Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 970/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-09-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak (spr) Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Grzelak Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2006 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 970/06

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 roku nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej na skutek sprzeciwu firmy N. z siedzibą w C., Francja unieważnił prawo ochronne udzielone na znak towarowy [...]o numerze [...] na rzecz F. P.-H. z siedzibą w K. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 246 i 247 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003r., nr 119, poz. 1117).

Rozstrzygnięcie Urzędu Patentowego zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i wywody prawne:

[...]maja 2004 roku firma N. z siedzibą w C., Francja złożyła sprzeciw wobec decyzji Urzędu z dnia [...]kwietnia 2003 roku o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy [...]o numerze [...]. Uprawnionym do tego znaku jest F. P.-H. z siedzibą w K. Znak przeznaczony jest do oznaczania ubiorów-odzieży z tworzyw naturalnych i sztucznych z klasy 25.

Sprzeciwiający podniósł, iż prawo ochronne udzielone zostało z naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, albowiem znak towarowy [...]jest podobny do znaków towarowych sprzeciwiającego tj. słownego [...] i słowno-graficznego [...] zarejestrowanych z wcześniejszym pierwszeństwem w takim stopniu, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzić w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów. Przeciwstawione znaki są identyczne na płaszczyźnie fonetycznej oraz znaczeniowej. Identyczne są także towary, dla których przeciwstawione znaki są przeznaczone. Pokreślił szczególną siłę oddziaływania elementów słownych znaku towarowego. Nadto znaki francuskiej firmy należą do kategorii znaków mocnych z uwagi na nazwę firmy, pod którą prowadzi ona działalność gospodarczą.

Uprawniona ze znaku F. P.-H. z siedzibą w K. uznała sprzeciw za bezzasadny i wnosiła o jego oddalenie. Wskazywała na różnice znaczeniowe oraz wizualne występujące z uwagi na charakterystyczną grafikę spornego znaku.

Rozpatrując sprawę Kolegium Orzekające UP w pierwszej kolejności podkreśliło, iż zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej sprzeciw jest powszechnym środkiem prawnym służącym każdej osobie, która nie musi wykazywać interesu prawnego we wszczęciu tego postępowania.

W uzasadnieniu stanowiska merytorycznego decyzji Urząd Patentowy powołał się na treść art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych. Ten bowiem przepis, z mocy art. 315 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej, stanowi podstawę prawną oceny zdolności rejestrowej przedmiotowego znaku. Z treści tego przepisu wynika, iż dla wypełnienia jego dyspozycji konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek:

- jednorodzajowość towarów i usług do oznaczenia których znaki te są przeznaczone,

- podobieństwo znaków towarowych.

Konsekwencją występującego podobieństwa towarów i znaków jest niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów i usług oznaczonych tymi znakami. Nie każde jednak podobieństwo pomiędzy znakami powoduje niedopuszczalność rejestracji znaku towarowego, lecz tylko podobieństwo w takim stopniu, które mogłoby wprowadzać odbiorców w błąd.

Dokonując oceny z punktu widzenia powyższych kryteriów Kolegium Orzekające stwierdziło podobieństwo przeciwstawionych znaków w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy o znakach towarowych.

Zdaniem Kolegium o podobieństwie decydują następujące argumenty:

Przeciwstawione znaki [...]i znaki wnioskodawcy [...]oraz [...] przeznaczone są do oznaczenia towarów identycznych tj. odzieży sprecyzowanej jako ubiory-odzież z tworzyw sztucznych i naturalnych. Mając na uwadze ocenę całościową znaku towarowego należy zwrócić uwagę, w ocenie Kolegium, na proporcje w sile odróżniającej poszczególnych elementów, elementów także ich oryginalność i miejsce w znaku. Dokonanie oceny porównawczej powinno odbywać się na różnych płaszczyznach postrzegania mając na uwadze jednocześnie ogólne wrażenie, jakie znaki wywierają na odbiorcy. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że elementami dominującymi są elementy słowne. Znaki te pozbawione są szczególnie fantazyjnej grafiki, która sprowadza się jedynie do charakterystycznej czcionki oraz (w znaku spornym) stylizowanej korony, znajdującej się nad litera "M". Tymczasem elementy słowne, które będą przyciągać uwagę odbiorcy są niemal identyczne. Mając na uwadze zasady wymowy wyrazów angielskich, z których utworzono oznaczenia fonetyczne znaków, ich odróżnienie nie jest możliwe. Przeciwstawione znaki mają bardzo zbliżone znaczenie. Znaczenie spornego znaku stanowi liczbę mnogą znaczenia sprzeciwiającego. Także sposób zapisania spornego znaku tworzy wrażenie, że mamy do czynienia z jednym wyrazem (podobnie jak w znaku przeciwstawionym [...]). O rozdzieleniu wyrazów mogą świadczyć jedynie proporcje litery "M".

Tak skumulowana ilość podobieństw będzie skutkowała wprowadzeniem w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów. Dla nabywcy znaczenia mają elementy zbieżne obu oznaczeń. Jest to usprawiedliwione z psychologicznego punktu widzenia, gdyż nabywca zachowuje z reguły w pamięci jedynie ogólny zarys oznaczenia, którego poszukuje. W świadomości odbiorców nie pozostaje więc tło znaku towarowego ani elementy. które ze względu na rozmiar lub powszechność występowania nie utrwalają się w pamięci. Elementem takim jest stylizowana korona, która nie jest wyeksponowana (mając na uwadze jej wielkość w stosunku do elementów słownych), ani wyraźnie podkreślona (na przykład przez kontrastujące do wyrazów kolory). Podobieństwo przeciwstawionych znaków będzie więc powodować ich mylenie zwłaszcza, że przeciętny odbiorca nie ma możliwości porównania oznaczeń w jednym czasie i miejscu.

Mając na uwadze przedstawione rozważania, Kolegium Orzekające uznało, że istnienie na rynku tych samych towarów oznaczonych łudząco podobnych znakiem, a pochodzących z różnych źródeł, wprowadziłoby stan niepewności, co do ich pochodzenia. W konsekwencji mogłoby to prowadzić do mylenia znaków lub budzić poważne wątpliwości, co do ustalenia podmiotu uprawnionego do zarejestrowanych znaków towarowych.

Skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...]grudnia 2005 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. G. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów.

W ocenie skarżącej trudno zgodzić się z twierdzeniem Urzędu Patentowego jakoby między przeciwstawnymi znakami istniało takie podobieństwo, które w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mogło wprowadzić odbiorców w błąd, co do pochodzenia towarów.

Należy zwrócić, zdaniem skarżącej, na wyeksponowane w poszczególnych znakach słowa i ich znaczenie: [...] (nowy człowiek) i [...] (nowi ludzie). Łatwo zauważyć, że oba znaki różnią się znaczeniowo. Rozróżnienie następuje również pod względem graficznym. Grafika znaku [...]jest całkowicie odmienna od grafiki znaku [...]. Znak [...]ma układ poziomy, w którym występuje stylizowana litera "M" z usytuowana nad nią koroną. Napisy i korona są w kolorze złotym na tle czerwonym. Natomiast w znaku [...]słowa są w układzie pionowym, którego stylizowane litery są w kolorze czarnym i stwarzają wrażenie lustrzanego odbicia.

Także kwestie fonetyczne mają znaczenie dla odróżnienia porównywanych znaków. Większość odbiorców wymawia znaki literalnie tzn. tak są napisane. Reguły wymowy w języku angielskim nie są bowiem na tyle powszechne, aby większość odbiorców kierowała się wymową angielskobrzmiącą. Nie zachodzi więc także podobieństwo fonetyczne, gdyż oba znaki różnią się w sposób znaczący.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie przywołując argumentację zawartą w decyzji. Jego zdaniem skarżąca nie precyzuje zarzutów naruszenia prawa w związku wydaną decyzją. Przedstawia jedynie własną interpretację oceny podobieństwa posiłkując się decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...]stycznia 2003 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga istotnie nie precyzuje zarzutów naruszenia prawa. Jej analiza pozwala na przyjęcie, iż zarzuca ona zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny na jego wynik i w konsekwencji było powodem nieprawidłowego zastosowania normy prawa materialnego tj. art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych przez dokonanie oceny podobieństwa przeciwstawnych znaków w świetle wymienionego przepisu:

a) w odniesieniu do wzajemnego podobieństwa jego poszczególnych elementów, a nie podobieństwa znaków w całości w ramach ich ogólnego wyglądu /obrazu/, jaki jest odbierany przez przeciętnego odbiorcę oraz

b) w odniesieniu do wymowy anglojęzycznej, podczas gdy większość odbiorców wymawia oba znaki literalnie nieuwzględniając angielskich zasad językowych,

c) z pominięciem okoliczności sprawy, w mianowicie występującej między znakami różnej grafiki, istotnej dla odróżniania znaków przeciwstawnych.

W istocie więc skarżąca zarzuca Urzędowi Patentowemu naruszenie art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., i 80 k.p.a.

Wbrew więc twierdzeniom organu zawartym w odpowiedzi na skargę, skarga zawiera zarzuty naruszenia prawa i nie jest jedynie własną interpretacją skarżącej oceny podobieństwa przeciwstawnych oznaczeń.

Urząd Patentowy działając w trybie postępowania spornego na podstawie art. 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity Dz. U. z 2003 r., nr 119, poz. 1117) związany jest rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania w konkretnej sprawie. Zatem na Urzędzie Patentowym spoczywają obowiązki:

- dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem m. in. interesu społecznego i słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.),

- wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.),

- należytego rozstrzygnięcia stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a.

Z tych obowiązków Urząd Patentowy w sprawie niniejszej się nie wywiązał. W szczególności dokonał analizy podobieństwa towarów na podstawie wadliwych przesłanek oraz błędnie ustalonych okoliczności sprawy, co uzasadnia postawienie zarzutu, iż jest to ocena dowolna, przekraczająca zasadę swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17), w myśl którego niedopuszczalna jest rejestracja znaku dla towarów tego samego rodzaju, jeżeli jest podobny w takim stopniu do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Stosownie do tego przepisu, przeszkodę do rejestracji stanowi prawo z rejestracji znaku towarowego z wcześniejszym pierwszeństwem. Niedopuszczalna jest rejestracja znaków towarowych, gdyby w jej wydaniu powstało prawo, którego zakres pokrywałby się, chociaż częściowo, z zakresem prawa z rejestracji, z wcześniejszym pierwszeństwem. Czy obydwa znaki towarowe są podobne, rozstrzyga się na podstawie kryterium niebezpieczeństwa wprowadzania w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Na niedopuszczalne wprowadzanie w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów składa się podobieństwo towarów i podobieństwo oznaczeń.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że obydwa znaki przeznaczone są do oznaczania towarów tego samego rodzaju, wręcz towarów identycznych.

Do oceny więc pozostawało podobieństwo oznaczeń.

W doktrynie uznaje się, iż badając podobieństwo oznaczeń należy uwzględnić ogólne wrażenie, jakie porównywane oznaczenia wywierają na odbiorcę, dla którego decydujące znaczenie mają zbiorcze elementy porównywanych oznaczeń. Należy pamiętać, iż odbiorca kieruje się przy wyborze towaru jedynie pewnymi przewodnimi elementami oznaczeń, z pominięciem odrębnych rozbieżności (M. Kępiński - Niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców, co do źródła pochodzenia towarów w prawie znaków towarowych).

Zadaniem sądu, Urząd Patentowy nie dokonał w sposób właściwy oceny podobieństwa oznaczeń. Wskazał jedynie na kryteria, jakimi należy się kierować badając podobieństwa oznaczeń, nie przenosząc ich na stan faktyczny. Wbrew twierdzeniu organu, iż dokonał całościowej oceny znaku towarowego.W ocenie sądu, ograniczył kryteria badania podobieństwa oznaczeń tylko do części słownych znaku uznając, iż stanowią one elementy dominujące. Nie rozważył należycie grafiki obu znaków w aspekcie elementów odróżniających. Z jednej strony przyjął, że przeciwstawne znaki pozbawione są szczególnie fantazyjnej grafiki, z drugiej zaś wskazał na charakterystyczne elementy graficzne obu znaków. Organ nie wyjaśnił, dlaczego charakterystyczne elementy graficzne nie mogą być jednocześnie fantazyjnymi. W sposób nieuzasadniony ocenił, iż w świadomości odbiorców nie pozostaje tło znaku, podczas, gdy tym tłem jest kolor czerwony, a więc jaskrawy, pozostający w pamięci. Podobnie złoty kolor liter. Także stylizowana litera "M" z usytuowaną nad nią koroną nie są drobnymi elementami. Dają się zauważyć patrząc na znak i pozostać w pamięci odbiorcy, właśnie ze względu na swoją stylistykę i kolor.

Istotnie elementami zbiorczymi znaków są elementy słowne. Zazwyczaj to one pozostają w pamięci odbiorców, o ile nie zdominują je elementy graficzne. W przedmiotowej sprawie grafika obu znaków jest bardzo różna. Także sposób zapisania słowa w znaku skarżącej – duże M połączone z literą E znacznie mniejszą powoduje, iż odczyt słowa nie jest już tak oczywisty.

Rozpoznając ponownie sprawę należy więc rozważyć, czy z uwagi na jej elementy charakterystyczne wystąpi podobieństwo przeciwstawnych znaków. Grafika znaku [...]jest przecież całkowicie odmienna. [...]zapisane jest w sposób lustrzany.

Dopiero całościowa ocena elementów słownych wespół z graficznymi oraz jednorodzajowością towarów pozwoli Urzędowi Patentowemu na właściwą ocenę podobieństwa przeciwstawnych znaków, ich sile odróżniającej w aspekcie niebezpieczeństwa wprowadzania w błąd odbiorców, co do pochodzenia towarów.

Zarzut dotyczący wymowy nie jest trafny. Nawet bowiem osoba nieznająca języka angielskiego nie zorientuje się miedzy znaczeniami wyrazów new man i mew men. Zmiana litery w środku wyrazu nie zmieni dla niej jego znaczenia.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1) c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd orzekł jak w wyroku.

O wykonalności zaskarżonej decyzji sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.