Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 413/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2022-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela-Bąk-Marciniak Sędziowie WSA Maciej Busz (spr.) WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2022 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 17 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

IV SA/Po 413/22

Uzasadnienie

Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) postanowieniem z dnia 17.05.2022 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 59 § 2 oraz art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.:Dz.U z 2020r. poz.256, dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku S. Sp. z o.o. (dalej jako skarżąca) o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia [...] lutego 2022 r. (znak: [...]),

odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r. (znak: [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. (dalej: PINB):

1. Wstrzymał spółce S. Sp. z o. o. z siedzibą w K. przy ul. [...] prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynku magazynowego zlokalizowanego w K. przy ul. [...], na działce o nr ewid. [...] (obręb [...]);

2. Poinformował spółkę S. . Sp. z o. o. o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego - zwanego dalej wnioskiem o legalizację — w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy;

3. Poinformował spółkę S. o konieczności wniesienia (w dalszym etapie postępowania) opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, która obliczana jest zgodnie z art. 49d ust 1 Pb. Zgodnie bowiem z art. 49d ww. ustawy w przypadku budowy wymagającej decyzji o pozwoleniu na budowę opłatę legalizacyjną oblicza się zgodnie z art. 59f, z tym, że stawka opłaty podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu. Przepis art. 59f ust 1, 2, 3, 4 w związku z art. 49d tej ustawy stanowi, że: opłatę legalizacyjną stanowi iloczyn stawki (s) współczynnika kategorii obiektu budowlanego (Tc) i współczynnika wielkości obiektu (w). Stawka opłaty (s) wynosi [...] zł, kategorii obiektów, współczynnik kategorii obiektu oraz, współczynnik wielkości obiektu określa załącznik do ustawy Pb.

Zażalenie S. Sp. z o.o. zostało złożone pismem z dnia 8 marca 2022 r., które zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 9 marca 2022 r. Zażalenie do organu wojewódzkiego wpłynęło w dniu 22 marca 2022 r. W dniu 25 marca 2022 r. do siedziby organu wojewódzkiego wpłynęło zażalenie uzupełnione o podpis drugiego członka zarządu, które w placówce pocztowej zostało nadane 18 marca 2022 r. Jak wynika z akt sprawy, zażalenie (winno być postanowienie, przyp. Sądu) zostało odebrane przez S. Sp. z o.o. w dniu 1 marca 2022 r. Oznacza to, że termin na jego złożenie, w tym nadanie go drogą pocztową, upływał dniu 8 marca 2022 r. Zażalenie, choć datowane na 8 marca 2022 r., zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 9 marca 2022 r. Oznacza to, że zostało ono złożone po terminie.

Wskazano, że zażalenie któremu uchybiono terminowi, zostało wniesione w trakcie obowiązywania ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych działaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 poz. 1842 ze zm.; dalej: ustawa covidowa). Zgodnie z art. 15zzzzzn ust 1 i 2 ustawy covidowej w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1. od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2. do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3. przedawnienia,

4. których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5. zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6. do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto zgodnie z art. 15 zzzzzn ust. 3 ustawy covidowej, w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Zawiadomieniem z dnia 25 marca 2022 r. WWINB (znak: [...]) poinformował skarżącą, że jej zażalenie zostało złożone z uchybieniem terminu. Zawiadomieniem tym WWINB również wyznaczył stronie 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.

W dniu 27 kwietnia 2022 r. do siedziby WWINB wpłynął wniosek S. Sp. z o.o. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB dla Miasta K. z dnia [...] lutego 2022 r. (znak: [...]).

WWINB stwierdził, że terminy w postępowaniu administracyjnym (...) są terminami zawitymi (prekluzyjnymi). Ich niedotrzymanie (uchybienie) powoduje pewne ujemne skutki procesowe, przede wszystkim utratę prawa do wniesienia określonego środka prawnego, np. odwołania (...)" (Z. Janowicz "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 1999, s. 184). Terminy w postępowaniu administracyjnym są przywracane na wniosek zainteresowanego po spełnieniu wymogów określonych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a.

Zgodnie z art. 58 § 1. - "w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. - prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin". Jednakże zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 3 ustawy z dnia 2.03.2020r. ustawy covidowej w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Zgodnie z art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu lub o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

W myśl art. 58 k.p.a., aby przywrócić termin muszą zaistnieć łącznie 4 przesłanki wskazane w tym przepisie. Są nimi:

1. brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu;

2. wniesienie wniosku przez zainteresowanego;

3. dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu;

4. dochowanie czynności dla której ustalono przywracany termin.

Analizując wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie zażalenia na postanowienie PINB złożony przez spółkę S. Sp. z o.o., WWINB stwierdził, że spełnia on 3 z 4 przesłanek umożliwiających przywrócenie terminu. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu, dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, oraz dochowała czynności, o której przywrócenie terminu wnosi. Zatem w przedmiotowej sprawie zagadnieniem do wyjaśnienia pozostaje brak winy strony w uchybieniu terminu.

Kryterium braku winy jako przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, gdyż tylko wówczas można mówić o braku winy w uchybieniu terminu (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 1058/17). Dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę, również stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 marca 2020 r. (sygn. akt: II OSK 3674/19), przyczyna uchybienia terminu musi być niezależna od strony (...). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie decyzji. Braku winy, nie usprawiedliwia zwlekanie i oczekiwanie na poradę profesjonalnego pełnomocnika, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, nieznajomość prawa polskiego i postępowania przed organami państwowymi, tym bardziej, gdy strona została pouczona o terminach i innych okolicznościach mających wpływ na jej sytuację prawną. Z utrwalonego orzecznictwa NSA wynika, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2021r. sygn. akt: II OSK 1989/18).

Zażalenie przekazane do organu wojewódzkiego przez PINB pismem z dnia 17 marca 2022 r. podpisane było przez jedną osobę - jednego członka zarządu, a jak wynika z danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym uprawnionymi do reprezentacji spółki są dwaj członkowie zarządu lub jeden członek zarządu z prokurentem. Jednakże organ II instancji nie zdążył wystosować wezwania, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a., gdyż już w dniu 25 marca 2022 r. wpłynęło zażalenie posiadające 2 podpisy osób uprawnionych do reprezentowania spółki, gdy pracownik organu II instancji rozpatrujący zażalenie S. Sp. z o.o. otrzymał je w dniu 24 marca 2022 r.

W ocenie WWINB główną przyczyną nie złożenia zażalenia w terminie była nieobecność jednego z członków zarządu, który przebywał za granicą w celach urlopowych. Fakt wyjazdu za granicę w toku postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy okoliczności nie wskazują, że był to wyjazd nagły, niezaplanowany, nie stanowi przyczyny uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Po 18/22). Ponadto jak wskazał NSA w wyroku z dnia 19 września 2014 r. (sygn. akt: II OSK 646/13) Strona wyjeżdżając z kraju na okres jednego tygodnia powinna przewidywać skutki swojej nieobecności. W rezultacie trudności w powrocie z urlopu - w sytuacji gdy strona wie o trwającym postępowaniu administracyjnym - nie można zaliczyć do przyczyn usprawiedliwiających uchybienie terminowi przewidzianemu na złożenie zażalenia.

Przenosząc pogląd orzecznictwa sądów administracyjnych na grunt niniejszej sprawy wskazano, że zarząd skarżącej spółki nie dochował należytej staranności w zabezpieczeniu interesów spółki. Urlop bowiem jest zdarzeniem zaplanowanym, a osoba upoważniona do reprezentacji spółki wiedząc o toczącym się postępowaniu administracyjnym powinna podjąć wszelkie możliwe działania np. ustanowić pełnomocnika, by dalszy udział w postępowaniu był możliwy. Biorąc pod uwagę powyższe nie stwierdzono braku winy strony w uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia.

Tak więc w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a. umożliwiające przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia.

Skargę na powyższe postanowienie w ustawowym terminie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. sp. z o.o. w K. wnosząc o uchylenie skarżonego postanowienia w całości.

Skarżąca zarzuciła :

I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia, tj. :

1) art. 15 zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych działaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. poprzez:

1) odmowę przywrócenia terminu skarżącej do złożenia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2022 r. wydanego w sprawie o sygn. [...] z uwagi na bezpodstawne przyjęcie, iż skarżąca nie uprawdopodobniła uchybienia terminowi do wniesienia przedmiotowego zażalenia bez swojej winy, na skutek wadliwego uznania, iż okoliczność wyjazdu prezesa zarządu skarżącej za granicę i niemożność z tego powodu podpisania przez niego zażalenia w ustawowo przewidzianym terminie nie stanowi w tym wypadku przesłanki braku winy w uchybieniu temu terminowi, podczas gdy skarżąca w sposób należyty w treści swojego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia przedmiotowego zażalenia, a w szczególności okoliczność przemawiającą za brakiem winy w uchybieniu przez skarżącą temu terminowi - wbrew stanowisku organu - w przedmiotowym wypadku stanowi fakt wyjazd za granicę prezesa zarządu skarżącej, co uniemożliwiło skarżącej wniesienie przedmiotowego zażalenia w ustawowo przewidzianym do tego terminie, a tym bardziej mając na uwadze wszelkie okoliczności związane z przedmiotowym wyjazdem prezesa zarządu skarżącej.

2) art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 9 i 11 k.p.a. poprzez zaniechanie wezwania skarżącej do usunięcia braku formalnego złożonego przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego zażalenia, w sytuacji gdy organ uznał, że sam fakt przebywania prezesa zarządu skarżącej za granicą nie uzasadnia uznania braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia przez skarżącą zażalenia i odmówił przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia zażalenia z powołaniem się w sposób wadliwy na fakt, iż wyjazd na urlop miał charakter zaplanowany, zaś prezes zarządu skarżącej nie dochował należytej staranności w zabezpieczeniu interesów spółki, a w szczególności zaniechał podjęcia czynności umożliwiające dokonywanie przez skarżącą brania dalszego udziału w postępowaniu, podczas gdy obowiązkiem organu było poczynienie ustaleń w zakresie okoliczności związanych z wyjazdem prezesa zarządu skarżącej za granicą, w tym ustalenia kiedy oraz z jakich przyczyn została podjęta decyzja o takim wyjeździe w celu poczynienia ustaleń w zakresie tego, czy w przedmiotowym wypadku można w ogóle zarzucić prezesowi pozwanej jakikolwiek brak zachowania należytej staranności w prowadzeniu spraw skarżącej w niniejszym postępowaniu, albowiem brak jakiegokolwiek uzasadnienia przedmiotowego wniosku w tym zakresie przez skarżącą winien zostać uznany za brak zawarcia przez skarżącą w przedmiotowym wniosku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu przedmiotowemu terminowi.

W uzasadnieniu skargi zarzucono, że Inspektor Nadzoru Budowlanego błędnie uznał, iż skarżąca nie wykazała braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie PINB dla Miasta K.. Nie podzielono stanowiska WWINB, że fakt przebywania jednego z członków zarządu skarżącej za granicą z powodu urlopu - w czasie kiedy biegł przedmiotowy termin - przemawia za przyjęciem, że w przedmiotowym wypadku nie zachodzi brak winy skarżącej w niedochowaniu tego terminu.

Fakt przebywania za granicą prezesa zarządu skarżącej stanowił obiektywną i niezależną przyczynę uniemożliwiającą skarżącej wniesienie przedmiotowego zażalenia w ustawowo przewidzianym do tego terminie. Skoro zarząd skarżącej oraz jej reprezentacja jest dwuosobowa, to pobyt za granicą jednego z członków zarządu skarżącej, którego podpis pod zażaleniem był niezbędny uniemożliwiał skarżącej skuteczne wniesienie zażalenia.

Ponadto nie podzielono twierdzeń organu jakoby fakt wyjazdu jednego z członków zarządu za granicę w przedmiotowym wypadku świadczył o niedochowaniu przez tego członka - w tym wypadku prezesa zarządu - należytej staranności w zabezpieczeniu interesów skarżącej wobec, w szczególności braku podjęcia w toczącym się postępowaniu administracyjnym wszelkich możliwych działań, w tym zaniechanie ustanowienia pełnomocnika na czas swojego pobytu za granicą.

Podkreślono, iż nie każdy wyjazd za granicę mający charakter urlopowy świadczy o tym, że był on zaplanowany z takim wyprzedzeniem, który umożliwiał członkowi zarządu poczynienie działań zmierzających do zapewnienia skarżącej podczas swojej nieobecności podejmowanie dalszych działań w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Ustanowienie pełnomocnika wymaga czasu, wobec konieczności znalezienia osoby kompetentnej i obeznanej w procedurze administracyjnej.

W ocenie skarżącej organ uznając, że sam fakt wyjazdu za granicę przez prezesa zarządu skarżącej nie może stanowić przyczyny uzasadniającej przywrócenie skarżącej terminu do wniesienia zażalenia, powinien wezwać skarżącą do uzupełnienia braku formalnego przedmiotowego wniosku poprzez uprawdopodobnienie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. W tym wypadku chodzi o informacje w zakresie okoliczności dotyczących przedmiotowego wyjazdu, a w szczególności kiedy i z jakich przyczyn decyzja o takim wyjeździe została w tym wypadku podjęta. Koniecznym jest bowiem poczynienie ustaleń czy faktycznie w przedmiotowym wypadku prezesowi zarządu skarżącej można obiektywnie zarzucić brak zachowania należytej staranności, czy też z uwagi na obiektywne przesłanki prezes zarządu skarżącej nie miał obiektywnej możliwości podjęcia działań zmierzających do zapewnienia skarżącej działania w toku niniejszego postępowania administracyjnego na czas swojego zagranicznego wyjazdu. Tylko bowiem w przypadku, gdyby wniosek o przywrócenie terminu zawierał takie informacje mógłby podlegać merytorycznemu rozpoznaniu przez organ. Ich brak winien zostać oceniony przez organ jako brak formalny podlegający uzupełnieniu w wyniku wezwania skarżącej przez organ w trybie art. 64 § 2 k.p.a.

W razie nieuwzględnienia tego stanowiska w zakresie braku formalnego wniosku skarżącej zachodzi brak podstaw do przyjęcia, że prezes zarządu skarżącej miał obiektywną możliwość podjęcia działań zmierzających do zapewnienia czynnego działania skarżącej w toku niniejszego postępowania w czasie pomiędzy podjęciem decyzji o przedmiotowym wyjeździe oraz datą przedmiotowego wyjazdu za granicę. Nie sposób bowiem przyjąć, że ten wyjazd nie stał na przeszkodzie podjęcia takich działań i był zaplanowany wyłącznie z uwagi na fakt, iż miał on charakter wypoczynkowy. W konsekwencji nie podzielono stanowiska organu w zakresie braku dochowania przez prezesa zarządu skarżącej należytej staranności w zabezpieczeniu interesów skarżącej na czas swojej nieobecności w Polsce.

Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasowa argumentację.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze organ wojewódzki wskazał na linię orzeczniczą, zgodnie z którą fakt wyjazdu za granicę w toku postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy okoliczności nie wskazują, że był to wyjazd nagły, niezaplanowany, nie stanowi przyczyny uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Po 18/22). Ponadto jak wskazał NSA w wyroku z dnia 19 września 2014 r. (sygn. akt: II OSK 646/13) Strona wyjeżdżając z kraju na okres jednego tygodnia powinna przewidywać skutki swojej nieobecności. W rezultacie trudności w powrocie z urlopu - w sytuacji gdy strona wie o trwającym postępowaniu administracyjnym - nie można zaliczyć do przyczyn usprawiedliwiających uchybienie terminowi przewidzianemu na złożenie zażalenia. W ocenie WWINB ponad tygodniowy wyjazd na Majorkę jednego z reprezentantów skarżącej, opłacony w grudniu 2021 r., nie stanowi podstawy do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminowi, w świetle ww. orzecznictwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej – p.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.

Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęta było postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) z dnia 17.05.2022 r. nr [...] odmawiające S. Sp. z o.o. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia [...] lutego 2022 r. (znak: [...]).

Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie uznał, że brak było podstaw do przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na podstawie art. 58 k.p.a., co uzasadniało wydanie zaskarżonego postanowienia.

W myśl art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W myśl art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Zachowanie ustawowego terminu jest zatem jednym z zasadniczych warunków skuteczności wniesienia zażalenia.

Przepis art. 58 k.p.a. przewiduje możliwość przywrócenia terminu, w tym terminu do wniesienia zażalenia. Przepis ten stanowi bowiem, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2).

Organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu (zob. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 4. Wydanie, Warszawa 2011, str. 411).

Podkreślić przy tym należy, że w przypadku wniosku, którego przedmiotem jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organem właściwym do jego rozpatrzenia jest organ właściwy do rozpatrzenia zażalenia, który wydaje w tym zakresie ostateczne postanowienie (art. 59 § 2 k.p.a.).

Należy wskazać, iż co do zasady z brakiem winy mamy do czynienia wtedy, gdy strona wykaże, że dołożyła wszelkiej należytej staranności w dochowaniu terminu a przyczyna która była powodem nie zachowania terminu była obiektywnie nie do przezwyciężenia. To na osobie, która wnosi o przywrócenie terminu ciąży obowiązek uprawdopodobnienia tych okoliczności.

W orzecznictwie przyjmuje się, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 8 lipca 1998r., ISA/Lu 727/97 – LEX nr 34743; wyrok NSA OZ w Szczecinie z dnia 2 lutego 2000r., SA/Sz 2125/98 – LEX nr 39797).

Typowym przykładem braku winy jest choroba, która uniemożliwiła stronie wyręczenie się osobami trzecimi. O braku winy można bowiem mówić w sytuacjach niezależnych od strony, w których nie ma ona wpływu na zdarzenie, określane często jako losowe. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy osoba nie była w stanie pokonać przeszkody przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując zdrowiem (własnym bądź innych), życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.

Jak już wyżej wskazano, podstawową przesłanką uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Z dorobku orzecznictwa wynika, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą lub obłożną chorobę zainteresowanego, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 2000 r., sygn. I SA 1072/2000; z 13 października 1999 r., sygn. I SA 459/99, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się również, że organ administracji, analizując przesłankę braku winy w uchybieniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej, powinien kierować się okolicznościami sprawy w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, oraz brać pod uwagę uchybienia spowodowane nawet lekkim niedbalstwem. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu nie jest wprawdzie równoznaczne z udowodnieniem tej okoliczność, niemniej jednak wymaga wiarygodnej argumentacji wskazującej na fakt istnienia niedającej się usunąć przeszkody w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej (por. postanowienia NSA z 9 listopada 2011 r., sygn. akt I GZ 173/11; z 27 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 220/08, CBOSA). Podkreślić przy tym trzeba, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. wyrok NSA z 8 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1806/06, CBOSA).

Należy ponownie podkreślić, że skoro z art. 58 § 1 k.p.a. wynika, iż we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy wnioskodawcy w jego uchybieniu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie.

Strona powinna we wniosku wskazać, że mimo starań z jej strony i dołożenia maksymalnej staranności nie mogła z przyczyn od niej niezależnych złożyć odwołania w terminie, nie mogła tego zrobić osobiście ani przy pomocy innej osoby (por wyroki: NSA z: 21 marca 2012, II GSK 278/11, Lex nr. 1137932, z 31 stycznia 2012 r. II OSK 2175/10, LEX nr 1138097 i wyroki WSA we Wrocławiu z 8 marca 2012 r. III SA/Wr 680/11, Lex 1139504, WSA w Warszawie z 6 marca 2012 r. VII SA/WA 2015/11 , Lex nr 1139821, WSA w Warszawie z 6 lipca 2012 r., VI SA/WA 449/12, Lex nr 1230745). Z orzeczeń tych wynika, że nawet w sytuacji gdy strona jest inwalidą lub osobą leżącą tylko wykazanie, że w danych okolicznościach nie mogła się posłużyć osobą trzecią uzasadnia uprawdopodobnienie przesłanki o jakiej mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Trafnie przyjmuje się, że strona w tego rodzaju sytuacji nie musi działać sama a więc może posłużyć się inną osobą a dopiero brak takiej możliwości połączony z faktem niewątpliwej choroby uzasadnia przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy Sąd wskazuje, że z akt sprawy wynika, iż zaskarżone postanowienie zostało odebrane przez S. Sp. z o.o. w dniu 1 marca 2022 r. Oznacza to, że termin na złożenie zażalenia, w tym nadanie go drogą pocztową upływał w dniu 8 marca 2022 r. Podpisane przez wiceprezesa zarządu skarżącej zażalenie, choć datowane na 8 marca 2022 r., zostało jednak nadane w placówce pocztowej w dniu 9 marca 2022 r. Tym samym zażalenie zostało złożone po terminie. Zażalenie do organu wojewódzkiego wpłynęło w dniu 22 marca 2022 r. W dniu 25 marca 2022 r. do siedziby organu wojewódzkiego wpłynęło zażalenie uzupełnione o podpis drugiego członka zarządu, które w placówce pocztowej zostało nadane 18 marca 2022 r.

Należy wskazać, że zażalenie któremu uchybiono terminowi, zostało wniesione w trakcie obowiązywania ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych działaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 poz. 1842 ze zm.; dalej: ustawa covidowa). Zgodnie z art. 15zzzzzn ust 1 i 2 ustawy covidowej w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów:

1. od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,

2. do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,

3. przedawnienia,

4. których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,

5. zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,

6. do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju

- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto zgodnie z art. 15 zzzzzn ust. 3 ustawy covidowej, w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.

Zawiadomieniem z dnia 25 marca 2022 r. (znak: [...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo poinformował spółkę S. Sp. z o.o., że jej zażalenie zostało złożone z uchybieniem terminu, a także wyznaczył stronie 30-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Powyższe zawiadomienie skarżąca otrzymała w dniu 28 marca 2022 r.

W dniu 25 kwietnia 2022 r. (a więc w ustawowym terminie) do siedziby WWINB wpłynął wniosek S. Sp. z o.o. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie PINB dla Miasta K. z dnia [...] lutego 2022 r. (znak: [...]).

Analizując wniosek o przywrócenie terminu należy wskazać, że w zasadzie skarżąca w ogóle nie wyjaśniła z jakich przyczyn wniosła zażalenie z uchybieniem terminu. Skarżąca powoływała się na nieobecność w toku biegu terminu do wniesienia zażalenia jednego z członków zarządu, który przebywał za granicą w celach urlopowych. Jednak nieobecność prezesa skarżącej nie uniemożliwiała złożenia zażalenia w ustawowym terminie. Wprawdzie byłoby ono obarczone brakiem formalnym z uwagi na dwuosobową reprezentację skarżącej spółki, jednak w takiej sytuacji organ na podstawie art.64 § 2 k.p.a. byłby zobligowany wezwać skarżącą do uzupełnienie tego braku formalnego. Ponadto jak trafnie wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, fakt wyjazdu za granicę w toku postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy okoliczności nie wskazują, że był to wyjazd nagły, niezaplanowany, nie stanowi przyczyny uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi (tak wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Po 18/22). Przekonywująco wskazał także NSA w wyroku z dnia 19 września 2014 r. (sygn. akt: II OSK 646/13), że strona wyjeżdżając z kraju na okres jednego tygodnia powinna przewidywać skutki swojej nieobecności. W rezultacie trudności w powrocie z urlopu - w sytuacji gdy strona wie o trwającym postępowaniu administracyjnym - nie można zaliczyć do przyczyn usprawiedliwiających uchybienie terminowi przewidzianemu na złożenie zażalenia.

Organ prawidłowo więc uznał, że zarząd spółki S. Sp. z o.o. nie dochował należytej staranności w zabezpieczeniu interesów spółki. Urlop bowiem jest zdarzeniem zaplanowanym, a osoba upoważniona do reprezentacji przedmiotowej spółki wiedząc o toczącym się postępowaniu administracyjnym powinna podjąć wszelkie możliwe działania np. ustanowić pełnomocnika, by dalszy udział w postępowaniu był możliwy. Przede wszystkim jednak, czego nie podnosił organ, nieobecność prezesa zarządu skarżącej w kraju nie uniemożliwiała złożenia zażalenia. Biorąc pod uwagę powyższe nie można stwierdzić braku winy strony w uchybieniu terminowi do złożenia zażalenia.

Wbrew twierdzeniom skarżącej spółki organ nie był zobowiązany do dokonywania ustaleń w zakresie okoliczności związanych z wyjazdem prezesa zarządu za granicę i okoliczności wpływających na podjęcie decyzję o takim wyjeździe. To strona wnioskująca o przywrócenie terminu zobowiązana jest uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie okoliczności zostały przez stronę wskazane we wniosku jako wyjazd urlopowy. Spółka miała świadomość, że prowadzone jest przedmiotowe postępowanie. Jak wynika z dokumentów załączonych do wniosku o przywrócenie terminu wyjazd urlopowy został opłacony już w dniu 10 grudnia 2021 r. Do momentu wyjazdu (01.03.2022 r.) spółka miała prawie 3 miesiące, żeby ustanowić ewentualnego pełnomocnika prezesa zarządu na czas wyjazdu. Spółkę mógł też reprezentować z drugim członkiem zarządu – prokurent. Spółka zaniechała zabezpieczenia swoich interesów na czas wyjazdu zagranicznego prezesa.

Ponownie Sąd podkreśla, że pomimo wyjazdu urlopowego prezesa zarządu spółka miała możliwość złożenia zażalenia w ustawowym terminie. Brak podpisu jednego z członków zarządu skutkowałby jedynie wezwaniem z art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. Należy tu wskazać, że spółka właśnie tak zrobiła – złożyła zażalenie bez podpisu prezesa zarządu (podpis został uzupełniony później), jednak zażalenie to zostało wniesione 9 marca 2022 r., czyli dzień po terminie. I trudno w tej sytuacji dopatrywać się tego, że przyczyną uchybienia terminu był wyjazd zagraniczny prezesa zarządu spółki, skoro zażalenie wniesiono po terminie właśnie w trakcie jego pobytu za granicą (powrót w dniu 10.03.2022 r.). Wyjazd prezesa na urlop bez np. ustanowienia pełnomocnika, nie tylko świadczył o braku należytej staranności skarżącej, lecz także nie wykluczał złożenia przedmiotowego zażalenia w ustawowym terminie. Skarżąca nie wskazała jakichkolwiek przyczyn, które uniemożliwiałyby jej złożenie zażalenia w terminie. W ustalonym stanie faktycznym nie było przeszkód, by zażalenie to zostało złożone w terminie, a po powrocie prezesa skarżącej został uzupełniony jego brak formalny poprzez jego prawidłowe podpisanie. Tak właśnie postąpiła skarżąca z tym zastrzeżeniem, że z nieznanych przyczyn zażalenie złożyła po ustawowym terminie.

W ocenie Sądu, Kolegium dokonało właściwych ustaleń faktycznych w sprawie i prawidłowo przeanalizowało przyczyny uchybienia terminu podane przez skarżącego, zasadnie oceniając je jako nieuprawdopodabniające braku winy w złożeniu odwołania po terminie. Nie sposób uznać postępowania skarżącej za odpowiadające obiektywnemu miernikowi staranności, jakiego można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.