Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3039/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  71b  ust.  6
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity
article: par.  29  ust.  1
journal: Dz.U. 2005 nr 52 poz 467
law: Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek  publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich  dzieci w tych placówkach.
article: art. 28 ust. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 513
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi Powiatu ... na decyzję Ministra Finansów z dnia ... maja 2015 r. nr ... w przedmiocie zwrotu do budżetu państwa części oświatowej subwencji ogólnej; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez Powiat ... (dalej: Skarżący, Strona) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Finansów (dalej: MF, Organ) z dnia ... maja 2015r. nr .. utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu z dnia ... września 2014r. w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W związku z wynikami kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w B. stwierdzono, że Powiat ... uzyskał nienależną kwotę części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 w wysokości ... zł. z uwagi na to, że w wyniku błędów popełnionych przez dyrektorów Zespołu Szkół w K. i Zespołu Szkół Specjalnych w S. przy wykazywaniu danych systemu informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009r., łączna liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o ... uczniów.

Pismem z dnia 11 czerwca 2014r. Skarżący został poinformowany o wszczęciu z urzędu postepowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010.

W związku z brakiem zwrotu przedmiotowej kwoty, Minister Finansów decyzją z dnia ... września 2014r. nr .. zobowiązał Skarżącą do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010r. w wysokości ... zł.

W wyniku złożonego przez Stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzja z dnia ... maja 2015r. MF utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.

W jej uzasadnieniu Organ ustalił, że błędne dane w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009r. wykazały następujące nieprawidłowości:

- Szkoła Podstawowa Specjalna w Zespole Szkół w K. poprzez zawyżenie o 4 uczniów liczby uczniów statystycznych i jednocześnie przeliczanych wagami P 1 i P 40, zawyżenie o 3 przeliczanych wagą P 4, zawyżenie o 1 przeliczanych wagą P 5,

- Publiczne Gimnazjum Specjalne w K. poprzez zawyżenie o 2 uczniów statystycznych j jednocześnie przeliczanych wagami P 1, P 26, P 40, zawyżenie o 3 uczniów waga P 2, zawyżenie o 1 wagi P 4,

- Zasadniczą Szkołę Zawodową w K. poprzez zawyżenie o 1 ucznia wagi P 2,

- Szkołę Podstawową Specjalną w Zespole Szkół Specjalnych w S. zawyżenie o jednego ucznia wagi P 4, zamiast przeliczenia wagą P 2, zawyżenie o 1 przeliczanego P 5 zamiast wagą P 4, zawyżenie o 1 ucznia liczby uczniów statystycznych i jednocześnie przeliczanych wagami P 4 i P 40,

- Gimnazjum Specjalne w Zespole Szkół w S. poprzez zawyżenie o 1 ucznia liczby uczniów przeliczanych wagą P 2, zawyżenie o 1 wagą P 4 ze względu na brak ważnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego, zawyżenie o 4 uczniów liczby przeliczanych wagą P 5 zamiast P 4, zawyżenie o 1 ucznia liczby uczniów statystycznych i jednocześnie przeliczanych wagą P 5, zamiast wagą P 4, zawyżenie o 1 ucznia liczby uczniów statystycznych i jednocześnie przeliczanych wagami P 26 i P 40,

- Szkołę Specjalną Przysposabiającą do Pracy w Zespole Szkół Specjalnych w S. poprzez zawyżenie o 1 ucznia liczby uczniów statystycznych i jednocześnie przelicznych wagami P 4, P 7, P 8 i P 40.

Organ ustalił, że część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010, o której Skarżący został powiadomiony pismem z dnia 9 lutego 2010r, została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej liczby uczniów przeliczeniowych o 102,8731 i wynosiła ... zł.

Część oświatowa subwencji ogólnej bez uwzględnienia 102,8731 wynosi ... zł . Kwotę stanowiącą różnicę tj ... zł uznano za nienależną.

W podstawie prawnej podjętej decyzji Organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) i art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2015r. poz. 513, dalej : ustawa o dochodach).

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia MF wymienił stosowne przepisy, a więc art. 28 ust. 5 ustawy o dochodach, załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 ( D. U. Nr 222, poz. 1756), art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572, z póżn. zm. , dalej: u.s.o.).

W skardze na powyższą decyzję Strona wniosła o jej uchylenie.

Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa:

1) art. 7 w zw. z art. 92 Konstytucji RP,

2) § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 ( D. U. Nr 222, poz. 1756) dalej: rozporządzenie, poprzez jego błędną interpretację polegającą na tym, że przy naliczaniu kwoty części oświatowej subwencji ogólnej przy wagach P 2, P 4., P 5 powinni być uwzględniani jedynie uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, wg stanu na 30.09. 2009r., którzy posiadali orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie na podstawie stanu zdrowia ucznia potwierdzonego również innymi środkami dowodowymi,

3) § 2 i § 3 rozporządzenia poprzez zaniechanie naliczenia subwencji dla uczniów, o których mowa w zaskarżonych decyzjach w wysokości przyjętej jak dla uczniów odpowiedniego typu szkół nie objętych orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego,

4) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne utrzymanie w mocy decyzji z dnia 30 września 2014r.,

5) art. 7, 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza ustalenie stanu zdrowia uczniów kontrolowanych szkół, co oprócz naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, było sprzeczne z naczelna zasadą postępowania dotyczącą jego prowadzenia w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej oraz naruszenia art. 8 k.p.a. poprzez nieuczynienie zadość zasadzie pogłębiania zaufania do organów Państwa.

Rozwijając powyższe zarzuty w motywach skargi, Strona wskazała, że orzeczenia poradni psychologiczno- pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego są wydawane na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Zgodnie z § 9 są one wydawane na określony czas. Według Skarżącego, określenie w § 9 rozporządzenia okresu, na który powinny być wydawane poszczególne rodzaje orzeczeń nastąpiło bez odpowiedniego upoważnienia ustawowego, gdyż przepis art. 71b ust. 6 u.s.o. nie zawiera upoważnienia dla ministra do określenia w rozporządzeniu okresu ważności orzeczeń. Należy więc przyjąć, iż orzeczenie jest ważne do momentu jego uchylenia. Skarżąca odniosła się do nakazu zwrotu subwencji w tej części, którego przyczyną jest brak orzeczenia poradni psychologiczno – pedagogicznej na dzień 30. 09. 2009r. Brak wynikał z utraty ważności poprzedniego orzeczenia lub z niedostarczenia orzeczenia przez rodziców pomimo przekazania przez szkoły informacji o potrzebie posiadania takiego orzeczenia. Podkreśliła, że orzeczenia zostały dostarczone w póżniejszym terminie, a ich brak wynikał wyłącznie z zaniedbania rodziców. W przypadku tych uczniów, stan ich zdrowia (upośledzenie w różnym stopniu) istniał od wielu lat i nie zmienił się. Dysfunkcja upośledzenia umysłowego nie jest chorobą, z której można się wyleczyć, a zatem skoro uczeń chodził do szkoły specjalnej i posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, to otrzymanie przez niego kolejnego orzeczenia na kolejny etap edukacyjny to jedynie formalność. Zdaniem Strony, przyznania subwencji nie można uzależniać wyłącznie od posiadania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a stan zdrowia i konieczność kształcenia specjalnego powinna być udokumentowana wszelkimi dowodami – zgodnie z dyspozycją art. 75 § 1 k.p.a. Chodzi więc o dowód z dokumentów, zeznań świadków, opinie biegłych , oględziny. A tego typu przeprowadzenia dowodów Organ zaniechał. Tym samym wykazał podejście wyłącznie formalne nie dochodząc do prawdy obiektywnej.

W odpowiedzi na skargę MF wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach Ministra nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji.

Stan faktyczny został, zdaniem Sądu, ustalony przez Organ w sposób prawidłowy.

Nie można zgodzić się z zarzutem, że wskazanie w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej okresu, na który powinny być wydawane poszczególne rodzaje orzeczeń poradni psychologiczno-pedagogicznych jest niezgodny z upoważnieniem ustawowym do wydania tego aktu prawnego, zawartym w art. 71b ust. 6 u.s.o.

Rozporządzenie jest obowiązującym aktem prawnym, a Minister Finansów nie ma kompetencji do badania zgodności rozporządzenia z ustawą, z upoważnienia której zostało wydane. Takie uprawnienia ma tylko Trybunał Konstytucyjny.

Ponieważ nie można podważyć legalności przedmiotowego rozporządzenia, winno się go stosować, gdyż jest to prawo powszechnie obowiązujące. A z przepisu art. 6 k.p.a. wynika, że organy administracji państwowej działają na podstawie przepisów prawa.

Nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, iż należało dopuścić inne dowody w sprawie na okoliczność stanu zdrowia uczniów, gdyż orzeczenia poradni psychologiczno- pedagogicznej są tylko formalnością wobec charakteru chorób dotykających tychże uczniów. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 5 ustawy o dochodach został dokonany przez Ministra Edukacji Narodowej podział części subwencji ogólnej na rok 2010 pomiędzy poszczególne jednostki samorządu terytorialnego przy wzięciu pod uwagę zakresu zadań realizowanych przez te jednostki, według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2009r. Algorytm przewidywał m. inn. odrębne wagi P 2, P 4, P 5, przy których mogli być uwzględnieni jedynie uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2009r., którzy posiadali orzeczenia poradni psychologiczno – pedagogicznych o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zgodnie z tym przepisem, orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w specjalistycznych. Orzeczenie to określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w ty stopnia upośledzenia umysłowego. Jest to więc jedyna podstawa do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2009r. Ponieważ na ten dzień jest ustalana część oświatowa subwencji ogólnej, nie można było uwzględnić uczniów , których dotyczyła waga P 2, P 4, P 5, gdyż brak było aktualnych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zgodnie z § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji i Sportu z dnia 7 marca 2005r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wynoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2005r. Nr 52, poz. 467 z póżn. zm.) do placówek oświatowych były przyjmowane dzieci na rok szkolny, etap edukacyjny lub okres nauki w szkole wskazany w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Jeżeli uczeń posiadał orzeczenie o potrzebie kształcenia na pewien czas, po jego upływie powinien uzyskać następne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Obowiązek dokonywania weryfikacji posiadania tych orzeczeń przez placówkę oświatową wynika z u.s.o. oraz z rozporządzenia z dnia 7 marca 2005r. W wyniku wykazania błędnych danych, została zawyżona liczba uczniów przeliczeniowych Przy czym należy wskazać, że nie ma tu znaczenia przyczyna braku stosownego orzeczenia na określoną datę, to jest na dzień 30 września 2009r. Przepisy bowiem nie przewidują wyjątków od zasady, iż podstawą do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej, a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok 2010, są dane według stanu na dzień 30 września 2009r.

Za bezzasadne WSA uznał także inne zarzuty skargi, w tym zarzut naruszenia przez Organ art. 8 k.p.a. MF wydał decyzję zgodnie z przepisami prawa materialnego, a postepowanie administracyjne było prowadzone według obowiązujących zasad.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.