Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 354/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-02-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 24 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1982 nr 19 poz 145
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk Sędziowie NSA Andrzej Kuba Cezary Pryca (spr.) Protokolant Anna Tomaka-Magdoń po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 75/07 w sprawie ze skargi W. G. na uchwałę Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza od Krajowej Rady Radców Prawnych na rzecz W. G. kwotę 280 zł (słownie: dwieście osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2007 r., sygn. VI SA/Wa 75/07 oddalił skargę W. G. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] października 2006 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wpisania skarżącego na listę radców prawnych.

Sąd pierwszej instancji przedstawiając w uzasadnieniu orzeczenia stan sprawy podał, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. (dalej: Rada OIRP) uchwałą z [...] sierpnia 2006 r., nr [...], działając na podstawie art. 24 ust. 2c w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 ze zm.), odmówiła wpisania W. G. na listę radców prawnych. W uzasadnieniu wymienionej uchwały Rada OIRP wskazała, że z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów oraz ustaleń zespołu wyznaczonego przez Dziekana OIRP w K. przyjętych w oparciu o akta osobowe zainteresowanego oraz przeprowadzoną z nim rozmowę wynika, iż W. G. nie spełnia warunków, o których mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, tj. nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Rada OIRP wyjaśniła, że dotychczasowy przebieg pracy zawodowej, brak znajomości zasad etyki zawodu radcy prawnego, jak też postawa osobista przed zespołem wyznaczonym do przeprowadzenia rozmowy z wnioskodawcą nie dają podstawy, aby przyjąć, że sprosta on obowiązkom, jakie związane są z wykonywaniem zawodu radcy prawnego oraz, że będzie on wykonywał powyższe obowiązki w sposób prawidłowy.

W terminie do wniesienia odwołania od uchwały Rady OIRP w K. W. G. wniósł do Dziekana OIRP w K. pismo z dnia 8 września 2006 r. nazwane "zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa", w którym zarzucił wymienionym w piśmie członkom Rady OIRP w K. popełnienie przestępstwa z art. 231 § 1 kodeksu karnego, polegającego na bezprawnej merytorycznej weryfikacji osoby kandydata oraz przyjęciu sprzecznej z prawem i orzecznictwem sądów administracyjnych wykładni ustawowego zwrotu "rękojmia należytego wykonywania zawodu". Skarżący wskazał, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych rękojmia to wyłącznie walory etyczno-moralne, a nie profesjonalne. Wyjaśnił również, że opisana przez Radę OIRP rozmowa z zespołem, która była podstawą odmowy dokonania wpisu na listę, miała w rzeczywistości całkowicie odmienny przebieg.

Rozpoznając wymienione pismo W. G. jako odwołanie od uchwały Rady OIRP w K. z dnia [...] sierpnia 2006 r., Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] października 2006 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wyjaśniając powody zajętego w sprawie stanowiska sprzeciwiającego się wpisowi skarżącego na listę radców prawnych, Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych stwierdziło, że postępowanie zainteresowanego w okresie poprzedzającym starania o wpis na listę nie świadczyło o posiadaniu przez kandydata cech dających rękojmię stałego utrzymywania własnych kwalifikacji na poziomie wystarczającym dla prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Prezydium Krajowej Rady Radców zwróciło uwagę, że skarżący po zdanym 2 lata wcześniej egzaminie prokuratorskim nie wykonywał żadnej systematycznie świadczonej pracy prawnika, gdyż pięciomiesięczny okres zatrudnienia jako asystent sędziego był okresem zbyt krótkim, by uznać go za znaczący. Zdaniem organu, brak posiadania udokumentowanej umiejętności kandydata świadczenia pomocy prawnej w rozumieniu ustawy o radcach prawnych wynikał przy tym nie tylko z załączonej dokumentacji kwalifikacyjnej, ale i z przeprowadzonej w toku postępowania bezpośredniej z nim rozmowy. Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, że z uwagi na sposób wyrażania przez skarżącego myśli i poglądów, budzić wątpliwość może również przesłanka nieskazitelnego charakteru kandydata.

W. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na powyższą uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych. Wnosząc o uchylenie w całości uchwał organów samorządu radcowskiego obu instancji, skarżący zarzucił im obrazę przepisów prawa materialnego, polegającą na przyjęciu, że zwrot "rękojmia należytego wykonywania zawodu" uprawnia organy samorządów zawodowych do badania wiedzy i doświadczenia kandydata, a w konsekwencji, w przypadku negatywnej weryfikacji - stanowi podstawę odmowy wpisu na listę osoby, której taki wpis przysługuje ex lege.

Oddalając skargę W. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przyjął, że zaskarżone uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych oraz Rady OIRP w K. nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w tym przede wszystkim art. 24 ust. 1 pkt 5 i art. 24 ust. 2c ustawy o radcach prawnych oraz powołanego przez skarżącego przepisu art. 2 Konstytucji RP, jak również unormowań kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy samorządu radcowskiego, rozstrzygając sprawę wniosku o wpis na listę radców prawnych, były uprawnione do dokonania samodzielnej oceny, czy kandydat spełniał ustawowe przesłanki do wpisu, w tym przesłanki określone w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, tj. czy swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego oraz czy jest nieskazitelnego charakteru. Sąd zauważył jednocześnie, że powyższe przesłanki mają charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże nie może być on dowolny, gdyż musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.

Sąd zgodził się z prezentowanym przez skarżącego stanowiskiem, że w dniu wydawania obu zaskarżonych uchwał organów samorządu radcowskiego art. 25 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy obowiązywał i dawał skarżącemu, jako osobie po zdanym egzaminie prokuratorskim, podstawę formalno-prawną do złożenia wniosku o wpis na listę radców prawnych, bez konieczności odbycia zarówno aplikacji radcowskiej, jak i zdania egzaminu radcowskiego. W opinii Sądu, wymienione uprawnienie do złożenia wniosku o wpis na listę, wiązało się z zobowiązaniem organu samorządu zawodowego do zbadania nie tylko, czy osoba wnioskodawcy spełnia formalny warunek w postaci zdanego egzaminu prokuratorskiego, ale również koniecznym w sprawie było ustalenie, czy osoba taka spełnia pozostałe istotne warunki konieczne do dokonania wpisu, w tym przede wszystkim, czy swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego oraz czy jest nieskazitelnego charakteru.

Zdaniem Sądu, rozstrzygając sprawę wniosku zainteresowanego o wpis na listę, organy prawidłowo wskazały na tezy zawarte w orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego, dotyczących zaskarżonych ustaw korporacyjnych. Zdaniem Sądu, w świetle wyroków Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt K 30/06 oraz z dnia 19 kwietnia 2006 r., sygn. K 6/06, ustawa o radcach prawnych dawała podstawę do dokonania wpisu na listę radców prawnych (adwokatów) osób, które nie odbyły aplikacji radcowskiej (adwokackiej) i nie złożyły egzaminu radcowskiego (adwokackiego), lecz zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, czy też notarialny, niemniej, wbrew twierdzeniom skarżącego, przed dokonaniem takiego wpisu istniało wymaganie zbadania, czy osoba ubiegająca się o wpis może wykazać się stażem i doświadczeniem zawodowym, profilującym umiejętności praktyczne aplikacji zakończonej egzaminem.

W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie odniosły się szczegółowo do kwestii dotychczasowej praktyki skarżącego, a przede wszystkim do zgromadzonych w aktach sprawy dowodów. Prawidłowo w tym zakresie przyjęto, że skarżący odbył aplikację prokuratorską i zdał egzamin prokuratorski, a więc zdobył kwalifikacje zasadniczo odmienne od kwalifikacji radcowskich, przy czym dalsze podnoszenie przez niego kwalifikacji zawodowych ograniczyło się wyłącznie do pięciomiesięcznej praktyki asystenta sędziego. Ocena dokonana przez organy obu instancji nie nosiła, zdaniem Sądu, cech dowolności, albowiem była dokonana w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, a poczynione ustalenia znalazły swoje odzwierciedlenie w treści zaskarżonych uchwał. Organy samorządu radcowskiego uzasadniając odmowę wpisu skarżącego na listę radców prawnych, wyjaśniły precyzyjnie, dlaczego przyjęły, że dotychczasowa praktyka zawodowa skarżącego świadczy o tym, że nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Jednocześnie dokonując powyższej oceny organy zebrały i uwzględniły cały materiał dowodowy, w tym przede wszystkim wszystkie dokumenty przedłożone przez stronę skarżącą.

Ustosunkowując się do przedłożonego przez skarżącego na rozprawie nowego materiału dowodowego w postaci zaświadczenia wystawionego w dniu 11 kwietnia 2007 r. przez firmę "e. K.", potwierdzającego wykonywanie przez skarżącego od sierpnia 2003 r. czynności związanych z bieżącą obsługą prawną, Sąd wyjaśnił, że kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nie można dać im wiary, albowiem skarżący zarówno w odwołaniu od uchwały Rady OIRP w K., jak również w skardze wniesionej do Sądu nie wspomniał w żaden sposób, by kiedykolwiek świadczył w ww. firmie czynności związane z obsługą prawną. W tym kontekście wiarygodność zgłoszonego dopiero na rozprawie dowodu budzi poważną wątpliwość, tym bardziej, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, iż skarżącemu wiadomym było, że podstawowym argumentem organów samorządu radcowskiego obu instancji, przesądzającym o odmowie wpisu, był zarzut braku dostatecznej praktyki przy świadczeniu pomocy prawnej.

Sąd stwierdził jednocześnie, że podziela zarzuty skarżącego, iż pytania zadawane przez członków zespołu powołanego przez Dziekana OIRP w K. nie zmierzały wyłącznie do zbadania doświadczenia zawodowego wnioskodawcy i jego właściwości osobistych, a także nie stanowiły skutecznego instrumentu weryfikującego zaistnienie przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Skarżący wbrew przepisom procedury administracyjnej (art. 68 k.p.a.) nie został zapoznany z treścią protokołu sporządzonego przez ww. zespół, a także nie podpisał się po jego treścią, niemniej uchybienia te, w opinii Sądu pierwszej instancji, nie mogły mieć jakiegokolwiek istotnego znaczenia dla ostatecznego rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy.

W skardze kasacyjnej W. G. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., skarżący zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 2, art. 7, art. 31 ust. 3 i art. 65 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, polegające na przyjęciu, że samorząd zawodowy, dokonując wpisu, działa w zakresie uznania administracyjnego, a na podstawie cytowanego przepisu ustawy korporacyjnej, ma prawo do uznaniowej oceny, czy kandydat posiada odpowiednią - w rozumieniu samorządu - praktykę i czy posiada odpowiednią - w rozumieniu samorządu - wiedzę prawniczą i że taka uznaniowa ocena nie podlega badaniu przez sąd administracyjny, a może być podstawą do stwierdzenia, czy osoba ubiegająca się o wpis daje należytą rękojmie wykonywania zawodu radcy prawnego;

2) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. poprzez: pominięcie przez Sąd I instancji faktu, że skarżący nie podpisywał protokołu rozmowy, która była z nim przeprowadzona, a jej wyniki stanowiły podstawę podjętej uchwały, a zatem i sama uchwała posiada wątpliwą podstawę faktyczną; stosowanie procedury wpisowej nie określonej przepisami ustawowymi, a zatem sprzecznie z art. 6 k.p.a.; niepoinformowanie skarżącego o przekazaniu odwołania zatytułowanego "zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa" do rozpoznania organowi odwoławczemu, a zatem sprzecznie z art. 9 k.p.a.; niezapewnienie udziału w postępowaniu odwoławczym oraz brak dążenia organu odwoławczego do ustalenia stanu faktycznego, a więc sprzecznie z art. 7 i 10 k.p.a, skutkiem czego uchwały zostały podjęte na podstawie niepełnych, niekompletnych i nieprawdziwych danych oraz jednocześnie w całości pominięto dowody i okoliczności z nich wynikające, tj. dane z akt osobowych skarżącego świadczące o jego przygotowaniu zawodowym i wiedzy prawniczej (opinie patronów, przełożonych, oceny uzyskiwane z egzaminów państwowych na aplikacji z poszczególnych gałęzi prawa), skutkiem czego ustalenia faktyczne organów samorządu radców oparte zostały na ustaleniach dowolnych, a nie swobodnych, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W..

W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego-wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zakresie odnoszącym się do sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), należy stwierdzić, iż ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w uzasadnieniu nie wskazano żadnego przepisu postępowania, któremu miałby uchybić Sąd I instancji. Pamiętać bowiem należy, że przepis art. 176 p.p.s.a. nakłada na stronę skarżącą obowiązek przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Wymóg przytoczenia podstaw kasacyjnych, o którym mowa w wymienionym wyżej przepisie prawa nie polega na przytoczeniu przepisu ustawy stanowiącego podstawę kasacyjną, lecz na sprecyzowaniu, jaki przepis prawa procesowego został naruszony i na czym to naruszenie polegało. Zgodnie ze swoimi kompetencjami Sąd I instancji oceniał legalność zaskarżonej uchwały, a więc prawidłowość stosowania przez organ administracji publicznej, między innymi przepisów ustawy-Kodeks postępowania administracyjnego. Jeżeli więc Sąd I instancji dokonał niewłaściwej oceny zgodności z przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego zaskarżonej uchwały, to nie naruszył przepisów k.p.a., ale konkretne przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny może zajmować się ewentualnym zarzutem naruszenia przepisów k.p.a. przez Sąd I instancji, ale tylko w kontekście sprecyzowanego zarzutu naruszenia konkretnego przepisu ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto wskazać należy, że przy oparciu skargi kasacyjnej na podstawie określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona składająca skargę kasacyjną zobligowana jest do określenia potencjalnego związku jaki zachodzi pomiędzy wytkniętym uchybieniem a wynikiem sprawy sądowoadministracyjnej. Ponieważ w tej sprawie strona składająca skargę kasacyjną nie wypełniła w omawianym zakresie wymogów wynikających z treści art. 176 p.p.s.a. w związku z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna została oparta jedynie na zarzutach dotyczących naruszenia prawa materialnego.

Odnosząc się do sformułowanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego przypomnieć należy, że z dniem 10 września 2005 r. wszedł w życie przepis art. 2 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361), zwanej dalej: ustawą zmieniającą. Powołany wyżej przepis prawa nadał nowe brzmienie art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 Nr 123, poz. 1059 ze zm.). Stosownie do nowego brzmienia art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, wymogu odbycia aplikacji radcowskiej i zdania egzaminu radcowskiego nie stosuje się do osób, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, radcowski lub notarialny. Natomiast zgodnie z treścią art. 24 ust. 2b ustawy o radcach prawnych, w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez art. 2 pkt 5 lit. c ustawy zmieniającej, wpis na listę radców prawnych osób, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych, następuje na wniosek na podstawie uchwały rady okręgowej izby radców prawnych. Z kolei, zgodnie z przepisem art. 24 ust. 2c, w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez art. 2 pkt 5 lit. c ustawy zmieniającej, rada okręgowej izby radców prawnych może odmówić wpisu na listę radców prawnych tylko wtedy, gdy wpis naruszałby normę art. 24 ust. 1 pkt 1-6 ustawy o radcach prawnych. Powołany wyżej przepis art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych stanowi, że na listę radców prawnych może być wpisana osoba, która jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie odmowa wpisu skarżącego na listę radców prawnych została dokonana właśnie w oparciu o ten przepis prawa, a jego naruszenie stanowi zarzut skargi kasacyjnej, dla prawidłowości dalszych rozważań koniecznym jest dokonanie wykładni wskazanej normy prawnej.

Na wstępie należy podkreślić, że ustawodawca wprowadzając wymogi dotyczące charakteru osób mających wykonywać zawód radcy prawnego, czy też rękojmi jego wykonywania, podobnie jak w większości pozostałych ustaw normujących wykonywanie innych zawodów prawniczych (adwokata, notariusza) stworzył normatywne przesłanki dla zapewnienia odpowiedniej realizacji zadań przypisanych temu zawodowi. Podkreślenia również wymaga i to, że zawód radcy prawnego jest zawodem zaufania publicznego. W tym zakresie pozostaje w ścisłym powiązaniu z zawodem adwokata, jako również zawodem zaufania publicznego. Przypomnieć więc należy, że "zawód zaufania publicznego" to zawód polegający na obsłudze osobistych potrzeb ludzkich, wiążących się z przyjmowaniem informacji dotyczących także życia osobistego i zorganizowany w sposób uzasadniający przekonanie społeczne o właściwym dla interesantów jednostki wykorzystaniu tych informacji przez świadczących usługi. Wykonywanie zawodu zaufania publicznego określane jest dodatkowo normami etyki zawodowej, szczególną treścią ślubowania, tradycją korporacji zawodowej czy szczególnym charakterem wykształcenia wyższego i uzyskanej specjalizacji (aplikacji) (vide P. Sarnecki, Pojęcie zawodu zaufania publicznego na przykładzie adwokatury w: L. Garlicki (red.) Konstytucja-Wybory-Parlament. Studia ofiarowane Zdzisławowi Jaroszowi, Warszawa 2000, Liber s. 155 i nast.).

Poza sporem winna pozostawać okoliczność, że wskazany przepis art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, jest normą prawną zawierającą kryteria ocenne, jest normą zawierającą zwroty niedookreślone, takie jak "nieskazitelny charakter", czy "rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu". Wskazując na normatywne, ocenne przesłanki, ustawodawca pozostawił pewien margines swobody organom samorządu radcowskiego w zakresie oceny stanu faktycznego i konkluzji wynikającej z tej oceny, ale nie może to w żadnej mierze oznaczać dowolności w zakresie takiej oceny. Pamiętać bowiem należy, że im bardziej niedookreślone są przesłanki podjęcia określonej decyzji, tym bardziej szczegółowe, przekonywujące i pełne musi być uzasadnienie powodów przyjęcia przez organ takiego rozumienia danego pojęcia. W orzecznictwie został utrwalony pogląd, że przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu zaufania publicznego - radcy prawnego, należy rozumieć taki zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby wykonującej ten zawód, które gwarantują właściwe wykonywanie zawodu radcy prawnego. Jednocześnie wskazuje się, że przepis art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych nie daje podstaw do sprawdzania znajomości prawa przez osobę ubiegającą się o wpis na listę radców prawnych. W tym miejscu stwierdzić należy, że stawianie zarzutu osobie ubiegającej się o wpis na listę radców prawnych, iż w przeszłości (po zdanym egzaminie prokuratorskim) nie wykonywała zawodu prawniczego, nie podjęła pracy w zawodzie prokuratora jest niczym nie uzasadnione, zwłaszcza jeśli zważy się, że żaden z przepisów obowiązujących w omawianym stanie prawnym, nie nakładał na kandydata obowiązku uprawdopodobnienia, iż przed złożeniem wniosku zajmował się praktycznym wykorzystywaniem wiedzy prawniczej w ramach wykonywania zawodu prawniczego. W szczególności pominięcie przez ustawodawcę wymogu wykazania się odpowiednią praktyką w zawodzie prawniczym przez osoby, które zdały egzamin sędziowski, prokuratorski, adwokacki lub notarialny, nie daje organom korporacyjnym uprawnień do sprawdzania poziomu umiejętności prawniczych w ramach ustalania przesłanki, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych.

W tym stanie rzeczy podkreślić należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wskazujące, iż w stosunku do osób, które zdały egzamin prokuratorski i złożyły wniosek o wpis na listę radców prawnych, organy korporacyjne są uprawnione do badania, w ramach oceny przesłanek z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, dotychczasowej praktyki zawodowej osoby wnioskującej o wpis. Z woli ustawodawcy osoba, która zdała egzamin prokuratorski miała być traktowana tak samo jak osoba po odbyciu aplikacji radcowskiej i zdaniu egzaminu radcowskiego. W stosunku do pierwszej z wymienionych wyżej osób bezpodstawne byłoby zatem przyjmowanie możliwości prowadzenia dodatkowego postępowania badającego profesjonalne przygotowanie do zawodu radcy prawnego oraz brak podstaw do przyjęcia, iż w stosunku do wskazanej osoby, dopuszczalne byłoby badanie jej dotychczasowej praktyki zawodowej. Konsekwencją przyjęcia odmiennego poglądu (przedstawionego przez Sąd I instancji) byłoby uznanie dopuszczalności badania przez organy rozstrzygające wniosek o wpis, praktycznego doświadczenia także doktorów habilitowanych i profesorów. Z takim poglądem nie można się zgodzić.

Podkreślić także należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie rozpatrywania wniosku o wpis, dla uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia nie jest wystarczające wykazanie, iż osoba ubiegająca się o wpis zdała egzamin prokuratorski. Takie stanowisko Sądu I instancji z wymienionych wyżej przyczyn nie jest prawidłowe. Dotychczasowe rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzą do wniosku, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia normy art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, jest błędna, co czyni zasadnym zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia prawa materialnego. Konsekwencją błędnej wykładni było niewłaściwe zastosowanie wskazanej wyżej normy prawnej przez Sąd I instancji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.