Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 371/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2004-01-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1271
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity
journal: Dz.U. 1991 nr 118 poz 512
law: Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo  upadłościowe - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA D. Małysz, Sędziowie NSA H. Chitrosz (spr.), A. Kwiatek, Protokolant ref. M. Futyma, po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe "[...]" Przedsiębiorstwo Budowlane spółki z o.o. w L. z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące V - XI 1998 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Sygn. I SA/Lu 371/03

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Nr [...] Izba Skarbowa, na zasadzie art. 233§1pkt.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz.U.Nr 137, poz.926, z późn.zm. / - po rozpatrzeniu odwołania D. S. od decyzji Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...], Nr [...], w sprawie orzeczenia o jego solidarnej odpowiedzialności jako członka Zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" w L. z tytułu zaległości podatkowych tej spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w okresie maj-listopad 1998r. w kwocie łącznej 83.957,00 wraz z należnymi odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi - utrzymała w mocy decyzję organu podatkowego I instancji.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podano, iż spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" w L. nie uiściła należnego zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług wynikającego z deklaracji podatkowych VAT-7 za miesiące maj-listopad 1998r.

W postępowaniu egzekucyjnym stwierdzono bezspornie, że nie jest możliwe wyegzekwowanie zaległości podatkowych od spółki.

Wobec tego faktu, a także mając na względzie to, iż wobec spółki ogłoszono upadłość, przy jednoczesnym nie wykazaniu przez jej Zarząd, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe - Trzeci Urząd Skarbowy postanowił orzec o odpowiedzialności podatkowej członków Zarządu stosownie do art.116 Ordynacji podatkowej.

Nie godząc się z tą decyzją, skarżący D. S. wniósł od niej odwołanie do Izby Skarbowej .

Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego, a w uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 107§1 Ordynacji podatkowej w przypadku i zakresie przewidzianym w tej ustawie za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem także osoby trzecie, a zakres rzeczowy tej odpowiedzialności wynika z § 2 tego przepisu.

Z mocy zaś art. 116§1 Ordynacji podatkowej / w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2000r. / za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo, że nie zgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki / § 2 /.

Izba Skarbowa nie podzieliła zarzutów odwołania, że w sprawie doszło do ekskulpacji członków Zarządu spółki "[...]" poprzez zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie określonym jako właściwy. Wskazała, iż na dzień ogłoszenia upadłości / 26 listopada 1998r. / spółka miała około 150 wierzycieli, których wierzytelności sprowadzały się do kwoty około 1.170.000,00 zł, podczas gdy aktywa wynosiły jedynie 625.000,00. Sytuacja majątkowa spółki nie była wynikiem zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności, a konsekwencją pogłębiającej się zlej sytuacji finansowej, co powinno być członkom Zarządu znane i wiadome.

W świetle art. 5§1 Prawa upadłościowego przedsiębiorca jest zobowiązany nie później niż w terminie dwóch tygodni od zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości, natomiast w myśl art. 1 Prawa o postępowaniu układowym przedsiębiorca, który na skutek wyjątkowych i niezależnych od niego okoliczności zaprzestał płacenia długów lub przewiduje w najbliższej przyszłości zaprzestanie ich płacenia, może żądać otwarcia postępowania celem zawarcia układu z wierzycielami.

W ocenie organu odwoławczego z punktu widzenia odpowiedzialności z art. 116§1 Ordynacji podatkowej istotne znaczenie ma ustalenie, czy i kiedy zaprzestano płacenia długów.

W sprawie niniejszej wniosek o ogłoszenie upadłości został zgłoszony w dniu 22 września 1998r., co już uzasadnia tezę o przekroczeniu 14 dniowego terminu przewidzianego w powołanym przepisie art. 5§1 Prawa upadłościowego. Wyrażono nadto pogląd, iż termin ten w Prawie upadłościowym ma charakter jedynie instrukcyjny, a w żadnym razie nie można stwierdzić, że w sytuacji ogłoszenia upadłości dłużnika przez sąd – zawsze należy go uznać za dotrzymany.

Izba Skarbowa podkreśliła stanowczo, że przepisy Ordynacji podatkowej nie uzależniają prawa wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności osób trzecich od uprzedniego umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do pierwotnego dłużnika z powodu częściowej bądź całkowitej bezskuteczności egzekucji, a nadto że zobowiązania pieniężne upadłego, których termin płatności jeszcze nie nastąpił stają się płatne z dniem ogłoszenia upadłości.

Na powyższą decyzję D. S. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie.

Wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji skarżący domagał się umorzenia postępowania względnie jej uchylenia, zarzucając organom podatkowym naruszenie przepisu art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 108§3 i art. 116 §1 Ordynacji podatkowej.

W obszernym uzasadnieniu skargi w szczególności podniesiono, iż :

1/. Niedopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie jest równoznaczna z bezskutecznością egzekucji. W stanie faktycznym sprawy z powodu ogłoszenia upadłości dłużnika doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego jako niedopuszczalnego. Organ podatkowy nie był władny zatem dokonać zrównania stanu bezskuteczności i niedopuszczalności egzekucji, jak też nie było podstaw do zamiennego używania tych dwóch odrębnych pojęć. W konsekwencji skarżący twierdził, iż w sytuacji gdy nie wystąpiła w sprawie przesłanka bezskuteczności egzekucji nie było tym samym podstaw do przeniesienia na D. S. odpowiedzialności za zaległości podatkowe dłużnika - spółki "[...]" /;

2/ Zarząd spółki – wbrew twierdzeniom organów obu instancji – dokonał w czasie właściwym zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika, a sąd rozpatrując ten wniosek zbadał z urzędu i ustalił w ramach obowiązujących procedur, że członkowie Zarządu spełnili obowiązek określony w art. 5§ 1i 2 Prawa upadłościowego, to jest zgłosili wniosek we właściwym czasie. Gdyby było inaczej – sąd obligatoryjnie orzekłby wobec nich karę stosownie do art. 17§1-3 Prawa upadłościowego. Niezależnie od tych okoliczności spółka do dnia wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości realizowała niektóre bieżące płatności;

3/ Organy podatkowe błędnie utożsamiają termin "zaprzestanie płacenia długów" z "zaprzestaniem płacenia podatków".

W piśmie procesowym z dnia 15 stycznia 2004r. pełnomocnik skarżącego powołał się nadto na niepublikowany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2003r., wydany w sprawie I CK 160/02, w którym Sąd ten zajmował się zagadnieniem bezskuteczności egzekucji na tle roszczeń skierowanych przeciwko członkom zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 298 kh.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z dniem 1 stycznia 2004r. - na mocy przepisu art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U.Nr 153, poz. 1271, z późn.zm. / - do rozpoznania niniejszej skargi stał się właściwy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Z mocy tego przepisu do postępowania przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dzu. U. Nr 153, poz. 1270 /.

Najdalej idącym wnioskiem jest ten, który dotyczy stwierdzenia nieważności wydania zaskarżonej decyzji. Na gruncie przepisu art. 145§1pkt.2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Chodzi tu zatem o przypadki opisane w art. 247 Ordynacji podatkowej, a mianowicie jeżeli decyzja:

1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) została wydana bez podstawy prawnej,

3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa,

4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

5) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa,

8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą.

W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi żadna z wymienionych wyżej przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.

Trudno znaleźć uzasadnienie dla postawionego zarzutu w naruszeniu art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, który stanowi, iż nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy.

Przez nakładanie podatków, określanie podmiotów i przedmiotów opodatkowania w rozumieniu art. 217 Konstytucji RP, należy rozumieć również zakres odpowiedzialności tych podmiotów, w tym również, to czy ich odpowiedzialność jest solidarna. Oznacza to m.in., że w prawie podatkowym zobowiązanie solidarne może wynikać tylko z wyraźnego przepisu ustawowego / por. wyrok NSA z dnia 06 grudnia 2000r., I SA/Lu 837/99, Prz.Podat. 2001/6/61 /.

Dokonując więc kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem / art. 1§ 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych / stwierdzić należy, iż podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowi art. 116§1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa / Dz.U.Nr 137, poz.926, z późn.zm. /.

Wywody w powyższej kwestii rozpocząć jednak należy od przytoczenia uregulowania art. 107§1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w przypadkach i w zakresie przewidzianym w rozdziale 15 powołanej Ordynacji (zatytułowanym "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich") za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Z § 2 tego artykułu zaś wynika, że o ile dalsze przepisy wskazanego rozdziału nie stanowią inaczej, osoby trzecie odpowiadają również m.in. za podatki nie pobrane oraz pobrane, a nie wpłacone przez płatników.

Odpowiedzialność osób trzecich jest więc instytucją prawną wiążącą skutki istnienia zobowiązania podatkowego z podmiotem innym niż podatnik, a zatem ma charakter wyjątkowy i może ją generować wyłącznie przepis ustawy.

Przepis art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wskazuje, kto odpowiada za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ustanawiając w tym zakresie regułę i wyjątki. Regułą jest solidarna odpowiedzialność członków zarządu (z uwzględnieniem § 2) za zobowiązania podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo, że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszeniu upadłości oraz wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa.

Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, iż skarżący, na którego przeniesiona została odpowiedzialność za zaległości spółki, w czasie, w którym powstało to zobowiązanie, był członkiem zarządu tej spółki.

Nie może także budzić wątpliwości ocena, iż postępowanie egzekucyjne było wobec spółki bezskuteczne w rozumieniu przepisu art. 116§1 Ordynacji podatkowej. Chodzi tu bowiem o samo zaistnienie takiej okoliczności i jej wykazanie przez organy podatkowe, a nie o umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności prowadzonej egzekucji. Powołany przepis w żadnym razie nie uzależnia przeniesienia odpowiedzialności za zaległości spółki na osoby trzecie właśnie od umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec bezskuteczności prowadzonej egzekucji.

Wymóg wykazania bezskuteczności egzekucji ma charakter stanowczy w tym sensie, że egzekucja taka musi być uprzednio wszczęta i musi zostać wykazane, że nie doprowadziła ona do pokrycia zobowiązań dłużnika. Inaczej mówiąc można poprzestać – zdaniem Sądu – na ustaleniu, że egzekucja nie rokowałaby szans ściągnięcia należności.

Tak też było i w tym przypadku i okoliczność ta nie może budzić wątpliwości.

Potwierdzeniem tej oceny jest pismo syndyka z dnia 17 grudnia 2002r. / k- 17 akt podatkowych /, z którego treści wynika, iż końcowy projekt podziału funduszy masy upadłości przewiduje jedynie częściowe zaspokojenie wierzycieli, których wierzytelności zostały uznane w kategorii I / byłych pracowników oraz Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych /.

Oczywiste jest natomiast, iż terminy "niedopuszczalność" i "bezskuteczność" nie są tożsame i rację ma w tym zakresie skarżący o ile na taką różnicę wskazuje.

Oczywiste jest także, iż w omawianym przypadku mamy do czynienia z umorzeniem egzekucji z powodu niedopuszczalności z mocy prawa jej prowadzenia wobec ogłoszenia upadłości dłużnika / art. 59§1pkt.7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jednolity - Dz.U.Nr 110, poz. 969 z późn.zm. ) w zw. z art. 63 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512) /, ale również i to, że fakt ten nie ma wpływu na ocenę materialnoprawnych przesłanek odpowiedzialności osób trzecich, o których mowa w art. 116§1 Ordynacji podatkowej, a którą jedną z nich jest bezskuteczność egzekucji wobec podatnika. Jedno z drugim nie pozostaje bowiem w żadnej sprzeczności.

W tym stanie rzeczy uznać należy, iż organy podatkowe obu instancji trafnie uznały, iż w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki do przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności za zaległości spółki.

W dalszej kolejności należy się odnieść do możliwości ekskulpacji członków Zarządu Spółki "[...]" w kontekście art. 116§1 Ordynacji podatkowej.

Skarżący podniósł, iż spółka, za którą ponosić ma odpowiedzialność, we właściwym czasie zgłosiła wniosek o ogłoszenie upadłości.

Fakt ten miał miejsce w dniu 22 września 1998r., a zatem do wszelkich zdarzeń z tym związanych mają zastosowanie przepisy powołanego wyżej Prawa upadłościowego.

Obowiązujący w ówczesnym stanie prawnym przepis art. 1 Prawa upadłościowego w stosunku do przedsiębiorców będących osobami prawnymi przewidywał dwie podstawy ogłoszenia upadłości, a mianowicie: zaprzestanie płacenia długów / §1 / oraz sytuację, gdy ich majątek nie wystarczał na zaspokojenie długów, czyli gdy pasywa przewyższały aktywa przedsiębiorcy / §2 /.

Z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] wynika, iż podstawą ogłoszenia upadłości Spółki "[...]" była sytuacja przewidziana w art. 1§2 Prawa upadłościowego, upadłościowego, a więc taka, w której majątek dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie długów.

Warto dodać, iż sąd ten ustalił także, że dłużnik jakkolwiek nierównomiernie, to jednak spłacał jakieś długi, a więc nie istniała przesłanka trwałego zaprzestania płacenia długów, o której mowa w art. 1§1 Prawa upadłościowego.

Z art. 5 Prawa upadłościowego wynikało z kolei, że przedsiębiorca zobowiązany był, nie później niż w terminie 2 tygodni od dnia zaprzestania płacenia długów, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości (§ 1 tego artykułu), a reprezentant przedsiębiorcy będącego osobą prawną był obowiązany zgłosić taki wniosek w terminie 2 tygodni od dnia, w którym majątek nie wystarczał na zaspokojenie długów (§ 2).

Zatem dla stwierdzenia istnienia (bądź nieistnienia) przesłanki zwolnienia od omawianej odpowiedzialności ważne jest ustalenie, czy i kiedy wystąpił stan trwałego zaprzestania płacenia długów, albo stan braku majątku na zaspokojenie wierzycieli, a w konsekwencji tego, czy w terminie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości.

Jak wynika z uzasadnienia wniosku o ogłoszenie upadłości spółka już w roku 1997 prowadziła działalność ze stratą, która ulegała sukcesywnemu powiększaniu w kolejnych miesiącach roku 1998, zaś prowadzone postępowania egzekucyjne paraliżowały jej bieżące funkcjonowanie. Dopiero w czerwcu 1998r. Zarząd powiadomił Zgromadzenie Wspólników o złym stanie ekonomicznym spółki. Był to - w ocenie Sądu - zatem już czas który trudno uznać jako "czas właściwy" do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Wydaje się, że na złożenie podania o otwarcie postępowania układowego było już stanowczo za późno, bo nawet sam skarżący kwestie tą przemilcza.

Z brzmienia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek zwalniających z odpowiedzialności za cudze zobowiązania podatkowe członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ciąży na tym członku. Zatem to ten członek winien okoliczność tę udowodnić, gdyż z tego faktu zamierza wywieść korzystne dla siebie następstwa.

Pojęcie "czasu właściwego" było przedmiotem rozważań zarówno Sądu Najwyższego, zwłaszcza na tle przesłanek odpowiedzialności członków zarządu przewidzianej w art. 298 kh / aktualnie art. 299 ksh /, jak i wielokrotnie uwagę poświęcał mu Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na zbieżne uregulowanie zawarte w art. 116§1 Ordynacji podatkowej.

Nie budzi wątpliwości, iż sam termin "czas właściwy" jest pojęciem niedookreślonym i chociażby już z tego samego tytułu musi być on odnoszony in concreto do osoby dłużnika i sytuacji, w jakiej się on znalazł.

Nie ma żadnych uzasadnionych przesłanek, aby stawiać znak równości pomiędzy terminem, o którym mowa w art. 5 Prawa upadłościowego, a "czasem właściwym", o którym stanowi art. 116§1 Ordynacji podatkowej.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 18 października 2000r. / V CKN 109/00, LEX nr 52742 / wyraził zapatrywanie, że nie należy uznawać za "właściwy" czas zgłoszenia, w którym stan majątkowy spółki kwalifikuje ją już jako bankruta, niweczyłoby to bowiem cały sens postępowania upadłościowego i pozbawiało wierzycieli jakiejkolwiek ochrony / por. także wyrok SN z dnia 11 października 2000, III CKN 252/00, LEX nr 51887 oraz wyrok SN z dnia 6 czerwca 1997r., III CKN 65/97 (OSNC 1997/11/181/.

Zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości we "właściwym czasie" z punktu widzenia celu postępowania upadłościowego mającego charakter egzekucji generalnej powinno mieć na celu równomierne zaspokojenie wszystkich wierzycieli, a zatem wystąpienie z nim, jak to miało miejsce w niniejszym przypadku w czasie, kiedy wartość aktywnego majątku była znacznie niższa od zobowiązań było spóźnione. Jest to równoznaczne z tym, że w kontekście art. 116§1 Ordynacji podatkowej nie może ono odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku uwolnienia się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

W ocenie Sądu znaczna zwyżka pasywów nad aktywami spółki musiała być zauważalna dla jej Zarządu znacznie wcześniej, niż w dacie złożenia wniosku, a już na pewno przed upływem czternastu dni od tego zdarzenia, albowiem nigdy nie jest to sytuacja nagła i zaskakująca. Znacznie wcześniej niż w miesiącu wrześniu 1998r. nie istniały już realne szanse na poprawę kondycji finansowej spółki, a takie przypuszczenia graniczyłyby z niedorzecznością. Nikt bardziej jak członkowie Zarządu spółki nie mógł być zorientowany co do jej rzeczywistej kondycji finansowej i braku jakichkolwiek rokowań na poprawę zaistniałego stanu rzeczy.

Przytoczonej wyżej oceny w niczym nie zmienia okoliczność podnoszona przez skarżącego, iż do dnia wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółka realizowała niektóre bieżące płatności, w sytuacji gdy podstawą ogłoszenia upadłości nie było trwałe zaprzestanie płacenia długów, a brak majątku na ich zaspokojenie.

W uzasadnieniu skargi podnoszono z całą mocą, iż Sąd Rejonowy oceniając przesłanki ogłoszenia upadłości, badał także okoliczność, czy dłużnik wystąpił z wnioskiem w czasie, o którym mowa w art. 5§1 i §2 Prawa upadłościowego. Stanowisko to jest niczym nieuprawnione, a już na pewno żadne podstawy ku temu nie wynikają z uzasadnienia postanowienia Sądu, mocą którego ogłoszono upadłość spółki "[...]".

Niezrozumiałe całkowicie jest odwołanie się do przepisu art. 17 §1-3 Prawa upadłościowego, które to przepisy stanowią o środkach zaskarżenia na postanowienie sądu w przedmiocie rozstrzygnięcia wniosku o oddalenie upadłości.

Wydaje się zatem, iż skarżący skoro wypowiada się na temat nie orzeczenia przez Sąd Rejonowy kar wobec członków Zarządu - miał raczej na myśli przepisy art. art. 171, 172 i 173 Prawa upadłościowego zawarte w Dziale IV pod tytułem "Odpowiedzialność cywilna", a zawierające istotnie w swych dyspozycjach sankcje wobec członków zarządu uchybiających obowiązkowi z art. 5§1 i §2 § Prawa upadłościowego.

Bez znaczenia dla sprawy jest twierdzenie skarżącego, iż sąd orzekający w przedmiocie ogłoszenia upadłości nie zastosował wobec członków Zarządu sankcji wynikających z art. 171 i art. 172 Prawa upadłościowego.

Warto jednak w tym miejscu zasygnalizować, iż pierwszy przepis dotyczy odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną wierzycielowi przez to, że nie dopełniono obowiązku określonego w art. 5 § 1 lub 2, a więc musi być oczywiste, iż do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie dochodzi z inicjatywy wierzyciela, a nie z urzędu, jak to twierdzi skarżący. Drugi z powołanych przepisów / w §1 / zawiera wobec osoby zaniedbującej w/w obowiązek sankcję pozbawienia na okres od dwóch do pięciu lat, prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji reprezentanta lub pełnomocnika przedsiębiorcy, członka rady nadzorczej i komisji rewizyjnej w spółce akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółdzielni, chyba że nie ponosi ona winy.

Jakkolwiek istotnie postępowanie w tym zakresie wszczyna się z urzędu / art. 172§3 Prawa upadłościowego / a w sprawach tych orzeka sąd upadłościowy / art. 172§2 Prawa upadłościowego /, to z całą pewnością nie następowało to w ramach postępowania wywołanego wniesieniem wniosku o ogłoszenie upadłości, co wprost wynika z przytoczonych przepisów.

Przepis art. 173 Prawa upadłościowego jako dotyczący wpisu do rejestru dłużników niewypłacalnych osób, wobec których orzeczono zakaz na podstawie art. 172 Prawa upadłościowego zawiera kompetencję dla sądu rejestrowego, a więc nie ma na niniejszą sprawę żadnego przełożenia.

Odnośnie twierdzenia skarżącego, iż organy podatkowe błędnie utożsamiają termin "zaprzestanie płacenia długów" z "zaprzestaniem płacenia podatków", stwierdzić trzeba, iż nie ma ono znaczenia dla sprawy, a w szczególności zaś nie narusza przepisów postępowania w zakresie, który mógłby mieć wpływ na jego wynik.

Istotnie Izba Skarbowa w uzasadnieniu swojej decyzji / strona 3 in fine / stwierdziła, iż "samo zestawienie okresu powstania zaległości podatkowej będącej przedmiotem decyzji wskazuje jednoznacznie, iż nie może być mowy o zachowaniu przez Zarząd spółki 14 dniowego terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości", co mogłoby uzasadniać obawy skarżącego. Z przyczyn przytoczonych powyżej stwierdzenie to nie może mieć jednak istotnego znaczenia.

Końcowo należy się odnieść do faktu powołania się w piśmie procesowym z dnia 15 stycznia 2004r. przez pełnomocnika skarżącego na niepublikowany wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2003r., wydany w sprawie I CK 160/02, w którym Sąd ten zajmował się zagadnieniem bezskuteczności egzekucji na tle roszczeń skierowanych przeciwko członkom zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 298 kh.

Otóż argumentacja przytoczona w niniejszym uzasadnieniu nie pozostaje w jakiejkolwiek sprzeczności ze stanowiskiem Sądu Najwyższego przedstawionym w powołanym wyżej orzeczeniu.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 w/w ustawy skargę jako bezzasadną należało oddalić.