Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 3540/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy: article: art. 35
journal: Dz.U. 2016 poz 722
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon sędzia del. NSA Jerzy Stankowski Protokolant: starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2021 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1248/17 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz M. S. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 19 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1248/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego, dalej także: "Wojewoda", z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem z dnia 13 października 2015 r. [...] Spółka z o.o. i Wspólnicy Spółka Komandytowa, dalej także: "Spółka") zwróciła się do Burmistrza Gminy B., dalej także: "Burmistrz", o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego M. S. (dalej także: "skarżący"), zameldowanego pod adresem B., ul. P. [...] . W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący opuścił miejsce zameldowania i przeniósł się bez dopełnienia ciążącego na nim obowiązku wymeldowania się.

Decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], Burmistrz orzekł o odmowie wymeldowania. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że przeprowadzone postępowanie i zgromadzony materiał dowodowy w postaci zeznań świadków oraz wizji lokalnej nie potwierdził, że skarżący trwale opuścił miejsce zameldowania, a jedynie, iż nie przebywa w nim w sposób nieprzerwany. Brak jest zatem podstaw do orzeczenia o wymeldowaniu.

Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji Burmistrza, zarzucając naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez błędną i sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego ocenę zebranego materiału dowodowego.

Wojewoda Mazowiecki podjął w toku postępowania odwoławczego dodatkowe czynności w trybie art. 136 K.p.a. Zlecił organowi I instancji przeprowadzenie przesłuchań świadków oraz wystąpił do policji z prośbą o sprawdzenie podanego przez Spółkę domniemanego miejsca zamieszkania skarżącego – lokalu nr [...] przy ul. W. [...] w B..

Następnie zaskarżoną decyzją Wojewoda uchylił decyzję Burmistrza i orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego.

Wojewoda uznał, że w sprawie spełnione zostały przesłanki orzeczenia o wymeldowaniu, wskazane w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2016 r. poz. 722), dalej: "ustawa o ewidencji ludności", nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu stałego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełniono obowiązku wymeldowania się. Opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Do takiego wniosku doprowadziły organ zeznania świadków, z których wynika, że nawet jeśli skarżący jest widywany i w przedmiotowym lokalu przebywa, to pobyty te mają charakter sporadyczny i krótkotrwały. Świadczy o tym między innymi niskie zużycie energii elektrycznej, co zostało poświadczone zarówno przez skarżacego, jak i przez Spółkę, złożonymi fakturami.

Również wyniki oględzin mieszkania nie potwierdzały, zdaniem organu odwoławczego, możliwości stałego zamieszkiwania zameldowanego w lokalu przy ul. P. Pomimo, iż w mieszkaniu znajdują się sprzęty domowe i rzeczy osobistego użytku, to stan mieszkania, w szczególności brak dostępu do mediów uniemożliwia zamieszkiwanie w nim i traktowanie jako centrum spraw życiowych.

Dodatkowym argumentem przemawiającym, zdaniem organu, za tym, że skarżący zmienił swoje miejsce zamieszkania, jest okoliczność wymeldowania pozostałych członków jego rodziny – żony i synów – z adresu przy ul. P. Rodzina skarżącego zamieszkuje przy ul. W. [...] m. [...] w B. Przesłuchani sąsiedzi nie byli wstanie co prawda stwierdzić, że skarżący tam mieszka, ale był tam przez nich widywany o wiele częściej, niż przez pracowników Spółki realizujących budowę na terenie przy ul. P.. Ponadto, w toku postępowań wyjaśniających dotyczących żony i synów wymienionego wskazywali oni, że wszyscy mieszkają razem i wnoszą opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi od 4 osób zamieszkujących w lokalu nr [...] przy ul. W. [...] w B.

Odnosząc się do kwestii dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania przez stronę, Wojewoda uznał, że brak jest w sprawie potwierdzenia bezprawności działania właściciela przedmiotowego budynku, mającego spowodować opuszczenie lokalu przez skarżącego. Organ zwrócił uwagę, że skarżący podjął działania poprzez zgłoszenie na policji utrudniania zamieszkiwania dopiero w toku postępowania odwoławczego w sprawie wymeldowania, a postępowanie to jeszcze nie jest zakończone. Jednocześnie, sam skarżący opuścił miejsce zameldowania z uwagi na pogarszające się warunki zamieszkania.

Całość podniesionych okoliczności skłoniła Wojewodę do podjęcia decyzji o wymeldowaniu, przy jednoczesnym zaznaczeniu, że działania ewidencyjne mają na celu jedynie ustalenie stanu faktycznego co do realności pobytu osoby w danym miejscu. Chodzi zatem o wypełnienie obowiązku informacyjnego co do miejsca pobytu obywatela, nie zaś o odzwierciedlenie stanu prawnego dotyczącego np. prawa do zajmowania lokalu.

W skardze na powyższą decyzję M. S. zarzucił naruszenie:

– art. 6, art. 7, art. 11 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia motywów, jakimi kierował się organ przy wydaniu decyzji;

– art. 75 § 1 K.p.a. poprzez odmowę udzielenia wiary dowodom przedstawionym przez stronę i uznanie jedynie tych, które były uzasadnieniem dla wydanej decyzji;

– art. 80 K.p.a. poprzez przyjęcie rozstrzygnięcia nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego, ale na podstawie odczuć i domniemania;

– art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego błędną wykładnię.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Sąd uznał za trafne poczynione w toku postępowania ustalenia dotyczące stanu faktycznego, a także dokonaną przez Wojewodę ocenę prawną dotyczącą orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego.

Zdaniem Sądu, kluczowe znaczenie w sprawie ma w ustalony w drodze wizji lokalnej stan lokalu, który – biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe i zasady logicznego rozumowania – nie pozwalał na swobodne zamieszkiwanie. Panująca w lokalu temperatura wynosiła ok. 12 stopni Celsjusza. Co prawda, jak zaznaczył skarżący, miało to miejsce przy wyłączonych urządzeniach grzewczych, jednak zważywszy na zgłaszane przez niego problemy z dostępnością energii elektrycznej – spowodowane czy to brakiem przyłączenia, czy też awariami – spełnianie przez piecyki elektryczne swojej funkcji stało pod znakiem zapytania. Podobnie ma się sytuacja z funkcjonowaniem lodówki – stałe przechowywanie w niej produktów spożywczych mogło być znacznie utrudnione w świetle wyżej wspomnianej dostępności prądu, co zresztą miało miejsce w trakcie przeprowadzania wizji – produkty trzymane zazwyczaj w lodówce znajdowały się poza nią. Skarżący wyjaśnił zresztą, że jest ona zepsuta od kilku dni. W kwestii brodzika w łazience – niezależnie od tego, czy zalegała w nim warstwa kurzu, czy też ziemia po podlewaniu choinki, sprawiał on w trakcie wizji lokalnej wrażenie nieużywanego, co także budzi poważne wątpliwości co do faktycznego zamieszkiwania skarżącego w lokalu. Nawet biorąc pod uwagę, że skarżący wobec braku bieżącej wody przywoził ją w baniakach, powinny w łazience zostać jakieś ślady po wspomnianym podlewaniu lub po zrobieniu prania, a takich nie stwierdzono. Wszystkie powyższe okoliczności, związane z utrzymującym się przez długi czas brakiem mediów – wody i gazu, a w długich okresach również prądu – uzasadniały stwierdzenie, że skarżący być może w tym lokalu okazjonalnie przebywał, ale nie zamieszkiwał na stałe. Potwierdziło się to w toku postępowania. Skarżący był rzadko widywany w miejscu zamieszkania, szczególnie w godzinach wieczornych, kiedy zgodnie z prezentowanym stanowiskiem, powinien w lokalu przebywać po powrocie z pracy. Światło było w lokalu zapalone jedynie kilka razy w miesiącu. Skarżący sam zresztą przyznawał, że przez długie okresy nie przebywał w przedmiotowym lokalu, a mieszkał u rodziny bądź u znajomych. Powodem takiego stanu rzeczy był właśnie brak mediów. Okoliczność tę potwierdziło także niewielkie zużycie energii elektrycznej, nawet w sytuacji, gdy prąd był podłączony. Pozwala to na konstatację, że stwierdzona w czasie wizji temperatura nie była wynikiem incydentalnego zdarzenia, lecz lokal nie był w istocie ogrzewany, bo jedynym źródłem zasilania urządzeń grzewczych była energia elektryczna.

W ocenie Sądu, dokonana w tym zakresie przez Wojewodę ocena materiału dowodowego nie była, jak zarzuca skarżący, jednostronna, ale wynikała z zasad doświadczenia życiowego. Nie można uznać, że skarżący miał możliwość przebywania przy ul. P. stale. Jego centrum życiowe przeniosło się w inne miejsce, co daje podstawy do podjęcia decyzji o wymeldowaniu.

Odnosząc się do kwestii dobrowolności opuszczenia przez skarżącego miejsca zamieszkania, Sąd zauważył, że skarżący co prawda podejmował kroki mające na celu powrót do przedmiotowego lokalu, natomiast były one nieskuteczne i nie spowodowały pojawienia się możliwości ponownego zamieszkania w lokalu przy ul. P. Nawet z możliwości złożenia doniesienia o popełnieniu przestępstwa skarżący skorzystał dopiero po jakimś czasie, pomimo, iż działania nowego właściciela budynku określone przez niego mianem "nękania" miały mieć miejsce niemal od początku przejęcia budynku. Postępowanie w tej sprawie nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Przepis ustawy o ewidencji ludności nie wskazuje ponadto dobrowolności opuszczenia lokalu jako przesłanki orzeczenia o wymeldowaniu bądź odmowie wymeldowania. Dobrowolność ta nie stanowi przesłanki normatywnej, a jest elementem pomocniczym w ocenie danego stanu faktycznego i nie może służyć podtrzymywaniu fikcji dotyczącej zameldowania. Zatem Sąd za nieuzasadniony uznał zarzut skargi o błędnej wykładni art. 35 ustawy o ewidencji ludności. W ustalonym stanie faktycznym trudno stwierdzić, że skarżący miał realne perspektywy powrotu do przedmiotowego lokalu, przynajmniej w dającej się przewidzieć przyszłości. Natomiast informacja z pisma procesowego z 15 marca 2018 r. o przeprowadzeniu rozbiórki przedmiotowego budynku, całkowicie taką ewentualność przekreśla.

Sąd zwrócił uwagę, za organem uwagę, że postępowanie w przedmiocie wymeldowania osoby z pobytu stałego nie ma na celu regulowania, czy też wyjaśniania kwestii cywilnoprawnych lub karnych. Ewidencja ludności polega na rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu osób, czyli służy jedynie zbieraniu informacji o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego, co oznacza, że powinna odzwierciedlać istniejący stan faktyczny poprzez wskazanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby. W toku przeprowadzonego postępowania organy ustaliły, że skarżący nie przebywa stale w miejscu zameldowania, zatem stosowna informacja jest w tym zakresie nieaktualna, stąd podjęte kroki w celu korekty nieprawidłowych danych. Nie miały w tej kwestii kluczowego znaczenia powody, dla których skarżący miejsce zameldowania opuścił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. S., reprezentowany przez pełnomocnika. Wyrok zaskarżył w całości i zarzucił naruszenie:

I. norm prawa materialnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:

1) błędną wykładnię art. 35 ustawy o ewidencji ludności przez błędną jego wykładnię i braku wzięcia przez Sąd pod uwagę norm wypływających z art. 25 ust. 1 tej ustawy, polegającą na przyjęciu, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce zamieszkania poprzez przyjęcie, że "dobrowolność ta nie stanowi przesłanki normatywnej, a jest elementem pomocniczym w ocenie danego stanu faktycznego i nie może podtrzymywać fikcji dotyczącej zameldowania" (ostatni akapit str. 8 wyroku), podczas gdy norma prawna wynikająca z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji wymaga aby organ administracji ustalił dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu czy przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego.

II. norm prawa procesowego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:

l) art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 7 oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji za trafne ustalenie dotyczące stanu faktycznego przez organ II instancji, podczas gdy w zebranym materialne dowodowy brak jest sformułowań użytych zarówno przez organ II instancji jak i Sąd;

2) art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się Sądu do znacznej części dowodów lub brak wyjaśnienia przyczyn uznania za niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia dowodów zebranych w sprawie w szczególności sprzecznych zeznań świadków lub zeznań potwierdzających przebywanie skarżącego w miejscu wymeldowania oraz w miejscu przebywania jego bliskich;

3) art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia zaskarżonego wyroku, gdy Sąd z jednej strony określa, że "kluczowe znaczenie w sprawie ma ustalony w drodze wizji lokalnej stan lokalu, który biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe i zasady logicznego rozumowania nie pozwalał na swobodne zamieszkiwanie" (ostatni akapit str. 7 wyroku), zaś z drugiej wyciąga wnioski zupełnie inne od dokonanych ustaleń przez pracowników organu I instancji, przychylając się tym samym do mylnych wniosków organu II instancji;

Z uwagi na opisane powyżej naruszenia norm proceduralnych oraz wykładnię przepisów materialnych, które miały istotny wpływ na wynik sprawy skarżący podniósł, że niniejsza skarga jest konieczna i w pełni uzasadniona, z tego też względu wniósł jak w petitum.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zawiadomieniem z dnia 27 lipca 2021 r. poinformowano strony o ograniczeniach w orzekaniu wynikających z przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVI-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.). Poinformowano także o zmianie art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090).

Pismem z dnia 18 sierpnia 2021 r. pełnomocnik wnoszącego kasację wniósł o rozpatrzenie skargi kasacyjnej na rozprawie zdalnej.

Rozprawa odbyła się na podstawie zarządzenia z dnia 6 października 2021 r. przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie posiedzenia na odległość.

Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna ma usprawiedliwioną podstawę.

Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się szczegółowo do zarzutów skargi w zakresie postępowania wyjaśniającego, ale zaskarżony wyrok zawiera stanowisko co do ustalonego stanu faktycznego i poddaje się kontroli instancyjnej. Pamiętać zaś trzeba, że w myśl art. 141 § 4 zdanie pierwsze P.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Obowiązek przedstawienia zarzutów zawartych w skardze oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia obejmuje odniesienie się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów skarżącego (por. wyrok NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1457/11, ONSA i wsa 2012/6/101).

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zaaprobowano ustalenie, według którego, skarżący opuścił miejsce pobytu stałego, jak to określił Sąd pierwszej instancji, "jego centrum życiowe przeniosło się w inne miejsce".

Analizę prawidłowości tego ustalenia poprzedzić należy spostrzeżeniem, że ze szczególną uwagą należy traktować sytuację procesową, w której, organ odwoławczy ocenia odmiennie niż organ pierwszej instancji materiał dowodowy, w rezultacie tej odmiennej oceny dokonuje odmiennych ustaleń faktycznych, co do okoliczności istotnych z punktu widzenia prawa materialnego. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Materiał dowodowy, a przede wszystkim zeznania świadków oraz oględziny, zdaniem Burmistrza, świadczą o zamieszkiwaniu skarżącego w spornym lokalu. Ten sam materiał dowodowy, oceniony został przez Wojewodę, powołującego się na doświadczenie życiowe, jako wskazujący na brak możliwości zamieszkiwania w lokalu (bez dostępu do gazu, ciepłej wody i ogrzewania, z ciągłymi przerwami w dostawach energii elektrycznej).

Dokonanie takiej odmiennej oceny przez organ odwoławczy nie stanowi naruszenia prawa. Jest ono możliwe w ramach reformatoryjnego modelu postępowania odwoławczego, przewidzianego w art. 138 § 1 i 2 K.p.a.

Warunkiem zaaprobowania takiego stanowiska jest jego wyczerpujące i przekonujące wyjaśnienie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji takie wyjaśnienie zostało przedstawione. W trakcie postępowania odwoławczego przeprowadzono uzupełniające postępowanie dowodowe. Postępowanie to dotyczyło zamieszkania przez skarżącego w innym lokalu mieszkalnym na terenie Brwinowa. Wojewoda powołał się na ustalenia poczynione w postępowaniach w sprawach wymeldowania żony i synów skarżącego z mieszkania przy ul. P. w B. W sprawach zakończonych decyzjami Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2016 r., utrzymującymi w mocy decyzje Burmistrza Gminy B., orzekające o wymeldowaniu żony i synów M. S. z lokalu przy ul. P. [...] w B., ustalono, że rodzina S. mieszka od 3 lat w lokalu nr [...] przy ul. W. [...] w B., do którego jednemu z synów przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. W toku tych postępowań ustalono, że wszyscy mieszkają razem i wnoszą opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi od 4 osób zamieszkujących w lokalu nr [...]. W trakcie postępowania odwoławczego przesłuchano także świadków na okoliczność zamieszkiwania skarżącego w lokalu przy ul. W. w B. Nie potwierdzili oni, że skarżący mieszka pod tym adresem, ale był tam przez nich widywany.

Dokonana przez Wojewodę ocena materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, odmienna niż ocena Burmistrza, co do miejsca stałego przebywania skarżącego, miała więc umocowanie w uzupełniającym postępowaniu dowodowym.

W skardze kasacyjnej nie podważono skutecznie ustalenia o zamieszkaniu skarżącego w lokalu nr [...] przy ul. W. [...] w B.. Podniesiono zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., ale odnoszą się one głównie do przebywania skarżącego w lokalu przy ul. P. [...] w B.. Tymczasem, podnoszone okoliczności nie wykluczają wiarygodności dowodów, z których zdaniem Wojewody i Sądu pierwszej instancji, wynika, że zamieszkał w innym lokalu, a do mieszkania przy ul. P. przychodził, z tym, że warunki bytowe w tym mieszkaniu wykluczały możliwość przebywania w nim na stałe.

Natomiast Sąd pierwszej instancji nie dokonał kontroli rezultatów postępowania dowodowego w zakresie dobrowolności opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego. Ten brak kontroli był rezultatem błędnego przyjęcia przez Sąd, a wcześniej przez Wojewodę, że dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego nie stanowi przesłanki normatywnej z art. 35 ustawy o ewidencji ludności.

Przesłanka ta wynika z odczytania art. 35 w powiązaniu z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z tym przepisem, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.

To, czy skarżący przebywał od 2013 r. w lokalu mieszkalnym przy ul. W. nr 4 z zamiarem stałego przebywania musi być ocenione z uwzględnieniem realizacji przez właściciela nieruchomości podstawowych obowiązków w zakresie stanu technicznego lokalu mieszkalnego. W postępowaniu odwoławczym i w postępowaniu sądowym nie rozważono znaczenia obszernej korespondencji kierowanej przez skarżącego do właściciela nieruchomości dotyczącej awarii oraz dostaw mediów, z okresu od listopada 2013 r. do kwietnia 2016 r. Dokumenty w tym zakresie, w powiązaniu z zeznaniami świadków nie kwestionujących zgłaszania przez skarżącego interwencji, a także wniosek o wszczęcie postępowania karnego, mogą wskazywać na to, że przebywanie skarżącego w lokalu przy u. W. nie miało charakteru pobytu z zamiarem stałego przebywania i było uwarunkowane bieżącym stanem technicznym lokalu przy ul. P. [...].

Skonstatować można, że Sąd pierwszej instancji, jakkolwiek wyraził pogląd o tym, że dobrowolność opuszczenia lokalu nie stanowi przesłanki normatywnej orzeczenia o wymeldowaniu bądź odmowy wymeldowania, odniósł się do zagadnienia podejmowania przez skarżącego kroków mających na celu powrót do lokalu. Ograniczył się jednak tylko do odnotowania braku skuteczności podejmowanych działań i "niepojawienia się możliwości ponownego zamieszkania w lokalu", a także "złożenia doniesienia o popełnieniu przestępstwa dopiero po jakimś czasie, pomimo iż działania nowego właściciela budynku określone przez niego mianem "nękania" miały mieć miejsce niemal od początku przejęcia budynku".

Tymczasem jest oczywiste, że w warunkach niniejszej sprawy nie można mówić o możliwości złożenia pozwu o przywrócenie posiadania lokalu. Skarżący dysponował przecież nieprzerwanie kluczami do lokalu i w nim od czasu do czasu przebywał. Trwające kilka lat próby zobowiązania właściciela budynku do utrzymywania lokalu w stanie technicznym umożliwiającym nieprzerwane korzystanie z lokalu nie mogą być traktowane jedynie w kategoriach sporu cywilnoprawnego. Przerwy w prawidłowym funkcjonowaniu mediów mogły mieć taki charakter, że skłaniały skarżącego do przebywania w innym lokalu mieszkalnym, ale same przez się nie świadczyły o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przy ul. P. [...] oraz o zamiarze stałego przebywania w lokalu nr [...] przy ul. W. [...] .

Ponadto, bezskuteczność działań podejmowanych przez skarżącego, a zmierzających do uzyskania normalnego stanu technicznego lokalu, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, nie może skutkować oceną o dobrowolności opuszczenia lokalu. O ile ta bezskuteczność była rezultatem niewywiązywania się właściciela budynku z obowiązku zapewnienia przez właściwego stanu technicznego lokalu, to ocena Sądu w tym zakresie byłaby przedwczesna.

W ponownym postępowaniu należy zbadać także okoliczności związane zamieszczeniem przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wzmianki o dokonaniu rozbiórki przedmiotowego budynku. Sąd ocenia legalność zaskarżonej decyzji według stanu z daty wydania tej decyzji. Wzmacniając argumentację o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji uwagą o dokonaniu rozbiórki budynku Sąd pierwszej instancji dopuścił się uchybienia regule wynikającej z art. 133 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 1 § 2 P.u.s.a. Jak w każdym przypadku naruszenia o charakterze procesowym, istotne jest, czy uchybienie to miało wpływu na wynik sprawy.

Wynikająca z powyższych uwag konieczność powrotu sprawy do etapu postępowania odwoławczego skutkuje tym, że również okoliczność w postaci fizycznego istnienia lokalu mieszkalnego będącego przedmiotem niniejszej sprawy zostanie oceniona w postępowaniu administracyjnym, według stanu na dzień rozstrzygania sprawy.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję.

Koszty postępowania sądowego w kwocie 697 zł zasądzono od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 P.p.s.a.