Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 60/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-04-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Asesor WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Łukasz Poprawski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców oddala skargę


UZASADNIENIE

[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. nałożył na A. sp. z o.o. w W. kary pieniężne w kwotach: 100 zł za nieużywanie lub nieprawidłowe używanie przełącznika tachografu, 200 zł za nie okazanie wykresówek lub dokumentu potwierdzającego nie prowadzenie pojazdu za ostatni dzień poprzedniego tygodnia oraz za tydzień, w którym przeprowadzono kontrolę, 8000 zł za brak licencji na wykonywanie transportu drogowego.

Powyższych ustaleń dokonano na podstawie przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2005 r. kontroli przejazdu samochodu m-ki [...] nr rej. [...] należącego do A. sp. z o.o., której protokół kierujący pojazdem I.G. podpisał nie zgłaszając uwag. Nadto przesłuchany w charakterze świadka zeznał, iż w dniu [...] kwietnia 2004 r. rozpoczął pracę o godz. 07.00 i zakończył około godz. 16.00. Wykresówkę pozostawił w tachografie a selektor pozostawił w pozycji "inne prace". W dniu [...] kwietnia 2004 r. i w dniu [...] kwietnia 2004 r. wykonywał przewozy innym samochodem. Nadto świadek zeznał, iż jest zatrudniony na umowie o pracę w R. w K. W dniu kontroli wykonywał transport bydła z K. do zakładów mięsnych w M. k/O. Bydło załadowano w siedzibie pracodawcy świadka i z tego co mu było wiadome, należało ono do firmy A. sp. z o.o. Przewóz wykonywał na polecenie dyrektora A. sp. z o.o. lecz wynagrodzenie za pracę otrzymuje wyłącznie od swojego pracodawcy – R. w K.

Do kontroli załączono dowód zakupu bydła z dnia [...] kwietnia 2005 r. przez Z. od A. sp. z o.o. oraz wypis nr [...] z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne wystawionego na rzecz A. sp. z o.o.

W wyjaśnieniu złożonym przez A. sp. z o.o. spółka podała, że nieprawidłowa praca przełącznika czasowego wyniknęła z nieprawidłowej interpretacji przepisów. Kierowca nie posiadał wykresówek za poprzednie dni pracy ponieważ nie wiedział o takiej potrzebie. Kierujący pojazdem był pracownikiem R. w K. natomiast wykonując pracę kierowcy na potrzeby własne A. sp. z o.o. wykonywał ją na podstawie umowy o usługach pomocniczych zawartej przez spółkę z R. oraz na podstawie aneksu z dnia [...] lutego 2004 r. do tej umowy.

Od powyższej decyzji A. sp. z o.o. złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie art. 4 pkt 4 w związku z art. 39f, art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 i art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) i lp. 1.1.1., lp. 1.11.9., lp. 1.11.11 załącznika do tej ustawy oraz naruszenie przepisów rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (D. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r.). Skarżąca dowodziła nielogiczności uzasadnienia zaskarżonej decyzji w świetle treści przepisów rozporządzenia Rady (EWG), bowiem powołany art. 13 rozporządzenia stanowi, iż pracodawca i kierowcy są odpowiedzialni za czuwanie nad prawidłowym funkcjonowaniem i odpowiednim użytkowaniem urządzeń rejestrujących, natomiast decyzja odmawiając skarżącej statusu pracodawcy jednocześnie nie chce uznać jej za przedsiębiorcę wykonującego niezarobkowy przewóz drogowy, w sytuacji gdy kierującego pojazdem łączyła ze spółką umowa zlecenia. Skarżąca wskazując na umowę zawartą z R. i aneks do tej umowy dowodziła, iż to spółdzielnia świadczyła usługi przewozowe w imieniu i na rzecz skarżącej. W tym zakresie skarżąca powołała się na treść art. 39f ustawy o transporcie drogowym wywodząc, iż przepis ten przesądza o zasadności żądania uchylenia zaskarżonej decyzji.

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2005 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 13, art. 15 ust. 3 i ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (D. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r.), art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm.), art. 5 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 87 ust. 1 i ust. 2, art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) i lp. 1.1.1., lp. 1.11.9. ust. 3 lit. c), lp. 1.11.11 ust. 1 lit. b) załącznika do tej ustawy, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Powołując się na wymienione w osnowie decyzji przepisy organ administracji stwierdził, iż kierujący pojazdem używał nieprawidłowo przełącznika selektora grup czasowych, bowiem z zapisów na wykresówkach wynika, że w czasie kiedy nie wykonywał pracy zapisywane było wykonywanie innych prac. Kierujący nie okazał także do kontroli wykresówek za dzień [...] kwietnia 2005 r., a jak wynika z jego zeznań złożonych w charakterze świadka, w dniu tym pracował jako kierowca na innym pojeździe. Nie okazał także zaświadczenia pracodawcy wskazującego na przyczynę braku wykresówki.

Organ administracji ustalił, iż w dniu kontroli zatrzymany pojazd należał do skarżącej spółki i przewożony nim towar był przez tą spółkę sprzedany Z. Kierujący pojazdem nie okazał zaświadczenia o przewozach na potrzeby własne lub wypisu z licencji. Wymagane zaświadczenie spółka dosłała w toku postępowania administracyjnego. Jednakże z ustaleń organu wynikało, że kierujący pojazdem nie był pracownikiem skarżącej lecz był pracownikiem R. w K. Pracę kierowcy wykonywał na potrzeby spółki na podstawie umowy zawartej przez skarżącą z R. W związku z powyższym organ administracji uznał, iż wykonywany przejazd, będący transportem drogowym, nie spełniał warunków przewozu na potrzeby własne. Ponieważ skarżąca nie okazała wymaganej licencji na wykonywanie transportu drogowego, została nałożona na nią stosowna kara pieniężna.

Na decyzję tę A. sp. z o.o. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżąca postawiła zarzuty naruszenia art. 4 pkt 4, art. 39f, art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 oraz ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) i lp. 1.1.1., lp. 1.11.9., lp. 1.11.11. załącznika do tej ustawy oraz rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (D. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r.), a także naruszenie przepisów postępowania (art. 6 i następne i art. 107 kpa).

Skarżąca podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu co do nieprawidłowej pracy przełącznika grup czasowych.

Ustosunkowując się do zarzutu braku przesłanek zaliczenia wykonywanego transportu jako przewozu na potrzeby własne skarżąca uznała, iż podstawowym (bowiem znajdującym się na pierwszym miejscu) warunkiem z art. 4 pkt 4 w/w ustawy o transporcie drogowym jest nie osiąganie dochodu z przewozu. Uznając za bezsporne, że kierujący pojazdem nie był pracownikiem skarżącej, spółka wywodziła, iż do zaliczenia przewozu, jako wykonywanego na potrzeby własne, wystarczające jest spełnienie jednej z przesłanek z powołanego przepisu. Nadto skarżąca wyprowadzając wniosek z faktu, że kierujący pojazdem nie był jej pracownikiem, uznała iż sama nie była w stosunku do niego pracodawcą. Tym samym nie może, w jej ocenie odpowiadać, jako nie pracodawca, za naruszenie przepisów w zakresie niewłaściwego posługiwania się przełącznikiem czasowym przez kierowcę (art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym). Zdaniem skarżącej nie można od niej wymagać by, w myśl art. 4 ustawy o transporcie drogowym, osobiście prowadziła pojazd, bowiem dla spółki, jako osoby prawnej, taki obowiązek jest niewykonalny. Z powyższego w skardze wyprowadzany jest wniosek, iż ograniczenie kierowania pojazdem w przewozach na potrzeby własne jedynie do pracowników osoby prawnej, nie znajduje uzasadnienia. Zdaniem skarżącej przewóz na potrzeby własne będzie spełniał przesłanki takiego przejazdu także wówczas, gdy kierowca będzie zatrudniony na podstawie umowy cywilne. Taka sytuacja, w ocenie skarżącej, miała miejsce przy wykonywaniu kontrolowanego przewozu, bowiem kierujący pojazdem wykonywał tą funkcję na podstawie umowy zlecenia, zgodnie z umową zawartą przez skarżącą z R. w K.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wnosił o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy).

W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna.

Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego nakładającą na A. sp. z o.o. kary pieniężne za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) – dalej określanej jako ustawa - oraz na podstawie rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (D. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r.).

Należy zauważyć, iż zarzutów skarżącej, opartych na naruszeniu art. 39f ustawy nie można odnieść do zaskarżonego rozstrzygnięcia, albowiem kontrola przejazdu nie dotyczyła warunków formalnych jakie powinien spełniać kierujący pojazdem bądź przewoźnik w stosunku do kierowcy, lecz na naruszeniu przepisów o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne.

Stosownie do art. 4 pkt 4 ustawy, niezarobkowy przewóz drogowy to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:

a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,

b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,

c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,

d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Skarżąca spełniała warunki przewozu na potrzeby własne podane pod lit. b – d art. 4 pkt 4 ustawy. Pojazd znajdował się w prawnej dyspozycji spółki, przewożony towar, zgodnie z dowodami zakupu, był sprzedany przez spółkę Z. w O., a wykonywany przewóz nie był przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.

Jednakże jest poza sporem, bowiem okoliczność ta był przez skarżącą przyznana, iż kierujący pojazdem nie był pracownikiem spółki, co stanowiło podstawę do stwierdzenia przez organ administracji, iż nie został spełniony warunek z art. 4 pkt 4 lit. a) ustawy, a jak wskazuje ten akt normatywny, dla niezarobkowego przewozu jako przewozu na potrzeby własne wymagane jest spełnienie łączne wszystkich warunków podanych w art. 4 pkt 4 ustawy, a nie tylko posiadanie zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, którym skarżąca się faktycznie legitymowała. Zaświadczenie to bowiem jest wymaganiem formalnym, które upoważnia do wykonywania przewozów na potrzeby własne (art. 31 ust. 1 ustawy) po spełnieniu, podczas wykonywania tego przewozu, warunków podanych w art. 4 pkt 4 ustawy.

Skarżąca, powołując się na Aneks Nr [...] do Umowy Dzierżawy zawartej z R. w K. udowadniała, iż z kierowcą łączyła ją umowa zlecenia, co w przekonaniu skarżącej spełniało warunek z art. 4 pkt 4 lit. a) ustawy. Należy więc zauważyć, iż stosownie do § 1 pkt 1 tej umowy spółka była obowiązana do wypłacania należności za wynajęcie kierowcy spółdzielni, a nie kierującemu. Nadto w § 1 pkt 3 tej umowy zastrzeżono, iż wszystkie inne świadczenia, w szczególności podatki, świadczenia społeczne, zdrowotne, odszkodowawcze bądź wynikające z Kodeksu Pracy, obowiązana byłą ponosić spółdzielnia, a nie skarżąca.

Powyższe postanowienia umowy prowadzą do wniosku, iż skarżąca umówiła się z R. w K. w taki sposób, że ta ostatnia będzie wynajmowała spółce kierowców na potrzeby wykonywanych przewozów przez spółkę, które to przewozy należy, w takich warunkach, zaliczać jako transport drogowy. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 3 lit. a) ustawy, transport drogowy obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w art. 4 pkt 4 ustawy. Stosownie zatem do art. 5 ust. 1 ustawy na podjęcie i wykonywanie transportu drogowego spółka powinna uzyskać licencję.

Należy zauważyć, iż ustawa o transporcie drogowym nie zawiera definicji pracownika. Należy zatem uznać, iż terminy i pojęcia używane przez odpowiedni kodek traktuje się jako wzorcowe i domniemuje się, że inne ustawy nadają im takie samo znaczenie (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 1994 r. Nr K2/94). Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (j. t. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem (art. 22 § 1 Kp).

Jak wynika z umowy zawartej przez skarżącą z R. w K. kierującego pojazdem nie łączył ze spółką stosunek pracy w rozumieniu powołanego art. 2 i art. 22 § 1 Kp. Natomiast Kodeks pracy nie przewiduje zamiennego lub tożsamego ujmowania zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i na podstawie umowy cywilnej (abstrahując od faktu, iż w rzeczywistości, w świetle umowy zawartej przez skarżącą z R., trudno uznać by spółkę łączyła z kierującym pojazdem jakakolwiek umowa). W tych okolicznościach należy przyjąć, iż ustawodawca wprowadzając w art. 4 pkt 4 lit. a) ustawy pojęcie pracownika odnosił to określenie wyłącznie do legalnej definicji z Kodeksu pracy.

Z faktu, że kierujący pojazdem nie była pracownikiem skarżącej, wyprowadza ona wniosek, iż nie można ją karać za nieprawidłowe używanie przez kierowcę selektora czasowego oraz za nie okazanie przez niego wykresówek. Albowiem, jak wskazuje skarżąca, zgodnie z art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (D. Urz. WE L 370 z dnia 31 grudnia 1985 r.) pracodawca i kierowcy są odpowiedzialni za czuwanie nad prawidłowym funkcjonowaniem i odpowiednim użytkowaniem urządzeń rejestrujących. Nie zmienia to jednak faktu, iż podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z art. 4 pkt 1 i pkt 2 ustawy, jest transportem drogowym, a jak wykazano wyżej, w świetle art. 4 pkt 3 lit. a) ustawy, kontrolowany przewóz należało zaliczyć do transportu drogowego. Dla wykonywania natomiast transportu drogowego jest obojętne jaki stosunek prawny łączy przewoźnika z kierującym pojazdem. Zatem zapis art. art. 13 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 należy rozumieć jako odnoszący się także do przedsiębiorcy oraz kierującego pojazdem, albowiem przepis ten dotyczy prawidłowego używania w transporcie drogowym urządzenia rejestrującego, stanowiącego element koniecznego wyposażenia pojazdu, będącego w dyspozycji przedsiębiorcy, którym wykonuje on transportową działalność gospodarcza. Nie można zatem podzielić tezy skarżącej, iż w sytuacji, w której pracodawcą kierowcy będzie inny podmiot niż ten, którego pojazd był kontrolowany, to dysponent (właściciel) tego pojazdu nie odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie i używanie urządzenia kontrolnego zainstalowanego w pojeździe, którym wykonuje działalność transportową. Innymi słowy, kierując się zasadą racjonalnego ustawodawcy, a za takiego należy uznać Radę Wspólnoty Europejskiej, nie można przyjąć, iż dokonała ona regulacji z zamiarem dania możliwości obejścia jej przepisów.

Stosownie do art. 87 ust. 3 ustawy, przedsiębiorca odpowiedzialny jest za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy w wymagane dokumenty. Do dokumentów tych zalicza się, między innymi, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz wypis z licencji (art. 87 ust. 1 ustawy). W rozpoznawanej sprawie organ administracji stwierdził, iż kierujący pojazdem dokumentów tych nie okazał oraz nadto nieprawidłowo posługiwał się lub w ogóle nie posługiwał się selektorem grup czasowy. Zatem na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 i 6 ustawy o transporcie drogowym oraz załącznika lp. 1.1.1.; lp. 1.11.9. ust. 3 lit. c) i lp. 1.11.11. ust. 1 lit. b) tej ustawy, organ administracji właściwie nałożył na skarżącą odpowiednie kary pieniężne.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.