Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2339/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-03-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Insfrastruktury i Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2017 r. sprawy ze skargi W. G., W. R., M. W. działającej w imieniu własnym oraz jako wykonawca testamentu Z. P., A. H. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 2339/16

UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. po rozpatrzeniu wniosku M. W., Z. P. (w miejsce której wstąpiła M. W. - jako wykonawca testamentu i administrator spadku), W. R. i W. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju nr [...] z dnia [...].06.2015 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...].03.1973 r. przyznającej odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...],[...], oznaczoną jako Tabela Likwidacyjna nr [...], część o pow. [...] m2.

Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.

Decyzją nr [...] z dnia [...].06.2015 r., po rozpatrzeniu wniosku W. R. i W. G., Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...].03.1973 r. przyznającej odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], [...], oznaczoną jako Tabela Likwidacyjna nr [...], część o pow. [...] m2.

W dniu [...].07.2015 r. do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju wpłynął wniosek M. W., Z. P., W. R. i W. G. reprezentowanych przez [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju nr [...] z dnia [...].06.2015 r.

Niezabudowana nieruchomość warszawska pochodząca z Tabeli Likwidacyjnej wsi [...] nr [...] położona na [...] będąca własnością A. R., W. N. i S. Z. została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279 ). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 października 1945 r. przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy [...], a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r., Nr 14, poz. 130). W dniu [...].02.1949 r. do Zarządu Miejskiego [...] wpłynął wniosek A. R. o przyznanie jej za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej w [...] na [...], oznaczonej jako Tabela Likwidacyjna nr [...].

Prezydium Rady Narodowej w [...] decyzją nr [...] z dnia [...].03.1973 r. ustaliło na podstawie art. art. 7, 8, 12, 13, 53 i 55 i 58 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) odszkodowanie za grunt nieruchomości położonej w [...] na [...] o pow. [...] m2 pochodzącej z Tabeli Likwidacyjnej wsi [...] nr [...] na rzecz A. R., W. N. i S. Z.

Naczelnik Dzielnicy [...] decyzją nr [...] z dnia [...].10.1974 r ustalił odszkodowanie za część gruntu położonego w [...], Zagościniec, oznaczonego jako Tabela Likwidacyjna nr [...] o pow. [...] m2 na rzecz A. R., W. N. i S. Z.

Organ wskazał, że w myśl art. 53 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, przepisy niniejszej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwa rolne, sadownicze i warzywnicze na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób, prowadzący wymienione gospodarstwa, pozbawieni zostali użytkowania wspomnianych gruntów po wejściu w życie niniejszej ustawy (tj. po dniu 5 kwietnia 1958 r.). Natomiast zgodnie z art. 53 ust. 2 przepisy ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosowane były odpowiednio do domów jednorodzinnych i jednej działki budowlanej przeznaczonej pod budowę domu jednorodzinnego, które przeszły po wejściu w życie niniejszej ustawy na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...].

Organ podniósł, że powtórna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego potwierdza w sposób niebudzący wątpliwości, że przedmiotowa nieruchomość położona w [...],[...], oznaczona jako Tabela Likwidacyjna nr [...], część o pow. [...] m2 stanowiła gospodarstwo rolne, co potwierdzają zeznania byłych właścicieli W. N., A. R. i S. Z. z dnia [...].10.1972 r. oraz zaświadczenie Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej z dnia [...].02.1973 r. stwierdzające, iż rolnictwo jest wyłącznym źródłem utrzymania A. R. Równocześnie spełniona została kolejna z przesłanek przyznania odszkodowania na mocy ustawy z 12 marca 1958 r., a mianowicie byli właściciele po dniu 5.04.1958 r. zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. Utrata władania nastąpiła wskutek objęcia nieruchomości decyzjami lokalizacyjnymi dla Zakładu Energetycznego [...] nr [...] z dnia [...].09,1972 r. oraz [...] pod budowę osiedla mieszkaniowego ,, [...]" nr [...] z dnia [...].04.1971 r

W ocenie organu odwoławczego organ odszkodowawczy prawidłowo zbadał przesłanki wynikające z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a decydujące o przyznaniu odszkodowania. W uzasadnieniu kwestionowanej decyzji odniósł się do każdej z nich, wskazując, iż z uwagi na ich spełnienie odszkodowanie zostało przyznane.

Wysokość odszkodowania za grunt rolny przypadający W. N. i S. Z., dla których rolnictwo nie stanowiło jedynego źródła utrzymania ustalona została w oparciu o przepis art. 8 ust 6 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) zmiana (Dz. U. Nr 27, poz. 249 z 1971 r.).

Art. 8 ust. 6 pkt 3 w/w ustawy stanowi, że jeżeli wywłaszczeniu podlega część gruntu, a pozostała część wynosi nie mniej niż powierzchnia działki normatywnej przyjętej w danej miejscowości na budowę domu jednorodzinnego wolno stojącego, odszkodowanie oblicza się jak za grunt rolny klasy I w strefie miejskiej okręgu I.

W okolicznościach niniejszej sprawy przejęto grunt o pow. 13 571 m2 z nieruchomości o ogólnej pow. [...] m2. Zgodnie natomiast z zarządzeniem Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 3 grudnia 1962 r. w sprawie wytycznych w zakresie wyznaczania terenów pod niskie budownictwo mieszkaniowe oraz normatywu zabudowy tych terenów (M. P. Nr 86, poz. 408), minimalna powierzchnia działki pod budowę domu jednorodzinnego wolno stojącego wynosiła [...] m2 (por. tablica nr [...] do zarządzenia), skoro poza wywłaszczeniem pozostał z przedmiotowej nieruchomości obszar o pow. około [...] m2, a więc obszar wynoszący nie mniej niż powierzchnia działki normatywnej, zatem wysokość odszkodowania dla W. N. i S. Z. winna być wyliczona wg powołanego wyżej przepisu.

Wysokości stawki dla gruntu ornego klasy I w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej ustalona została zarządzeniem Ministra Rolnictwa z dnia 24 lipca 1972 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M. P. Nr 39, poz. 217) na kwotę 36 000,00 zł za 1 ha, czyli 3,60 zł za 1 m2.

Wyliczenie kwoty odszkodowania dla W. N.:

- [...] udziału w nieruchomości o pow. [...] m2x 3,60 zł = [...] zł Wyliczenie kwoty odszkodowania dla S. Z.:

- [...] udziału w nieruchomości o pow. [...] m2 x 3,60 zł. = [...] zł

Wysokość odszkodowania za grunt rolny przypadający na rzecz A. R., dla której rolnictwo stanowiło główne źródło utrzymania ustalona została w oparciu o przepis art. 8 ust 1a ustawy z dnia 12 marca 1958 r. (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) zmiana (Dz. U. Nr 27, poz. 249 z 1971 r.) oraz uchwałę Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] Nr [...] z dnia [...] maja 1972 r. (DZ.U. RN [...] Nr 14 z dnia 28 sierpnia 1972 r.) w sprawie stosowania podwyższonych cen za grunty rolne i leśne podlegające wywłaszczeniu.

Art. 8 ust. 1a w/w ustawy stanowi, że w przypadku wywłaszczenia gruntów rolnych lub leśnych od osób fizycznych i osób prawnych nie będących jednostkami państwowymi, dla których rolnictwo jest wyłącznym źródłem utrzymania, prezydia powiatowych rad narodowych mogą w przypadkach gospodarczo uzasadnionych ustalać ceny wyższe od cen ustalonych za grunty określone w ust. 1, z tym jednak, że cena tych gruntów nie powinna przekraczać cen, jakie kształtują się w obrocie między rolnikami.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji odszkodowawczej grunt przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako Tabela Likwidacyjna nr [...] o pow. [...] m2 sklasyfikowane zostały jako grunty klasy lIla.

Zgodnie zaś z § 1 w/w uchwały Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z dnia [...] maja 1972 r. w sprawie stosowania podwyższonych cen za grunty rolne i leśne podlegające wywłaszczeniu cena 1 m2 dla osób, których rolnictwo jest wyłącznym źródłem utrzymania wynosi [...] zł.

Wyliczenie kwoty odszkodowania dla A. R.:

- [...] udziału w nieruchomości o pow. [...] m2 x 12,50 zł = [...] zł

Takie kwoty odszkodowania tj. [...] zł oraz [...] zł przyznano odpowiednio A. R. oraz W. N. i S. Z.

Analiza wysokości ustalonego w 1973 r. odszkodowania, z uwzględnieniem całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z uwzględnieniem powierzchni gruntu, za który poszczególnym osobom należało się odszkodowanie, z uwzględnieniem faktu, iż dla A. R. rolnictwo stanowiło główne źródło utrzymania, prowadzi zdaniem organu do wniosku, że wyliczona przez organ odszkodowawczy wysokość odszkodowania odpowiada prawu.

Odnosząc się zaś do zarzutu braku rozprawy administracyjnej organ stwierdził, iż brak w aktach sprawy protokołu rozprawy, zawiadomienia stron o rozprawie czy zawiadomienia o zgromadzeniu materiału dowodowego nie przesądza, że rozprawa się nie odbyła. Należy wziąć pod uwagę przy tego typu postępowaniach znaczny upływ czasu od wydania kwestionowanego orzeczenia, ma wpływ na ilość i jakość zachowanych dokumentów mimo, iż obecnie może wydawać się, że w żaden sposób nie zostały one uszkodzone, zdekompletowane ani zagubione.

Organ podkreślił, że niezależnie od kwestii, czy rozprawa rzeczywiście była przeprowadzona należy wskazać, że przepisy o odszkodowaniu stosowano wyłącznie odpowiednio, co oznacza stosowanie odnośnych przepisów bez żadnych zmian do innego zakresu odniesienia lub stosowanie ich z pewnymi zmianami lub niestosowanie tych przepisów do innego zakresu odniesienia. Odpowiednie stosowanie przepisów oznacza bądź stosowanie ich wprost, bądź z modyfikacjami (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21.03.2013 r., sygn. akt II SA/Ke 119/13, pub. www.orzecznictwo.nsa.gov.pl).

Tym samym ocenie organu skoro przedmiotowe odszkodowanie było wyłącznie za grunt niezabudowany, którego wycena dokonana była w sposób uproszczony na podstawie odpowiednich tabel, to nawet brak przeprowadzenia rozprawy nie mógł wpłynąć na końcowy wynik sprawy. Mając na uwadze odpowiednie zastosowanie przepisów, nie można uznać, aby organ odszkodowawczy, który ustalał odszkodowanie w powyższych okolicznościach rażąco naruszył prawo.

Odnosząc się do zarzutu, iż w sprawie przyznania odszkodowania powinni być powołani biegli zgodnie z art. 21 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. organ wyjaśnił, że wysokość odszkodowania za grunt ustalono na podstawie działania matematycznego, tym samym zbędne było sporządzanie opinii przez biegłego oraz organizowanie rozprawy. Opinie takie sporządzane były jeśli na nieruchomości znajdowały się zabudowania, które były szczegółowo opisywane i wyceniane. W niniejszej sprawie organ administracji w toku postępowania odszkodowawczego dokonał wszelkich niezbędnych ustaleń, a stronom zapewniono możliwość aktywnego udziału w postępowaniu i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego.

Za niezasadny uznał zarzut rażącego naruszenia prawa przez ustalenie odszkodowania za nieruchomość warszawską przed rozpoznaniem wniosku dekretowego. W ocenie organu odszkodowanie określone w art. 53 ust. 1 i 2 ustala się bez względu na to, czy poprzedni właściciel lub jego następca prawny złożyli wniosek o przyznanie prawa własności czasowej i czy przyznane zostało im do chwili pozbawienia ich użytkowania prawo własności czasowej do gruntu. Żadne bowiem przepisy ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie stawiały takiego warunku. Niezabudowany grunt z mocy prawa stał się własnością Gminy [...], a następnie Skarbu Państwa w dacie wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...], tj., z dniem [...].11.1945 r. Fakt nierozpatrzenia wniosku nie był przeszkodą dla wydania decyzji ustalającej odszkodowanie za nieruchomość, która z mocy prawa stała się własnością państwa oraz została przekazana na cele realizacji zorganizowanych inwestycji publicznych.

Zdaniem organu rażąco narusza prawo decyzja, w której odszkodowanie zostało ustalone w sposób dowolny, bez jakiejkolwiek podstawy prawnej. Takiej sytuacji w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono. Działania organu nie prowadziły do nieprawidłowego przyznania odszkodowania lub nieprawidłowego ustalenia jego wysokości i były usprawiedliwione okolicznościami sprawy. Od decyzji odszkodowawczej Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...].03.1972 r. nie wniesiono również odwołania, mimo iż organ poinformował w decyzji o możliwości jego złożenia.

Zatem organ nadzoru zasadnie stwierdził, iż decyzja Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...].03.1972 r. nie jest obarczona rażącymi wadami uzasadniającymi jej eliminację z obrotu prawnego. Powyższe wynika z faktu, iż należne dawnym właścicielom nieruchomości odszkodowanie wyliczone zostało zgodnie z obowiązującymi w dacie orzekania przez organ odszkodowawczy przepisami prawa, regulującymi zasady przyznawania odszkodowania.

Organ ocenił, że skierowanie decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...].06.2015 r. do osoby zmarłej, tj. do Z. P., w okolicznościach niniejszej sprawy, nie może być ocenione w kategoriach rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z dołączonego do akt sprawy, dopiero w dniu [...].05.2016 r., przez profesjonalnego pełnomocnika wnioskodawców [...], postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...].02.2016r. sygn. akt [...] wynika, że Z. P. zmarła w dniu [...].12.2013 r. Powyższym postanowieniem Sąd uznaje za skuteczne na obszarze Polski orzeczenie Sądu Najwyższej Instancji, [...] Rejestru Spadkowego w [...] ([...]) z dnia [...].08.2014 r., stwierdzające, iż ostatnia wola i testament Z. P. zostały zatwierdzone i zarejestrowane w Sądzie Najwyższej Instancji oraz stwierdzające, że administracja całej nieruchomości, która zgodnie z prawem przechodzi i przekazuje pełnomocnictwo na osobistego przedstawiciela zmarłej, została przyznana przez w/w sąd, z niniejszą datą, wykonawcy testamentu M. W.

Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju w dacie orzekania, tj. w dniu [...].06.2015 r. nie był znany fakt śmierci Z. P. Organ nie miał możliwości ustalenia tego, gdyż nie korespondował z Z. P. bezpośrednio, lecz za pośrednictwem pełnomocnika, tj. [...], który o fakcie śmierci Z. P. nie poinformował organu. Jak wynika z akt sprawy decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...].06.2015 r. została skierowana m.in. do Z. P., która zmarła w dniu [...].12.2013 r. Jednakże przedmiotowa decyzja została skierowana jednocześnie do M. W. - wykonawcy testamentu i administratora spadku po zmarłej Z. P., a więc do strony postępowania. Tym samym skierowanie decyzji do osoby zmarłej, w sytuacji gdy decyzja została skierowana jednocześnie do wykonawcy testamentu nie może być uznane za naruszenie prawa uzasadniające uchylenie decyzji z dnia [...].06.2015 r.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli M. W. w imieniu własnym i jako wykonawca testamentu Z. P., W. G., W. R. i A. H. zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Skarżący zarzucili naruszenie:

1. przepisu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w z w. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64) poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób uniemożliwiający jej kontrolę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz wyprowadzenie wniosków nielogicznych i sprzecznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym, poprzez bezzasadne uznanie, iż w sytuacji braku w aktach odszkodowawczych protokołu rozprawy, zawiadomienia stron o rozprawie, pomimo że akta nie zostały zdekompletowane, zaginione bądź uszkodzone, nie przesądza, że rozprawa administracyjna nie została zorganizowana, podczas gdy nie przedstawiono jakikolwiek okoliczności, które nawet pośrednio świadczyłby o tym, iż odbyła się rozprawa administracyjna w przedmiocie odszkodowania;

2. przepisu art. 8 ust. 1a) oraz ust. 6 pkt 3 w zw. z art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64)1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez bezzasadne uznanie, iż określenie wysokości odszkodowania za nieruchomość niezabudowaną, przez pracownika organu administracji, na podstawie działania matematycznego, na podstawie odpowiednich tabel, nie zaś przez biegłego powołanego przez organ do spraw wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej na podstawie szczegółowo uzasadnionej opinii, nie stanowi rażącego naruszania prawa, podczas gdy wyłącznym dokumentem na podstawie, którego można było ustalić wysokość odszkodowania również w stosunku do nieruchomości niezabudowanej była opinia sporządzona przez biegłego powołanego przez organ do spraw wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej, która zawierała szczegółowe uzasadnienie, która to opinia powinna zostać przynajmniej odczytana na rozprawie administracyjnej wyznaczonej w sprawie odszkodowania, a zatem zastąpienie jej wydania wyliczeniem pracownika organu powodowało, iż nie zostały spełnione przesłanki ustalenia odszkodowania przewidziane w art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64), co rażąco narusza prawo.

3. przepisu art. 8 ust. 1a oraz ust. 6 pkt 3 w zw. z art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64)2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a,, poprzez uznanie, iż wysokość odszkodowania za odjecie gruntu niezabudowanego mogła być ustalona bez organizowania rozprawy, gdy jej wynik z uwagi na uproszczony sposób ustalenia odszkodowania, na podstawie działania matematycznego oraz odpowiednich tabel, nie wpływał na wynik końcowy takiego odszkodowania podczas gdy przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, w trakcie której dochodziłoby przynajmniej do odczytania sporządzonej przez biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej szczegółowo uzasadnionej opinii ustalającej odszkodowanie, stanowiło obligatoryjny element ustalenia odszkodowania za odjecie gruntu niezabudowanego, co powoduje, iż nie zostały spełnione przesłanki ustalenia odszkodowania przewidziane w art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64), co rażąco narusza prawo,

4. przepisu art. 7 k.p.a. w zw. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 k.p.a., przez bezzasadne dokonanie w zaskarżonej decyzji nadzorczej obliczenia przez organ odszkodowania jaka powinna być przyznana w decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia 31 marca 1973 r., za nieruchomość niezabudowaną poprzednikom prawnym skarżących co doprowadziło do przekroczenia kognicji organu nadzorczego poprzez prowadzenie w postępowaniu nadzorczym czynności dowodowych, które mogą być podejmowane wyłącznie w postępowaniu zwykłym, gdyż organ nie był uprawniony do samodzielnego wyliczenia, przez pracownika organu nadzorczego, wysokości odszkodowania, celem weryfikacji w trybie nadzorczym decyzji Prezydium Radium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1973 r.

5. przepisu art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 k.c. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r., ([...]) skierowanej do osoby nieżyjącej Z. P. z uwagi na doręczenie jej M. W. zastępowanej przez pełnomocnika, podczas gdy organ powinien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw, z art. 127 § 3 k.p.a. uchylić zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2015 r., ([...]) skierowaną do osoby nieżyjącej oraz wydać rozstrzygniecie merytoryczne.

W uzasadnieniu podniesiono, że skoro jak stwierdza organ nadzorczy, brak jest dowodów, aby akta zostały uszkodzone zdekompletowane czy zagubione, to nielogiczny i sprzeczny ze zgromadzonym materiałem dowodowym jest wniosek, iż brak w aktach sprawy protokołu rozprawy, zawiadomienia stron o rozprawie jak również zawiadomienia o zgromadzonym materiale dowodowym, nie przesądza, iż rozprawa administracyjna się nie odbyła (nie została zorganizowana). Znamiennym jest, iż organ nadzorczy nie przedstawił jakikolwiek okoliczności, które nawet pośrednio świadczyłby o tym, że odbyła się rozprawa w przedmiocie odszkodowania bądź też nawet ze była ona zorganizowana.

Biorąc pod uwagę treść art. 21 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r., wyłącznym dokumentem na podstawie, którego można było ustalić wysokość odszkodowania również w stosunku do nieruchomości niezabudowanej była opinia sporządzona przez biegłego powołanego przez organ do spraw wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej, która zawierała szczegółowe uzasadnienie, a którą należało odczytać bądź wygłosić przez biegłego na rozprawie w sprawie odszkodowania. Zastąpienie opinii, która powinna być sporządzona przez biegłego powołanego przez organ, wyliczeniem pracownika organu administracji powodowało, iż nie zostały spełnione przesłanki ustalenia odszkodowania przewidziane w art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64). Ustalenie w taki sposób odszkodowania prowadzi do wydania decyzji odszkodowawczej z rażącym naruszeniem prawa.

Podniesiono m.in., iż w sprawie nieruchomość położanej w [...],[...] tabela likwidacyjna [...] o pow. [...] m2 (druga część nieruchomości) Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z dnia 4 marca 2015 r., (sygn. I SA/Wa 2156/14 LEX nr 1729418) tj. w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym i prawnym wskazał, iż

"Przepis art. 22 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jako dotyczący zasad i trybu postępowania wywłaszczeniowego jest bezwzględnie obowiązujący i wynika z niego jednoznacznie, że odszkodowanie za odjęcie własności nieruchomości powinno zostać ustalone na podstawie opinii biegłych powołanych przez właściwy organ (w liczbie przez niego ustalonej), a opinia ta winna być przedstawiona w trakcie rozprawy, co umożliwia stronom ustosunkowanie się do zawartych w niej założeń. Ustawodawca nie przewidział, w tym zakresie żadnych wyjątków."

Z tych też przyczyn, nie sposób uznać za trafny wywód Ministra Infrastruktury i Budownictwa, iż odszkodowanie nie zostało ustalone w sposób dowolny, z uwagi, iż działania Prezydium Rady Narodowej przy wyznaczeniu odszkodowania, nie prowadziły do nieprawidłowego przyznania odszkodowania lub nieprawidłowego ustalenia jego wysokości. Nie sposób również usprawiedliwić - jak czyni to organ nadzorczy - rażąco wadliwy sposób ustalenia odszkodowania z pogwałceniem reguł przewidzianych w art. 21 ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r., okolicznościami sprawy tj. sporządzeniem wyceny gruntu niezabudowanego w sposób uproszczony na podstawie odpowiednich tabel.

Minister Infrastruktury i Budownictwa bezzasadnie uznał, iż ustalenie odszkodowania za grunt niezabudowany nie wymaga organizowania rozprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania. Zgodnie z poglądem Ministra Budownictwa, brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z uwagi uproszczony sposób ustalenia odszkodowania dla nieruchomości niezabudowanych, który mógł być przeprowadzony, na podstawie działania matematycznego oraz odpowiednich tabel samodzielnie przez organ, nie wpływał na wynik końcowy odszkodowania. Wskazywane przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa stanowisko również nie ma odzwierciedlenia w przepisach prawa. Przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, w trakcie której przynajmniej dochodziłoby do odczytania sporządzonej przez biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej szczegółowo uzasadnionej opinii ustalającej odszkodowanie, stanowiło obligatoryjny element ustalenia odszkodowania gruntu niezabudowanego, co powoduje, iż nie zostały spełnione przesłanki ustalenia odszkodowania przewidziane w art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz, U. z 1974 r. Nr 10 poz. 64], co rażąco narusza prawo. Minister pomija bowiem okoliczność, iż dopiero wynik rozprawy administracyjnej, na której była przynajmniej odczytana szczegółowo uzasadniona wycena stanowił ostateczną podstawę do ustalenia odszkodowania.

Wobec braków dowodów do uznania, że rozprawa administracyjna, o jakiej stanowił art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. miała miejsce uprawniony jest wniosek, że taka rozprawa w ogóle nie miała miejsca a ustalenie odszkodowania nie nastąpiło na podstawie wyników rozprawy lecz wyłącznie w oparciu o elaboraty szacunkowe. Kontrolowana decyzja (...) kwietnia 1974 r. została więc wydana z rażącym naruszeniem art. 22 ustawy z 12 marca 1958 r. co stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności takiej decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kp.a."

Minister Infrastruktury i Budownictwa, dokonując w zaskarżonej decyzji wyliczenia wysokości odszkodowania przekroczył kognicję organu nadzorczego. Przyjmuje się bowiem, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jest samodzielnym postępowaniem, odrębnym od postępowania, w którym wydano weryfikowaną decyzję. Wyłącznym celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, czy decyzja jest obarczona jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 kp.a. Zgodnie z jednolitym poglądem judykatury oraz orzecznictwa, organ orzekający o nieważności nie może zatem rozpatrywać sprawy co do jej istoty. Prowadzenie postępowania dowodowego w tym zbieranie dodatkowych materiałów dowodowych prowadziłoby bowiem do zastąpienia czynności nadzorczych czynnościami zmierzającymi do rozpoznania istoty sprawy tj. wyjściem poza granicę postępowania nadzorczego.

Nawet gdyby hipotetycznie i błędnie przyjąć, iż organ nadzorczy celem ustalenia legalności sposobu wyznaczania wysokości odszkodowania za odjecie gruntu, na podstawie decyzji z dnia [...] marca 1973 r., był uprawniony do przeprowadzenia w ograniczonym zakresie postępowania dowodowego, to ustalenie wysokości odszkodowania wywłaszczeniowego, powinno być powierzone przez organ biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu.

Błędny jest pogląd organu nadzorczego, iż skierowanie decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...] do Z. P. tj. osoby która nie żyła w dacie jej wydania, zostaje konwalidowane poprzez skierowanie również w/w decyzji do [...] który działał jako pełnomocnik M. W., będącej zarazem wykonawcą testamentu Z. P. jak również stroną postępowania nadzorczego. Minister Infrastruktury i Budownictwa powinien na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. uchylić w całości decyzję decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...] i wydać decyzję merytoryczną. Nie sposób bowiem identyfikować M. W. jako strony postępowania nadzorczego z osobą M. W. jako wykonawcy testamentu Z. P. M. W. jako wykonawca testamentu nie jest spadkobiercą Z. P., a zatem skierowanie decyzji do Z. P. powinno powodować utratę bytu prawnego takiej decyzji z uwagi na obarczenie jej kwalifikowaną wadą.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie sądu organ nadzoru prawidłowo przeprowadził postępowanie i słusznie ocenił oraz wywiódł, że nie zachodzą przesłanki pozwalające uznać, że decyzja z dnia [...] marca 1973 r. wydana przez Prezydium Rady Narodowej w [...] w przedmiocie ustalenia i przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...],[...], oznaczoną jako Tabela Likwidacyjna nr [...], część o pow. [...] m2, została dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a.

Kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, jakim jest postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej stanowi odstępstwo od zasady stabilności prawomocnych orzeczeń. Istotą postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Katalog przesłanek warunkujących stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej zakreśla ramy powierzonej sądowi kontroli legalności decyzji wydanej przez organ odwoławczy w postępowaniu nadzwyczajnym.

Niewątpliwie stwierdzenie nieważności jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych i może mieć miejsce tylko wówczas, gdy decyzja w sposób oczywisty dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W orzecznictwie podkreśla się, że wykładnia tego przepisu nie może być wykładnią rozszerzająca. W odniesieniu do wady wymienionej w § 1 pkt 2 przepisu, nie można utożsamiać pojęcia rażącego naruszenia prawa z każdym naruszeniem przepisów, lecz z obrazą oczywistą i niewątpliwie istotną dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Taką cechę ma więc jedynie takie naruszenie, które dotyczy przepisu mającego zastosowanie w bezpośrednim jego znaczeniu i które powoduje, że wywoływanych przez decyzję skutków nie można pogodzić z wymaganiami praworządności.

W przedmiotowej sprawie wbrew zarzutom skargi nie można kierując się powyższymi kryteriami uznać, że doszło do oczywistego naruszenia prawa, którego skutki jako aktu wydanego przez organ państwa, nie są do pogodzenia z zasadami praworządności. Dlatego też nie jest możliwe uznanie, że organ wydający decyzję odszkodowawczą z dnia 31 marca 1973 r. rażąco naruszył przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (art. 21 tej ustawy).

Przede wszystkim niesłusznie zarzuca skarżąca, iż organ nadzoru nieprawidłowo ocenił, iż wysokość odszkodowania za odjęcie własności gruntu niezabudowanego mogła być ustalona bez przeprowadzenia rozprawy. Organ wywiódł przede wszystkim, że przepisy o odszkodowaniu zawarte w ustawie zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stosowane były wyłącznie odpowiednio. Dodatkowo ocenił, że rozprawa nie była konieczna, także z tego powodu, że wycena gruntu niezabudowanego dokonywana była w sposób uproszczony na podstawie odpowiednich tabel, a więc brak przeprowadzenia rozprawy nie mógł mieć wpływu na końcowy wynik sprawy.

Choć nie zostało to w sposób czytelny wyrażone, stanowisko to oparte jest przede wszystkim na stwierdzeniu, że kwestia konieczności przeprowadzenia rozprawy celem ustalenia odszkodowania, w odniesieniu do nieruchomości przejętych na podstawie dekretu z mocy prawa, budzi wątpliwości interpretacyjne. Po drugie na ocenie braku konieczności przeprowadzenia rozprawy do ustalenia właściwego i zgodnego z ówcześnie obowiązującymi przepisami odszkodowania i tym samym braku oczywistości ewentualnego naruszenia przepisów w tym zakresie.

W ocenie sądu pogląd dotyczący wątpliwości interpretacyjnych co do konieczności przeprowadzenia rozprawy poprzedzającej wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przejętą na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy jest słuszny.

Należy wskazać, że podstawą materialnoprawną kwestionowanej decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 31 marca 1973 r. jest ze względu na treść art. 53 ust. 1 ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

Stosownie do treści art. 53 ust. 1 przepisy tej ustawy stosuje się odpowiednio do odszkodowania m.in. za gospodarstwa rolne, które na podstawie w/w dekretu przeszły na własność Państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych osób pozbawieni zostaną użytkowania gruntów po wejściu w życie tej ustawy.

Słusznie ocenił organ nadzoru, że w przedmiotowej sprawie z uwagi na to, że nieruchomość, której własność została odjęta na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy stanowiła gospodarstwo rolne, a jej właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością wskutek objęcia nieruchomości decyzjami lokalizacyjnymi z 1971 i 1972 r., do ustalenia odszkodowania miała zastosowanie wskazana ustawa.

Niewątpliwie odpowiednie zastosowanie przepisów w/w ustawy stwarzało możliwość zarówno do zastosowania przepisów ustawy w zakresie odszkodowania wprost, a także zastosowania ich z pewnymi modyfikacjami uwzględniającymi specyfikę danego aktu prawa lub niestosowania ich w ogóle.

Podstawową odmiennością, jaką w tym przypadku należało uwzględniać jest ta, że ustalenie odszkodowania miało w tym przypadku dotyczyć nieruchomości przejętych na podstawie wskazanego dekretu na własność gminy m.st. Warszawy z mocy prawa, a więc bez stosowania postępowania wywłaszczeniowego (art. 1 dekretu), w odróżnieniu od istoty ustawy z 1958 r. regulującej zasady i tryb wywłaszczania nieruchomości.

W ocenie sądu w przedmiotowej sprawie dotyczącej kwestii ustalenia odszkodowania niewątpliwie konieczne i zasadne było uwzględnienie, a w konsekwencji odpowiednie zastosowanie tych przepisów wskazywanej ustawy, które były niezbędne do ustalenia odszkodowania. Skoro na gruncie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości kwestia związana z przeprowadzeniem rozprawy wiąże się ściśle z postępowaniem wywłaszczeniowym uregulowanym w rozdziale trzecim zatytułowanym "postępowanie wywłaszczeniowe", racjonalnie ówcześnie działający organ mógł ocenić, że właśnie w takim zakresie przepisy ustawy nie znajdą zastosowania.

Należy wskazać, na podstawie art. 14, 20 i 21 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania, że zasadą postępowania wywłaszczeniowego, którego skutkiem miało być przejęcie na rzecz Skarbu Państwa prawa własności nieruchomości było przeprowadzenie rozprawy zarówno w zakresie wywłaszczenia, jak też ustalenia odszkodowania.

Analiza przepisów ustawy wskazuje, że nie może być wątpliwości co do tego, że nie tylko dopuszczalne, ale właściwe było przeprowadzenie rozprawy jednocześnie w dwóch zakresach, a więc zarówno w przedmiocie wywłaszczenia, jak też w przedmiocie odszkodowania. Dlatego przeprowadzenie rozprawy odszkodowawczej jako osobnej rozprawy należy traktować jako wyjątek w sytuacji określonej w art. 22 ust. 2, a więc związanej z koniecznością odroczenia rozprawy, w dalszym ciągu jednak związanej z instytucją wywłaszczenia.

Zdaniem sądu właśnie odrębne uregulowanie w tej ustawie w rozdziale 2 zatytułowanym odszkodowanie, zagadnienia dotyczącego nie trybu postępowania, ale zasad ustalania odszkodowania i zasad jego wypłaty pozwalało na odpowiednie stosowanie w tym zakresie przepisów ustawy z 1958 r., a więc z uwzględnieniem tej odmienności, że odszkodowanie nie dotyczy nieruchomości wywłaszczonej. W rozdziale tym uregulowane zostały zasady ustalenia odszkodowania odpowiednio za: grunty rolne, zasiewy, uprawy i plony, grunty leśne, budowle, grunty w mieście, dom jednorodzinny, dom mieszkalny, inny budynek, części składowe, gospodarstwo rolne, hodowlane lub ogrodnicze. W art. 12 określono zaś zasady wypłaty przyznanego odszkodowania. Z pewnością stosowanie przepisów zawartych w rozdziale 2 ustawy było wystarczające do ustalenia odszkodowania bez przeprowadzenia rozprawy, choć mogło wymagać w przypadku przedmiotu innego niż nieruchomość gruntowa, sporządzenia operatu przez biegłego.

Na podstawie art. 8 ust. 1 w/w ustawy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z dnia 31 marca 1973 r. odszkodowanie za grunty rolne (orne, warzywnicze, sadownicze, łąki, pastwiska itd.) powinno odpowiadać cenom ustalonym za grunty rolne przeznaczone do sprzedaży z zapasów [...]. Według ust. 1a w przypadku wywłaszczenia gruntów rolnych lub leśnych od osób fizycznych i osób prawnych nie będących jednostkami państwowymi, dla których rolnictwo jest wyłącznym źródłem utrzymania, prezydia powiatowych rad narodowych mogą w przypadkach gospodarczo uzasadnionych ustalać ceny wyższe od cen ustalonych za grunty określone w ust. 1, z tym jednak, że cena tych gruntów nie powinna przekraczać cen, jakie kształtują się w obrocie między rolnikami.

Właściciele nieruchomości gruntowych otrzymywali więc odszkodowanie obliczane w drodze przemnożenia obowiązującej stawki odszkodowania za 1 m2 powierzchni (ustalanej przez właściwy organ), przez liczbę metrów kwadratowych przejmowanej nieruchomości.

Organ nadzoru ustalił, że wysokość stawki dla gruntu ornego klasy I w strefie ekonomicznej wielkomiejskiej ustalona została zarządzeniem Ministra Rolnictwa z dnia 24 lipca 1972 r. w sprawie ceny, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. nr 39, poz. 217) na kwotę 36 000. zł za 1 ha, czyli 3,60 zł za 1 m2. Według tej stawki ustalono i przyznano odszkodowanie za grunt rolny przypadający W. N. i S. Z. (art. 8 ust. 6 pkt 3 ustawy).

Organ ustalił także, że w odniesieniu do ustalenia odszkodowania przypadającego na rzecz A. R. dla której rolnictwo stanowiło wyłączne źródło utrzymania podstawie art. 8 ust. 1a ustawy zastosowanie znajdowała uchwała Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] nr [...] z dnia [...] maja 1972 r. w sprawie stosowania podwyższonych cen za grunty rolne i leśne podlegające wywłaszczeniu (Dz.U. RN m.st. Warszawy nr 14 z dnia 28 sierpnia 1972 r.).

Dokonana przez organ analiza wysokości ustalonego w 1973 r. odszkodowania doprowadziła do wniosku, że wyliczona wysokość odszkodowania dla poszczególnych osób wskazanych w decyzji odpowiada obowiązującym wówczas przepisom prawa. Zdaniem organu w sytuacji, gdy wysokość odszkodowania za grunt rolny ustalano na podstawie działania matematycznego zbędne było nie tylko przeprowadzenie rozprawy, ale też sporządzanie opinii przez biegłego.

W ocenie sądu uprawnione jest twierdzenie organu co do braku konieczności przeprowadzania rozprawy, jak też powoływania biegłego do sporządzenia wyceny nieruchomości gruntowej. Rzeczywiście dla prawidłowego ustalenia odszkodowania według obowiązujących wówczas przepisów ani rozprawa, ani biegły nie mieli znaczenia, bowiem i tak obowiązywały odgórnie ustalone stawki za 1 m2 powierzchni za niezabudowany grunt. Dlatego, gdy nie ma wątpliwości, że ustalone odszkodowanie nie zostało obliczone i przyznane w sposób dowolny, ale faktycznie według zasad wynikających z przepisów prawa, to nie można uznać, że decyzja odszkodowawcza narusza rażąco przepisy prawa, nawet gdyby prowadzone w tym zakresie postępowanie dotknięte było wadami. Brak rozprawy i opinii biegłego w zakresie oszacowania wartości gruntu nie mógł mieć bowiem wpływu na wysokość odszkodowania, nawet przy założeniu, że wykładnia przepisów jest oczywista i zastosowanie art. 21 ustawy było obligatoryjne.

W ocenie sądu wynik postępowania odszkodowawczego w postaci ustalonego w 1973 r. odszkodowania nawet w takiej sytuacji, a więc w także w przypadku naruszenia art. 21 ustawy jest możliwy do pogodzenia z zasadami praworządności.

Należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie organ wydający decyzję z [...] marca 1973 r. ustalał odszkodowanie także w oparciu o operat szacunkowy z dnia [...] maja 1972 r. sporządzony przez biegłego, znajdujący się w materiale dowodowym, a dotyczący elementu odszkodowania tj. odszkodowania z zaoranie gruntu na powierzchni [...] m2 w wysokości [...] zł. Uwzględnienie tej kwoty wraz wynikiem matematycznego działania dotyczącego odszkodowania za grunt, pozwala stwierdzić, że odszkodowanie z decyzji odpowiada prawidłowo ustalonemu odszkodowaniu. Bez uwzględnienia tej kwoty zachodzi różnica między ustalonym odszkodowaniem, a należnym według działania matematycznego. Jednak jest to różnica symboliczna, wynosząca kilkadziesiąt złotych, na korzyść stron.

W ocenie sądu ocena co do prawidłowości ustalenia odszkodowania za grunt przez organ I instancji w decyzji wydanej w dniu [...] marca 1973 r. jest więc co do zasady uprawniona.

Zarzut skargi, iż dokonując obliczenia prawidłowości ustalonego odszkodowania organ nadzoru naruszył swoje kompetencje jest niezasadny. Organ nadzoru nie prowadził na nowo postępowania, gdyż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest do tego upoważniony. Dokonywał jedynie oceny czy organ rozpoznający sprawę ustalił stan faktyczny odpowiadający ówczesnym przepisom prawa. Stanem faktycznym ustalonym w postępowaniu odszkodowawczym przez organ były m.in. zastosowane zasady ustalenia odszkodowania dla poszczególnych osób.

Sąd nie podziela stanowiska organu co do tego, że upływ czasu w tym konkretnym postępowaniu i braki materiału dowodowego w postaci protokołu rozprawy czy zawiadomienia stron nie pozwala wykluczyć, że rozprawa dotycząca odszkodowania jednak mogła mieć miejsce, mimo że materiał dowodowy nie wydaje się zdekompletowany. To zdaniem sądu zupełnie dowolne stwierdzenie naruszające zasadę swobody oceny materiału dowodowego wynikającą z art. 80 kpa, jednak niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Przede wszystkim niezrozumiała jest ocena kompletności archiwalnego materiału dowodowego, w sytuacji gdy dostępne są jednak pojedyncze, nietworzące chronologicznego układu dokumenty. Po drugie istniejący materiał dowodowy zdaniem sądu przemawia za tym, że organ nie wyznaczył rozprawy i nie zamierzał jej przeprowadzać. Świadczy o tym m.in. protokół przesłuchania A. R. z dnia [...] października 1972 r. dotyczący sytuacji faktycznej i prawnej nieruchomości, podpisany przez pozostałe strony, a więc W. N. i S. Z. Organ wyjaśnił zatem istniejące wątpliwości poza rozprawą, gwarantując jednak aktywne uczestnictwo stron w toczącym się postępowaniu i możliwość wyrażenia stanowiska.

Kluczowe w sprawie jest niewątpliwie jednak to, że kwestia zakresu zastosowania do ustalenia odszkodowania przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w tym art. 22 tej ustawy (dotyczącego zarówno konieczności przeprowadzenia rozprawy, jak też wskazującego na konieczność sporządzenia opinii przez biegłego), budzi wątpliwości interpretacyjne. Zatem naruszenie art. 22 tej ustawy w takim przypadku, gdy nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie o naruszeniu polegającym na niezastosowaniu tego przepisu jako bezwzględnie obowiązującego, nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej odszkodowanie bez przeprowadzenia rozprawy.

Z kolei ewentualne naruszenie przepisów dotyczących przeprowadzenia rozprawy w sytuacji, gdy wycena dotycząca nieruchomości gruntowej dokonana została zgodnie z obowiązującymi przepisami, stanowi przeszkodę do oceny, że skutku decyzji odszkodowawczej w postaci przyznanego odszkodowania, nie można pogodzić z zasadami praworządności.

Mając na uwadze powyższe nie można uznać, że doszło do oczywistego, rażącego naruszenia przepisów prawa, powodującego skutki których nie można pogodzić z wymaganiami praworządności.

W ocenie sądu nie doszło zatem do naruszenia art. 8 ust. 1a oraz ust. 6 pkt 3 wskazanej ustawy w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ani też art. 7 i 77 § 1 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2. Organy obu instancji dokonały niezbędnych w sprawie czynności w celu zgromadzenia materiału dowodowego i rozpoznania sprawy, dokonały jego wszechstronnej oceny i przedstawiły logiczną, opartą na zachowanych materiałach argumentację wyjaśniającą wyrażone w sprawie stanowisko.

Zdaniem sądu organ nadzoru nie naruszył art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Ministra z dnia [...] września 2015 r. jako decyzji skierowanej do osoby zmarłej. W ocenie sądu nie zachodziła konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego tej decyzji, w sytuacji, gdy skierowanie jej do osoby zmarłej (Z. P.) nastąpiło jednocześnie ze skierowaniem do osoby będącej wykonawcą jej testamentu (M. W.). Należy wskazać, że wykonawca testamentu działa w sprawach dotyczących zarządu majątkiem masy spadkowej, we własnym imieniu, ale jednak na rzecz spadkobiercy, który do czasu zakończenia działań przez wykonawcę nie dysponuje samodzielnie spadkiem. Nie doszło zatem do naruszenia prawa w związku z tym, że w postępowaniu nie uczestniczył następca prawny zmarłej strony, bowiem prawa następcy prawnego nie zostały naruszone, gdyż na jego rzecz działał wykonawca.

Z tych przyczyn sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi.