Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt IV SA/Wr 245/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2020-09-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6335 Zwrot nienależnego świadczenia
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 76 ust. 2 pkt 5
journal: Dz.U. 2018 poz 1265
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant: Mariusz Sitny po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 września 2020 r. sprawy ze skargi L. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi L. H. (dalej: strona, skarżący) jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], wydana po rozpoznaniu odwołania strony od decyzji Starosty Ś. z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tj. zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 2 034,80 zł brutto, wypłaconego za okres od dnia 29 listopada 2018 r. do dnia 3 stycznia 2019 r. oraz od dnia 8 stycznia 2019 r. do dnia 11 lutego 2019 r.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy, zawarta pomiędzy skarżącym a jego pracodawcą – A we W. ustał w wyniku wygaśnięcia z dniem 31 sierpnia 2017 r., na podstawie art. 63 k.p. w zw. z art. 170 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej.

Decyzją Starosty Ś. z dnia [..] grudnia 2018 r. skarżący został uznany za osobę bezrobotną z dniem 29 listopada 2018 r. z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 29 listopada 2018 r. na okres 180 dni w wysokości 100% kwoty zasiłku określonego w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 204 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018 r., poz. 1265 ze zm.), tj. 847,80 zł. brutto miesięcznie, w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku i w wysokości 665,70 zł brutto miesięcznie w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku.

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. Starosta Ś. orzekł o utracie przez stronę prawa do zasiłku od dnia 28 maja 2019 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.

W dniu 5 sierpnia 2019 r. strona zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. przedkładając sentencję Wyroku Sądu Rejonowego w Ś. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sygn. akt [...] z dnia [...] marca 2019 r., z którego wynikało, że Sąd przywrócił stronę do pracy u ostatniego pracodawcy, tj. A we W. na poprzednich warunkach oraz zasądził od strony pozwanej (pracodawcy – A we W.) na rzecz strony (powoda) kwotę 17.929,53 zł brutto tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy pod warunkiem podjęcia pracy przez powoda. Strona dostarczyła również sentencję wyroku Sądu Okręgowego w Ś. z dnia [...] lipca 2019 r., oddalającego apelację złożoną przez pracodawcę.

W dniu 2 sierpnia 2019 r. skarżący dostarczył do urzędu pracy A we W. z dnia 1 sierpnia 2019 r. stanowiące o warunkach zatrudnienia w związku z przywróceniem do pracy. Mając powyższe na uwadze, urząd pracy pismem z dnia 22 sierpnia 2019 r. zwrócił się do A we W. o udzielenie informacji, czy strona podjęła pracę w związku z przywróceniem do pracy na mocy prawomocnego wyroku sądowego (a jeśli tak to od kiedy), oraz, czy wypłacono jej zasądzone – na mocy wyroku sądowego - wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, a jeśli tak to za jaki okres.

W odpowiedzi na to pismo, w dniu 30 sierpnia 2019 r. pracodawca strony poinformował, że skarżący podjął pracę w związku z przywróceniem go do pracy od dnia 1 sierpnia 2019 r., a zasądzone wynagrodzenie wypłacono mu jednorazowo w pełnej kwocie w dniu 5 sierpnia 2019 r.

Zawiadomieniem z dnia 10 września 2019 r. wszczęto z urzędu wobec strony postępowanie w sprawie zwrotu zasiłku dla bezrobotnych za okres, za który w związku z orzeczeniem sądu wypłacono jej wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy.

Pismem z dnia 24 października 2019 r. organ pierwszej instancji wystąpił do A we W. o doprecyzowanie odpowiedzi zawartej w piśmie z dnia 22.08.2019 r., poprzez wskazanie za jaki okres (wskazanie konkretnych dat) wypłacono stronie zasądzone wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy.

Pismem z dnia 31 grudnia 2019 r. A we W., poinformowała, że zasądzone wyrokiem sądu wynagrodzenie wypłacono stronie w sierpniu 2019 r., przyjmując umownie okres pozostawania bez pracy od dnia 11 listopada 2018 r. do dnia 11 lutego 2019 r., tj. bezpośrednio po zakończeniu okresu pobierania przez nią zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego po ustaniu zatrudnienia.

W piśmie z dnia 23 stycznia 2020 r. skarżący podniósł m.in., że kwota wypłaconego mu zadośćuczynienia obejmuje okres trzech miesięcy, ponieważ zgodnie z przepisami Kodeksu pracy nie może uzyskać większego zadośćuczynienia i jest to kwota ubruttowiona. Wnoszący odwołanie podniósł, że bez pracy pozostawał 25 miesięcy i nie stracił pracy w dniu 28 listopada 2018 r., lecz w dniu 1 września 2017 r. Zdaniem strony żądanie zwrotu ubruttowionego zasiłku dla bezrobotnych jest bezpodstawne i niezasadne.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], Starosta Ś. orzekł wobec strony o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tj. zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 2 034,80 zł brutto, wypłaconego za okres od dnia 29 listopada 2018 r. do dnia 3 stycznia 2019 r. oraz od dnia 8 stycznia 2019 r. do dnia 11 lutego 2019 r. W uzasadnieniu decyzji podano m.in., że w związku z art. 76 ust. 2 pkt. 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wypłacony stronie zasiłek dla bezrobotnych, stał się świadczeniem nienależnym, ponieważ został wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono mu wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy z tytułu wadliwego wypowiedzenia o pracę. Z tego powodu, działając w myśl przepisu art. 76 ust. 1 ustawy, organ pierwszej instancji zobowiązał stronę do zwrotu nienależnego świadczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

W odwołaniu od tej decyzji skarżący zakwestionował zasadność rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Podniósł, że organ pierwszej instancji dokonał nadinterpretacji art. 76 ustawy. W rozwinięciu argumentacji odwołania skarżący wskazał, że organ żądający zwrotu wypłaconego zasiłku musi wykazać, że w dniu wydania decyzji przyznającej zasiłek dla bezrobotnych istniały okoliczności faktyczne lub dowody nieznane temu organowi lub wykazać, że pobierający zasiłek złożył nieprawdziwe oświadczenie lub sfałszował dokumenty, czy też wprowadził organ w błąd. Zdaniem strony, nie do zaakceptowania z punktu widzenia zasady racjonalności prawodawcy, poczucia sprawiedliwości i proporcjonalności jest taka wykładnia art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy, wedle której, zamiarem ustawodawcy było aby osoba pobierająca zasiłek dla bezrobotnych, spełniająca w tym okresie wszystkie ku temu kryteria określone prawem, w wyniku otrzymania, na podstawie orzeczenia sądu, wynagrodzenia za czas pozostawiania bez pracy w wysokości (ograniczonej od 1 do 3 miesięcy) miałaby zwrócić zasiłek za cały okres jego pobierania. Wskazując na powyższe, wnoszący odwołanie wniósł o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.

Po rozpoznaniu odwołania, powołaną na wstępie decyzją, Wojewoda [...] zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy.

Stwierdził, że w żadnym z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ustawodawca nie wyjaśnił znaczenia sformułowania "wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy", jak też pojęcia "odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia", nie zdefiniował również pojęcia "odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę". Uznać należy, że był to celowy i świadomy zabieg ustawodawcy, który nie tylko na gruncie omawianej ustawy dokonał rozróżnienia sposobów rozwiązania umów o pracę zgodnie z ustawą Kodeks pracy (dalej jako: k.p.), ale także powiązał prawo do zasiłku dla bezrobotnych ze świadczeniami przysługującymi pracownikom w razie wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę (art. 47 i 471 w zw. z art. 45 § 1 k. p.) lub wadliwego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia ( art. 57 i 58 w zw. z 56 § 1 k.p.). Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez uwzględnienie zdarzeń prawnych powstałych na gruncie k.p., wyraźnie koresponduje z k.p., który nie tylko określa sposoby rozwiązania stosunków pracy, ale także reguluje kwestię dotyczące uprawnień pracownika zarówno w razie niezgodnego z prawem rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia, jak i niezgodnego bądź nieuzasadnionego wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt. II SA/Ol 1362/14). W sprawie, wyrokiem z dnia z dnia [...] marca 2019 r. Sądu Rejonowego w Ś. (sygn. akt. [...]) skarżący został przywrócony do pracy w A we W.. Tym samym wyrokiem, na podstawie art. 57 k.p. przyznano mu wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, pod warunkiem podjęcia przez niego pracy u byłego pracodawcy. Strona ponownie podjęła pracę u pracodawcy w dniu 1 sierpnia 2019 r., a w dniu 5 sierpnia 2019 r. zgodnie z zapadłym wyrokiem, otrzymała jednorazowo wypłacone świadczenie z tytułu wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. W nawiązaniu do argumentów podniesionych w odwołaniu organ za nieuzasadniony ocenił zarzut co do tego, że strona obowiązana jest do zwrotu zasiłku za cały okres pobierania. Podkreślił, że wypłacony zasiłek dla bezrobotnych stał się nienależnym wyłącznie za okres, za który wypłacono stronie jednorazowe świadczenie. Dalej podniósł, że decyzja nakładająca obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie jest decyzją uznaniową, lecz ma charakter związany, co oznacza obowiązek organu w zakresie orzeczenia o obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia pobranego w sytuacjach wskazanych w ustawie. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić, czy zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania świadczenia, czy zostały wypłacone świadczenia za okres po zaistnieniu tych okoliczności.

W powyższej sprawie zaistniały przesłanki określone w 76 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy w związku z tym, pobrane przez stronę świadczenie, tj. zasiłek dla bezrobotnych za okres od dnia 29 listopada 2018 r. do dnia 3 stycznia 2019 r. oraz od dnia 8 stycznia 2019 r. do dnia 11 lutego 2019 r., w kwocie 2.034,80 zł brutto, stanowi nienależnie pobrane świadczenie pieniężne i podlega zwrotowi.

W skardze na decyzję Wojewody [...], wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:

1) art. 6 k.p.a. poprzez niewłaściwą subsumpcję przepisów prawa do stanu faktycznego;

2) art. 7 k.p.a. poprzez niezapewnienie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wraz z jej wątkiem pracowniczym oraz całkowite pominięcie słusznego interesu obywatela;

3) art. 8 k.p.a. poprzez brak bezstronności w postępowaniu, w szczególności, poprzez przeprowadzenie całego postępowania dowodowego pod "z góry" założony rezultat, tj. zwrot ("rzekomo") nienależnie pobranego świadczenia;

4) art. 11 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia stronie zasadności wydanej przez starostę Ś. decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia;

5) art. 35 § 3 k.p.a. poprzez prowadzenie całego postępowania przez okres ponad 7 miesięcy, po którym to okresie organ wydał decyzje, która była w całości niekorzystna dla strony;

6) art. 36 k.p.a. poprzez brak poinformowania strony o możliwości wniesienia ponaglenia, a także, o przyczynach przedłużania się całego postępowania;

7) art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, wyrażającego się brakiem wykorzystania możliwości, jakie daje art. 136 k.p.a., a to przesłuchania w charakterze świadków osób bezstronnych, w tym, chociażby małżonki skarżącego, której zeznania mogłyby się przyczynić do wyjaśnienia całości stanu faktycznego sprawy;

8) art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowolnej oceny dowodów, polegającej na przeprowadzeniu jedynie tych dowodów, które były ukierunkowane na udowodnienie tezy, że strona pobrała nienależnie zasiłek dla bezrobotnych oraz pominięciu dowodów świadczących o sytuacji w jakiej znalazł się skarżący w tamtym okresie, a nadto, że prowadził on długotrwały spór sądowy ze swoim pracodawcą, tj. A we W., która arbitralnie wskazując okres za jaki wypłacono stronie wynagrodzenie za niesłuszne zwolnienie mogła mieć na celu "wywołanie dalszych reperkusji odwetowych" względem skarżącego;

9) art. 107 k.p.a. poprzez brak czytelnego podpisu osoby, która brała udział w wydawaniu decyzji;

10) art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez bezzasadne przyjęcie, że pobrany przez skarżącego zasiłek dla bezrobotnych był świadczeniem nienależnie pobranym, podczas gdy orzeczenie o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane i zobowiązanie do ich zwrotu ma charakter swoistej sankcji za nierzetelną (zawinioną) postawę świadczeniobiorcy wobec instytucji wypłacającej to świadczenie.

W rozwinięciu zarzutów skargi skarżący podniósł, że przesłanka nienależnego świadczenia w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wymaga wykazania negatywnego zachowania danej osoby, ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Wynika to z faktu, że zgodnie z treścią art. 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę na to, że "nienależne świadczenie jest pojęciem obiektywnym" i występuje miedzy innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie to nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinione działania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. Zdaniem strony, organy orzekające w sprawie zobowiązane były do ustalenia, czy nieuprawnione pobranie zasiłku nastąpiło z winy skarżącego, tj. czy było ukierunkowane na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Skarżący podniósł również, że nie do pogodzenia z punktu widzenia zasady racjonalności prawodawcy, poczucia sprawiedliwości i proporcjonalności jest taka wykładnia art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wedle której osoba pobierająca zasiłek dla bezrobotnych, spełniająca w tym okresie wszystkie ku temu kryteria określone prawem, w wyniku otrzymania po długim czasie, na podstawie orzeczenia sądu, wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy w wysokości ograniczonej od jednego do trzech miesięcy, miałaby zwrócić zasiłek za cały okres jego pobierania.

Wskazując na wymienione wyżej zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie zaś, o uchylenie decyzji organów obu instancji, umorzenie postępowania oraz orzeczenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku. W skardze skarżący zawarł również wniosek o zasądzenie od organu na rzecz strony kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należy, że wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności zaskarżonej decyzji, to jest o jej zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu jej wydania.

Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza. Przy czym, zgodnie z treścią art. 134 p.p.s.a. Sąd ten nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że bierze on z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów. Działając w ramach tych uprawnień orzeczniczych Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji orzekającą wobec strony o obowiązku zwrotu, jako nienależnie pobranego świadczenia, zasiłku dla bezrobotnych, w wysokości 2.034,80 zł brutto, wypłaconego za okres od dnia 29 listopada 2018 r. do 3 stycznia 2019 r. oraz od 8 stycznia 2019 r. do 11 lutego 2019 r.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowi przepis art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w myśl którego, za świadczenie nienależnie pobrane uważa się zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę. Z niespornych ustaleń faktycznych w sprawie wynika, że skarżący był zatrudniony w A we W. na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. Stosunek pracy ustał w wyniku wygaśnięcia umowy o pracę z dniem 31 sierpnia 2017 r., na podstawie art. 63 k.p. w zw. z art. 170 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Krajowej, jako że skarżący nie otrzymał do dnia 31 maja 2017 r. pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia. W okresie od 1 września 2017 r. do 13 lutego 2018 r. skarżący pobierał zasiłek chorobowy, a od 14 lutego 2018 r. do 10 listopada 2018 r. świadczenie rehabilitacyjne. Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. Starosta Ś. orzekł o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 29 listopada 2018 r. Od tego też dnia miał przyznane prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

Istota sporu zawisłego pomiędzy skarżącym a orzekającymi w sprawie organami dotyczy po pierwsze tego, czy w stanie faktycznym sprawy istnieją podstawy do przyjęcia, że wystąpiła wskazana w art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przesłanka wyczerpująca definicję świadczenia nienależnie pobranego, a po drugie, skarżący kwestionuje również kwotę w jakiej powinien nastąpić ewentualny zwrot zasiłku, negując zasadność przyjęcia, że obowiązek zwrotu dotyczy kwoty brutto.

Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy dokonały prawidłowej wykładni przepisu art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, dochodząc do trafnego wniosku, że ustalony w sprawie stan faktyczny wpisuje się w zakres normowania tego przepisu, co w dalszej kolejności dawało tym organom podstawy do zobowiązania strony do zwrotu wypłaconego stronie zasiłku dla bezrobotnych za okres za który w związku z orzeczeniem Sądu Pracy wypłacono jej wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy.

Jak wynika z treści sentencji i uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Ś. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2019 r. (sygn. akt [...]) wydanego w sprawie o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy, na mocy tego orzeczenia Sąd zasądził od A we W. (strony pozwanej) na rzecz skarżącego (powoda) wynagrodzenie za trzy miesiące pozostawania bez pracy, pod warunkiem jej podjęcia. Jak już podkreślono, skarżący podjął to zatrudnienie z dniem 1 sierpnia 2019 r. Również w miesiącu sierpniu 2019 r. pracodawca wypłacił mu wynagrodzenie o jakim orzekł Sąd w wyroku z dnia [...] marca 2019 r. (sygn. akt [...]).

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 23/16 (CBOSA), że orzeczenie o przywróceniu do pracy restytuuje stosunek pracy na przyszłość, tj. doprowadza do powstania stosunku pracy, jaki istniał przed zakwestionowanym rozwiązaniem umowy o pracę (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt II PK 265/09). W pełni również Sąd zgadza się z wyrażonym w tym wyroku poglądem, że pojęcie "okresu pozostawania bez pracy", o którym mowa w art. 51 k.p., należy rozumieć jako okres nieświadczenia pracy u pracodawcy, który dokonał wypowiedzenia niezgodnie z prawem. W dalszej kolejności należy zwrócić uwagę, że przepis art. 51 k.p. wyraźnie rozróżnia tę część okresu pozostawania bez pracy, za który przyznano wynagrodzenie od tej części, za którą takiego wynagrodzenia nie przyznano ze względu na ograniczenia wynikające z art. 47 k.p.

Powracając na grunt art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, należy stwierdzić, że ustawodawca kategorię nienależnie pobranego świadczenia odnosi do zasiłku wypłaconego za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono świadczenie pieniężne za czas pozostawania bez pracy. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyrokach Sądu Najwyższego z dnia: 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II PK 164/09, LEX nr 577462, 12 września 2012 r., sygn. II PK 45/12, LEX nr 1243023 oraz z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II PK 68/16, LEX nr 2312018, że czas pozostawania bez pracy, za który pracownikowi przywróconemu do pracy przysługuje wynagrodzenie obejmuje okres, w którym pracownik mógł wykonywać pracę, tzn. był gotowy do podjęcia jej świadczenia, a jej nie świadczył z powodu bezprawnej odmowy dopuszczenia go do pracy. W konsekwencji, wyłączeniu z okresu, za który przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy podlegają okresy niezdolności pracownika do świadczenia pracy, takie jak okres pobierania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, w tym zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego

Nawiązując na tle tych uwag do argumentacji podniesionej w skardze należy wskazać, że jakkolwiek istotnie skarżący pozostawał bez pracy od 1 września 2017 r., niemniej, po ustaniu zatrudnienia pobierał zasiłek chorobowy (w okresie od 1 września 2017 r. do 13 lutego 2018 r.), a następnie, świadczenie rehabilitacyjne (od 14 lutego 2018 r. do 10 listopada 2018 r.). Na tej podstawie należy wyprowadzić wniosek, że w okresie od 1 września 2017 r. do 10 listopada 2018 r. skarżący nie mógł świadczyć pracy, a zatem, wspomniany okres nie mógł wchodzić w rachubę "jako okres pozostawania bez pracy" w związku z którym stronie zostało wypłacone wynagrodzenie na mocy wyroku sądowego. Z tego powodu, nie może zasługiwać na uwzględnienie zarzut skargi, dotyczący dowolności w przyjęciu okresu za który wypłacono stronie wynagrodzenie na mocy wyroku sądu pracy. W przekonaniu Sądu, A we W. prawidłowo uznała, że w rozważanych okolicznościach faktycznych, wypłata wynagrodzenia (odszkodowania) orzeczonego na rzecz strony na mocy wyroku sądu pracy powinna przypadać na okres bezpośrednio po zakończeniu świadczenia rehabilitacyjnego, czyli od dnia 11 listopada 2018 r. Liczony od tej daty, okres trzech miesięcy upływał z dniem 11 lutego 2019 r.

Mając na uwadze, że skarżący miał przyznane prawo do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] listopada 2018 r., to zasadnie w sprawie przyjęto, że zasiłek wypłacony skarżącemu od tego dnia do dnia 11 lutego 2019 r. wypełniać będzie normatywne przesłanki świadczenia nienależnie pobranego w rozumieniu art. 76 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wypada w tym miejscu dodać, że prawo do zasiłku dla bezrobotnych skarżący utracił – z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania – "od dnia 28 maja 2019 r.", (co wynika z decyzji Starosty Ś. z dnia [...] maja 2019 r.), a zatem bezspornie, w lutym 2019 r. pobierał jeszcze zasiłek dla bezrobotnych.

W sumie, Sąd nie znalazł podstaw do uznania zasadności zarzutu skargi w zakresie naruszenia art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a także, powiązanych z tym zarzutem, zarzutów naruszenia art. 6 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi, w sprawie organy dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego pod normę prawa materialnego, co poprzedzone zostało wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego zastosowania art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Jak wynika z akt, przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe ukierunkowane było na ustalenie, czy skarżący w związku z orzeczeniem sądu pracy podjął pracę, czy wypłacono mu wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy w związku z orzeczeniem sądu pracy, a jeśli tak, to za jaki okres. Na wagę a zarazem powinność dokonywania tego rodzaju ustaleń na gruncie zastosowania art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wskazuje się w orzecznictwie sądowym, na które powołał się także organ prowadzący postępowanie w sprawie, występując do pracodawcy strony o udzielenie informacji we wspomnianym zakresie. Z tej perspektywy, podnoszone w skardze zarzuty odnośnie do nieuwzględnienia faktu skonfliktowania strony z jego pracodawcą (A we W.), z punktu widzenia normatywnego, nie miały w sprawie żadnego znaczenia. Istnienie tego konfliktu w żaden sposób nie rzutowało bowiem na prawidłowość zastosowanego przepisu art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Organ prowadzący postępowanie w sprawie bazował wprawdzie na oświadczeniu pracodawcy skarżącego o do tego, za jaki okres wypłacono mu wynagrodzenie na podstawie wyroku sądu pracy, niemniej, jak to zostało już wyjaśnione wcześniej, wskazany przez pracodawcę strony okres za jaki nastąpiła wypłata tego wynagrodzenia odpowiadał wymogom prawa, jako że wypłata tego wynagrodzenia została zaliczona na okres następujący bezpośrednio po zakończeniu pobierania przez stronę świadczenia rehabilitacyjnego. Nie mógł zatem zostać oceniony za dowolny i ukierunkowany przez pracodawcę strony na spowodowanie u niej reperkusji finansowych (do czego zmierza argumentacja skargi). Z kolei fakt podjęcia przez stronę pracy z dniem 1 sierpnia 2019 r. należało uznać za niesporny. Jako pozostające bez wpływu na podstawy do zastosowania normy z art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy należało również ocenić twierdzenia strony co do powinności przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z zeznań jego żony. Wszelkie inne okoliczności niż te, jakie ustalił organ w toku prowadzonego w sprawie postępowania dowodowego nie miały znaczenia normatywnego, a zatem, nie mogły wpłynąć na kierunek rozstrzygnięcia w sprawie.

Niezależnie od przedstawionych dotychczas rozważań, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie mogły ostać się z obrocie prawnym z uwagi na to, że sama kwota orzeczonego zwrotu nie poddaje się kontroli Sądu jako że w decyzjach obu instancji brak jest jakichkolwiek wyjaśnień co do tego, w jaki sposób doszło do wyliczenia tej kwoty. Przeprowadzona przez Sąd na podstawie akt sprawy weryfikacja prawidłowości tego wyliczenia, prima facie, nasuwa natomiast pewne wątpliwości co do poprawności wyliczenia kwoty, w szczególności za luty 2019 r. (część tego miesiąca). Wobec braku jakichkolwiek wyliczeń wyjaśniających w tym zakresie w decyzjach obu instancji, Sąd nie ma możliwości ustosunkowania się do prawideł, w oparciu o które doszło do wyliczenia kwoty zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Niezależnie od sygnalizowanych wątpliwości Sądu w zakresie prawidłowości wyliczenia - objętej kwestionowaną decyzją - kwoty zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, należy jednocześnie zwrócić uwagę, że taki sposób redagowania decyzji nie spełnia wymogów z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. Uchybienie to należy ocenić za istotne z uwagi na to, że element braku wyczerpującego uzasadnienia decyzji. Odnosi się to do wysokości świadczenia, co do którego orzeczono względem strony obowiązek jego zwrotu. Nie tylko z treści art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., ale i z zasady zaufania (art. 8 § 1 k.p.a.) należy wyprowadzić wniosek organów administracji publicznej co do powinności wyczerpującego uzasadnienia sposobu wyliczenia świadczenia pieniężnego objętego decyzją o zwrocie. Wymaganej w tym zakresie staranności procesowej zabrakło zarówno w sposobie redakcji zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Z wyrażonym w tym zakresie stanowiskiem Sądu, w pewnym sensie koresponduje zarzut skargi, dotyczący naruszenia art. 11 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego wyjaśnienia stronie zasadności wydanej przez starostę Ś. decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Należy w tym kontekście zwrócić uwagę, że uzasadnienie decyzji, poza wskazaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ma być dla strony źródłem informacji o sposobie rozumowania organu podejmującego decyzję i przyjętych przez niego założeniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 327/19, CBOSA). Redakcja zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji tego standardu nie spełnia w części odnoszącej się uzasadnienia przyjętej przez organy kwoty świadczenia pieniężnego uznanego, na podstawie art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, za nienależnie pobrane. Uchybienie to uniemożliwia jednocześnie Sądowi przeprowadzenie kontroli decyzji w pełnym zakresie.

Odnosząc się do zwartych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia art. 35 § 3 k.p.a. oraz art. 36 k.p.a. należy wskazać, że kwestia sprawności prowadzonego postępowania może być podnoszona przez stronę w drodze ewentualnej skargi na przewlekłość organu administracji publicznej, o której zasadności Sąd w tym miejscu w żaden sposób nie przesądza. Skarga na przewlekłość inicjuje odrębne postępowanie sądowe.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu braku spełnienia przesłanki pobrania świadczenia nienależnego w złej wierze należy wskazać, że norma z art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy odrywa się od elementu zawinienia. Wbrew zarzutom skargi również, skarżący nie jest zobowiązany do zwrotu całości świadczenia jaki otrzymał jaki bezrobotny a jedynie za okres za który otrzymał wynagrodzenie zasądzone na mocy wyroku sądowego. W

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego zobowiązania do zwrotu kwoty brutto należy wskazać, że w przypadku obowiązku zwrotu na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 ustawy, zobowiązany musi zwrócić pełną wartość przyznanego świadczenia - tj. liczonego w kwocie brutto, niezależnie od potraconych od tej kwoty różnych świadczeń (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 181/05, LEX nr 187399). Zatem przyznanym zasiłkiem nie jest kwota, którą uprawniony otrzymuje "do ręki", ale kwota brutto, od której odlicza się następnie różne należności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 661/12, CBOSA).

Nie uzasadniony był również zarzut naruszenia art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania dowodowego pod "z góry" ustalony rezultat. Jak już podkreślono, w sprawie organy dążyły do ustalenia przesłanek warunkujących prawidłowe zastosowanie normy z art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy. W orzeczeniu końcowym w sprawie uwzględniły także okres wstrzymania stronie wypłaty zasiłku dla bezrobotnych (od dnia 4 do 7 stycznia 2019 r.).

W nawiązaniu do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 107 k.p.a. (art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a.) poprzez brak czytelnego podpisu osoby, która brała udział w wydawaniu decyzji należy wyjaśnić, że podpis pod decyzją może być nieczytelny, jeżeli jest on uzupełniony imienną pieczątką składającego podpis, z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby składającej podpis (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 777/17, LEX nr 2493928 ). Zaskarżona decyzja została opatrzona imienną pieczątką, z której wynika imię, nazwisko i stanowisko służbowe osoby podpisanej pod tą decyzją.

Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

W ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie zredagowanie wydanych przez nie decyzji w sposób umożliwiający przeprowadzenie sądowej kontroli w zakresie wysokości wyliczonego świadczenia jako świadczenia nienależnie pobranego w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Obowiązkiem organów jest wyczerpujące przedstawienie w wydanych decyzjach wyliczeń nienależnie pobranych świadczeń za okres od 29 listopada 2018r. do 3 stycznia 2019 r. oraz od 8 stycznia 2019 r. do 11 lutego 2019 r.