Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1417/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6460 Znaki towarowe
Hasła tematyczne: Własność przemysłowa
Skarżony organ: Urząd Patentowy RP
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2003 nr 119 poz 1117
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędziowie NSA Jan Bała Stanisław Gronowski Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. W. T. Spółki z o.o. w Cz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 lutego 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1874/13 w sprawie ze skargi B. O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. W. T. Spółki z o.o. w Cz. na rzecz B. O. 300 (trzysta) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 10 lutego 2014 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1874/13 po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. O. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] oddalającą wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "Mistrz" nr R-175836, uchylił zaskarżoną decyzję, orzekł o klauzuli ochrony tymczasowej i zasądził od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania sądowego.

Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia.

Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Urząd Patentowy udzielił A. W. "T." Sp. z o.o. w Cz. prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "Mistrz" nr R-175836, zgłoszony 9.10.2003 r., przeznaczony do oznaczania towarów z kl. 16 klasyfikacji nicejskiej – krzyżówki, czasopisma i książki z krzyżówkami. Znak został zarejestrowany jako oznaczenie słowno-graficzne o jasnopomarańczowych polach, składające się z kratek, opisanych jako diagram krzyżówki, prostokątnej ramki w kolorze pomarańczowym, umieszczonej dookoła kratki oraz słowa "Mistrz" znajdującego się na tle rami nad kratką, u góry z lewej strony.

Wnioskiem z [...] listopada 2008 r. B. O. (prowadząca działalność pod firmą A. P. K.-M.) wystąpiła do UP RP o unieważnienie prawa ochronnego na wyżej wskazany znak towarowy. Jako podstawę prawną wniosku podała art. 164 w zw. z art. 129 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 120 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej: p.w.p. w zakresie "krzyżówek", alternatywnie art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w zakresie "krzyżówek" oraz art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w zakresie "czasopism i książek z krzyżówkami". Wnioskodawca uzasadnił swój interes prawny w unieważnieniu spornego znaku powołując się przede wszystkim na okoliczność, że – podobnie jak uprawniony – jest wydawcą krzyżówek i czasopism szaradziarskich, toteż sporny znak ogranicza mu swobodę wykonywania działalności gospodarczej. Argumentował, że krzyżówka jest zadaniem logicznym, więc nie jest towarem ani usługą, a skoro tak, to rejestracja znaku "Mistrz" nastąpiła z naruszeniem art. 129 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 120 p.w.p. Uzasadniając podstawę unieważnienia z art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. wnioskodawca stwierdził, że sporny znak nie ma zdolności odróżniającej zarówno dla czasopism i książek z krzyżówkami, jak i krzyżówek, w razie potraktowania pojęcia "krzyżówka" jako synonimu czasopisma szaradziarskiego. Jest tak, ponieważ kolorowa ramka w spornym znaku oraz kratki w tej ramce, w które wpisuje się hasła, od dawna są elementami typowymi (zwyczajowymi) dla wydawnictw krzyżówkowych. Zdaniem wnioskodawcy określenie "Mistrz" użyte w spornym znaku zostanie odebrane przez konsumenta jako opisowe, bo wskazuje na stopień trudności zadań krzyżówkowych. Jest oznaczeniem ogólnoinformacyjnym, a poza tym nie ma znaczenia z punktu widzenia całościowego oddziaływania znaku, gdyż jest słabo widoczne. Wobec tego prawdopodobne jest, że zostanie pominięte przez przeciętnego odbiorcę przy całościowej percepcji znaku.

W odpowiedzi na wniosek, uprawniony wniósł o jego oddalenie. Jak podkreślił, istnieje możliwość sprzedaży towaru w postaci pojedynczych krzyżówek, co potwierdza, że krzyżówka może być odrębnym towarem, jak każdy inny przedmiot. Uprawniony stwierdził, że jego znak towarowy posiada zdolność odróżniającą dla towarów z kl. 16. Po pierwsze, jest on znakiem słowno-graficznym, a nie tylko graficznym, zaś po wtóre, o ile ramki bez żadnych napisów, dodatkowych wzorów, kratek, czy innych elementów graficznych są pozbawione zdolności odróżniającej dla czasopism szaradziarskich czy krzyżówek, o tyle nadanie tym ramkom dodatkowych elementów graficznych w postaci kratek oraz przede wszystkim elementu słownego "Mistrz" decyduje o posiadaniu przez ten znak, jako całość, zdolności odróżniającej.

Ostatecznie, jako podstawę prawną żądania, wnioskodawca wskazał art. 129 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 120 ust. 1 p.w.p. w zakresie krzyżówek, alternatywnie art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. w zakresie krzyżówek oraz art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. w odniesieniu do czasopism i książek z krzyżówkami.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Urząd Patentowy, działając na podstawie art. 164 oraz art. 129 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 120 ust. 1 oraz art. 129 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 129 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p., oddalił wniosek B. O. o unieważnienie prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy "Mistrz" nr R-175836 i przyznał uprawnionemu od wnioskodawcy koszty.

Odnosząc się do kwestii interesu prawnego wnioskodawcy UP uznał, że wynika on z przepisów art. 20 i 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), dalej: u.s.d.g., gdyż słowno-graficzny znak towarowy "Mistrz" nr R-175836 przeszkadza wnioskodawcy w swobodnym wykonywaniu działalności gospodarczej.

Organ odmówił zasadności zarzutowi udzielenia prawa ochronnego na sporny znak z naruszeniem art. 129 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 120 ust. 1 p.w.p. w odniesieniu do krzyżówek, ponieważ "krzyżówka" jest towarem, który może być przedmiotem transakcji handlowych. W obrocie gospodarczym działają firmy układające i sprzedające gotowe krzyżówki innym firmom, choćby takie jak uprawniony. UP uznał za słuszne stanowisko uprawnionego, że słowo "krzyżówka" jest powszechnie używane w języku potocznym jako oznaczenie czasopisma szaradziarskiego, mogącego zawierać nie tylko zadania diagramowe (krzyżówki), ale i inne zagadki (np. szarady), a także jest podawane na stronach internetowych różnych kolporterów jako określenie kategorii towarów – czasopism szaradziarskich.

Zdaniem Urzędu Patentowego sporne prawo ochronne nie zostało udzielone z naruszeniem art. 129 ust. 1 pkt 2 zw. z art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. w odniesieniu do "krzyżówek, czasopism i książek z krzyżówkami". Organ podkreślił, że osoby, które regularnie nabywają krzyżówki są osobami zainteresowanymi ich rozwiązywaniem, a nierzadko są to hobbyści, więc odbiorcy uważni, którzy na tle wielu rodzajów czasopism dostępnych na rynku kupują krzyżówki ze zwiększoną rozwagą niż przeciętna. Odbiorcy ci dokonują bardziej wnikliwej percepcji oznaczeń, którymi są opatrywane czasopisma krzyżówkowe i identyfikują oznaczenie krzyżówki z konkretnym przedsiębiorcą, jako źródłem jego pochodzenia.

Jak wyjaśnił organ, sporny znak towarowy jest oznaczeniem słowno-graficznym o jasnopomarańczowych polach. Składa się z kratek, opisanych przez uprawnionego jako diagram krzyżówki, prostokątnej ramki w kolorze pomarańczowym, umieszczonej dookoła kratki oraz słowa "Mistrz", znajdującego się na tle ramki nad kratką, u góry z lewej strony. W ocenie organu kratki tworzące diagram krzyżówki są typowym, wręcz koniecznym elementem krzyżówek, natomiast pomarańczowa ramka wokół diagramu krzyżówki jest powszechnym elementem graficznym, stosowanym na rynku wydawnictw krzyżówkowych, co powoduje, że brak im zdolności odróżniającej. Biorąc pod uwagę cechy strukturalne tego znaku Urząd stwierdził, że jako całość posiada on dostateczne znamiona odróżniające, a przesądza o tym słowo "Mistrz". Słowo to w żadnym swoim znaczeniu nie odnosi się bezpośrednio i konkretnie do krzyżówek lub ich cech, a tym samym nie jest opisowe i nie można uznać, że nie ma zdolności odróżniającej. Słowo "Mistrz" ma wiele różnych znaczeń (mistrz to m.in. człowiek znaczenie lepszy od innych w jakiejś dziedzinie) i chociaż w spornym znaku jest zapisane niewielką czcionką, to zostało umieszczone w takim miejscu, że jest wyraźnie widoczne i zostanie zauważone przez odbiorców.

W ocenie Urzędu oznaczenie "Mistrz" jedynie drogą skojarzeń myślowych może doprowadzić odbiorców do stwierdzenia, że chodzi o stopień trudności zadania szaradziarskiego, a to za mało, by uznać je za opisowe względem krzyżówek. O charakterze informacyjnym słowa "Mistrz" w spornym znaku nie świadczy pismo stanowiące załącznik nr [...] do pisma wnioskodawcy z dnia [...] lutego 2012 r., w którym wskazano, że krzyżówki są różnicowane ze względu na poziom trudności: laik, uczeń, student, znawca, mistrz i geniusz, bo w istocie odnoszą się one w sposób aluzyjny do osoby rozwiązującej krzyżówki, a nie do krzyżówki jako takiej, co powoduje, że nie jest możliwe bezpośrednie skojarzenie tą drogą trudności zadania szaradziarskiego. Co więcej, mając na uwadze znaczenie słowa "Mistrz" nie sposób przyjąć, aby odbiorcy w sposób natychmiastowy i bez głębszej refleksji wiązali je ze stopniem trudności zadania szaradziarskiego.

Wnioskodawca zarzucił, że sporny znak nie jest widoczny w trakcie zakupu towarów, więc nie może odróżniać tych towarów. Odnosząc się do tego zarzutu Urząd zauważył, że wnioskodawca poprzestał jedynie na ogólnym stwierdzeniu tego faktu i nie przedstawił żadnych dowodów na tę okoliczność.

Reasumując rozważania UP uznał, że sporny znak jako całość ma dostateczne znamiona odróżniające, a co za tym idzie nadaje się do odróżniania w obrocie wyżej wskazanych towarów, bo przeciętny odbiorca na jego podstawie jest w stanie dokonać wyboru czasopism z krzyżówkami, jako pochodzących od konkretnego podmiotu.

Uwzględniając skargę B. O. i uchylając decyzję UP na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w związku z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 164 p.w.p. warunkiem wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy jest wykazanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym. Sąd uznał, że B. O. wykazała interes prawny w żądaniu unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak, a wynika on z art. 20 i 22 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 u.s.d.g. Podobnie jak uprawniona, skarżąca jest wydawcą krzyżówek i czasopism szaradziarskich, więc słowno-graficzny znak towarowy "Mistrz" nr R-175836 może jej przeszkadzać w działalności gospodarczej.

Jak wskazał Sąd, zdaniem skarżącej, sporny znak w zakresie jego elementów graficznych (kolorowa ramka i kratka) nie spełnia wymagań odróżniających, gdyż tego rodzaju elementy graficzne występowały w czasopismach i krzyżówkach innych wydawców przed zgłoszeniem go do ochrony. Także organ uznał, że kolorowa ramka w znaku i kratka nie stanowią elementów odróżniających. Barwna ramka wokół diagramu krzyżówki jest elementem powszechnie stosowanym na rynku krzyżówek, a więc nie ma charakteru odróżniającego, natomiast kratka, została określona przez uczestniczkę jako "diagram krzyżówki o kolorowych polach" i ten element znaku również jest typowy (charakterystyczny, konieczny) dla krzyżówek. W związku z tym, jak stwierdził organ, żaden z tych elementów znaku nie ma konkretnej zdolności odróżniającej dla publikacji z krzyżówkami. W ocenie Sądu organ trafnie uznał, że "krzyżówka" może być towarem, bo sprzedawana jest tak, jak czyni to uczestniczka postępowania. Nie chodzi bowiem o samo pojęcie "krzyżówki" jako zadania lub rozrywki, lecz o powiązanie tego zadania i rozrywki z nośnikiem, na którym jest zamieszczana. Posiada więc postać materialną, tak jak towar wprowadzany do obrotu handlowego.

Skarżąca podkreślała jednak, że UP, z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a. nie rozważył tej kwestii, iż forma przedstawienia spornego znaku towarowego jest w istocie wewnętrzną kartką czasopisma. Innymi słowy, nie rozważył, czy czasami sam znak towarowy nie jest towarem. Jeżeli bowiem sporny znak towarowy w swojej postaci słowno-graficznej składa się z kolorowej ramki, kratek ("diagram krzyżówki o pomarańczowych polach") i ze słowa "mistrz", to czy nie jest on sam towarem lub jego częścią.

Sąd uznał, że uwaga ta jest uzasadniona. Jeżeli bowiem znak towarowy w całej swojej postaci jest częścią czasopisma wydawanego przez uczestniczkę postępowania będącego towarem, lub w zasadniczej swej części jest przedstawieniem rodzaju towaru, który oznacza (formą określającą krzyżówkę), to jednocześnie sam znak nie nadaje się do odróżnienia w obrocie towarów, dla których został zgłoszony, gdyż jest tożsamy z rodzajem towaru. Zgodnie z ustaleniami organu, sporny znak przedstawia "diagram krzyżówki o jasnopomarańczowych polach" w kolorowej obwódce, na której u góry po lewej stronie widnieje słowo "mistrz". Zdaniem Sądu nie był więc bez znaczenia zarzut co do tego, że znak można postrzegać jako rodzaj towaru – krzyżówkę. Jeżeli jest bowiem przedstawieniem rodzaju towaru, to stosownie do art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. nie może sam siebie jako towar odróżniać od innych towarów jako jego znak towarowy. W tym zakresie UP, z naruszeniem wskazanych przepisów postępowania w związku z art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie przedstawił w zaskarżonej decyzji argumentacji poddającej się kontroli. Cytując przepis art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Urząd przeprowadził wywód na temat wagi zdolności odróżniającej znaku, która musi wynikać z jego struktury, gdyż (jak wskazywał) chodzi o potencjalną zdolność symbolu do odróżniania "w ogóle", a więc chodzi o taką cechę oznaczenia, która jest oceniana niezależnie od zgłaszanych konkretnych towarów, które miałyby być nim sygnowane. W tych stwierdzeniach UP, odrzucając elementy graficzne znaku (kolorową ramkę i kratkę – diagram), jako nieposiadające zdolności odróżniającej dla publikacji z krzyżówkami i oceniając sporny znak w całości uznał, że elementem odróżniającym jest słowo "Mistrz". W ocenie Sądu zabrakło jednak odniesienia do tego, jakie znaczenie dla dostatecznych znamion odróżniających ma fakt, że ów diagram z jasnopomarańczowymi polami w kolorowej ramce może w istocie stanowić przedstawienie samego rodzaju towaru w rozumieniu art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

Sąd uznał słuszność także innej uwagi skarżącej. UP stwierdził, że takie towary, jak krzyżówki, czasopisma i książki z krzyżówkami nierzadko nabywają osoby z określonymi preferencjami (wymaganiami) – tzw. hobbyści. Są to uważni nabywcy tego rodzaju towarów, którzy w przeciwieństwie do nabywających takie towary sporadycznie, kupują je ze zwracaniem uwagi na znak towarowy określający ich pochodzenie. Konstatacja ta ma związek ze stwierdzeniem skarżącej o znaczeniu słowa "mistrz" zawartego w spornym znaku. Zdaniem skarżącej osoby regularnie rozwiązujące krzyżówki (hobbyści, jak określił je organ), będą odbierały to słowo jako określony stopień trudności zadania, a więc jako wyrażenie opisowe (informacyjne) o krzyżówce. Urząd Patentowy, uznając ten element spornego znaku za dystynktywny oraz – choć mało widoczny to jednak postrzegany przez nabywców – z naruszeniem przepisów postępowania, nie przeprowadził także swojej argumentacji pod kątem rozumienia tego słowa przez osoby często zajmujące się tego rodzaju rozrywką. Uznając słowo "mistrz" za określające osobę lepszą od innych w jakiejś dziedzinie stwierdził, że nie odnosi się bezpośrednio i konkretnie do towarów oznaczanych spornym znakiem, a tym samym nie sposób uznać tego słowa za opisowe w stosunku do tych towarów. Jak stwierdził Sąd, w wyniku opisanego stanowiska Urzędu uprawniona staje się uwaga o tym, jaki w rezultacie znak towarowy organ badał – słowno-graficzny, czy w zasadzie znak słowny, a może znak słowno-graficzny przez przypisanie słowu "mistrz" także konkretnej grafiki.

Zdaniem Sądu w tych warunkach znacznie miał również zarzut wywodzony z art. 80 k.p.a. Jeżeli organ, kategoryzując odbiorców krzyżówek (zadań szaradziarskich) na rzadko korzystających z tej rozrywki i hobbystów, elementu znaku "mistrz" nie uznał za wskazujący dla hobbystów na stopień trudności krzyżówki, to powinien w tym zakresie wykazać się argumentacją szerszą niż odniesienie się do znaczenia tego słowa w słowniku języka polskiego. Powinien także przedstawić szerszą argumentację dlaczego ta grupa odbiorców, dopiero drogą skojarzeń myślowych, po głębszej refleksji, może uznać słowo "mistrz" jako określenie stopnia trudności zadania, mając na względzie zarzut skarżącej, że hobbyści spotykając się na czasopismach z krzyżówkami ze słowami "uczeń, student lub geniusz" wprost odnoszą je do stopnia trudności danej krzyżówki. Omawiany zarzut opierał się na dowodach przedłożonych przez skarżącą w toku postępowania, do których organ szerzej nie nawiązał. Sam zarzut odnoszący się do słowa "mistrz" w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r. zawierał się na sześciu stronach, natomiast załącznik nr [...] (wskazany w decyzji) to "Regulamin udziału w konkursie internetowym Krzyżówki on-line" przedstawiony przez uczestniczkę postępowania, w którym w pkt 7 lit. c) wskazano wprost, że wyrażenia "laik, uczeń...", określają, że "Krzyżówki są zróżnicowane ze względu na poziom trudności". Wobec tego Sąd nie mógł uznać, by zarzuty naruszenia przepisów postępowania były całkowicie chybione, a przy braku odniesienia się Urzędu do wskazanych dowodów, Sąd nie miał możliwości skonfrontowania ich trafności ze stanowiskiem organu, w szczególności w sytuacji, w której organ dokonuje stwierdzeń odmiennego rozumienia przedstawionych dowodów od wskazywanego przez skarżącą. Stanowisko organu sprowadza się do stwierdzenia, że słowo "mistrz" dopiero na skutek skojarzeń myślowych będzie pojmowane jako stopień trudności krzyżówki. Jednak, na co wskazuje zapis w "Regulaminie udziału w konkursie internetowym Krzyżówki on-line" uczestniczki postępowania, słowa "laik, uczeń, student..." miały wprost wskazywać na poziom trudności krzyżówki, zatem sama uczestniczka postępowania tymi słowami kategoryzowała krzyżówki co do stopnia ich trudności.

Formułując wskazania co do dalszego postępowania, WSA polecił organowi mieć na względzie ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku i argumentację skarżącej oraz wydać decyzję z zachowaniem przepisów postępowania, w tym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Skargą kasacyjną A. W. "T." Sp. z o.o. domagała się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego wg norm prawem przepisanych.

Wnosząca skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

I. przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

1. art. 3 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 oraz 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) polegające na wykroczeniu przez WSA ponad jego właściwość w zakresie kontroli legalności decyzji administracyjnej poprzez dokonanie własnych ustaleń faktycznych, że sporny znak towarowy jest tożsamy z towarem, który oznacza;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez stwierdzenie naruszenia przez Urząd Patentowy art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. z uwagi na rzekome niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych działań mających na celu wszechstronne rozważenie wszystkich okoliczności sprawy oraz brak wnikliwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie skutkujące wadliwym uzasadnieniem faktycznym decyzji, polegające na wadliwym ustaleniu przez Sąd I instancji, że:

– forma przedstawienia spornego znaku towarowego jest tożsama z towarem;

– organ oceniał zdolność odróżniającą spornego znaku w oderwaniu od konkretnych towarów, które miałyby być sygnowane tym oznaczeniem;

– element słowny "Mistrz" może być opisowy dla wybranej części przeciętnych odbiorców;

3. art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez brak oparcia rozstrzygnięcia o akta sprawy w zakresie uznania, że:

– sporny znak towarowy w całej swojej postaci jest towarem i z tego powodu nie nadaje się do odróżniania towarów, do oznaczania których został zgłoszony;

– Urząd Patentowy dokonał kategoryzacji grupy przeciętnych odbiorców krzyżówek (zadań szaradziarskich) na rzadko korzystających z tej rozrywki i na jej hobbystów;

– element słowny "Mistrz" jest opisowy dla wybranej części przeciętnych odbiorów;

4. art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na rozstrzygnięciu poza granicami sprawy poprzez:

– wydanie wyroku uwzględniającego zarzut, że sporny znak w całej swojej postaci jest towarem, podczas gdy nie był on wskazany we wniosku o unieważnienie ani rozpoznawany w postępowaniu spornym przed organem;

– wydanie wyroku kwestionującego zdolność odróżniania spornego znaku towarowego w świetle art. 129 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 120 ust. 1 i 2 p.w.p., podczas gdy w tym zakresie WSA podzielił pogląd organu;

5. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie nieprawidłowego uzasadnienia wyroku, polegające na braku prawidłowego wyjaśnienia motywów Sądu w zakresie uznania, że:

– sporny znak towarowy w całej swojej postaci jest towarem (krzyżówką);

– wobec towarów takich jak krzyżówki można stosować różne kryteria w zakresie badania charakteru odróżniającego elementu "Mistrz";

– słowu "Mistrz" można przypisać inne znaczenie niż wynikające z języka polskiego;

oraz braku przedstawienia w wyroku wskazań dla organu wyjaśniających kryteria, jakie organ winien przyjąć w zakresie "szerszej" analizy znaczenia słowa "Mistrz";

II. prawa materialnego:

1. art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. w związku z art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że:

– znak towarowy nie może składać się z elementów, które są tożsame z towarami, do oznaczania których służy;

– przy ocenie zdolności odróżniającej znaku towarowego przeznaczonego do oznaczania towarów powszechnego użytku, dopuszczalne jest ustalenie różnych grup odbiorców wykazujących różny poziom uwagi;

– kryterium językowego znaczenia elementu słownego nie jest wystarczające do oceny jego zdolności odróżniającej.

Urząd Patentowy nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną, natomiast B. O. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej, a na rozprawie przed NSA w dniu 8 lipca 2015 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracji zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach, aczkolwiek nie wszystkie kwestie, wobec których odniósł się Sąd I instancji, zasługują na aprobatę, ale w ostatecznym rachunku nie miało to wpływu na wynik sprawy.

Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania, przy czym w pierwszej kolejności należy to czynić pod kątem prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych, które wyznaczają przepisy prawa materialnego mające w sprawie zastosowanie.

Najdalej idącym w sprawie zarzutem skargi kasacyjnej co do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania jest zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. W myśl tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W świetle stanowiska wyrażonego w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. o sygn. akt II FPS 8/09 (publik. ONSAiWSA z 2010 r. nr 3, poz. 39), które podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, powołany wyżej przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Taka sytuacja nie ma jednakże miejsca w okolicznościach sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane od wyroku. Przedstawia bowiem stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Natomiast, czego nie bierze pod uwagę skarga kasacyjna, ta część uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego nie powinna łączyć się z oceną pod względem zgodności z prawem rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2010 r. o sygn. akt II FSK 119/09, publik. LEX nr 590810). Toteż, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest usprawiedliwioną podstawą dla czynienia zaskarżonemu wyrokowi zarzutu dokonania błędnych ustaleń faktycznych, czy też błędnego rozstrzygnięcia sprawy.

Nie jest także uzasadniony zarzut naruszenia w sprawie przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a., w świetle którego Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Wbrew zarzutom uprawnionej ze spornego prawa ochronnego Sąd I instancji nie dokonał wskazanych w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych przesądzających o opisowym charakterze słowa "Mistrz". Natomiast w ocenie Sądu I instancji wspomniane okoliczności nie zostały dostatecznie zbadane przez Urząd Patentowy, co uzasadniało z przyczyn procesowych uchylenie zaskarżonej decyzji. Stanowisko Sądu I instancji nie stanowiło więc podstawy dla czynienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a.

Sąd I instancji nie dopuścił się także naruszenia przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., w myśl którego Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższy obowiązek Sąd I instancji nie mógł naruszyć tego przepisu w sposób wskazany w skardze kasacyjnej, a więc w swej istocie przez wyjście Sądu I instancji poza granice skargi. Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie stanowisko skargi kasacyjnej jakoby tym sposobem Sąd I instancji wiążąco przesądził o istnieniu w sprawie istotnych okoliczności wskazujących na brak zdolności odróżniającej spornego znaku towarowego, gdyż – o czym była już mowa – zdaniem Sądu I instancji, sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona przez Urząd Patentowy.

Natomiast oceniając zasadność skargi kasacyjnej pod kątem naruszenia przez Sąd I instancji dalszych przepisów postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez stwierdzenie naruszenia przez Urząd Patentowy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. wskazać należy, że istota sprawy, zarówno w świetle skargi jak i skargi kasacyjnej, ogniskuje się wokół mającej znaczenie w sprawie kwestii posiadania przez sporny znak towarowy konkretnej zdolności odróżniającej w odniesieniu do oznaczania nim krzyżówek i czasopism z krzyżówkami. W ocenie Urzędu Patentowego sporny znak, oceniany jako całość, posiadał zdolność odróżniającą, a tym samym udzielenie uprawnionej spornego prawa ochronnego nastąpiło w zgodności z prawem. Natomiast zgodzić się należy ze zdaniem Sądu I instancji, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów postępowania. Istotnym mankamentem procesowym zaskarżonej decyzji, na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, był brak dokonania przez Urząd Patentowy w oparciu o przepisy art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. całościowej oceny zdolności odróżniającej spornego znaku w formie zgłoszonej do ochrony, co odnosi się w szczególności do oceny części graficznej i kolorystycznej tego znaku, a w szczególności kolorowych pól diagramu krzyżówki, a także obramowania znaku, tj. barwnego prostokąta. Elementy te, co wymaga podkreślenia, wchodziły w zakres spornego znaku, co wynika z treści opisu zgłoszenia znaku do ochrony w Urzędzie Patentowym. Dlatego pominięcie przy ocenie zdolności odróżniającej spornego znaku omawianych wyżej elementów zasadnie Sąd I instancji uznał za przejaw naruszenia przez organ wskazanych przepisów postępowania. Ma to bowiem w sprawie istotne znaczenie, gdyż te elementy spornego znaku, o czym była mowa, są objęte przedmiotem ochrony. Urząd Patentowy, co należy podkreślić, bada zdolność bycia danego oznaczenia znakiem towarowym przez pryzmat przepisów wskazanych przez wnioskodawcę w postępowaniu spornym (art. 255 ust. 4 p.w.p.). W stanie faktycznym sprawy, o czym była mowa, są to przepisy art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. Nie został zaś wskazany przez skarżącą przepis art. 129 ust. 2 pkt 3 p.w.p.

Reasumując, pod kątem wskazanych we wniosku o wszczęcie postępowania spornego przepisów art. 129 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p. Urząd Patentowy nie ocenił, a w każdym razie w stopniu pozwalającym na skontrolowanie prawidłowości zaskarżonej decyzji, wspomnianych elementów graficznych i kolorystycznych spornego znaku w kontekście ich zdolności odróżniającej. Kwestia ta ma istotne znaczenie praktyczne, a to z uwagi na używanie przez uprawnioną spółkę tych elementów znaku w krzyżówkach i wydawnictwach krzyżówkowych. Wprawdzie sposób używania oznaczenia nie ma wpływu na jego zdolność bycia znakiem towarowym, niemniej w postępowaniu spornym o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy sposób jego używania może być dla organu pomocny przy ocenie znaczenia jakie poszczególne elementy znaku są decydujące przy całościowej ocenie zdolności odróżniającej danego znaku.

Co należy podkreślić, Urząd Patentowy nadmierne i decydujące znaczenie dla zdolności odróżniającej całego znaku towarowego przypisał wspomnianemu elementowi słownemu, podczas gdy przy ogólnym wrażeniu jakie całościowo znak wywiera na obserwatorze ten element znaku nie ma istotnego znaczenia. Zresztą, nawet nie jest on przez uprawnioną eksponowany przy oznaczaniu omawianym znakiem wydawnictw krzyżówkowych. Natomiast w pewnym stopniu, z czym zgodzić się można z Urzędem Patentowym, wspomniany słowny element znaku ma zdolność odróżniającą. Nie sposób przy tym zaakceptować zaaprobowanej przez Sąd I instancji argumentacji skarżącej, jakoby zdolności odróżniającej tego elementu słownego znaku szkodził Regulamin udziału w konkursie internetowym "Krzyżówki on-line" przedstawiony przez skarżącą w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r., a to z uwagi na znacznie późniejszą jego datę niż data zgłoszenia znaku do ochrony.

Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej stanowią polemikę ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonym wyroku w kwestiach nieistotnych dla wyniku sprawy, w rozumieniu przepisów art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Natomiast z uwagi na naruszenie w sprawie przepisów postępowania przedwczesne jest zajmowanie stanowiska co do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 204 pkt 2 p.p.s.a.