Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 772/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 28, art. 77, art. 107§ 3, art. 145
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 3 pkt 7, art. 5ust. 1 pkt 2b i pkt 9, art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
article: § 26, § 28
journal: Dz.U. 2002 nr 75 poz 690
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010r. sprawy ze skargi P.Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że decyzje określone w punkcie I wyroku nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego P.Z. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Go 772/10

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] na podstawie art. 151 §1 pkt.1, w związku z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t Dz U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art.91 ust. 1, art.92 ust. 1 pkt.2 i ust. 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym (t. j. Dz. U. nr 142 póz. 1592 z 2001r. ze zm.), art.82 ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo Budowlane (j.t. Dz. U. z 2006r. nr 156 poz. 1118 ze zm., dalej zwanej Prawo budowlane), po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego Prezydent Miasta odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta, nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., którą udzielono pozwolenia na rozbiórkę budynku użytkowego położonego na terenie działki nr [...], dla Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej (dalej zwanego w skrócie ZGKiM).

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu [...] lipca 2009r. P.Z. prowadzący działalność gospodarczą - Zakład "B", złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzji ostateczną Prezydenta Miasta nr [...], z dnia [...] grudnia 2008r., którą udzielono Zakładowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, pozwolenia na rozbiórkę budynku użytkowego położonego na terenie działki nr [...]. Jako podstawę wznowienia wnioskodawca wskazał art. 145 §1 pkt 4 i 5 kpa żądając uznania go za stronę postępowania i uchylenia w/w decyzji. Wnioskodawca poinformował, iż jest właścicielem nieruchomości oznaczonej nr ew. działki [...], przyległej do działki nr [...] i nie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym w sprawie wniosku o rozbiórkę przedmiotowego budynku. Wnioskodawca wskazał, iż rozbierany budynek sąsiaduje bezpośrednio z budynkiem przy ul. [...] i jest powiązany z tymże budynkiem wspólną dla dwóch budynków instalacją kanalizacyjną odprowadzającą ścieki.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009r. organ wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2008r, celem przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do istoty rozstrzygnięcia.

W dniu [...] listopada 2009r. Prezydent Miasta wydał decyzję o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] grudnia 2008r., która w wyniku wniesionego odwołania została decyzją Wojewody z dnia [...] marca 2009r. uchylona w całości i sprawa przekazana została do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy w swej decyzji wskazał na wadliwość prawną decyzji oraz na konieczność ustalenia rodzaju instalacji oraz jej przebiegu w celu ustalenia czy P.Z. przysługuje przymiot strony.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ wydał wspomnianą na wstępie decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił przebieg postępowania omawiając jego poszczególne etapy.

Organ wskazał na stanowisko ZGKiM, który na skutek wezwania organu wyjaśnił, iż przedmiotowy budynek został częściowo rozebrany, a zalegający gruz na stropie piwnicy nie pozwala wejść do piwnicy w celu dokładnego rozeznania przebiegu instalacji. Jednocześnie dodał, iż podłączenie się P.Z. do instalacji kanalizacyjnej w budynku przy al. [...], nastąpiło bez zgody Urzędu Miasta - ZGKiM oraz Zakładu Wodociągów i Kanalizacji (dalej zwanego w skrócie ZWiK). Ponadto organ poinformował, że budynek przy ul. [...] jest własnością prywatną i w związku z tym nie jest właściwy do uzgadniania przyłączy kanalizacyjnych do tego budynku.

Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem ZGKiM, że kanalizacja przebiegającą przez budynek podlegający rozbiórce została wykonana samodzielnie bez wymaganego zezwolenia. Strona powołała się w toku postępowania na wydaną przez Prezydenta Miasta decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2000r. w sprawie pozwolenia na budowę dla inwestora J.L. obejmującą remont budynku przy ul. [...]. Ponadto powołując się na przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków stwierdził, że przyłącze kanalizacyjne do budynku nr [...] kończy się na granicy nieruchomości, czyli w punkcie wypływu ścieków ze szczytowej ściany budynku i od tego miejsca w jego ocenie zaczyna się sieć miejska, przebudowa której należy do zadań Miasta.

Organ podał także, iż zwrócił się do ZWiK o zajęcie stanowiska i określenie czy sporny odcinek instalacji kanalizacyjnej jest przyłączem czy też siecią. W piśmie z dnia [...] czerwca 2010r. ZWiK poinformował, że odcinek systemu kanalizacyjnego (przebieg którego zaznaczony został na dołączonej mapie), zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.02.75690) jest instalacją wewnętrzną budynku. Wyjaśnił, że zgodnie z rozdziałem 2 §122 pkt.1 cyt. rozporządzenia "instalacje kanalizacyjną stanowi układ połączonych przewodów wraz z urządzeniami, przyborami i wpustami odprowadzającymi ścieki oraz wody do pierwszej studzienki od strony budynku".

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odmówił uznania P.Z. za stronę postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2008r. dotyczącą pozwolenia na rozbiórkę budynku przy al. [...]. Organ wskazał, iż przepis art.28 ust.2 Prawa budowlanego zawierający definicję strony na gruncie tejże ustawy, wymienia tylko podmioty znajdujące się w obszarze oddziaływania obiektu. Zdaniem organu w przypadku rozbiórki przedmiotowego budynku obszar oddziaływania nie występuje. Organ wskazał, iż dla przedmiotowej rozbiórki, nie został wyznaczony obszar oddziaływania obiektu, gdyż projektowana rozbiórka budynku nie wprowadza zgodnie z przepisami odrębnymi, ograniczenia w sposobie zagospodarowania otoczenia obiektu budowlanego. W ocenie organu trudno również uznać, że samowolnie wykonane połączenie instalacji wewnętrznej z jednego obiektu do instalacji w drugim obiekcie stanowi przesłankę uniemożliwiającą rozbiórkę tego obiektu.

Organ dodał, iż projekt budowlany remontu i modernizacji budynku przy ul. [...] zatwierdzony decyzją z dnia [...] marca 2000 r., na którą wskazał skarżący, nie zawierał żadnych rozwiązań w zakresie wewnętrznych instalacji, zatem nie może stanowić dowodu, że wykonanie włączenia instalacji odprowadzającej ścieki z budynku przy ul. [...] a do instalacji rozbieranego budynku przy al. [...] nastąpiło za zgodą właściwego organu administracji budowlanej.

Organ wskazał ponadto, iż załączony do wniosku opis techniczny rozbiórki sporządzony przez uprawnioną osobę przedstawia krótką charakterystykę budynku będącego przedmiotem rozbiórki oraz kolejność wykonywania robót rozbiórkowych, opis sposobu zabezpieczenia ludzi i mienia. W miejsce szkiców dołączono dokumentację zdjęciową. W pkt. 5 opisu rozbiórki znajduje się adnotacja, że budynek posiada instalacje wodno-kanalizacyjną i elektryczną.

Prezydent podał, iż zgodnie z art. 3 pkt.1 lit.a Prawa budowlanego ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym należy przez to rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami. W związku z tym zdaniem organu należy uznać, że budynek przy al. [...] a uzyskał pozwolenie z dnia [...] grudnia 2008r. na rozbiórkę wraz z jego wewnętrznymi instalacjami. Jednocześnie zaznaczył, iż przez budynek rozbierany nie przebiega żadna sieć ani też przyłącze.

W wyniku analizy dokumentów nie dopatrzono się również istnienia fałszywych dowodów ani też nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i dowody nie znane organowi w dniu wydania decyzji. O istnieniu instalacji w budynku wiedział ZGKiM oraz P.Z., który jak wynika z dokumentów korzystał z instalacji kanalizacyjnej od momentu zawarcia umowy z dnia [...] marca 2007r. z Zarządem Wspólnot Mieszkaniowych - ZGKiM.

Od w/w decyzji skarżący reprezentowany przez pełnomocnika wniósł odwołanie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez uznanie, że P.Z. nie przysługuje status strony postępowania, 2) art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy w trakcie rozpoznawania sprawy przepisy te niewątpliwie winny znaleźć zastosowanie, 3) art. 7 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, art. 77 § 1 kpa poprzez niezebranie i w efekcie nierozpatrzenie całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, 4) art. 84 § 1 kpa poprzez korzystanie w toku postępowania z opinii Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o., 5) art.10 § 1 kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, iż ustalenia w niniejszej sprawie jako sprawie toczącej się w ramach wznowienia postępowania wymaga w pierwszej kolejności, czy P.Z. posiada przymiot strony postępowania w sprawie pozwolenia na rozbiórkę budynku przy Al. [...]. Organ wskazał na definicję strony zawartą w art. 28 kpa, zgodnie z którą stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przy czym zauważył, iż interes prawny powinien mieć charakter obiektywny, a nie wynikać z subiektywnego przekonania strony o jego naruszeniu, czy wreszcie jej woli prowadzenia określonego postępowania. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa.

Jednocześnie organ wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Przepis ten stanowi uregulowanie szczególne w stosunku do ogólnej normy art. 28 Kpa dokonując zawartej w kpa modyfikacji pojęcia strony. Definicja legalna ,,obszaru oddziaływania" zawarta w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego wskazuje, że jest to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Organ podkreślił, iż definicja ta w sposób niewątpliwy odnosi się do obiektu budowlanego, którego realizacja może powodować ograniczenia w zagospodarowaniu terenu. Natomiast inwestycja polegająca na rozbiórce istniejącego obiektu budowlanego ograniczeń takich nie wprowadza. Wobec powyższego organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji przyjmując, iż nie można mówić o obszarze oddziaływania w odniesieniu do budynku podlegającego rozbiórce.

Wojewoda dodał, iż przedsięwzięcie nie zalicza się do mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257. poz.2573 ze zm.). Ocena wpływu przedmiotowej inwestycji na otoczenie, dokonana przy uwzględnieniu indywidualnych cech obiektu i sposobu zagospodarowania terenu otaczającego działkę inwestora, prowadzi do wniosku, iż nie istnieje możliwość spowodowania szkodliwego jej oddziaływania.

Ponadto Wojewoda stwierdził, że planowana inwestycja nie narusza w żaden sposób prawa własności oraz nie utrudnia korzystania z działki nr ewid. [...] zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Organ zwrócił uwagę, iż P.Z. podnosi, że znajdujące się na terenie działki nr ewid. [...] przewody wodociągowe i kanalizacyjne stanowią sieć, zaś rozebranie ich pozbawi go możliwości odprowadzania ścieków, co prowadzi do naruszenia przepisów ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Organ zgodził się z organem I instancji, iż pozwolenie na rozbiórkę budynku, obejmuje swoim zakresem również pozwolenie na rozbiórkę związanych z tym budynkiem instalacji i urządzeń technicznych. Definicje legalne przyłączy oraz sieci zostały zawarte w art. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 7 w/w ustawy siecią są przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.

Przyłączem kanalizacyjnym, zgodnie z treścią art. 2 pkt 5 cyt. ustawy, jest odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Z kolei przyłączem wodociągowym, zgodnie z treścią art. 2 pkt 6 cyt. ustawy jest odcinek przewodu łączącego sieć wodociągową z wewnętrzną instalacja wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług wraz z zaworem za wodomierzem głównym. Przyłącze, o ile wyraźnie nie przeniesiono prawa własności do niego na rzecz przedsiębiorstwa wodociągowo kanalizacyjnego, stanowi własność właściciela nieruchomości, na której się znajduje. W takim zakresie właścicielowi nieruchomości przysługuje tytuł prawny.

Zdaniem organu z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że odwołujący korzystał z przyłącza wody, znajdującego się w budynku nr [...] na mocy zawartych umów cywilnoprawnych. Właściciele nieruchomości wspólnej położonej w [...] na działce nr [...] podjęli uchwałę nr [...] z dnia [...] lutego 2006r., zgodnie z którą wnioskodawca zobowiązany jest do zainstalowania w budynku nr [...] przy ul. [...] - w miejscu podłączenia do wewnętrznej instalacji wodociągowej indywidualnego licznika wody. Na podstawie tej uchwały zawarta została w dniu [...] marca 2006r. umowa między Wspólnotą Mieszkaniową, a P.Z., w której skarżący zobowiązał się miedzy innymi do zainstalowania we własnym zakresie i na własny koszt w miejscu podłączenia do wewnętrznej instalacji wodociągowej indywidualnego licznika wody, utrzymania instalacji wodociągowej na odcinku podłączenia do instalacji wewnętrznej budynku i wodomierza w należytym stanie estetycznym i sprawności technicznej, a także przywrócenia na własny koszt stanu poprzedniego po rozwiązaniu umowy. Ustalona została także kwota miesięcznego czynszu, należna z tytułu korzystania z przyłącza wodociągowego. Skarżący zawarł także w dniu [...] marca 2007 r. umowę o świadczenie usług rozliczania kosztów zimnej wody i odprowadzania ścieków z Zarządem Wspólnot Mieszkaniowych jako usługodawcą, w której zaznaczony został nieuregulowany prawnie, a istniejący stan faktyczny, polegający na korzystaniu z doprowadzenia wody i odprowadzenia ścieków przez P.Z. z przyłącza zaopatrzonego w licznik główny oraz urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych służących nieruchomości usługodawcy.

Wojewoda podkreślił, że wyrażona przez spółkę ZWiK opinia nie jest interpretacją definicji przyłącza kanalizacyjnego, lecz stanowiskiem wydanym w oparciu o dokumentacje techniczną oraz wiedzę tejże jednostki. Spółka ZWiK w przedmiotowej sprawie nie występowała w roli biegłego, powołanego przez organ w trybie art. 84 § 1 Kpa, lecz udzielała wyjaśnień jako zarządca sieci.

Zdaniem organu uzasadnione wydaje się twierdzenie, że przewody wodociągowe i kanalizacyjne usytuowane na terenie działki nr ewid. [...] nie stanowią sieci, wskazując dodatkowo iż odwołujący się nie przedstawił dowodu, który obaliłby to stanowisko. Przedłożony projekt budowlany modernizacji budynku przy ul. [...] nie obejmuje swoim zakresem instalacji.

Organ wskazał, iż planowana inwestycja nie narusza w żaden sposób prawa własności, nie utrudnia korzystania z nieruchomości stanowiącej własność skarżącego zgodnie z jej społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i nie ogranicza sposobu jej zagospodarowania. Argumenty podnoszone przez P.Z. należy zatem rozpatrywać w kontekście interesu faktycznego wiążącego się z ewentualnymi uciążliwościami, a nie kwalifikowanego interesu prawnego, wynikającego ze ściśle określonych norm prawa materialnego. Interes faktyczny zaś. pomimo iż istotny dla zainteresowanego, nie daje podstaw do uznania za stronę postępowania.

Organ odwoławczy uznał, że Prezydent Miasta w sposób prawidłowy dokonał oceny braku interesu prawnego P.Z., a w konsekwencji braku przymiotu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowego budynku.

Na powyższą decyzję P.Z. reprezentowany przez pełnomocnika złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., wnosząc o jej uchylenie w całości. Skarżący zarzucił w/w decyzji naruszenie:

1) art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w zw. z § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. poprzez uznanie że P.Z. nie przysługuje status strony postępowania,

2) art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z art. 3) ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków poprzez ich niezastosowanie podczas gdy w trakcie rozpoznawania tej sprawy przepisy te niewątpliwie winny znaleźć zastosowanie,

4) art. 40 § 2 kpa poprzez jego niezastosowanie podczas gdy w trakcie postępowania od chwili wstąpienia do sprawy pełnomocnika przepsi ten niewątpliwie winien mieć zastosowanie.

Skarżący nie zgodził się z organem, iż obszar oddziaływania obiektu dotyczyć może jedynie budynku w budowie w żadnym wypadku zaś budynku podlegającego rozbiórce. Gdyby takie było zamierzenie ustawodawcy niewątpliwie dałby temu wyraz wprost w treści definicji ustawowej.

Posiadanie przymiotu strony przez właściciela nieruchomości sąsiedniej jest uzależnione zdaniem skarżącego od tego czy projektowane zamierzenie budowlane (w tym przypadku rozbiórka) może oddziaływać ujemnie na jego nieruchomość co jest równoznaczne z naruszeniem interesu prawnego. Obejmując budynek w posiadanie skarżący zastał stan z funkcjonującą instalacją ściekową a ponieważ okazało się, że pobór wody i odprowadzanie ścieków odbywa się za pomocą tych samych przewodów z których korzystali właściciele nieruchomości sąsiedniej konieczne okazało się zawarcie umów cywilnych. Skarżący wskazał na treść art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakładającego na mieszkańców obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejących sieci kanalizacyjnych. Zdaniem skarżącego wykonanie decyzji rozbiórkowej spowodowało przerwanie łączności skarżącego z siecią i został on pozbawiony możliwości wykonywania w/w obowiązku. Dalej powołując się na przepis art. 3 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu podkreślił, iż to na gminie ciąży obowiązek rozbudowy sieci w taki sposób, aby zaopatrzyć w wodę czy też odprowadzić ścieki wszystkim mieszkańcom gminy. Zgodnie z definicją przyłącza zawartą w art. 2 pkt 5 ustawy skarżący posiada przyłącze a ponieważ granica budynku pokrywa się z granicą jego działki przyłącze to kończy się na granicy nieruchomości, czyli w punkcie wypływu ścieków ze szczytowej ściany budynku. Zdaniem skarżącego decyzja rozbiórkowa w istocie przenosi ciężar budowy odcinka sieci wodociągowej i kanalizacyjnej na skarżącego, a podmiotem zobowiązanym do rozbudowy sieci jest w istocie gmina. Zdaniem skarżącego decyzja winna zawierać rozstrzygnięcie co do obowiązku wykonania połączenia przyłącza znajdującego się w obrębie jego nieruchomości z siecią. W wyniku rozbiórki pojawia się konieczność uzgodnienia i przełożenia odcinka sieci kanalizacyjnej, którym odprowadzane są ścieki z nieruchomości skarżącego poza obręb budynku podlegającego rozbiórce i organ winien ustalić kto i w jaki sposób winien tego dokonać.

Skarżący zarzucił też organowi naruszenie procedury administracyjnej poprzez oparcie się przy wydawaniu decyzji na opinii podmiotu zewnętrznego, który nie został uznany za biegłego. Zdaniem skarżącego ZWiK nie można traktować jako organu w rozumieniu art. 106 kpa. Zdaniem skarżącego rozstrzygnięcie czy przewody wodociągowe i kanalizacyjne znajdujące się na trenie dz. [...] stanowią sieć czy też nie winno wynikać z interpretacji przepisów prawa a tymczasem organ oparł się na interpretacji ZWiK.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie.

Na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. pełnomocnik skarżącego podał, iż z uwagi na wyburzenie budynków będących przedmiotem rozbiórki zmusiło skarżącego do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Dodał, iż nastąpiło odcięcie sieci kanalizacyjnej, naruszono konstrukcję jego budynku i doszło do zawilgocenia ścian, brak jest także dopływu wody.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola działalności administracji publicznej przez sąd administracyjny sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Poza tym, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), a także innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Dokonując pod tym kątem oceny stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest ocena, pod względem zgodności z przepisami prawa, zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia [...] września 2010 r., którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2010r. o odmowie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2008r. udzielającej Zarządowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej pozwolenia na rozbiórkę budynku użytkowego położonego na działce nr [...].

Przeprowadzona przez Sąd, w granicach niniejszej sprawy, kontrola legalności decyzji wykazała, że zaskarżona decyzja wydana w trybie wznowieniowym nie odpowiada przepisom prawa.

Na wstępie zauważyć należy, że przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanej dalej K.p.a.) regulują w sposób jednoznaczny i ścisły tryb postępowania związany ze wzruszeniem decyzji ostatecznych, jaką jest w niniejszej sprawie decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2008r. udzielającej Zarządowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej pozwolenia na rozbiórkę budynku użytkowego położonego na działce nr [...].

Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną wyliczoną wyczerpująco w art. 145 § 1 lub art. 145a § 1 K.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 K.pa. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Granice wznowionego postępowania wyznaczone są zakresem sprawy administracyjnej, która została rozstrzygnięta w toku instancji przez wydanie ostatecznej decyzji (postanowienia) podlegającej weryfikacji. Wszczęcie tego postępowania następuje w drodze postanowienia, przy czym wznowienie postępowania z powodu braku udziału strony bez jej winy w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.), które dopuszczalne jest jedynie na żądanie strony, następuje niezależnie od tego, czy naruszenie to miało wpływ na treść decyzji, czy też nie. Celem postępowania wznowieniowego jest natomiast stwierdzenie wystąpienia przesłanek wznowienia i następnie w razie pozytywnego wyniku dokonanej w tym zakresie oceny - przeprowadzenie postępowania w celu wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji. Jak stanowi bowiem art. 149 § 2 K.p.a. postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Po wznowieniu postępowania organ dokonuje zatem najpierw ustaleń co do rzeczywistego zaistnienia przesłanek stanowiących podstawę wznowienia, a następnie w razie ich wystąpienia, w kolejnym etapie postępowania przeprowadza postępowanie wyjaśniające w celu merytorycznego rozpoznania sprawy będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji. Stwierdzenie w pierwszym etapie, braku ustawowych przesłanek wznowienia wyłącza jednak dokonanie merytorycznego rozpoznania sprawy i powoduje odmowę uchylenia ostatecznej decyzji. Jak stanowi bowiem art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a. W tym przypadku nie dochodzi, więc do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy.

W niniejszej sprawie postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej ostateczną decyzją w sprawie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę wszczęte zostało na wniosek skarżącego, który jako przesłankę wznowienia podniósł okoliczność, iż bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu jako jego strona. Wobec stwierdzonej dopuszczalności weryfikacji decyzji we wnioskowanym trybie, za prawidłowe uznać zatem należy dokonanie w niniejszej sprawie wznowienia postępowania. Jednocześnie stwierdzić przyjdzie, iż wobec podniesienia we wniosku jako przesłanki wznowienia okoliczności z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., we wznowionym postępowaniu w pierwszej kolejności zasadnicze znaczenie miało ustalenie czy skarżący powinien być stroną postępowania w sprawie o udzielenie ZGKiM pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowego budynku oraz instalacji znajdujących się na działce sąsiadujących z nieruchomością skarżącego, a tym samym określenie, czy w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Stosownie do tego, podkreślić należy, że organy procedujące w przedmiotowej sprawie zobowiązane były do przeprowadzenia w tym zakresie wnikliwego postępowania wyjaśniającego i ustalenie w sposób odpowiadający zasadom postępowania administracyjnego, czy skarżący legitymuje się interesem prawnym czy też nie, a tym samym czy powinien być stroną postępowania w sprawie pozwolenia na rozbiórkę. Zgodnie, bowiem z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie tylko wówczas, gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Powyższe oznacza, iż tylko i wyłącznie podmiot legitymujący się przymiotem strony uprawniony jest do wniesienia żądania wznowienia postępowania w sprawie.

Pojęcie strony postępowania administracyjnego zostało zdefiniowane w art. 28 K.p.a. Stosownie do brzmienia tego przepisu przymiot strony przysługuje każdemu, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest jednolity pogląd, że art. 28 K.p.a. ma również zastosowanie w postępowaniach prowadzonych w trybach nadzwyczajnych. Dodatkowo wskazano, że stroną takiego postępowania jest nie tylko podmiot występujący jako strona w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki decyzji wydanej w postępowaniu wznowieniowym oraz skutki stwierdzenia nieważności (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 12.01.1994r. II SA 2164/92, oraz z 15.09.2000r.IV SA 2328/99 nie publ.). W orzecznictwie dominuje również pogląd, że podstawę interesu prawnego stanowi przepis prawa materialnego, przy czym szczególną cechą tego interesu jest bezpośredniość między sytuacją danego podmiotu, a normą prawa materialnego, na której budowany jest interes prawny (tak m.in. wyrok NSA z 8.10.1987r. IV SA 498/87, GAP 1988, Nr 16). Na gruncie wykładni przepisu art. 28 K.p.a. wskazuje się zatem, że stroną będzie osoba fizyczna lub prawna lub też jednostka organizacyjna, która na podstawie obowiązującego prawa może, czy też powinna uzyskać konkretne korzyści, albo może bądź powinna być obarczona powinnością konkretnego zachowania wyznaczonego nakazem lub zakazem skonkretyzowanym w indywidualnej decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej. Interesowi prawnemu strony przeciwstawić należy interes faktyczny, który zachodzi w sytuacji, gdy określony podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże brak jest normy prawnej mającej stanowić podstawę skierowania żądania wydania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnej ustalającej prawo lub obowiązek takiego podmiotu lub podjęcia przez ten organ określonej czynności.

Należy zwrócić uwagę, że powołany i zastosowany w niniejszej sprawie przez oba organy przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego określający kategorie podmiotów, którym przysługuje interes prawny w sprawach pozwolenia na budowę, stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 K.p.a. Jest on przepisem bardziej restrykcyjnym i znacznie zawężającym krąg podmiotów mających przymiot strony w postępowaniu, niż to wynika z art. 28 K.p.a. Już chociażby z tego względu nie może być on interpretowany w sposób rozszerzający, ale musi być wykładany ściśle (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2007r., II OSK 462/06; podobnie wyrok NSA z dnia 16 lutego 2007r., II OSK 339/06, niepubl).

Nie jest zatem dopuszczalne stosowanie tego przepisu w ramach innych postępowań niż postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę, nawet wtedy, gdy jest to postępowanie zbliżone do postępowania w sprawie pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2009r., II OSK 1417/08). Oznacza to, że w innych sprawach, np. w sprawach dotyczących rozbiórki obiektów budowlanych o tym czy danej osobie przysługuje status strony rozstrzygać należy na zasadach ogólnych tj. na podstawie art. 28 Kpa (por. wyroki NSA z dnia 29 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 679/05, niepubl., oraz z dnia 21 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 497/06, niepubl.).

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że na gruncie niniejszej sprawy legitymację skarżącego należy ocenić nie na podstawie – jak to uczyniły organy obu instancji – art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, lecz w oparciu o art. 28 K.p.a w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2b i pkt 9 Prawa budowlanego, czego organy w ogóle nie dokonały. Samo stwierdzenie braku przymiotu strony przez skarżącego, oparte wyłącznie na kryteriach podanych w uzasadnieniu zaskarżanej decyzji, jest niewystarczające. Znamienne jest, że ww. uzasadnieniu decyzji stosowny przepis Prawa budowlanego, mówiący o ochronie uzasadnionych interesów osób trzecich, nie został powołany ani razu.

Zdaniem Sądu, nie można się wyłącznie opierać na analizie przepisu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego i na orzecznictwie do tego przepisu, gdyż z tego wynikają wyłącznie pewne zasady ogólne, które wymagają konkretyzacji w każdej sprawie, w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego i konkretnych przepisów prawa materialnego, w tym przypadku Prawa budowlanego. Rozważania organu na temat przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, oparte wyłącznie na analizie przepisu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego są niepełne i niewystarczające. Nie można bowiem jednoznacznie przesądzać o braku interesu prawnego skarżącego w tej sprawie, nie odwołując się do odpowiednich przepisów prawa materialnego, które stanowią źródło tych interesów.

W niniejszej sprawie orzekanie o tym, czy skarżący ma interes prawny – jest stroną postępowania wznowieniowego w oparciu o przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, jest "błędem w sztuce" stosowania prawa, bowiem z brzmienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że odnosi się on do postępowania "w sprawie pozwolenia na budowę", a więc postępowania prowadzonego w postępowaniu zwyczajnym (zwykłym).

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w pierwszej kolejności zbadał kwestię legitymacji skarżącego będącego właścicielem sąsiedniej działki do udziału w postępowaniu wznowieniowym w charakterze strony.

W tym miejscu należy wskazać, że jednym z obowiązków organu wydającego pozwolenie na budowę, jak również pozwolenia na rozbiórkę jest ocena, czy w postępowaniach tych może dojść do naruszenia interesu osób trzecich, głównie interesu właścicieli sąsiednich nieruchomości. Ogólnie można byłoby stwierdzić, iż właściciel nieruchomości sąsiedniej ma interes prawny wynikający z art. 140 k.c. do uczestniczenia jako strona (art. 28 k.p.a.) w postępowaniach administracyjnych, w wyniku których może zapaść decyzja tak kształtująca stosunki na sąsiedniej nieruchomości (sposób korzystania z niej), iż będzie to miało wpływ na wykonywanie prawa własności przez właściciela sąsiedniej nieruchomości (wyrok NSA z dnia 8 marca 2005 r., sygn. akt OSK 682/04, LEX nr 176144).

Zwrócić należy uwagę także na to, że rozbiórka obiektu budowlanego, stosownie do art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego, jest jednym z rodzajów robót budowlanych i w związku z tym, co do zasady można rozpocząć ją na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę i stosować odpowiednio przepisy dotyczące pozwolenia na budowę, jeżeli brak jest szczegółowych w tym zakresie regulacji.

Niekiedy w orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest stanowisko, że o naruszeniu uzasadnionego interesu osób trzecich przy udzielaniu pozwolenia na budowę można mówić tylko wówczas, gdy zostały naruszone konkretne przepisy obowiązujące w budownictwie, w tym przepisy techniczno-budowlane. Sąd meriti nie podziela go, gdyż zbyt wąsko ujmuje on ochronę prawnych interesów osób trzecich.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wyrażany był już pogląd, że o naruszeniu uzasadnionego interesu osób trzecich można mówić wówczas, gdy zostały naruszone ich dobra chronione przez obowiązujące prawo, a nie tylko przepisy dotyczące budownictwa. Przy ocenie czy doszło do takich naruszeń należy mieć na względzie konstytucyjne zasady równości obywateli i ochrony własności (art. 32 i 64 Konstytucji RP). I tak w wyroku z dnia 14 września 2006 r. (sygn. akt II OSK 1090/05 - niepubl.) NSA stwierdził, że "właściciel działki sąsiedniej ma, wynikające z art. 5 ust. 1 pkt 9, prawo do poszanowania jego uzasadnionych interesów wynikających z prawa do korzystania ze swojej własności. Usytuowanie budynku na działce budowlanej, z poszanowaniem interesu prawnego właścicieli działek sąsiednich, oznacza nie tylko uwzględnienie norm, o których mowa w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.), ale także wyważenia interesów inwestora i właścicieli działek sąsiednich. Wyważenie tych interesów prawnych oznacza uwzględnienie istniejącej zabudowy oraz możliwości zabudowy działek w przyszłości".

W wyrokach z dnia 28 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II OSK 794/05 - niepubl.) oraz z dnia 13 października 2003 r. (sygn. akt IV SA 456-458/02 - publ. LexPolonica nr 365638) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że podstawą ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich są nie tylko przepisy prawa budowlanego, lecz i zawarte w Kodeksie cywilnym przepisy o ochronie własności obejmujące, między innymi, zakaz ujemnego oddziaływania na cudzą nieruchomość w drodze tzw. immisji pośrednich (art. 140 i 144 k.c.).

Natomiast w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 listopada 2004 r. (sygn. akt OSK 786/04 - publ. w ONSAiWSA 2005, nr 4, poz. 86) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że rozpoznając wniosek o wydanie pozwolenia na budowę organ administracji publicznej powinien uwzględnić konstytucyjny obowiązek równego traktowania stron (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), jak również przepis, że właściciel nieruchomości powinien powstrzymać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych (art. 144 k.c.).

Na zasadę równego traktowania stron przy określaniu miejsca usytuowania budynku w celu umożliwienia prawidłowej i optymalnej zabudowy nieruchomości sąsiednich w bliżej nieokreślonej perspektywie czasu zwróciły też uwagę NSA w wyroku z 11 października 2002 r. (SA/Bk 788/02, publ. w ONSA 2003, nr 4, poz. 141) i WSA w Warszawie w wyroku z 25 lutego 2004 r. (sygn. akt IV SA 3042/02 - niepubl.).

Obecnie, po usunięciu, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 marca 2001r. przepisu § 12 ust. 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, normy uzależniającej wydanie pozwolenia na budowę przy granicy nieruchomości od wyrażenia na to zgody przez właściciela działki sąsiedniej powoduje, iż sprawy, w których wnioskodawca (inwestor) zamierza realizować budowę przy granicy z nieruchomością sąsiednią podlegają rozpoznaniu z zachowaniem obowiązujących przepisów ustawowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2004, sygn. akt OSK 786/04).

Jak to wskazano w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, będą tu miały zastosowanie przepisy tzw. prawa sąsiedzkiego, zaś w wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2001 r., sygn. akt OSA 4/01 wyrażony został pogląd, że właściwą podstawę prawną do dokonania oceny możliwości wydania pozwolenia na budowę przy granicy będzie stanowił przepis art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Powyższe wywody należy odnieść również do postępowania dotyczącego rozbiórki budynków.

W każdym postępowaniu o wydanie pozwolenia na rozbiórkę obiektu budowlanego, organ powinien z urzędu, dokonywać niezbędnych ustaleń w oparciu o kryteria wskazane w art. 5 Prawa budowlanego, czy też w oparciu o przepisy szczególne w celu ustalenia kręgu podmiotów, które mogą być w rozumieniu ww. przepisów osobami trzecimi, mającymi uzasadnione interesy, które podlegają ochronie. Pamiętać należy, że ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, obejmuje w szczególności:

1) zapewnienie dostępu do drogi publicznej,

2) ochronę przed pozbawieniem:

a) możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej oraz ze środków łączności,

b) dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi,

3) ochronę przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibracje, zakłócenia elektryczne, promieniowanie,

4) ochronę przed zanieczyszczeniem powietrza, wody lub gleby.

W świetle art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego należy wskazać, iż w orzecznictwie zarówno Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że w celu oceny, czy nie zostały naruszone uzasadnione interesy osób trzecich w rozumieniu art. 5 Prawa budowlanego, konieczne jest ustalenie, czy wzniesienie bądź rozbiórka danego obiektu budowlanego odpowiada warunkom techniczno - budowlanym i czy nie wywiera bezpośredniego, negatywny wpływ na sąsiednie nieruchomości, czy nie powoduje pogorszenia warunków sanitarnych oraz uciążliwości dla otoczenia. Ochrona uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w art. 5 Prawa budowlanego, obejmuje zatem szeroki zakres badania oddziaływania jednej nieruchomości na sąsiednie działki budowlane, a wyliczenie zawarte w art. 5 ma charakter jedynie przykładowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1996 r., III ARN 87/95, OSN 1996/21/316, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2001 r., sygn. akt IV SA 558/99, LEX nr 77640).

Dla uzyskania przymiotu strony wystarczy, aby wynik toczącego się postępowania mógł oddziaływać na sferę uprawnień danego podmiotu, wynikających z określonych przepisów prawa materialnego. Przymiot strony postępowania przysługuje nie tylko wówczas, gdy konkretne uprawnienia materialnoprawne zostaną rzeczywiście naruszone, ale także wówczas, gdy istnieje realne zagrożenie ich naruszenia rozstrzygnięciem, kończącym postępowanie.

Rozpoznając wniosek skarżącego o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2008r., którą udzielono pozwolenia na rozbiórkę budynku użytkowego znajdującego się na terenie działki nr [...] przy granicy z sąsiednią nieruchomością należącą do skarżącego, w związku z treścią art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego, organ administracji publicznej powinien mieć zwłaszcza na uwadze konstytucyjny obowiązek równego traktowania wobec prawa oraz przepisy konstytucyjne o ochronie prawa własności. Obowiązek taki spoczywa również na sądzie administracyjnym kontrolującym legalność zaskarżonej decyzji. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie akcentuje konieczność zachowania wymogów art. 64 Konstytucji RP i art. 140 k.c., w szczególności w sytuacji, gdy dochodziło do naruszenia przepisów Prawa budowlanego w sprawie dotyczącej obiektu realizowanego bądź podlegającego rozbiórce na granicy z nieruchomością sąsiednią (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2004 r., OSK 786/04, ONSAiWSA 2005/4/86).

Stosownie do treści art. 64 ust. 2 ustawy zasadniczej, własność, inne prawa rzeczowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Stwierdzić jednak należy, iż zasada równej dla wszystkich ochrony praw majątkowych nie rzutuje bezpośrednio na treść chronionych praw. Owa treść określana jest każdorazowo w ustawach szczegółowych. Ograniczenia dotyczące wykonywania prawa własności wynikają m.in. z przepisów prawa administracyjnego rangi ustawowej. Tak więc treść przepisów Prawa budowlanego ma tu decydujące znaczenie. Konstatacja ta dotyczy również art. 140 k.c. W myśl ww. przepisu korzystanie przez właściciela z rzeczy (nieruchomości) zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem jego prawa, jest możliwe w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego. Pamiętać jednak należy, iż ochrona wynikająca z treści art. 140 k.c. w takiej samej części dotyczy osób trzecich w stosunku do osoby inwestora, jak również samego inwestora. Zarówno sąsiedzi inwestora, jak i on sam, mają prawo do korzystania ze swojej nieruchomości, zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa.

Treść tych przepisów wskazuje na to, iż nie ma ani zakazu budowy, ani też rozbiórki obiektu budowlanego znajdującego się bezpośrednio przy granicy nieruchomości sąsiedniej, jak też warunku uzyskania na takie czynności zgody sąsiada, jednakże nie oznacza to, że orzekający w sprawie organ administracji publicznej w sposób dowolny rozstrzyga o pozwoleniu na budowę, czy też o rozbiórce budynku.

Konkludując tą część rozważań, w ocenie Sądu, o posiadaniu przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym postępowania związanego z uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę nie decyduje treść przepisu szczególnego, jakim jest art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, lecz stosowany odpowiednio art. 5 ust. 1 pkt 2 b tej ustawy (obowiązek rozbiórki obiektu w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, dotyczący również rozbiórki urządzeń kanalizacyjnych, wodnych) oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 (poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich) oraz art. 28 K.p.a. Sąd w niniejszym składzie prezentuje pogląd, że za strony postępowania w procesie budowlanym dotyczącym rozbiórki obiektu budowlanego możliwym jest uznanie właścicieli nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością, na której realizowana jest inwestycja, których interes prawny może zostać naruszony. Przymiot strony postępowania należy, więc przyznać podmiotowi każdorazowo w przypadku, gdy rozbiórka obiektu budowlanego lub sieci infrastruktury wkracza w sferę sąsiedzką.

Niewątpliwie właściciele działek bezpośrednio ze sobą sąsiadujących, a w szczególności, gdy ściany ich budynków bezpośrednio do siebie przylegają, są uprawnieni do udziału w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na rozbiórkę obiektu budowlanego, co zapewnia im możliwość ochrony ich prawnie chronionych interesów w toczącym się postępowaniu, a w przypadku wydania decyzji pozytywnej na etapie jej realizacji monitorowania zgodności udzielanego pozwolenia z przepisami.

Uwzględniając powyższe, stwierdzić należy, że w zaskarżonej decyzji w sprawie wznowienia postępowania w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę budynku użytkowego wraz z urządzeniami wodociągowymi i kanalizacyjnymi, na obecnym etapie postępowania niemożliwym jest zaaprobowanie stanowiska organu odwoławczego, iż skarżącemu P.Z. nie przysługiwał przymiot strony w sprawie zakończonej wydaniem decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę.

Rozpoznając wniosek inwestora o wydanie pozwolenia na rozbiórkę obiektu budowlanego, który ze względu na charakterystykę może wpływać nie tylko na sposób korzystania z działki sąsiedniej, lecz także funkcjonowanie budynku bezpośrednio przylegającego do podlegającego rozbiórce, organ zobowiązany jest tak wyważyć interesy stron, aby rozbiórka realizowana była w sposób nie naruszający uzasadnionych interesów właściciela działki sąsiedniej, ale z zachowaniem uprawnień inwestora.

Przypomnieć przy tym trzeba, iż w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności badaniu podlegała podmiotowość wnioskodawcy, w tym zaś zakresie w celu ustalenia podmiotów postępowania zakończonego wydaniem weryfikowanej decyzji, organ obowiązany był uwzględnić okoliczności, które miały wpływ na dokonywane w tej materii ustalenia w chwili wydania decyzji objętej wznowieniem. Wznowienie postępowania miało na celu, bowiem zbadanie, czy w tym zakresie zakończone już postępowania przeprowadzone zostało wadliwie, tj. naruszało obowiązujące wówczas przepisy w zakresie okoliczności stanowiących przesłankę wznowienia.

Wydając zaskarżoną decyzję organ administracji powinien w szczególności mieć na uwadze zasadę ogólną wyrażoną w art. 7 k.p.a., wymagającą uwzględnienia słusznego interesu stron postępowania. Organ powyższą kwestię powinien rozstrzygnąć przy udziale właścicieli sąsiednich nieruchomości, w celu umożliwienia im wypowiedzenia swoich racji w przedmiotowej sprawie. Nie powinno budzić zastrzeżeń stanowisko, iż organ może pozytywnie rozstrzygnąć wniosek inwestora o pozwolenie na rozbiórkę, wówczas gdy wykaże on w toku postępowania, iż rozbiórka przy granicy z nieruchomością sąsiednią nie narusza zasad współżycia społecznego, jak też nie zakłóci korzystania z sąsiedniej nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości. W niniejszej sprawie natomiast organy skupiły się wyłącznie na analizie przepisów jednakże trzeba zwrócić uwagę, na co już powyżej wskazano, że właściciel działki sąsiedniej ma prawo do poszanowania jego uzasadnionych interesów, wynikających z prawa do korzystania ze swojej własności. Rozbiórka budynku usytuowanego przy granicy z sąsiednią działka, w sytuacji, gdy jedna ze ścian budynku przylega do ściany budynku należącego do skarżącego, z poszanowaniem interesu prawnego jej właścicieli, oznacza nie tylko uwzględnienie norm, o których mowa przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury, ale także wyważenia interesów inwestora i właścicieli działek sąsiednich. W rozpoznawanej sprawie w sytuacji, gdy według stanu faktycznego obiekt podlegający rozbiórce przylega ścianą do budynku sąsiedniego (stanowiącego własność skarżącego) organ dokonując oceny dopuszczenia skarżącego do postępowania w sprawie rozbiórki jako strony, nie wziął pod uwagę skutków dokonania rozbiórki w odniesieniu do budynku przy ul. [...]. W szczególności organ nie rozważył konsekwencji, następstw rozebrania fundamentów tegoż budynku (które jak wynika ze stanu faktycznego ustalonego przez organ nie zostały jeszcze rozebrane) mogących mieć istotny wpływ na stan techniczny budynku sąsiedniego będącego własnością skarżącego, nie rozważając także możliwości ewentualnego zabezpieczenia w tym zakresie interesów skarżącego. Te aspekty, jak się wydaje, w ogóle zostały przez organy niedostrzeżone.

Brak powyższej analizy stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które to obligują organ administracji publicznej do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności istotnych dla sprawy, co stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Organy w ocenie Sądu nie podjęły wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego materiał dowodowego, dokonały pobieżnej oceny okoliczności sprawy na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie.

Stosownie zaś do art. 77 §1 K.p.a. organ administracji publicznej jako podmiot kierujący postępowaniem obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy, (por wyrok WSA w Warszawie z 09.04.2004r, II SA 1631/03; podobnie wyrok NSA z 23.04. 2002r. syg. l SA 274/02; wyrok NSA z 01.04.2002r., syg. V SA 115/01). Pod pojęciem materiał dowodowy rozumieć należy ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie dowodowe nie może zostać zakończone dopóki organ nie ustali czy stan faktyczny przewidziany w normie prawnej wystąpił czy też nie w rozpoznawanej sprawie. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.).

W szczególności organ poprzestał w istocie na analizie projektu zagospodarowania terenu i profilu przyłącza kanalizacji sanitarnej do działki nr [...] oraz na szkicu przebiegu istniejącej kanalizacji z budynku należącego do skarżącego. Nota bene szkic ten nie został opatrzony adnotacją o osobie jego sporządzającym oraz nie został podpisany przez tą osobę. Zauważyć należy, iż na skutek rozebrania budynku użytkowego na działce nr [...] do poziomu stropu piwnicy nie istnieje możliwość wejścia do piwnicy i określenia przebiegu instalacji kanalizacyjnej na terenie tej działki. Organ przesądził a priori, że połączenie kanalizacji znajdującej się na terenie inwestora z kanalizacją znajdującą się na terenie działki skarżącego było bezprawne. Celem ustalenia tych okoliczności organ winien jednak dopuścić wszelkie dowody, które mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie są sprzeczne z prawem ( art. 75 § 1 K.p.a.), w tym także w postaci zeznań świadków, a co najmniej osoby obsługującej system kanalizacji, jak również zażądać od skarżącego przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń. Co więcej skarżący dokonując nabycia nieruchomości powinien dysponować dokumentami dotyczącymi przekazania nieruchomości oraz stanu urządzeń wodnokanalizacyjnych.

Zauważyć należy również, iż ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (interesu prawnego skarżącego) jego kompletności lub nie winna być dokonana z punktu widzenia szeroko rozumianego Prawa budowlanego, a więc i także przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, póz.690 ze zm.; zwanego dalej rozporządzeniem) - § 26 i 28. W związku z powyższym organ winien dokonać również oceny pod tym kątem interesu prawnego skarżącego. l tak przypomnieć należy, że zgodnie z § 26 ust. 1 rozporządzenia działka budowlana, przewidziana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, powinna mieć zapewnioną możliwość przyłączenia uzbrojenia działki lub bezpośrednio budynku do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, elektroenergetycznej i ciepłowniczej. Natomiast w § 28 rozporządzenia przewidziano, że działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej (ust. 1), a w razie braku możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzanie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych (ust. 2).

Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany jest uzupełnić materiał dowodowy w sprawie, uwzględnić wskazane powyżej rozważania Sądu i zawartą w uzasadnieniu ocenę prawną. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 P.p.s.a. Sąd orzekł w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia zaś art. 200 P.p.s.a.