Wyrok NSA oz. w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 24-25/98
NSA oz. w Poznaniu
Data orzeczenia: 1998-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Powołane przepisy: article: art. 40 ust. 1, art. 23 ust. 1
journal: Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312
law: Obwieszczenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 16 maja 1994 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo celne.
article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
Teza: Treść art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ określającego obowiązek zgłoszenia do odprawy celnej przez podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą towarów będących przedmiotem tego obrotu, wskazuje na indywidualny charakter tego obowiązku, ograniczonego do ściśle oznaczonej osoby.

Z tych to względów skierowanie przedmiotowych decyzji i łączne obciążenie skarżących należnościami celnymi za samochód złożony z zaimportowanych przez nich części nie jest uzasadnione, stanowi bowiem "przypisanie" dwóch importerów do jednego "składaka", sprowadzonego z zagranicy.

TEZY

Treść art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ określającego obowiązek zgłoszenia do odprawy celnej przez podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą towarów będących przedmiotem tego obrotu, wskazuje na indywidualny charakter tego obowiązku, ograniczonego do ściśle oznaczonej osoby.

Z tych to względów skierowanie przedmiotowych decyzji i łączne obciążenie skarżących należnościami celnymi za samochód złożony z zaimportowanych przez nich części nie jest uzasadnione, stanowi bowiem "przypisanie" dwóch importerów do jednego "składaka", sprowadzonego z zagranicy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Poznaniu Jolanty Werle-Binas sprawy ze skargi Stanisława Z. i Michała Z. na - postanowienia Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 9 września 1997 r. (...) w przedmiocie wznowienia postępowania; na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie z dnia 28 listopada 1997 r. (...) w przedmiocie wymiaru cła - odrzuca skargi na postanowienia w przedmiocie wznowienia postępowania; stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 8 października 1997 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

W dniu 13.11.1996 r. Michał Z. zgłosił do odprawy celnej przywozowej podzespoły do samochodu osobowego marki Ford Scorpio, a mianowicie: silnik wysokoprężny (...) ze skrzynią biegów, zawieszenie przednie i tylne. Rzeczy te zostały dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. zawartą w dokumencie (...).

Natomiast w dniu 15.11.1996 r. Janusz K. działający z upoważnienia Stanisława Z. zgłosił do odprawy celnej nadwozie (...) do samochodu osobowego marki Ford Scorpio, które Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym decyzją zawartą w dokumencie (...).

Następnie w Urzędzie Miasta L., Michał Z. zarejestrował samochód Ford Scorpio złożony z powyższych części, przy czym wcześniej, bo dnia 28.01.1997 r. odkupił nadwozie od Stanisława Z.

Wobec stwierdzenia w toku weryfikacji, że dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym części stanowiły rozmontowany pojazd samochodowy marki Ford Scorpio, Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. postanowieniami z dnia 9.09.1997 r. wznowił postępowanie w sprawie przywozu podzespołów do samochodu osobowego zakończonych decyzjami ostatecznymi zawartymi w powyższych dowodach odprawy celnej i to podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.

Następnie decyzją z dnia 8 października 1997 r. (...) na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 w zw. z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa oraz art. 23 ust. 1, art. 26 ust. 1, art. 77 ust. 1 pkt 1 Prawa Celnego skierowaną do Michała Z. i Stanisława Z. uchylił swoje decyzje zawarte w dowodach odpraw celnych przywozowych (...) z dnia 13.11.1996 r. i (...) z dnia 15.11.1996 r. i dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzony samochód osobowy marki Ford Scorpio w stanie rozmontowanym oraz dokonał wymiaru należności celnych dla importowanego towaru. Po zaliczeniu cła uiszczonego od powyższych odpraw celnych, pozostało do uiszczenia 6.549,80 zł.

Organ celny stwierdził, iż w systemie firmy Ford, numer silnika jest powtórzeniem ostatnich siedmiu znaków numeru nadwozia, czyli silnik odprawiony ostatecznie według (...) był fabrycznie montowany do nadwozia odprawionego ostatecznie według (...). Wynika z tego, że strony sprowadziły nie części samochodowe, lecz samochód w częściach. Samochód bowiem nie przestaje nim być tylko dlatego, że w celu uniknięcia zapłacenia cła w przewidzianej kwocie, został sprowadzony w częściach, a następnie zmontowany.

Zaś podstawę prawną uznania zgłoszonych do odprawy celnej części za towar posiadający charakter wyrobu kompletnego, a wiec samochodu ale w stanie rozmontowanym, stanowi reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, zawarta w obowiązującej w dniu zgłoszenia celnego taryfie celnej importowej, która stanowi załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737/.

Nadto zarzucił, iż działanie stron polegające na odrębnym zgłoszeniu części, partiami w dwóch różnych dniach, rozbiciu zakupu na dwóch różnych importerów, a następnie złożenie tych samych części w jeden samochód i wnioskowanie o jego rejestrację wskazują, że było ono zamierzone i podjęte świadomie, mające na celu ominięcie obowiązujących przepisów prawa i wprowadzenie organów celnych w błąd przez zasugerowanie, że przedmiotem przywozu są tylko części samochodowe, aby w ten sposób uniknąć zapłaty cła za cały samochód, które to cło jest wyższe od cła za części samochodowe.

Od tej decyzji odwołał się zarówno Stanisław Z. jak i Michał Z., przy czym jednocześnie złożyli zażalenie na postanowienia o wznowieniu postępowania i domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji. Twierdzili, iż została ona wydana z naruszeniem prawa materialnego i proceduralnego oraz z naruszeniem art. 6 Kpa.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 28 listopada 1997 r. (...) skierowaną jednocześnie do Michała Z. jak i Stanisława Z. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podzielając ustalenia i stanowisko prawne organu I instancji.

Organ odwoławczy podkreślił iż z zaskarżonej decyzji kierowanej do Michała Z. i Stanisława Z., którzy byli stroną w powyższej sprawie wynika, iż to oni wprowadzili na polski obszar celny samochód w stanie rozmontowanym.

Na tą decyzję odrębne skargi, lecz identycznej treści złożyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stanisław Z. (...) oraz Michał Z. i zarzucając nieważność albowiem zachodzą przesłanki nieważności określone w art. 156 Kpa oraz naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy domagali się stwierdzenia jej nieważności ewentualnie jej uchylenia, przy czym jednocześnie zaskarżyli postanowienia o wznowieniu postępowania.

W odpowiedzi na skargę Prezes GUC wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w wyniku postępowania "wznowieniowego" ustalono, iż przedmiotem obrotu towarowego z zagranicą był rozmontowany pojazd samochodowy Ford Scorpio. Zatem istniały podstawy do wznowienia postępowania w myśl przepisu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa (...) bowiem ujawniono istotne dla sprawy nowe okoliczności i dowody istniejące w dniu wydania decyzji a nieznane organowi celnemu, który wydał decyzję.

Okoliczności sprawy wskazywały, że klasyfikacja sprowadzonych towarów w odniesieniu do obowiązującej taryfy celnej dokonana została z naruszeniem reguły 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej, której treść została przytoczona w uzasadnieniu organów celnych obu instancji. Przedmiotowe reguły interpretacyjne mają na celu zapewnić jednolitą interpretację, co oznacza, że dany towar jest zawsze klasyfikowany do jednej i tej samej pozycji lub podpozycji w taryfie celnej, z wyłączeniem wszystkich innych, które mogłyby być brane pod uwagę.

Z tych względów organy celne mogły zasadnie przyjąć, że klasyfikacja towarów /części samochodowych/ w pierwotnych odprawach celnych była nieprawidłowa i dokonana z naruszeniem wskazanej reguły 2a, a faktycznym przedmiotem importu był wyrób kompletny w stanie rozmontowanym posiadający zasadnicze cechy wyrobu gotowego tj. w istocie samochód osobowy.

Jednakże wątpliwości wzbudza to, że decyzje organów celnych skierowane były do obu importerów, których decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 8 października 1997 r. obciążono należnościami celnymi za samochód osobowy marki Ford Scorpio, kod PCN 870332909 ze stawką celną 35 procent.

Praktyka organów celnych w tym zakresie, nie może być aprobowana bowiem nie znajduje ona oparcia w przepisach prawnych. W szczególności w przepisach ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ obowiązującej w dacie wydania obu zaskarżonych decyzji, brak jest podstaw do przyjęcia solidarnej odpowiedzialności za należności celne z tytułu sprowadzenia przez obu importerów części samochodowych, sklasyfikowanych następnie /po wznowionym postępowaniu/ zgodnie z regułą 2a Ogólnych Reguł jako wyrób gotowy tj. samochód w stanie rozmontowanym.

W ustalonym stanie faktycznym, nie do przyjęcia jest zdaniem Sądu teza, że obydwaj importerzy sprowadzili samochód marki Ford Scorpio.

W przepisach prawa celnego, obowiązujących do dnia 31 grudnia 1997 r. obrót towarowy z zagranicą jest zindywidualizowany.

Wynika to chociażby z treści art. 2 pkt 6 prawa celnego, iż za dokonującego obrotu towarowego z zagranicą uważa się osobę fizyczną, prawną lub jednostkę nie posiadającą osobowości prawnej dokonującą obrotu towarowego z zagranicą na własny rachunek i we własnym imieniu.

W świetle tej definicji nie można uznać, że zarówno Michał Z. jak i Stanisław Z. sprowadzili we własnym imieniu i na własny rachunek samochód osobowy marki Ford Scorpio.

Przeczą temu stanowisku ujawnione okoliczności, a zwłaszcza fakt zarejestrowania zmontowanego samochodu na Michała Z., jak i umowa cywilnoprawna kupna - sprzedaży z dnia 28.01.1997 r. zawarta między nim a Stanisławem Z. (...).

Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w P., który zgłosił swój udział w sprawie wniósł o odrzucenie skargi na postanowienie Dyrektora Celnego w Rz. w sprawie wznowienia postępowania, ponieważ na to postanowienie nie przysługuje prawnie skuteczna skarga. Nadto wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł gdyż została wydana bez podstawy prawnej określonej w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, oraz podkreślił że w postępowaniu celnym nie zachodzą możliwości solidarnej odpowiedzialności podmiotów sprowadzających towar z zagranicy, ponieważ każdy z tych podmiotów działa we własnym imieniu i na własny rachunek (...).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd orzeka w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty.

Nie ulega wątpliwości, iż postanowienie o wznowieniu postępowania wydane na podstawie art. 149 par. 1 Kpa nie należy do postanowień kończących postępowanie, a także rozstrzygających sprawę co do istoty. Również przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują prawa zażalenia od postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Dlatego też należy dojść do przekonania, iż skarga do NSA na takowe postanowienie jest niedopuszczalna. Identyczny pogląd w tej kwestii wyraziła B. Adamiak /B. Adamiak, J. Borkowski, Kpa Komentarz, Warszawa 1998, art. 149/.

Z tych to względów i na podstawie art. 27 ust. 2 powyższej ustawy Sąd odrzucił skargi Stanisława Z. i Michała Z. w przedmiocie wznowienia postępowania. Przy czym należy zauważyć, iż mimo że skarżący w odwołaniach złożyli zażalenia na te postanowienia to organ odwoławczy w ogóle nie ustosunkował się do tego wniosku.

Z niespornych okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż z części samochodowych sprowadzonych do kraju przez Michała Z. za dowodem odprawy celnej (...) z dnia 13.11.1996 r. /silnik wysokoprężny ze skrzynią biegów, zawieszeniem przednim i tylnym/ oraz z upoważnienia Stanisława Z. za dowodem odprawy celnej nr 556754 /nadwozie do samochodu marki Ford Scorpio/ zmontowany został samochód osobowy marki Ford Scorpio. Samochód ten jako tzw. składak został zarejestrowany w Urzędzie Miasta w L. na Michała Z.

W tej sytuacji, wbrew twierdzeniom skarżących zaistniały przesłanki określone w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa uzasadniające wznowienie postępowania w tej sprawie. Również treść art. 40 ust. 1 cytowanej ustawy określającego obowiązek zgłoszenia do odprawy celnej przez podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą towarów będących przedmiotem tego obrotu, wskazuje na indywidualny charakter tego obowiązku, ograniczonego do ściśle oznaczonej osoby.

Z tych to względów skierowanie przedmiotowych decyzji i łączne obciążenie skarżących należnościami celnymi za samochód złożony z zaimportowanych przez nich części nie jest uzasadnione, stanowi bowiem "przypisanie" dwóch importerów do jednego "składaka", sprowadzonego z zagranicy.

W takiej sytuacji Sąd uznał, iż zaskarżone decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa /art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa/.

Z powyższych przyczyn na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ stwierdzono nieważność zaskarżonych decyzji i orzeczono o kosztach postępowania na podstawie art. 55 tejże ustawy.