Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 755/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3, ust. 3a
journal: Dz.U. 2019 poz 300
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1 pkt 1-3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Dnia 21 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Asesor WSA Małgorzata Kowalska Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 roku sprawy ze skargi A. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 300), dalej u.s.u.s., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia A.G. należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 31 559,92 zł oraz odmowy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 22 850,25 zł.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne

W okresie od dnia 11 lipca 2007 r. do 1 marca 2017 r. A.G. prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą A.G. [...]i nie wywiązywała się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

We wniosku z dnia 13 sierpnia 2018 r. wystąpiła do ZUS w Ł. o umorzenie w całości zadłużenia z tytułu zaległych składek. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że znajduje się trudnej sytuacji finansowej. Podała, że od lutego 2017 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze ¼ etatu i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 420,18 zł netto. Podkreśliła, że posiada liczne zadłużenia m.in. z tytułu kredytu we frankach szwajcarskich, który zaciągnęła na zakup lokalu mieszkalnego, zabezpieczonego hipoteką. Oświadczyła, że aktualne zadłużenie z tytułu zaciągniętego kredytu wynosi ponad 800 000 zł, a kwota zadłużenie wobec innych wierzycieli z wyłączeniem banków opiewa na kwotę 600 000 zł. Zaznaczyła, że część zadłużenia związana jest z prowadzoną działalnością gospodarczą, a kilka prowadzonych przeciwko niej postępowań egzekucyjnych zostało umorzonych z uwagi na to, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się sumy większej od kosztów egzekucji. Wnioskodawczyni podała również, że jedyny majątek jaki posiada jest zabezpieczony kredytami hipotecznymi.

Wniosła o umorzenie zaległości z uwagi na bezskuteczność egzekucji wskazując jednocześnie, że dochody z tytułu zatrudnienia nie pozwalają także na spłatę zadłużenia w układzie ratalnym.

W piśmie z dnia 2 października 2018 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 420,18 zł miesięcznie. Zaznaczyła, że z uwagi na stan zdrowia (chorobę serca i kręgosłupa) nie może podjąć zatrudnienia na pełny etat. Wynagrodzenie, jakie uzyskuje pozwala jej jedynie na zakup leków w wysokości 150 zł miesięcznie. Podkreśliła, że uzyskuje pomoc od 72 - letniej matki, która utrzymuje się z emerytury w wysokości 1400 zł miesięcznie. Matka pokrywa część opłat związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego i dzieli się posiłkami. Zaznaczyła, że nie może samodzielnie podołać ciążącym na niej zobowiązaniom w tym także wobec ZUS. Podkreśliła, że z uwagi na stan zdrowia wymaga leczenia sanatoryjnego, oczekuje na rozpatrzenie wniosku przez ZUS, a bez rozpoczęcia leczenia nie będzie mogła dalej pracować nawet na część etatu. Wskazała, że w przypadku odmowy umorzenia i ewentualnego wszczęcia egzekucji powstaną jedynie koszty, gdyż nie posiada żadnego majątku z którego mogłaby zaspokoić zaległości wobec ZUS. Podjęła już próbę ratalnej spłaty zaległości jednak nie była w stanie podołać terminowym spłatom. Wniosła o umorzenie zadłużenia ze względu na sytuację życiową, rodzinną i zdrowotną.

Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że analiza zgromadzonego w trakcie postępowania materiału wykazała, że skarżąca prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia 11 lipca 2007 r. do 1 marca 2017 r. pod nazwą A.G. [...]. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym podała, że jest stanu wolnego i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Od dnia 10 kwietnia 2017 r. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze 1/4 etatu u płatnika – [...] i uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 500 zł brutto miesięcznie (tj.420,18 zł netto).

Na podstawie ustaleń własnych ZUS stwierdził, że A.G. jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jako pracownik w wymiarze 1/4 etatu z podstawą wymiaru składek 525,00 zł (437,79 zł netto). Na podstawie analizy zebranych w sprawie dokumentacji oraz informacji dostępnych w Krajowym Rejestrze Sądowym ustalono, że pełni funkcję prezesa zarządu Fundacji " A" nr KRS [...]. We wniosku o umorzenie oświadczyła, że finansowo pomaga jej matka, która pobiera emeryturę w wysokości 1400 zł. Zaznaczyła, że nie posiada dochodów z innych źródeł, nie korzysta z pomocy opieki społecznej oraz z innych form pomocy. W oświadczeniu z dnia 2 października 2018 r. wykazała wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 922 zł, w tym: z tytułu miesięcznych opłat, tj. czynsz bez opłat eksploatacyjnych -432 zł, opłaty eksploatacyjne, tj. energia elektryczna, gaz, woda, węgiel itp. - 340 zł i koszty związane z leczeniem - 150 zł Oprócz zaległości wobec ZUS posiada inne zobowiązania pieniężne w tym: - z tytułu zaciągniętych kredytów - 208 511,22 CHF ( miesięcznie 872,47 CHF), w bankach - 34 689,17 zł ( miesięcznie 100,00 zł), u osób fizycznych - 444 741,76 zł ( miesięcznie 50 zł), i inne (ING)- 77 519,43 zł ( miesięcznie 450 zł). Zobowiązania są egzekwowane w formie egzekucji komorniczej.

Zgodnie z oświadczeniem oraz Informacją z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych skarżąca jest właścicielką dwóch nieruchomości: lokalu mieszkalnego o powierzchni 95,10 m2 położonego w Łodzi, zabezpieczonego hipoteką umowną na rzecz Ax. Z nieruchomości wszczęto egzekucję z wniosku wierzyciela S. Z.Lokalu mieszkalnego w kamienicy o powierzchni 91,19 m2 położonego w miejscowości Przechlewo, zabezpieczonego hipoteką umowną na rzecz Bx. S.A. Z nieruchomości wszczęto egzekucję z wniosku wierzyciela E.G.

Zgodnie z oświadczeniem oraz ustaleniami własnymi Zakładu skarżąca nie posiada majątku ruchomego, praw majątkowych, ani wierzytelności. Z analizy dokumentacji medycznej wynika, że skarżąca ma problemy zdrowotne - chorobę serca oraz schorzenia kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego. Zaznaczyła, że z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć zatrudnienia na pełny etat. Wymaga leczenia sanatoryjnego i oczekuje na rozpatrzenie wniosku przez ZUS.

Organ podkreślił, że w przedmiotowej sprawie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS za okres od sierpnia 2015 r. do stycznia 2017 r., które dotychczas nie zostało zakończone. Z akt płatnika wynika również, że skarżąca wnosiła o udzielenie ulgi w formie układu ratalnego. W dniu 31 maja 2017 r. została podpisana umowa nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. Do dnia 15 grudnia 2017 r. raty były płacone terminowo i w pełnej wysokości. Z uwagi na fakt, że skarżąca nie wywiązała się z warunków spłaty umowa została zerwana.

Organ wskazał, że z uwagi na brak podstawy prawnej, w odniesieniu do której ZUS ma rozpatrzyć wniosek, wniosek został rozpatrzony w oparciu o wszystkie przepisy prawne mogące mieć zastosowanie w sprawie, tj.: art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s.

Odwołując się do treści art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. organ stwierdził, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie ww. przepisów. W stosunku do prowadzonej przez skarżącą działalności nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z powyższym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b, nie zaistniały. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s., ponieważ wysokość zadłużenia jest wyższa niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również w tej sytuacji nie ma zastosowania. Aktualnie strona definitywnie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej ale osiąga dochód z tytułu umowy o pracę, pełnienia funkcji prezesa zarządu oraz figuruje jako właściciel dwóch nieruchomości. Nie można zatem jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Należności figurujące na koncie objęte są postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora ZUS, które dotychczas nie zostało zakończone. Nie można zatem stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s., zaistniały w niniejszym przypadku.

Z ww. powodów ZUS stwierdził, że nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek.

Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003r. Nr 141, póz. 1365) zostały zawarte przesłanki umożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie tj. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W świetle zebranego materiału dowodowego, w ocenie ZUS nie została spełniona żadna z przesłanek wynikających z treści cyt. rozporządzenia. Przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania, ponieważ skarżąca nie prowadzi już działalności gospodarczej.

Jedną natomiast z okoliczności przemawiających za umorzeniem pomimo braku całkowitej nieściągalności jest choroba przewlekła zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Jako przewlekłą chorobą należy uznać jedynie chorobę o długotrwałym charakterze i nie każdą, a taką, która uniemożliwia uzyskiwanie dochodu na spłatę zobowiązań wobec ZUS.

Z analizy dokumentacji medycznej wynika, że skarżąca ma problemy zdrowotne związane z chorobą serca oraz kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego. Ma również zdiagnozowaną jaskrę. Zaznaczyła, że z uwagi na stan zdrowia nie może podjąć zatrudnienia na pełny etat i przedłożyła dokumentację medyczną oraz zaświadczenie lekarskie z którego wynika, że niewskazana jest dla niej praca siedząca powyżej 4 godzin przy komputerze oraz zakaz dźwigania powyżej 5 kg. Podkreśliła również, że wymaga leczenia sanatoryjnego i oczekuje na rozpatrzenie wniosku przez ZUS. Nie przedstawiła jednak żadnego dokumentu stwierdzającego, że w związku ze stanem zdrowia jest trwale niezdolna do pracy lub że wymaga stałej opieki innych osób w zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych (tj. orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności).

Wskazane problemy zdrowotne mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, lecz nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Ponadto jak sama oświadczyła, złożyła wniosek o rehabilitację leczniczą w ramach prewencji rentowej ZUS. Celem prewencji rentowej jest przywrócenie osobom ubezpieczonym zdolności do pracy, które w następstwie choroby są zagrożone długotrwałą niezdolnością do pracy i jednocześnie rokują odzyskanie tej zdolności po przeprowadzeniu rehabilitacji. W związku z tym nie może jednoznacznie wykluczyć, że stan zdrowia nie ulegnie poprawie i w przyszłości nie będzie osiągać dochodów z tytułu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy.

ZUS wykluczył również możliwość umorzenia ze względu na trudną sytuację finansową, która w przypadku spłaty zadłużenia pozbawiłaby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (tj. § 3 ust. 1 pkt l rozporządzenia). Źródłem utrzymania skarżącej jest dochód z tytułu umowy o pracę w wymiarze ¼ etatu w wysokości 525,00 zł (437,79 zł netto). Z ustaleń własnych ZUS wynika, że skarżąca pełni funkcję prezesa zarządu Fundacji "AC" i nie wykazała dochodu z tytułu pełnienia ww. funkcji. Oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a w kosztach związanych utrzymaniem gospodarstwa domowego pomaga je matka, która pobiera świadczenie emerytalne w wysokości 1 400 zł. Wydatki związane z utrzymaniem, jak podała skarżąca wynoszą 922 zł miesięcznie.

W chwili obecnej, skarżąca nie korzysta ze wsparcia opieki społecznej co pozwala stwierdzić, że jest w stanie zaspokajać potrzeby materialne bez konieczności sięgania po pomoc ze strony państwa. Nie wykazała, że korzysta z zasiłków stałych, okresowych, czy celowych dedykowanych rodzinom znajdującym się w ciężkiej sytuacji bytowej (np. na zakup opału, opłat za media czy zakup posiłków lub żywności). Brak jest też informacji, aby korzystała z innych instytucji wsparcia. Gdyby zatem sytuacja finansowa była naprawdę trudna taka pomoc zapewne zostałaby przyznana. To zaś w ocenie organu świadczy, że trudności finansowe nie mają charakteru trwałego. Skarżąca posiada majątek podlegający egzekucji -jest właścicielem dwóch nieruchomości i poza zaległościami wobec ZUS przedstawiła dokumentację świadczącą o szeregu ciążących na niej zobowiązaniach (tj. z tytułu zaciągniętych kredytów w bankach, u osób fizycznych oraz inne), których łączna wartość znacznie przekracza wysokość zadłużenia wobec ZUS. Posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Zobowiązania cywilnoprawne zaciągała świadomie z uwzględnieniem możliwości finansowych, godząc się na ich ewentualne negatywne skutki.

W ocenie organu sam brak środków finansowych nie przesądza o możliwości umorzenia zaległości z tytułu składek, gdyż nawet w sytuacji gdy wnioskodawca nie posiada środków na zaspokojenie należności, istnienie zaległości nie zmienia jego sytuacji majątkowo – rodzinnej, a jedynie wpływa na brak możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Wnioskodawczyni nie wykazała jednocześnie, by zaciągnięte kredyty służyły zaspokojeniu niezbędnych i podstawowych potrzeb bytowych lub sfinansowaniu innych koniecznych i uzasadnionych wydatków (np. kosztów leczenia lub rehabilitacji). Niewskazanie przez skarżącą celu któremu miało służyć zaciągnięcie zobowiązań ( np. u osób fizycznych w kwocie 444 741,76 zł) uniemożliwia ocenę, czy wydatki na ich spłatę mogą zostać uznane za wydatki służące niezbędnemu koniecznemu utrzymaniu.

Pomimo toczącego się postępowania egzekucyjnego istniejąca zaległość nie jest w chwili obecnej w żaden sposób zaspakajana, a sam fakt jej istnienia nie ma jakiegokolwiek wpływu na poziom zaspokojenia potrzeb bytowych. Każda osoba, która podjęła się prowadzenia działalności gospodarczej i podlega z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym, musi liczyć się z obowiązkiem odprowadzenia należnych składek na te ubezpieczenia i wykazywać staranność w prowadzeniu firmy, ponieważ to na płatniku ciąży ustawowy obowiązek regulowania składek w obowiązującym terminie jak i wysokości. Fakt zakończenia prowadzenia działalności nie zwalnia z obowiązku uregulowania zobowiązań, a trudności finansowe nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych zobowiązań z tytułu składek i nie mogą stanowić automatycznie podstawy do ich umorzenia.

Skarżąca jest osobą młodą (47 lat), w wieku pozwalającym na aktywność zawodową. Nie przedłożyła żadnego dokumentu potwierdzającego wykluczenie z rynku pracy. W związku z tym, na tym obecnym etapie postępowania nie można jednoznacznie wykluczyć, że w przyszłości nie będzie osiągać dochodów z tytułu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem ZUS w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że aktualna sytuacja materialna ma charakter trwały.

Odstąpienie od powszechnego obowiązku regulowania należności publicznoprawnych jakim jest umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, w ocenie Zakładu jest możliwe jedynie w sytuacji jednoznacznego stwierdzenia, że dłużnik nie tylko obecnie, ale również w przyszłości nie będzie miał możliwości spłaty zaległości.

Korzystanie przez skarżącą z ubezpieczenia zdrowotnego (leczenie się w publicznych placówkach służby zdrowia) i jednocześnie nieregulowanie zaległości w odprowadzaniu składek, narusza interes społeczny i uderza w solidarność ubezpieczonych, albowiem osoba z jednej strony korzysta ze świadczeń a poprzez zaległości składkowe nie dokłada się w pełni do systemu, z którego mają korzystać pozostali.

Ustawowym obowiązkiem każdej osoby prowadzącej działalność gospodarczą jest konieczność opłacania składek a brak możliwości jednorazowej ich zapłaty nie daje podstaw do umorzenia należności. Obowiązek spłaty zaległości, nie oznacza iż muszą być one uregulowane jednorazowo. Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych przewiduje możliwość udzielenia ulgi w formie układu ratalnego. Z akt płatnika wynika, że skarżąc wnosiła o udzielenie ulgi w formie układu ratalnego. W dniu 31 maja 2017 r. została podpisana umowa nr [...] o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. Do dnia 15 grudnia 2017 r. raty były płacone terminowo i w pełnej wysokości. W dniu 7 grudnia 2017 r. podpisano aneks nr 1 do umowy ratalnej. Skarżąca nie wpłaciła jednak ani jednej raty dotyczącej w ramach zawartego aneksu nr 1.

W piśmie z dnia 27 listopada 2018 r. A.G. zawarła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazała, że decyzja jest dla niej krzywdząca, a więc wnosi o umorzenie należności chociaż w części. Podała, że z tytułu pełnionej funkcji w fundacji nie otrzymuje dodatkowego wynagrodzenia poza wykazanym z umowy o pracę, a stosowne dokumenty zostały już dostarczone. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek nie przedłożyła żadnych nowych dokumentów potwierdzających ciężką sytuację życiową.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję wskazując, że z informacji zawartych w przedłożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek oraz oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej z dnia 2 października 2018 r. wynika, że skarżąca pracuje zarobkowo w Fundacji A. na podstanie umowy o pracę i otrzymuje z wynagrodzenie wysokości 500 zł brutto, tj. 420,18 zł netto. Nie posiada dochodów z innych źródeł, nie korzysta z pomocy społecznej oraz innych źródeł pomocy, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a stałe wydatki związane z utrzymaniem oszacowała na łączną kwotę 922 zł. Posiada zobowiązania pieniężne z tytułu zaciągniętych kredytów na kwotę 208.511,22 CHF płatne w miesięcznych ratach po 872,47 CHF, w bankach na kwotę 34 689,17 zł płatne w miesięcznych ratach po 100 zł i zobowiązania u osób fizycznych na łączną kwotę 444.74176 zł płatne po 50 zł miesięcznie oraz inne zobowiązania w kwocie 77 519,43 zł płatne po 450 zł miesięcznie, które, jak sama wskazała nie są spłacane. Skarżąca posiada lokal mieszkalny w Ł. o powierzchni 95,10 m2 oraz w miejscowości P. o powierzchni 91,19 m2 , nie posiada mienia ruchomego oraz praw majątkowych; Choruje na zwyrodnienie kręgosłupa odcinka szyjnego i lędźwiowego oraz serce.

Odnosząc się do przesłanek wystąpienia całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. organ stwierdził, że przesłanka wymieniona w pkt 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Ponadto skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r.- Prawo upadłościowe. Nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym lub w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Działalność gospodarcza została wykreślona z dniem 26 października 2018 r., jednakże skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na 1/4etatu w Fundacji A. oraz posiada na własność dwie nieruchomości, na których Zakład dokonał zabezpieczenia w postaci wpisu do hipoteki. Nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wobec zadłużenia powstałego na koncie skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne poprzez zajęcie rachunków bankowych Bx. oraz Ax. Na rachunkach bankowych wystąpił zbieg z Komornikiem Sądu Rejonowego w Łodzi - nie został jednak wyznaczony organ do prowadzenia egzekucji łącznej. Postępowanie było zawieszone z uwagi na zawarty układ ratalny, który został zerwany poprzez brak jakichkolwiek wpłat po podpisanym aneksie. Brak jest więc podstaw do stwierdzenia całkowitej ich nieściągalności, a stwierdzenie, że nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne byłoby na obecnym etapie przedwczesne.

Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

Odwołując się z kolei do przesłanek określonych w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. stanowiących podstawę umorzenia należności, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności organ podkreślił, że zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, było natomiast wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Jeżeli w danym okresie skarżąca nie posiadała wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązana do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę. Zgodnie z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczęcie wszelkich działań powinno być poprzedzone planem finansowym opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że ten zysk rzeczywiście się osiąga. Działalność zarobkowa może nie przynosić zysku, a nawet powodować straty, mimo to pozostaje działalnością zarobkową. Decydując się na założenie działalności gospodarczej skarżąca powinna być świadoma, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność.

Brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Priorytetem dla przedsiębiorcy winno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek. Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika.

Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej skarżąca wzięła na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli. Stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek. Działalność gospodarczą cechuje bowiem jej prowadzenie na ryzyko przedsiębiorcy.

Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, itp.), czy mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zobowiązany odpowiada za zadłużenie całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym jak i przyszłym. Dlatego też, jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne, zwłaszcza, że nie poprawiłoby znacząco sytuacji finansowej skarżącej.

Wykazane przez skarżącą wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami, jakie musi ponosić rodzina. Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Opłacanie składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej i po jej zakończeniu jest ustawowym obowiązkiem płatnika składek, a brak możliwości ich zapłaty nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem.

Skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej. Nie udowodniła aby w związku z trudną sytuacją finansową, na którą się powołuje w złożonym wniosku, podjęła działania mające na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego w formie dotacji, zasiłków lub innych form pomocy materialnej dotowanych ze środków instytucji socjalnych. Podjęcie starań o uzyskanie środków z pomocy społecznej mogłoby stanowić niewątpliwie potwierdzanie faktu, że skarżąca nie jest w stanie we własnym zakresie zrealizować potrzeb minimum egzystencji.

W przedmiotowej sprawie nie wystąpiła także przesłanka przewlekłej choroby lub konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, która pozbawiałyby możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. ZUS nie neguje problemów zdrowotnych skarżącej, jednakże okoliczność podlegania stałemu leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłaną do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności. Pomimo wskazanej konieczności leczenia sanatoryjnego do dnia dzisiejszego nie został przez skarżącą złożony wniosek o rehabilitację.

Organ podkreślił, że posiadanie zadłużenia u innych wierzycieli, nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Należności publicznoprawne mają charakter priorytetowy w stosunku do zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym i należy je zaspokoić w pierwszej kolejności.

Dalej Zakład wskazał, że korzystając z uregulowań prawnych dotyczących możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, itp.), czy trudna sytuacja finansowa ma charakter okresowy, czy stały lub czy się pogłębia. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne oraz brak możliwości uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się z zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zasada sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa nie pozwala Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych na wydanie decyzji o umorzeniu należności. Umorzenie stanowi bowiem wyraz definitywnej rezygnacji Zakładu z możliwości egzekwowania należności. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umorzenia.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] wskazała, że ocena jej sytuacji została dokonana całkowicie dowolnie, niezgodnie ze stanem faktycznym i wbrew logice. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wewnętrznie sprzeczne i organ zaprzecza sam sobie.

Skarżąca podniosła, że nie wie na jakiej podstawie ZUS uznał, że przy dochodach w wysokości 464,39 zł netto istnieje obiektywna możliwość spłaty należności wobec ZUS w systemie ratalnym. ZUS nie podał jednak w jaki sposób to ustalił, wyliczył, nie wskazał też jaką obiektywną możliwość spłaty miał na uwadze, gdyż nie podał tego w uzasadnieniu poza ogólnikowym sformułowaniem istnienia "obiektywnej możliwości".

Skarżąca podkreśliła, że jest osobą samotną i podała wszystkie dochody, jak i ponoszone koszty utrzymania. Nie podała dochodów z tytułu funkcji prezesa w fundacji, gdyż takich nie posiada, nie otrzymuje z tego tytułu żadnego wynagrodzenia ani gratyfikacji, o czym informowała we wnioskach. ZUS podjął decyzję w całkowitym oderwaniu od sytuacji finansowej i pominął kwestie minimum socjalnego. Skarżąca wskazała, że nie wie na jakiej podstawie i w oparciu o jakie wyliczenia ZUS przyjął, że jest w stanie bez pozbawienia siebie i matki możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych dokonywać spłat w systemie ratalnym. Skarżąca podała, że podjęła próbę spłat zaległości w ratach w 2017 r. wyłącznie przy pomocy matki, która utrzymuje się sama z niskiej emerytury. Z uwagi jednak na wiek i stan zdrowia matka nie była w stanie pomagać dłużej w takim wymiarze, aby skarżąca mogła kontynuować spłatę. Wskazała, że nie jest w stanie z kwoty 464,39 zł uiszczać jakichkolwiek rat na poczet należności. Na skutek schorzeń, na które cierpi stała się osobą niewydolną zarobkowo. Podała, że jest przewlekle chora i nie mam możliwości podjęcia zatrudnienia w wymiarze pozwalającym na uzyskiwanie wyższych dochodów, o czym świadczy przedłożona dokumentacja medyczna, która nie została przez organ wnikliwie przeanalizowana.

Skarżąca podała, że w dniu 28 lutego 2017 r., a nie jak podał ZUS w zaskarżonej decyzji w październiku 2018 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, a wykreślenie wpisu z rejestru nastąpiło w dniu 26 października 2017 r. Ww. okresie z uwagi na dalsze pogorszenie stanu zdrowia nie było już szans na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. W grudniu 2017 r. po raz ostatni skarżąca opłaciła ratę należności na podstawie porozumienia z ZUS. Dalsze opłacanie rat stało się niemożliwe.

Wskazała, że egzekucja z lokalu mieszkalnego doprowadzi do utraty miejsca zamieszkania, a ZUS nawet nie przedstawił żadnej symulacji, czy w wyniku egzekucji dojdzie do zaspokojenia należności i czy pozbawienie miejsca zamieszkania w celu wyegzekwowania należności ZUS nie pozbawi skarżącej możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb. Zadłużenie wobec osób fizycznych powstało w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i stanowi obowiązek pokrycia szkody w rozmiarze przekraczającym odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia prowadzonej przeze mnie działalności gospodarczej. Egzekucje prowadzone są na podstawie wyroków sądowych.

Skarżąca podkreśliła, że ZUS nie przeanalizował jej sytuacji, nie przeprowadził żadnej symulacji kosztów by ocenić czy spłata należność i nie spowoduje braku możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Nie przeprowadził symulacji kosztów trwających postępowań egzekucyjnych i postępowania wszczętego przez ZUS, które mogą doprowadzić do utraty posiadanego lokalu mieszkalnego, powodując bezdomność.

W ocenie skarżącej spełnione i wykazane zostały przesłanki warunkujące umorzenia należności. Uzasadnienie decyzji wskazuje na całkowitą dowolność w ocenie sytuacji i zebranego materiału dowodowego, jest nielogiczne, co czyni decyzję całkowicie bezpodstawną, a przede wszystkim nieznajdującą oparcia w prawie.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Zgodnie z treścią art. 134 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli sądowej jest w sprawie niniejszej decyzja ZUS utrzymująca w mocy decyzję własną, którą odmówiono Skarżącej umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy oraz odsetek za zwłokę od tych należności.

W rozpoznawanej sprawie jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z treścią z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w ust. 3 w pkt od 1 do 6. Wobec treści wniosku Skarżącej, zastosowanie w sprawie miał zastosowanie także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 w przywołanym już powyżej rozporządzeniu MGPiPS w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z powołanym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 u.s.u.s wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne.

Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07 wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności.

Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i zbadane (art. 11 K.p.a.). Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 K.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 K.p.a.).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane zasady Sąd doszedł do przekonania, że narusza ona przepisy w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z porządku prawnego, dlatego skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie należy podnieść, że katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organ. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność zachodzi gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233 i 978);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Powyższe wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Z treści przywołanego przepisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. daje potencjalną możliwość umorzenia należności.

W niniejszej sprawie organ wypowiadając się w tej kwestii stwierdził, że przesłanka wymieniona w pkt 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Ponadto skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r.- Prawo upadłościowe. Nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym lub w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Działalność gospodarcza została wykreślona z dniem 26 października 2018 r., jednakże skarżąca jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę na ¼ etatu w Fundacji A. oraz posiada na własność dwie nieruchomości, na których Zakład dokonał zabezpieczenia w postaci wpisu do hipoteki. Nie został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wobec zadłużenia powstałego na koncie skarżącej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne poprzez zajęcie rachunków bankowych Bx. oraz Ax. Na rachunkach bankowych wystąpił zbieg z Komornikiem Sądu Rejonowego w Łodzi - nie został jednak wyznaczony organ do prowadzenia egzekucji łącznej. Postępowanie było zawieszone z uwagi na zawarty układ ratalny, który został zerwany poprzez brak jakichkolwiek wpłat po podpisanym aneksie. Brak jest więc podstaw do stwierdzenia całkowitej ich nieściągalności, a stwierdzenie, że nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne byłoby na obecnym etapie przedwczesne.

Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji.

W ocenie Sądu z przepisu art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s wynika, że to ZUS ma obowiązek samodzielnie ocenić przesłankę całkowitej nieściągalności w nim opisaną, porównując spodziewane koszty egzekucji (obliczane w części w proporcji do egzekwowanych kwot) z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku. Jest do tego zobowiązany również w sytuacji, gdy w stosunku do wnioskodawcy prowadzone było lub jest postępowanie egzekucyjne. Dla przyjęcia zaistnienia całkowitej nieściągalności nie może być przesądzającym fakt, że w dacie wydania skarżonej decyzji postępowanie egzekucyjne było w toku.

Dokonując powyższej samodzielnej oceny organ winien mieć nadto na uwadze, czy majątek zobowiązanego nadaje się w ogóle do egzekucji, jak również czy postępowanie egzekucyjne nie spowoduje ruiny finansowej i życiowej zobowiązanego i jego rodziny. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym, gdzie zwraca się uwagę na to, że przy ocenie decyzji ZUS należy zawsze brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt I SA/Ol 707/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1176/14).

Z zaskarżonej decyzji wynika natomiast, że organ rentowy nawet nie podjął próby dokonania powyższego rzetelnego szacunku, gdyż jego zdaniem, skoro toczy się postępowanie egzekucyjne, to po stronie skarżącej nie zachodzi całkowita nieściągalność, a możliwość egzekucji organ widzi z wynagrodzenia uzyskanego przez skarżącą z tytułu umowy o prace na ¼ etatu. Stanowisko organu jest całkowicie bezpodstawne, zwłaszcza w kontekście znajdującej się w aktach sprawy informacji o tym, że dotychczas w wyniku prowadzonego od 2016 r. przymusowego dochodzenia zaległych należności (karta 18 akt administracyjnych) nie wyegzekwowano żadnej kwoty (podkreślenie Sądu).

Organ winien zatem ocenić, czego nie uczynił, czy w sytuacji materialnej skarżącej istnieją realne możliwości zaspokojenia przezeń zaległych należności z tytułu składek. Organy miał także obowiązek skonfrontowania bieżącej sytuacji strony z wysokością zaległej należności. Ta zaś, rozpatrywana w kontekście możliwości finansowych skarżącej, w ocenie Sądu stanowi wysokość znaczną.

Oceniając natomiast wystąpienie przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1- 3 cyt. powyżej rozporządzenia, ZUS wyjaśnił, że zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, było natomiast wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Jeżeli w danym okresie skarżąca nie posiadała wystarczających środków finansowych na opłacenie należnych składek w terminie, to obecnie jest zobowiązana do ich uregulowania wraz z odsetkami za zwłokę. Zgodnie z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczęcie wszelkich działań powinno być poprzedzone planem finansowym opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że ten zysk rzeczywiście się osiąga. Działalność zarobkowa może nie przynosić zysku, a nawet powodować straty, mimo to pozostaje działalnością zarobkową. Decydując się na założenie działalności gospodarczej skarżąca powinna być świadoma, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność.

Brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody ZUS. Priorytetem dla przedsiębiorcy winno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek. Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika.

Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej skarżąca wzięła na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawnymi i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Zatem skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a w konsekwencji na ogół obywateli. Stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek. Działalność gospodarczą cechuje bowiem jej prowadzenie na ryzyko przedsiębiorcy.

Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, itp.), czy mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zobowiązany odpowiada za zadłużenie całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym jak i przyszłym. Dlatego też, jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne, zwłaszcza, że nie poprawiłoby znacząco sytuacji finansowej skarżącej.

Wykazane przez skarżącą wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami, jakie musi ponosić rodzina. Zakład nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Opłacanie składek w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej i po jej zakończeniu jest ustawowym obowiązkiem płatnika składek, a brak możliwości ich zapłaty nie może być argumentem przemawiającym za umorzeniem.

Skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej. Nie udowodniła aby w związku z trudną sytuacją finansową, na którą się powołuje w złożonym wniosku, podjęła działania mające na celu uzyskanie dodatkowego wsparcia finansowego w formie dotacji, zasiłków lub innych form pomocy materialnej dotowanych ze środków instytucji socjalnych. Podjęcie starań o uzyskanie środków z pomocy społecznej mogłoby stanowić niewątpliwie potwierdzanie faktu, że skarżąca nie jest w stanie we własnym zakresie zrealizować potrzeb minimum egzystencji.

W przedmiotowej sprawie nie wystąpiła także przesłanka przewlekłej choroby lub konieczność sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, która pozbawiałyby możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. ZUS nie neguje problemów zdrowotnych skarżącej, jednakże okoliczność podlegania stałemu leczeniu z powodu przewlekłych schorzeń nie jest samoistną przesłaną do umorzenia należności w oparciu o obowiązujące przepisy, gdyż przewlekła choroba zobowiązanego może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu uniemożliwiającego opłacenie należności. Pomimo wskazanej konieczności leczenia sanatoryjnego do dnia dzisiejszego nie został przez skarżącą złożony wniosek o rehabilitację.

Posiadanie zadłużenia u innych wierzycieli, nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek. Należności publicznoprawne mają charakter priorytetowy w stosunku do zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym i należy je zaspokoić w pierwszej kolejności. Korzystając z uregulowań prawnych dotyczących możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, itp.), czy trudna sytuacja finansowa ma charakter okresowy, czy stały lub czy się pogłębia. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne oraz brak możliwości uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się z zobowiązań wobec ZUS. Zasada sprawiedliwości społecznej i równości obywateli wobec prawa nie pozwala Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych na wydanie decyzji o umorzeniu należności. Umorzenie stanowi bowiem wyraz definitywnej rezygnacji Zakładu z możliwości egzekwowania należności. W związku z tym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umorzenia.

Z przedstawionym powyżej stanowiskiem ZUS na tle okoliczności faktycznych występujących w niniejszej sprawie nie sposób się zgodzić.

Wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia przesłanka uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Zadaniem tej regulacji jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2366/13). Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09).

W rozpoznawanej sprawie organ nie przeanalizował ogólnego warunku wynikającego z powyższego rozporządzenia, a mianowicie nie wykazał, że skarżąca jest w stanie opłacić należności i nie pociągnie to za sobą zbyt ciężkich skutków dla niej. Ustalenie powyższych okoliczności wymaga natomiast odniesienia się do wyników postępowania dowodowego i nie może być oparte na ogólnikowych sformułowaniach, w szczególności organ powinien wyjaśnić, na czym opiera przekonanie, że w aktualnej sytuacji finansowej skarżącej spłata należności nie pozbawi jej możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, przy wykazanych dochodach i wydatkach, których wiarygodności organ nie zakwestionował.

Organ nie porównał sytuacji materialnej przedstawionej przez skarżącą z wysokością należności z tytułu zaległych składek wobec ZUS. Dokonując powyższej oceny organ powinien zestawić wartość posiadanego majątku oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę (lub jego brak) z niezbędnymi kosztami utrzymania jej, w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2017r., sygn. akt II GSK 1234/15).

Nie ulega wątpliwości, że świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, to osoba ubiegająca się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Niemniej jednak ocena wskazanych przez zobowiązanego faktów i jednoczesne stwierdzenie, czy zastosować ulgę wobec zobowiązanego, należą już do organu administracyjnego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ZUS stwierdził, że zgromadzone dowody w trakcie toczącego się postępowania nie wskazują na to, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, było natomiast wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Okoliczność natomiast, że skarżąca nie korzysta ze środków pomocy społecznej stanowi, zdaniem ZUS dodatkowe potwierdzenie, że posiada dochody, które pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Podjęcie starań o uzyskanie środków z pomocy społecznej mogłoby natomiast potwierdzić fakt, że nie jest w stanie we własnym zakresie zrealizować potrzeb minimum egzystencji.

W tym miejscu należy podkreślić, że w sytuacji wykazania przez stronę skarżącą ustawowej przesłanki umorzenia uznaniowy charakter decyzji ZUS mógłby prowadzić do odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej, gdyby żądaniu strony organ przeciwstawił i należycie uzasadnił zaistnienie ważnego interesu społecznego (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 4401/16). Bez rzetelnego wykazania przez organ ważnego interesu, powoływanie się wyłącznie na uznaniowy charakter decyzji, jako podstawę odmowy umorzenia należności, należy uznać za obarczone dowolnością. Innymi słowy, w razie wykazania przez wnioskodawcę podstaw umorzenia należności składkowych, stosownie do § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia uznaniowy charakter takiej decyzji mógłby przemawiać za odmową uwzględnienia wniosku strony jedynie w sytuacji wykazania przez ZUS istnienia ważnego interesu publicznego, przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku strony (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 203/11).

Takiej analizy w rozpoznawanej sprawie organ nie przeprowadził. Zestawiając interes skarżącego z interesem publicznym, nie rozważył, na czym ów interes publiczny miałby polegać i dlaczego oraz w jakim stopniu motywował organ do wydania decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu zaległych składek. Nie do zaakceptowania, także z punktu widzenia interesu społecznego jest sytuacja, w której spłata zobowiązań wobec ZUS zmuszałaby dłużnika do korzystania ze środków pomocy społecznej.

Należy podkreślić, że ustawodawca po to stworzył możliwość umarzania należności składkowych (także ściągalnych), aby umożliwić egzystencję podmiotom zadłużonym, zapewnić ich powrót do normalnego życia oraz terminowe regulowanie zobowiązań bez konieczności ubiegania się o pomoc społeczną i popadania w spiralę zadłużeń (por. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 1979/15). Oceniając istnienie "uzasadnionych przyczyn umorzenia", o których mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., oraz dokonując wykładni § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia należy mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było niedopuszczenie do popadania dłużników w coraz większą biedę i niemożność wyjścia z zadłużeń (por. wyrok NSA z dnia 8 września 2005 r., sygn. akt II GSK 1807/14). Natomiast wypaczeniem stosowania instytucji umorzenia składek jest stanowisko, że składki powinny być za wszelką cenę ściągane z uwagi na stan finansów ZUS, podczas gdy prawodawca wyraźnie wskazuje, że granicą, której przekraczać nie wolno jest doprowadzenie do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2015r., sygn. akt II GSK 2757/14). Wysokość zadłużenia jest zatem istotnym elementem, który ZUS powinien zestawić z sytuacją materialną i życiową zobowiązanego oraz ocenić, czy wyegzekwowanie właśnie takiej wysokości zadłużenia, w sytuacji w jakiej znajduje się zobowiązany - nie pociągnie dla niego zbyt ciężkich skutków.

W tym kontekście oczywiście zasadne jest twierdzenie organu, że "Analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych (np. wyżywienie, ubrania, itp.), czy mają charakter okresowy, czy stały i pogłębiający się. Umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych"(str. 8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) – tyle tylko, że są to ogólniki w ogóle nie skonfrontowane z indywidualna sytuacją skarżącej, która zasadnie twierdzi, że decyzja jest schematyczna i mogłaby być adresowana do każdego zobowiązanego.

ZUS nie przeprowadził koniecznej - jak powyżej to już podkreślono - analizy sytuacji majątkowej skarżącej w relacji do treści przesłanki umorzenia należności składkowych, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 przywołanego rozporządzenia, co ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości zastosowania przez organ administracji przywołanego przepisu prawa w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy. Punktem natomiast odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji skarżącej, powinna być szczegółowa analiza określonego na dzień złożenia wniosku minimum socjalnego oraz minimum egzystencji.

Należy również zwrócić uwagę na stwierdzenie Zakładu, że "Zobowiązany odpowiada za zadłużenie całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym jak i przyszłym, dlatego też, jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego rozstrzygnięcia, nie może być uważane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne, zwłaszcza, że nie poprawiłoby znacząco sytuacji finansowej skarżącej". W tym kontekście organ nie przedstawił żadnej analizy dostrzeganych przez organ możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku, czy też w dalszej perspektywie czasowej, przy czym co należy podkreślić organ nie podważył wiarygodności oświadczeń skarżącej zarówno w zakresie jej stanu majątkowego, zadłużenia, dochodów, wydatków jak i możliwości zarobkowania. Brak konkretnych argumentów powoduje, że tak sformułowana decyzja uchyla się spod kontroli Sądu.

Na zakończenie należy podkreślić, że w odwołaniu skarżąca wnosiła o umorzenie należności "choć w części" , co jest dopuszczalne w świetle art. 28 ust. 1 u.s.u.s., jednak organ nie odniósł się w żaden sposób do tego wniosku.

Reasumując, Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, w szczególności oceny materiału dowodowego w sposób dowolny, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, tj. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Należy podkreślić, że niniejszy wyrok nie przesądza umorzenia zaległości składkowych. Nie można zapominać, że zaległości składkowe powstały w okresie prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej. W orzecznictwie ugruntowany jest natomiast pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ubezpieczeniowych. Zadaniem organu będzie wszelako w trakcie ponownego rozpoznania sprawy, po pierwsze uwzględnienie dokonanej przez Sąd powyższej oceny, po drugie dokonanie samodzielnej oceny przesłanek całkowitej nieściągalności, po trzecie ustalenie jak najbardziej aktualnego stanu zdrowotnego, rodzinnego i majątkowego skarżącej, w szczególności w odniesieniu do dochodów osiąganych w miesiącach poprzedzających wydanie nowej decyzji. Dopiero tak ustalone dochody w relacji do obowiązującego minimum socjalnego i minimum egzystencji powinny dać podstawę do rozważań co do realności spłaty zadłużenia w całości bądź w części.

Mając powyższe na uwadze Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

D.Cz.