Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1113/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-05-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka /spr./, Sędziowie NSA Barbara Adamiak, Alicja Plucińska-Filipowicz, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 lipca 2005r. sygn. akt II SA/Bd 418/05 w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE:

Wyrokiem z dnia 5 lipca 2005 r., sygn. akt II SA/Bd 418/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę B. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby. Skarżona decyzja utrzymała w mocy pierwszą decyzję organu z dnia [...] wydaną w oparciu o art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, który to przepis stanowi, iż funkcjonariusz celny w wypadku wniesienia przeciwko niemu aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego podlega zwolnieniu ze służby.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, iż treść przepisu powołanego na podstawę przedmiotowej decyzji jednoznacznie wskazuje na obligatoryjny charakter zwolnienia funkcjonariusza publicznego ze służby w sytuacji wystąpienia wskazanych w nim przesłanek i dlatego też ocenę prawidłowości decyzji sprowadzić należy jedynie do zbadania, czy istotnie przesłanki te wystąpiły oraz czy organ przeprowadził postępowanie w tym zakresie we właściwy sposób. Sąd podkreślił, że bezspornym jest: po pierwsze, że Prokuratura Okręgowa w Gorzowie Wielkopolskim wszczęła przeciwko B. P. postępowanie karne w sprawie o przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, a po drugie, że akt oskarżenia uznać należy za wniesiony do Sądu Rejonowego we Włocławku z dniem nadania go na poczcie, to jest 31 grudnia 2004 r.

Sąd pierwszej instancji za nieistotną uznał, podnoszoną przez skarżącego, okoliczność, iż w dniu doręczenia decyzji o zwolnieniu ze służby odmówił on wykonania wcześniejszego rozkazu z dnia 6 lipca 2004 r. o przeniesieniu go do pełnienia służby w Urzędzie Celnym w Toruniu, a zatem podstawa prawna decyzji o zwolnieniu ze służby powinna być inna niż wskazana przez organ. Sąd stwierdził, że wzmiankowany fakt nie miał żadnego znaczenia, bowiem zaistnienie przesłanki wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego obligowało organ do zastosowania dyspozycji określonej w art. 25 ust. 1 pkt 8a przedmiotowej ustawy.

Ponadto Sąd wskazał, że niezasadny jest zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 130 § 1 i 2 kpa poprzez wadliwe określenie daty zwolnienia ze służby. Zauważył, że wskazany przepis podlega wyłączeniu z uwagi na istnienie przepisu szczególnego, jakim jest art. 81 ust 1a ustawy o Służbie Celnej, zgodnie z którego treścią złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego nie wstrzymuje wykonania decyzji. Z tego też względu za błędny uznał pogląd skarżącego, jakoby na podstawie art. 130 § 1 kpa do czas złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzja o zwolnieniu ze służby nie podlegała wykonaniu.

Sąd nie podzielił także poglądu wyrażonego w skardze, iż w toku postępowania przed organem naruszona został wyrażona w art. 10 § 1 kpa zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, ponieważ postępowanie to w istocie ograniczało się do wydania decyzji, jej doręczenia i pouczenia o środkach zaskarżenia, a te czynności, jak ustalił Sąd, zostały dokonane prawidłowo.

Od powyższego wyroku B. P. (poprzez pełnomocnika) wniósł w ustawowym terminie skargę kasacyjną, zaskarżając ww. wyrok w całości. Wyrokowi zarzucił:

1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) tejże ustawy poprzez:

a. błędną wykładnię przepisu art. 81 ust. 1a ustawy o Służbie Celnej;

b. niezastosowanie przepisu art. 130 § 1 kpa w związku z art. 81 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej;

c. zastosowanie niewłaściwego przepisu art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej;

d. niezastosowanie przepisu art. 25 ust. 1 pkt 9 ustawy o Służbie Celnej;

e. błędną wykładnię przepisu art. 10 § 1 w związku z art. 73 § 1 i art. 74 § 2 kpa;

2) na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) tejże ustawy, mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a. wydanie postanowienia o oddaleniu wniosku skarżącego o dopuszczeniu dowodu z oryginału pisma Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 grudnia 2004 r., czym uchybiono przepisowi art. 129 kpc w związku z art. 106 § 3 i 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;

b. naruszenie przepisu art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i obu decyzji.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że art. 130 kpa nie ma zastosowania, bowiem podlega wyłączeniu przez przepis szczególny – art. 81 ust. 1a ustawy o Służbie Celnej. Podkreślił, że przepisy ustawy o Służbie Celnej odmiennie, niż Kodeks postępowania administracyjnego, regulują tylko drugą fazę wykonalności decyzji – tj. po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – i dlatego w niniejszej sprawie, przy braku rygoru natychmiastowej wykonalności, przepis art. 130 § 1 kpa ma w pełni zastosowanie, a zatem decyzja nie mogła podlegać wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania.

Ponadto stwierdził, że data na decyzji Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia [...] jest prawdopodobnie sfałszowana. Zdaniem skarżącego działania podejmowane przez Dyrektora Izby Celnej w Toruniu w dniu 3 stycznia 2005 r. świadczą o tym, iż organ ten przedmiotową decyzję wydał dopiero w tym dniu i to już po złożeniu przez skarżącego oświadczenia o odmowie wykonania decyzji o przeniesieniu na inne miejsce pełnienia służby (decyzja z dnia 6 lipca 2004 r.). Natomiast datę [...] wpisano w celu zatajenia powyższego faktu i uniknięcia tym samym decyzji o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 25 ust. 1a pkt 9 ustawy o Służbie Celnej (tj. zwolnienia z powodu odmowy wykonania decyzji w sprawie przeniesienia). Skarżący podkreślił, że potwierdzeniem tego jest również fakt bezprawnej odmowy udostępnienia mu akt sprawy oraz brak oryginału pisma Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wielkopolskim datowanego na 31 grudnia 2004 r., które to miało być podstawą rzekomego wydania decyzji w dniu [...].

B. P. podniósł również, że data nadania aktu oskarżenia na poczcie, nie ma decydującego znaczenia w tej sprawie i dlatego też chybionym jest powoływanie się w uzasadnieniu wyroku na przepis art. 124 kpk (przesłanki zachowania terminu do wniesienia pisma).

Zarzucił Sądowi pierwszej instancji dokonanie błędnej wykładni art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej oraz art. 10 kpa. Zakwestionował twierdzenie Sądu, jakoby postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się jedynie do wydania przez organ orzekający decyzji o zwolnieniu ze służby, a dla potwierdzenia wskazał na składane w sprawie pisma. Nie zgodził się z opinią Sądu, iż w toku postępowania nie doszło do naruszenia wyrażonej w art. 10 § 1 kpa zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym.

Zarzucił także Sądowi naruszenie prawa poprzez wydanie na rozprawie w dniu 5 lipca 2005 r. postanowienia o oddaleniu wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z oryginału pisma Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 grudnia 2004 r., oraz poprzez pominiecie w uzasadnieniu wyroku, podnoszonych przez skarżącego, zarzutów naruszenia w postępowaniu administracyjnym przepisów art. 6, 7, 8, 9 i 77 § 1 kpa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w Toruniu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu stwierdził, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie jednoznacznie wynika, że Prokuratura Okręgowa V Wydział Śledczy w Gorzowie Wielkopolskim w dniu 31 grudnia 2004 r. poinformowała Dyrektora Izby Celnej w Toruniu, iż w dniu j/w skierowała akt oskarżenia do Sądu Rejonowego we Włocławku. W tym samym dniu została wydana decyzja o zwolnieniu skarżącego ze służby, którą doręczono stronie w dniu 3 stycznia 2005 r. Podkreślił również, że przepisy i istniejące orzecznictwo jednoznacznie stanowią, iż złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wstrzymuje wykonania decyzji i dlatego też należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż brak jest podstaw do uznania za uzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania w takim zakresie, że mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W dniu 12 kwietnia 2006 r. skarżący złożył pismo uzupełniające jego skargę kasacyjną, w którym to podkreślił, iż stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy uznające, że decyzja o zwolnieniu podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy jest błędne. Z tych też względów w niniejszej sprawie, jego zdaniem, zastosowanie ma art. 130 § 1 kpa. Skarżący ponadto zwrócił uwagę, na to jak istotne w sprawie jest pismo Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 grudnia 2004 r., a tym samym jak ważne było dla rozpoznania sprawy dopuszczenie dowodu z oryginału tego pisma, czego Sąd pierwszej instancji nie zrobił.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oznacza to, że Sąd ten związany jest wnioskiem skarżącego określającym przedmiot zaskarżenia jak i podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Mając na uwadze powyższą zasadę związania Naczelnego Sądu Administracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu skargi kasacyjnej. Wbrew stanowisku skarżącego nie może w sprawie niniejszej mieć zastosowania art. 130 § 1 kpa w zw. z art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (j.t. Dz. U. z 2004 r. nr 156, poz. 1641). W art. 130 § 1 kpa została zawarta zasada, że decyzja przed upływem terminu do wniesienia odwołania nie ulega wykonaniu. Natomiast stosownie do § 2 art. 130 kpa wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. Od tej zasady zostały wprowadzone wyjątki w § 3 art. 130 kpa, a mianowicie przepisów o wstrzymaniu decyzji przewidzianych w § 1 i 2 nie stosuje się, gdy decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności oraz gdy decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy. Z takim wyjątkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Art. 81 ust. 1a ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, która to ustawa ma zastosowanie w niniejszej sprawie, stanowi, że złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wstrzymuje wykonania decyzji. Przepis ten jasno określa, że samo wniesienie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie wstrzymuje wykonania decyzji, a zatem stanowi wyjątek o którym mowa w art. 130 § 3 kpa. Dlatego stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tym przedmiocie jest prawidłowe.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej, w myśl którego wniesienie aktu oskarżenia publicznego skutkuje zwolnieniem funkcjonariusza celnego ze służby. Użyte w art. 25 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej słowo "zwalnia" oznacza, że z chwilą wniesienia aktu oskarżenia przeciwko funkcjonariuszowi organ zobowiązany jest zwolnić tego funkcjonariusza ze służby. Twierdzenia zawarte w skardze kasacyjnej insynuujące, że data sporządzenia decyzji I instancji nie jest datą faktycznego jej wydania nie znajdują oparcia w materiale dowodowym. W aktach sprawy administracyjnej znajduje się pismo Prokuratora Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim informujące, że w dniu 31 grudnia został skierowany akt oskarżenia m.in. przeciwko skarżącemu do Sądu Rejonowego we Włocławku. Pismo to zostało przyjęte 31 grudnia 2004 r. i na piśmie tym znajduje się adnotacja "proszę o przygotowanie decyzji o zwolnieniu funkcjonariuszy w trybie natychmiastowej wykonalności", a niżej znajduje się data 31 grudnia 2004 r. oraz podpis. Decyzja pierwszej instancji została wydana przez Dyrektora Izby Celnej w Toruniu, a fakt, że o sporządzeniu decyzji [...] nie wiedział Kierownik Oddziału Celnego we Włocławku, w którym to oddziale wykonywał skarżący obowiązki służbowe, nie świadczy jeszcze o tym, żeby była ona sporządzona w innej dacie. Należy podkreślić, że organ związany jest decyzją od chwili jej doręczenia, a miało to miejsce 3 stycznia 2005 r. stosownie do art.110 kpa.

Wbrew stanowisku skarżącego dla zastosowania podstawy zwolnienia funkcjonariusza ze służby ma znaczenie data nadania aktu oskarżenia na adres sądu karnego, gdyż z tą datą organ zobowiązany jest do zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a. Natomiast drugą kwestią jest doręczenie decyzji funkcjonariuszowi. Okoliczność, że skarżący w dniu 3 stycznia 2005 r. przed doręczeniem mu decyzji z dnia [...] wystosował pismo do Dyrektora Izby Celnej w Toruniu przyjęte przez Oddział Celny we Włocławku, że odmawia wykonania decyzji tegoż Dyrektora z dnia 6 lipca 2004 r. o przeniesieniu go do pełnienia służby w Urzędzie Celnym w Toruniu, nie ma znaczenia na podstawę prawną wydanej decyzji z dnia [...]. Skarżący we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy przyznał, że w dniu 3 stycznia 2005 r. wykonywał czynności służbowe w Oddziale we Włocławku i tam została mu doręczona decyzja o zwolnieniu ze służby. Nie zmienia to faktu, że w stosunku do skarżącego miał zastosowanie art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 73 § 1 i 74 § 2 kpa, które to przepisy mają zastosowanie w postępowaniu przed organami administracji państwowej, a nie przed sądem. Sądy administracyjne bowiem w postępowaniu stosują własne przepisy tj. ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie można również uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 tej ustawy. W myśl § 3 art. 106 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużania postępowania w sprawie. Podstawę orzekania dla sądu administracyjnego jest cały materiał faktyczny i dowodowy zebrany w postępowaniu przed organem administracji. Przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe ograniczone do przeprowadzenia dowodu z dokumentu. Strona skarżąca nie wykazała, aby posiadała inne dokumenty niż te, które znajdują się w aktach postępowania administracyjnego. Odesłanie w § 5 art. 106 ustawy do przepisów kpc oznacza w szczególności odesłanie do przepisów art. 227 – 257 kpc, które należy stosować odpowiednio w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Skarżący nie podważył żadnym dokumentem znajdujących się w aktach kserokopii dowodów przesłania przez Prokuratora Okręgowego aktów oskarżenia do Sądu Rejonowego we Włocławku, a na tych dowodach uwidoczniona jest data wysłania do sądu aktu oskarżenia - 31 grudnia 2004 r.

Z tych tez względów skarga kasacyjna jako bezzasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postanowiono w myśl art. 207 § 2 tej ustawy.