Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 310/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2015-06-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 61 par.3, art. 63 par. 2, art. 64 par.2;
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art.23;
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości.


UZASADNIENIE

1. Postanowienie organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania

1.1. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) postanowieniem z dnia [...] r. nr (...) utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] r. nr (...) o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania X płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.

1.2. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że do Biura Powiatowego ARiMR w dniu 16 maja 2014 r. wpłynął wniosek X o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 z dnia 14 maja 2014 r. (data stempla pocztowego). Organ wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku, m.in. podpisu pod wnioskiem. Ponadto wnioskodawcę wezwano do podania numeru działki ewidencyjnej dla działki rolnej oznaczonej we wniosku jako F. W dniu 7 lipca 2014 r., w odpowiedzi na skutecznie doręczone 30 czerwca 2014 r. wezwanie, X, podpisała wniosek.

1.3. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z dnia 22 stycznia 2015 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku strony o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.

Organ wskazał, że szczegółowe warunki i tryb udzielania płatności do gruntów rolnych na rok 2014 określają przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r., poz. 1164, ze zm.) dalej "Ustawa" wraz z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi oraz przepisy unijne. Podkreślił, że wnioski o przyznanie płatności zgodnie z art. 18 ust. 1-3 Ustawy składa się od dnia 15 marca do dnia 15 maja i termin ten nie podlega przywróceniu. Wskazał również, że zgodnie z art. 22 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. w przypadku gdy ostateczny termin składania wniosków o przyznanie pomocy lub jakichkolwiek dokumentów uzupełniających, umów lub oświadczeń przewidzianych w niniejszym tytule, lub ostateczny termin wnoszenia poprawek do pojedynczego wniosku przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, sobotę lub niedzielę, termin ten przypadnie na pierwszy dzień roboczy następujący po ustalonym terminie. Natomiast w oparciu o art. 23 ust. 1 Rozporządzenia Nr 1122/2009 z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie wniosku o przyznanie pomocy na mocy niniejszego rozporządzenia po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik, gdyby złożył wniosek w terminie, o 1 % za każdy dzień roboczy. Bez uszczerbku dla jakichkolwiek środków szczególnych podejmowanych przez państwa członkowskie odnośnie do potrzeby składania jakichkolwiek dokumentów uzupełniających w wyznaczonym czasie w celu umożliwienia ustalenia terminów oraz przeprowadzenia skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również odnośnie do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy przedstawić właściwym organom zgodnie z art. 12 i 13, jeśli takie dokumenty, umowy lub oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do przedmiotowej pomocy. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie odnosiło się do kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny. W myśl art. 23 ust. 2 tego rozporządzenia, z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie poprawki do pojedynczego wniosku po ostatecznym terminie, określonym w art. 14 ust. 2 Rozporządzenia Nr 1122/2009, prowadzi do zmniejszenia kwot płatności odnoszących się do faktycznego użytkowania przedmiotowych działek rolnych o 1 % za każdy dzień roboczy. Poprawki do pojedynczego wniosku uwzględnia się wyłącznie, jeśli wnoszone są przed ostatecznym terminem składania pojedynczych wniosków, jak określono w ust. 1 akapit trzeci. Jeśli jednak termin jest wcześniejszy lub taki sam jak ostateczny termin przewidziany w art. 14 ust. 2, poprawki do pojedynczego wniosku uznaje się za niedopuszczalne po terminie określonym w art. 14 ust. 2.

Mając na względzie art. 12 ust. 1 lit. e Rozporządzenia Nr 1122/2009, czyli fakt, że wniosek winien zawierać wszystkie informacje niezbędne do ustalenia kwalifikowalności do pomocy, w tym oświadczenie rolnika, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów pomocy, organ stwierdził, że już w dniu złożenia, a najpóźniej 9 czerwca winien zostać podpisany.

Regulacja kodeksowa (art. 64 § 2 K.p.a.) ustanawiająca terminy uzupełnienia braków formalnych nie stanowi odstępstwa ani też uzupełnienia art. 23 rozporządzenia Nr 1122/2009. Tym samym, okoliczność uzupełnienia braków formalnych z zachowaniem bądź naruszeniem terminów przewidzianych w art. 64 § 2 K.p.a. pozostaje bez wpływu na niedopuszczalność wniosku w sytuacji, w której uzupełnienie braków nastąpiło z opóźnieniem wynoszącym ponad 25 dni kalendarzowych, tj. po dniu 9 czerwca 2014 r.

1.4. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 zawierający podpisane oświadczenie, o których mowa w art. 12 ust. 1 lit. e Rozporządzenia nr 1122/2009 został złożony w dniu 7 lipca 2014 r., czyli po ostatecznym terminie na złożenie wniosku, a co za tym idzie wniosek strony należy uznać za niedopuszczalny, co uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania w w/w sprawie.

1.5. Odnosząc się do argumentacji strony, że podpis pod wnioskiem został uzupełniony w czasie określonym w wezwaniu, organ wskazał, że ze względu na powołane w niniejszym postanowieniu przepisy prawa materialnego, złożenie wniosku podpisanego po dniu 9 czerwca 2014 r. skutkuje uznaniem go za niedopuszczalny i odmową wszczęcia postępowania.

2. Skarga do Sądu

2.1. Na powyższe postanowienie X złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wnosząc o pozytywne rozpatrzenie sprawy.

2.2. Skarżąca nie zgadza się z zaskarżonym postanowieniem ponieważ z wezwania wywiązała się w terminie. Organ stwierdził, że wniosek powinien być podpisany najpóźniej do 9 czerwca, a skarżąca została wezwana dopiero 25 czerwca 2014 r. W ocenie skarżącej winę za taką sytuację ponosi również organ, ponieważ mógł poinformować skarżącą o braku podpisu dużo wcześniej, np. przy przyjęciu wniosku.

2.3. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że wniosek został złożony za pośrednictwem poczty, a więc nie było możliwości wykrycia braku podpisu jak to ma miejsce w przypadku złożenia wniosku bezpośrednio w Agencji. Dodatkowo wyjaśnił, że przed przystąpieniem do kontroli formalnej każdy wniosek złożony w Biurze Powiatowym ARiMR musi zostać wprowadzony do Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), za pomocą którego przeprowadza się zarówno kontrolę formalną jak i administracyjną. Z uwagi na dużą ilość wniosków złożonych w Biurze Powiatowym ARiMR w roku 2014 (ok. 16 000) wprowadzenie wszystkich wniosków do systemu ZSZiK nie było możliwe w terminie do 15 maja 2014 r., chociażby z uwagi, że część rolników, m.in. skarżąca, zdecydowała się na złożenie wniosku tuż przed końcem terminu wyznaczonego na składanie wniosków. W związku z powyższym, po zakończeniu wprowadzania wszystkich wniosków w dniu 25 czerwca 2014 r. w przypadku wniosku X została przeprowadzona kontrola formalna wniosku i z uwagi na brak podpisu na załącznikach strona została o tym fakcie poinformowana.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

3.1. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.153.1259 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2012.270 ze zm., dalej "ustawa p.p.s.a."), wynika że w przypadku, gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.

Skarga okazała się zasadna.

3.2. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że w przedmiotowej sprawie stan faktyczny był bezsporny. Strony nie spierały się co do tego kiedy wniosek został złożony, kiedy zostało skierowane wezwanie do jego uzupełnienia, w jakim zakresie oraz kiedy uzupełnienie wniosku nastąpiło. Bezsporne było również, że skarżąca dochowała zakreślonego przez organ terminu do uzupełnienia wniosku poprzez jego podpisanie.

Spór między stronami dotyczył natomiast skutku jaki wywarło uzupełnienie przedmiotowego wniosku w zakresie ustalenia daty wpływu wniosku o przyznanie płatności.

W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że w konsekwencji błędne okazało się stanowisko organu w kwestii zachowania przez skarżącą terminu do złożenia wniosku w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Przepis art. 61 § 3 K.p.a. stanowi, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zauważyć należy, że złożone przez stronę podanie (wniosek o przyznanie płatności) powinno być kompletne tj. spełniać wymogi określone przepisami prawa. Wynika to wprost z art. 63 § 2 K.p.a., zgodnie z którym podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. W sytuacji, gdy podanie nie czyni zadość tym wymaganiom, organ ma obowiązek wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.). Jeżeli podanie zawiera braki, poprzez jego konwalidację – a więc uzupełnienie braków - czynność uzyskuje moc od chwili dokonania czynności, a nie od chwili konwalidacji. Gdyby konwalidacja miała wywoływać skutki prawne ex nunc (na przyszłość), nie znajdowałoby też uzasadnienia wyznaczenie przez ustawodawcę terminu do jej dokonania poprzez uzupełnienie podania. Oznacza to, że datą wszczęcia postępowania w przypadku, gdy żądanie załatwienia sprawy zawiera braki co do treści, będzie dzień wniesienia podania, a nie dzień uzupełnienia jego braków (por. Zbigniew R. Kmiecik Charakter prawny żądania wszczęcia postępowania, [w:] Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, LEX/el).

3.3. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że wniosek skarżącej zawierał braki formalne w postaci braku podpisu. Skarżąca trafnie kwestionuje postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przyznania przedmiotowych płatności, jednakże nieuwzględnienie przez organ faktów związanych z podpisaniem wniosku, nie skutkuje nieważnością postanowienia, a jego uchyleniem. W oparciu o wynikające z zgromadzonego w sprawie materiału procesowego fakty stwierdzić należy, że organy błędnie ustaliły datę złożenia wniosku o przyznanie płatności. Skoro skarżąca, jak wynika z akt sprawy, uzupełniła wniosek w dniu 7 lipca 2014 r., zatem w siedmiodniowym terminie do usunięcia jego braków poczynając od 30 czerwca 2014 r., to konwalidowała dokonaną czynność w postaci złożenia wniosku o przyznanie płatności, a wniosek ten wywołał skutki prawne w dniu jego złożenia (14 maja 2014 r.), a nie jak twierdzi organ po 9 czerwca 2014 r. Mając na uwadze powyższe ocenić należy jako błędne stanowisko organu, że powoływanie się przez stronę na uzupełnienie braków formalnych wniosku w terminie wynikającym z art. 64 § 2 K.p.a. jest bezskuteczne ze względu na powołany w postanowieniu art. 23 Rozporządzenia Nr 1122/2009.

W konsekwencji odmowa wszczęcia postępowania w sprawie była bezzasadna.

3.4. Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę wyrażoną przez skład orzekający w niniejszej sprawie ocenę prawną odnoszącą się do kwestii zachowania przez skarżącą terminu do złożenia wniosku w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 i związanych z tym następstw.

3.5. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i art. 152 ustawy p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.