Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 612/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64e par. 2 pkt 1, par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia NSA Barbara Ciołek, Anna Moskała (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi D. W. Inspektora Ochrony Środowiska na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. Ś., jako organ egzekucyjny, prowadził na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...],[...] i [...] postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego (K. S.) na wniosek wierzyciela (D. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska), w związku z należnościami z tytułu kar pieniężnych wymierzonych na podstawie ustaw: z [...] r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, z [...] r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz z [...] r. o odpadach, w łącznej wysokości [...] zł.

Organ egzekucyjny postanowieniem z [...] r. (nr [...]) umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na nieściągalność.

Postanowieniem z [...] r. (nr [...]) Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. Ś., działając na podstawie art. 64c § 1, 4 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.), obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł.

W dniu [...] r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ś. Ś. wpłynął wniosek wierzyciela o umorzenie obciążających go kosztów postępowań egzekucyjnych powstałych w trakcie prowadzonych postępowań egzekucyjnych na podstawie trzech tytułów wykonawczych z [...] r. nr [...], z [...] r. nr [...] i z [...] r. nr [...].

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. Ś. postanowieniem z [...] r. (nr [...]) odmówił wierzycielowi umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł, uznając, że nie zachodzi żadna z przesłanek warunkujących umorzenie kosztów egzekucyjnych (art. 64e § 1 i 2 u.p.e.a.). Postanowienie doręczono [...] r.

Od tego postanowienia wierzyciel wniósł zażalenie, po rozpoznaniu którego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. wydał zaskarżone postanowienie z [...] r. (nr [...]) utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.

W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ś. Ś., postanowieniem z dnia [...] r. obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł, ze względu na niemożność ściągnięcia ich od zobowiązanego. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny stwierdził fakt nieściągalności od zobowiązanego dochodzonych należności. W dniu [...] r. organ wydał postanowienie, którym na mocy art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez wierzyciela i zyskało przymiot orzeczenia ostatecznego.

Następnie wierzyciel zwrócił się o umorzenie postępowania w sprawie na mocy art. 64e § 1 u.p.e.a. powołując się na ważny interes publiczny oraz brak gospodarczego uzasadnienia dla obowiązku uiszczenia kosztów egzekucyjnych.

Organ – po szczegółowej analizie art. 64e § 1 u.p.e.a. - wskazał, że przesłanka "interesu publicznego" nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. W orzecznictwie podkreśla się, że pojęcie to powinno być ocenione z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa. Interes ten nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem strony o zasadności umorzenia kosztów. Interes publiczny musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Przesłanka ta nie odnosi się natomiast do statusu przysługującego poszczególnym wierzycielom, którymi w przypadku egzekucji administracyjnej są przede wszystkim podmioty finansowane ze środków publicznych i wykonujące zadania publiczne. Organ podkreślił, że przesłanką przemawiającą za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie może być sam fakt specyficznej pozycji wierzyciela, jakim jest D. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska we W. Na gruncie ustawy egzekucyjnej nie jest to okoliczność uznana za wyjątkową. Powyższe dotyczy także argumentu finansowania zarówno wierzyciela jak i organu egzekucyjnego ze środków publicznych. Ustawodawca przyznając D. Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska określony status i wyposażając go w uprawnienia wierzycielskie miał świadomość, iż będzie się z tym wiązał obowiązek uiszczania kosztów egzekucyjnych, a pomimo tego nie wprowadził ani przedmiotowych, ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdjęłyby z Wojewódzkich Inspektorów Ochrony Środowiska obowiązek ponoszenia kosztów egzekucji (wyrok WSA we Wrocławiu z 14 grudnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wr 671/17).

Dalej organ podkreślił, że pozycja D. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska we W. nie różni się od pozycji innych wierzycieli. Oznacza to, że przekazując tytuły wykonawcze do realizacji przez inny organ egzekucyjny, czyli naczelnika urzędu skarbowego (art. 19 § 1 w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a.), powinien on - już jako wierzyciel - liczyć się z możliwością obciążenia kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji, w zależności od jej wyniku (wyrok WSA w Warszawie z 12 czerwca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 2912/16). Od obowiązku ponoszenia tych kosztów D. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska jako wierzyciel nie został bowiem zwolniony (art. 64c § 1 i 3 u.p.e.a.). Szczególny status wierzyciela, jak również źródła finansowania nie mogą oznaczać, że organy zobowiązane są w każdym przypadku do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z tej przyczyny – jak podkreślił dalej organ II instancji - status D. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska we W. - ukształtowany przepisami ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska - nie mógł zostać uznany za wystarczający do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego", pozwalająca na umorzenie w całości przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. Rezygnacja przez państwo z opłat i kosztów związanych z egzekucją administracyjną nie jest uzasadniona, z uwagi na pośrednie zmniejszenie środków budżetowych wykorzystywanych na potrzeby całego społeczeństwa.

D. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska jak każdy inny wierzyciel musi ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nieściągniętymi od zobowiązanego. Akceptacja stanowiska, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny, prowadziłoby, zdaniem organu II instancji, do przyjmowania realizacji tej przesłanki w każdej sprawie z udziałem Inspektora Ochrony Środowiska i doprowadzało do umarzania kosztów egzekucyjnych względem tego podmiotu w każdej analogicznej sprawie, a zatem statuowałoby pozanormatywne nieobciążanie go kosztami egzekucyjnymi (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2009 r., II FSK 319/08, wyrok WSA w Krakowie z 4 lipca 2012 r" I SA/Kr 781/12, wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. z 29 czerwca 2016 r., II SA/Go 364/16 oraz 11 sierpnia 2016 r" II SA/Go 428/16).

Dodatkowo organ II instancji podniósł, że Ministerstwo Finansów pismem z [...] r. (nr [...]) wyjaśniło, iż w obecnie obowiązującym stanie prawnym dochody z tytułu opłat, o których mowa w art. 64 § 1 i 6, art. 64c § 2 oraz art. 66 § 3 u.p.e.a. stanowią dochody budżetu państwa i podlegają odprowadzeniu na centralny rachunek dochodów budżetu państwa. Natomiast pokrycie kosztów egzekucyjnych i wynagrodzeń prowizyjnych pracowników urzędów skarbowych wykonujących egzekucję administracyjną następuje z planu finansowego wydatków jednostki budżetowej. Zabezpieczenie środków na ten cel gwarantuje przepis art. 94 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem wydatki jednostki budżetowej wykonującej zadania dotychczas finansowane ze środków gromadzonych na rachunkach dochodów własnych, mogą być zwiększone proporcjonalnie do przyrostu oczekiwanych dochodów. Od 2011 roku na sfinansowanie tych wydatków tworzy się w budżecie państwa rezerwę celową. Powyższe oznacza, iż dysponent budżetu jakim jest Minister Finansów, nie podziela stanowiska wierzyciela w zakresie dokonywania obciążeń kosztami egzekucyjnymi podmiotów finansowanych z budżetu państwa.

Odnosząc się do przesłanki z art. 64 § 3 p.p.s.a. organ w szczególności podkreślił, że skoro jednostki budżetowe są finansowane z tego samego paragrafu budżetowego, to brak jest elementu stosunku gospodarczego w aspekcie praw ekonomii.

Końcowo organ podniósł że, wbrew twierdzeniom D. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów k.p.a., ani też u.p.e.a., gdyż w toku postępowania organ I instancji podjął działania niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy gromadząc i analizując dowody w celu ustalenia wystąpienia ustawowych przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych.

W skardze, strona skarżaca zaskarżyła postanowienie organu II instancji, zarzucając mu naruszenie:

- art. 7 , art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz nierozpatrzenie wszystkich okoliczności mających znaczenie w sprawie, pozwalających na dojście do prawdy obiektywnej;

- art. 64e § 1 4 u.p.e.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;

- art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że nie zachodzi przesłanka ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych;

- art. 64e § 2 pkt 1 w zw. z art. 64e § 3 4 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie, skutkujące przyjęciem, że nie zachodzi przesłanka gospodarczo nieuzasadnionego obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi przemawiająca za umorzeniem kosztów egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę, organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Sąd podzielił przy tym stanowisko organów.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.). Zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Stosownie do art. 64c § 4 u.p.e.a., wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a. Z kolei w myśl art. 64e § 2 u.p.e.a., koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:

1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;

2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;

3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.

Ustawodawca wskazał także, iż w art. 64e § 3 u.p.e.a. koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.

Z wymienionych przepisów wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Świadczy o tym przede wszystkim użycie w art. 64e u.p.e.a. określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie, co do umorzenia kosztów egzekucyjnych znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego, który może umorzyć powstałe koszty egzekucyjne. Tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie może jednak oznaczać pełnej dowolności w tym zakresie organu egzekucyjnego. Decydujące znaczenie ma bowiem to czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy stwierdzono istnienie przesłanek umorzenia. Możliwość negatywnego rozstrzygnięcia w takiej sytuacji dla zobowiązanego nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia.

Należy też podkreślić, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest określonym przywilejem o charakterze finansowym, wobec czego strona wnosząca o uzyskanie takiej ulgi winna dołożyć należytej staranności procesowej i przejawiać odpowiednią inicjatywę dowodową w celu wykazania odpowiednich okoliczności faktycznych, od których istnienia zależałoby umorzenie kosztów egzekucyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt. I SA/Kr 203/13).

W świetle zarzutów skargi podkreślenia wymaga to, że sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach (por. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest zatem ograniczona, co oznacza, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie to stanowi bowiem wyłączną kompetencję organu administracji. Tym samym Sąd musi poprzestać na ocenie, czy wydane postanowienia poprzedzone zostały prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem tzn. czy organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i przeanalizował wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku. Sąd nie może natomiast wartościować wydanego postanowienia pod kątem jego słuszności, czy sprawiedliwości i z tego względu orzekać o zasadności skargi (czego w zasadzie domagała się strona skarżąca).

Odnosząc się do spełnienia przez stronę skarżącą przesłanek uprawniających organ do fakultatywnego podjęcia decyzji odnoszącej się do umorzenia kosztów egzekucyjnych – w pierwszej kolejności - wskazać należało, że w sprawie nie było możliwości zastosowania art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a., stosownie do którego koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Oczywistym bowiem jest, że przesłanka ta dotyczy jedynie sytuacji zobowiązanego, a nie wierzyciela. Tym samym na zaistnienie tej przesłanki powołać się może zobowiązany, a nie wierzyciel. Aczkolwiek pamiętać należy, że w sytuacji zaistnienia okoliczności opisanej w tymże przepisie - nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku (która to sytuacja zaistniała w niniejszym postępowaniu w odniesieniu do K.S.) - otwiera się kolejna przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych, wynikająca z art. 64e § 3 u.p.e.a. – tj,. sytuacja w której obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby "gospodarczo nieuzasadnione". I w ocenie wierzyciela – właśnie przesłanka ta (obok istnienia ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem postępowania), – miała miejsce w sprawie.

W świetle powyższego Sąd przyjął, że istotą sprawy jest ocena istnienia (bądź nieistnienia) przesłanek określonych w art. 64e § 2 pkt 2 oraz § 3 u.p.e.a. tj. ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych wierzyciela oraz uzasadnienia gospodarczego w obciążeniu wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów.

Odnosząc się do pierwszej z wymienionych przesłanek podkreślić należy, że jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 2111/08 pojęcie interesu publicznego należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej. Pojęcie interesu publicznego nie ma więc stałego zakresu i wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, które kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego. Dodatkowo określenie, iż tak rozumiany interes publiczny ma być "ważny" oznacza taki, od którego wiele zależy, mający dużą wagę, duże znaczenie, znaczący, doniosły, cenny (por. Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, wyd. PWN, Warszawa 1968 r., s. 880). Określenie to zatem wymaga dodatkowo wykazania, iż ustalenie istnienia tej przesłanki musi mieć szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa. Z drugiej zaś strony określenie "gospodarcze uzasadnienie" nie może być utożsamiane z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności udzielenia ulgi. Wystąpienie przesłanki gospodarczego uzasadnienia w obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi odnosi się do sytuacji finansowej wierzyciela, ale skoro umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, to należy to utożsamiać z sytuacją, gdy wierzyciel znajduje się w takiej pozycji finansowej, która uniemożliwia zapłatę należności, a jej wyegzekwowanie może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków".

W rozpatrywanej sprawie organy – prawidłowo zdaniem Sądu - wyjaśniły (powołując się w zasadzie w całości na ww. orzeczenie NSA) pojęcie ważnego interesu publicznego w kontekście sytuacji skarżącej i słusznie doszły do wniosku, że nie została spełniona przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych, o której mowa w art.64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. (ważnego interesu publicznego). Sprawa nie ma charakteru wyjątkowego, czy też nadzwyczajnego z uwagi na okoliczności, w jakich doszło do powstania kosztów postępowania egzekucyjnego i obciążenia nimi wierzyciela z powodu umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku dłużnika (zobowiązanego).

Głównym argumentem strony skarżącej wskazującym na zaistnienie ważnego interesu publicznego jako przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych była konieczność uwzględnienia przez organy celu "jakiemu mają służyć środki, z których poniesiony miałby być wydatek na zaspokojenie kosztów egzekucyjnych, a także źródło pochodzenia środków, aby nie obciążać całego społeczeństwa kosztami nieracjonalnych transferów pieniężnych. Ponadto sprawy tego rodzaju winny być rozpatrywane na tle sytuacji finansowej państwa, w przeciwnym razie może dojść do osiągnięcia odwrotnego skutku od zamierzonego". Zdaniem strony skarżącej "umorzenie kosztów egzekucyjnych z uwagi na interes społeczny może wystąpić w sytuacji, gdy skutki umorzenia mogą przynieść pozytywne rezultaty ważne z punktu widzenia szerszej społeczności, a nie tylko samego zobowiązanego".

Z taką (jednostronną) argumentacją nie sposób się jednak zgodzić. Wskazać przede wszystkim należy, że wysokość kosztów egzekucyjnych wynika wprost z przepisów u.p.e.a. i są one należne organowi egzekucyjnemu z tytułu prowadzonej egzekucji, nawet w sytuacji, gdy wierzycielem są organy administracji samorządowej czy rządowej. Jak słusznie wskazał organ, ustawodawca nie wprowadził (żadnych) przedmiotowych ani podmiotowych zwolnień, które zwalniałyby organy administracji samorządowej z obowiązku ponoszenia kosztów egzekucyjnych. W tym kontekście prawidłowe jest stwierdzenie, że szczególny status D. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska we W. – jako wierzyciela i jego funkcje "społeczne", czy też przypisane ustawowo do wykonania zadania ("kontrola podmiotów korzystających ze środowiska"), jak również źródła finansowania ("środki na pełnienie funkcji organu Inspekcji Ochrony Środowiska pochodzą z budżetu państwa, a lich limit nie wystarcza nawet na pełnienie funkcji do jakiej został powołany D. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska"), a zatem okoliczności na które strona skarżąca szeroko przywołuje w skardze k. 6-7, nie mogą oznaczać, że organy zobowiązane są w każdym (analogicznym) przypadku do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z tej przyczyny status strony skarżącej ukształtowany przepisami ustawy Inspekcja Ochrony Środowiska nie mógł zostać uznany (sam w sobie) za wystarczający do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego", pozwalająca na umorzenie w całości przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych. Tym samym konstatację końcową organów, iż "rezygnacja przez państwo z opłat i kosztów związanych z egzekucją administracyjną nie jest uzasadniona, z uwagi na pośrednie zmniejszenie środków budżetowych wykorzystywanych na potrzeby całego społeczeństwa", należało, zdaniem Sądu, uznać za prawidłową.

Słusznie nadto organy przyjęły, że D. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska we W. jak każdy inny wierzyciel musi ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nieściągniętymi od zobowiązanego. Akceptacja stanowiska strony skarżącej, że za umorzeniem jej kosztów egzekucyjnych przemawia "ważny interes publiczny", prowadziłoby bowiem niewątpliwie do przyjmowania realizacji tej przesłanki w każdej (innej) sprawie z udziałem tegoż wierzyciela. To z kolei prowadziłoby do pozanormatywego nieobciążanie go kosztami egzekucyjnymi (por. przywołane przez organy, a znajdujące zastosowanie w sprawie orzeczenia: wyrok NSA z 28 stycznia 2009 r., II FSK 319/08, wyrok WSA w Krakowie z 4 lipca 2012 r., I SA/Kr 781/12, wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. z 29 czerwca 2016 r., II SA/Go 364/16 oraz 11 sierpnia 2016 r., II SA/Go 428/16).

W tym miejscu podkreślenia wymaga okoliczność, że w modelu kontroli sądowej nie mieści się ocena widzenia słuszności, racjonalności i efektywności takiego konstruowania przez prawodawcę systemu ponoszenia kosztów publicznych, w których jednostki sektora finansów publicznych przekazują, te same w istocie, środki publiczne z rachunku jednej jednostki na rachunek drugiej. Właściwym adresatem postulatów zawartych w skardze powinien być zatem de facto prawodawca, a nie Sąd. W judykaturze wskazuje się też, że wpływy z uzyskanych kosztów egzekucyjnych, organy egzekucyjne przeznaczają na swoją działalność, na wzrost skuteczności egzekucji administracyjnej, co niewątpliwie leży w interesie publicznym, w tym również wierzyciela, którym jest D. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska we W. (wyroki WSA w Krakowie z 4 listopada 2015 r., I SA/Kr 1467/15; WSA w Gliwicach z 28 lipca 2015 r., I SA/Gl 192/15 i z 15 lipca 2015 r., I SA/Gl 1458/14; WSA w Warszawie z 18 marca 2015 r., V SA/Wa 2765/14; WSA w Krakowie z 5 września 2013 r., I SA/Kr 1081/13 oraz WSA w Poznaniu z 3 lutego 2011 r., I SA/Po 945/10). Jeśli zatem D. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska we W. (tak jak wniósł w zasadzie w skardze) nie powinien ponosić kosztów egzekucyjnych systemowo to – taka sytuacja - wymagałaby pozytywnej regulacji prawnej w tym zakresie. Aktualnie natomiast brak jest przesłanek indywidualizujących, bowiem problem ma charakter systemowy. Uwzględnienie ich przez Sądy prowadziłoby do merytorycznej zmiany systemu finansowania jednostek i uprzywilejowania strony skarżącej w stosunku do innych wierzycieli. A taka sytuacja jest niedopuszczalna. Stąd wywody strony skarżącej w tym zakresie, w żaden sposób nie mogły wpłynąć na zmianę stanowiska Sądu, z uwagi na obowiązujący (a nie uwzględniający tych uwag) stan prawny. Tym samym poza rozważaniami Sądu pozostały wywody strony skarżącej w zakresie odnoszącym się do (planowanych, a nie obowiązujących jeszcze) zmian ustawowych.

Dalej podnieść należało, że strona skarżąca upatrywała w treści art. 64e § 3 u.p.e.a. – drugiej przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych - braku gospodarczego uzasadnienia dla obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, która w jej ocenie winna znaleźć zastosowanie w sprawie.

Jak wynika z treści tego przepisu odsyła on do art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a., który (jak już Sąd powyżej wskazał) odnosi się do zobowiązanego, a nie do wierzyciela. Gdyby nawet oceniać prawidłowość odmowy umorzenia postępowania na podstawie tego przepisu w stosunku do wierzyciela, należałoby łącznie uwzględniać przesłanki zawarte w art. 64e § 2 pkt 1 i § 3 u.p.e.a. (czyli tak jak zarzuciła właśnie strona skarżąca). Jednakże - nawet pomimo prawidłowego sformułowania zarzutu (w tym kontekście) należało zdaniem Sądu stwierdzić - że organ prawidłowo ustalił, że w sprawie nie było podstaw do uznania, że obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia kosztów, których zobowiązany nie był w stanie ponieść bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Jak już Sąd wskazał, przesłanką świadczącą o spełnieniu tego warunku nie może być bowiem sam fakt specyficznego statusu wierzyciela. Na gruncie u.p.e.a nie jest to okoliczność wyjątkowa. Ponadto podkreślenia wymaga, że jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny stwierdził fakt nieściągalności od zobowiązanego dochodzonych należności i 27 kwietnia 2018 r. wydał postanowienie, którym na mocy art. 59 § 2 u.p.e.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego. Wówczas postanowienie to nie zostało (jednak) zaskarżone przez stronę skarżącą (wierzyciela), zyskując tym samym walor prawomocności. Skoro zaś strona skarżąca jako wierzyciel zgodziła się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego w tym zakresie, to w konsekwencji– na podstawie przywołanych w sprawie uregulowań ustawowych – winna liczyć się z okolicznością, że zostanie niejako (jak to słusznie zauważyły organy "z automatu" obciążana kosztami egzekucyjnymi ciążącymi dotychczas na zobowiązanym (art. 64c § 4 u.p.e.a)). Ustawodawca przez użycie w treści przepisu art. 64c § 4 u.p.e.a. regulacji "wierzyciel pokrywa" nie pozostawił przecież organowi egzekucyjnemu możliwości wyboru, czy wierzyciela obciążyć kosztami egzekucyjnymi, czy też nie.

Końcowo Sąd stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. W ocenie Sądu organy uzasadniły w sposób dostateczny okoliczności jakimi kierowały się podejmując rozstrzygnięcia, a przy tym wystarczająco szczegółowo odniosły się do przesłanek determinujących na gruncie sprawy niezasadność wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Prawidłowo również ustaliły stan faktyczny sprawy (który był w zasadzie niesporny).

Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.