Postanowienie NSA, sygn. akt I GSK 860/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Wyłączenie sędziego
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono wniosek o wyłączenie sędziów
Powołane przepisy: article: art. 19, art. 22 § 2 , art. 18 § 1 , art. 18 § 1 pkt 6, art. 18 § 1 pkt 6a , art. 18 § 3 ,
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 6 lutego 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku B. Spółki z o.o. w Ł. o wyłączenie sędziów Hanny Kamińskiej i Piotra Krczowskiego w sprawie ze skargi kasacyjnej B. Spółki z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 873/15 w sprawie ze skargi B. Spółki z o.o. w Ł. na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia (...) sierpnia 2015 r., nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziów.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 7 grudnia 2018 r. Prezes Zarządu B. Sp. z o.o. w Ł.– D. M. (dalej: skarżąca, strona) wniósł o wyłączenie sędziego NSA Hanny Kamińskiej i sędziego del WSA Piotra Kraczowskiego, w sprawie o sygn. akt I GSK 860/18 ze skargi kasacyjnej strony od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Go 873/15, którym oddalono skargę skarżącej spółki na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Zielonej Górze z dnia (...) sierpnia 2015 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013.

Uzasadniając wniosek o wyłączenie strona wskazała, że ww. sędziowie zasiadali w składzie orzekającym w sprawie pod sygnaturą akt I GSK 2138/15 powiązanej ze skarżącą spółką dotyczącej tożsamego problemu prawnego i stanu faktycznego ustalonego przez organy łącznie dla wielu spraw sadowo-administracyjnych Wobec powyższego stan faktyczny i istota przedmiotu sporu faktyczno-prawnego niniejszych sprawy są analogiczne jeśli nie identyczne ze sprawą I GSK 2138/18, w których rozpoznaniu sędzia Hanna Kamińska i sędzia Piotr Kraczowski brali udział w składzie orzekającym NSA, Sąd przy tym argumentował, że sprawy te — pomimo ich odrębności (np. te wynikające z różnic w poszczególnych systemach dopłat rolniczych) łączy osoba założycieli i wspólników i byłego zarządu co przesądza o stworzeniu sztucznych warunków do przyznania płatności. Sytuacja ta, jak wskazuje skarżąca, wywołuje uzasadnione podejrzenie, że wynik sprawy niniejszej jest przesądzony już przed rozprawą, a w/w sędziowie mają już wyrobiony konkretny pogląd na sprawę odnoszący się do kwestii przyznawania pomocy unijnej dla skarżącej. Stąd skarżąca wywodzi, że zachodzi realna obawa, co do bezstronności sędziów w niniejszej sprawie.

Sytuacja ta zdaniem skarżącej wywołuje uzasadnione podejrzenie, że istnieje okoliczność tego rodzaju, że musi wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego w niniejszej sprawie. W ocenie skarżącej w niniejszej sprawie wyłączenie sędziego i zmiana składu sędziowskiego jest wskazana gdyż zachodzą przesłanki z art. 19 p.p.s.a.

Sędziowie, których dotyczy wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy złożyli w formie pisemnej wyjaśnienia, o jakich mowa w art. 22 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.).

W oświadczeniu z dnia 10 grudnia 2018 r. sędzia Piotr Karczowski stwierdził, że nie zachodzą inne okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego Piotra Kraczowskiego w przedmiotowej sprawie. Ponadto nie zachodzą przesłanki wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy, wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a.

W oświadczeniu z dnia 18 grudnia 2018 r. sędzia Hanna Kamińska stwierdziła, że nie zachodzą inne okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego Hanny Kamińskiej w przedmiotowej sprawie. Ponadto nie zachodzą przesłanki wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy, wymienione w art. 18 § 1 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134).

Z treści wniosku złożonego dnia 7 grudnia 2018 r. wynika, że podstawy do wyłączenia wskazanych sędziów od orzekania w sprawie strona upatruje w zaistnieniu okoliczności, o której mowa w art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Za okoliczność określoną w cytowanym przepisie strona uznaje fakt, że sędziowie, których dotyczy wniosek o wyłączenie zasiadali w składzie orzekającym w sprawie o sygn. akt II GSK 2138/15. W ocenie skarżącego sędziowie mają już wyrobiony pogląd na temat tego typu spraw i pogląd na temat skarżącej i podmiotów wymienionych przez organy w decyzjach jako podmioty powiązane, co wywołuje uzasadnione podejrzenie, że istnieje okoliczność tego rodzaju, że musi wywoływać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziów w niniejszej sprawie co powoduje konieczność ich wyłączenia.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywane przez skarżącego okoliczności nie stanowią żadnej z określonych w art. 18 § 1 i 3 oraz art. 19 p.p.s.a. przesłanek wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie o sygn. akt I GSK 860/18. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może bowiem stanowić okoliczność, że brał on udział w rozpoznawaniu innych spraw ze skarg kasacyjnych spółek powiązanych ze skarżącą spółką, wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych – które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji – zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co – w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziego – uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 339/10).

Okoliczność orzekania wnioskowanego do wyłączenia sędziego w innych sprawach ze skarg kasacyjnych strony byłaby przesłanką jego wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (to jest w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator), art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. (to jest w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie) i art. 18 § 3 p.p.s.a. (to jest w przypadku rozpoznawania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli sędzia ten brał udział w wydaniu orzeczenia objętego tą skargą o wznowienie).

Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w przypadku wnioskowanych do wyłączenia sędziów zachodziła którakolwiek z okoliczności określonych w cytowanych ostatnio przepisach. Strona skarżąca nie przedstawiła również żadnych okoliczności, które byłyby tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w niniejszej sprawie sędziego wskazanego we wniosku o wyłączenie (art. 19 p.p.s.a.). Istnieniu takich okoliczności zaprzeczyli również sami sędziowie w pisemnych wyjaśnieniach złożonych na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. Tego rodzaju okoliczności nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowy wniosek o wyłączenie sędziów.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów rozpoznających jego skargę kasacyjną jest bezzasadny, co musiało skutkować oddaleniem tegoż wniosku na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a