Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1702/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-07-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1, art. 2a ust. 1, art. 21 ust. 1, ust. 2 i ust. 4
journal: Dz.U. 2011 nr 127 poz 721
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant sekretarz sądowy Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2016 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za miesiące od grudnia 2010 r. do listopada 2011 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wszczął postępowanie wobec A. B., dalej jako Skarżący, Strona prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON za okres od grudnia 2010 do listopada 2011 r.

Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., organ I instancji określił Skarżącemu wysokość zobowiązania w łącznej kwocie 50 236, 00 zł.

W wyniku odwołania złożonego przez stronę, Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. uchylił decyzję z dnia [...] listopada 2013 r. Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawny i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia [...] października 2014 r., Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych określił wysokość zobowiązania strony z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2010 r. do listopada 2011 r.

Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o zwrot sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1. art. 21 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm., dalej "ustawa o rehabilitacji") oraz art. 120 stawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: D. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej O.p.) poprzez nieuwzględnienie w decyzji faktu, iż płatnik w okresie objętym decyzją zatrudniał osoby niepełnosprawne, a ponadto poprzez wprowadzenie obowiązku złożenia informacji o terminie powiadomienia pracodawcy przez pracownika o niepełnosprawności, co nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy,

2. art. 180 § 1 i art. 209 § 1 i 2 O.p. poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia wniosku dowodowego pełnomocnika płatnika o zwrócenie się do ZUS w celu ustalenia w jakich terminach D. L. był zatrudniony w A.

Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, iż organ I instancji wykonał zalecenia organu odwoławczego zawarte w decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. Organ I instancji zebrał dodatkowe dowody mające znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Na ich podstawie, za okresy których dotyczy decyzja zostało wyliczone zobowiązanie z uwzględnieniem jednej osoby niepełnosprawnej zatrudnionej na 0,25 etatu w grudniu 2010 r. Tym samym, wysokość zobowiązania strony za ten okres uległa zmianie. Organ wskazał, iż w związku z tym, że strona nie przekazała kolejnego orzeczenia D. L. wydanego po 30 listopada 2009 r., organ I instancji nie uwzględnił tego pracownika jako osoby niepełnosprawnej, gdyż znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ww. osoby zostało wydane 29 listopada 2007 r. do dnia 30 listopada 2009 r. Nie obowiązywało zatem w okresie od grudnia 2009 r. do listopada 2010 r., czyli w okresie którego dotyczy niniejsza decyzja. Organ wyjaśnił, iż Strona nie przedstawiła kolejnego orzeczenia wydanego temu pracownikowi i obowiązującego w okresach, których dotyczy decyzja, dlatego też organ I instancji osoby takiej nie mógł uznać za osobę niepełnosprawną w rozumieniu art. 1 ustawy o rehabilitacji.

Organ odwoławczy zauważył, że Minister Pracy I Polityki Społecznej, pismem z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...] również zwrócił się do strony o przesłanie kopii orzeczeń o stopniu niepełnosprawności D. L. wydanych później niż 29 listopada 2007 r. W odpowiedzi na powyższe strona w piśmie z dnia 14 stycznia 2015 r. oświadczyła, że "orzeczenie dotyczące niepełnosprawności Pana D. L. jest nadal aktualne." W przypadku wątpliwości co do tego twierdzenia, strona złożyła wniosek dowodowy o zwrócenie się do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. o udzielenie Informacji czy ww. osoba jest nieprzerwanie osobą niepełnosprawną. Strona wyjaśniła, że nie ma możliwości samodzielnego ustalenia takich informacji, ponieważ dane dotyczące stanu zdrowia są danymi szczególnie chronionymi. Odnosząc się do powyższego wniosku, Minister Pracy I Polityki Społecznej uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie. Organ zauważył, że w dniu 9 stycznia 2013 r., strona złożyła deklaracje DEK-I-0 za okresy których dotyczy decyzja. W deklaracjach tych nie wykazała zatrudniania osób niepełnosprawnych. Następnie w dniu 7 maja 2013 r. strona złożyła informację miesięczną IF-1 za okresy 2011/01 - 2011/11, w której zwiększyła zatrudnienie ogółem w przeliczeniu na pełen wymiar czasu pracy pracowników niepełnosprawnych o 1,00 etat (wskazując, że dotyczy stopnia znacznego ze szczególnym schorzeniem).

W ocenie organu odwoławczego, w dniu w którym strona złożyła informację miesięczną IF-1 za ww. okresy powinna dysponować stosownymi dowodami potwierdzającymi zatrudnienie osób niepełnosprawnych, bowiem fakt zatrudniania tych osób chciała wykorzystać do obniżenia wskaźnika zatrudnienia, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Zdaniem Ministra Pracy I Polityki Społecznej to, że w okresie, którego dotyczy niniejsze zobowiązanie nie funkcjonował przepis dotyczący zaliczenia do stanu zatrudnienia pracownika jako niepełnosprawnego dopiero od momentu okazania pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność, nie oznacza, że pracodawca powołujący się na fakt zatrudniania osób niepełnosprawnych może ciężar dowodu przerzucać na organy administracji. Organ zauważył, że strona została zobowiązana przez art. 94 pkt 9a Kodeksu pracy do prowadzenia dokumentacji pracowniczej związanej ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracownika. W związku z powyższym Organ uznał , iż nie zasługuje na uwzględnienie twierdzenie strony, że "nie ma możliwości samodzielnego ustalenia takich informacji, ponieważ dane dotyczące stanu zdrowia są danymi szczególnie chronionymi",.

Organ odwoławczy podkreślił, iż Strona nie może powoływać się na fakt zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego, nie mogąc potwierdzić tego faktu odpowiednimi dowodami. Zwrócił uwagę, na obowiązującą w postępowaniu podatkowym tzw. zasadę współdziałania. Organ zaznaczył, iż nie kwestionuje stanu zdrowia D. L., jednakże podniósł, że zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawność musi być potwierdzona orzeczeniem wydanym przez zespół orzekający o niepełnosprawności lub lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Brak takiego orzeczenia stanowi podstawę do uznania, że dana osoba nie jest prawnie osobą niepełnosprawną i nie podlega przepisom ustawy o rehabilitacji tym samym nie może być wliczona do stanu zatrudnienia.

Organ odwoławczy stwierdził, iż nie widzi też celowości przesłuchania Skarżącego na okoliczność powiadomienia pracodawcy o posiadaniu przez pracowników orzeczeń o niepełnosprawności, bowiem dowodem potwierdzającym niepełnosprawność jest orzeczenie (dokument), a nie informacja o posiadaniu takiego orzeczenia. Zarzuty odwołania uznał za niezasadne.

W skardze na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie decyzji i stwierdzenie niemożności jej wykonania, ewentualnie o zwrot sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa:

- art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji oraz art. 120 O.p. poprzez nieuwzględnienie w decyzji faktu, iż płatnik w okresie objętym decyzją zatrudniał osoby niepełnosprawne, a ponadto poprzez wprowadzenie obowiązku złożenia informacji o terminie powiadomienia pracodawcy przez pracownika o niepełnosprawności, co nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy;

- art. 180 § 1 art. 209 § 1 i 2 O.p. poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia wniosku dowodowego pełnomocnika płatnika o zwrócenie się do ZUS w celu ustalenia w jakich terminach D. L. był zatrudniony w A.

- art. 180 § 1 art. 209 § 1 i 2 O.p. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych o zwrócenie się do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. o uzyskanie informacji o stopniu niepełnosprawności D. L. po dniu 30 listopada 2009 oraz nieuwzględnienie wniosku o przesłuchanie Skarżącego na okoliczność daty otrzymania informacji o niepełnosprawności Pana L..

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy I Polityki Społecznej, wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej zwana: "P.p.s.a.") sprawowana jest przez sądy administracyjne na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a.).

Sąd, dokonując kontroli legalności wydanych w sprawie decyzji organów administracyjnych obu instancji, z uwzględnieniem powyższych kryteriów stwierdza, że odpowiadają one prawu.

Zdaniem Sądu nie sposób stwierdzić, że ww. decyzje naruszają wskazane w skardze przepisy prawa procesowego i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, wbrew stanowisku wyrażonemu w skardze, organy podatkowe działały zgodnie z obowiązującym prawem, które w sposób należyty zostało wskazane w podstawach prawnych decyzji obu instancji z wyjaśnieniem przesłanek, które zadecydowały o sposobie rozpatrzenia sprawy

Wydane w sprawie decyzje obu instancji zostały uzasadnione, stosownie do treści art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p., a treści w nich zawarte wskazują, że ustosunkowano się do argumentacji prezentowanej przez stronę, a w szczególności do zarzutów podniesionych w odwołaniu.

Organy podatkowe, stosownie do treści art. 122 i art. 187 § 1 O.p., dostępnymi metodami, starały się ustalić czy na datę powstania obowiązku we wpłatach na PFRON istniały dokumenty prawem przewidziane, potwierdzające okoliczności powodujące obniżenie wskaźnika zatrudnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 2 i 4 u.r.o.n. i mające tym samym wpływ na wynik sprawy. Stwierdziwszy natomiast, że dokumenty te nie zostały przez Skarżącego przedstawione, oceniły te znajdujące się w akt sprawy dokumenty, z uwzględnieniem zasady wskazanej w art. 191 O.p. oraz podniosły, dlaczego nie mogą one stanowić podstawy do zastosowania przepisu art. 21 ust. 2 i 4 u.r.o.n.

W związku z tym Sąd uznał, że niezasadne były zarzuty skargi o charakterze proceduralnym, dotyczące przede wszystkim obowiązku zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, jak również wyrażonych na tle tego materiału ocen.

Analiza akt sprawy pozwala bowiem na stwierdzenie, że organ I instancji rozpoznając sprawę ponownie zebrał dodatkowe dowody mające znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i za okresy których dotyczy decyzja zostało wyliczone zobowiązanie z uwzględnieniem jednej osoby niepełnosprawnej zatrudnionej na 0,25 etatu w grudniu 2010 r. Gdyby strona przekazała kolejne orzeczenie D. L. wydanego po 30 listopada 2009 r., to organy uwzględniłyby tego pracownika jako osoby niepełnosprawnej. Orzeczenie to w świetle art.1 i art.21 ust.1 i 2 u.r.o.n. było niezbędne dla rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie o stopniu  niepełnosprawności ww. osoby zostało wydane 29 listopada 2007 r. do dnia 30 listopada 2009 r. Nie obowiązywało zatem w okresie którego dotyczy zaskarżona decyzja. Strona nie przedstawiła kolejnego orzeczenia wydanego temu pracownikowi i obowiązującego w okresach, których dotyczy decyzja nie tylko organowi I instancji, ale również na wezwanie Minister Pracy I Polityki Społecznej, który pismem z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...], zwrócił się do strony o przesłanie kopii orzeczeń o stopniu niepełnosprawności D. L. wydanych później niż 29 listopada 2007 r.

Nie wystarczające jest wbrew wywodom strony, w świetle przepisów u.r.o.n. oświadczenie pracodawcy złożone w trakcie postępowania podatkowego, że "orzeczenie dotyczące niepełnosprawności Pana D. L. jest nadal aktualne" oraz przerzucanie ciężaru dowodu w tym zakresie na pracodawcę poprzez poszukiwanie dokumentów w organach wskazywanych przez stronę po wszczęciu postępowania podatkowego. W ocenie Sądu przepisy u.r.o.n. nie pozostawiają wątpliwości, iż to strona powinna dysponować stosownymi dowodami potwierdzającymi zatrudnienie osób niepełnosprawnych, bowiem fakt zatrudniania tych osób chciała wykorzystać do obniżenia wskaźnika zatrudnienia, zgodnie z art. 21 ust. 1 u.r.o.n. Organy orzekające w sprawie nie kwestionowały też stanu zdrowia pracownika D. L., jednakże zgodnie z art. 1 u.r.o.n. obowiązującym również przed pierwszym stycznia 2011 r .niepełnosprawność musi być potwierdzona orzeczeniem wydanym przez zespół orzekający o niepełnosprawności lub lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Brak takiego orzeczenia stanowi podstawę do uznania, że dana osoba nie jest prawnie osobą niepełnosprawną i nie podlega przepisom u.r.o.n. i tym samym nie może być wliczona do stanu zatrudnienia.

Organ zobowiązany więc był do przeprowadzenia dowodu z dokumentu przedstawionego przez pracodawcę, a nie zastąpienie tego dowodu przesłuchaniem strony, bowiem posiadanie przez pracodawcę orzeczenia o niepełnosprawności pracownika jest przesłanką ustawową, materialnoprawną do skorzystania przez pracodawcę z przywilejów publicznoprawnych określonych w u.r.o.n. Dowód z przesłuchania strony lub zeznań świadków może być przeprowadzony jedynie wtedy, gdyby pojawiły się wątpliwości np. co do treści dokumentu, a nie wtedy gdy pracodawca nie wywiązuje się ze swoich obowiązków nałożonych przepisami u.r.o.n. i od organu żąda odtworzenia zdarzeń prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 180 § 1 i art. 209 § 1 i 2 O.p. poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia wniosku dowodowego pełnomocnika nie zasługiwał na uwzględnienie. To, że przepis art.2a ust.1 wszedł w życie od 1 stycznia 2011 r. tezy tej zmienić nie może, bowiem jest jedynie uszczegółowieniem art.1 u.r.o.n.

Zdaniem Sądu w świetle akt sprawy nie sposób też uznać, że organy podatkowe obu instancji błędnie zastosowały prawo materialne przy wydaniu w sprawie decyzji oraz, że w sprawie nie było podstaw prawnych do wydania zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji.

Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 21 ust. 1 u.r.o.n. pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz, w wysokości kwoty stanowiącej iloczyn 40,65% przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6% a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych.

Przepis art. 21 ust. 2 u.r.o.n. stanowi natomiast, że z wpłat, o których mowa w ust. 1, zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi co najmniej 6%. Przy czym wskaźnik ten może zostać obniżony w razie zatrudnienia osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy (art. 21 ust. 4 u.r.o.n.), a rodzaj takich schorzeń określony został w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 września 1998r. w sprawie rodzaju schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz. U. Nr 124, poz. 820; dalej zwane: "rozporządzeniem MPiPS. W świetle przywołanych wyżej przepisów wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, pozwalający na zwolnienie pracodawcy od obowiązku wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1 u.r.o.n., może więc zostać obniżony, wyłącznie gdy pracodawca ten zatrudnia osoby posiadające schorzenia wymienione w ww. rozporządzeniu MPiPS. Stosownie natomiast do art. 2a ust. 1 u.r.o.n., obowiązującego od 1 stycznia 2011r., osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dokumentów potwierdzających wystąpienie schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 2 u.r.o.n w związku z art. 2a ust. 4 u.r.o.n. Natomiast w okresie przypadającym na okres przed 1 stycznia 2011 r. którego również dotyczy zaskarżona decyzja podstawą żądania od pracodawcy dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność pracownika był art.1 u.r.o.n. z tym, że dokument, o którym mowa w tym przepisie złożony np.w okresie póżniejszym, nie pozbawiał pracodawcy prawa do ulgi. W rozpoznawanej sprawie pracodawca do zakończenia postępowania podatkowego nie złożył spornego orzeczenia, choć był wzywany przez organy orzekające w sprawie stąd skarga strony nie mogła zasługiwać na uwzględnienie.

Tym samym rację ma Minister, uznając w zaskarżonej decyzji, że, nieaktualne orzeczenie nie mogło stanowić podstawy obniżenia wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych, zgodnie z art. 21 ust. 2 i 4 u.r.o.n z uwagi na datę jego wydania (nie dotyczy okresu objętego zaskarżoną decyzją) - nie mogło więc wywierać skutku w okresie którego zaskarżona decyzja dotyczy.

Sąd w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił