Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2191/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-08-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 75 par. 1, 83 par. 3, 106 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, że nieruchomość nie podpada pod działanie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania Gminy R. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] stwierdzającą, że nieruchomość położona w obrębie Ż., gmina R. oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiąca część zespołu [...], dawnego majątku Ż. nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r., o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Powyższe rozstrzygniecie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

R. O. działając w imieniu własnym oraz G. J. i J. D. wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość położona w obrębie Ż., gmina R. oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiąca część zespołu [...], dawanego majątku Ż., jest wyłączona spod działania art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. nr 10, poz. 51) – dalej jako dekretu o reformie rolnej.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] stwierdził, że ww. nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, nie podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że majątek Ż. w dniu wejścia w życie przepisów o reformie rolnej stanowił własność S. O. Przejęcie tego majątku na cele reformy rolnej zostało potwierdzone wydanym przez [...] Urząd Ziemski w L. zaświadczeniem z dnia [...] listopada 1946 r. Na podstawie sporządzonego w czasie parcelacji majątku "Szkicu gruntów rozparcelowanego majątku państwowego [...]", rejestru pomiarowego z 1946 r., sporządzonej w 1964 r., mapy "Rozliczenie powierzchni resztówki majątku państwowego [...] pod nazwą hipoteczną [...]", wyrysów i wypisów z aktualnej ewidencji gruntów oraz informacji przedstawionych przez Starostę R. ustalono, że nieruchomość objęta wnioskiem stanowi część wydzielonej w czasie parcelacji majątku działki nr [...] o powierzchni [...] ha, określonej jako resztówka, i obecnie jest oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Z dokumentów parcelacyjnych wynika, że działka nr [...] została wyłączona z parcelacji i znajdowała się wówczas w posiadaniu szkoły powszechnej. Na podstawie przesłanego przez Wojewódzki Urząd [...] w L. Delegatura w B. "Planu założenia [...] w [...]" ustalono, że na działce nr [...] prze przejęciem przez Państwo znajdował się park oraz były usytuowane takie budynki jak: [...]. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni kancelaria majątku znajdowała się poza działką nr [...]. Na tej działce nie była prowadzona żadna działalność gospodarcza, [...] pełnił wówczas rolę mieszkalną i był zamieszkiwany przez właściciela majątku oraz jego rodzinę, natomiast pozostałe obiekty znajdujące się na działce służyły obsłudze dworu. Dwór [...] stanowił integralną nieruchomości funkcjonującą niezależnie od reszty majątku. W trakcie oględzin w dniu 28 lipca 2009 r., stwierdzono, że na działce nr [...] zachował się park, budynek dworu i budynek rządówki. W budynku dworu mieści się szkoła podstawowa, a otoczenie dworu jest wykorzystywane dla potrzeb szkoły. Uzasadniając rozstrzygnięcie Wojewoda [...] stwierdził, że w orzecznictwie sądów administracyjnych reprezentowany jest pogląd, iż dekret o reformie rolnej przewidywał, że na cele reformy rolnej mogą być przeznaczone tylko te nieruchomości ziemskie, które odpowiadają celom wyliczonym w art. 1 dekretu. Zatem nie chodzi tu o wszystkie nieruchomości, ale o pewną grupę przydatną do realizacji określonych celów wyczerpująco wymienionych w przepisach dekretu. Organ pierwszej instancji wskazał, że w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OPS 2/06 wskazano, że określenie z dekretu "nieruchomość ziemska" należy rozumieć jako nieruchomości ziemskie o charakterze rolniczym. Zadaniem Sądu zawarte w uchwale poglądy prawne mają zastosowanie do wszystkich nieruchomości o charakterze nierolniczym, w tym między innymi do zespołów [...] czy [...]. Zatem nie można przyjmować, że wszystkie nieruchomości wchodzące w skład danego majątku powinny być traktowane jako nieruchomości ziemskie stanowiące funkcjonalną i gospodarczą całość bez wyjaśnienia ich faktycznego charakteru. Wojewoda [...] zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny rozumie związek funkcjonalny jako wzajemną zależność, która zachodzi wówczas gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez zespołu [...] ([...] ) i odwrotnie. W ocenie Wojewody [...] działka będąca przedmiotem niniejszego postępowania z uwagi na charakter zabudowy, przeznaczenie i sposób użytkowania bezspornie nie mogła służyć produkcji rolnej w takim znaczeniu, jakie nadaje mu Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach. W ocenie organu na tej nieruchomości nie mogły zostać zrealizowane cele określone w art. 1 ust. a, b, i c dekretu. Co za tym idzie nie można przyjąć, że działka objęta wnioskiem nie była funkcjonalne powiązana z częścią majątku, która była wykorzystywana do prowadzenia działalności rolniczej. Tym samym nie można przyjąć, że majątek Ż. nie mógłby funkcjonować np. w przypadku odrębnej sprzedaży dworu z parkiem.

Od decyzji tej Gmina R. wniosła odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zarzucając Wojewodzie [...] naruszenie przepisów art. 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne ustalenie związku funkcjonalnego i gospodarczego pomiędzy zespołem dworsko – pałacowym a gospodarstwem rolnym. Odwołująca się podniosła, że organ pierwszej instancji oparł się na wyjaśnieniu wnioskodawczyni, że kancelaria majątkowa znajdowała się poza przedmiotową działką pomimo faktu, że wnioskodawczynie w dacie 11 września 1944 r., (akt spisu majątku) miały odpowiednio 4 lata, 2 lata i 1 rok. Ponadto Gmina R. wskazała, że nie został wykazany związek funkcjonalny rozumiany jako związek organizacyjny, finansowy i terytorialny.

Minister Rolnictwa i Rozwoju wsi decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r., uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] i umorzył postępowanie wskazując, że do orzekania o prawach rzeczowych osób pozbawionych nieruchomości w ramach reformy rolnej właściwe są sądy powszechne.

Na skutek skargi M. O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem dnia 1 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/wa 73/11 uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz zobowiązał organy administracji do merytorycznego rozpoznania sprawy wskazując na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt I OPS 3/10.

W toku postępowania odwoławczego Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonując ponownej oceny sprawy wskazał, że materialnoprawną podstawą dla jej rozpoznania był przepis art. 2 ust. 1 lit e dekretu o reformie rolnej zgodnie z którym pod działanie dekretu podpadały nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województwa poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeżeli ich rozmiar łączny przekraczał 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl orzecznictwa sądów administracyjnych dla uznania, że rezydencja właściciela nieruchomości ziemskiej (takiej która była wykorzystywana do prowadzenia działalności rolnej) przeszła na rzecz Skarbu Państwa w myśl dekretu o reformie rolnej konieczne jest wykazanie zawiązku funkcjonalnego zespołu [...] z gospodarstwem rolnym. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaznaczył, że wobec braku normatywnej definicji związku funkcjonalnego sądy administracyjne przyjmują, iż o związku tym nie mogą decydować powiązania podmiotowe, finansowe i terytorialne, brak wyodrębnienia prawnego części rezydencjalnej, nie oddzielenie ogrodzeniem ze wszystkich stron, źródła dochodów właściciela, zamieszkiwanie właściciela na terenie nieruchomości ziemskiej, korzystanie przez właścicieli z dóbr w postaci żywności czy środków finansowych wytwarzanych przez majątek ziemski. Dla oceny wystąpienia związku funkcjonalnego istotne znaczenie może mieć miejsce zamieszkania rządcy – na terenie części rezydencjalnej lub poza nią. Organ odwoławczy wskazał, że wykazanie związku funkcjonalnego polega głównie na ustaleniu czy w części nieruchomości co do której toczy się postępowanie znajdował się np. kantor czy biuro, z którego wykonywany był stały zarząd doraźnymi pracami wykonanymi w części gospodarczej. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zauważył, że ze znajdującej się w aktach sprawy kserokopii "Planu założenia [...] w Ż." nadesłanej z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w L. wynika, że na działce oznaczonej nr [...] w obrębie Ż. znajdował się m. in. dwór wraz z podjazdem, park oraz rządcówka z końca XIX wieku. Dwór pełnił funkcję mieszkalną o czym świadczy akt opisu majątku sporządzony w dniu 11 września 1944 r., w którym odnotowano, że wśród zabudowań majątku jest dom mieszkalny, piętrowy, kryty blachą, jedenasto pokojowy, zamieszkały przez właściciela. Organ odwoławczy zauważył, że w karcie ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa dworu w Ż. napisano, że jego pierwotnym przeznaczeniem jest rezydencja. Tymczasem co do zasady przejmowanie siedzib mieszkalnych właścicieli nieruchomości ziemskich to jest w szczególności pałaców i dworów, ewentualnie innych budynków mieszkalnych stanowiących takie siedziby, nie mogło mieścić się w celach reformy rolnej wyszczególnionych w art. 1 ust. 2 dekretu o reformie rolnej. Przejmowanie tych siedzib przez Państwo następowało zatem z naruszeniem przepisów dekretu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zauważył, że również przejęcie części parkowej usytuowanej w pobliżu dworu nie mieściło się w celach reformy rolnej, gdyż takie parki miały charakter rekreacyjno - wypoczynkowy i służyły mieszkańcom dworu. Organ wskazał również, że w toku postępowania wątpliwości co do sposobu wykorzystania budził budynek usytuowany w południowo – wschodniej części działki nr [...], oznaczony na kserokopii planu [...] w Ż. jako rządcówka, jednak wyjaśnił, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na kategoryczne stwierdzenie w jakim charakterze był on wykorzystywany. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyjaśnił, że w braku odmiennych dowodów przyjął twierdzenie wyrażone w korespondencji M. O. z dnia 8 lipca 2008 r., że "zabudowania z kancelarią majątku znajdowały się poza działką nr [...]".

Reasumując organ odwoławczy uznał, że między tą częścią przejętej na rzecz Państwa nieruchomości, a resztą gospodarstwa rolnego brak jest związku funkcjonalnego. Tym samym Minister Rolnictwa i Rozwoju wsi ocenił, że organ pierwszej instancji słusznie uznał, że ta część nieruchomości nie podpadała pod działanie reformy rolnej.

W związku z powyższym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...].

Na powyższą decyzję Gmina R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego to jest: art. 2 ust. 1 lit e dekretu o reformie rolnej, poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie polegające na przyjęciu, że zespół [...] w Ż. nie podpada pod działanie wskazanych przepisów dekretu, naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 77 i 107 § 3 k.p.a poprzez brak poczynienia dostatecznych ustaleń co do związku funkcjonalnego i gospodarczego pomiędzy zespołem [...], a gospodarstwem [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji dokonały ustaleń co do związku funkcjonalnego pomiędzy dworem a pozostałymi nieruchomościami stanowiącymi "Dobra ziemskie Ż." bez wnikliwego zbadania tej kwestii i w oparciu o różne środki dowodowe. Skarżąca zauważyła, że obydwa organy oparły się w tej sprawie wyłącznie na dwóch dowodach o jak to określiła "wątpliwej wartości". Pierwszy z dowodów – wyjaśnienia wnioskodawczyni, iż kancelaria majątkowa znajdowała się poza przedmiotową działką – jest, jej zdaniem, o tyle wątpliwy, że w momencie przejmowania przez Państwo nieruchomości, składające wyjaśnienia były w wieku zaledwie 4, 2 i 1 roku. Nie mogły więc pamiętać gdzie znajdowała się kancelaria majątkowa i skąd faktycznie zarządzany był cały majątek ziemski. Co do drugiego z dowodów – to jest opisu majątku sporządzonego w dniu [...] września 1944 r., skarżąca wskazała, że z karty ewidencyjnej zabytków architektury i budownictwa [...] w Ż. wynika, że pierwotnie dwór miał zostać wykorzystany jako rezydencja. Strona zauważyła, że współtwórcą opisu tego majątku był sam właściciel majątku S. O., który osobiście prowadził gospodarstwo. Zatem trudno jej zdaniem dziwić się, że z opisu nie wynika bezpośrednio, iż właściciel zarządzał tym majątkiem z pałacu. Ponadto dodała, że w tym opisie brak jest wskazania innego budynku, w którym byłyby ulokowane biura i kancelaria majątku. Gmina R. wskazała również, że z przekazu mieszkańców Gminy R., którzy pamiętają czasy funkcjonowania "Dóbr Ziemskich Ż." wynika, że nie było żadnego innego miejsca poza pałacem w Ż., w którym znajdowały się biura i kancelaria majątkowa. Skoro właściciel S. O. osobiście prowadził gospodarstwo, zarówno przed wojną jak i w czasie okupacji niemieckiej, to zdaniem skarżącej w sprawie znajduje pełne zastosowanie stanowisko podnoszone w doktrynie, zgodnie z którym powiązania funkcjonalne jakie występują w ramach gospodarstwa (rolnego) wykazują dość ścisłą współzależność ośrodka centralnego (pałacu lub dworu) z pozostałą częścią nieruchomości ziemskiej. Skarżąca powołała się również na pogląd reprezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym po nowelizacji dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej dokonanej w dniu 17 stycznia 1945 r., przejęciu na własność Skarbu Państwa podlegały szeroko pojęte nieruchomości ziemskie, a więc i takie, które nie posiadały charakteru rolnego. Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że zespół dworsko – pałacowy leżący w obrębie gospodarstwa rolnego nie był prawnie wyodrębniony od majątku ziemskiego stąd stanowił jej część składową. Do skargi skarżąca załączyła oświadczenia o jednakowej treści podpisane przez mieszkańców okolic Z.

Reasumując skarżąca wskazała, że organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy prawa procesowego, nie dokonały wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, jak nie również nie wskazały przyczyn z powodu których odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej innym dowodom.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu skargi organ powtórzył ustalenia poczynione przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.

Na wstępie należy zauważyć, że materialnoprawną podstawę dla wydania zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi stanowił przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, z późn. zm.) – dalej "dekret" oraz § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu (...) (Dz. U. Nr 10, poz. 51). W myśl przepisu art. 2 ust 1 lit. e dekretu, na cele reformy rolnej miały być przeznaczone nieruchomości ziemskie stanowiące własność albo współwłasność osób fizycznych lub prawnych, jeżeli ich rozmiar łączny przekracza bądź 100 ha powierzchni ogólnej, bądź 50 ha użytków rolnych, a na terenie województw poznańskiego, pomorskiego i śląskiego, jeśli ich rozmiar łączny przekracza 100 ha powierzchni ogólnej, niezależnie od wielkości użytków rolnych tej powierzchni. Wszystkie nieruchomości ziemskie, wymienione m.in. w punkcie e, przechodziły bezzwłocznie, bez żadnego wynagrodzenia w całości, na własność Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele, wskazane w art. 1 dekretu, część druga.

Wskazać należy, że w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych jak i wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, iż w myśl art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej, rezydencje właścicieli nieruchomości ziemskich, co do zasady przechodziły na rzecz Państwa, jako część składowa przejmowanej nieruchomości ziemskiej, przy czym bez znaczenia była kwestia czy pozostawały one w tzw. "związku funkcjonalnym" z resztą nieruchomości. W orzecznictwie wyrażany bywał także pogląd, iż związek tego rodzaju istniał, co do zasady zawsze (rezydencja przeznaczona dla właściciela majątku ziemskiego jako jego integralna część) – por. wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych sygn. akt IV SA/Wa 1923/06, SA/Wa 1927/06, SA/Wa 2076/06, SA/Wa 843/07, SA/Wa 1213/07 SA/Wa 2299/07 SA/Wa 2304/07, SA/Wa 2453/07, SA/Wa 153/08, SA/Wa 1001/08 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II SA 2832/95, IV SA 1658/96, IV SA 1146/97, IV SA 2724/98, IV SA 2039/98, OSK 473/04, l OSK 210/05 - dostępne na stronie internetowej CBOSA prowadzonej przez NSA). Jednak w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, po podjęciu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt OPS 2/06 (opubl. ONSAiWSA 2006/5 poz. 123), jednolicie jest prezentowany pogląd odmienny. Podkreśla się znaczenie tzw. "związku funkcjonalnego" z gospodarstwem rolnym, jako niezbędnej przesłanki dla uznania, iż rezydencja właściciela nieruchomości ziemskiej przeszła na rzecz Państwa, w myśl dekretu. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały o sygn. akt I OPS 3/10. W orzecznictwie sadów administracyjnych przyjęto również, że pojęcie "związku funkcjonalnego", jako warunku objęcia rezydencji przepisami dekretu, z uwzględnieniem orzecznictwa administracyjnego nie jest normatywnie definiowane. W judykaturze, gdy wiąże się z tym pojęciem określone skutki, wyrażany jest pogląd, iż "związek funkcjonalny" zachodzi, gdy nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie gospodarstwa rolnego bez części rezydencjalnej i odwrotnie. Wobec tak ogólnie sformułowanej definicji "związku funkcjonalnego", przy braku konsekwencji terminologicznej, ustalenie, co do występowania takiej zależności - w kontekście rozpatrzenia określonej sprawy - możliwe jest jedynie poprzez odwołanie do bardziej szczegółowych tez ukształtowanych w orzecznictwie sądowym. Analiza aktualnego orzecznictwa, w którym uwypuklane jest znaczenie tzw. "związku funkcjonalnego", prowadzi do wniosku, iż dla oceny jego istnienia decydujące znaczenie mogą odgrywać m.in. następujące sformułowane w judykaturze tezy: a) rezydencje ziemiańskie z reguły nie pozostawały w "związku funkcjonalnym" z częścią gospodarczą, co było specyfiką rozplanowania zabudowy na ziemiach polskich - dwory pałace stanowiły integralną część parku, nie były związane z produkcją rolną (patrz wyrok o sygn. akt IV SA 451/00, IV SA 1593/02, I OSK 532/07, I OSK 1116/07, I OSK 686/08 dostępne na stronie internetowej CBOSA prowadzonej przez NSA); b) dwór, pałac były dla produkcji rolnej zbędne, nieużyteczne (wyrok sygn. akt I OSK 1014/08, I OSK 659/10); c) o "związku funkcjonalnym" rezydencji z gospodarstwem rolnym nie mogą decydować: powiązania podmiotowe, finansowe i terytorialne (patrz wyrok NSA sygn. akt IV SA 451/00, IV SA 1593/02, I OSK 28/06, I OSK 532/07, I OSK 1116/07, I OSK 686/08, I OSK 906/08, l OSK 659/10); d) brak wyodrębnienia prawnego części rezydencjaInej, (patrz NSA wyroki sygn. akt I OSK 287/08, I OSK 686/08, I OSK 27/09); e) nie oddzielenie ogrodzeniem ze wszystkich stron (patrz wyrok NSA o sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 686/08); f) dla uznania wyodrębnienia nieruchomości, jako przeznaczonej na inne cele niż rolne (iż nie należą one do części folwarcznej, lecz stanowią integralną część parku) wystarczają granice wyznaczone na mapach lub mogące być ustalone w terenie na innej podstawie (patrz wyroki NSA IV SA 2582/98, IV SA 1593/02, I OSK1697/07, I OSK 302/10); g) rezydencje właściciela nie miały charakteru nieruchomości rolnych a wyłącznie takie przechodziły, w myśl dekretu na rzecz Państwa (patrz wyrok NSA sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 823/07). W orzeczeniach, gdzie nawiązuje się do kryterium "związku funkcjonalnego" podkreślane jest, iż rezydencja właściciela majątku, co do zasady nie przechodzi na cele reformy rolnej, jako nieprzydatna do realizacji celów, o których mowa w art. 1 ust. 2 dekretu. Jak się wywodzi, nie były one przydatne dla celów wskazanych w lit a-c ust. 2, natomiast cele wskazane pod lit. d i e mogły być realizowane jedynie poprzez przejęcie nieruchomości niezabudowanych (patrz tak uchwała NSA sygn. akt I OPS 2/06, wyroki NSA sygn. akt I OSK 532/07, I OSK 823/07, I OSK 1116/07, I OSK 287/08 I OSK 659/10). Wywodzi się, iż zmiana dekretu, dokonana dekretem z dnia 17 stycznia 1945 r. w sprawie zmiany dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 3, poz. 9), w ramach której m.in. usunięto w art. 2 ust. 1 zd. wstępne wyrazy "o charakterze rolnym" nie spowodowała skutków prawnych, a więc przejęciu podlegają wyłącznie nieruchomości o charakterze stricte rolniczym (patrz tak wyrok NSA sygn. akt I OSK 851/05, I OSK 287/08, I OSK 906/08, uchwała sygn. akt I OPS 3/10).

W konsekwencji, wobec konieczności zbadania "związku funkcjonalnego" organ administracji zobligowany był do oceny całokształtu sprawy w kontekście wskazanych wyżej tez, prezentowanych w aktualnym orzecznictwie, gdzie pojęcie to jest wykładane.

Odnosząc zatem powyższą ocenę do uwarunkowań niniejszej sprawy należy uznać, że organ prawidłowo ustalił, że zespół pałacowo-parkowy nie pozostawał w "związku funkcjonalnym" z pozostałą częścią nieruchomości wykorzystywanej do produkcji rolniczej.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje to, że w dacie przejęcia zespołu [...] dawnego majątku Ż. majątek ten wpisany był jako własność S. O.

Stosownie do treści przepisu art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio (§ 2 k.p.a.).

Z faktu, że organ dokonując oceny materiału dowodowego oparł się na oświadczeniu wnioskodawczyni dotyczącym znajdującej się poza granicami przedmiotowej nieruchomości tzw. rządcówki, wobec potwierdzenia tej okoliczności w "Planie założenia [...]" oraz opisie majątku, a przy jednoczesnym braku dowodów przeciwnych nie można zdaniem Sądu czynić skutecznego zarzutu. Trudno zakładać, aby choć sporządzony przy udziale właściciela opis majątku datowany na [...] września 1944 r. nie odzwierciedlał rzeczywistości, nie sposób bowiem przyjąć, że jego autor zapis taki umieścił przewidując przyszłą interpretację przepisów dekretu o reformie rolnej. Sąd rozstrzygając sprawę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej na podstawie akt administracyjnych sprawy, ale może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a). W przedmiotowej sprawie skarżący załączył do skargi sześć jednobrzmiących oświadczeń od mieszkańców Ż. na okoliczność wykazania, że majątek ziemski w Z. był przed wojną i w czasie wojny zarządzany w pałacu w Ż. Oświadczenia noszące tę samą datę i treść mógł on załączyć do akt wcześniej, co umożliwiłoby organom administracji ich weryfikację, jednak tego nie uczynił. Zdaniem Sądu nie są to zatem dowody opisane w art. 106 § 3 p.p.s.a.

Reasumując, należy uznać, że zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argumenty przemawiają za uznaniem, iż wskazana część nieruchomości ziemskiej ([...] w Ż.), nie podpadał pod działanie dekretu, mając na uwadze, że w świetle przywołanego orzecznictwa "związku funkcjonalnego" nie można domniemywać, a generalnie przyjmuje się, iż część rezydencjalna nie podpada pod działanie tego aktu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.