Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 300/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2008-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.138 par. 2 , art. 107 par. 3, art. 136art. 10 par. 1, art. 145 a par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 137 ust. 2,
journal: Dz.U. 2004 nr 141 poz 1492

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian,, Sędzia WSA Renata Detka, Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz -Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lipca 2008r. sprawy ze skargi E. W., E. C., B. Z., W. S., B. M. i M. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewody na rzecz E. W., E. C., B. Z., W. S., B. M. i M. K. solidarnie kwotę 440 ( czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta uchylił decyzję Starosty z dnia [...] orzekającą o zwrocie nieruchomości położonych w R. w obrębie 208 R. - N. M. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda wyjaśnił, że pismem z dnia 30 stycznia 2004 r. Prezydent Miasta wystąpił do Wojewody o wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku E. C., B. Z., W. S., M. K., B. M., E. W., A. S.-A. i Z. A. oraz J. S. - S., o zwrot nieruchomości położonej w R., oznaczonej jako część działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 2 ha 93 a 80 m-, stanowiącej własność Gminy Miasta i pozostającej w trwałym zarządzie Publicznego Gimnazjum nr [...] w R.

Wojewoda, kierując się treścią uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (ONSA z 2003 r. Nr 4, poz. 115), zgodnie z którą "w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, będącej własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art.24 § 1 pkt 1 i 4 Kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta" - postanowieniem z dnia [...] wyłączył Prezydenta Miasta od załatwienia sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości i wyznaczył Starostę do załatwienia tej sprawy.

Decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu wnioskodawcom nieruchomości stanowiącej część działki nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...], a odpowiadającej części wywłaszczonej działki nr [...], położonej w obrębie 208 R. - N. M., stanowiącej własność Gminy Miasta, w zarządzie Gimnazjum nr [...] w R.

W wyniku złożonego odwołania przez pełnomocnika wnioskodawców, Wojewoda decyzją z dnia [...] uchylił w/w decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Następną decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w obrębie 208 R.-N. M., oznaczonej jako część działki nr [...], objętej księgą wieczystą Nr Kw. 113033, oraz o zwrocie nieruchomości położonej w obrębie 208 R. - N. M., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0702 ha, objętej księgą wieczystą Nr Kw. 113033 na rzecz: W. S., M. K., B. M. po 1/12 części oraz na rzecz E. W., E. C. i B. Z. po 3/12 części. Ponadto orzekł o zwrocie na rzecz Gminy Miasta zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość w łącznej kwocie 1380 zł podzielonej proporcjonalnie pomiędzy: W. S., M. K., B. M., E. W., E. C. i B. Z.

Od powyższej decyzji pełnomocnik wnioskodawców ponownie złożył odwołanie do Wojewody wnosząc o jej uchylenie, głównie z powodu naruszenia przepisu art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Po rozpatrzeniu w/w odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda wytknął między innymi, że Starosta nie określił wystarczająco konkretnie przedmiotu postępowania w zakresie obejmującym nieruchomość, której zwrotu odmówił, a nadto pominął ustalenie przesłanek wynikających z art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami warunkujących zwrot części nieruchomości niewykorzystanej na cel wywłaszczenia.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta decyzją z dnia [...] orzekł o zwrocie nieruchomości stanowiącej własność Gminy Miasta, położonej w obrębie 208 R.-N.M., oznaczonej jako działki nr: [...] o pow. 0,0613 ha, [...] o pow. 0,0089 ha, [...] o pow. 0,0436 ha, [...] o pow. 0,0013, [...] o pow. 0,0390 ha, na rzecz W. S., M. K., B. M. po 1/12 części oraz na rzecz E. W., E. C. i B. Z. po 3/12 części. Tą samą decyzją orzekł o zwrocie na rzecz Gminy Miasta zwaloryzowanego odszkodowania za zwracaną nieruchomość w łącznej kwocie 3 064,00 zł.

Rozpatrując odwołanie Prezydenta Miasta zarzucające naruszenie art. 7 i 77 kpa oraz art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 2 oraz art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Wojewoda stwierdził, że przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia jest sprawa zwrotu części wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, oznaczonej w chwili wywłaszczenia jako działka nr 34, a obecnie odpowiadającej działkom nr [...], [...], [...], [...], [...], powstałym z podziału działki nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasta.

Niesporna, zdaniem organu odwoławczego jest okoliczność, iż W. W. właściciel działki nr [...], położonej w obrębie 92 R. - N. M., umową sprzedaży zawartą w formie aktu notarialnego z dnia 22 października 1971 r. Rep. A Nr [...], sprzedał tę nieruchomość Skarbowi Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w związku z realizacją budownictwa spółdzielczego, co zostało potwierdzone decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] znak [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. Z wnioskiem z dnia 7 stycznia 1998 r. o jej zwrot wystąpili prawni spadkobiercy byłego właściciela, tj. E. W., E. C., B. Z., W. S., M. K. i B. M. Następstwo prawne zostało udokumentowane postanowieniami Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 12 maja 1998 r., sygn. akt I Ns 349/98 i z dnia 06 października 1997 r. sygn. akt I Ns 1239/97.

W oparciu o dokumentację geodezyjną złożoną w aktach sprawy ustalono, że część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] odpowiada działkom wymienionym w sentencji zaskarżonej decyzji.

Według art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do treści art. 137 ustawy, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu a mianowicie: jeżeli po upływie 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu oraz gdy po upływie 10 lat, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Ustawowa definicja pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakłada na organ administracji publicznej obowiązek ścisłej wykładni, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek odstępstw od treści zawartej w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Z analizy akt sprawy wynika, iż w prowadzonym postępowaniu rozpoznawczym pojawiła się możliwość częściowego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Kwestię tę reguluje obecnie obowiązujący art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) W myśl tego przepisu możliwość zwrotu części nieruchomości niewykorzystanej na cel wywłaszczenia uzależniona jest od spełnienia dwóch przesłanek:

a ) jeżeli istnieje możliwość zagospodarowania tej części nieruchomości zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo

b ) jeżeli część nieruchomości, niewykorzystanej na cel wywłaszczenia, przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej zwrot.

Taka regulacja jest daleko idącym ograniczeniem uprawnień byłych właścicieli i spadkobierców, w porównaniu do stanu prawnego sprzed 22 września 2004 r., gdyż przed tym dniem zwrotowi podlegała część nieruchomości, niewykorzystana na cel wywłaszczenia, bez żadnych ograniczeń i warunków.

Wychodząc z tych założeń Wojewoda przyjął, że obowiązkiem organu I instancji było przeprowadzenie postępowania dowodowego celem wyjaśnienia okoliczności wskazanych w art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Postępowanie to powinno odpowiadać ogólnym zasadom przewidzianym w art. 7 i 77 Kpa, co oznacza obowiązek organu administracji zebrania koniecznego materiału i następnie rozpatrzenia go. Organ rozpatrując dowody nie może w swojej analizie pominąć żadnego z nich. Nieprzeprowadzenie całościowej analizy materiału dowodowego budzi zawsze wątpliwości co do trafności dokonanej oceny. Taka sytuacja ma miejsce, zdaniem organu II instancji, w rozpatrywanej sprawie. Organ nie starał się zgodnie z wytycznymi organu odwoławczego zawartymi w decyzji z dnia [...] przeprowadzić postępowania dowodowego w taki sposób, ażeby wyjaśnić, czy nabyta nieruchomość, objęta wnioskiem została zagospodarowana zgodnie z celem wykupu. Poczynił jednak w tym względzie pozytywne ustalenia, nie wskazując nawet dowodów, na jakich się oparł i nie oceniając każdego z nich, a więc tym samym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów, określoną w art. 80 kpa.

Z dokumentacji organu I instancji wynika, że w dniu złożenia wniosku tj. w dniu 7 stycznia 1998 r., obowiązywał Miejscowy Plan Szczegółowy Zagospodarowania Przestrzennego Osiedla "N. M." (uchwalony uchwałą Rady Miasta z dnia [...]) obejmujący m.in. przedmiotowe działki, a następnie z dniem 1 stycznia 2004 r. stracił swoją ważność. Niemniej jednak organ I instancji nie poczynił żadnych ustaleń co do w/w przesłanek warunkujących częściowy zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W aktach sprawy zalega jedynie część odpisu tego planu oraz część mapy bez zaznaczenia przedmiotowych działek.

Następną kwestią nie do końca wyjaśnioną przez Starostę był fakt wybudowania w latach 1999-2000 na przedmiotowej nieruchomości przez Spółdzielnię Mieszkaniową "N. M." elementów infrastruktury osiedlowej tj. terenu zieleni zabudowanego stolikiem do ping-ponga, metalowym stolikiem wraz z krzesłami oraz bramką do gry w piłkę nożną. Powyższy fakt organ I instancji ustalił tylko i wyłącznie w oparciu o informację Spółdzielni Mieszkaniowej "N. M." przedstawioną w piśmie z dnia 12 lipca 2005 r., nie popartą żadnymi dowodami. Starosta nie dokonał też oceny, czy wskazana okoliczność została udowodniona. Ponadto organ ten nie poczynił żadnych ustaleń co do czasokresu wybudowania pozostałych budowli infrastruktury osiedlowej tj. śmietnika, trzepaka, fragmentu parkingu osiedlowego, terenu zieleni bez uwzględnienia zainstalowanych na nim w okresie późniejszym urządzeń sportowych.

W tak ustalonym stanie faktycznym organ II instancji uznał, że zaskarżona decyzja organu I instancji narusza art. 7 i 77 oraz art. 80 kpa, gdyż została wydana bez należytego przeprowadzenia postępowania dowodowego i rozpatrzenia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności.

We wskazaniach co do dalszego postępowania Wojewoda stwierdził, że Starosta zobowiązany będzie, przy uwzględnieniu zapisu zawartego w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dokonać ustaleń faktycznych w odniesieniu do każdej z przedmiotowej nieruchomości, w zakresie odnoszącym się do czasookresu i sposobu jej zagospodarowania, przy uwzględnieniu danych wynikających z decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] wraz załącznikiem graficznym, wykorzystując wszelkie dostępne i zaoferowane przez stronę środki dowodowe w tym dowód z zeznań świadków, a także ewentualnie rozważyć zaistnienie w okolicznościach sprawy przesłanki określonej w art. 137 ust. 1 pkt. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ze wskazaniem konkretnych decyzji. Dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy pozwoli na właściwą ocenę zaistnienia bądź wykluczenia zaistnienia przesłanek uznania nieruchomości za zbędną w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i w konsekwencji pozwoli na wydanie w sprawie odpowiadającej prawu decyzji.

W skardze na tę decyzję E. W., E. C., B. Z., W. S., B. M. i M. K. wnieśli o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucili naruszenie:

1. art. 138 § 2 kpa poprzez przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, w sytuacji gdy istniały podstawy do przeprowadzenia przez Wojewodę postępowania dowodowego i wydania na tej podstawie merytorycznego rozstrzygnięcia,

2. art. 136 kpa poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu postępowania dowodowego w sytuacji, gdy istniała taka możliwość bez ujemnych konsekwencji dla samego postępowania,

3. art. 8 i 12 kpa poprzez spowodowanie zwłoki w wydaniu ostatecznego rozstrzygnięcia i narażenie przez to skarżących na wymierną szkodę,

4. naruszenie art. 10 kpa poprzez uniemożliwienie stronie skarżącej wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że przekazywanie sprawy do ponownego rozpatrzenia nie było zasadne przede wszystkim dlatego, że wątpliwości dotyczące infrastruktury istniejącej na wnioskowanych do zwrotu nieruchomościach zostały wyjaśnione w toku postępowania. Nie ma bowiem wątpliwości, że stolik do ping-ponga, metalowy stolik z krzesłami i boisko do gry w piłkę zostały wykonane po dacie złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Nie powinno być natomiast wątpliwości co do daty powstania fragmentu parkingu osiedlowego, skoro w protokole oględzin działki oznaczonej nr [...] położonej w R. przy ulicy [...], sporządzonym w dniu 23 marca 1998 r. stwierdzono, że na działce tej brak jest miejsc postojowych dla samochodów. Jedyne niejasności mogłyby dotyczyć tylko daty wykonania śmietnika, trzepaka i terenu zieleni, choć fakt, że na gruncie rośnie roślinność nie może być dowodem zagospodarowania gruntu na cel wywłaszczenia - budownictwo spółdzielcze.

Odnośnie potrzeby wyjaśnienia, czy istniała w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, możliwość ich zagospodarowania zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym na tym obszarze skarżący zarzucili, że to istotnie konieczne dla wydania decyzji ustalenie powinno być podjęte samodzielnie przez Wojewodę.

Skarżący podnieśli również, że organ II instancji rezygnując z przeprowadzenia postępowania dowodowego we własnym zakresie, przyczyny takiej decyzji nigdzie nie wskazał, czym naruszył przepis art. 136 kpa.

Skarżący podnieśli na koniec, że skoro przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona w związku z realizacją budownictwa spółdzielczego, a nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot nigdy nie została przekazana jakiejkolwiek spółdzielni na jakiekolwiek cele, to w żadnym razie nie można mówić o realizacji takiego celu tego wywłaszczenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.

Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, częściowo z przyczyn jakie w niej wskazano.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji wskazaną w jej pierwszym zdaniu jest art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Wyjątkowy charakter decyzji kasacyjnej powodującej przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez organ I instancji, wywołuje doniosłe konsekwencje prawne. Przy interpretacji przepisu stanowiącego jej podstawę prawną nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca. Wobec wyjątków należy bowiem stosować wykładnię ścieśniającą.

Organ odwoławczy może zatem uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Za poglądami judykatury można przyjąć, że wydanie decyzji kasacyjnej tego rodzaju może nastąpić tylko wtedy, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Wynika to z treści art. 136 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. Zastosowanie art. 138 § 2 kpa wymaga również wyjaśnienia takiej właśnie podstawy prawnej, do czego obliguje art. 107 § 3 kpa określający co powinno zawierać uzasadnienie prawne decyzji administracyjnej. Organ II instancji stosując art. 138 § 2 kpa ma obowiązek wykazania, że konieczne do dokonania ustalenia, stanowią całość lub znaczną część niezbędnego dla rozstrzygnięcia sprawy postępowania wyjaśniającego.

Takiego uzasadnienia w kontrolowanej decyzji zabrakło, co utrudnia kontrolę, czy przesłanki wydania typowej decyzji kasacyjnej rzeczywiście w sprawie istniały. Ocena sprawy pod tym kątem i rozpatrzenie zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 138 § 2 i powiązanego z nim art. 136 kpa wymaga więc analizy, jakie postępowanie wyjaśniające polecił przeprowadzić organ II instancji, czy jest ono rzeczywiście konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz jaka jest proporcja pomiędzy postępowaniem już przeprowadzonym w sprawie, i niezbędnym do przeprowadzenia.

Kierując się treścią sporządzonego uzasadnienia zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że zdaniem Wojewody braki postępowania wyjaśniającego organu I instancji dotyczyły dwóch zagadnień.

Po pierwsze było to ustalenie, czy istniała w dacie złożenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości możliwość jej zagospodarowania zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym na tym obszarze, a to ze względu na treść art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 141/04 poz. 1492 ze zm.) i powstałą w toku sprawy możliwość zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości.

Po drugie natomiast organ odwoławczy zakwestionował nie poczynienie przez organ I instancji jakichkolwiek ustaleń co do czasokresu wybudowania istniejących obecnie na przedmiotowej nieruchomości elementów infrastruktury osiedlowej tj. śmietnika, trzepaka, fragmentu parkingu osiedlowego i terenu zieleni bez uwzględnienia zainstalowanych na nim później urządzeń sportowych, co do których organ II instancji uznał, że data ich wykonania nie jest do końca wyjaśniona.

Odnośnie pierwszej zasygnalizowanej wątpliwości należy zauważyć, że czynienie co do niej jakichkolwiek ustaleń, a więc i prowadzenie w tym celu jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, stało się bezprzedmiotowe z powodu zmiany stanu prawnego jaka nastąpiła po wydaniu zaskarżonej decyzji.

Otóż zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. wydanym w sprawie K 6/05, który wszedł w życie z dniem 9 kwietnia 2008 r. (Dz. U. Nr 59/08 poz. 369), art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot, został uznany za niezgodny z art. 2 oraz art. 21 ust. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Aczkolwiek wyrok ten zapadł już po wydaniu zaskarżonej decyzji, to jednak zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. b). p.p.s.a. w zw. z art. 145a § 1 kpa oraz w zgodzie z powszechnie przyjmowaną wykładnią tych przepisów, zaistnienie przesłanki wznowieniowej o jakiej mowa w art. 145a § 1 kpa przesądza o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej (por. A. Kabat [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II). Przyjmuje się bowiem, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjność danego przepisu, istniała od początku jego obowiązywania, w związku z czym, choć organ administracji, opierając na takim niekonstytucyjnym przepisie swoje rozstrzygnięcie, stosował obowiązujące wówczas prawo, to jednak dopuszczał się jego naruszenia. W konsekwencji ustalanie nieistniejących obecnie przesłanek zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości zawartych w art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jako zbyteczne, nie może w żadnym razie uzasadniać potrzeby przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, a więc i wydawania decyzji kasacyjnej, o jakiej mowa w art. 138 § 2 kpa.

Odnosząc się do drugiej grupy okoliczności wskazanych przez Wojewodę Podkarpackiego do wyjaśnienia w ponownym postępowaniu, należy zgodzić się z tym organem, że w części są to okoliczności niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy, a w części istotnie nie wyjaśnione.

Ponieważ przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest między innymi fakt jej niewykorzystania na cel wywłaszczenia w okresie o jakim mowa w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, istotnie konieczne było w sprawie ustalenie, kiedy doszło do wybudowania istniejących na zwróconej decyzją Starosty Rzeszowskiego części przedmiotowej nieruchomości - elementów infrastruktury osiedlowej. Ponieważ przy tym taka infrastruktura mieści się w szeroko rozumianym celu budownictwa spółdzielczego (którym w tym przypadku było budownictwo mieszkaniowe, wielorodzinne), nietrafny jest zarzut skargi jakoby wskazane elementy infrastruktury osiedlowej nie świadczyły o realizacji celu wywłaszczenia, a przez to nie miały znaczenia dla oceny dopuszczalności zwrotu tak zagospodarowanej nieruchomości.

Nie można jednak było przyjąć w sprawie, tak jak to zrobił organ II instancji, że daty wykonania wszystkich istniejących na przedmiotowej działce elementów infrastruktury, nie zostały przez organ I instancji wyjaśnione. Odnośnie bowiem stolika do ping-ponga, metalowego stolika wraz z krzesłami i bramki do gry w piłkę ustalenie organu I instancji jest jednoznaczne i oparte na wystarczających i przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego dowodach (art. 75 § 1 kpa). Dowodem takim jest bowiem pismo Spółdzielni Mieszkaniowej N.M. w R. z dnia 12 lipca 2005 r., którego treść nie została przez nikogo zakwestionowana, a wiarygodności przydaje mu to, że sam inwestor tych urządzeń przyznał w tym piśmie fakt i datę wykonania tych urządzeń.

Co do pozostałych elementów infrastruktury osiedlowej, tj. śmietnika, trzepaka, fragmentu parkingu osiedlowego i terenu zieleni można zgodzić się z organem II instancji, że istotna w sprawie okoliczność daty ich wybudowania nie została wyjaśniona przez organ I instancji. Nie można jednak w żadnym razie uznać, ,że to uchybienie świadczyło o nieprzeprowadzeniu przez Starostę postępowania wyjaśniającego w znacznej części, czy tym bardziej w całości, zwłaszcza, że Wojewoda nie wskazał jakie konkretnie dowody należy w sprawie przeprowadzić. Określenie bowiem, że mają to być "wszelkie dostępne i zaoferowane przez stronę środki dowodowe w tym dowód z zeznań świadków", bez wskazania jakie konkretnie mają to być dowody, ani też bez podania nazwisk koniecznych do przesłuchania świadków, w sytuacji gdy postępowanie trwa 10 lat, czyli wystarczająco długo, aby zainteresowane strony mogły zgłosić wszelkie dowody - jest zdecydowanie niewystarczające i absolutnie nie świadczy o potrzebie przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Poza tym proste zestawienie poczynionych w sprawie ustaleń (dwie opinie biegłych do spraw szacowania nieruchomości na okoliczność określenia wartości rynkowej nieruchomości w celu ustalenia wysokości zapłaty przy zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, przeprowadzone postępowania dotyczące podziału nieruchomości przeznaczonych do zwrotu wraz z dokumentacją geodezyjną, trzykrotne oględziny, rozprawa administracyjna, pełna dokumentacja dotycząca ustalenia spadkobierców wywłaszczonego W. W. łącznie z postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku, akt notarialny z dnia 22 października 1971 r. dotyczący sprzedaży przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w związku z realizacją budownictwa spółdzielczego, odpisy z ksiąg wieczystych, wypisy z rejestru gruntów, decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w R. o lokalizacji szczegółowej z dnia [...], a także wszelkie możliwe do zdobycia dokumenty związane z tą lokalizacją) oraz ustaleń pozostałych do przeprowadzenia wskazuje jednoznacznie, że postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie zostało już przeprowadzone w przeważającej części. Skoro tak to uchylenie decyzji Starosty do ponownego rozpatrzenia było wadliwe. Dlatego Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b). i c). p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...].

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda przeprowadzi niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy postępowanie wyjaśniające, pamiętając w razie potrzeby o możliwościach jakie daje art. 136 kpa. Organ ten przeanalizuje również ponownie wszystkie zgromadzone dowody, nie zapominając o przypomnianym w skardze oświadczeniu przedstawiciela Spółdzielni Mieszkaniowej "N. M." w R., złożonym we czasie rozprawy administracyjnej w dniu 23 marca 1998 r., a dotyczącym nieistnienia w tamtej dacie na przedmiotowej nieruchomości miejsc postojowych dla samochodów. W oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy i na podstawie obowiązujących w dacie rozstrzygania przepisów prawa, organ ten poczyni niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenia i wyda stosowną decyzję. Organ będzie też pamiętał o treści art. 10 § 1 kpa i przed wydaniem decyzji umożliwi stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ będzie wreszcie pamiętał o potrzebie starannego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji i nie wymienianiu w niej jako wnioskodawców zwrotu wywłaszczonej nieruchomości osób, które nigdy nie były stronami tego postępowania (A. S.-A., Z. A. i J. K. S.-S.).

Orzeczenie zawarte w punkcie II wyroku zostało wydane na podstawie art. 152 p.p.s.a.

Na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 440 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na kwotę tę złożył się uiszczony przez skarżących wpis od skargi oraz wynagrodzenie radcy prawnego.