Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1575/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną w części
Powołane przepisy: article: art. 141 § 4, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: w zw. z art. 14 ust. 2 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Marzenna Glabas Protokolant starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1480/14 w sprawie ze skargi V. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie III i zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz V. Ż. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałym zakresie; 3. odstępuje od zasądzenia od V. Ż. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 1480/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi V. Z., dalej także skarżąca, na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 26 sierpnia 2014 r., nr SKO.4110/117/2014 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku celowego, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy C. z dnia 12 marca 2014 r., nr GOPS.8121/1/2014 (pkt I wyroku); stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku (pkt II wyroku); zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącej kwotę 2 417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III wyroku).

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia 28 listopada 2011 r. Wójt Gminy C. przyznał V. i J. Z. zasiłek celowy w kwocie 281 371,18 zł na pokrycie wydatków związanych z odbudową lub odtworzeniem jednorodzinnego budynku mieszkalnego, który uległ uszkodzeniu wskutek osunięcia się ziemi na skutek opadów atmosferycznych w 2010 r. Przyznane środki wypłacono stronom na ich wniosek na dwa odrębne rachunki bankowe w równych częściach. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że środki te należy rozliczyć do dnia 20 grudnia 2011 r.

Na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 15 grudnia 2011 r. rep. [...], skarżąca nabyła w R. lokal mieszkalny nr [...] o pow. 34,16 m2 przy ul. S. za cenę 140 685,59 zł. Natomiast J. Z. zwracał się do organu pomocy społecznej o przesunięcie terminu rozliczenia otrzymanej części zasiłku celowego. Decyzją z dnia 4 stycznia 2012 r. Wójt zmienił termin rozliczenia do dnia 30 czerwca 2012 r., decyzją z dnia 13 lipca 2012 r. - do dnia 30 września 2012 r., decyzją z dnia 4 października 2012 r. - do dnia 3 grudnia 2012 r., zaś decyzją z dnia 15 stycznia 2013 r. - do dnia 30 czerwca 2013 r.

Po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu nierozliczonej części zasiłku celowego jako nienależnie pobranego, Wójt Gminy C. decyzją z dnia 13 marca 2014 r. nr GOPS.8121/1/2014 ustalił wysokość nienależnie pobranego zasiłku celowego w kwocie 40 685,59 zł i zobowiązał strony do jej zwrotu w terminie 30 dni. Organ ustalił, że o ile skarżąca przypadającą na nią część zasiłku rozliczyła, o tyle nie uczynił tego co do pełnej kwoty J. Z.. Przedstawił on stosowne dokumenty jedynie na kwotę 100 000 zł. Podkreślono przy tym, że przedmiotowy zasiłek przyznano ww. obojgu małżonkom jako rodzinie, a nie oddzielnie każdemu z nich. Z tych względów za rozliczenie całej kwoty odpowiadają oboje.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca domagała się jej zmiany poprzez nałożenie obowiązku zwrotu zasiłku wyłącznie na jej męża J. Z. podkreślając, że rozliczyła się ze swojej części zasiłku, natomiast nie miała wpływu na wywiązanie się z tego obowiązku przez męża, z którym ponadto pozostaje w rozdzielności majątkowej. Na okoliczność tę przedstawiła kopię wyroku Sądu Rejonowego z Rzeszowie sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem, którym zniesiona została w datą wsteczną od dnia 25 czerwca 2010 r. wspólność ustawowa między małżonkami.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, ww. decyzją z dnia 26 sierpnia 2014 r. SKO w Rzeszowie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego konieczność rozliczenia się z otrzymanego zasiłku celowego ciążyła na każdym z małżonków pomimo, że faktycznie świadczenie to zostało im wypłacone na odrębne rachunki bankowe w równych częściach. W ocenie organu, taki podział świadczenia stanowił jedynie czynność techniczną i nie można jej utożsamiać z tym, jakoby w sprawie przyznania zasiłku wydano dwie odrębne decyzje administracyjne. W ocenie SKO nie miało wpływu na wynik sprawy powołanie się przez stronę na orzeczenie o ustanowieniu rozdzielności majątkowej między małżonkami.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżąca, domagając się uchylenia wydanych w sprawie decyzji oraz orzeczenia o kosztach postępowania, zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 7 i 77 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i niezebranie pełnego materiału dowodowego; 2) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niezawarcie w uzasadnieniu decyzji należytego uzasadnienia prawnego z przytoczeniem przepisów prawa; 3) art. 8 K.p.a. będącego konsekwencją naruszenia ww. przepisów.

W uzasadnieniu skargi podtrzymała twierdzenie o wywiązaniu się przez nią z obowiązku rozliczenia przypadającej na nią części zasiłku oraz niewywiązaniu się z niego przez jej męża. Podniosła, że między nią i jej mężem istnieje rozdzielność majątkowa małżeńska orzeczona w dniu 17 czerwca 2014 r., lecz ustanowiona od dnia 25 czerwca 2010 r., ponieważ żyją z mężem w rozłączeniu i na własny rachunek. Rozdzielność ta istniała zatem już w dacie wydania decyzji przyznającej zasiłek celowy, choć organ nie miał o niej wiedzy. Na rozprawie przed Sądem I instancji pełnomocnik skarżącej dodatkowo wskazał, że wyrok sądu powszechnego znoszący z datą wsteczna wspólność między małżonkami był prawomocny już 25 lipca 2014 r. i SKO nie mogło go zignorować.

W odpowiedzi na skargę SKO w Rzeszowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpatrując skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że jest ona zasadna.

Sąd ten wskazał, że przedmiotem skargi jest decyzja ustalająca, że kwota 40 685, 59 zł wypłacona J. Z. w ramach zasiłku celowego w wysokości 281 371, 18 zł przyznanego przez Wójta Gminy C. małżonkom V. i J. Z. na mocy decyzji z dnia 28 listopada 2011 r. została nienależnie pobrana i zobowiązująca w/w do zwrotu tej kwoty w terminie 30 dni.

Sąd wskazał jako okoliczność bezsporną, że przyznany zasiłek celowy został wypłacony w równych częściach każdemu z małżonków na wskazane przez nich rachunki bankowe. Skarżąca rozliczyła wypłaconą jej część zasiłku, przedstawiając dowód nabycia lokalu mieszkalnego w Rzeszowie przy ul. S.. J. Z. przedstawił jedynie rachunki na kwotę 100 000 zł. Obowiązek rozliczenia przyznanego małżonkom zasiłku celowego w określonych terminach został ustanowiony w decyzji Wójta Gminy C. z dnia 28 listopada 2011 r.

Sąd I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę decyzji zapadłych w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.s., w szczególności art. 104 ust. 1 i 3 w zw. z art. 98 tej ustawy. Zgodnie z art. 98 u.p.s., świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Art. 104 ust. 4 stosuje się odpowiednio. Przepis ten, do którego odpowiedniego stosowania odsyła art. 98 stanowi, że w przypadkach uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Według art. 104 ust. 1 u.p.s. należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z ust. 3 wynika, że wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Przepis art. 100 ust. 1 u.p.s. nakazuje w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej.

Art. 6 pkt 16 u.p.s. zawiera ustawową definicję świadczeń nienależnie pobranych, zgodnie z którą na gruncie tej ustawy pojęcie to oznacza świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej.

Zdaniem Sądu I instancji, w kontrolowanych decyzjach brak jakichkolwiek ustaleń w tym aspekcie, przy czym, nie było przedmiotem sporu, że budynek mieszkalny, w którym do czasu uszkodzeń w wyniku osuwisk zaspokajane były potrzeby mieszkaniowe małżonków V. i J. Z., wobec rodzaju i stopnia uszkodzeń nie nadawał się do zamieszkania i został przeznaczony do rozbiórki.

Sąd ten wskazał, że wobec wskazania przez ustawodawcę co należy rozumieć pod pojęciem nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej, niedopuszczalne jest tworzenie przez organy własnej definicji takich świadczeń, nieodpowiadającej wyraźnym uregulowaniom prawa w tym zakresie. W ocenie Sądu I instancji, samo nierozliczenie przez jednego z małżonków pełnej kwoty otrzymanej w ramach zasiłku nie odpowiada definicji ustawowej świadczenia nienależnie pobranego. Sąd ten podniósł, że organy w toku postępowania administracyjnego nie ustaliły zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 K.p.a., czy w istocie w świetle art. 6 pkt 16 u.p.s. w zw. z art. 104 ust. 1 i 3 u.p.s. kwota 40 685,59 zł z zasiłku celowego wypłaconego na mocy decyzji Wójta Gminy C. z dnia 28 listopada 2011 r. to świadczenie nienależnie pobrane. Wskazał, że nawet jeśli – jak w rozpatrywanym przypadku - strony zostały zobowiązane ostateczną decyzją do rozliczenia wydatkowania otrzymanego zasiłku, to samo niewywiązanie się z tego obowiązku nie przesądza, że zasiłek ten z tego powodu można uznać za świadczenie nienależnie pobrane.

Nadto Sąd I instancji podniósł, że organ obowiązany jest do jednoczesnego zbadania, czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu. Musi więc ustalić, czy w odniesieniu do strony prowadzonego postępowania występuje przypadek szczególny, przejawiający zwłaszcza tym, że żądanie zwrotu świadczeń stanowiłoby dla niej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy. Przy ocenie powyższego należy mieć na uwadze treść art. 2 ust. 1 u.p.s. Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie podkreśla się, że celem art. 104 ust. 4 U.p.s. jest ochrona osoby zobowiązanej do zwrotu pobranych świadczeń, co wiąże się z określoną w art. 100 ust. 1 zasadą kierowania się w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej dobrem korzystających z niej osób. Powyższe wskazuje, że wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranych z pomocy społecznej świadczeń musi poprzedzać postępowanie wyjaśniające w odniesieniu do aktualnej sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby zobowiązanej pod kątem możliwości zastosowania dobrodziejstw przewidzianych w art. 104 ust. 4 u.p.s. W tym zakresie, zdaniem Sądu, także zabrakło jakichkolwiek pouczeń strony wymaganych przez art. 9 K.p.a. oraz niezbędnych ustaleń i rozważań.

W ocenie Sądu I instancji nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje także podnoszona przez skarżącą okoliczność orzeczenia przez sąd powszechny z datą wsteczną o zniesieniu wspólności ustawowej małżeńskiej. Zgodnie z art. 365 § 1 K.p.c., prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zgodnie z art. 6 K.p.a., organy mają obowiązek działać na podstawie przepisów prawa. Wątpliwa nie tylko w tym aspekcie jest argumentacja, że zasiłek celowy przyznano rodzinie. Art. 6 pkt 14 u.p.s. zawiera legalną definicję pojęcia "rodzina". Małżonkowie już w czasie, gdy ubiegali się o przyznanie zasiłku celowego na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych, mieli już różne miejsca zamieszkania. Wątpliwe jest też, czy wypłata po ½ części zasiłku każdemu z małżonków mogło być, mimo brzmienia sentencji decyzji Wójta z 28 listopada 2011 r. wyłącznie czynnością materialno techniczną.

Sąd I instancji wskazał, że błędna wykładnia przepisów prawa materialnego, w szczególności pominięcie art. 6 pkt 16 u.p.s., spowodowała, że organy nie dokonały ustaleń niezbędnych do rozstrzygnięcia, czy nierozliczona część zasiłku celowego w istocie jest świadczeniem nienależnie pobranym i co za tym idzie, czy można żądać jego zwrotu.

Sąd I instancji podał, że o kosztach orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego stosowne do § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.

Sąd I instancji wskazał, by w ponownym postępowaniu organy w pierwszej kolejności wyjaśniły, czy nierozliczona przez J. Z. część zasiłku celowego jest rzeczywiście świadczeniem nienależnie pobranym w aspekcie legalnej definicji tego pojęcia; ewentualnie poczyniły ustalenia w kontekście art. 104 ust. 4 u.p.s., oczywiście po zastosowaniu odpowiednich pouczeń w razie uznania, że brak w tym zakresie podstaw do złożenia wniosku przez pracownika socjalnego oraz uwzględniły wszystkie aspekty sprawy, w tym okoliczności wynikające z wyroku Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 17 czerwca 2014 r. sygn. akt [...] i stosownie do dokonanych ustaleń i obowiązujących przepisów prawa, rozstrzygnęły sprawę lub umorzyły postępowanie w całości lub w części.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, zaskarżyło powyższy wyrok skargą kasacyjną w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych. W przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie punktu III sentencji i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz V. Z. kwoty 257 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), dalej P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na końcowy wynik poprzez uchylenie się od jednoznacznej oceny rozpatrywanej sprawy, sprowadzającej się do zawarcia w wyroku wypowiedzi, czy dochodzone przez organ pomocy społecznej świadczenie jest (albo nie jest) świadczeniem nienależnie pobranym;

2) w zakresie punktu III sentencji wyroku, art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat z czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 490) poprzez zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów wynagrodzenia pełnomocnika w stawce przewidzianej dla sprawy, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, zamiast w stawce stałej, określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) ww. rozporządzenia.

W ocenie skarżącego kasacyjnie, zarzut naruszenia art. 141 § 1 P.p.s.a. jest uzasadniony bowiem Sąd I instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu tego przepisu, dlaczego w rozpatrywanej sprawie stwierdził naruszenie przez organy administracji przepisów prawa materialnego. W tej istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii Sąd I instancji wypowiedział się w sposób ogólnikowy. Sąd I instancji zarzucił naruszenie art. 6 pkt 16 u.p.s. przez jego błędną wykładnię, jednocześnie nie wskazał, na czym polega błędna wykładnia ww. przepisu prawa, w konsekwencji, w jaki sposób przepis ten w realiach niniejszej sprawy winien być rozumiany.

Sąd I instancji wskazał na wydanie z datą wsteczna wyroku, którym zniesiono ustawową wspólność majątkową między małżonkami Z., jednocześnie w sposób nieuprawniony scedował obowiązek dokonania oceny prawnej tego faktu na organy administracyjne, niewłaściwie wywiązując się ze swojej funkcji kontrolnej określonej w art. 3 § 1 P.p.s.a.

Odnośnie drugiego zarzutu skargi kasacyjnej organ podniósł, że wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej winno zostać ustalone według stawki przewidzianej dla "innej sprawy", wynikającej z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) ww. rozporządzenia. Przedmiot niniejszej sprawy - dotyczącej zwrotu zasiłku celowego - kwalifikuje ją do kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej, a zgodnie z orzecznictwem sprawa z zakresu pomocy społecznej jest sprawą "inną" wskazaną w § 14 ust. 2 pkt 1 lit c w/w rozporządzenia.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, V. Z., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi też żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.

Za trafny uznać należało podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia w zakresie punktu III sentencji wyroku, art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat z czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 490) poprzez zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów wynagrodzenia pełnomocnika w stawce przewidzianej dla sprawy, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, zamiast w stawce stałej, określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) ww. rozporządzenia. Zauważyć bowiem należy, że przedmiotem sprawy jest zwrot nienależnie pobranego zasiłku celowego. Sprawa niniejsza jest zatem sprawą z zakresu pomocy społecznej. Wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej winno zatem zostać ustalone według stawki przewidzianej dla "innej sprawy", wynikającej z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) ww. rozporządzenia. Trafnie zauważa skarżący kasacyjnie organ, że przedmiot niniejszej sprawy - dotyczącej zwrotu zasiłku celowego - kwalifikuje ją do kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej, a to oznacza, że sprawa ta jest sprawą "inną" wskazaną w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) ww. rozporządzenia. W tej sytuacji wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej winno wynosić 240 zł. Bez wpływu na wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej pozostaje kwota zasiłku celowego, której zwrotu sprawa dotyczy. Do kwoty tak ustalonego wynagrodzenia należy doliczyć kwotę 17 zł opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa. W tej sytuacji koszty postępowania niezbędne do celowego dochodzenia przez skarżącą praw, o których to kosztach mowa w art. 205 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wynoszą 257 zł. Wobec zasadności ww. zarzutu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 c) ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) oraz art. 188 i art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

Nie mógł natomiast odnieść zamierzonego skutku podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie skarżącego kasacyjnie organu, Sąd I instancji naruszył ww. wskazane przepisy poprzez uchylenie się od jednoznacznej oceny rozpatrywanej sprawy, sprowadzającej się do zawarcia w wyroku wypowiedzi, czy dochodzone przez organ pomocy społecznej świadczenie jest (albo nie jest) świadczeniem nienależnie pobranym.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

Zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia może okazać się zasadny jedynie wówczas, gdy z powodu braku w uzasadnieniu elementów wymienionych w art. 141 § 4 p.p.s.a. zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Natomiast wady oceny przedstawionej w ramach wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie stanowią naruszenia tego przepisu. Nie oznaczają one bowiem tego samego, co brak tej oceny. (por. wyrok NSA z dnia 30.06.2016 r., sygn. I OSK 2623/14, LEX nr 2106462). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 p.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną uchylenia wydanych w sprawie decyzji. Sąd I instancji w dostateczny sposób wyjaśnił ponadto motywy podjętego rozstrzygnięcia.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafnie rozpoznając sprawę Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na zawartą w art. 6 pkt 16 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.), zwanej dalej u.p.s., definicję świadczenia nienależnie pobranego. Trafnie też mając na względzie ustalenia poczynione w sprawie, zarzucił organom brak jakichkolwiek ustaleń w zakresie istnienia podstaw do przyjęcia, że w sprawie mamy do czynienia ze świadczeniem nienależnie pobranym. Należy odróżnić świadczenie nienależnie pobrane od świadczenia pobranego należnie, z którego strona się nie rozliczyła. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że samo nierozliczenie przez jednego z małżonków pełnej kwoty otrzymanej w ramach zasiłku nie odpowiada definicji ustawowej świadczenia nienależnie pobranego. Zasadnie Sąd ten podniósł, że organy w toku postępowania administracyjnego nie ustaliły zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i 77 § 1 K.p.a., czy w istocie w świetle art. 6 pkt 16 u.p.s. w zw. z art. 104 ust. 1 i 3 u.p.s. kwota 40 685,59 zł z zasiłku celowego wypłaconego na mocy decyzji Wójta Gminy C. z dnia 28 listopada 2011 r., to świadczenie nienależnie pobrane. Nawet jeśli strony zostały zobowiązane ostateczną decyzją do rozliczenia wydatkowania otrzymanego zasiłku, to samo niewywiązanie się z tego obowiązku nie przesądza, że zasiłek ten z tego powodu można uznać za świadczenie nienależnie pobrane. Należyte wyjaśnienie sprawy w powyższym zakresie i poczynienie prawidłowych ustaleń oraz właściwa ocena prawna tychże ustaleń należy do organu administracji a nie do Sądu I instancji dokonującego w myśl art. 3 § 1 P.p.s.a. kontroli zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem.

Z tych względów podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. uznać należało za nieuzasadniony. W tej sytuacji odnośnie tego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., uznając, że zachodzą okoliczności wskazane w tym przepisie.

;