Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 748/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 2 pkt 1, art. 55
journal: Dz.U. 2009 nr 157 poz 1240
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.
article: art. 67a par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 16 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi E. P. na decyzję Zarządu Województwa Wielkopolskiego w P. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania wynikającego z umowy o dofinansowanie w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zarządu Województwa Wielkopolskiego w P. nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r, II. zasądza od Zarządu Województwa Wielkopolskiego w P. na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Zarząd Województwa Wielkopolskiego, jako Instytucja Zarządzająca Wielkopolskim Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2007-2013 w dniu [...] lipca 2010 r. zawarł z E. P., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą "X", [...] K., ul.[...], umowę o dofinansowanie projektu pod nazwą "Poprawa konkurencyjności firmy "X" poprzez zakup innowacyjnego sprzętu", współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Priorytetu I "Konkurencyjność przedsiębiorstw", Działania 1.2 "Wsparcie rozwoju MSP", Schematu I "Projekty inwestycyjne", Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013. Całkowita wartość projektu wynosiła [...] zł., z czego kwota [...] zł. stanowiła całkowite wydatki kwalifikowalne. Na podstawie zawartej umowy Beneficjent uzyskał prawo do dofinansowania w kwocie nieprzekraczającej: 50% kwoty całkowitych wydatków kwalifikowanych, tj. do kwoty [...] zł. Natomiast beneficjent był zobowiązany do udziału w projekcie z identycznym wkładem własnym w wysokości: [...] zł. (wydatki kwalifikowalne). Środki w ramach projektu mogły być przekazane beneficjentowi przez IZ WRPO w formie zaliczki przed poniesieniem wydatków lub w formie refundacji poniesionych przez beneficjenta wydatków kwalifikowanych na realizację projektu.

W toku realizacji Umowy, beneficjent zwrócił się do IZ WRPO o wypłatę zaliczki wnioskiem przedłożonym [...] sierpnia 2010 r. na kwotę dofinansowania: [...] zł. Środki zostały przekazane na wyodrębniony rachunek bankowy beneficjenta przez IZ WRPO [...] sierpnia 2010 r.

Beneficjent nie dokonał właściwego rozliczenia zaliczki, w związku z tym został wezwany ostatecznie pismem z [...] września 2012 r. o sygn. [...] do zwrotu środków pochodzących z zaliczki.

Beneficjent nie dokonał zwrotu środków w przepisanym terminie. Natomiast pismem z [...] października 2012 r. złożył wniosek o rozłożenie na raty zobowiązania, proponując terminy i kwoty do spłaty.

W uzasadnieniu wniosku beneficjent powołał się na trudną sytuacją finansową, wynikającą z permanentnego przekraczania terminów płatności i rosnącej liczbie upadłości w branży budowlanej. Poza tym, wskazał, że około 83% jego kontrahentów ma problemy z terminowym regulowaniem należności w stosunku do niego. Nadto oświadczył, że podjął działania w celu uzyskania kredytu na dalszą realizację projektu WRPO, które zakończyły się fiaskiem. Beneficjent wskazał również, że będąc w trudnej sytuacji materialnej, chciał obciążyć się dodatkowym zobowiązaniami wobec "X", dokonując zakupu kruszarki [...], gdzie warunki udzielonego wsparcia finansowego od przedmiotowej Spółki, były zdecydowanie niekorzystne Ostatecznie jednak do zwarcia tej umowy nie doszło. Beneficjent zaproponował, że będzie spłacał należność w 7 ratach, w różnej wysokości, natomiast odsetki spłaci w pełnej wysokości do 31 marca 2013 r., z tym, że pierwsza płatność z tytułu odsetek w wysokości [...] zł. nastąpiłaby do [...] grudnia 2012 r., a pozostała do [...] marca 2013 r. Ponadto beneficjent poinformował IZ WRPO, że w przyszłości nosi się z zamiarem sprzedaży środków trwałych będących w jego posiadaniu, z których uzyskane należności chciałby przeznaczyć na spłatę zobowiązań.

W związku ze złożonym wnioskiem organ wezwał beneficjenta do uzupełnienia braków formalnych, poprzez przedłożenie dokumentów potwierdzających konieczność rozłożenia przypadającej do zwrotu kwoty na raty, m.in., przez okazanie lub podanie:

- historii rachunku bankowego za ostatnie 6 miesięcy;

- zaświadczenia z pracy o otrzymywanym wynagrodzeniu - brutto-netto za ostatnie 3 miesiące (o ile dotyczy);

- deklaracji roczno-rozliczeniowych za ostatnie 3 lata (tj. za lata 2009, 2010, 2011);

- zaświadczenia, czy strona została uznana za częściowo lub całkowicie niezdolną do pracy (o ile dotyczy);

- wysokości miesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i w czym te wydatki znajdują pokrycie;

- miesięcznych przychodów w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą;

- ewentualnych kwot rat jakie strona ponosi (w tym na jakie potrzeby pożyczka została zaciągnięta) i wysokości; oraz wskazania:

- czy strona jest właścicielem (współwłaścicielem) nieruchomości, a jeśli tak - należy opisać nieruchomość, wskazać jej położenie, nr księgi wieczystej oraz przybliżoną wartość ze wskazaniem czy jest to nieruchomość rolna czy inna;

- czy w przeciągu ostatnich trzech lat strona zbyła lub podarowała posiadane przez siebie nieruchomości lub ruchomości, a jeśli tak należy wskazać na czyją rzecz i jakie z tego tytuły osiągnięto dochody;

- czy w przeciągu ostatnich trzech lat strona dokonała darowizn finansowych, a jeśli tak należy wskazać na czyją rzecz i w jakiej wysokości;

- czy strona jest właścicielem (współwłaścicielem) ruchomości, o wartości powyżej 5.000,00 złotych, wraz ze wskazaniem ich wartości;

- stanu oszczędności środków finansowych w złotówkach i walutach;

- posiadanych papierów wartościowych.

Pismem z dnia [...] października 2012 r. E. P. złożył wyjaśnienia, o które wzywał organ oraz przedłożył:

- deklaracje roczne PIT-36L za lata 2009-2011;

- wydruki uproszczonego rachunku wyników za okres od stycznia do września 2012r.;

- wykaz rat ponoszonych przez stronę w związku z zaciągniętymi kredytami, pożyczkami i umowami leasingowymi;

- decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z [...] czerwca 2012 r. w sprawie rozłożenia na raty należnego podatku dochodowego;

- wykaz posiadanych nieruchomości stanowiących własność E. P.; wykaz sprzedanych nieruchomości za lata 2010-2012

- historię rachunku bankowego za okres od kwietnia do września 2012 r.

Zarząd Województwa Wielkopolskiego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. wydaną na podstawie art. 46 ust. 2a ustawy o samorządzie województwa ( Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1590), art. 25 pkt 1, art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju ( Dz. U. z 2009 r., nr 84, poz. 712 ze zm.), art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 60 pkt 6, art. 64 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 55 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( DZ.U. z 2009 r., nr 157, poz. 1240 ze zm.) art. 61 § 1 i art. 104 kpa odmówił udzielenia ulgi E. P. w spłacie zobowiązania wobec Instytucji Zarządzającej Wielkopolskim Regionalnym Programem Operacyjnym na lata 2007 – 2013, wynikającym z ww. umowy o dofinansowanie.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zobowiązanie, które powstało po stronie beneficjenta zaliczane jest do środków publicznych, stanowiących nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publiczno prawnym, w tym należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich – art. 60 pkt 6 ustawy o finansach publicznych. Wskazując na art. 67 a Ordynacji podatkowej, zgodnie, z którym na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67 b Ordynacji, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ może zastosować jedną z ulg, o których mowa w art. 55 ustawy. organ wyjaśnił, że w jego ocenie okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują, aby wystąpił interes publiczny przemawiający za przyznaniem ulgi. Dalej organ wskazał, że interesem strony, jak i Województwa Wielkopolskiego jest, co prawda zachowanie przedsiębiorstwa, jednakże interes ten nie może być realizowany kosztem finansów publicznych. Jednocześnie organ wyjaśnił, że ważny interes strony ujmowany jest, jako interes wyjątkowy, odbiegający od powszechnych standardów i sytuacji oraz, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą takie nadzwyczajne okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku.

E. P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, załączając do wniosku kopie zgłoszenia wierzytelności do masy upadłości w postępowaniu upadłościowym spółki "Z" we W.

Zarząd Województwa Wielkopolskiego decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2013r. wydaną na podstawie art. 46 ust. 2a ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa {tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., nr 142, poz. 1590 ze zm.); art. 25 pkt 1, art. 5 pkt 2, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jedn.. Dz. U. z 2009 r., nr 84, poz. 712 ze zm.); art. 207 ust. 12 w zw. z art. 207 ust. 1 i 9, art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 60 pkt 6, art. 67 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., nr 157, poz. 1240 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że okoliczności przedstawione we wniosku nie przekonały IZ WRPO do uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2012 r.

Jak wskazał organ, wobec IZ WRPO potwierdzają się fakty, jakoby beneficjent nie był w tak dobrej prognozie, jak to przedstawił w pierwotnym wniosku o rozłożenie należności na raty, co pozwoliłoby mu spłacać należności w ratach przez siebie wskazanych. Jak bowiem wynikało z pierwotnego wniosku beneficjent twierdził, ze jest w posiadaniu zobowiązań, które pozwolą mu na szybką spłatę zobowiązania wobec IZ WRPO w ratach. Tymczasem, jak się obecnie okazuje, są to jedynie przewidywania beneficjenta, co do tego, że w takim a takim to okresie uzyska ze środków trwałych czy kontrahentów wskazane przez siebie należności. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów dotyczących błędnego ustalenia przez organ, że beneficjent zakupił kruszarkę za środki pochodzące ze wsparcia uzyskanego od "Y"., organ wskazał, że beneficjent nie kwalifikuje się nawet do otrzymania kredytu od instytucji do tego powołanych, tylko ewentualnie może je otrzymać od firm komercyjnych, takich jak "Y". .Jednak, jak wyjaśniono dalej, kwestia uzyskania pożyczki, a w konsekwencji nabycia środka trwałego czy też tylko rozważań nad jego kupnem, nie ma doniosłego wpływu na odmowę udzielenia ulgi w postaci rozłożenia zobowiązania na raty. W kwestii dotyczącej sprzedaży majątku ruchomego przez beneficjenta, organ wskazał, że zwlekanie przez beneficjenta ze sprzedażą majątku może doprowadzić do jeszcze większych perypetii finansowych jego przedsiębiorstwa.

Zdaniem organu, beneficjent ponosi odpowiedzialność (winę) za zaistniałą sytuację, związaną z obecną niewypłacalnością. Co do zasady, przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą musi zdawać sobie sprawę z ponoszenia ryzyka zawieranych transakcji z kontrahentami, możliwością ich likwidacji, brakiem zapłaty wynagrodzenia, itp. Nie może jednak być tak, że w związku z tym wszystkim IZ WRPO ma ponosić ujemne tego stanu konsekwencje. Jak widać, beneficjent podjął ryzyko realizacji projektu WRPO, którego nie udało się zakończyć z tych, czy innych przyczyn. Bezsporne winno być także dla beneficjenta, że środki pochodzące z dofinansowania podlegają określonym rygorom prawa finansów publicznych, jak i dyscypliny finansów publicznych. Ze szkodą dla IZ WRPO, ale przede wszystkim, finansów publicznych byłoby dalsze odwlekanie spłaty zobowiązania, które jest wymagalne, a w dodatku powinno być zapłacone już ponad dwa lata temu. Udzielenie ulgi w postaci spłaty zobowiązania w ratach powinno mieć zawsze podłoże wyjątkowe. Do takich wyjątkowych przyczyn pozytywnego zaliczenia wniosku można zaliczyć okoliczności, które nie zaistniały z winy beneficjenta. Takimi okolicznościami nadzwyczajnymi są powódź, pożar, trzęsienie ziemi itp. W systemie prawnym winę sprowadza się do postaci umyślnej i nieumyślnej. Instytucja umyślności i nieumyślności winy powinna być oceniana z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy czy, od przedsiębiorcy, czyli profesjonalisty w obrocie prawnym wymaga się wyższego stopnia staranności aniżeli w przypadku zwykłej osoby fizycznej. Organ nie rozstrzyga przy tym, czy beneficjent ponosi za to winę umyślną, czy nieumyślną, albowiem nie jest to wymagane w sprawie. IZ WRPO stoi jednak na stanowisku, że beneficjent ponosi winę za swoje działania, w mniejszym, czy większym stopniu.

E. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i domagając się uchylenia obu wskazanych wyżej decyzji, zarzucił naruszenie:

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie polegające na przyjęciu przez organ odwoławczy, że organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, podczas gdy w istocie, organ ten ustalił stan faktyczny sprawy w zasadzie wyłącznie na podstawie oświadczeń strony postępowania, nie podejmując nawet próby zgromadzenia materiału dowodowego, który pozwoliłby na zweryfikowanie tych twierdzeń. Zgodnie natomiast z treścią wspomnianego przepisu, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Naruszenie to doprowadziło jednocześnie do błędnego ustalenia przez organ I instancji stanu faktycznego sprawy.

- art. 136 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, przejawiające się w nieprzeprowadzeniu przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego w zakresie wskazanych wcześniej okoliczności;

- art. 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na uniemożliwieniu stronie przed wydaniem zaskarżonej decyzji wypowiedzenia się, co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na niewskazaniu przez Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podstawy prawnej wydanego orzeczenia.

E. P. zarzucił, że organ błędnie ustalił, że skarżący nie wykonuje żadnych czynności zmierzających do wyegzekwowania należności przysługujących mu od innych podmiotów, podczas gdy w rzeczywistości zgłasza należności do masy upadłości swoich dłużników; zgłosił należności do [...]. w P. w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z 28 czerwca 2012 r. o spłacie niektórych niezaspokojonych należności przedsiębiorców; kieruje do swoich dłużników wezwania do zapłaty; w miarę możliwości finansowych podejmuje próby odzyskania należności w toku egzekucji sądowej. Ponadto, organ błędnie również wskazał, że skarżący nie podejmuje próby sprzedaży swego majątku w celu pozyskania środków finansowych pozwalających na uregulowanie swoich zaległości podczas, gdy sukcesywnie sprzedaje środki trwałe nieprzydatne już do prowadzenia jego przedsiębiorstwa, a uzyskane w ten sposób środki przeznacza na zaspokojenie swoich wierzycieli.

W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Wielkopolskiego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie jest decyzja Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] lutego 2013 r. utrzymująca w mocy decyzję, którą odmówiono E. P. udzielenia ulgi w spłacie zobowiązania wynikającego z zawartej z Zarządem Województwa umowy o dofinansowanie.

Kwestię ulg w spłacie zobowiązań z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich reguluje ustawa z dnia z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., nr 157, poz. 1240 ze zm.), zwanej dalej u.f.p.

Zgodnie z art. 64 ust. 2 pkt 1 u.f.p. ,właściwy organ, na wniosek zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60, pkt 1-6, tj.m.in., należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich, które nie stanowią pomocy publicznej;

Stosując ww. art. 55 u.f.p. organ może umorzyć należności w całości lub w części; odroczyć ich spłatę lub rozłożyć spłatę na raty, odpowiednio do złożonego wniosku.

Jednocześnie, z uwagi na to, że przepisy ustawy o finansach publicznych nie wskazują przesłanek udzielania ulg w spłacie należności stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, na podstawie odesłania zawartego w art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych tą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.). W dziale III ordynacji podatkowej kwestia ulg w spłacie zobowiązań uregulowana została w rozdziale 7a - ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Zatem, stosując odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej (art. 67a § 1 O.p ),właściwy organ może udzielić zobowiązanemu ulgi w spłacie zobowiązań stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym.

Decyzja wydana na podstawie art. 67a § 1 O.p. ma charakter uznaniowy, co wynika z użytego przez ustawodawcę sformułowania " organ może udzielić" Należy jednak podkreślić, co ma szczególne znaczenie w rozpatrywanej sprawie, a na co wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądowym, że pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania ma miejsce dopiero w przypadku stwierdzenia, że w sprawie występuje któraś z przesłanek określonych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej (ważny interes podatnika lub interes publiczny).Dopiero wówczas organ w sposób uznaniowy podejmuje decyzję, czy przyznać ulgę w spłacie zobowiązania, czy też, mimo istnienia przesłanek o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji, odmówić udzielenia takiej ulgi.

Niewątpliwie zatem organ, w pierwszej kolejności, musi stwierdzić, czy w konkretnym przypadku w ogóle istnieje "ważny interes zobowiązanego" lub " interes publiczny" mając na uwadze, że obie wskazane przesłanki mają równorzędny charakter, zatem obie w trakcie postępowania muszą być rozpatrzone .

Przesłanka "ważnego interesu podatnika", od wystąpienia której uzależniona jest możliwość rozłożenia zobowiązania na raty, wymaga ustalenia sytuacji majątkowej zobowiązanego, w tym skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny.

W tym miejscu należy również zwrócić uwagę na to, że ulga w postaci rozłożenia na raty, o co wnosi wnioskodawca w przedmiotowej sprawie, choć znajduje się w katalogu ulg obok instytucji umorzenia zaległości podatkowych, nie prowadzi ze strony organu do rezygnacji z należności, a jedynie do ich rozłożenia w czasie. Decyzja o rozłożeniu na raty należności jest decyzją jakościowo inną od decyzji o umorzeniu należności, chociaż objęta jest regulacją tego samego artykułu. W związku z powyższym, w tym kierunku organy powinny prowadzić postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego w sprawie.

Należy również podkreślić, że pojęcia ważnego interesu zobowiązanego nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych, uniemożliwiających uregulowanie zaległości, takich jak

powódź, pożar, trzęsienie ziemi itp., albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną zobowiązanego, wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak i konieczność ponoszenia wydatków, która powoduje, że nie jest on w stanie uregulować swoich zobowiązań,( por. m.in. Ordynacja podatkowa Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser. Antoni Kabat. M. Niezgódka-Medek Wydawnictwo LexisNexis, W-wa, 2011r., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 I FSK 31/08 )

Interes publiczny rozumiany zaś jest, jako dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zasady etyki, zaufanie obywateli do organów władzy, jak również uwarunkowania i konsekwencje ekonomiczne dokonania wyboru określonej alternatywy.

Kontrola decyzji wydanej na podstawie wskazanych wyżej przepisów, z uwagi na jej charakter, ogranicza się zatem do zbadania, czy organ prawidłowo ustalił wystąpienie ważnego interesu zobowiązanego i interesu publicznego w stanie faktycznym sprawy oraz, czy odmawiając zastosowania ulgi w spłacie zobowiązania, tak jak w rozpatrywanej sprawie, dokonał prawidłowej oceny przesłanek warunkujących zastosowanie ulgi.

Dokonując oceny zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji we wskazanym wyżej zakresie i w świetle powołanych przepisów, Sąd uznał, że organy, nie ustaliły, czy w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy wystąpił ważny interes zobowiązanego i interes publiczny.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, w związku ze złożonym przez E. P. wnioskiem o rozłożenie zobowiązania na raty, organ wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie szeregu informacji i dokumentów, m.in. historii rachunku bankowego za ostatnie 6 miesięcy, zaświadczenia z pracy o otrzymywanym wynagrodzeniu brutto-netto za ostatnie 3 miesiące (o ile dotyczy), deklaracji roczno-rozliczeniowych za ostatnie 3 lata (tj. za lata 2009, 2010, 2011), zaświadczenia, czy strona została uznana za częściowo lub całkowicie niezdolną do pracy (o ile dotyczy), wysokości miesięcznych wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i w czym te wydatki znajdują pokrycie, miesięcznych przychodów w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, ewentualnych kwot rat jakie strona ponosi (w tym na jakie potrzeby pożyczka została zaciągnięta), stanu oszczędności środków finansowych w złotówkach i walutach, posiadanych papierów wartościowych. Pismem z dnia [...] października 2012 r. E. P. złożył wyjaśnienia i dokumenty o które wzywał organ.

W decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. organ wskazał na dokumenty złożone przez zobowiązanego, jednakże z uzasadnienia decyzji nie wynika, aby w istocie były one przedmiotem badania i oceny organu. Ocena organu , dokonana bez odniesienia się do konkretnych, wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego okoliczności, polegająca na stwierdzeniu, że trudności finansowe są zawinionym działaniem beneficjenta, który ponadto nie wykazał , aby podejmował jakiekolwiek kroki w celu wyegzekwowania środków od swoich dłużników, jak również to, że beneficjent może przedsięwziąć odpowiednie kroki zmierzające do zgromadzenia odpowiedniej ilości środków celem zwrotu zaległej kwoty, w żaden sposób nie spełnia wymogu rzetelnego ustalenia sytuacji faktycznej, materialnej, rodzinnej i osobistej skarżącego, czy tez jego realnych możliwości spłaty zobowiązania.

Wskazanych braków nie uzupełnił organ również w decyzji wydanej w dniu [...] lutego 2013 r., którą utrzymał w mocy ww. decyzję. Organ nie dokonał żadnych ustaleń w zakresie okoliczności faktycznych, które pozwoliłyby stwierdzić, czy w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa we wskazanych wyżej przepisach. W żaden sposób nie odniósł się również do materiału dowodowego, który został zgromadzony w przedmiotowej sprawie. W takim zaś przypadku samą ocenę organu, że okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują, aby wystąpił interes publiczny, jak również ważny interes zobowiązanego przemawiający za przyznaniem ulgi,. bez rzetelnych ustaleń w zakresie okoliczności wyżej wskazanych, uznać należy za dowolną, nie poddającą się kontroli Sądu. Organ bezzasadnie również, na co wskazano wyżej, ograniczył pojęcie ważnego interesu podatnika wyłącznie do okoliczności nadzwyczajnych, które nie zaistniały z winy beneficjenta.

Również badając przesłankę interesu publicznego, organ w decyzji z dnia [...] listopada w 2012r ograniczył swoje ustalenia i ocenę w istocie do stwierdzenia, że okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują, aby wystąpił interes publiczny przemawiający za przyznaniem ulgi. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na stanowisko prezentowane w orzecznictwie w zakresie pojęcia interes publiczny, jednakże w żaden sposób nie odniósł tego do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. W decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. natomiast brak jakichkolwiek rozważań organu dotyczących wystąpienia w przedmiotowej sprawie przesłanki interesu publicznego. Z całą pewnością bowiem za takie nie może uznać stwierdzenia organu, że ze szkodą dla IZ WRPO, ale przede wszystkim finansów publicznych, byłoby dalsze odwlekanie spłaty zobowiązania, które jest wymagalne, a w dodatku powinno być zapłacone już ponad dwa lata temu.

W świetle powyższego za uzasadnione Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w zakresie dotyczącym dokonania ustaleń faktycznych w sprawie.

Należy również zauważyć, że błędnie organ odwoławczy powołał w podstawie prawnej decyzji art.207 u..f.p., w sytuacji, gdy przedmiotem rozpoznania organu był wniosek złożony w trybie art. 64 u..f. p.

Stwierdzone wyżej uchybienia w zakresie ustaleń faktycznych , uniemożliwiają Sądowi dokonanie oceny , czy uzasadniona była odmowa udzielenia E. P. ulgi w postaci rozłożenia kwoty zobowiązania na raty.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni poczynione wyżej rozważania i ocenę Sądu, które stanowią jednocześnie wskazania do dalszego postępowania. W szczególności zaś, mając na uwadze, że wniosek E. P. dotyczy rozłożenia na raty kwoty zobowiązania, w tym kierunku przeprowadzi postępowanie dowodowe, na podstawie dokumentów zgromadzonych sprawie, bądź też uzupełniając materiał dowodowy, w celu rzetelnego ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej zobowiązanego (wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków), w tym realnych możliwości dokonania spłaty. Następnie, w oparciu o dokonane w tym zakresie ustalenia stwierdzi, czy zachodzą w przedmiotowej sprawie przesłanki ważnego interesu zobowiązanego i interesu publicznego i dopiero na tej podstawie oceni zasadność wniosku o udzielenie ulgi. Mając zaś na uwadze art. 107 § kpa wskaże i szczegółowo uzasadni podstawę faktyczną i prawną swojego rozstrzygnięcia.

W świetle powyższego, wobec naruszenia przez organy przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 i art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji.