Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 807/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-09-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1b
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant asystent sędziego Jacek Grzegorzewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia ... 2015 r., znak: ... Wójt Gminy R. po rozpatrzeniu wniosku D. Z., na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 1, ust. 1b, art. 20, art. 24 ust. 2a i ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 114), § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2013, poz.3 ), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz.U. z 2013 r., poz.267 z późn. zm.), odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem D. Z. legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził na podstawie złożonego wniosku wraz z załączonymi dokumentami i przeprowadzonego postępowania, iż wnioskodawczyni nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na sprawowanie opieki nad synem D. Z. ur. ...1995 r., który legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia ... 2015 r. zaliczającym do znacznego stopnia niepełnosprawności, przy czym ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia ... 2014 r.

Wobec powyższego organ I instancji stwierdził, że nie została spełniona przesłanka warunkująca ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ świadczenie pielęgnacyjne może być przyznane, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później, niż do ukończenia 25 roku życia. Z posiadanej dokumentacji zdaniem organu nie wynika, aby niepełnosprawność D. Z. powstała do ukończenia 18 roku życia.

Wskazano również, że ze znajdującego się w aktach sprawy świadectwa ukończenia przez syna szkoły wynika, że syn zakończył naukę w szkole zasadniczej w czerwcu 2014 r., jednakże z uwagi na fakt, iż orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności ustalono, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od ... 2014 r. (po ukończeniu nauki w szkole) nie można uznać, iż niepełnosprawność powstała do ukończenia 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej.

W odwołaniu od powyższej decyzji D. Z. wyraziła swoje niezadowolenie z wydanego w tej sprawie rozstrzygnięcia i opisując stan zdrowia syna, jednocześnie podkreśliła konieczność sprawowania nad nim osobistej opieki, załączając na dowód wypisy ze szpitali.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia ... 2015 r., znak: ... utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem organu odwoławczego z akt niniejszej sprawy wynika, że wymagający opieki D. Z. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w G. z dnia ... 2015 r. zaliczającym do znacznego stopnia niepełnosprawności, przy czym ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia ... 2014 r., przy czym powyższe ustalenia wskazują, iż niepełnosprawność syna odwołującej się nie powstała do ukończenia 18 roku życia; niepełnosprawność nie powstała również w trakcie nauki w szkole, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, jak bowiem wynika z akt sprawy, naukę w szkole D. Z. zakończył w czerwcu 2014 r., zaś niepełnosprawność w stopniu znacznym datuje się od ... 2014 r.

W tych warunkach brak jest podstaw prawnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskodawczyni, sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym synem, gdyż przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ściśle określa warunki, jakie muszą zostać spełnione, aby nabyć uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, a skoro niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała w okresach określonych w tym przepisie, niemożliwe jest przyznanie przedmiotowego świadczenia.

Ponadto orzekający w II instancji organ stwierdził, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych są dla organów administracji publicznej wiążące i nie przewidują uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W skardze do sądu D. Z. zarzuciła, iż decyzja w jej sprawie została wydana na podstawie przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który to przepis wyrokiem Trybunał Konstytucyjnego 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.

Wniosła wobec tego o zastosowanie przez sąd administracyjny w sposób bezpośredni przepisów Konstytucji i przyznanie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, argumentując, iż rząd Rzeczypospolitej nie dokonał stosownych zmian legislacyjnych przywracających porządek konstytucyjny, co miał dokonać bez zbędnej zwłoki, pomimo upływu znacznego okresu od wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny.

Zdaniem skarżącej skutkiem przedmiotowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest stwierdzenie, że opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych muszą być przez ustawodawcę traktowani jako podmioty należące do tej samej klasy. Nie mogą być zatem - co do zasady - traktowani w sposób odmienny. W stanie prawnym sprzed wydania wyroku Trybunału ich sytuacja prawna była zróżnicowana. Zróżnicowanie to było powiązane z określeniem momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, jako istotnego kryterium regulacji prawnej. Trybunał wprawdzie nie orzekł o utracie mocy obowiązującej badanego przepisu a stwierdził tylko jego niekonstytucyjność w pewnym zakresie to jednak wskazał, że ustawodawca zobowiązany jest precyzyjnie określić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Za punkt wyjścia musi jednak przyjąć jednakowe traktowanie takich opiekunów niezależnie od istniejącego już w ustawie preferencyjnego traktowania opiekunów niepełnosprawnych dzieci.

Jak podniosła skarżąca, wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, a poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy, który - biorąc pod uwagę skutki społeczne rozstrzygnięć podejmowanych w badanej materii - powinien tego dokonać bez zbędnej zwłoki, jednak pomimo upływu ponad półrocznego okresu od wydania powyższego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca nie podjął żadnych z zalecanych mu przez Trybunał działań legislacyjnych w celu przywrócenia porządku konstytucyjnego, a obecny kryzys rządowy i faktyczny rozkład władzy wykonawczej nie wskazują na to, aby działania te zostały podjęte w najbliższym czasie.

Istnieją zatem w ocenie skarżącej uzasadnione podstawy do zastosowania przez sąd administracyjny bezpośrednio przepisu Konstytucji, wobec zawinionej przez prawodawcę luki konstytucyjnej w przepisach niższego rzędu, do czego władza sądownicza jest uprawniona, a nie mogły tego uczynić organy administracji orzekające w sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona podjęta zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.). W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn.zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a.", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zakresie tak określonej kognicji skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem decyzji organów obydwu instancji zostały podjęte z naruszeniem prawa, które uzasadniało ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiot sądowej kontroli w niniejszej sprawie stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia ... 2015 r. utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Wójta Gminy R. decyzję z dnia ... 2015 r. o odmowie przyznania D. Z. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem D. Z., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności .

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn.zm.), dalej :"u.ś.r."

Wydanie zaskarżonej decyzji organy obydwu instancji oparły na art. 17 ust. 1 ww. ustawy. Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 1b tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Przy stosowaniu powyższego przepisu nie można pominąć okoliczności, że z dniem 23 października 2014 r. art. 17 ust. 1b w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (Dz.U. z 2014r., poz. 1443).

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności nieustalony został moment powstania niepełnosprawności osoby niepełnosprawnej. Okoliczność ta zdaniem organów obydwu instancji stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności D. Z. z dnia ... 2015 r. rzeczywiście stwierdza, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od ... 2014 r., i jest to dzień złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Syn skarżącej urodził się ... 1995 r. W dniu ... 2014 r., w wieku 19 lat otrzymał "Świadectwo ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej". Chorował i przeszedł ciężką operację oraz leczenie n. (w aktach sprawy karty informacyjne z leczenia szpitalnego). Istotnie na podstawie przedłożonego przez skarżącą orzeczenie o stopniu niepełnosprawności syna, nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności, natomiast znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od ... 2014 r., w której to dacie syn skarżącej, jako urodzony ... 1995 r. miał już ukończone 18 lat.

W ocenie Sądu nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w sytuacji gdy Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. nie potrafi ustalić kiedy powstała niepełnosprawność, to datę ustalenia stopnia niepełnosprawności – dzień ... 2014 r., należy traktować jako datę powstania niepełnosprawności i z tego faktu wywodzić, że w przypadku syna skarżącej miało to miejsce po ukończeniu 18 roku życia. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności dokonuje zakwalifikowania przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych art. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011r., Nr 127, poz. 721). Przepis ten ustala się trzy stopnie niepełnosprawności, które stosuje się do realizacji celów określonych ustawą: 1) znaczny; 2) umiarkowany; 3) lekki. Orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi także podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt 10 powyżej cytowanej ustawy niepełnosprawności - oznacza to trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy.

W orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności wydanym dla D. Z. orzeczono o ustaleniu znacznego stopnia od ... 2014 r. Nie orzeczono natomiast o dacie lub okresie powstania niepełnosprawności, uznając, że nie da się tego ustalić.

W ocenie Sądu elementy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności co do daty lub okres powstania niepełnosprawności oraz daty lub okresu powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności są odrębnymi częściami orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Potwierdza to § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2003 r., Nr 139, poz. 1328 ze zm.) odrębnie traktując te pojęcia jako elementy orzeczenia o niepełnosprawności. Punkt 11 wymaga daty lub okresu powstania niepełnosprawności; natomiast pkt 12 daty lub okresu powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności.

W tym stanie rzeczy załączone do akt orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wskazuje, że nie da się ustalić daty jej powstania. Nie można zatem uznać, że niepełnosprawność u syna skarżącej powstała po ukończeniu 18 roku życia. Dlatego stanowisko organów orzekających w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego o powstaniu niepełnosprawności po 18 roku życia u osoby wymagającej opieki jest całkowicie dowolne i nie znajduje poparcia w orzeczeniu o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organy uprawnione do orzekania w przedmiocie świadczeń rodzinnych nie posiadają umocowania do zastępowania powiatowych i wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności.

Ponadto organy orzekające w przedmiotowej sprawie całkowicie pominęły okoliczność, że lekarz orzecznik ZUS w orzeczeniu z dnia ... 2014 r. określił datę całkowitej niezdolności do pracy syna skarżącej od ... 2011 r., a więc przed ukończeniem 16 roku życia. Lekarz ten oświadczył, że całkowita niezdolność do pracy pozostaje w związku z naruszeniem sprawności organizmu powstałym przed ukończeniem 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej – przed ukończeniem 25 roku życia lub w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Na podstawie art. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zależności od rodzaju i podstawy ustalenia niepełnosprawności na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest na równi traktowane z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, o lekkim stopniu niepełnosprawności. Znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie lekarza orzecznika ZUS zostało pominięte przy ocenie materiału dowodowego w sprawie.

Wobec powyższego organy obydwu instancji nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy w zakresie kryterium wymaganego wieku: "niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Nie są one kompetentne do ustalenia we własnym zakresie daty powstania niepełnosprawności, ponieważ związane są – co do daty powstania niepełnosprawności i co do jej stopnia, orzeczeniem wydanym przez uprawnioną do tego jednostkę w tym przez lekarza orzecznika ZUS.

Co do zgodności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych z art. 2 i art. 32 ust. 1 w zw. z art. 69 Konstytucji, wyrokiem z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji (pkt 2).

W ocenie składu orzekającego, w niniejszej sprawie również z tego powodu zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji, ponieważ wyżej wskazanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisu art. 17 ust. 1 b u.ś.r. w zakresie, który stanowił podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Tymczasem organy nie dokonały ustalenia czy skarżąca spełnia pozostałe przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem, nie wyjaśniły czy sytuacja skarżącej, o ile zostanie wykazane, że w istocie nie podejmie lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania całkowitej opieki nad niepełnosprawnym synem, umożliwia (przy spełnieniu stosownych przesłanek) ubieganie się z tytułu sprawowania tej opieki o równoważną pomoc państwa w innej formie przewidzianej w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Nie zostało zatem rozważone w jakimkolwiek zakresie, w jaki sposób odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się wyłącznie na przepis, którego niezgodność z Konstytucją w zakresie różnicowania prawa do świadczenia osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wskazanego w spornym przepisie wieku, wpływa na uprawnienia skarżącej do uzyskania świadczenia rodzinnego z tytułu sprawowanej opieki. Powyższe ustalenia, rozważenie wszelkich okoliczności sprawy w świetle norm ustawowych wykładanych z uwzględnieniem treści powyższego wyroku TK i wyjaśnienie ich stronie w uzasadnianiu decyzji zgodnym z wymogami art. 107 § 3 K.p.a., jest niezbędne dla prawidłowego i zgodnego z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego (w tym zasadą legalności, prawdy obiektywnej, przekonywania, informowania) rozstrzygnięcia przez organy administracji niniejszej sprawy, i może mieć istotny wpływ na jej wynik.

Podkreślenia wymaga, że zdaniem Trybunału, można odmiennie ukształtować reguły wypłacania świadczeń dla tych osób, które sprawują opiekę nad niepełnosprawnymi dziećmi. Z tego powodu przesłanka określona w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie narusza zasady równości w takim zakresie, w jakim stanowi podstawę różnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według wspomnianego w tym orzeczeniu podziału na dwie kategorie opiekunów. Trybunał przypomniał ratio art. 17 ust. 1b ustawy. Odwołując się do uzasadnienia projektu ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 724/VII kadencja, s. 2-4) wskazał, że ustawodawca miał na celu takie ukształtowanie przesłanek przyznawania tego świadczenia, aby przysługiwało ono rodzicom dzieci niepełnosprawnych, którzy rzeczywiście sprawują nad nimi opiekę. Powiązanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z momentem powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki wynikało z założenia, że osoby dorosłe, których niepełnosprawność nie powstała w okresie nauki, były najczęściej samodzielne i miały możliwość wypracowania własnych źródeł dochodu, a tym samym finansowania lub współfinansowania opieki, bez konieczności dodatkowego wsparcia budżetu państwa.

W uzasadnieniu cytowanego wyroku zauważono nadto, że stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie, gdyż dochodzi tutaj do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnoprawnych. Dzieje się tak wówczas, kiedy osoba wymagająca opieki zmienia status umożliwiający zaliczenie jej do kategorii dzieci w rozumieniu przyjętym przez ustawodawcę. Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych kryterium wyróżniającym taką kategorię jest ukończenie 18 roku życia, ewentualnie ukończenie 25 roku życia w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Przekroczenie tak wyznaczonej granicy wieku sprawia, że od tego momentu można mówić wyłącznie o jednej grupie podmiotów podobnych. Tworzą ją wówczas opiekunowie dorosłych osób niepełnosprawnych. Brak jest konstytucyjnego uzasadnienia zróżnicowania podmiotów należących do tej kategorii np. w zakresie wysokości przysługujących im świadczeń opiekuńczych.

Zwrócono uwagę, że ustawodawca może przyjąć odmienne zasady przyznawania świadczeń opiekuńczych względem opiekunów niepełnosprawnych dzieci. Takie rozstrzygnięcie powinno być jednak konsekwentne. W dłuższej perspektywie czasowej nie może dopuszczać do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej w obrębie opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Z tych przyczyn w przywołanym wyroku orzeczono, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał podkreślił, że istotnym kryterium przyznania świadczeń powinna być w każdym wypadku ocena faktycznej sytuacji finansowej ich potencjalnych beneficjentów i uznał, że wykonanie wyroku wymaga podjęcia działań ustawodawczych, które doprowadzą do przywrócenia równego traktowania opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych pozostawiając ustawodawcy w tej kwestii pewien margines swobody. Trybunał wskazał przy tym na akcentowane przez organy skutki przedmiotowego wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność normy prawnej i konieczne działania ustawodawcze w tym zakresie.

Ponownie rozstrzygając sprawę organ uwzględni powyższe wskazania i ocenieni przede wszystkim orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, które wskazuje na całkowitą niezdolność do pracy syna skarżącej od ... 2011 r., a więc wskazuje na niepełnosprawność jeszcze przed ukończeniem 18 roku życia. Ponadto organ ustali na podstawie zebranego materiału dowodowego, czy skarżąca spełnia pozostałe przesłanki z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Z tych powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.