przysługuje bezrobotnym , który do dnia 12 stycznia 2002 r spełnili warunki do ich nabycia ".

Przepis ten wprowadził dodatkowy okres dostosowany, przedłużając do 12 stycznia 2002 r termin do spełnienia przesłanek materialno-prawnych niezbędnych dla uzyskania wyżej wymienionych świadczeń na jego podstawie.

Jedną z tych przesłanek - w myśl art. 37 k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu było posiadanie statusu osoby bezrobotnej , co jest uwarunkowane rejestracją we właściwym urzędzie pracy ( art.2 ust.1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu ...... ).

Skarżący przesłanki tej nie spełnił , a kwestia przyczyn nie posiada znaczenia dla oceny prawnej kwestii dochodzonych przez skarżącego uprawnień , gdyż nie ma możliwości sanacji braku tej przesłanki.

Ustawa zmieniająca z 20 grudnia 2002 r nie była przedmiotem zaskarżenia przed Trybunałem Konstytucyjnym , jej przepis art.3 ust.1 i 2 obowiązuje od 6 lutego 2003 r i korzysta z domniemania konstytucyjności.. Wszystkie zatem organy publiczne są obowiązane go stosować i do niego tez odnoszą się aktualnie obowiązujące przepisy art.23 ust1 i art. 25 "ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2002 r o świadczeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120 poz. 1252).

W tych okolicznościach brak było podstaw do zastosowania do skarżącego " dotychczasowych zasad " tj. obowiązujących do 31 grudnia 2001 r.

Powracając do oceny kwestii zatrudnienia co najmniej 6 miesięcy w zakładzie którym nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy , który to wymóg został wprowadzony nowelizacją z dnia 17 grudnia 2001 r należy zauważyć , na co wskazuje także treść uzasadnienia skargi , że zastosowanie znajdują zasady określone Kodeksem pracy (ustawą z dnia 26 czerwca 1974 Dz.U. z 1998 r Nr 21 poz. 94).

Zasada ochrony trwałości stosunku pracy wyraża m.in. zapis art..23¹ k.p. ( sytuacja przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę ) a w przypadku skarżącego z którym zawierano kolejno szereg umów o pracę na czas określony - przepis art.25 § 1 k.p., stanowiący , że ,, zawarciei kolejnej umowy o pracę na czas określony jest równoznaczne w skutkach prawnych z zawarciem umowy o pracę na czas nieokreślony , jeżeli strony poprzednio dwukrotnie zawarły umowę o pracę na czas określony na następujące po sobie okresy , o ile przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o prace nie przekroczyła 1 miesiąca ".

Trzeba stwierdzić , że warunek ten w sytuacji skarżącego nie został spełniony. Ostatnia umowa - na co wskazuje świadectwo pracy sporządzone przez [...] S.A. w dniu [...].09. 2001 r zawarta została w dniu [...] .06. 2001 r na okres do [...] .08. 2001 r r natomiast poprzednia - od [...].01. 2000 do [...] .04. 2001 r. Zatem przerwa o jakiej mowa w art.25¹§ 1 k.p. przekroczyła okres 1 miesiąca.

Z tego powodu brak jest podstaw prawnych -niezależnie od interpretacji Ministerstwa Pracy i Polityki Socjalnej - do przyjęcia , iż rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy nastąpiło po zatrudnieniu przez skarżącego przez 6 miesięcy u tego pracodawcy.

Niesłusznie skarżący upatruje podstaw do sumowania okresu zatrudnienia w oparciu o przepis art. 36 k.p. Jest to regulacja szczególna , która wbrew twierdzeniom skargi nie rzutuje na ocenę żadnych innych uprawnień pracowniczych poza określeniem obowiązującego okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Przepis ten jako szczególny nie podlega rozszerzającej interpretacji.

Z powołanych wyżej względów , mając na uwadze treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r (k. 19/02 ) i dokonaną przez Trybunał analizę skutków tego orzeczenia w kontekście kolejnej nowelizacji ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - z dnia 20 grudnia 2002 r - sąd doszedł do przekonania , iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu , dlatego nie znajdując podstaw do jej uchylenia skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a. ).