Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2781/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Umorzono postępowanie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), Asesor WSA Hieronim Sęk, Protokolant Marcin Bącal, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. p o s t a n a w i a 1) umorzyć postępowanie, 2) zasądzić od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

III SA /Wa 2781/05

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] odmawiającą R. K. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu podano, że R. K. będąc funkcjonariuszem policji zatrudnionym w Komendzie Wojewódzkiej Policji w R., mianowanym na funkcjonariusza stałego z dniem [...] września 1994 r., otrzymał na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] października 1994 r. pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe w kwocie [...] zł. Podstawą prawną decyzji było zarządzenie nr 41 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 marca 1993 r. w sprawie określenia wysokości pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe dla funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej i Państwowej Straży Pożarnej oraz zasad jej przyznawania i zwracania, zwanego dalej zarządzeniem nr 41 (Dz. Urz. MSWiA Nr 3, poz. 40).

W świetle zarządzenia nr 41 pomoc finansowa na budownictwo mieszkaniowe była bezzwrotna w przypadku emerytów i rencistów lub po upływie 10 lat stałej służby funkcjonariusza. Zarządzenie przewidywało konieczność zwrotu omawianego świadczenia w przypadku funkcjonariuszy, których stała służba trwa krócej niż 10 lat, a w razie zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed upływem tego okresu, udzielona pomoc finansowa podlega zwrotowi z zastosowaniem umorzenia w wysokości 1/10 kwoty tej pomocy za każdy pełny rok służby stałej. Warunkiem otrzymania pomocy było złożenie przez funkcjonariusza zabezpieczenia w postaci weksla gwarancyjnego, poręczonego przez dwóch żyrantów. W przypadku umorzenia pomocy finansowej (wywiązania się funkcjonariusza z warunków określonych w zarządzeniu) weksel podlegał zwrotowi.

Organ ocenił, że od otrzymanej pomocy finansowej przychód w podatku dochodowym od osób fizycznych powstał z dniem przekroczenia przez podatnika 10 lat służby stałej, tj. [...] września 2004 r. W tej sytuacji organ stwierdził, że zobowiązanie podatkowe zawarte w zeznaniu dnia [...] kwietnia 2005 r. zostało wykazane w prawidłowej wysokości, natomiast złożona przez podatnika korekta zeznania z dnia [...] maja 2005 r. nie spełnia przesłanek do stwierdzenia nadpłaty określonych w art. 75 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity w Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Ponadto, organ stwierdził, że na podstawie art. 70 § l Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe w przedmiotowej sprawie nie uległo przedawnieniu, a tym samym nie znajduje zastosowania art. 59 § l pkt 9 ustawy Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek przedawnienia.

Powyższa decyzja została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez R. K. Skarżący zarzucił decyzji:

1) obrazę przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie ustalenia daty przychodu otrzymanej w 1994 roku pomocy finansowej oraz nieuwzględnienie w swej decyzji przepisów Ordynacji podatkowej (art. 59 § 1 pkt 9 oraz art. 70 § 1);

2) błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących charakteru otrzymanej w roku 1994 pomocy finansowej, polegający na przyjęciu tej kwoty jako pożyczki i uznaniu, że doliczenie tej kwoty do dochodu skarżącego w 2004 r. było prawidłowe.

Wobec powyższego skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji,

2) zasądzenie kosztów procesu wg norm przypisanych.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w 1994 r., kiedy otrzymał bezzwrotną pomoc finansową, płatnik nie doliczył jej do przychodów uzyskanych ze stosunku służbowego za ten rok i nie potrącił żadnej zaliczki na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych. Z treści art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika, że przychodami są pieniądze otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym. W tej sytuacji wszelkie zobowiązania podatkowe za rok, w którym otrzymał pomoc finansową uległy przedawnieniu z dniem [...] grudnia 1999 r. - po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej).

Zdaniem skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w W. powołał się na niekonstytucyjny przepis zarządzenia nr 41 i uznał, że pomoc ta miała charakter zwrotny i podlegała opodatkowaniu w 2004 r., przy czym uzasadnienie twierdzenia o zwrotnym charakterze pomocy finansowej nie zostało poparte żadną wiarygodną argumentacją ani innymi przepisami.

Skarżący podniósł, że ustawodawca w logiczny sposób skonstruował przepis podatkowy, jednoznacznie określając, w którym momencie powstaje przychód oraz wskazując enumeratywnie na ewentualne wyjątki. Innych terminów ustawa nie określa, zatem jeżeli pomoc finansowa nie jest pożyczką i nie jest jednym z zastrzeżonych przychodów określonych w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to jest przychodem w roku jej otrzymania. Udzielona pomoc finansowa, z założenia była bezzwrotna o czym świadczą ówczesne i obecne przepisy, dotyczące udzielania policjantom pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe. Czynienie z otrzymanej pomocy pożyczki, powodowałoby czynność pozorną, zatem o jakimkolwiek umarzaniu nie mogło być mowy, gdyż umarzać można by było pożyczkę, a nie pomoc finansową. Skarżący oświadczył, że nie zobowiązywał się do zwrotu tej samej ilości pieniędzy i nie podpisywał żadnej umowy pożyczki, a jedynie zezwalał na poddanie się egzekucji przez pracodawcę w przypadku naruszenia przepisów obowiązujących przy udzielaniu i wypłacaniu pieniędzy z tego tytułu, np. w przypadku nienależnego pobrania, czy przeznaczenia na inny cel niż wyżej wymieniony. Przyznanie pomocy finansowej nastąpiło na mocy decyzji administracyjnej, a nie umowy pożyczki. Na poparcie swoich zarzutów skarżący powołał się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i stwierdził R. K. nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu organ uznał, że momentem powstania obowiązku podatkowego z tytułu pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe dla funkcjonariuszy Policji, jest data faktycznego uzyskania pomocy, a nie data, w której pomoc stała się bezzwrotna. Oznacza to, stosownie do unormowania art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, że przedmiotowe zobowiązanie przedawniło się z dniem 31 grudnia 2000 r.

Wobec powyżej decyzji, pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. na podstawie art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wniósł o umorzenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił w całości własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] maja 2005 r., nr [...], którą odmówiono R. K. stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. w kwocie [...] zł. Uchylił również decyzję organu I instancji. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał nową decyzję z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] stwierdzającą u tego podatnika nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. w kwocie [...] zł.

Oznacza to, że zaskarżona decyzja została pozbawiona bytu prawnego i doszło do wydania w sprawie nowego rozstrzygnięcia, które, zgodnie z zasadą skargowości, może być przedmiotem kontroli sądu, w razie zaskarżenia go przez stronę.

Uwzględnienie skargi w trybie autokontroli doprowadziło do realizacji celu jej wniesienia, co czyni zbędnym dalsze procedowanie w sprawie. W tej sytuacji postępowanie sądowe należało umorzyć.

Na podstawie art. 161 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli:

1) skarżący skutecznie cofnął skargę,

2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania,

3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe.

Umorzenie postępowania polega na jego przerwaniu, uchyleniu wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczeniu o dalszym jego nieprowadzeniu - W. Chróścielewski, Glosa do wyr. NSA z 23.11.1995 r., SA/Kr 85/95, "Palestra" 1997, nr 3-4, s. 256. Treść § 1 powołanego przepisu wskazuje jednoznacznie, że przyczyną umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość. Dwa zdarzenia powodujące bezprzedmiotowość postępowania zostały wymienione expressis verbis (pkt 1 i 2). Z punktu 3 wynika natomiast, że bezprzedmiotowość postępowania może wynikać również z innych powodów (co ma miejsce w niniejszej sprawie). Istotne jest wszakże, że przyczyną umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego może być jedynie zdarzenie zaszłe w czasie tego postępowania, tzn. takie, które nie istniało przed jego wszczęciem, a wystąpiło dopiero w toku rozpoznawania skargi. W przepisie tym chodzi więc o zdarzenia będące przeszkodami o charakterze trwałym, powodujące niemożność dalszego toku postępowania. Natomiast wystąpienie zdarzenia przed wszczęciem postępowania, czyli pierwotny brak bezwzględnych przesłanek procesowych, stanowi przyczynę odrzucenia skargi. (por. J.P. Tarno - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004 r., s. 235).

W omawianej sprawie postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe na skutek uwzględnienia skargi przez organ administracyjny w trybie autokontroli (art. 54 § 3), co obliguje Sąd do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3.

W tej sytuacji, na podstawie art. 201 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżącemu przysługuje zwrot kosztów postępowania.

Z powyższych względów, Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 oraz na podstawie art. 201 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.