Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 737/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 54, art. 80 par. 3, art. 64 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi "E." Sp. z o.o. z siedzibą w T. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] czerwca 2014r., którym oddalono skargę "E." sp. z o.o. z siedzibą w T.(dalej "Skarżąca" lub "Spółka") na czynności egzekucyjne.

Z motywów ww. postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej, na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...], [...], [...] i [...], wystawionych przez Wójta Gminy T., obejmujących należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od kwietnia do maja 2012r. oraz od lipca do sierpnia 2012r.

Organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] zawiadomieniem z dnia 6 grudnia 2013r. nr [...] obejmującym kwotę nieuregulowanych przez Spółkę kosztów egzekucyjnych w wysokości 2143 zł (obliczonych na dzień jego wystawienia). Zawiadomienie to zostało doręczone do Spółki w dniu 10 grudnia 2013r., a do dłużnika zajętej wierzytelności w dniu 13 grudnia 2013r.

Jak wynika z akt sprawy dłużnik zajętej wierzytelności w odpowiedzi na otrzymane zawiadomienie pismem z dnia 14 grudnia 2013r. znak: [...] poinformował organ egzekucyjny, że na rachunku bankowym brak jest środków umożliwiających realizację zajęcia.

Z kolei Spółka pismem z dnia 19 grudnia 2013r. wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z wnioskiem o uchylenie zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego dokonanego zawiadomieniem z dnia 6 grudnia 2013r., wskazując na występujący jej zdaniem "brak podstaw faktycznych'" do obciążania jej kosztami egzekucji administracyjnej ze względu na dokonaną zapłatę należności na łączną kwotę 65767,20 zł - bezpośrednio Wójtowi Gminy T.

W odpowiedzi na wezwanie organu egzekucyjnego Spółka wyjaśniła, iż jej pismo z dnia 19 grudnia 2014r. należy traktować, jako skargę na powyższą czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego.

W złożonej skardze Spółka dowodziła, iż z uwagi na uregulowanie przez nią w całości należności objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...], [...], [...] i [...] bezpośrednio Wójtowi Gminy T.- bez udziału poborcy skarbowego - niezasadnym jest egzekwowanie kosztów egzekucyjnych zakwestionowaną czynnością egzekucyjną.

Dyrektor Izby Skarbowej w O. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014r. oddalił skargę na czynność egzekucyjną, nie znajdując podstaw do jej pozytywnego rozpoznania.

W zażaleniu z dnia 18 czerwca 2014r., uzupełnionym pismem z dnia 26 czerwca 2014r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W uzasadnieniu Spółka powtórzyła zarzuty podniesione w skardze na czynność egzekucyjną, podkreślając okoliczność nieuwzględnienia przez Dyrektora Izby Skarbowej w O. jej zarzutów, dotyczących postępowania egzekucyjnego - a w szczególności pominięcie okoliczności, iż Spółki nie mogą obciążać należności na rzecz organu egzekucyjnego w zakresie, w jakim sama uregulowała swoje zobowiązania objęte tytułami egzekucyjnymi - a nie w drodze czynności organu egzekucyjnego. Skarżąca podniosła, że organ egzekucyjny nie księgował w swoich urządzeniach ściągniętych należności zobowiązanej i nie dokonywał przelewu tych należności na konto Urzędu Gminy w T. Tym samym organ egzekucyjny w jej przekonaniu "nie ponosząc faktycznie kosztów wykonania tych czynności - operacji egzekucyjnych, nie może nimi obciążać Spółki." Skarżąca podkreśliła również, że wysokość opłat i wydatków za czynności egzekucyjne określone przez poborcę skarbowego - organ egzekucyjny nie odpowiada faktycznej wysokości takich należności określonych prawem.

Minister Finansów utrzymując w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej, wyjaśnił, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012, poz. 1015, ze zm., zwanej dalej "u.p.e.a."). Wskazał, że w ramach postępowania w tym trybie, ocenie podlegają jedynie czynności typu wykonawczego dokonane przez organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania, pod kątem ich zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Nie można natomiast podnosić zarzutów, które są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia.

Mając powyższe na uwadze Minister Finansów stwierdził, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu rachunku została dokonana stosownie do procedury określonej w art. 80 u.p.e.a. Minister wskazał, że zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w [...] z dnia 6 grudnia 2013r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. doręczył bankowi dniu 13 grudnia 2013r. i przestrzegając wymogu określonego w art. 80 § 3 u.p.e.a. zawiadomił w dniu 10 grudnia 2013r. o tym zajęciu Spółkę. Zawiadomienie o zajęciu zostało podpisane przez uprawnionego pracownika, a forma zawiadomienia odpowiadała formie przewidzianej w obowiązującym wówczas rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.). Zastosowanie ww. środka egzekucyjnego było więc zgodne z przepisami prawa regulującymi tę kwestię.

Następnie organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny był zobowiązany do podjęcia działań egzekucyjnych, mających na celu przymusowe uregulowanie kosztów egzekucyjnych, które powstały jeszcze przed dokonanymi przez Spółkę wpłatami należności na poczet ww. tytułów wykonawczych. Wyjaśnił, że koszty egzekucyjne powstały z tytułu opłaty manipulacyjnej i zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, dokonanego zawiadomieniem organu egzekucyjnego z dnia 27 czerwca 2012r. numer [...], które dotyczyło tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...]. Natomiast wpłata dokonana przez Spółkę wierzycielowi zaległości objętych tymi tytułami miała miejsce w dniu 30 października 2012r. - a więc już po dokonaniu tych czynności. Podobna sytuacja miała miejsce w zakresie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...]. Opłata manipulacyjna i wydatki związane z doręczeniem Zobowiązanej Spółce odpisów tytułów wykonawczych powstały w dniu 23 stycznia 2013r., natomiast wpłata zaległości objętych tymi tytułami wykonawczymi została dokonana w dniu 28 maja 2013r. - a więc również po dokonaniu tych czynności egzekucyjnych.

Minister Finansów podkreślił, że obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64c § 1 u.p.e.a. - co do zasady - spoczywa na zobowiązanym. Zgodnie natomiast z art. 64 § 8 ww. ustawy zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych nie zwalnia od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych. Koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnej są, co do zasady, dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność (art. 64c § 6 u.p.e.a.).

Minister Finansów za bezzasadne uznał zarzuty dotyczące bezzasadności zaskarżonych czynności organu egzekucyjnego oraz braku podstaw do obciążania Spółki należnościami na rzecz organu egzekucyjnego. Wyjaśnił, że organ egzekucyjny działał w oparciu o istniejące przepisy prawne regulujące sposób i formę dokonanych czynności, egzekwując należne mu na podstawie wskazanych powyżej przepisów prawa koszty egzekucyjne.

Minister wyjaśnił też, że organ egzekucyjny za dokonane czynności pobiera opłaty w wysokości wskazanej w art. 64 § 1 u.p.e.a., a w przypadku ich nieuregulowania ma obowiązek kierowania egzekucji do wszystkich składników majątku zobowiązanego, w celu zaspokojenia dochodzonych należności. Do takiego działania uprawnia go art. 7 § 2 ww. ustawy.

Organ II instancji wyjaśnił także, że w trybie skargi na czynność egzekucyjną nie mogą zostać rozpatrzone zarzuty związane z zasadnością i prawidłowością naliczonych w sprawie kosztów egzekucyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka stwierdziła, że nie kwestionuje prawa do zgodnego z prawem działania poborcy skarbowego i pobrania kwot faktycznie należnych z tytułu poniesionych wydatków - kosztów, a wynikających z faktycznie wykonanych czynności egzekucyjnych poborcy skarbowego według wszczętego przez Urząd Skarbowy w O. postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...] poborca dokonał szeregu czynności egzekucyjnych, ale w wyniku żadnej z tych czynności nie zostały pobrane i zapłacone wierzycielowi jakiekolwiek kwoty, bo to sama zobowiązana spółka uiściła należne kwoty stanowiące przedmiot tytułów wykonawczych.

Dalej Skarżąca wskazała, że nie kwestionuje czynności egzekucyjnej co do zasady, ale stanowisko spółki należy rozumieć jako reklamację co do tego, że to nie poborca skarbowy pobrał od skarżącej spółki w jakikolwiek sposób i dokonał spłaty należności zaległości podatkowych, tylko sama spółka bezpośrednio wpłaciła Gminie T. zaległy podatek od nieruchomości, nie poprzez jakiekolwiek działania poborcy skarbowego.

Wobec takiego stanu rzeczy koszty egzekucyjne zostały naliczone w nadmiernej wysokości, ponieważ Urząd Skarbowy w O. nie ponosił żadnych wydatków - kosztów z tytułu zapłaty bezpośrednio do wierzyciela, nie dokonywał również operacji księgowania przychodu i rozchodu egzekwowanych zaległości podatkowych skarżącej.

Przytaczając treść art. 64c § 1 u.p.e.a. Skarżąca wskazała, że nie można dochodzić kosztów egzekucyjnych w wysokości innej, niż suma poniesionych wydatków i opłat należnych za samo dokonanie uzasadnionych w tej sprawie czynności egzekucyjnych (tj. za czynności wystawienia czterech tytułów wykonawczych oraz przesłania dwóch pism do banków).

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego, który miał zastosowanie w chwili orzekania w sprawie. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c) p.p.s.a.) a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Wskazać należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Jednocześnie ustawa zawiera gwarancje i procedury, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, przy czym ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego.

Zgodnie z art. 54 u.p.e.a. skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcie rachunku bankowego - art. 80 § 1 u.p.e.a.) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego (w tym przypadku - egzekucji z rachunku bankowego - art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4 u.p.e.a.). Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, niepubl. oraz wyrok NSA z 22 września 2010 r. sygn. II FSK 568/09).

W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, niepubl.; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07, niepubl.; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, niepubl.). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego.

Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje w związku z określonymi zdarzeniami w postępowaniu egzekucyjnym wniesienie np. zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w u.p.e.a. mających prowadzić – w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08, LEX nr 489600 oraz z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/09, LEX nr 486252).

Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego przysługuje zobowiązanemu (art. 54 § 1 u.p.e.a.). Przy czym przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.).

W niniejszej sprawie Spółka w skardze na czynności egzekucyjne zakwestionowała zasadność i prawidłowość obciążenia jej kosztami egzekucyjnymi.

Sąd odnosząc się do powyższego, uwzględniając przedstawione wyżej uwagi dotyczące charakteru skargi z art. 54 u.p.e.a., stwierdza, że Skarżąca nie może oczekiwać korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, jeśli przedmiotem skargi uczyniła jedynie zasadność obciążenia jej kosztami egzekucyjnymi. Wskazać bowiem należy, że ustawa przewiduje odrębny tryb postępowania odnośnie zasadności zaistnienia kosztów postępowania. Zgodnie z art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego lub z urzędu, jeśli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. Poprzez żądanie wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych zobowiązany może uzyskać najpierw rozstrzygnięcie o wysokości i podstawie naliczenia kosztów, a następnie kwestionować zasadność tego należenia.

Prawidłowo zatem postąpił Minister Finansów nie uwzględniając w ramach niniejszego postępowania zarzutów stanowiących przesłanki uruchomienia innych środków ochrony prawnej zobowiązanej Spółki, ograniczając się do zbadania czynności zajęcia rachunku bankowego.

W ocenie Sądu, słuszne jest również stanowisko organów nadzoru, że czynności egzekucyjne związane z zajęciem rachunku bankowego Skarżącej dokonane zostały zgodnie z prawem.

Zgodnie z art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty.

W świetle § 3 wyżej powołanego art. 80 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego (o ile wcześniej nie został doręczony) oraz odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że czynności przewidziane w art. 80 u.p.e.a. zostały przez organ egzekucyjny wykonane. Zawiadomienie o zajęciu rachunku Skarżącej zostało sporządzone na przewidzianym w rozporządzeniu MF druku i skierowane do banku, z jednoczesnym powiadomieniem zobowiązanej Spółki, a podjęte czynności dotyczyły zastosowania środka egzekucyjnego - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego - znajdującego się w katalogu środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a.

Reasumując, stwierdzić należy, iż w świetle powyższego słusznie organy rozpoznające niniejszą sprawę uznały, iż czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa.

Końcowo Sąd, odnosząc się do argumentów Skarżącej dotyczących bezpośredniego i samodzielnego uiszczenia przez nią na rachunek wierzyciela (Wójta Gminy T.) zaległości podatkowej, tj. bez udziału poborcy skarbowego, w konsekwencji czego koszty egzekucyjne winny zostać określone w niższej wysokości wyjaśnia, że organ egzekucyjny był zobowiązany do podjęcia działań egzekucyjnych, mających na celu przymusowe uregulowanie kosztów egzekucyjnych, które powstały jeszcze przed dokonanymi przez Zobowiązaną Spółkę wpłatami należności na poczet ww. tytułów wykonawczych. Ponieść także należy, że gdyby Spółka regulowała bezpośrednio i dobrowolnie ciążące na niej należności, zbędne byłoby wystawianie na te należności tytułów wykonawczych przez wierzyciela i podejmowanie czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.