Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 854/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 134 § 1, art. 151, art. 153
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 1 pkt 7, art. 21
journal: Dz.U. 2004 nr 156 poz 1641
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - tekst jednolity
article: art. 284 § 3
journal: Dz.U. 2001 nr 75 poz 802
law: Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny - t.j.
article: art. 107, art. 156  1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędzia WSA Alina Rzepecka Protokolant st. sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi A.A. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2010r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku skarżącej A.A. z dnia [...] lipca 2010r. o ponowne rozpatrzenie sprawy i zmianę decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 2002r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

Decyzją z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej wyznaczył skarżącej miejsce pełnienia służby w Izbie Celnej w wieloosobowym stanowisku ds. audytu oraz przeniósł na stanowisko służbowe inspektora celnego na podstawie art. 33 ust.1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. nr 41, poz.365) oraz art. 21 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. nr 156, poz. 1641 ze zm.)

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2006 r. pełnomocnik skarżącej zwrócił się o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zdaniem wnioskodawcy przepis art. 33 ust.1 ustawy o przekształceniach w administracji celnej... jest przepisem szczególnym (wyjątkowym) mającym pierwszeństwo w danym szczególnym stanie faktycznym, wypełniającym jego dyspozycję, przed ogólnymi przepisami ustawy o Służbie Celnej. Powołanie przez Dyrektora Izby Celnej w podstawie rozpatrywanej decyzji przepisu ogólnego tj. art. 21 ust.1 i 2 ustawy o Służbie Celnej stanowi rażące naruszenie prawa – przez błędne zastosowanie przepisu, który w danej sprawie nie miał zastosowania. Ponadto zarzucił naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy o przekształceniach w administracji celnej w tej części, w której zmiana dotychczasowych warunków stosunku służbowego (a więc i uposażenia) jest możliwa tylko wówczas, gdy nie ma wolnego stanowiska odpowiadającego dotychczas zajmowanemu. Według skarżącej organ dokonał niedozwolonej rozszerzającej wykładni przepisu o charakterze przepisu wyjątkowego – art. 33 ust. 1 przez zastosowanie jego dyspozycji do stanu faktycznego tym przepisem nie objętym. Pomimo wadliwego uzasadnienia decyzji wiadomo bowiem, że pretekstem zmiany stanowiska służbowego skarżącej i obniżenia uposażenia stał się brak wykształcenia wyższego. Niezależnie od powyższego podkreślił, że przepisy rozporządzeń Ministra Finansów określających wymagania w zakresie wykształcenia funkcjonariuszy celnych maja charakter dyspozytywny w stanach faktycznych objętych dyspozycją § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni ( Dz. U. nr 25 poz., 301 ze zm.). Strona wskazała, że w dacie mianowania jej do służby na stanowisko naczelnika działu nie legitymowała się wykształceniem wyższym, mimo że odnośne przepisy w/w rozporządzeń były dokładnie takie same zarówno wówczas, jak i w dniu wydania decyzji z [...] z dnia [...] maja 2002 r.

Po rozpoznaniu wniosku decyzją [...] z [...] października 2006 r. Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 1 k.p.a., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2002 r.

Decyzją [...] z [...] listopada 2006 r. Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję własną z [...] października 2006 r.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 27 lutego 2008 r. sygn. akt II SA/Go 1/08 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, iż właściwość rzeczową oraz miejscową Dyrektora Izby Celnej do rozpatrzenia wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] maja 2002r. potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 5 września 2007 r. sygn. akt II SA/Wa111/07.

Decyzją [...] z [...] czerwca 2008 r. Dyrektor Izby Celnej, po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną z [...] października 2006 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2002 r., powołując się na tożsame argumenty faktyczne i prawne jak w decyzji z [...] października 2006 r. Decyzja ta również stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.

Wyrokiem z 5 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Go 53/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skoro w nowo utworzonej Izbie Celnej nie było przewidziane stanowisko naczelnika konkretnego działu lub przewidywana była mniejsza ilość tego typu stanowisk niż w urzędzie celnym, w którym skarżąca dotychczas pełniła służbę, to oczywistym jest, że nie wszystkie z osób zajmujących do tej pory stanowisko naczelnika działu, mogły nadal na tych stanowiskach pozostać. W tej sytuacji przeniesienia skarżącej na stanowisko inspektora celnego z zachowaniem dotychczasowego stopnia służbowego – starszego dyspozytora celnego oraz dotychczasowego uposażenia, nie można uznać za rażąco naruszającego prawo.

W wyniku wniesionej przez skarżącą skargi kasacyjnej, wyrokiem z 21 grudnia 2009 r. sygn. akt l OSK 754/09, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok z uwagi na brak wnikliwego odniesienia do konkretnych okoliczności rozpoznawanej sprawy i obowiązujących w tym zakresie przepisów, oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, wyrokiem z 10 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 65/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] października 2006 r. Sąd wskazał, że podstawę prawną decyzji Dyrektora Izby Celnej z [...] maja 2002r. stanowiły art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 41, poz. 365) oraz art. 21 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r., nr 156, poz. 1641, ze zm.), jednak w ocenie Sądu każda z powołanych powyżej norm reguluje odrębne instytucje prawne, odnoszące się do zupełnie innej sytuacji faktycznej. Nadto zdaniem Sądu reorganizacja nowo utworzonej Izby Celnej nie miała miejsca.

Analizując drugi z powołanych powyżej przepisów, stanowiący zasadniczą podstawę decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2002 r., tj. art. 33 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy z dnia 20 marca 2002 r., Sąd podkreślił, że jest on przepisem szczególnym, regulującym kwestie obsady stanowisk w okresie przejściowym związanym z przekształceniami w administracji celnej. W myśl tego przepisu pracownicy i funkcjonariusze celni, pełniący służbę w dotychczasowych urzędach utworzonych na podstawie art. 284 § 3 Kodeksu celnego, stają się odpowiednio pracownikami lub funkcjonariuszami izb celnych, z tym, że w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy dyrektor izby celnej określi miejsce pełnienia służby lub pracy w izbie celnej lub urzędzie celnym. W zakresie dotyczącym stosunku służbowego lub pracy stosuje się dotychczasowe warunki, z wyłączeniem sytuacji, gdy w tworzonej izbie celnej lub urzędzie celnym nie ma wolnego stanowiska odpowiadającego dotychczas zajmowanemu.

W związku z tym, iż wymieniony przepis art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. reguluje kwestie obsady stanowisk w okresie przejściowym związanym

z przekształceniami w administracji celnej, to nie można przyjmować, iż stanowił on podstawę do swoistej weryfikacji funkcjonariuszy celnych, a przenosząc się na kanwę rozpatrywanej sprawy nie mógł on stanowić podstawy do określenia skarżącej innego miejsca pełnienia służby, bez zachowania wszystkich dotychczasowych warunków. Oczywiście teoretycznie dopuszcza się ww. sytuację, ale wyłącznie wówczas, gdyby w tworzonej Izbie Celnej nie było wolnego stanowiska odpowiadającego stanowisku dotychczas zajmowanemu przez skarżącą.

Sąd wskazał również, że z załączonych do sprawy akt administracyjnych nie wynika, aby organ administracyjny w jakikolwiek sposób wykazał, by w sprawie przedstawiona powyżej przesłanka została spełniona, a nawet na taką okoliczność organ nie powołał się w decyzji z dnia [...] maja 2002 r., co jedynie może dowodzić, że rozstrzygnięcie to zostało wydane z naruszeniem art. 33 ust. 1 cyt. ustawy. Przepis ten, jak wykazano powyżej, w przypadkach przewidzianych w nim przekształceń administracji celnej nakazuje zachowanie funkcjonariuszowi wszystkich dotychczasowych warunków, a odstępstwo od tej zasady dopuszcza wyłącznie w razie braków odpowiednich wolnych stanowisk.

Z akt sprawy nie wynika, aby organ poczynił ustalenia czy w dniu [...] maja 2002 r. istniała możliwość określenia skarżącej stanowiska odpowiadającego dotychczas przez nią zajmowanemu. Wobec powyższego Sąd uznał, że organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla rozpoznawanej sprawy okoliczności i tym samym naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.).

Dokonując ponownego rozpatrzenia wniosku strony z [...] sierpnia 2006 r. Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 158 § 1 k.p.a, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] z [...] maja 2002 r. wskazując, że w maju 2002 r. na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw doszło do reorganizacji całej administracji celnej, z dużym naciskiem na zmiany terenowych struktur tej administracji. Ich efektem było m. in. utworzenie z dniem [...] maja 2002 r. w miejsce dotychczasowego Urzędu Celnego - Izby Celnej – urzędu obsługującego organ administracji rządowej w sprawach celnych – Dyrektora Izby Celnej. W celu prawidłowego funkcjonowania nowych struktur organizacyjnych doszło do ich przebudowy.

Ustawodawca tworząc izby celne stworzył stanowiska służbowe odpowiadające nowej strukturze organizacyjnej administracji celnej, określając szczegółowo wymogi jakimi winni legitymować się funkcjonariusze pełniący służbę na określonych stanowiskach. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 kwietnia 2002 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni dla stanowiska naczelnika wydziału przewidziano wymagane kwalifikacje: wykształcenie wyższe (tytuł magistra lub równorzędne) oraz 5 lat pracy lub służby. W zaistniałej sytuacji skarżąca nie mogła pełnić służby na stanowisku Naczelnika Wydziału Finansowo-Księgowego, gdyż nie spełniała kryteriów przewidzianych dla tego stanowiska, nie legitymowała się wyższym wykształceniem.

Organ nie podzielił stanowiska skarżącej, iż w sprawie mógł mieć zastosowanie § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni. Zgodnie bowiem z brzmieniem tego przepisu funkcjonariusze celni, którzy w dniu wejścia w życie rozporządzenia nie spełniają wymogów określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia, mogą otrzymać propozycje pełnienia służby na stanowisku służbowym odpowiadającym dotychczas zajmowanemu. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że dotyczy on złożenia propozycji pełnienia służby – co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Organ wskazał ponadto, iż z dniem 1 maja 2002 r. na stanowisko Naczelnika Wydziału Finansowo-Księgowego w nowo utworzonej Izbie Celnej została mianowana H.Z., spełniająca wymogi przewidziane dla przedmiotowego stanowiska.

Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania decyzji art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw pracownicy i funkcjonariusze celni, pełniący służbę w dotychczasowych urzędach utworzonych na podstawie art. 284 § 3 Kodeksu celnego, stają się odpowiednio pracownikami lub funkcjonariuszami izb celnych, z tym że w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy dyrektor izby celnej określi miejsce pełnienia służby lub pracy w izbie celnej lub urzędzie celnym. W zakresie dotyczącym stosunku służbowego lub pracy stosuje się dotychczasowe warunki, z wyłączeniem sytuacji, gdy w tworzonej izbie celnej lub urzędzie celnym nie ma wolnego stanowiska odpowiadającego dotychczas zajmowanemu. Organ stwierdził, że w dniu 1 maja 2002r. brak było w Izbie Celnej wolnego stanowiska odpowiadającego stanowisku Naczelnika Działu Finansowego, na którym to stanowisku służbowym skarżąca pełniła służbę do dnia [...] kwietnia 2002 r., co skutkowało przeniesieniem strony na stanowisko służbowe inspektora celnego, przy czym przy wyznaczaniu skarżącej nowego stanowiska służbowego, nie mogło być brane pod uwagę każde stanowisko, ale odpowiadające kwalifikacjom strony.

Rozpatrując ponownie wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organ podniósł, że w sprawie wystąpiły przesłanki wynikające z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw, brak było zatem podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa w decyzji z dnia [...] maja 2002 r., zarówno co do przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego, a tym bardziej do uznania, że decyzja z [...] maja 2002 r. rażąco narusza prawo.

Od powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zarzuciła brak wskazania przez Dyrektora Izby Celnej podstawy prawnej (wraz z przedstawieniem uzasadnienia prawnego) co do uznania właściwości tego organu w zakresie rozpoznania środka odwoławczego (ponowne rozpatrzenie zamiast odwołania rozpoznawanego przez organ wyższej instancji) oraz stwierdziła, że zaskarżona decyzja wielokrotnie narusza prawo, m.in. w zakresie przysługujących stronie uprawnień do czynnego udziału w postępowaniu. Jednocześnie strona poinformowała, że w terminie 14 dni złoży szczegółowe uzasadnienie odwołania.

W piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. stanowiącym szczegółowe uzasadnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wniosła o przeanalizowanie rażących uchybień zaskarżonej decyzji, uzasadniających jej zmianę, jak:

1. niewskazanie podstawy prawnej oraz brak uzasadnienia prawnego właściwości

organu w zakresie rozpoznania środka odwoławczego (art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 19 k.p.a.)

2. niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności przez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem zaskarżonej decyzji, jako że decyzja została wydana bez powiadomienia strony o wszczęciu postępowania po sądowym zakończeniu sprawy (art. 61 § 1 i § 4 k.p.a.), a także strona nie została powiadomiona o zakończeniu postępowania (art. 10 §1 k.p.a.).

3. brak postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności

istotnych dla rozpoznawanej sprawy (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.). Taki wniosek wynika zarówno z braku formalnego wszczęcia postępowania, jak i w braku wskazania – wbrew dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. – faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

4. niedopuszczalną rozszerzającą wykładnię przepisu art. 33 ust.1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw.

Po ponownym przeanalizowaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji z [...] czerwca 2010 r.

Zdaniem organu, z uwagi na treść ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw doszło do przekształceń w administracji celnej, głównie w zakresie zmian terenowych struktur tej administracji, ich efektem było utworzenie z dniem 1 maja 2002 r. w miejsce Urzędu Celnego – Izby Celnej z nową strukturą organizacyjną. Na skutek tej zmiany wypełniona została dyspozycja art. 33 ust. 1 zdanie drugie powyższej ustawy, tzn. w tworzonej Izbie Celnej nie było wolnego stanowiska odpowiadającego dotychczas zajmowanemu przez skarżącą.

Ustawodawca tworząc nową strukturę organizacyjną administracji celnej stworzył nowe stanowiska służbowe odpowiadające tej strukturze, określając szczegółowo wymogi, jakimi winni legitymować się funkcjonariusze pełniący służbę na określonych stanowiskach. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 kwietnia 2002 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni dla stanowiska naczelnika wydziału przewidziano wymagane kwalifikacje: wykształcenie wyższe (tytuł magistra lub równorzędne) oraz 5 lat pracy lub służby. W zaistniałej sytuacji skarżąca nie mogła pełnić służby na stanowisku Naczelnika Wydziału Finansowo-Księgowego gdyż nie spełniała kryteriów przewidzianych dla tego stanowiska, nie legitymowała się wyższym wykształceniem. Organ nie podzielił stanowiska skarżącej, iż w sprawie mógł mieć zastosowanie § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni, zgodnie z którym funkcjonariusze celni w dniu wejścia w życie rozporządzenia nie spełniający wymogów określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia, mogą otrzymać propozycje pełnienia służby na stanowisku służbowym odpowiadającym dotychczas zajmowanemu. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że dotyczy on złożenia propozycji pełnienia służby, które miało miejsce w 2000 r.

Z dniem 1 maja 2002 r. na stanowisko Naczelnika Wydziału Finansowo-Księgowego w nowo utworzonej Izbie Celnej została mianowana H.Z., spełniająca wymogi przewidziane dla przedmiotowego stanowiska.

W tym stanie faktycznym została wydana decyzja [...] z dnia [...] maja 2002 r., mocą której Dyrektor Izby Celnej określił stronie miejsce pełnienia służby w utworzonej na mocy powołanej wyżej ustawy Izbie Celnej w wieloosobowym stanowisku ds. audytu, przenosząc jednocześnie na stanowisko służbowe inspektora celnego.

Organ podkreślił, że w doktrynie prawniczej i orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a., może mieć ono zatem miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest jedną z wad wymienionych wyczerpująco w art. 156 § 1 k.p.a. O rażącym naruszenia prawa (na które powołuje się skarżąca) mówić można tylko wtedy, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. W konsekwencji traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji (wyrok NSA z 17 kwietnia 1996r. III SA 565/95).

W orzecznictwie sądowym wyrażany jest także pogląd, że jako "rażącego" nie można traktować takiego rozstrzygnięcia, które wynika z odmiennej interpretacji danej normy. Jeżeli przepis dopuszcza rozbieżną interpretację nawet bardziej lub mniej uzasadnioną – to wybór jednej z takich interpretacji, jeżeli nawet później zostanie uznany za nieprawidłowy, nie może być oceniany jako "rażące naruszenie prawa". Z rażącym naruszeniem prawa mamy więc do czynienia wtedy, gdy uchybienie prawu ma charakter oczywisty, jasny i bezsporny, nie dopuszczający możliwości odmiennej wykładni. Natomiast art. 33 ust.1 wskazanej wyżej ustawy dopuszczał zaprezentowaną przez organ wykładnię tegoż przepisu prawa.

W dniu 1 maja 2002 r. brak było w Izbie Celnej wolnego stanowiska odpowiadającego stanowisku Naczelnika Działu Finansowego, na którym to stanowisku służbowym skarżąca pełniła służbę do dnia [...] kwietnia 2002 r., co skutkowało określeniem w/w miejsca pełnienia służby w wieloosobowym stanowisku ds. audytu, oraz przeniesieniem strony na stanowisko służbowe inspektora celnego, które to stanowisko służbowe odpowiadało kwalifikacjom strony. Jeżeli w sprawie wystąpiły przesłanki wynikające z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej..., to brak jest podstaw do uznania, że decyzja [...] z [...] maja 2002 r. rażąco narusza prawo.

Odnosząc się do zarzutów sformułowanych przez stronę organ podał, iż wbrew twierdzeniom strony art. 107 k.p.a. nie formułuje nakazu wskazania w decyzji podstawy prawnej oraz uzasadnienia prawnego właściwości organu w zakresie rozpoznania środka odwoławczego.

Zgodnie z art. 188 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w przypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, funkcjonariusz może w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, złożyć odwołanie do Szefa Służby Celnej. W związku z powyższym środek odwoławczy w postaci odwołania do szefa Służby Celnej przysługuje wyłącznie wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Decyzja z dnia [...] maja 2002 r. dotyczyła wyznaczenia skarżącej miejsca pełnienia służby w nowoutworzonej Izbie Celnej oraz przeniesienia na niższe stanowisko służbowe inspektora celnego, a więc dotyczyła zmiany warunków pełnienia służby. W tym zakresie, zgodnie z art. 188 ust. 1 w/w ustawy, przysługuje środek prawny w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy różni się od odwołania tym, że nie wywołuje skutku dewolutywnego, tj. nie przesuwa sprawy do rozstrzygnięcia przez organ wyższego stopnia. Właściwym organem do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy jest Dyrektor Izby Celnej .

Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2007 r. sygn. akt II GSK 4/07 w sytuacji postawienia organom administracji publicznej zarzutu dotyczącego braku zawiadomienia strony przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych, koniecznym jest ustalenie, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła strona dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym poprzez niepowiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia wskazanej wyżej normy prawa. W przedmiotowej sprawie strona nie wykazała, ze naruszenie przez organ art. 10 k.p.a. uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności decyzji organ ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a., to znaczy nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty , jak w postępowaniu odwoławczym. Postępowanie to nie może więc przerodzić się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie okoliczności sprawy. W przedmiotowej sprawie stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji [...] z [...] maja 2002 r. został w pełni ustalony. Natomiast przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę prowadziłoby do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, będącej przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] września 2010 r. nr [...] skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2010 r. , zarzucając naruszenie:

- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. – poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej z [...] maja 2002 r. bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sposób wyczerpujący, z naruszeniem prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu oraz w oparciu o dowolny i błędny wniosek, który nie znalazł też należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, jakoby w dacie spornej decyzji z [...] maja 2002 r. nie było w Izbie Celnej wolnego stanowiska odpowiadającego dotychczas zajmowanemu przez A.A.,

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) – poprzez naruszenie zasady związania organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 10 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 65/10,

- art. 33 ust. 1 ustawy z 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw – poprzez niedozwolone przekroczenie legitymacji ustawowej i określenie stronie innego miejsca pełnienia służby oraz bez zachowania dotychczasowych warunków płacowych, mimo że nie istniały okoliczności na takie wyjątkowe postępowanie zezwalające.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że Dyrektor Izby Celnej naruszył ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku Sądu z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Go 65/10. W szczególności zdaniem strony:

1) Okoliczności sprawy pozwalają sformułować zarzut, że dopiero teraz - post factum - usiłuje się stworzyć, i to nieudolnie, nieistniejące wcześniej uzasadnienie rażąco wadliwej pod względem prawnym decyzji z [...] maja 2002 r.

2) W aktach brak jest dokumentów świadczących o przeprowadzeniu jakiegokolwiek

postępowania dowodowego, w szczególności nie ma żadnego postanowienia dowodowego (np. art. 77 § 2 k.p.a.). Dotyczyło obu faz postępowania.

3) Mechaniczne dołączenie do akt sprawy decyzji Dyrektora Urzędu Celnego oraz Dyrektora Izby Celnej (dotyczących regulaminu organizacyjnego), a także aneksu z [...] maja 2002 r. do aktu mianowania Pani H.Z. nie jest równoznaczne z przeprowadzeniem dowodu, chociażby dlatego, że z braku postanowienia dowodowego nie wiadomo, jakie pozytywne i negatywne okoliczności były przedmiotem dowodu. Nie ma między innymi analizy, która wskazywałaby, dlaczego zaskarżona decyzja przyjmuje, że nowy regulamin organizacyjny stworzył sytuację, w której nie można zmian uznać za proste przekształcenie – jak twierdzi organ. Nie zostały merytorycznie porównane zakresy działania dotychczasowego Działu Finansowego z nowym Wydziałem Finansowo-Księgowym.

4) Całkowicie błędna i dowolna, mniemająca oparcia w jakimkolwiek materiale dowodowym, jest teza o rzekomym braku w dniu 1 maja 2002 r. stanowiska odpowiadającego dotychczas zajmowanemu przez skarżącą. Organ administracji z nieznanych przyczyn, nie odnosząc się z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. do argumentacji skarżącej (pkt 4 in fine pisma z [...] lipca 2010 r. – w aktach sprawy administracyjnej), błędnie zrównał ustawowe pojęcie "stanowiska odpowiadającego dotychczas zajmowanemu" ze stanowiskiem "tożsamym" (ostatni akapit na str. 6 decyzji z [...] czerwca 2010 r.); jest to równoznaczne z niedozwoloną rozszerzającą wykładnią art. 33 ust. 1. Nie zmienia faktu niedopuszczalna w demokratycznym państwie prawnym próba "sprytnego" ukrycia tej okoliczności w zaskarżonej decyzji (bez żadnego uzasadnienia) poprzez cichą podmianę słowa "tożsamy" na słowo "odpowiednik" (środkowa część str. 7). Decyzja dotycząca H.Z. nosi datę [...] maja 2002 r. i określa miejsce pełnienia służby z datą wsteczną – od 1 maja. Decyzja dotycząca skarżącej również nosi datę [...] maja 2002 r. i określa miejsce pełnienia służby z tą samą datą wsteczną – od 1 maja. Obie decyzje zostały podjęte w tym samym czasie i obowiązywały od tego samego czasu, błędny jest wiec wniosek o braku wolnego stanowiska dla skarżącej z powodu rzekomego wcześniejszego mianowania na to stanowisko Pani Z., niezależnie od tego że Pani Z. dopiero tą decyzją (z przekroczeniem upoważnienia z art. 33 ust. 1 ustawy z 30 marca 2002 r.) została awansowana na stanowisko przysługujące w trybie art. 33 ust. 1 skarżącej.

5) Organ administracji nadal zajmuje stanowisko niezgodne z oceną prawną wyrażoną przez Sąd, który jednoznacznie wskazał, że art. 33 ust. 1 ustawy z 20 marca 2002 r. nie może być podstawą do swoistej weryfikacji funkcjonariusza celnego. Tymczasem organ dokonuje takiej weryfikacji, posługując się w zaskarżonej decyzji argumentacją odnoszącą się do wykształcenia skarżącej – jako rzekomej przeszkody w zajmowaniu stanowiska odpowiadającego dotychczasowemu.

Dodając do przedstawionych zarzutów zarzut naruszenia prawa skarżącej do czynnego udziału w postępowaniu (wydanie decyzji z [...] czerwca 2010 r. z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a.), strona stwierdziła, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem prawa, a zatem winny być uchylone.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustrojów sądów powszechnych (Dz. U nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość miedzy organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i miedzy tymi organami a organami administracji rządowej ( § 1 ).

Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 ). Oznacza to, że w badaniu w postępowaniu sądowo-administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Dodać również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ), zwaną dalej P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze sąd z urzędu bada, czy nie nastąpiło naruszenie prawa materialnego lub procesowego skutkujące koniecznością usunięcia zaskarżonego aktu z obrotu przez jego uchylenie lub stwierdzenie nieważności.

Dokonana w tak zakreślonych ramach kontrola zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem pozwala na przyjęcie, że decyzja Dyrektora Izby Celnej jest zgodne z prawem.

Podkreślić również należy, że stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

Ocena prawna dotyczyć może zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego ( por. wyrok NSA z 29 lipca 1999 r. , IV 1177/97, Lex nr 47301 ). Wskazać w zatem należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w wyroku z 10 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Go 65/10 podkreślił, że przeprowadzona przez Sąd, przy uwzględnieniu uwag i wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 754/09, ponowna analiza zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji prowadzi do wniosku, że naruszają one prawo, co oznacza, że skarga A.A. znajduje uzasadnienie.

Sąd podkreślił, iż jego kontroli poddana została decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, jakim jest samodzielne postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.

Sąd wskazał, że podstawę prawną objętej postępowaniem nadzorczym decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2002 r. stanowiły art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 41, poz. 365 ) oraz art. 21 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641, ze zm.).

W realiach rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że każda z powołanych powyżej norm reguluje odrębne instytucje prawne, odnoszące się do zupełnie innej sytuacji faktycznej.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, w razie reorganizacji urzędu, funkcjonariusza celnego można przenieść na inne stanowisko równorzędne lub niższe stanowisko w tym urzędzie, odpowiadające jego kwalifikacjom, jeżeli nie jest możliwe dalsze pełnienie służby na dotychczasowym stanowisku. Wobec tego stwierdzić przyjdzie, że norma przepisu art. 21 ust. 1 tyczy się przypadków reorganizacji urzędu. Z kolei definicję "urzędu" zawiera art. 1 pkt 7 ustawy o Służbie Celnej, w myśl którego "urzędem" jest izba celna wraz z podległymi jednostkami. Wobec tego, art. 21 ust. 1 odnosi się do przypadków, w których w istniejącej już izbie następują określone zmiany organizacyjne (reorganizacja konkretnej izby celnej), a nie sytuacji, w których dochodzi do przekształceń odnoszących się do całej Służby Celnej. Zmiany dotyczące Służby Celnej zostały uregulowane w odrębnej ustawie, tj. ustawie z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 41, poz. 365). Jest to istotne, bowiem z dniem 1 maja 2002 r. przekształcono dotychczas istniejące 17 urzędów celnych w izby celne, obsługujące organ celny - dyrektora izby celnej, a także utworzono podległe izbom nowe urzędy celne, które obsługują nowo utworzony organ celny -naczelnika urzędu celnego. Utworzenie urzędów celnych nastąpiło na bazie wybranych, dotychczas istniejących oddziałów celnych.

Konstatując powyższe stwierdzenia Sąd podkreślił, że w sprawie nie miała miejsca reorganizacja nowo utworzonej Izby Celnej .

Analizując drugi z powołanych przepisów Sąd doszedł do przekonania, że stanowiący zasadniczą podstawę decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2002 r., art. 33 ust. 1 wymienionej wyżej ustawy z dnia 20 marca 2002 r., jest przepisem szczególnym, regulującym kwestie obsady stanowisk w okresie przejściowym związanym z przekształceniami w administracji celnej. W myśl tego przepisu pracownicy i funkcjonariusze celni, pełniący służbę w dotychczasowych urzędach utworzonych na podstawie art. 284 § 3 Kodeksu celnego, stają się odpowiednio pracownikami lub funkcjonariuszami izb celnych, z tym, że w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy dyrektor izby celnej określi miejsce pełnienia służby lub pracy w izbie celnej lub urzędzie celnym. W zakresie dotyczącym stosunku służbowego lub pracy stosuje się dotychczasowe warunki, z wyłączeniem sytuacji, gdy w tworzonej izbie celnej lub urzędzie celnym nie ma wolnego stanowiska odpowiadającego dotychczas zajmowanemu.

W związku z tym, iż wymieniony przepis art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. reguluje kwestie obsady stanowisk w okresie przejściowym związanym

z przekształceniami w administracji celnej, to nie można przyjmować, iż stanowił on podstawę do swoistej weryfikacji funkcjonariuszy celnych, a przenosząc się na kanwę rozpatrywanej sprawy nie mógł on stanowić podstawy do określenia skarżącej innego miejsca pełnienia służby, bez zachowania wszystkich dotychczasowych warunków. Oczywiście teoretycznie dopuszcza się ww. sytuację, ale wyłącznie wówczas, gdyby w tworzonej Izbie Celnej nie było wolnego stanowiska odpowiadającego stanowisku dotychczas zajmowanemu przez A.A..

Sąd podkreślił przy tym, że z załączonych do sprawy akt administracyjnych nie wynika, aby organ administracyjny w jakikolwiek sposób wykazał, by w sprawie przedstawiona powyżej przesłanka została spełniona, a nawet na taką okoliczność organ nie powołał się w decyzji z dnia [...] maja 2002 r., co jedynie może dowodzić, że rozstrzygnięcie to zostało wydane z naruszeniem art. 33 ust. 1 cyt. ustawy. Przepis ten, jak wykazano powyżej, w przypadkach przewidzianych w nim przekształceń administracji celnej nakazuje zachowanie funkcjonariuszowi wszystkich dotychczasowych warunków, a odstępstwo od tej zasady dopuszcza wyłącznie w razie braków odpowiednich wolnych stanowisk.

Z akt sprawy nie wynika, aby organ poczynił ustalenia czy w dniu 1 maja 2002 r. istniała możliwość określenia skarżącej stanowiska odpowiadającego dotychczas przez nią zajmowanemu. Wobec powyższego uznać należy, iż organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla rozpoznawanej sprawy okoliczności i tym samym naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.).

Podkreślić również należy, na co zwrócił już uwagę WSA w wyroku z 10 marca 2010, że kontroli Sądu poddana została decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, jakim jest samodzielne postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.

O ocenie skarżącej decyzja organu z [...] maja 2002 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa i jako taka powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego.

W dokonywanej w literaturze i orzecznictwie wykładni pojęcia "rażące naruszenie prawa" można wyodrębnić dwa zasadnicze kierunki. Według pierwszego z nich, poprzez rażące naruszenie prawa rozumie się naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych norm prawa materialnego lub procesowego (zob. B. Adamiak, [w:] Adamiak, Borkowski, Komentarz, s. 335). O rażącym naruszeniu prawa można zatem mówić tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność (zob. wyr. NSA z 17 kwietnia 1996 r., III SA 565/95, Biul. Skarb., Nr 2 s. 26).

W tym znaczeniu rażąco narusza prawo decyzja administracyjna, która została wydana wbrew jednoznacznemu zakazowi lub nakazowi wynikającemu z przepisów prawa materialnego (por. wyr. NSA z 26 maja 1998 r. IV SA 355/89, ONSA, Nr 1, poz. 50 z komentarzem H. Starczewskiego, GAP 1989, Nr 24, s.45). W wyroku z 8 czerwca 1983 r. , I SA 355/08 (ONSA 1983, Nr 1, poz. 40 NSA podkreślił, że o tym , czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość jego naruszenia i zakres wpływu tego naruszenia na sposób załatwienia sprawy.

Drugi sposób interpretacji pojęcia rażącego naruszenia prawa kładzie nacisk na ocenę skutków, jakie pociąga za sobą naruszenie prawa. W związku z tym za rażące może być uznane tylko takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności (por. A. Zieliński, O "rażącym" naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 KPA, PiP 1986, z.2, s.104). W wyroku z 6 września 1984 r. II SA 737/84 (GAP 1988, Nr 18, s.45) NSA rozwinął argumentację powyższego stanowiska na tle przypadku wadliwego powołania w decyzji jej podstawy prawnej: "O tym, czy naruszenie prawa jest naruszeniem "rażącym" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych jakie ono za sobą pociąga. Za "rażące" uznać należy mianowicie takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Nie ma tu natomiast rozstrzygającego znaczenia ani oczywistość naruszenia określonego przepisu prawnego, ani nawet charakter przepisu, który został naruszony." Dalej NSA wskazał, iż "Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że naruszenie prawa polegające na powołaniu wadliwej podstawy prawnej ma charakter "rażący". Obowiązek powołania w decyzji jej podstawy wynika z art. 107 § 1 i 3 Kpa, przy czym nie powinno budzić wątpliwości, że nie chodzi tu o jakąkolwiek podstawę prawną, a o podstawę prawidłową, to znaczy o podstawę rzeczywiście mającą zastosowanie w danej sprawie. Powołując podstawę wadliwą, organ administracji naruszył powyższe przepisy. Trudno byłoby jednak przyjąć, że w wyniku tego naruszenia powstałe skutki niemożliwe do akceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności."

W orzecznictwie i literaturze można także odnotować pogląd, który istotę rażącego naruszenia prawa ujmuje jako koniunkcję takich elementów, jak: oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz skutki ekonomiczne lub gospodarcze wywoływane przez wydaną decyzją. Zgodnie ze stanowiskiem SN zajętym w wyroku z 8 kwietnia 1994 r., III ARN 15/94 (OSNA i US 1994, Nr 3, poz. 36), żadna z powyższych okoliczności nie może stanowić samodzielnej przesłanki przemawiającej za nieważnością decyzji administracyjnej. W wyroku NSA z 21 października 1992 r., V SA 86/92 (ONSA 1993, Nr 1, poz. 23) przyjęto: "1. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (...)." Również w wyroku 26 sierpnia 1987 r., IV SA 929/86 (GAP 1989, Nr 13, s. 43) NSA uznał, iż oczywisty charakter naruszenia prawa jest warunkiem koniecznym, ale nie wystarczającym dla uznania naruszenia prawa za rażące, ponieważ "rażące naruszenie prawa od zwykłego naruszenia przepisu prawa różni się takimi cechami, jak gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których istnienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego, przez organy państwowe w praworządnym państwie".

Wstępnym warunkiem naruszenia prawa za rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt2 Kpa musi być stwierdzenie, iż w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny ( zob. wyrok NSA z 18 lipca 1994 r. V SA 535/94, ONSA 1995, Nr 2, poz. 91). Jeżeli zatem przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 §1 pkt 2 nawet wówczas, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową, albo – co zdarza się częściej – inna interpretacja zostanie uznana za słuszniejszą ( zob. wyrok NSA z 18 czerwca 1997 r., III SA 422/96, Glosa 1998, Nr 10, s.29).

Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 nie może być identyfikowane z naruszeniem podstawy prawnej decyzji. Dla stwierdzenia nieważności decyzji niezbędna jest ocena naruszenia jej podstawy prawnej jako rażącego w świetle całokształtu okoliczności sprawy z uwzględnieniem konsekwencji prawnych wynikających z zasad ogólnych Kpa ( wyrok SN z 20 grudnia 1994 r. III ARN 71/94, OSNAP i US 1995, Nr 13, poz. 156).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że dokonana przez organ w zaskarżonej decyzji ocena, czy decyzja z dnia [...] maja 2002 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa, jest prawidłowa i w prawidłowy sposób uzasadniona z uwzględnieniem przedstawionych powyżej okoliczności, w których można mówić o rażącym naruszeniu prawa. Ocena ta uwzględnia również ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku WSA z 10 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Go 65/10.

W szczególności Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku, dokonując wykładni art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 41, poz. 365 ), że z załączonych do sprawy akt administracyjnych nie wynika, aby organ administracyjny w jakikolwiek sposób wykazał, by w sprawie przedstawiona powyżej przesłanka została spełniona, a nawet na taką okoliczność organ nie powołał się w decyzji z dnia [...] maja 2002 r., co jedynie może dowodzić, że rozstrzygnięcie to zostało wydane z naruszeniem art. 33 ust. 1 cyt. ustawy. Przepis ten, jak wykazano powyżej, w przypadkach przewidzianych w nim przekształceń administracji celnej nakazuje zachowanie funkcjonariuszowi wszystkich dotychczasowych warunków, a odstępstwo od tej zasady dopuszcza wyłącznie w razie braków odpowiednich wolnych stanowisk.

Z akt sprawy nie wynika, aby organ poczynił ustalenia czy w dniu 1 maja 2002 r. istniała możliwość określenia skarżącej stanowiska odpowiadającego dotychczas przez nią zajmowanemu. Wobec powyższego uznać należy, iż organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla rozpoznawanej sprawy okoliczności i tym samym naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.).

Organ w uzasadnieni zaskarżonej decyzji w szczegółowy sposób ustosunkował się do tej kwestii, podkreślając, że zgodnie z Regulaminem Organizacyjnym Urzędu Celnego z dnia [...] kwietnia 2001 r. w skład Działu Finansowego wchodził Referat Rozliczeń Cła, Referat Likwidacyjny, Referat Likwidacyjny w Olszynie i Referat Egzekucyjny. Nadzór nad Działem Finansowym wraz z podległymi komórkami organizacyjnymi sprawował Naczelnik Działu Finansowego. Natomiast w nowo utworzonej Izbie Celnej z dotychczasowego Działu Finansowego wyłączono Wydział Rozliczeń Ceł i Podatków wraz z Wieloosobowym Stanowiskiem ds. Składnicy Akt oraz Wieloosobowym Stanowiskiem ds. Zabezpieczeń Należności Budżetowych, Referat Egzekucyjny i Referat Likwidacyjny jako niezależne komórki organizacyjne podległe bezpośrednio głównemu księgowemu (Regulamin Organizacyjny Izby Celnej z dnia [...] maja 2002r.) Powstał Wydział Finansowo-Księgowy wraz z podległymi stanowiskami pracy: Wieloosobowym Stanowiskiem ds. Płac, Wieloosobowym Stanowiskiem ds. Sum Depozytowych, Wieloosobowym Stanowiskiem ds. Wydatków Budżetowych i Wieloosobowym Stanowiskiem ds. Dochodów Budżetowych. Nadzór nad Wydziałem Finansowo-Księgowym wraz z podległymi stanowiskami pracy sprawował Naczelnik Wydziału Finansowo- Księgowego.

Trafnie skonstatował organ, że zmian tych nie można uznać za proste przekształcenie, bowiem w miejsce dotychczasowego Działu Finansowego w Urzędzie Celnym został utworzony Wydział Finansowo-Księgowy z podległymi stanowiskami pracy oraz wyodrębniono z jego struktury Wydział Rozliczeń Ceł i Podatków z podległymi stanowiskami pracy, Referat Likwidacyjny (połączono z Referatem Likwidacyjnym w Olszynie) i Referat Egzekucyjny jako niezależne komórki organizacyjne podległe głównemu księgowemu ( a nie naczelnikowi komórki finansowej).

W tych okolicznościach uznać należy, iż Wydział Finansowo- Księgowy w Izbie Celnej nie odpowiadał dotychczasowemu Działowi Finansowemu w Urzędzie Celnym , a to z uwagi na strukturę organizacyjną, jak i zakres zadań wykonywanych przez powyższe komórki organizacyjne, a co za tym idzie stanowisko Naczelnika Działu Finansowego nie miało swojego odpowiednika w Izbie Celnej , nie było nim w szczególności stanowisko Naczelnika Wydziału Finansowo-Księgowego.

Zasadnie wskazał również organ, że ustawodawca tworząc izby celne stworzył stanowiska służbowe odpowiadające nowej strukturze organizacyjnej administracji celnej, określając szczegółowo wymogi jakimi winni legitymować się funkcjonariusze pełniący służbę na określonych stanowiskach. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 kwietnia 2002r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni dla stanowiska naczelnika wydziału przewidziano wymagane kwalifikacje: wykształcenie wyższe (tytuł magistra lub równorzędne) oraz 5 lat pracy lub służby. W zaistniałej sytuacji skarżąca nie mogła pełnić służby na stanowisku Naczelnika Wydziału Finansowo-Księgowego, gdyż nie spełniała kryteriów przewidzianych dla tego stanowiska, nie legitymowała się wyższym wykształceniem.

Zasadnie również organ nie podzielił stanowiska skarżącej, że w sprawie mógł mieć zastosowanie § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni. Zgodnie bowiem z brzmieniem tego przepisu funkcjonariusze celni, którzy w dniu wejścia w życie rozporządzenia nie spełniają wymogów określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia, mogą otrzymać propozycje pełnienia służby na stanowisku służbowym odpowiadającym dotychczas zajmowanemu. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że dotyczy on złożenia propozycji pełnienia służby, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło.

Organ wskazał ponadto , że z dniem 1 maja 2002 na stanowisko Naczelnika Wydziału Finansowo-Księgowego w nowo utworzonej Izbie Celnej została mianowana H.Z., spełniająca wymogi przewidziane dla przedmiotowego stanowiska.

Zgodnie z obowiązującym w dacie wydania decyzji art. 33 ust.1 ustawy z dnia 20 marca 2002r. o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw pracownicy i funkcjonariusze celni, pełniący służbę w dotychczasowych urzędach utworzonych na podstawie art. 284 § 3 Kodeksu celnego, stają się odpowiednio pracownikami lub funkcjonariuszami izb celnych, z tym że w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy dyrektor izby celnej określi miejsce pełnienia służby lub pracy w izbie celnej lub urzędzie celnym. W zakresie dotyczącym stosunku służbowego lub pracy stosuje się dotychczasowe warunki, z wyłączeniem sytuacji, gdy w tworzonej izbie celnej lub urzędzie celnym nie ma wolnego stanowiska odpowiadającego dotychczas zajmowanemu.

Tym samym prawidłowe jest stanowisko organu, że w dniu 1 maja 2002r. brak było w Izbie Celnej wolnego stanowiska odpowiadającego stanowisku Naczelnika Działu Finansowego, na którym to stanowisku służbowym skarżąca pełniła służbę do dnia 30 kwietnia 2002r., co skutkowało przeniesieniem w/w na stanowisko służbowe inspektora celnego, przy czym przy wyznaczaniu skarżącej nowego stanowiska służbowego nie mogło być brane pod uwagę każde stanowisko, ale odpowiadające kwalifikacjom skarżącej.

Tym samym stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i nie narusza przepisów prawa w szczególności podniesionych w skardze, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Z tych też przyczyn oraz na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd oddalił skargę.