Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 388/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne: Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ: Minister Finansów~Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 12 ust. 4d, art. 12 ust. 12
journal: Dz.U. 2014 poz 851
law: Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
article: art. 24 ust. 8a, art. 24 ust. 8c
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia WSA del. Bogusław Wolas (sprawozdawca), protokolant Joanna Legieć, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy, działającego z upoważnienia Ministra Rozwoju i Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt I SA/Bd 641/16 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w B. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy, działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 13 maja 2016 r. nr ITPB3/4510-135/16/DK w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 19 października 2016 r., sygn. akt I SA/Bd 641/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną przez P. Sp. z o.o. w B. (spółka, wnioskodawca) interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 13 maja 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.

Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy:

We wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego spółka podała, że jest spółką kapitałową z siedzibą na terytorium Polski oraz udziałowcem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą na terytorium Polski (spółka zależna). Udziałowcami spółki zależnej są również inne spółki kapitałowe (udziałowcy) z siedzibą na terytorium Polski. Żaden z udziałowców spółki zależnej nie jest większościowym udziałowcem, posiadającym bezwzględną większość praw głosu.

W przyszłości spółka planuje wraz z udziałowcami wnieść aportem do spółki kapitałowej z siedzibą w Polsce (spółka kapitałowa) posiadane udziały w spółce zależnej. Wnioskodawca oraz udziałowcy jednocześnie (w ramach jednego aktu notarialnego) dokonają aportu udziałów w spółce zależnej do spółki kapitałowej, a zatem przedmiotowe transakcje nabycia udziałów w spółce zależnej przez spółkę kapitałową nastąpią w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy liczonych począwszy od miesiąca, w którym nastąpiło pierwsze ich nabycie przez spółkę kapitałową. Na skutek wniesienia przez wnioskodawcę oraz udziałowców udziałów w spółce zależnej spółka kapitałowa uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce zależnej. W zamian za aport udziałowcy otrzymają nowe udziały spółki kapitałowej, wyemitowane w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego spółki kapitałowej, przy czym wnioskodawca i udziałowcy nie otrzymają od spółki kapitałowej żadnej (w tym częściowej) zapłaty w gotówce. Przedmiotowa transakcja będzie przeprowadzona w następstwie podjęcia przez wspólników spółki kapitałowej jednomyślnej uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego spółki kapitałowej oraz o pokryciu podwyższenia w drodze aportu udziałów w spółce zależnej.

W związku z powyższym spółka zapytała, czy w związku z planowaną transakcją aportu udziałów w spółce zależnej do spółki kapitałowej po jej stronie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych?

Zdaniem wnioskodawcy planowana transakcja aportu udziałów w spółce zależnej do spółki kapitałowej nie spowoduje po stronie wnioskodawcy powstania jakiegokolwiek przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.

W interpretacji indywidualnej z dnia 13 maja 2016 r. Minister Finansów uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. Zdaniem organu interpretacyjnego zastosowanie wykładni literalnej art. 12 ust. 4d i ust. 11 ustawy z dnia 15 lutego 1994 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 851, ze zm.; dalej: u.p.d.o.p), które posługują się pojęciem "wspólnika" w liczbie pojedynczej prowadzi do wniosku, że w transakcji wymiany udziałów może brać udział spółka nabywająca i tylko jeden wspólnik spółki, której udziały/akcje są zbywane. Jeżeli natomiast operacja jest przeprowadzana (etapami lub w jednym czasie) z wieloma wspólnikami to należy na gruncie art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. rozpatrywać ją jako wiele odrębnych transakcji. Tej konkluzji nie zmienia brzmienie art. 12 ust. 12 u.p.d.o.p. W przedstawionym zdarzeniu przyszłym spółka kapitałowa uzyska co najmniej bezwzględną większość praw głosu w spółce zależnej dopiero w sytuacji łącznego przekazania przez udziałowców spółki zależnej posiadanych przez nich udziałów. Zatem planowana transakcja wniesienia posiadanych przez wnioskodawcę udziałów w spółce zależnej do spółki kapitałowej w zamian za nowe udziały w podwyższonym kapitale ww. spółki kapitałowej spowoduje, w myśl art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p., powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych.

Po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa spółka wywiodła skargę do Sądu pierwszej instancji, zarzucając w niej naruszenie art. 12 ust. 4d oraz art. 12 ust. 12 u.p.d.o.p. Ponadto, zarzuciła naruszenie art. 120 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: O.p.). Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uznał skargę za zasadną. Sąd przytoczył treść art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. i art. 12 ust. 12 u.p.d.o.p. wskazując, że obecne brzmienie tych przepisów zostało wprowadzone przez art. 1 pkt 8 lit. g ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 1328, dalej: ustawa nowelizująca), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2015 r. Odwołał się do uzasadnienia projektu tej nowelizacji. Podniósł, iż transakcja wymiany udziałów jest operacją, do której odnosi się dyrektywa Rady 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych Państw Członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE pomiędzy Państwami Członkowskimi (Dz. U.UE.L 2009.310.23 ze zm.; dalej: dyrektywa 2009/133/WE).

Z przytoczonych przepisów u.p.d.o.p, przepisów dyrektywy 2009/133/WE i uzasadnienia do ustawy nowelizującej Sąd wywiódł, że art. 12 ust. 12 u.p.d.o.p. umożliwia zastosowanie regulacji wynikającej z art. 12 ust. 4d do dokonania więcej niż jednej transakcji nabycia udziałów. Art. 12 ust. 12 u.p.d.o.p. nie ogranicza jego zastosowania do nabycia udziałów tylko od jednego wspólnika w ramach kilku transakcji. Zdaniem Sądu interpretacja dokonana przez organ niweczyłaby cele leżące u podstaw dyrektywy 2009/133/WE oraz dokonanej nowelizacji przepisów u.p.d.o.p. Zarówno przepisy prawa unijnego, jak i znowelizowane przepisy u.p.d.o.p., zostały wprowadzone po to, by zagwarantować neutralność podatkową operacji wymiany udziałów (akcji), jakkolwiek wystąpienie takiego skutku zostało obwarowane określonymi warunkami.

Sąd stwierdził, że Minister Finansów dokonał wadliwej wykładni art. 12 ust. 12 i art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. uznając, że w świetle przedstawionego stanu faktycznego regulacje te nie znajdą zastosowania. W konsekwencji tego naruszenia zasadny okazał się także zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 120 w zw. z art. 14h O.p.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem organ interpretacyjny wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 4d i ust 12 u.p.d.o.p. w powiązaniu z pkt 2 i 5 preambuły oraz art. 2 pkt e) Dyrektywy 2009/133/WE poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłową ocenę możliwości zastosowania do przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego polegającą na uznaniu przez Sąd, że art. 12 u.p.d.o.p. pozwala zastosować regulację wynikającą z art. 12 ust 4d u.p.d.o.p. do dokonania więcej niż jednej transakcji nabycia udziałów i wbrew poglądowi organu literalne brzmienie tego przepisu nie ogranicza jego zastosowania do nabycia udziałów od jednego wspólnika w ramach kilku transakcji, podczas gdy zastosowanie przez prawodawcę w art. 12 ust 4d u.p.d.o.p. zwrotu "spółka nabywa od wspólnika innej spółki udziały", a więc liczby pojedynczej w odniesieniu do "wspólnika" oznacza, iż transakcja spełniająca wskazane w tym przepisie warunki dotyczyć może nabycia udziałów od jednego wspólnika w ramach kilku transakcji, a nie nabycia udziałów od kilku wspólników w ramach transakcji z nimi zawieranych.

Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o jego uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Spór prawny w sprawie dotyczy wykładni art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. i jego zastosowania w okolicznościach faktycznych opisanych we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu adekwatnym do sprawy - jeżeli spółka nabywa od wspólnika innej spółki udziały (akcje) tej innej spółki oraz w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje jej wspólnikowi własne udziały (akcje) albo w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje wspólnikowi tej innej spółki własne udziały (akcje) wraz z zapłatą w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej własnych udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej - wartości rynkowej tych udziałów (akcji), oraz jeżeli w wyniku nabycia:

1) spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo

2) spółka nabywająca, posiadająca bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa ilość udziałów (akcji) w tej spółce

– do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych wspólnikowi tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę, pod warunkiem że podmioty biorące udział w tej transakcji podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągnięcia (wymiana udziałów).

Istotne znaczenie ma również treść art. 12 ust. 12 u.p.d.o.p., w świetle którego przepis ust. 4d stosuje się również w przypadku dokonania więcej niż jednej transakcji nabycia udziałów (akcji), przeprowadzonych w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy liczonych począwszy od miesiąca, w którym nastąpiło pierwsze ich nabycie, jeżeli w wyniku tych transakcji są spełnione warunki określone w tym przepisie.

Sąd pierwszej instancji przyjął, że - na tle przedstawionego przez skarżącą spółkę zdarzenia przyszłego oraz na gruncie uregulowania art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p., w którym mowa jest wprawdzie o "wspólniku", a nie o "wspólnikach" - zawarta w tym przepisie norma dotyczyć może nabycia od kilku wspólników, a nie wyłącznie nabycia od jednego wspólnika w ramach transakcji z nim zawieranych.

Z kolei organ konsekwentnie prezentuje stanowisko, że w sytuacji, gdy wielu udziałowców wnosi do spółki kapitałowej posiadane udziały w spółce zależnej, stronami każdej z transakcji jest jeden z tych udziałowców - właściciel wnoszonych udziałów i spółka otrzymująca taki wkład (spółka nabywająca). W konsekwencji, zdaniem organu, dla każdego udziałowca należy dokonać odrębnej oceny, czy wartość udziałów otrzymanych przez udziałowców (wspólników innej spółki) będzie zaliczała się do przychodu, analizując stan istniejący w momencie zawarcia przez niego transakcji.

Rozpatrujący sprawę skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego nie podziela zapatrywań prawnych organu interpretacyjnego. Zaznaczyć w tym miejscu wypada, że stanowisko Sądu pierwszej instancji wpisuje się w zasadniczo jednolitą praktykę orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zbieżny z prezentowanym przez WSA pogląd wyrażony został m.in. w wyrokach NSA z dnia 14 września 2018 r., II FSK 2397/16, z dnia 5 czerwca 2018 r., II FSK 1495/16 czy też z dnia 26 czerwca 2018 r., II FSK 1722/16. Podobne stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny prezentował również na tle interpretacji tożsamego co do treści przepisu art. 24 ust. 8c zawartego w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, m.in. w wyrokach z dnia 23 lutego 2015 r. sygn. akt II FSK 3145/12 i z dnia 24 marca 2016 r. sygn. akt II FSK 117/14 czy też z dnia 14 sierpnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2148/16. W orzeczeniach tych Sąd trafnie wyjaśnił, że mimo obecnego użycia przez ustawodawcę w omawianym przepisie określenia "wspólnik" w liczbie pojedynczej, z jego treści wynika, iż cel w postaci uzyskania większości głosów w spółce, której udziały (akcje) są wnoszone, może być osiągnięty w postaci kilku transakcji, oddzielonych od siebie czasowo w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy. Zarówno wykładnia językowa, jak i celowościowa art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. (czy też art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f.) wskazuje na dopuszczenie przez ustawodawcę sytuacji, gdy uzyskanie przez spółkę nabywającą większość głosów w innej spółce, jest wynikiem jednoczesnego działania kilku osób - udziałowców (akcjonariuszy) innej spółki. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że przepis art. 12 ust. 12 u.p.d.o.p. o liczbie wspólników nie stanowi, natomiast w art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. mowa jest o kategorii adresatów tej regulacji prawnej - określonej jako "wspólnik". Wykładnia językowa przywołanych przepisów u.p.d.o.p. nie jest więc sprzeczna z ocenami prawnymi przyjętymi przez Sąd pierwszej instancji i zaaprobowanymi przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej. Rozstrzygający niniejszą sprawę skład orzekający podzielając stanowisko zajęte w wymienionych orzeczeniach, nie akceptuje zarazem odmiennego poglądu zaprezentowanego w wyroku NSA z dnia 15 maja 2018 r. sygn. akt II FSK 1067/16, w którym przyjęto odmienną wykładnię art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Pogląd ten należy uznać za odosobniony.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej indywidualnej interpretacji jest wadliwe, a tym samym nie zasługuje na aprobatę. Celem ustawodawcy przy konstruowaniu przepisów dotyczących wymiany udziałów było nieopodatkowywanie samej transakcji wymiany udziałów, przy jednoczesnym odroczeniu momentu zaliczania w poczet kosztów uzyskania przychodów wydatków na nabycie (objęcie) udziałów (akcji) spółek zbywanych (wnoszonych) w drodze tejże transakcji. Powtórzyć należy, że w świetle art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p., jeżeli spółka nabywa od wspólnika innej spółki udziały (akcje) tej innej spółki oraz w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje jej wspólnikowi własne udziały (akcje) albo w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje wspólnikowi tej innej spółki własne udziały (akcje) wraz z zapłatą w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej własnych udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej - wartości rynkowej tych udziałów (akcji), oraz jeżeli w wyniku nabycia: (-) spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo (-) spółka nabywająca, posiadająca bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa ilość udziałów (akcji) w tej spółce – to do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych wspólnikowi tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę, pod warunkiem, że podmioty biorące udział w tej transakcji podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągnięcia (wymiana udziałów). Wprowadzenie normy zwalniającej od opodatkowania dochód powstający z operacji wymiany udziałów (akcji) związane było z koniecznością dostosowania przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do postanowień zawartych w Dyrektywie Rady 90/434/EWG z dnia 23 lipca 1990 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, wydzieleń, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych Państw Członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE pomiędzy Państwami Członkowskimi (Dz. U.UE. 1990 r. L 225, s. 1 ze zm.). Kolejne nowelizacje art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. były spowodowane koniecznością dostosowania do zmieniających się w tym zakresie przepisów unijnych, w tym do obecnie obowiązującej dyrektywy 2009/133/WE. Odnoszące się do realiów niniejszej sprawy brzmienie temu przepisowi nadał art. 1 pkt 8 lit. g ustawy nowelizującej. Nadto pkt 2 preambuły dyrektywy stanowi, że łączenia, podziały, podziały przez wydzielenie, wnoszenie aktywów, wymiana udziałów dotyczące spółek różnych państw członkowskich mogą być niezbędne w celu stworzenia we Wspólnocie warunków właściwych dla rynku wewnętrznego i w celu zapewnienia w ten sposób skutecznego funkcjonowania takiego rynku wewnętrznego. Takie czynności nie powinny być hamowane przez ograniczenia, niekorzystne warunki lub zniekształcenia wynikające w szczególności z przepisów podatkowych państw członkowskich. W tym celu niezbędne jest w odniesieniu do takich czynności zapewnienie reguł podatkowych, które są neutralne z punktu widzenia konkurencji, aby umożliwić przedsiębiorstwom dostosowanie się do wymagań rynku wewnętrznego, zwiększyć ich produktywność i poprawić ich siłę konkurencyjną na poziomie międzynarodowym. Także pkt 5 preambuły dyrektywy przewiduje, że wspólny system podatkowy powinien zapobiegać nakładaniu podatku w związku z łączeniem, podziałami, podziałami przez wydzielenie, wnoszeniem aktywów lub wymianą udziałów, chroniąc jednocześnie interesy finansowe państwa członkowskiego właściwego dla spółki przekazującej lub nabywanej. Zgodnie natomiast z art. 2 pkt e dyrektywy, wymiana udziałów oznacza czynność, w wyniku której spółka nabywa udziały w kapitale innej spółki, uzyskując w ten sposób większość praw głosu w tej spółce lub posiadając taką większość praw głosu, nabywa dalsze udziały, w zamian za wyemitowane na rzecz akcjonariuszy tej ostatniej spółki w zamian za ich papiery wartościowe, papierów wartościowych swojej spółki, jak również, jeżeli ma to zastosowanie, wypłatę gotówkową nieprzekraczającą 10% wartości nominalnej lub, w przypadku braku wartości nominalnej, księgowej wartości nominalnej tych papierów wartościowych. Aczkolwiek przepisów dyrektywy nie można stosować wprost do opisanego we wniosku zdarzenia przyszłego, gdyż - zgodnie z art. 1 - dyrektywę stosuje się w odniesieniu do wymiany udziałów, w które zaangażowane są spółki z co najmniej dwóch państw członkowskich, a wniosek, na podstawie którego wydana została zaskarżona interpretacja tego rodzaju sytuacji nie dotyczy, bowiem obie spółki mają siedzibę na terenie Polski, to jednak okoliczność, iż przepis dotyczący zasad opodatkowania wymiany udziałów w u.p.d.o.p. został wprowadzony w ramach implementacji dyrektywy oraz innych przepisów unijnych i co do zasady miał dotyczyć transakcji z udziałem innego podmiotu z kraju członkowskiego, nie może powodować dyskryminacji stron analogicznych transakcji mających siedzibę w kraju. Dlatego za uprawnione należy przyjąć stwierdzenie, że zasady określone w przepisach dyrektyw, w tym wynikające z ich preambuły, powinny mieć również zastosowanie do transakcji krajowych.

Zatem za uprawnione należy ocenić stanowisko wynikające z rozważań Sądu pierwszej instancji, że transakcja, do której odnoszą się przepisy dyrektywy, nie może być dzielona na poszczególne czynności przeniesienia przez poszczególnych udziałowców/akcjonariuszy posiadanych udziałów/akcji na spółkę kapitałową, ale powinna być oceniana jako całościowa transakcja zawiązania spółki lub transakcja podwyższenia jej kapitału zakładowego. To wynik tej właśnie transakcji dotyczący uzyskania większości praw głosu przez spółkę nabywającą przesądza o zastosowaniu zwolnienia podatkowego w odniesieniu do udziałowców/akcjonariuszy w związku z objęciem przez nich udziałów/akcji spółki. Dodatkowo należy wskazać, że przywołany przepis dyrektywy także przewiduje, iż w zamian za uzyskanie większości praw głosu spółka nabywająca wydaje udziały "akcjonariuszom", nie zaś "akcjonariuszowi". W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na tle analogicznego przepisu zawartego w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych wskazywano, że zarówno przepisy dyrektywy, jak i regulacje zawarte w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. gwarantują neutralność podatkową, co ma ułatwiać spółce nabywającej udziały (akcje) od udziałowców innej spółki koncentrację praw głosu (a więc z reguły i kapitału) w tej innej spółce a równocześnie umożliwiać podwyższanie własnego kapitału zakładowego poprzez wydawanie nowych udziałów (emisję akcji), obejmowanych (nabywanych) przez dotychczasowych udziałowców tej innej spółki. Przy wykładni tych przepisów należy więc mieć na uwadze te właśnie cele przyświecające nowej regulacji prawnej. Jeżeli zatem spółka nabywająca osiąga te cele, poprzez wymianę własnych udziałów (akcji) na udziały wspólników innej spółki i równocześnie, uzyskując w tej innej spółce większość praw głosu albo posiadając już taką większość, zwiększa ilość udziałów w tej innej spółce, wtedy "do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych udziałowcom (akcjonariuszom) tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę" - przy spełnieniu dodatkowych warunków wymienionych w art. 24 ust. 8a u.p.d.o.f. Z analizowanej regulacji wynika więc symetria praw udziałowców tej innej spółki i spółki nabywającej udziały - jeżeli więc spółka nabywająca uzyskuje w związku z dokonaniem transakcji ten przywilej podatkowy (niezaliczanie do przychodu wymienionych wartości), to z takiego samego przywileju korzysta druga strona transakcji, czyli udziałowiec tej innej spółki (por. wyroki: z dnia 6 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 69/13; z dnia 26 marca 2014 r. sygn. akt II FSK 1018/12).

Nadto, w wyrokach z dnia 23 lutego 2015 r. sygn. akt II FSK 3145/12 i z dnia 24 marca 2016 r. sygn. akt II FSK 117/14 NSA wyjaśnił, że mimo obecnego użycia przez ustawodawcę w omawianym przepisie określenia "wspólnik" w liczbie pojedynczej, z art. 24 ust. 8c u.p.d.o.f. wynika, iż cel w postaci uzyskania większości głosów w spółce, której udziały (akcje) są wnoszone, może być osiągnięty w postaci kilku transakcji, oddzielonych od siebie czasowo w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy. O ile przed tą zmianą powyższego terminu z liczby mnogiej na pojedynczą czynność kilku wspólników musiała być jednoczesna (tzn. być wynikiem jednej umowy czy uchwały), o tyle obecnie każdy z nich może dokonywać jej pojedynczo, jednakże dla uzyskania preferencji podatkowej cel w postaci osiągnięcia lub utrwalenia pozycji dominującej przez spółkę nabywającą, musi być zrealizowany w określonym przedziale czasowym. Wychodząc z powyższych założeń, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisku organu zaprezentowanemu w zaskarżonej interpretacji indywidualnej przeczy także brzmienie przywołanego art. 12 ust. 12 u.p.d.o.p., gdyż pozwala ono zastosować regulację wynikającą z art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. do więcej niż jednej transakcji nabycia udziałów i wbrew poglądowi organu, literalne brzmienie tego przepisu nie ogranicza jego zastosowania do nabycia udziałów tylko od jednego wspólnika w ramach kilku transakcji.

Wobec tego, stwierdzić należy, że organ dokonał wadliwej wykładni art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. uznając, iż w świetle przedstawionego zdarzenia przyszłego, przepis ten nie znajdzie zastosowania, zaś Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 12 ust. 4d i ust. 12 u.p.d.o.p., skutkiem czego prawidłowo również uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.