Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1878/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-03-04 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2 w zw. z art. 260
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA – Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. z siedzibą w K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

W dniu 26 listopada 2014 r. G. z siedzibą w K. zwróciło się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przez "obniżenie kosztów wpisu od skargi do kwoty 50 zł."

Z treści wniosku, statutu Stowarzyszenia oraz nadesłanych na wezwanie: wyciągu z rachunku bankowego za okres od 1 listopada do 31 grudnia 2014 r. uchwały walnego zebrania z dnia [...] czerwca 2014 r. określającej wysokość składek członkowskich, listy członków Stowarzyszenia, a także dodatkowego oświadczenia z dnia 5 stycznia 2015 r. wynika, że skarżący jest tzw. stowarzyszeniem "rejestrowym", które posiada osobowość prawną. Jego celem jest prowadzenie działalności w zakresie ekologii, ochrony środowiska, dziedzictwa przyrodniczego i edukacji (§ 7 statutu). W myśl § 8 statutu swoje cele Stowarzyszenie realizuje poprzez:

1. prowadzenie działań na rzecz ochrony przyrody,

2. prowadzenia badań przyrodniczych,

3. popularyzację wiedzy dotyczącej przyrody, ekologii i środowiska,

4. organizację i uczestnictwo w spotkaniach, konferencjach, seminariach, kursach, szkoleniach, warsztatach, prelekcjach, wykładach, wystawach i wycieczkach przestawiających aktualny stan oraz wiedzę dotyczącą środowiska naturalnego,

5. integrację środowisk ekologiczno-przyrodniczych,

6. wspieranie procesu edukacyjnego studentów z różnych środowisk w zakresie ekologii, ochrony środowiska i przyrody,

7. występowanie z wnioskami do organów państwowych i samorządowych,

8. występowanie na prawach strony reprezentującej interes społeczny oraz interes prawny uzasadniony celami statutowymi w postępowaniach administracyjnych, procedurach związanych z planami zagospodarowania przestrzennego oraz procesach sądowych związanych z ochroną środowiska, w procesach inwestycyjnych oraz procedurach planistycznych,

9. opiniowanie planów, projektów, decyzji i uchwał organów administracji państwowej i samorządowej,

10. przeprowadzanie i przedstawianie niezależnych opracowań, studiów, badań, analiz, ekspertyz, ocen, raportów i opinii wraz ze składaniem wniosków i postulatów w sprawach z zakresu działalności statutowej,

11. prowadzenie działalności wydawniczej,

12. współpracę z instytucjami naukowymi, stowarzyszeniami, fundacjami, przedsiębiorstwami, środkami masowego przekazu, administracją państwową i samorządową,

13. podejmowanie wszelkich innych dozwolonych prawem działań służących realizacji celów statutowych (§ 8 statutu Stowarzyszenia).

W grudniu minionego roku na liście członków Stowarzyszenia figurowało 27 osób oraz trzech członków wspierających. Wedle powołanej uchwały, wysokość podstawowej składki opłacanej w cyku miesięcznym wynosi 5 zł, natomiast składki ulgowe wynoszą 3 zł dla studentów i uczniów lub 1,50 zł dla emerytów, rencistów, osób bezrobotnych, a także innych osób pozostających w trudnej sytuacji życiowej. Z kolei w cyklu rocznym podstawowa składka wynosi 50 zł, natomiast składki ulgowe odpowiednio 25 zł lub 12 zł. Składka rodzinna – możliwa do opłacenia jedynie w cyklu rocznym – wynosi 80 zł. Wedle przedstawionego przez stronę wyliczenia, przychód ze składek członków zwykłych może wynieść 1.191 zł (21 x składka normalna 50 zł + 1 x składka rodzinna 80 zł + 3 x składka ulgowa 12 zł + 1 x składka studencka 25 zł). Jak podał skarżący, realny dochód Stowarzyszenia z tytułu składek w 2014 roku wyniósł 1.900 zł. Sześć osób zalega ze składkami za ubiegły rok. Saldo rachunku bankowego Stowarzyszenia na koniec okresu ujętego w nadesłanym wyciągu wyniosło 9,21 zł.

W oparciu o te okoliczności, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 stycznia 2015 r. odmówił stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy.

Skarżący złożył sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia podając, że zaskarżonym postanowieniem wadliwie oceniono możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Towarzystwo zarzuciło wadliwą ocenę całokształtu okoliczności uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wskazało, że zaskarżenie decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska leży w interesie społecznym i ta okoliczność powinna przesądzać o przyznaniu prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W związku z wniesieniem sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 stycznia 2015 r., który nie został przez Sąd odrzucony postanowienie to utraciło moc i dlatego wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpoznaniu.

Na wstępie trzeba przypomnieć, że prawo pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.

Stosownie jednak do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Powyższe oznacza, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504).

W niniejszej sprawie skarżące Towarzystwo nie wykazało, aby podjęło czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Jeżeli działalność Stowarzyszenia zakłada udział w postępowaniach administracyjnych i procesach sądowych (§ 8 Statutu Towarzystwa), to działalność taka wiąże się z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego.

Organizacje non profit nie są zwolnione od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe. A zatem, G., którego statutowa działalności polega m. in. na prowadzeniu sporów sądowych, powinno liczyć się z obowiązkiem ponoszenia związanych z tym kosztów. Towarzystwo powinno więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje, że faktycznie działalność Stowarzyszenia finansowana jest ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 491/11).

Należy mieć na uwadze, że skoro Stowarzyszenie chce aktywnie realizować cele statutowe, to winno liczyć się ze związaną z tym koniecznością ponoszenia kosztów.

W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy powołując się na swoje cele statutowe, Stowarzyszenie zdecydowało się skorzystać z drogi sądowoadministracyjnej, winno przeznaczyć środki na pokrycie kosztów sądowych. Zwłaszcza, że działając w formie stowarzyszenia zwykłego posiada przewidziane prawem możliwości pozyskiwania środków finansowych (np. zwiększenie wysokości składki członkowskiej).

Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2, w związku z art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji postanowienia.