Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 669/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2007-02-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Gospodarka gruntami
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 98 ust. 3 i 129 ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 10 ust. 5
journal: Dz.U. 1985 nr 22 poz 99
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.
Teza: Konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji o podziale nieruchomości w części potwierdzającej przejście na gminę własności działek wydzielonych pod

drogi, jest to, że organ orzekający w sprawie odszkodowania jest zobowiązany wyjaśnić czy przy podziale nieruchomości rzeczywiście doszło do wydzielenia

działek pod budowę ulic.

TEZY

Konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji o podziale nieruchomości w części potwierdzającej przejście na gminę własności działek wydzielonych pod

drogi, jest to, że organ orzekający w sprawie odszkodowania jest zobowiązany wyjaśnić czy przy podziale nieruchomości rzeczywiście doszło do wydzielenia

działek pod budowę ulic.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.),, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lutego 2007 r. sprawy ze skargi P.C. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy o ustalenie odszkodowania za grunt przejęty pod ulice oddala skargę


UZASADNIENIE

Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności:

Decyzją Wójta Gminy T.K. z dnia [...] czerwca 1991r. (Nr [...]) zmienioną decyzją z [...] listopada 2001r. dokonano na wniosek właściciela – skarżącego P.C. podziału położonej w N.K. działki Nr [...]/3 o powierzchni 0,96 ha, w wyniku którego wydzielono działki budowlane oraz wydzielono działkę pod poszerzenie pasa drogi gminnej oznaczoną numerem [...]/12 o powierzchni 0,0637 ha oraz działki Nr [...]/13 70/14 o łącznej powierzchni 0,1218 ha przeznaczone pod budowę dróg dojazdowych do działek budowlanych. Jednocześnie w decyzji z czerwca 1991r. zawarte zostało stwierdzenie, że działka Nr [...]/12 przechodzi na własność Gminy T.K. bez odszkodowania i podobne stwierdzenie znalazło się w decyzji zmieniającej decyzję z czerwca 1991r. (tj. decyzji z [...].11.1991r.) w odniesieniu do działek [...]/13 i [...]/14. U podstaw stwierdzenia nieodpłatności przyjęcia przez gminę działek legło wskazanie, iż P.C. zrezygnował z odszkodowania. Podstawą prawną decyzji o podziale nieruchomości był przepis art. 10 ust. 1,3 i 5 ustawy z 28 kwietnia 1985r.

o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości.

W roku 2003 P.C. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej decyzji Wójta Gminy T.K. z [...] czerwca 1991r., zmienionej decyzją z [...] listopada 1991r., w części orzekającej o nieodpłatności przejęcia przez gminę własności działek Nr [...]/12, [...]/13 i [...]/14. Odrębny samodzielny wniosek o stwierdzenie z urzędu nieważności obu opisanych wcześniej decyzji z 1991r., złożył też Wójt Gminy T.K. wnosząc o uznanie obu decyzji za nieważne w części, w jakiej decyzje te przyjmują (w sentencjach i uzasadnieniach), iż powstałe w wyniku przedmiotowego podziału działki Nr [...]/12, [...]/13 i [...]/14 przeszły, z mocy prawa i bez odszkodowania, na własność gminy T.K.

Decyzją z dnia [...] marca 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w B. działając na wniosek P.C. i z urzędu, orzekło nieważność opisanej decyzji o podziale nieruchomości z czerwca 1991r. i decyzji ją zmieniającej z listopada 1991r. w części dotyczącej stwierdzenia, że grunty wydzielone pod drogi, oznaczone jako działki o numerach [...]/12, [...]/13 i [...]/14 przechodzą na własność Gminy T.K. oraz w części orzekającej w przedmiocie odszkodowania (w rzeczywistości o nieodpłatności przejęcia własności działek). W pozostałym zakresie decyzje o podziale nieruchomości Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uznało za wydane z naruszeniem prawa – na przeszkodzie stwierdzeniu nieważności stanęły w tej części nieodwracalne skutki prawne. Decyzja kolegium stała się ostateczna z dniem [...] maja 2003r.

Z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w B. wynika, że decyzja o podziale nieruchomości rażąco naruszyła prawo z uwagi na to, że:

- zatwierdzenie projektu podziału nastąpiło na podstawie wydanego bez podstawy prawnej postanowienia określającego możliwość i sposób dokonania podziału (brzmienie art. 10 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości obowiązujące w dacie wydawania spornej decyzji o podziale nieruchomości przewidywało wyłącznie jednofazowe postępowanie podziałowe),

- projekt podziału nieruchomości został oparty na ustaleniach miejscowego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy T.K. z 1984r., który

z dniem 31 maja 1991r. stracił moc obowiązującą i nie obowiązywał już w dacie wydawania decyzji podziałowej,

- brak było podstaw do decyzyjnego orzekania o przejściu na gminę własności działek zajętych pod drogę (ulice), albowiem skutek przewłaszczenia następował

z mocy prawa a decyzje o podziale nieruchomości mogły zawierać jedynie rozstrzygnięcie o wydzieleniu gruntów pod budowę ulic,

- z przyczyn takich samych jak wyżej brak było podstaw do orzekania w kwestii odszkodowania (sama ustawa mówiła o przejściu z mocy prawa na gminę własności gruntów wydzielonych pod budowę ulic za odszkodowaniem); nadto wójt wypowiadając się w kwestii odszkodowania naruszył przepisy o właściwości organów (ustalanie odszkodowań za przejęte grunty należało w 1991r. do zadań kierowników właściwych miejscowo urzędów rejonowych).

Z akt administracyjnych dołączonych do sprawy sądowej wynika nadto, że dla wydzielonych pod drogę działek o numerach [...]/12, [...]/13 i [...]/14 o powierzchni łącznej 1855 metrów kwadratowych została w styczniu 1992r. urządzona Księga Wieczysta Nr [...] (wyodrębniona z Księgi Wieczystej Nr [...]), w której w dziale

II jako właściciela wpisano Gminę T.K. Taki stan wpisu w księdze wieczystej istnieje do dziś.

Nadto z akt administracyjnych wynika, że poza opisaną wyżej decyzją

o podziale nieruchomości z 1991r., Wójt Gminy T.K. odrębną decyzją z [...] lipca 1994r. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt oznaczony jako działki Nr [...]/13 i [...]/14, wydzielone pod drogi z nieruchomości objętej na wniosek P.C. podziałem. Decyzja powyższa także została uznana za nieważną, decyzją Wojewody P. z [...] lutego 2003r. z uwagi na naruszenie przepisów o właściwości organów (właściwym do wypowiedzenia się w kwestii odszkodowania za grunty przejęte z mocy prawa w oparciu o przepis art. 10 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu był rejonowy organ rządowej administracji ogólnej a nie wójt).

Po stwierdzeniu nieważności trzech decyzji Wójta Gminy T.K. , dwóch z 1991r. i jednej z 1994r, P.C. ponowił, w 2004r. przed Starostą Powiatu B. żądanie ustalenia odszkodowania za przejęte z przeznaczeniem pod drogi działki [...]/12, [...]/13 i [...]/14 (postępowanie wszczęte z 2002r. zostało ostatecznie umorzone z racji istniejącego jeszcze wówczas w obrocie prawnym wcześniejszego ostatecznego rozstrzygnięcia w kwestii odszkodowania, wydanego przez wójta, później objętego opisanym stwierdzeniem nieważności).

Decyzją Starosty B. Nr [...] z dnia [...] marca 2005r., ustalone zostało na rzecz skarżącego P.C. odszkodowanie w łącznej kwocie 36 841 złotych za działkę wydzieloną pod poszerzenie pasa drogi gminnej, oznaczoną numerem [...]/12 o pow. 0.0637 ha oraz działki Nr [...]/13 i [...]/14 o łącznej pow. 0,1218 ha, przeznaczone pod budowę dróg dojazdowych do działek budowlanych.

W wyniku złożonego przez Gminę T.K. odwołania od ww. decyzji, organ II instancji, decyzją Nr [...] z dnia [...].05.2005r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swojej decyzji zobowiązał Starostę B. do ustalenia, czy zachodzą wszystkie przesłanki przesądzające o przejściu przedmiotowych nieruchomości na własność gminy oraz wyjaśnienia okoliczności, czy pomimo wydania przez Wójta Gminy decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, rzeczywiście własność tych nieruchomości przeszła na Gminę i zbadania czy w oparciu o obowiązujący wówczas miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w planie tym przewidziany był przebieg nowych ulic przez przedmiotowe działki.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji decyzją z [...] lipca 2006r. powołując się na art. 98 ust. 3 i 129 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami odmówił ustalenia odszkodowania za działkę wydzieloną

w wyniku podziału pod poszerzenie istniejącej ulicy tj. działkę Nr [...]/12 natomiast ustalił odszkodowanie w kwocie 31.900 złotych za pozostałe dwie działki ([...]/13 i [...]/14), przeznaczone w następstwie podziału nieruchomości pod budowę dróg dojazdowych do działek budowlanych.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z komentarzami do ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, użyte w przepisie art. 10 ust. 5 tejże ustawy, powołanym w decyzji podziałowej sformułowanie "pod budowę ulic" oznacza, że wydzielenie gruntów z nieruchomości objętej podziałem na wniosek właściciela następuje pod budowę nowych ulic przeznaczonych do obsługi działek powstałych w wyniku podziału. Również w orzecznictwie ukształtował się pogląd, że wydzielenie gruntów pod budowę ulic powstaje wtórnie, jako wynik podziału, wobec czego wynika ono z potrzeby obsługi nowopowstałych działek i mogą to być tylko nowe ulice, a nie rozbudowa lub przebudowa ulic już istniejących. Zatem działka wydzielona pod poszerzenie istniejącej drogi, oznaczona nr [...]/12 nie podlega przepisom art. 10 ust. 5 cyt. wyżej ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości i nie może być przedmiotem ustalenia odszkodowania.

Z wymienionego przepisu wynika zatem, że własnością Gminy T.K. z mocy samego prawa stały się działki oznaczone nr [...]/13 i [...]/14.

Ponadto ustalono, że w dacie wydawania decyzji o podziale nie obowiązywały szczegółowe plany zagospodarowania przestrzennego, a jedynie plany ogólne, których treść nie przewidywała przebiegu wydzielonych w wyniku podziału dróg. Zatem, z mocy prawa na własność Gmin przechodziły wszystkie drogi, które były wydzielone do obsługi nowopowstałych działek. Zgodnie z treścią obowiązującego wówczas miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego teren, na którym położone były przedmiotowe nieruchomości przeznaczony był pod zabudowę mieszkaniową o niskiej i średniej intensywności zabudowy oraz istniejącą rolniczą. Teren ten wymagał – przed przystąpieniem do parcelacji sporządzenia koncepcji zagospodarowania względnie etapowo skoordynowanych opracowań planów realizacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem obsługi komunikacyjnej oraz infrastruktury technicznej.

Koncepcja zagospodarowania działki stanowiącej własność Pana P.C., oznaczonej przed dokonanym podziałem Nr [...]/3 została opracowana i pozytywnie zaopiniowana przez Urząd Gminy w T.K. w dniu [...].06.1990r. Koncepcja ta przewidywała powstanie dróg dojazdowych do obsługi nowopowstałych nieruchomości, oznaczonych aktualnie numerami [...]/13 i [...]/14.

Rzeczoznawca majątkowy B.R., po ponownym określeniu wartości nieruchomości, niezbędnym z uwagi na zmiany w przepisach Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) ustalił wartość działek [...]/13 i [...]/14 na kwotę 31.900, 00 - zł. Przy określaniu ich wartości zastosował podejście porównawcze metodą porównywania parami, uwzględniając rodzaj nieruchomości, położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie w planie miejscowym, stopień zagospodarowania oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami. Uznając operat za rzetelny, organ ustalając odszkodowanie oparł się na wycenie biegłego. Nadto stwierdził, że ustaleniu odszkodowania za dwie działki nie stoi na przeszkodzie bezsporny fakt, że założona Księga Wieczysta (Nr [...] SR w B.) z wpisem własności Gminy T.K. obejmuje nieruchomość składającą się z trzech działek tj. również z działki [...]/12 która z mocy prawa nie stała się własnością gminy albowiem tę niezgodność można na drodze odpowiedniego powództwa usunąć.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Gmina T.K., zobowiązana decyzją pierwszoinstancyjną do zapłacenia odszkodowania zarzucając decyzji błędną wykładnię art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21.09.1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 1071) w związku z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. z 1991r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), polegającą na przyjęciu, że:

a) w stanie prawnym obowiązującym w roku 1991, już samo tylko wydzielenie parcel pod dojazdy do nowo tworzonych działek oraz na poszerzenie istniejących już dróg publicznych, prowadziło z mocy prawa do przejścia ich własności na gminę

- podczas gdy prawidłowa interpretacja tych przepisów musi prowadzić do wniosku, iż skutek taki nie następował w przypadku gruntów nie przewidzianych

w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego pod budowę nowych ulic oraz w przypadku wydzielenia gruntów na drogi publiczne już istniejące,

b) przy rozważaniu, w roku 2006 kwestii ewentualnego odszkodowania za grunty wydzielone w roku 1991 pod dojazdy do nowych działek, należy oprzeć się na

art. 98 ust. 3 w/w ustawy z roku 1997,

- podczas gdy w rzeczywistości podstawą wydania decyzji administracyjnej

w takiej sprawie powinien być art. 98 ust. 3 tej ustawy w związku z art. 10 ust. 5 wyżej wymienionej ustawy z roku 1985.

Podnosząc powyższy zarzut odwołujący się wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez odmowę przyznania P.C. przedmiotowego odszkodowania.

Wojewoda P. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. orzekł o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia z następującym uzasadnieniu.

Odwołanie jest zdaniem organu odwoławczego zasadne. Nie można bowiem podzielić wyrażonego w zaskarżonej decyzji poglądu, iż w trybie art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości na własność gminy przechodziły wszystkie grunty wydzielone pod budowę nowych ulic. Uchylając poprzednio wydaną decyzję organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) obowiązującej w dniu wydania decyzji dokonującej podziału nieruchomości, grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela przechodzą na własność gminy

z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, przy czym podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny

z planem zagospodarowania przestrzennego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego

i Naczelnego Sądu Administracyjnego często spotyka się pogląd, że przebieg ulicy musi wynikać z obowiązującego w dacie orzekania o podziale planu zagospodarowania przestrzennego. W wyroku NSA z dnia 26 maja 1998r. I SA 2110/97 (Lex nr 44514) stwierdzono, że wydzielenie gruntu – w trybie art. 10 ust. 5 ustawy z 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - i jego przejście na własność gminy może nastąpić, jeżeli zostaną spełnione następujące przesłanki: właściciel nieruchomości wystąpi z wnioskiem o podział, droga musi być publiczną i jej przebieg przewiduje obowiązujący w dacie orzekania plan zagospodarowania przestrzennego.

Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji stwierdził, że wówczas obowiązywały ogólne plany zagospodarowania, których treść nie przewidywała przebiegu wydzielonych w wyniku podziału dróg. Nie dokonał jednak konfrontacji tego z planem, na podstawie którego dokonano podziału w sprawie niniejszej. Organ odwoławczy zajętego stanowiska nie podziela. Sprawę nabycia działki przez Gminę T.K. należy wyjaśnić w sposób nie budzący wątpliwości. Gdyby stwierdzono, iż rzeczywiście działki, za które ustalono odszkodowanie stały się własnością Gminy, ustalając odszkodowanie należy rozważyć okoliczności natury merytorycznej, nie analizowane w dotychczasowym postępowaniu tj. sprawę złożonego przez właściciela nieruchomości oświadczenia o rezygnacji z odszkodowania i upływ czasu pomiędzy wydaniem decyzji o podziale, a złożonym wnioskiem o ustalenie odszkodowania. W sprawie niniejszej zachodzi przypuszczenie iż mogło nastąpić przedawnienie roszczenia.

Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję kasacyjną złożył P.C. zarzucają jej:

- naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do przejścia na własność Gminy T.K., gruntów wydzielonych z nieruchomości pod budowę dróg dojazdowych do nowoutworzonych przez podział parceli,

b) art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje odszkodowanie za nieruchomości wyodrębnione pod drogi dojazdowe, które przeszły na własność Gminy T.K.

- naruszenie przepisów prawa procesowego:

a) brak wszechstronnego rozważenia sprawy

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

- przyznanie odszkodowania za przejęte działki ewentualnie wydanie skarżącemu nieruchomości,

- zasądzenie kosztów postępowania

Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu. Zdaniem Sądu rzeczywiście zaistniały w sprawie przesłanki do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazania sprawy

o odszkodowanie do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji aczkolwiek nie ze wszystkimi stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji skład orzekający sądu się zgadza. Sąd nie podziela bowiem stanowiska jakoby dopuszczalne było rozważanie przedawnienia roszczenia o odszkodowanie przed wydaniem decyzji ustalającej to odszkodowanie tj. zanim żądanie wypłaty odszkodowania stanie się wymagalne. Roszczenia o odszkodowanie ustalone

w drodze decyzji administracyjnej stają się wymagalne dopiero po ich ustaleniu. Samo zaś żądanie ustalenia odszkodowania w drodze decyzji tj. żądanie wydania decyzji administracyjnej nie może ulec przedawnieniu. W art. 129 ust. 5 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603) ustawodawca zobowiązał starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do wydawania decyzji o odszkodowaniu między innymi w przypadku gdy

w przeszłości nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalonego odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Przepis powyższy należy odczytywać jako nakaz uregulowania roszczeń sprzed 1 stycznia 1998r. we wszystkich tych sprawach, w których doszło do przejęcia prawa własności bez ustalonego odszkodowania o ile obowiązujące teraz przepisy przewidują

w tożsamych przypadkach obowiązek ustalenia odszkodowania. Nie ulega zaś wątpliwości, że art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi odpowiednik instytucji opisanej art. 10 ust. 5 ustawy z 28 kwietnia 1985r.

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości tj. przepisu będącego podstawą prawną decyzji o podziale nieruchomości skarżącego. Nowa ustawa regulując przejęcie z mocy prawa z nieruchomości objętej podziałem gruntów pod drogę publiczną, utrzymała obowiązek odszkodowawczy wprowadzając w pierwszej kolejności jedynie wymóg negocjacji kwoty odszkodowania należnej za te grunty. Dopiero, kiedy do uzgodnienia kwoty odszkodowania nie dojdzie, na wniosek właściciela nieruchomości ustala się i wypłaca odszkodowanie według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości. Również kwestia składanego przez skarżącego w przeszłości oświadczenia o rezygnacji z odszkodowania nie stałaby na przeszkodzie jego decyzyjnemu ustaleniu albowiem, skutecznie zrzec się odszkodowania można dopiero po jego ustaleniu tj. po przesądzeniu co do zasady jego przyznania jako konsekwencji przejścia z mocy prawa własności gruntów skarżącego na rzecz gminy.

W niniejszej sprawie kwestią najistotniejszą do rozstrzygnięcia o ewentualnym odszkodowaniu, przesądzającą o sposobie załatwienia wniosku skarżącego, stać się winno zatem ustalenie czy wskutek podziału nieruchomości skarżącego dokonanego decyzją z czerwca 1991r. doszło do przejęcia z mocy prawa przez Gminę T.K. działek Nr [...]/12, [...]/13 i [...]/14. Konsekwencją bowiem stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej w części potwierdzającej przejście własności opisanych wyżej działek jako gruntów wydzielonych pod drogi na Gminę T.K., jest to, że organ orzekający w sprawie odszkodowania jest zobowiązany wyjaśnić czy przy podziale nieruchomości rzeczywiście doszło do wydzielania tychże działek pod budowę ulic w rozumieniu art. 10 ust. 5 ustawy z 28 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Skład sądu orzekającego w niniejszej sprawie prezentuje przy tym pogląd (odmienny od wyrażonego w uzasadnieniu wyroku w sprawie ze skargi Z.C. oznaczonej sygn. II SA/Bk 329/06), iż wpis w Księdze Wieczystej prawa własności Gminy T.K. do działek przejętych pod ulicę w następstwie podziału nieruchomości przeprowadzonego w 1991r., ma charakter jedynie deklaratoryjny. Własność bowiem działek wydzielonych pod budowę ulic przechodziła na gminę z mocy samego art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami, a zatem dla przejścia własność na gminę tj. dla powstania prawa nie było konieczne ujawnienie powyższego stanu w księdze wieczystej. Jeżeli do ujawnienia prawa doszło a podstawą wpisu własności gminy powyższego stanu w księdze wieczystej. – urządzonej dla działek wydzielonych pod ulicę była decyzja o podziale nieruchomości, to obecne stwierdzenie jej nieważności, uprawnia do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W świetle art. 10 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości własność działek zajętych pod budowę ulic przechodziła z mocy prawa na gminę wtedy gdy:

- wniosek o podział nieruchomości pochodził od właściciela gruntu,

- przebieg ulic był wyraźnie określony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, obowiązującym w dacie podziału (z art. 10 ust. 1 ustawy

o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wynikało, że podział nieruchomości musiał być zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego,

- grunty musiały być wydzielone wyłącznie pod budowę nowych ulic (vide: wykładania art. 10 ust. 5 dokonana przez Trybunał Konstytucyjny uchwałą z 29.03.1993r. – Dz. U. Nr 27, poz. 126).

Ostatni z wymienionych warunków automatycznie wyeliminował z możliwości ubiegania się o odszkodowanie działkę Nr [...]/12 jako przeznaczoną pod poszerzenie już istniejącej ulicy P. a nie budowę ulicy od podstaw (tzn. jej urządzanie). Pozostająca w obszarze koniecznych ustaleń kwestia odszkodowania za działki Nr [...]/13 i [...]/14, wymaga nadal – jak trafnie zauważył organ odwoławczy – pogłębionego postępowania wyjaśniającego. Koniecznie jest sięgnięcie do tekstu

i rysunku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy T.K. obowiązującego w dacie zatwierdzenia podziału nieruchomości skarżącego. Nie jest to plan przywołany w decyzji o podziale nieruchomości albowiem – jak ustaliło SKO w B. – plan ten z dniem 31 maja 1991r. stracił moc obowiązującą i nie obowiązywał w dacie zatwierdzenia podziału tj. [...] czerwca 1991r. Dopiero szczegółowa analiza treści planu obowiązującego w dacie [...] czerwca 1991r. pozwoli ustalić czy plan ten przewidywał przebieg ulic dojazdowych do działek budowlanych wyodrębnionych w następstwie podziału nieruchomości skarżącego. Zauważyć należy, że ulice dojazdowe – co wynikałoby z akt sprawy – do dziś nie zostały urządzone, a według ewidencji gruntów działki Nr [...]/13 i [...]/14 nadal stanowią użytki rolne (oznaczone symbolem R, Ł i Ps).

Dostrzeżenie przez organ odwoławczy potrzeby pogłębienia postępowania dowodowego w sprawie było jak najbardziej trafne i uzasadniało uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Przepis art. 138 § 2 kpa wskazany jako podstawa prawna decyzji kasacyjnej stanowi, iż organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia, gdy jej rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wojewoda wykazał konieczność konfrontacji stanu faktycznego sprawy z treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie podziału nieruchomości skarżącego, a skarżący w swojej skardze istnienia tej konieczności zasadnie nie podważył. Zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami trafia w próżnię, ponieważ przepis ten w ogóle nie stanowił podstawy prawnej decyzji o podziale nieruchomości skarżącego a zarzutu naruszenia art. 138 § 2 kpa skarżący w ogóle nie podnosił. Zgodność zaskarżonej decyzji kasacyjnej z ostatnim przepisem Sąd sprawdził

z urzędu nie będąc związanym zarzutami skargi (art. 134 § 1 ustawy – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Stąd skargę oddalono (art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270).