Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 332/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2020-10-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b i pkt 5, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2020 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2020 r., znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Z. z dnia [...] znak: [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] marca 2020 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania K. K. (dalej jako: skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Z. (dalej jako: organ I instancji) z [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Wnioskiem z [...] września 2019 r. skarżąca zwróciła się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką F. J.. Jak wynika z akt sprawy, matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. w dniu [...] czerwca 2014 r.

Decyzją z [...] października 2019 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej jako: u.ś.r.), gdyż niepełnosprawność w stopniu znacznym matki powstała powyżej 25 roku życia.

W wyniku odwołania skarżącej, decyzją z [...] listopada 2019 r. Kolegium uchyliło ww. decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium wskazało m.in. na konieczność umożliwienia wnioskodawczym wybór świadczenia pomiędzy specjalnym zasiłkiem opiekuńczym lub też świadczeniem pielęgnacyjnym.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy, na wezwanie organu, skarżąca oświadczyła w piśmie z [...] stycznia 2020 r, że zrezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego z chwilą przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

W tej sytuacji, decyzją z [...] stycznia 2020 r. organ I instancji ponownie odmówił przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ ponownie powołał się na art. 17 ust. 1b u.ś.r. Ponadto organ wskazał, że strona ma przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy i pomimo wezwania nie zrezygnowała z tego świadczenia.

W odwołaniu od decyzji skarżąca wyjaśniła, że nie zrezygnowała ze specjalnego zasiłku opiekuńczego ponieważ została poinformowana, iż dostanie decyzję odmowną

i może nie dostać żadnego świadczenia.

Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] marca 2020 r. Kolegium utrzymało w mocy organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że zarówno w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jak i obecnie skarżąca ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie decyzji z [...] września 2019 r. na okres od [...] listopada 2019 r. do [...] października 2020 r. w kwocie [...]zł miesięcznie w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. W tych okolicznościach Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że skarżącej nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, ze względu na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) oraz pkt 5 u.ś.r. Kolegium uznało, że do czasu, w którym w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do tego zasiłku.

W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium K. K. zarzuciła naruszenie szeregu przepisów postępowania, tj.: art. 77 § 1

i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wszechstronnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy; art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy; art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji; art. 9 i art. 11 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji; art. 8 k.p.a. poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej wskutek wydawania odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych

i prawnych; art. 107 § 2 i art. 3 k.p.a. poprzez dowolność w wydawaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika, dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznych sytuacjach; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji.

Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez: (1) zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP; (2) błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., polegającą na pominięciu celów ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; niezastosowanie art. 27 ust. 5 u.ś.r. w związku z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. i przez to nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego osoba uprawniona ma prawo do wyboru korzystniejszego świadczenia.

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji wydanych przez organy obydwu instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia. Z uwagi na to, że uchybieniami dotknięta jest także decyzja wydana w I instancji, należało uchylić również i tą decyzję, działając w oparciu o art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).

Zarzut naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest o tyle chybiony, że bezpośrednim przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest decyzja Kolegium, nie zaś decyzja organu I instancji. Treść decyzji Kolegium nie pozostawia żądnych wątpliwości co do tego, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie stanowił jej podstawy prawnej.

W związku z tym jedynym błędem Kolegium, nie mającym żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia był brak odniesienia się w uzasadnieniu do oczywiście błędnej argumentacji organu I instancji, tym bardziej, że organ I instancji powielił w tym zakresie błąd, który był przyczyną uchylenia przez Kolegium jego poprzedniej decyzji z [...] października 2019 r. (vide: decyzja Kolegium z [...] listopada 2019 r.). Argumentacja organu I instancji w zakresie, w którym oparł decyzję odmowną wyłącznie na art. 17 ust. 1b jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wypada przypomnieć, że wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r.,

I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Nie ma przy tym znaczenia, czy opieka jest sprawowana nad małżonkiem, dzieckiem, czy rodzicem (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. WSA w Lublinie, z 7 marca 2019 r., II SA/Lu 55/19 i z

28 marca 2019 r., II SA/Lu 87/19).

Istotniejszym problemem dla rozpoznawanej sprawy jest kwestia zbiegu prawa do świadczeń. W tym kontekście trzeba przypomnieć, że w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu

i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Ponadto, art. 17 ust. 5 pkt 5 u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Dopełnieniem tych regulacji jest treść art. 27 ust. 5 pkt 2 i 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.

Przenosząc powyższe wywody ogólne na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że zarówno organ I instancji, jak i Kolegium nieprawidłowo rozstrzygnęły kolizję przysługujących skarżącej uprawnień do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz świadczenia pielęgnacyjnego. Ten błąd zadecydował o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z wywodów Kolegium wynika, że oparło się na niespornym fakcie, iż skarżąca miała i ma przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, na podstawie decyzji z [...] września 2019 r. (na okres od [...] listopada 2019 r. do [...] października 2020 r.). W ocenie Kolegium wyklucza to możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Odnosząc się do tej argumentacji trzeba przypomnieć, że w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych, również tutejszego sądu, wyrażono pogląd, w pełni akceptowany przez skład orzekający w rozpoznawanej sprawie, że taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. jest niezgodna z aksjologią konstytucyjną, w szczególności z fundamentalną zasadą demokratycznego państwa prawnego. Ratio legis regulacji zawartej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. wyraża się w tym, aby uniemożliwić osobom uprawnionym równoczesne pobieranie świadczeń, które pełnią tą samą funkcję, co dotyczy m.in. zasiłku dla opiekuna, pobieranego na podstawie przepisów powoływanej wyżej ustawy z 4 kwietnia 2014 r. oraz świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 u.ś.r. Istotą i funkcją obydwu tych świadczeń jest zrekompensowanie opiekunowi utraty dochodów, w związku z rezygnacją z zatrudnienia na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W związku z tym, zgodnie z ugruntowanym poglądem orzecznictwa, nie jest dopuszczalne jednoczesne przyznanie i wypłata dwóch lub więcej wymienionych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczeń, jednakże stronie przysługuje prawo wyboru z którego z nich chce skorzystać. Strona ma również prawo do zmiany zdania w tym zakresie, w związku z czym ustalenie prawa do jednego z wymienionych w omawianym przepisie o świadczeń nie wyklucza, w przypadku zmiany okoliczności i spełnienia warunków ubiegania się o przyznania innego świadczenia. Warunkiem jednak jego wypłaty jest rezygnacja z dotychczas otrzymywanego świadczenia (zob. wyroki WSA w Lublinie z 13 lutego

2018 r., II SA/Lu 949/17; z 20 lutego 2018 r., II SA/Lu 1062/17; z 7 marca 2019 r.,

II SA/Lu 55/19; z 28 marca 2019 r., II SA/Lu 87/19, z 20 lutego 2020 r., II SA/Lu 41/20; z 29 kwietnia 2020 r., II SA/Lu 150/20 oraz powoływane tam orzecznictwo).

W ocenie Sądu Kolegium wadliwie zastosowało w sprawie art. 17 ust. 5 pkt 1

lit. b) i pkt 5 oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie uwzględniło bowiem istotnych okoliczności sprawy.

Nie ulega wątpliwości, że w świetle przywołanych przepisów rozstrzygnięcie zbiegu praw do świadczeń wymaga złożenia oświadczenia, czyli wyboru przez beneficjenta jednego ze świadczeń. Należy w tym kontekście zauważyć, że w decyzji wydanej [...] listopada 2019 r. samo Kolegium zwróciło uwagę, że w dniu [...] września 2019 r. skarżąca wniosła o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego (tego dokumentu nie ma w aktach administracyjnych sprawy przekazanych do Sądu), zaś w dniu następnym wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na tą samą osobę – swoją matkę. Kolegium wskazało cyt. "Wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, korzystając z uprawnienia przewidzianego w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w piśmie z [...].09.2019 r., dokonała wyboru korzystniejszego dla siebie świadczenia. Powyższe obligowało organ I instancji do podjęcia takich działań, by [skarżąca] jako osoba uprawniona do różnych świadczeń nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru korzystniejszego świadczenia [...]". Wykonując wytyczne zawarte w ww. decyzji kasacyjnej Kolegium, organ wezwał skarżącą do sprecyzowania oświadczenia dotyczącego wyboru świadczenia opiekuńczego. W odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z [...] stycznia 2020 r. skarżąca oświadczyła, że z chwilą przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego zrezygnuje ze specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Niezrozumiałe wobec tego jest stanowisko Kolegium, które w zaskarżonej do Sądu decyzji wywiodło, że z uwagi na zbieg praw do świadczeń należało odmówić skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Stanowisko to pozostaje w sprzeczności z trafnym poglądem wyrażonym we wcześniejszej decyzji z [...] listopada 2019 r., co więcej, nie uwzględnia dwóch oświadczeń skarżącej (z [...] września 2019 r.

i z [...] stycznia 2020 r.), wyrażających jednoznaczną wolę rezygnacji z zasiłku opiekuńczego w razie zbiegu świadczeń, przy czym skarżąca zastrzegała, że rezygnacja nastąpi od daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Jest to sytuacja występująca dość powszechnie w analogicznych sprawach. Sądy krytycznie oceniają wymagania organów, aby beneficjenci najpierw wnosili o uchylenie decyzji o przyznaniu zasiłku dla opiekuna, a dopiero po wydaniu decyzji w tym przedmiocie wnosili o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie mając przecież pewności czy zostanie ono przyznane. Organy nie mogą wymagać od opiekunów osób niepełnosprawnych, aby w niepewnej sytuacji co do prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (wobec braku decyzji w tym przedmiocie), rezygnowali z pobierania przyznanego zasiłku opiekuńczego, stanowiącego jedyne źródło dochodu (por. przykładowo wyrok WSA w Łodzi z 17 stycznia 2019 r., II SA/Łd 974/18; wyrok WSA w Krakowie z 27 czerwca 2019 r., III SA/Kr 403/19 oraz powoływane tam orzecznictwo).

W związku z powyższym, sposób sformułowania oświadczenia o wyborze jednego z dwóch przysługujących skarżącej świadczeń był jak najbardziej dopuszczalny. Wbrew argumentom organów skarżąca wyraziła jednoznaczne oświadczenie dające organom możliwość rozwiązania problemu zbiegu świadczeń. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja Kolegium odwołująca się do faktu, że w obrocie prawnym pozostaje decyzja z [...] września 2019 r. przyznająca skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. W obowiązujących przepisach istnieją mechanizmy pozwalające na rozwiązanie tego problemu, zgodnie ze słusznym interesem skarżącej, a jednocześnie bez szkody dla interesu publicznego (bez doprowadzenia do sytuacji jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń o podobnej funkcji).

Z powyższych rozważań płynie konkluzja, że organy obydwu instancji wadliwie zastosowały art. 17 ust. ust. 5 pkt 1 lit. b) i ust. 5 oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. nieprawidłowo rozwiązując problem zbiegu świadczeń i wadliwie odmawiając skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a., sąd uchylił wydane w sprawie decyzje organów obydwu instancji.

Rozstrzygnięcie Sądu skutkuje koniecznością ponownego rozpatrzenia wniosku skarżącej z [...] września 2019 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przez organ I instancji.

Z oczywistych względów, z uwagi na analizowany wyżej zakaz jednoczesnego pobierania świadczeń, nie jest możliwe przyznanie skarżącej korzystniejszego świadczenia pielęgnacyjnego bez usunięcia z obrotu prawnego decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy.

Jak wynika z ugruntowanego już orzecznictwa sądów administracyjnych, obowiązujące przepisy dają organom orzekającym w tego typu sprawach różne instrumenty prawne, pozwalające rozstrzygnąć ten problem i to w taki sposób, który nie naruszy słusznych interesów beneficjenta. Sądy administracyjne najczęściej wskazują w tym zakresie dwa instrumenty prawne: po pierwsze, uchylenie decyzji przyznającej zasiłek na podstawie art. 155 k.p.a. (ewentualnie art. 32 ust. 1 u.ś.r. , z jednoczesnym przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego (orzecznictwo dopuszcza zarówno wydanie jednej decyzji w tych dwóch kwestiach, jak i wydanie dwóch odrębnych decyzji, ale w tym samym czasie – por. wyroki NSA z 13 lipca 2018 r., I OSK 235/18; z 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18). Drugim rozwiązaniem jest stwierdzenie wygaśnięcia decyzji przyznającej zasiłek na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz przyznanie – w odrębnej, ale wydanej w tym samym czasie decyzji – świadczenia pielęgnacyjnego (por. przykładowo wyrok NSA z 21 lutego 2019 r., I OSK 4020/18). W orzecznictwie pojawia się również koncepcja wydawania decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pod warunkiem zrzeczenia się prawa do zasiłku (por. wyroki NSA z 21 lutego 2018 r., I OSK 2758/17; z 13 kwietnia 2018 r., I OSK 82/18; z dnia 14 grudnia 2018 r., I OSK 1939/18; z 19 kwietnia 2019 r., I OSK 300/19). W tej sytuacji koniecznej jest również jednak rozstrzygnięcie o bycie prawnym decyzji przyznającej zasiłek – czy to poprzez uchylenie w trybie art. 155 k.p.a., czy poprzez stwierdzenie wygaśnięcia, w trybie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a.

W ocenie sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie, obydwa rozwiązania są równie poprawne – ostateczna decyzja przyznająca zasiłek jest decyzją, na mocy której strona nabyła prawo, zaś taka decyzja może być w każdym czasie zmieniona lub uchylona za zgodą tej strony (tym bardziej zatem na jej wniosek), na podstawie art. 155 k.p.a.

Z kolei kierując się alternatywnym tokiem argumentacji: jeżeli beneficjent rezygnuje z zasiłku dla opiekuna (bo wybiera przysługujące mu korzystniejsze świadczenie pielęgnacyjne), decyzja o przyznaniu zasiłku staje się w tym momencie bezprzedmiotowa, a stwierdzenie jej wygaśnięcia niewątpliwie leży w interesie strony, bowiem jest konieczną przesłanką rozwiązania problemu zbiegu praw do świadczeń

i zakazu równoczesnego pobierania zasiłku i świadczenia. W ten sposób spełnione są przesłanki z art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. Należy przy tym dodać, że zastosowanie obydwu instrumentów prawnych leży w gestii tego samego organu – który ją wydał.

Sąd nie uważa za konieczne, w ramach wskazań co do dalszego postępowania, narzucanie organowi wyboru jednego z tych instrumentów prawnych, skoro obydwa są poprawne. Jedynym wskazaniem jest to, aby organ rozstrzygnął sprawę w sposób nie powodujący naruszenia słusznych interesów skarżącej. Ponieważ – jak już wspomniano – przy wyborze art. 155 k.p.a. jako podstawy rozstrzygnięcia, jest dopuszczalne orzeczenie w tej samej decyzji o uchyleniu decyzji o przyznaniu zasiłku oraz przyznaniu w jego miejsce świadczenia pielęgnacyjnego, prostszym rozwiązaniem wydaje się właśnie zastosowanie tego przepisu. Tym niemniej jednak nie będzie błędem organu, jeśli skorzysta z innego ze wskazanych rozwiązań, pamiętając o obowiązku jednoczesnego rozstrzygnięcia w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Pomimo uwzględnienia skargi sąd nie zasądził na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, z uwagi na fakt, że ze względu na przedmiot sprawy skarżąca objęta była ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych. Skarżąca nie wykazała, aby poniosła inne koszty postępowania, które mogłyby zostać objęte rozstrzygnięciem sądu.