Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 156/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 134 par. 1, art. 135, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 77 par. 1, art. 75, art. 80, art. 107 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: srt. 38 ust. 2 pkt 4, art. 38 ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 2067
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Janina Guść, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia 14 stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie przeniesienia na niższe stanowisko służbowe 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji [...] z dnia 4 grudnia 2018 r., nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] na rzecz skarżącej K. K. 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Rozkazem personalnym z dnia 4 grudnia 2018 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm.), Komendant Powiatowy Policji zwolnił nadkomisarz K. K. z dniem 20 grudnia 2018 r. z zajmowanego stanowiska naczelnika Wydziału, cofnął posiadany dodatek funkcyjny i z dniem 21 grudnia 2018 r. mianował na stanowisko asystenta Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego KPP w 5 (piątej) grupie zaszeregowania z uposażeniem zasadniczym w kwocie 2450 zł i dodatkiem służbowym w kwocie 500 zł miesięcznie z jednoczesnym zachowaniem, na podstawie art. 103 ust. 1 ustawy o Policji, prawa do stawki uposażenia pobieranego na ostatnio zajmowanym stanowisku. Rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że rozkazem organizacyjnym nr [...] z dnia 21 listopada 2018 r. została zmieniona struktura organizacyjno-etatowa KPP, w związku z czym likwidacji uległo dotychczas zajmowane przez funkcjonariusza stanowisko naczelnika Wydziału Prewencji KPP. Wobec braku możliwości mianowania na równorzędne stanowisko w dniu 4 grudnia 2018 r. przeprowadzono z funkcjonariuszem rozmowę, podczas której zaproponowano funkcjonariuszowi stanowisko asystenta Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego KPP, na co funkcjonariusz wyraził zgodę. Organ wyjaśnił, że kierując się szczególnie ważnym interesem społecznym, tożsamym z interesem służby, wynikającym z konieczności zachowania ciągłości służby i realizacji zadań Policji wynikających z katalogu zawartego w art. 1 ust. 2 ustawy o Policji, a także ważnym interesem strony w postaci zapewnienia zatrudnienia, mianował funkcjonariusza na ww. stanowisko asystenta Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego KPP.

W następstwie rozpatrzenia odwołania K. K. od powyższego rozkazu personalnego Komendant Wojewódzki Policji rozkazem personalnym nr [...] z dnia 14 stycznia 2019 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. , zaskarżony rozkaz personalny utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że proponując funkcjonariuszowi stanowisko asystenta uwzględniono stanowisko najbardziej zbliżone warunkami służby do stanowiska zajmowanego do tej pory. W nowej strukturze nie będzie stanowiska Naczelnika Wydziału Prewencji, a zaproponowane stronie stanowisko wynika z wykazu wakatów, zgodnie z którym na dzień 21 grudnia 2018 r. w KPP miały istnieć wakaty na stanowisku: asystenta Jednoosobowego Stanowiska ds. Profilaktyki Społecznej Wydziału Organizacji Służby i Prewencji Kryminalnej, referenta Ogniwa Patrolowo- Interwencyjnego Wydziału Organizacji Służby i Prewencji Kryminalnej, policjanta Referatu Ruchu Drogowego, referenta Zespołu ds. Prewencji Posterunku Policji. Na stanowiskach: Naczelnika Wydziału Organizacji Służby i Prewencji Kryminalnej, Kierownika Ogniwa Kryminalnego, Kierownika Ogniwa Patrolowo- Interwencyjnego Wydziału Organizacji Służby i Prewencji Kryminalnej, Naczelnika Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego zostaną powierzone obowiązki.

Obowiązek przeprowadzenia rozmowy kadrowej organ zrealizował przy mianowaniu na niższe stanowisko służbowe, natomiast w odniesieniu do stanowiska Naczelnika Wydziału Organizacji Służby i Prewencji Kryminalnej wniosek z kandydaturą na to stanowisko został przesłany do Inspektora Nadzoru Wewnętrznego. Kandydat na to stanowisko został wytypowany i wyraził zgodę na powyższą propozycję. Jest to funkcjonariusz z garnizonu pomorskiego. Jak wyjaśnił organ odwoławczy, zgodnie z ustawą o Policji mianowanie, powierzenie obowiązków, delegowanie należą do wyłącznych kompetencji przełożonego w sprawach osobowych, a ocena w tym zakresie nie należy do kompetencji podwładnych.

Organ odwoławczy opisał przebieg służby skarżącej oraz przedstawił zmiany organizacyjne wynikające z rozkazu organizacyjnego nr [...] z dnia 21 listopada 2018 r. Organ wyjaśnił, że stanowisko zajmowane dotychczas przez funkcjonariusza zostało zlikwidowane w wyniku zmian organizacyjnych w jednostce wprowadzonych ww. rozkazem organizacyjnym , wchodzącym w życie 21 grudnia 2018 r. W dniu przeprowadzania rozmowy kadrowej z zainteresowaną nie istniało żadne zbliżone pod względem równorzędności stanowisko służbowe o charakterze wykonawczym, na które mogłaby zostać mianowana policjantka, podobnie też na dzień wejścia w życie zmian organizacyjnych. Wykaz wakatów przedłożony do wiadomości zainteresowanej zgodny był ze stanem faktycznym. Datą, na którą powinna być dokonana ocena, czy istnieje w nowej strukturze jednostki stanowisko odpowiadające dotychczas zajmowanemu przez funkcjonariusza, jest data wydania rozkazu o przeniesieniu. W dniu wejścia w życie zmian organizacyjnych istniały jedynie dwa kierownicze stanowiska rangi oficerskiej: Naczelnika Wydziału Organizacji Służby i Prewencji Kryminalnej oraz Naczelnika Wydziału Dochodzeniowo- Śledczego KPP, a także dwa stanowiska w 6 grupie zaszeregowania ze stopniem etatowym aspiranta sztabowego- kierowników ogniwa, na których powierzone zostały obowiązki przed mianowaniem kandydatów na te stanowiska, w oczekiwaniu na zgodę Inspektora Nadzoru Wewnętrznego MSWiA. Dwa pierwsze wymienione powyżej stanowiska zaliczyć można do stanowisk równorzędnych do zajmowanego dotychczas przez funkcjonariusza (w szczególności pod kątem grupy zaszeregowania, mnożnika kwoty bazowej, stopnia etatowego, otrzymywanego uposażenia, zakresu zadań). Z uwagi jednak na kierowniczy charakter wymienionych wyżej stanowisk i przewidywanie do ich obsadzenia innych funkcjonariuszy, żadne z tych stanowisk nie mogło zostać zaproponowane. Natomiast nie istniało żadne inne równorzędne lub bezpośrednio niższe stanowisko oficerskie, tak samo aspiranckie, zbliżone do dotychczas zajmowanego przez stronę, które można było zaproponować funkcjonariuszowi, tym samym nie można było zadośćuczynić prośbie zainteresowanej, by mianować ją na stanowisku Naczelnika Wydziału Organizacji Służby i Prewencji Kryminalnej. Mimo że mianowanie funkcjonariusza na stanowisku naczelnika wydziału zapewne zgodne byłoby z wolą i interesem strony, jednakże nie byłby to słuszny interes strony, gdyż pozostawałby interesem subiektywnym, którego organ nie musi brać bezwzględnie pod uwagę.

Stanowisko, na które mianowana została skarżąca (asystent) jest stanowiskiem niższej rangi w porównaniu do dotychczasowego (naczelnik wydziału), co wynika chociażby z zaszeregowania, mnożnika kwoty bazowej, stopnia etatowego. Należy odrzucić zarzut, że organ nie dokonał pełnej weryfikacji stanowisk służbowych, oceny ich równorzędności. Takie wyczerpujące uzasadnienie niezbędne byłoby, gdyby organ utrzymywał, że policjantka jest mianowana na równorzędne stanowisko, w omawianym przypadku jednak zarówno strona jak i organ nie zaprzecza, iż mianowanie nastąpiło na stanowisko niższego rzędu. Nie jest zatem uzasadnione żądanie, by omawiana decyzja była obwarowana oceną równorzędności stanowisk. Poinformowanie funkcjonariusza o nowym zakresie zadań nie jest niezbędne przy rozmowie kadrowej, zwłaszcza że mianowanie miało nastąpić na stanowisko niższego rzędu. Policjantka została zapoznana z nowym zakresem zadań na stanowisku służbowym po mianowaniu jej na dane stanowisko.

Zdaniem organu odwoławczego zagadnienia kwalifikacji zawodowych policjantki nie mają związku z likwidacją zajmowanego stanowiska, miały natomiast wpływ przy wyborze nowego stanowiska służbowego. Zagadnienia obsady poszczególnych stanowisk w jednostce nie są związane z omawianą procedurą i zaskarżoną decyzją.

Organ wskazał, że przeprowadzono analizę decyzji wydanych w dniu prowadzenia rozmowy kadrowej ze stroną dotyczących innych stanowisk, w tym stanowisk, które nie istniały jeszcze w dniu 4 grudnia 2018 r. Poza stanowiskami kierowniczymi nie istniały stanowiska równorzędne lub zbliżone do dotychczas zajmowanego stanowiska przez skarżącą i nie było możliwości mianowania na stanowisko równorzędne bądź zbliżone do dotychczasowego. W szczególności nie istniały wolne, nie obsadzone stanowiska służbowe np. na poziomie specjalisty i nie istnieją one po wejściu w życie zmian organizacyjnych.

Fakt ewentualnego braku mianowania innych osób na niższe stanowiska służbowe nie należy do przedmiotu rozpatrywanej sprawy, tak samo, jak plan mianowania konkretnego funkcjonariusza na stanowisko Naczelnika Wydziału Organizacji Służby i Prewencji Kryminalnej.

W posumowaniu organ odwoławczy stwierdził, że w dniu wejścia w życie rozkazu organizacyjnego istniały stanowiska równorzędne do zajmowanego dotychczas przez nadkom. K. K. (naczelnik wydziału), jednak zostały one zarezerwowane dla innych funkcjonariuszy, którzy nie mogli być na nie od razu mianowani z uwagi na potrzebę uzyskania akceptacji Inspektora Nadzoru Wewnętrznego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższy rozkaz personalny K. K. zarzuciła naruszenie:

1. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji poprzez jego przedwczesne zastosowanie w sytuacji przeprowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie przeniesienia na niższe stanowisko służbowe z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 75, art. 80, art. 107 § 1 k.p.a. w zw. art. 11 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy,

2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie, w sposób wszechstronny i rzetelny, całego materiału dowodowego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym niedokonanie przez organ w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonego rozkazu personalnego rzetelnej analizy etatowo-kadrowej pod kątem:

– istnienia równorzędnego stanowiska dla skarżącej w nowoutworzonej strukturze organizacyjnej Komendy Powiatowej Policji po przeprowadzeniu reorganizacji, mając na względzie posiadane przez nią kwalifikacje oraz doświadczenie zawodowe - nie wykluczając, jak uczynił to organ, stanowisk kierowniczych, zważywszy, że w wyniku reorganizacji każdy z funkcjonariuszy KPP został odwołany z zajmowanego stanowiska i mianowany na nowe stanowisko, co najmniej równorzędne ale i wyższe, a zatem istniała możliwość ukształtowania nowej struktury, zwłaszcza że rozkaz o mianowaniu skarżącej na nowe stanowisko był jednym z pierwszych wydanych po reorganizacji co oznacza, że faktycznie wszystkie inne stanowiska były jeszcze potencjalnie wolne,

– posiadanych przez skarżącą kwalifikacji oraz doświadczenia zawodowego w kontekście opisu nowego stanowiska, na które została mianowana, a także zajmowania przez nią dotychczas stanowiska naczelnika wydziału, zważywszy, że na dzień mianowania skarżącej na nowe stanowisko, w świetle wykazu wakatów stanowiącego załącznik do protokołu z dnia 4 grudnia 2017 r. istniały wolne stanowiska równorzędne, w tym stanowisko Naczelnika Wydziału Organizacji Służby i Prewencji Kryminalnej, Naczelnika Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego, które to stanowiska mogły zostać, z uwagi na posiadane kwalifikacje i doświadczenie zawodowe, objęte przez skarżącą,

– której nierzetelne przeprowadzenie doprowadziło organ do błędnych ustaleń polegających na przyjęciu, że skutek prawny w postaci zajęcia określonego stanowiska służbowego w ramach etatu jednostki organizacyjnej - KPP, wywołuje "jego rezerwacja dla innej osoby" oraz "zamiar powierzenia obowiązków na tym stanowisku innemu funkcjonariuszowi", podczas gdy pragmatyki służbowe służb mundurowych, w tym Policji, nie przewidują takich regulacji, wskazując jako stanowisko obsadzone stanowisko, na które rozkazem personalnym minowano określonego funkcjonariusza, a sam fakt powierzenia obowiązków nie wypełnia tego warunku, jak też "zamiar" takiego powierzenia,

co przyczyniło się do wadliwego ustalenia stanu faktycznego , skutkującego wadliwą subsumpcją przepisów materialnych, co miało bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy,

3. art. 108 § 1 k.p.a. poprzez zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności, mimo niewykazania przesłanek wymienionych w tym przepisie,

4. art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 2 pkt. 4 ustawy o Policji poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego rozkazu, mimo jego obszerności, w sposób ogólnikowy i lakoniczny , w szczególności brak wykazania, w oparciu o jakie kryteria organ przyjął, iż brak było możliwości mianowania skarżącej na stanowisko równorzędne, gdy z wykazu wakatów istniejących na dzień mianowania skarżącej na stanowisko asystenta Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego KPP, będącego załącznikiem do protokołu rozmowy kadrowej przeprowadzonej ze skarżącą w dniu 4 grudnia 2018 r. wprost wynikało, że istnieją co najmniej dwa stanowiska naczelników, w tym Naczelnika Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego oraz Naczelnika Wydziału Organizacji Służby i Prewencji Kryminalnej, które mogłyby zostać objęte przez skarżącą, albowiem nie można przyjąć "zarezerwowania tych stanowisk dla innych funkcjonariuszy", czy też "zamiaru powierzenia na nich obowiązków innym funkcjonariuszom",

5. art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji poprzez jego zastosowanie i mianowanie skarżącej w związku z reorganizacją jednostki i likwidacją zajmowanego przez nią dotychczas stanowiska, na niższe stanowisko służbowe, gdy istniała możliwość mianowania jej na stanowisko równorzędne.

Skarżąca wniosła o uchylenie obu rozkazów personalnych. W uzasadnieniu skargi zarzuciła brak rzeczowej analizy wykazu wakatów w Komendzie Powiatowej Policji stanowiącego załącznik do protokołu z rozmowy z dnia 4 grudnia 2018 r., a także drugiego z załączników do w/w protokołu zawierającego pytania skarżącej oraz odpowiedzi udzielone jej przez Komendanta KPP w zakresie złożonej propozycji, kwalifikacji i doświadczenia zawodowego skarżącej w oparciu o jej akta osobowe, której nieprzeprowadzenie doprowadziło do poczynienia przez organy błędnych ustaleń stanu faktycznego polegających na przyjęciu, że w związku z likwidacją zajmowanego przez skarżącą dotychczas stanowiska brak było, w ramach nowej struktury utworzonej w zw. z rozkazem organizacyjnym nr [...] z dnia 21 listopada 2018 r., stanowiska równorzędnego, tj. Naczelnika Wydziału Prewencji, albowiem w jego miejsce został utworzony etat Naczelnika Organizacji Służby i Prewencji Kryminalnej, realizujący wprawdzie te same zadania, niemniej jednak etat ten, tak jak i drugi z etatów równorzędnych tj. etat Naczelnika Wydziału Dochodzeniowo Śledczego KPP, został już zarezerwowany dla innych funkcjonariuszy.

Zdaniem skarżącej organ z góry założył, że nie będzie poszukiwał dla skarżącej stanowiska równorzędnego, w związku z czym swoją analizę kadrową ograniczył jedynie do poszukiwania stanowisk "wykonawczych", mimo iż skarżąca dotychczas zajmowała stanowisko kierownicze, a zatem stanowiska dla niej najbardziej zbliżonego należało upatrywać w ramach nowej struktury przede wszystkim w grupie stanowisk kierowniczych - etatów "naczelników", które to stanowiska, przynajmniej dwa, zgodnie z wykazem wakatów, były wolne. Fakt jedynie powierzenia obowiązków na danym stanowisku nie oznacza mianowania na to stanowisko. Pragmatyki służb mundurowych nie przewidują konstrukcji "zarezerwowania stanowisk służbowych", a jedynie dopuszczają możliwość mianowania, zwalniania, przenoszenia na stanowiska służbowe, tym samym, jeśli na dane stanowisko w ramach struktury etatowej jednostki nie został mianowany funkcjonariusz, jest ono stanowiskiem wolnym. Powyższe oznacza, że w chwili mianowania skarżącej na niższe stanowisko służbowe, w ramach struktury powstałej po reorganizacji, istniały stanowiska równorzędne do dotychczas zajmowanego przez skarżącą, które w tej dacie nie były obsadzone. Zatem organ bezprawnie mianował skarżącą na niższe stanowisko służbowe.

Skarżąca wskazała, że niższe stanowisko , na które została mianowana - stanowisko asystenta - jest stanowiskiem o 4 grupy niższym od dotychczas zajmowanego, zatem nie można podzielić stanowiska organu, iż było to stanowisko najbardziej zbliżone do dotychczas zajmowanego. Organ administracji zobowiązany jest, zgodnie z art. 6 k.p.a., działać w granicach i na podstawie prawa, a każdą decyzję rzeczowo i przekonywująco uzasadnić. W rozpatrywanej sprawie organ nie wyjaśnił, jakimi kryteriami kierował się przy obsadzie nowej struktury i które z nich zadecydowały, że skarżąca nie została uwzględniona przy obsadzie stanowisk kierowniczych, mimo że z uwagi na dotychczas zajmowane stanowisko, kwalifikacje, doświadczenie zawodowe, niekaralność dyscyplinarną spełniała kryteria do ich objęcia.

Organ nie wykazał, iż w przypadku podjętego rozstrzygnięcia zaistniała którakolwiek z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 108 § 1 k.p.a. Nie można bowiem za taką uznać, przywołanej przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego, "niezbędności wprowadzenia przedmiotowej regulacji w życie", zważywszy, że skarżąca została odwołana ze stanowiska, które zostało zlikwidowane, a następnie przeniesiona na stanowisko podrzędne w porównaniu z dotychczas zajmowanym - asystenta w Wydziale Dochodzeniowo- Śledczym.

Organ nie wyjaśnił, jakie kryteria oceny zadecydowały, że jedynie skarżącej ze zlikwidowanego Wydziału Prewencji obniżono uposażenie i to aż o 4 grupy zaszeregowania, zważywszy, że dotychczas nie było żadnych zastrzeżeń do jakości służby skarżącej. W związku z reorganizacją KPP wszyscy funkcjonariusze zostali odwołani z zajmowanych stanowisk i otrzymali nowe rozkazy personalne, które na nowo sytuowały ich w ramach nowej struktury jednostki, a zatem wszystkie etaty były formalnie wolne przed ich ponownym obsadzeniem. Skarżąca otrzymała w związku z reorganizacją jeden z pierwszych rozkazów o mianowaniu na nowe stanowisko, co oznacza, że organ miał właściwie nieograniczone możliwości w zakresie jej mianowania na nowe stanowisko. Organ również nie starał się nawet rozważyć interesu strony, w zakresie w jakim skarżąca wystąpiła podczas rozmowy w dniu 4 grudnia 2018 r. o mianowanie jej na stanowisko specjalisty w nowoutworzonym Wydziale Dochodzeniowo-Śledczym KPP.

W ocenie skarżącej art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji nie może stanowić dla organu narzędzia pozwalającego na obniżenie stanowiska funkcjonariuszom, albowiem w pierwszej kolejności nakazuje on mianowanie funkcjonariusza, którego stanowisko zostało zlikwidowane, na stanowisko równorzędne, a dopiero wobec jego braku na stanowiska niższe. Ideą przedmiotowej regulacji jest pogodzenie interesu służby z interesem funkcjonariusza, którego stanowisko ulega likwidacji, a przynajmniej zminimalizowanie dolegliwości po jego stronie związanej z likwidacją stanowiska. Tym samym za bezprawne należy uznać działanie organu, który w związku z likwidacją stanowiska mianuje skarżącą na stanowisko niższe, dysponując w dacie jej mianowania co najmniej dwoma stanowiskami równorzędnymi.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.

Na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego rozkazu personalnego z uwagi na rażące naruszenie przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga jest zasadna.

Podstawą wydania przedmiotowych rozkazów personalnych stał się art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( tj. Dz.U. z 2017 r., poz.2067 ze zm., dalej zwanej "ustawą"), który stanowi, że policjanta można przenieść na niższe stanowisko służbowe w przypadku likwidacji zajmowanego stanowiska służbowego lub z innych przyczyn uzasadnionych potrzebami organizacyjnymi, gdy nie ma możliwości mianowania go na inne równorzędne stanowisko.

Policjant, który nie wyraził zgody na przeniesienie na niższe stanowisko z przyczyn określonych w ust. 2, może być zwolniony ze służby (art. 38 ust.4 ustawy).

W niniejszej sprawie skarżąca została przeniesiona na niższe stanowisko służbowe na skutek zmian wprowadzonych rozkazem organizacyjnym Komendanta Powiatowego Policji z dnia 21 listopada 2018 r. Skarżąca zajmowała stanowisko kierownicze- Naczelnika Wydziału Prewencji, a przeniesiona została na stanowisko o cztery grupy zaszeregowania niższe- asystenta w Wydziale Dochodzeniowo- Śledczym.

Komendant Powiatowy Policji rozkaz personalny wobec skarżącej wydał w dniu 4 grudnia 2018 r. , zwalniając ją z dotychczas zajmowanego stanowiska z dniem 20 grudnia 2018 r. i mianując ją na nowe – niższe - z dniem 21 grudnia 2018 r.

Organ pierwszej instancji stwierdził w uzasadnieniu rozkazu personalnego, że na skutek zmiany struktury organizacyjno- etatowej Komendy Powiatowej Policji ulega likwidacji dotychczas zajmowane stanowisko przez funkcjonariusza oraz że brak jest możliwości mianowania na równorzędne stanowisko. Organ ten jednak w żaden sposób nie wyjaśnił w uzasadnieniu wydanego rozkazu personalnego , z jakich powodów uznał, że brak jest możliwości mianowania skarżącej na równorzędne stanowisko. Nie można w tej sytuacji ocenić, jakimi kryteriami organ ten kierował się uznając, że brak jest możliwości mianowania skarżącej na stanowisko równorzędne. Zauważyć ponadto należy, że kryteria, jakimi kierował się organ powinny być przedstawione w uzasadnieniu wydanej decyzji ( rozkazu personalnego) , nie zaś w "stanowisku do odwołania", które to stanowisko obszernie przywołał w swojej decyzji organ odwoławczy.

Komendant Wojewódzki Policji w rozkazie personalnym z dnia 14 stycznia 2019 r. stanowisko organu pierwszej instancji podtrzymał.

Z uzasadnienia rozkazu organu odwoławczego wynika, że w dniu wejścia w życie zmian organizacyjnych ( 21 grudnia 2018 r. ) istniały dwa kierownicze stanowiska rangi oficerskiej: Naczelnika Wydziału Organizacji Służby i Prewencji Kryminalnej oraz Naczelnika Wydziału Dochodzeniowo- Śledczego Komendy Powiatowej Policji, a także dwa stanowiska w 6 grupie zaszeregowania ze stopniem etatowym aspiranta sztabowego- kierowników ogniwa. Na tych ostatnich stanowiskach, jak wskazał organ , powierzone zostały obowiązki przed mianowaniem kandydatów na te stanowiska, w oczekiwaniu na zgodę Inspektora Nadzoru Wewnętrznego MSWiA.

Organ stwierdził, że dwa pierwsze wymienione stanowiska zaliczyć można do stanowisk równorzędnych do zajmowanego przez skarżącą, jednak z uwagi na kierowniczy charakter wymienionych wyżej stanowisk i przewidywanie do ich obsadzenia innych funkcjonariuszy żadne z nich nie mogło zostać zaproponowane skarżącej. W dniu wejścia w życie rozkazu organizacyjnego istniały stanowiska równorzędne do zajmowanego dotychczas przez skarżącą (naczelnik wydziału), jednak zostały one zarezerwowane dla innych funkcjonariuszy, którzy nie mogli być na nie od razu mianowani z uwagi na potrzebę uzyskania akceptacji Inspektora Nadzoru Wewnętrznego. To skarżąca, a nie inny policjant została mianowana na niższe stanowisko służbowe, bowiem jeśli likwidowano etat Naczelnika Wydziału Prewencji, a mianowana była na nim skarżąca, to nie mógł być brany pod uwagę nikt inny.

W dniu przeprowadzania rozmowy kadrowej ze skarżącą i na dzień wejścia w życie zmian organizacyjnych nie istniało żadne zbliżone pod względem równorzędności stanowisko o charakterze wykonawczym , na które mogłaby zostać mianowana.

Takiego stanowiska organu odwoławczego w żaden sposób nie można zaaprobować.

Z analizy rozkazu organizacyjnego Komendanta Powiatowego Policji z dnia 21 listopada 2018 r. wynika, że na jego podstawie zlikwidowano wszystkie dotychczas funkcjonujące wydziały i zlikwidowano wszystkie etaty oraz utworzono nowe wydziały i utworzono nowe etaty. Ilość dotychczasowych etatów została zmniejszona o jeden (aspirant sztabowy), który włączono do Zespołu Kryminalnego wchodzącego w skład Posterunku Policji. Rozkaz ten wszedł w życie z dniem 21 grudnia 2018 r.

Skoro likwidowano wszystkie dotychczasowe wydziały i etaty , a rozkaz wchodził w życie z dniem 21 grudnia 2018 r., to trudno zgodzić się ze stanowiskiem organu, że istniały jedynie cztery wolne etaty, w ramach których możliwe było poszukiwanie nowego stanowiska dla skarżącej. W przypadku likwidacji wszystkich etatów i utworzenia nowych, wszystkie nowopowstające etaty należy postrzegać jako wolne i przeznaczone do obsadzenia na skutek nowych mianowań. Należy przy tym podzielić pogląd skarżącej, że przepisy ustawy nie przewidują "rezerwacji" stanowisk służbowych ( dla innych funkcjonariuszy). Tymczasem organ odwoławczy właśnie takim określeniem posłużył się twierdząc, że nie istniała możliwość mianowania skarżącej na stanowisko równorzędne, przyznając przy tym, że w dniu wejścia w życie rozkazu organizacyjnego istniały stanowiska równorzędne do stanowiska zajmowanego dotychczas przez skarżącą.

Można odnieść wrażenie, że zaistniałe zmiany organizacyjne organ odwoławczy postrzega w kategoriach likwidacji jedynie stanowiska, które dotychczas zajmowała skarżąca oraz że organy w ogóle nie dopuszczały możliwości mianowania skarżącej na stanowisko równorzędne. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że jeśli likwidowano etat Naczelnika Wydziału Prewencji , a na stanowisku tym mianowana była skarżąca, to do mianowania na niższe stanowisko służbowe nie mógł być brany pod uwagę nikt inny.

Stanowisko to z założenia jest wadliwe i nie zostało w żaden przekonujący sposób uzasadnione. Jak już wyżej wskazano , z rozkazu organizacyjnego wynika, że likwidacji uległy wszystkie stanowiska, a nie tylko stanowisko, które zajmowała skarżąca. Co więcej – z rozkazu tego wynika też, że odpowiednikiem likwidowanego Wydziału Prewencji , którego Naczelnikiem była skarżąca, jest nowoutworzony Wydział Organizacji Służby i Prewencji. W tej sytuacji niezrozumiałe jest twierdzenie, że skoro zlikwidowano stanowisko zajmowane przez skarżącą, to jedynie ona mogła być mianowana na niższe stanowisko. Poglądu takiego nie można uznać za usprawiedliwiony i uzasadniony jedynie na podstawie lakonicznego stwierdzenia, że na stanowisko Naczelnika Wydziału Organizacji Służby i Prewencji Kryminalnej został wytypowany kandydat - funkcjonariusz z garnizonu pomorskiego. Na podstawie uzasadnienia zaskarżonego rozkazu personalnego nie sposób ocenić, czy osoba, na którą wskazuje organ, ma porównywalne bądź wyższe kwalifikacje od skarżącej. Organ nie widział potrzeby podania bliższych danych tej osoby uznając, że kwestia ta nie dotyczy mianowania skarżącej na nowe stanowisko służbowe.

Podkreślenia wymaga ponadto, że organ odwoławczy w zaskarżonym rozkazie personalnym przyznaje , że na jedno ze stanowisk naczelnika wydziału miała zostać mianowana osoba posiadająca niższy od skarżącej stopień służbowy, że osoba ta nie ma wykształcenia w zakresie zarządzania organizacją i nie piastowała dotychczas stanowisk kierowniczych. Również w tym przypadku organ odwoławczy uznał, że aspekty polityki kadrowej w zakresie obsady poszczególnych stanowisk w jednostce powinny znajdować się poza kręgiem zainteresowania skarżącej.

Tymczasem – w ocenie Sądu – w przypadku takim jak w niniejszej sprawie, gdy reorganizacji ulega cała jednostka organizacyjna Policji, a jeden z funkcjonariuszy zostaje mianowany nie tylko na niższe stanowisko służbowe, ale na stanowisko służbowe aż o cztery grupy niższe, uzasadnienie rozkazu personalnego o mianowaniu policjanta na niższe stanowisko służbowe nie może ograniczać się do stwierdzenia , że brak jest miejsc równorzędnych, na które policjant mógłby być mianowany albo że na równorzędne stanowiska wytypowano innych funkcjonariuszy, wobec czego nie ma stanowisk równorzędnych , na które policjant mógłby być mianowany, albo że polityka kadrowa pozostaje poza kognicją sądów administracyjnych. Organy nie mogą uchylać się od wyjaśnienia , z jakich przyczyn uznały, że to właśnie inne osoby są bardziej predestynowane do mianowania na stanowiska , na które mógłby zostać mianowany – jako na stanowiska dla niego równorzędne - ten właśnie funkcjonariusz, który mianowany jest na stanowisko niższe.

Zauważyć ponadto trzeba, że brak możliwości mianowania funkcjonariusza na stanowisko równorzędne nie oznacza, że można go mianować na dowolnie niższe stanowisko. Organy w niniejszej sprawie nie wyjaśniły w przekonujący sposób także przyczyn , dla których – w sytuacji całkowitej reorganizacji jednostki – nie można było powierzyć skarżącej stanowiska zbliżonego do stanowiska dotychczas przez nią zajmowanego.

Z przedłożonych Sądowi akt jak i zaskarżonej decyzji wynika, że skarżąca jako funkcjonariusz Policji ma pozytywną opinię, duże doświadczenie służbowe , liczne szkolenia zawodowe, a jej służba ma nienaganny przebieg. W tej sytuacji decyzja o mianowaniu skarżącej na stanowisko niższe bez właściwego wykazania braku możliwości mianowania jej na stanowisko równorzędne podważa także pogląd organu odwoławczego, że podjęte rozstrzygnięcie uwzględnia słuszny interes społeczny i słuszny interes skarżącej.

Mając na uwadze powyższe nie sposób uznać zaskarżonych rozkazów personalnych za niewadliwe.

Jak już wyżej wskazano, organ pierwszej instancji nie wyjaśnił powodów, dla których uznał, że możliwe jest przeniesienie skarżącej na stanowisko niższe. Z kolei argumentacja organu odwoławczego oparta jest o błędne założenia , a wydana przez organ ten decyzja nie wyjaśnia – w ocenie Sądu – w sposób rzetelny i przekonujący przyczyn uznania , że brak było stanowisk równorzędnych do stanowiska zajmowanego dotychczas przez skarżącą i zaakceptowania mianowania skarżącej na stanowisko niższe.

W tej sytuacji Sąd uznał, że organy naruszyły art. 7 , art. 8, art. 77 § 1 , art. 75 , art. 80 , art. 107 § 1 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stwierdzone naruszenia spowodowały, że organy nie wykazały braku możliwości mianowania skarżącej na stanowisko równorzędne w sytuacji określonej art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji.

Wskazane naruszenia nie dają jednak , w ocenie Sądu, podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, o co wnosiła strona skarżąca na rozprawie.

Zbędne było odnoszenie się do zarzutów dotyczących naruszenia art. 108 § 1 k.p.a., bowiem Sąd co do zasady uznał zaskarżone decyzje za wadliwe.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje – rozkazy personalne organów obu instancji .

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy będą miały na uwadze powyższe wskazania.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.