Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 653/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2010-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6240 Zmiana  kategorii zdolności do służby wojskowej
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku: uchylono orzeczenie I i II instancji
Powołane przepisy: article: Art. 134, art. 135 , art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: Art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: Art. 7, art. 77 par. 1 , art. 80, art. 84 par. 1 , art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2004 nr 133 poz 1422
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Agnieszka Sotnicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 01.06.2009 r. nr [...] w przedmiocie uznania za niezdolną do zawodowej służby wojskowej I. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu pierwszej instancji II. orzeka, że uchylone orzeczenia nie mogą być wykonane


UZASADNIENIE

wyroku WSA w Krakowie z dnia 19 stycznia 2010r.

W dniu [...] 2009r. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska wydała orzeczenie Nr [...], w którym stwierdziła, iż M. K. jest niezdolna do zawodowej służby wojskowej – kat. N z powodu rozpoznania u niej atopowego zapalenia skóry (§ 2 pkt 2 Załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach – Dz. U. nr 133, poz. 1422 z późn. zm.). Zdaniem Komisji, wymienione rozpoznanie oraz stopień jego zaawansowania kwalifikują M. K. do orzeczonej kategorii zdrowia na podstawie badania własnego, badań dodatkowych i specjalistycznych oraz dostarczonej dokumentacji.

Pismem z dnia 18 maja 2009r. M. K. wniosła odwołanie, w którym podniosła, iż ani lekarz rodzinny ani dermatolog nie stwierdzili u niej przeciwwskazań do kandydowania do zawodowej służby wojskowej. W załączeniu przedłożyła zaświadczenia lekarza rodzinnego i lekarza dermatologa.

Orzeczeniem z dnia 1 czerwca 2009r. Nr [...], wydanym na podstawie art. 127 § 1 i art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z § 31 ust. 1 i § 32 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 133, poz. 1422 z późn. zm.), Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska utrzymała w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej Nr [...].

Analizując w trybie odwoławczym dokumentację orzeczniczo-lekarską Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska wyjaśniła, że u M. K. stwierdzono istnienie atopowego zapalenia skóry o nieznacznym nasileniu, które zakwalifikowano prawidłowo według § 2 pkt 2. W dalszej kolejności organ odwoławczy podniósł, że z zaświadczenia lekarskiego z poradni dermatologicznej w M. wynika, że M. K. była leczona dermatologiczne, a aktualnie stwierdzane zmiany na skórze są nieznaczne. Ponadto w ostatnich latach schorzenie pozostaje w remisji klinicznej bez wpływu na sprawność ustroju. Powyższe, zdaniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, jednoznacznie wskazuje na istnienie u M. K. atopowego zapalenia skóry o nieznacznym nasileniu, co zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z 10 maja 2004r. obliguje Komisję do zastosowania kwalifikacji według § 2 pkt 2, gdzie ustawodawca w grupie kandydatów do zawodowej służby wojskowej przewidział kategorię N/Z. Zasadą w takich przypadkach jest określenie kategorii N – niezdolna do zawodowej służby wojskowej. Organ odwoławczy podniósł, iż w rozpatrywanym przypadku ma to swoje uzasadnienie, gdyż według obowiązującej wiedzy medycznej jest to schorzenie przewlekłe o podłożu alergicznym, z predyspozycją uwarunkowaną genetycznie. Czynnikami ryzyka nasilenia zmian są m.in. infekcje skóry, stres, podrażnienia skóry odzieżą oraz substancjami chemicznymi, nadmiernie zimny lub gorący klimat, urazy z uszkodzeniem skóry, obecność alergii pokarmowej. Utrzymanie stanu remisji wymaga dostosowania trybu życia do określonych zasad profilaktyki m.in. ograniczenia sytuacji stresowych, unikania kontaktu z substancjami drażniącymi skórę, unikanie nadmiernego pocenia się, ograniczenie nadmiernego kontaktu z wodą i ograniczenie stosowania mydła w celu zapobieżenia nadmiernemu wysuszeniu skóry, częste natłuszczanie i nawilżanie skóry odpowiednimi hypoalergicznymi preparatami kosmetycznymi. Powyższe w aspekcie długoletniej zawodowej służby wojskowej z narażeniem na jej specyficzne warunki i właściwości, a zwłaszcza obciążenia stresem, nadmiernym wysiłkiem fizycznym i innymi uciążliwościami jak np. służba poza granicami kraju we wszystkich strefach klimatycznych, zwiększającymi bez wątpienia ryzyko nasilenia się istniejącego u M. K. schorzenia, stanowi, w ocenie Komisji, przeciwwskazanie do tej służby. Wobec powyższego Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska nie znalazła podstaw do uchylenia orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej.

Pismem z dnia 15 czerwca 2009r. M. K. wniosła skargę na powyższe orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej, w której oświadczyła, iż nie zgadza się z wydanym orzeczeniem i jego uzasadnieniem, gdyż zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z 10 maja 2004r. w § 2 pkt 2 jest przewidziana w grupie kandydatów do zawodowej służby wojskowej zarówno kategoria N jak i Z, a z góry skazuje się kandydata na kategorię N, nie biorąc pod uwagę jego predyspozycji zdrowotnych opierając się jedynie na wiedzy książkowej na ten temat. Zdaniem skarżącej, lekarz z G. dokonał wpisu raczej na skutek wywiadu niż jakichkolwiek badań. Co więcej Rejonowa Komisja Wojskowa nie widziała jej, bo nie została wezwana na komisję. Skarżąca stwierdziła również, iż nie przeprowadzono u niej żadnych badań skóry, a te wykonane z krwi były jak najbardziej prawidłowe. Natomiast jej zmiany skórne pojawiły się jako tzw. "skaza białkowa" we wczesnym dzieciństwie, co można było eliminować ograniczeniem spożycia białka (głównie mleka). Lekarze nie stwierdzili żadnego podłoża genetycznego i uznali, że to nadmiar białka w organizmie skarżącej powoduje zmiany skórne, które wraz z rozwojem zaczęły zanikać. Zmiany te nie miały wpływu na sprawność ustroju skarżącej.

M. K. wskazała również, iż od wielu lat uprawia czynnie kilka dyscyplin sportowych, a lekarze nigdy nie zalecili jej choćby ograniczenia wysiłku fizycznego, wręcz przeciwnie zezwalali i nie dyskwalifikowali jej. Pomimo tego, że z zajęciami sportowymi wiąże się ogromny wysiłek fizyczny oraz pocenie, skarżąca nie miała żadnych nasilających się zmian skórnych i nie musiała z niczego rezygnować, nie występują u niej żadne podrażnienia skóry odzieżą czy substancjami chemicznymi, używa takich samych mydeł, proszków i płynów jak cała jej rodzina. Nie mają na nią wpływu również zmiany klimatyczne, przebywając w różnych krajach nie odczuwała żadnych zmian i dolegliwości. Skarżąca ograniczyła również wizyty lekarskie, bo okazały się one zbyteczne. Wyjaśniła także, iż poza zajęciami sportowymi prowadzi też bardzo aktywne życie społeczne pełne stresów i wysiłku, obcując z rzeszą ludzi, a mimo to nigdy nie zwrócono jej uwagi, że coś jest nie tak z jej skórą. Nie musiała dostosowywać trybu życia do określonych zasad profilaktyki, gdyż było to zbyteczne.

W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 134 i 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że jeżeli wydana w granicach sprawy której dotyczy skarga decyzja administracyjna narusza prawo w sposób określony w art. 145 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega uchyleniu bez względu na to, czy skarga formułuje zarzuty o naruszeniu prawa.

W ocenie Sądu zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to polegało zdaniem Sądu na braku należytego wyjaśnienia sprawy, co naruszyło art. 7 i art. 77 §1 kpa. Przed wydaniem decyzji organ nie przeprowadził bowiem należycie postępowania wyjaśniającego i nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

W ramach orzekania przez wojskową komisję lekarską ustala się kategorię zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej. W takim orzeczeniu należy zatem uwzględnić całokształt okoliczności faktycznych, a więc uwzględnić wszystkie elementy stanu zdrowia badanego wpływające na jego zdolność do służby wojskowej. Wydawane na użytek postępowania w sprawie ustalenia zdolności do służby wojskowej orzeczenia lekarskie są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 § 1 kpa i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Na organie administracyjnym spoczywa zatem obowiązek dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa. Organ nie może bowiem oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonującego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Jeżeli organ administracyjny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, zobowiązany jest do uzupełnienia postępowania dowodowego albo poprzez wezwanie biegłych lekarzy, którzy przeprowadzali badania do uzupełnienia tych badań lub diagnozy, albo poprzez zlecenie ponownych badań i opinii, bądź też poprzez podjęcie innych czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego.

Tymczasem, jak wynika ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego, organ I instancji wydał decyzję jedynie na podstawie zdawkowej diagnozy lekarskiej o tym, że skarżąca cierpi na atopowe zapalenie skóry i że jest uczulona na czynniki pokarmowe. Diagnoza ta nie została jednak oparta na wynikach przeprowadzonych u skarżącej badań lekarskich, lecz jedynie na informacjach uzyskanych w wywiadzie od samej skarżącej. Ta diagnoza lekarska, na której organy administracyjne następnie oparły swe rozstrzygnięcia, z pewnością nie spełnia wskazanych powyżej wymogów, w szczególności nie zawiera pełnego, przekonywującego i jednoznacznego uzasadnienia. Należy też podkreślić, że postępowanie dowodowe nie zostało w tym zakresie należycie uzupełnione na etapie postępowania drugoinstancyjnego. Organ II instancji nie przeprowadził bowiem żadnych badań lekarskich na okoliczność występowania u skarżącej atopowego zapalenia skóry, opierając się jedynie na ogólnikowej treści zaświadczenia lekarskiego przedłożonego przez samą skarżącą przy odwołaniu, z którego zresztą wynikało, że schorzenie jest w stanie remisji. Powoduje to powstanie uzasadnionych wątpliwości co do prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia administracyjnego.

W niniejszej sprawie podkreślenia wymaga, że przepis stanowiący podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest sformułowany alternatywnie. Schorzenie na które w ocenie organu cierpi skarżąca (atopowe zapalenie skóry, § 2 pkt 2 Załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach – Dz. U. nr 133, poz. 1422 z późn. zm.) może bowiem być zakwalifikowane albo jako powodujące niezdolność albo zdolność do służby wojskowej (kategoria N/Z). W tego typu przypadkach na organie administracyjnym spoczywa ciężar szczególnie precyzyjnego i wyczerpującego wykazania, że rodzaj schorzenia na które cierpi skarżąca i jej osobnicze cechy uzasadniają uznanie, że schorzenie to powoduje w przypadku skarżącej uznanie jej za niezdolną do służby wojskowej.

W ocenie Sądu ogólnikowe argumenty powołane w uzasadnieniach decyzji obu instancji na poparcie tezy o niezdolności skarżącej do służby wojskowej, nie zostały poparte żadnymi konkretnymi ustaleniami poczynionymi przez organy w tej konkretnej sprawie. Skoro ustawodawca w przypadku tego rodzaju schorzeń wymienionych w §2 pkt 2 nie kwalifikuje ich a limine jako powodujących niezdolność do służby, lecz pozwala je kwalifikować albo jako powodujące zdolność albo niezdolność, nie mogą być uznane za wystarczające ogólnikowe stwierdzenia organu o hipotetycznym wpływie czynników szkodliwych związanych ze służbą wojskową na rozwój schorzenia u skarżącej. Te stwierdzenia nie zostały poparte przez organ odniesieniem do konkretnej sytuacji skarżącej. Nie wiadomo z jakich powodów organ II instancji wymienia różne czynniki alergizujące (stres, wysiłek fizyczny, podrażnienia skóry odzieżą, wysoka lub niska temperatura), które miałyby powodować pogorszenie stanu zdrowia skarżącej, skoro lekarz działający na zlecenie organu I instancji wskazał jedynie w swej jednozdaniowej zresztą diagnozie na czynniki pokarmowe. Organ nie przeprowadził żadnych badań w kierunku wpływu wymienionych w decyzji czynników alergizujących na stan zdrowia skarżącej, ani też w ogóle nie ustosunkował się do argumentów powoływanych przez skarżącą, że prowadzi ona aktywny tryb życia, czynnie uprawia sport, itp. W ocenie Sądu poczynione przez organy administracyjne ustalenia noszą zatem znamiona dowolności i nie mogą być uznane za wiarygodną i wystarczającą podstawę wydanego rozstrzygnięcia.

Zastrzeżenia budzą też zbyt lakoniczne uzasadnienia decyzji obu instancji, które nie spełniają wymogów art. 107 §3 kpa. Pomimo kategorycznych stwierdzeń o istnieniu schorzenia i jednocześnie uznaniu go jako powodujące niezdolność do służby wojskowej, nie uzasadniono tego poglądu w sposób nie budzący wątpliwości.

Przeprowadzone zatem w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami. Powyższe uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowią zatem przesłankę do uchylenia decyzji obu instancji. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia zdolności do służby wojskowej, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi.