Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 327/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Przejęcie mienia
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 2,  art. 21,  art. 31  ust. 3,  art. 32,  art. 64  ust. 3
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
article: art. 2  ust. 1  lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: par. 5 i  par. 6
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi T. P., J. P., J. A., E. M., A. C. i M. M. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją [...] z dnia [...] grudnia 2016r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako organ/minister) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r., poz. 23; dalej jako kpa) po rozpoznaniu odwołania T. P., J. P., J. A., E. M., A. C. i M. M., (dalej jako skarżący) utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014r., znak: [...]. Decyzja ta stwierdzała, że nieruchomości położone w [...] oznaczone numerami działek: [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], wchodzące w skład majątku ziemskiego [...], stanowiącego własność F. S. P., podpadały pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu orzeczenia organ administracji podał, że łączny obszar przejętej nieruchomości przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, a także że powierzchnia gruntów rolnych, pastwisk, łąk i sadów, z wyłączeniem lasów i innych gruntów nierolnych, przekraczała normy obszarowe wymienione w art. 2 ust. 1 lit. e) przywołanego dekretu z 1944r. Ponadto organ podniósł, że działki, których dotyczyło ww postępowanie składały się na nieruchomość rolną, i nie wchodziły w skład zespołu pałacowo-parkowego.

W uzasadnieniu ww decyzji minister wskazał, że przejęciu na cele reformy rolnej podlegały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Jednocześnie zaznaczył, że zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945r. Nr 10, poz. 51 z późn. zm.) za użytki rolne uważano grunty orne, łąki, pastwiska, ogrody warzywne i owocowe. Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy organ wyjaśnił, że wg zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] maja 1946r., znak: [...] pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej podlegała nieruchomość ziemska [...], położona we wsi [...], gm. [...], pow. [...], o obszarze 3204,58 ha, stanowiąca własność F. P. przy czym jak wynika z protokołu z 28 października 1944r. w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...] jego ogólny obszar wynosił 5467,77 ha. Różnica ta - jak wynika z archiwalnych akt parcelacyjnych majątku [...] i znajdującego się w nich dokumentu z dnia 28 maja 1948r., sporządzonego przez Komisarza Ziemskiego w [...], zatytułowanego 'Wyjaśnienia' - powstała po parcelacji, gdyż majątki rolne przejmowano na cele reformy rolnej bez dowodów pomiarowych, jedynie na podstawie słownych określeń sołtysów lub miejscowych świadków. Minister podał następnie, przywołując powierzchnię każdej z ww działek, iż ogólny obszar działek będących przedmiotem postępowania wynosi 385,1935 ha i wyjaśnił, że ich usytuowanie pozwala na stwierdzenie, że znajdują się one poza obszarem zespołu pałacowo-parkowego, umiejscowionego na południe od ocenianych działek nr: [...] i [...], na wschód od działki nr: [...] oraz na zachód od działki nr[...]. W konsekwencji organ uznał, że nie budzi wątpliwości, iż powierzchnia ogólna majątku [...] przekraczała 100 ha oraz że ta część majątku nie była funkcjonalnie, gospodarczo i geograficznie powiązana z częścią rezydencjalną majątku, a zatem że zostały spełnione przesłanki dotyczące powierzchni ogólnej i użytków rolnych, wymienione w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Odnośnie do zarzutu niewykazania realizacji celów dekretu wymienionych w art. 1 dekretu PKWN organ podniósł, że przedmiotem postępowania jest ustalenie, czy dana nieruchomość w chwili jej przejęcia na cele reformy rolnej nadawała się do wykorzystania w działalności rolniczej, nie jest nim natomiast dowodzenie, czy w rzeczywistości została zgodnie z tymi celami wykorzystana w późniejszym okresie. Wyjaśnił także, że w trakcie postępowania nie był zobowiązany do ustalenia kwestii ewentualnego podziału geodezyjnego objętych nim działek dokonanego przed ich przejęciem na cele reformy rolnej – gdyż sam fakt podziału geodezyjnego nie ma znaczenia dla oceny przydatności do produkcji rolnej. Podał, że dopiero zmiana przeznaczenia nieruchomości mogłaby mieć znaczenie dla wyniku sprawy, tymczasem wszystkie działki objęte postępowaniem miał charakter rolny (łąki, pastwiska itd.).

Dodatkowo organ zaznaczył, że przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi w związku z odwołaniem od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015r., znak: [...] toczą się postępowania administracyjne dotyczące majątku [...], tj. działek ewidencyjnych nr: [...] (podzielona na dz. nr: [...] i [...]),[...],[...], [...][...] i [...] oraz dotyczące dziełek oznaczonych nr: [...],[...],[...],[...],[...] i [...].

W skardze na ww decyzję ministra skarżący zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a ppsa), a w szczególności:

1) naruszenie art. 107 § 1 kpa w zw. z art. 138 § 1 kpa polegające na błędnym wskazaniu w rozstrzygnięciu jako przedmiotu postępowania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2015 roku znak: [...], podczas gdy przedmiotem odwołania skarżących była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 roku, znak: [...], co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji w sprawie nieobjętej środkiem zaskarżenia (odwołaniem);

2) naruszenie art. 2 ust. 1 lit. E dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy powierzchnia majątku [...] przekraczała 100 ha powierzchni ogólnej, co oznacza, że mogła zostać przejęta tylko w oparciu o art. 2 ust. 1 zd. 3 dekretu albowiem art. 2 ust. 1 lit. E określa jedynie rodzaj nieruchomości jakie mogły zostać przejęte na rzecz Skarbu Państwa, jednak podstawą do dokonania samego przejęcia konkretnej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa stanowił przepis zdania trzeciego ust. 1 art. 2 dekretu, a nie lit. E tego przepisu.

3) naruszenie art. 1 sporządzonego w dniu 20 marca 1952 roku Protokołu Nr 1 ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 roku (Dz.U. z 1995 roku Nr 26, poz. 175) do sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku, a następnie zmienionej Protokołem Nr 3, Nr 5 i Nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem Nr 2 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 roku Nr 61, poz. 284) poprzez pozbawienie skarżących decyzją Wojewody [...] oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawnie uzasadnionego oczekiwania uzyskania efektywnego korzystania z nieruchomości (prawa własności nieruchomości) objętej wnioskiem (por. uzasadnienie decyli Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 27 stycznia 2000 roku, nr 33752/96, LEX nr 41130, orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 23 listopada 2000 roku w sprawie nr 25701/94 - Case of the Former King of Greece and Others vs. Greece — dostępne na stronie internetowej Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasbourgu — www.echr.coe.int, w którym Trybunał stwierdził, że dokonane w latach 60-tych XX wieku wywłaszczenie byłego króla Grecji z jego majątku prywatnego bez odszkodowania jest niezgodne z normami międzynarodowymi i narusza podstawowe prawa obywatelskie; tak samo Trybunał w Strasbourgu w orzeczeniu z lutego 2001 roku w sprawie Dan Brumarescu vs. Rumunia)-,

4) naruszenie art. 99 Konstytucji z dnia 21 marca 1921 roku w zw. z mającymi zastosowanie w stosunku do dekretu PKWN ze skutkiem retroaktywnym przepisami art. 64 ust. 3 i art. 21 ust 1 i ust. 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. poprzez pozbawienie F. S. P. oraz jego spadkobierców — skarżących, własności nieruchomości bez jakiegokolwiek odszkodowania, nie na cel publicznie użyteczny.

Skarżący wnieśli ponadto o stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 roku znak: [...] zostały wydane bez podstawy prawnej lub zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, albowiem art. 2 ust. 1 zd. trzecie dekretu jako sprzeczny z następującymi przepisami Konstytucji RP tj.;

(i) z art. 2 (gwarancja praworządności),

(ii) z art. 21 ust. 2 (zakaz pozbawiania własności na inne cele niż publiczne i bez

(iii) z art. 21 ust. 1 w zw. z art. 20 (ochrona własności prywatnej jako podstawa ustroju gospodarczego Polski),

(iv) z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 (gwarancja ochrony istoty prawa własności),

(v) z art. 32 (zasada równości),

(vi) z art. 2, art. 32 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 32 (zasada proporcjonalności),

oraz z art. 1 sporządzonego w dniu 20 marca 1952 roku Protokołu Nr 1 ratyfikowanego przez Polskę w dniu 10 października 1994 roku (Dz.U. z 1995r., Nr 26, poz. 175) do sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku, a następnie zmienionej Protokołem Nr 3, Nr 5 i Nr 8 oraz uzupełnionej Protokołem Nr 2 Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1933, Nr 61, poz. 284) nie mógł stanowić podstawy prawnej do nabycia prawa własności przez Skarb Państwa; co jest konsekwencją błędnego przyjęcia przez ministra, że dekret PKWN o reformie rolnej jest zgodny z Konstytucją RP i może stanowić podstawę pozbawienia skarżących prawa własności nieruchomości bez jakiegokolwiek odszkodowania, podczas gdy z treści art. 42 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym wynika, że jedynie akty prawne powszechnie obowiązujące (i) wydane przez kompetentny organ państwowy, (ii) z zachowaniem wymaganego prawem trybu ich wydania oraz (iii) o treści zgodnej z Konstytucją RP mogą mieć charakter konstytucyjny i być podstawą ingerencji w podstawowe i przyrodzone prawa człowieka mające swe źródło w "przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka" (art. 30 Konstytucji RP) takie, jak prawo własności i prawo dziedziczenia.

Podnosząc powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2014 roku, znak: [...] a także o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Bezprzedmiotowe jest odnoszenie się do zarzutu zawartego w pkt. 1 skargi albowiem postanowieniem z dnia [...] lutego 2017r. minister sprostował zaskarżoną decyzję poprzez wpisanie prawidłowej daty decyzji I instancji, do której odnosi się decyzja II instancji.

W sprawie istotne jest przede wszystkim to, że autorzy skargi nie kwestionują dokonanych przez organ ustaleń faktycznych, w tym w szczególności ani powierzchni majątku [...] ani charakteru rolnego gruntów objętych zaskarżona decyzją w dacie wejścia w życie przepisów o reformie rolnej. Skarga kwestionuje natomiast samą zasadność i dopuszczalność przejęcia przez Państwo majątku ziemskiego bez stosownego odszkodowania.

Sporny dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. 1945 Nr 3 poz. 13; dalej jako dekret) został uchylony, pomimo to, jak wynika z uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 3/10, a także uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt III CZP 21/11 - w przedmiocie objęcia danej nieruchomości dyspozycją art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 grudnia 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nadal właściwe do orzekania w tego typu sprawach są organy administracji a podstawę prawną w tym zakresie stanowi § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U Nr 10 poz.51 ze zm.; dalej jako: rozporządzenie).

Stosownie do art. 2 ust.1 lit. e) dekretu na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Jak wskazał Sąd Najwyższy w przywołanej wyżej uchwale, zarówno § 5 rozporządzenia wykonawczego, jak i powołana w nim podstawa ustawowa w postaci art. 2 ust. 1 lit. e dekretu nadal powinny stanowić podstawę prawną do orzekania na drodze administracyjnej, czy w sprawach wątpliwych dana nieruchomość odpowiada zakresowi pojęcia nieruchomości ziemskiej we wskazanym przepisie tego dekretu. Trzeba jednak podkreślić, że ewentualne orzekanie na podstawie ww przepisu miało (i ma) miejsce jedynie w kwestiach związanych z zaprzeczeniem wystąpienia skutku, jaki z mocy dekretu następował w dacie jego wejścia w życie, tj. skutku w postaci przejścia prawa własności nieruchomości nim objętych na rzecz Państwa. Zarówno bowiem dekret "o reformie rolnej", jak i wydane na jego podstawie przepisy wykonawcze nie zawierały uregulowań, które uzależniałyby przejście na własność Skarbu Państwa wymienionych w art. 2 ust. 1 lit e) nieruchomości ziemskich, a w szczególności nie przewidywały wydawania w tym zakresie aktów o charakterze deklaratoryjnym. Przejście nieruchomości ziemskiej na własność Państwa następowało z mocy prawa (art. 2 ust. 1 zd. trzecie), bez potwierdzania tego faktu w formie decyzji administracyjnej lecz co najwyżej nie mającego jej mocy zaświadczenia. Rozporządzenie w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. w § 6 przewiduje dopuszczalność złożenia wniosku o stwierdzenie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu a rozstrzygnięcie w tego typu sprawach następuje na podstawie § 5 omawianego rozporządzenia w formie decyzji administracyjnej. Zresztą w tym trybie został złożony wniosek w kontrolowanej sprawie. Rację ma zatem organ podnosząc w odpowiedzi na skargę, że stanowisko skarżących jest wewnętrznie sprzeczne. Z jednej strony zarzucają oni bowiem, że przepisy dekretu nie obowiązują a z drugiej strony składają wniosek na przepisach ww dekretu oparty.

Nie jest też zasadny zarzut naruszenia przez organ art. 2 ust. 1 dekretu w odniesieniu do art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Art. 2 ust. 1 lit. e, jak słusznie wskazano w odpowiedzi na skargę precyzował nieruchomości objęte reformą, zaś podstawę prawną stanowiącą o przejęciu z mocy prawa prawa własności nieruchomości na Skarb Państwa stanowił art. 2 ust. 1 zd. trzecie, odnoszący się zresztą m.in. do art. 2 ust. 1 lit e dekretu.

Sedno zarzutów skargi sprowadza się do zarzutu odjęcia mocą przepisów dekretu prawa własności nieruchomości bez stosownego odszkodowania a zatem do praworządności (zgodności z aktami wyższego rzędu, w tym Konstytucji) przeprowadzonej w I połowie XX wieku "reformy rolnej".

W tym kontekście należy podkreślić, że ocena obowiązywania przepisów dekretu i kwestionowania jego zasadności w odniesieniu do konkretnych nieruchomości w oparciu o przepis § 5 rozporządzenia - jest konsekwentnie dokonywana przez sądy oraz organy administracji publicznej. W licznych orzeczeniach sądy (zarówno administracyjne, powszechne, jak też Sąd Najwyższy) stosowały tę regulację, dokonując jej interpretacji w odniesieniu do wielu stanów faktycznych, a także oceniając prawidłowość orzekania w trybie administracyjnym w sprawie konkretnych nieruchomości (zob. np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 września 1991 r., sygn. akt III CZP 90/91; wyrok NSA z dnia 19 marca 1998 r., sygn. akt IV SA 1045/97; wyrok NSA z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt IV SA 2582/98; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2000 r., sygn. akt IV SA 1189/00; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2003 r., sygn. akt III CKN 1492/00; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 listopada 2004 r., sygn. akt IV SA/Wa 411/04; wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2004 r., sygn. akt IV SA/Wa 374/04; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 września 2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 845/05; wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1656/05; uchwała NSA z dnia 5 czerwca 2006r., sygn. akt I OPS 2/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 lipca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1865/05; wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 771/05; wyrok NSA z dnia 11 października 2006 r., sygn. akt I OSK 28/06; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2007 r., sygn. akt IV CSK 350/06; wyrok NSA z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 728/05; wyrok NSA z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 173/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1703/07; wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 1827/06; wyrok NSA z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1162/07). Obowiązywanie § 5 rozporządzenia (a więc i przepisów dekretu) nie było podważane także w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który np. w uchwale z dnia 19 września 1990 r. sygn. akt TK W 3/89 (OTK 1990/1/26) nie zakwestionował legalności samego dekretu. W konsekwencji, niezależnie od oceny omawianej regulacji w odniesieniu do zasad "słuszności", za niezasadne należy uznać zarzuty sformułowane w skardze co do braku podstaw do przeprowadzenia reformy rolnej bez słusznego odszkodowania, tym bardziej z powołaniem się na przepisy, które weszły w życie po dacie jej wprowadzenia. Przepisy dekretu niewątpliwie nie spełniają wymagań stawianych dzisiaj ustawowym upoważnieniom do wydawania rozporządzeń. Można zatem powiedzieć, że ww dekret stał się "wtórnie niekonstytucyjny" z dniem wejścia w życie Konstytucji z 1997 r. (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 października 1999 r., sygn. akt K 12/99). W tym dniu niedopuszczalne stało się więc wydawanie aktów wykonawczych w oparciu o tę regulację. Nie oznacza to jednak, że elementem systemu prawa nie może być akt wykonawczy wydany na podstawie tego przepisu w okresie poprzedzającym wejście w życie Konstytucji z 1997 r. Wejście w życie Konstytucji nie oznaczało bowiem dyskwalifikacji aktów normatywnych wydanych zgodnie z odmiennymi zasadami prawotwórstwa wykonawczego, obowiązującymi we wcześniejszym okresie.

W orzecznictwie fakt stosowania § 5 rozporządzenia został potraktowany przez Trybunał Konstytucyjny jako argument przemawiający za brakiem naruszenia konstytucyjnych wolności i praw jednostki. W wyroku z dnia 3 lipca 2007 r., (sygn. akt SK 1/06), argumentując rozstrzygnięcie o zgodności z Konstytucją art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz.U. Nr 39, poz. 233 ze zm.), Trybunał wskazał m.in., że "Obecnie zainteresowani dysponują środkami prawnymi umożliwiającymi im dochodzenie na drodze sądowej praw naruszonych w wyniku nieprawidłowego zastosowania przepisów o reformie rolnej (...)". Trybunał stwierdził, że "zainteresowani mogą wystąpić o wydanie decyzji stwierdzającej, że dana nieruchomość nie była objęta przepisem art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Dotychczas jednak, pomimo wielości orzeczeń, nie zakwestionowano skutecznie samej legalności dekretu. Podnosi się jednocześnie, iż aktualnie wykładnia powyższych przepisów powinna być dokonywana przy założeniu, iż materia regulowana dekretem, dotycząca przejęcia majątków ziemskich dla realizacji celów reformy rolnej bez odszkodowania, wymaga ścisłej interpretacji jego przepisów jako przepisów szczególnych, odstępujących od ogólnych reguł. W orzecznictwie sądowym (np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 września 1991 r. sygn. akt III CZP 90/91 (OSNC19992, nr 5, poz. 72 czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 1992 r., sygn. akt III ARN 23/92, OSP z 1993 r. Nr 3, poz. 47), utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym nie podlegają wykładni rozszerzającej przepisy pozbawiające prawa własności. Wymaga to od orzekających organów państwowych spełniania wymogów demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, a także stosowania standardów przyjętych w art. 1 Protokołu Dodatkowego do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), odnoszących się do poszanowania mienia. Podnosi się bowiem, że niezależnie od faktu, że powyższe przepisy nie obowiązywały w czasie, gdy dekret PKWN był ustanawiany i wchodził w życie oraz gdy na jego podstawie dochodziło do przejmowania nieruchomości ziemskich na rzecz Skarbu Państwa, powyższy standard interpretacyjny powinien znajdować zastosowanie także w odniesieniu do wykładni art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN w kontekście orzekania dziś o tym, czy dana nieruchomość ziemska podlegała działaniu przepisu dekretu, na gruncie którego nieruchomości ziemskie o wskazanym tam areale przechodziły na własność Skarbu Państwa bezzwłocznie, bezwarunkowo i bez żadnego odszkodowania.

Wbrew twierdzeniom skarżących nie można jednak przyjąć, że wejście w życie wymienionych w pkt. 3 i 4 i nast. skargi aktów prawnych, spowodowało wyrugowanie z obrotu prawnego dekretu i jego skutków bądź też że dało podstawę do domagania się odszkodowania za odjęcie prawa własności na zasadach ogólnych. Na uwzględnienie nie zasługują też zarzuty naruszenia norm konstytucyjnych, tj. art. 2, art. 21 i art. 32 czy art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3. Przede wszystkim, zarzuty te powinny opierać się na niewłaściwym zastosowaniu przepisu sprzecznego z unormowaniem konstytucyjnym (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 547/05, LEX nr 187605). Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował zgodności stosowanych w niniejszej sprawie regulacji z normami Konstytucji RP. Zarzuty skargi w tym zakresie nie mogły być zatem uwzględnione. Również orzecznictwo przywołane w skardze nie zmienia ww stanowiska |Sądu.

Podkreślenia wymaga przy tym, iż kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja nie orzeka o kwestiach dotyczących odszkodowania czy tez jego braku przy odjęciu z mocy prawa prawa własności; a jedynie traktuje o zastosowaniu przepisów dekretu do określonej we wniosku nieruchomości ziemskiej.

Skarga podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.