Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 263/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 37 a
journal: Dz.U. 2000 nr 84 poz 948
law: ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
article: art. 80
journal: Dz.U. 1991 nr 30 poz 127
law: Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - tekst jedn.
article: art. 185 § 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędzia WSA del. Iwona Kosińska Protokolant asystent sędziego Wojciech Latocha po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych Spółki Akcyjnej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 października 2009 r. sygn. akt II SA/Rz 265/09 w sprawie ze skargi [...] w P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od [...] w P. na rzecz Polskich Kolei Państwowych Spółki Akcyjnej w Warszawie kwotę 3.277 (trzy tysiące dwieście siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 265/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2009 r., Nr [...], w przedmiocie odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa własności nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: Wojewoda P. decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2007 r., na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 roku o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84 poz.948 ze zm.) w związku z art. 4 pkt 2, art. 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. nr 86 poz. 789 ze zm.) stwierdził, że grunt położony w miejscowości H. gmina M., oznaczony jako działka [...] o pow. [...] ha zajęty pod linię kolejową szerokotorową nr [...] P. – M., pozostający w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [...] SA, stanowiący, zgodnie z wpisem w księdze wieczystej nr [...], własność Archidiecezji [...] w P., stał się z dniem 1 czerwca 2003 r., z mocy prawa, za odszkodowaniem, własnością Skarbu Państwa. Wskazana decyzja stwierdza też, że [...] SA nabyła z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo użytkowania wieczystego wymienionego gruntu oraz prawo własności toru głównego zasadniczego linii nr [...] zlokalizowanego na tym gruncie. Użytkowanie wieczyste ustanowione zostało na 99 lat licząc od 1 czerwca 2003 r.

Wnioskiem z dnia 8 marca 2007 r. Archidiecezja [...] w P. wniosła o odszkodowanie za wywłaszczenie wskazanej wyżej nieruchomości.

Starosta P. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., na podstawie art. 37a ust. 1, 7, 8 i 9 powołanej ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" w związku art. 129 ust. 1 i 5 pkt 3, art. 130, art. 132 ust. 1a, ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.), ustalił odszkodowanie na rzecz Archidiecezji P. w wysokości 85 813 zł.

Organ uznał jednocześnie, iż nie zachodzi w sprawie okoliczność określona w przepisie art. 37a ust. 7 zd. 3 wskazanej ustawy, zgodnie z którym roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje w przypadku gdy grunt, o którym mowa w ust. 1, pozostawał do dnia 31 maja 2003r. w samoistnym posiadaniu [...] S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez co najmniej 30 lat. Zdaniem organu nie został bowiem w wystarczający sposób udokumentowany fakt wybudowania przez [...] w latach 60-tych i fakt istnienia na działce nr [...] toru linii kolejowej szerokotorowej Nr [...] P. – M.

Wojewoda P. decyzją z dnia [...] stycznia 2008r., utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 30 października 2008r., sygn. akt II SA/Rz 245/08 uchylił decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2008r., zalecając w razie potrzeby, przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy w dniu 31 maja 2003 r. i nieprzerwanie 30 lat przed tą datą sporna działka była w samoistnym posiadaniu [...] SA lub jej poprzedników prawnych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda P. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. uchylił decyzję Starosty P. z dnia [...] listopada 2007 r. i orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania.

Wojewoda podkreślił, iż wpisanie przebiegu toru kolejowego linii Nr [...] przez działkę nr [...], do księgi środków trwałych oznacza, iż znajdował się on na stanie przedsiębiorstwa państwowego [...], co stanowi niewątpliwie dowód posiadania tej drogi kolejowej przez [...] SA. Poza tym okres posiadania owej nieruchomości należy liczyć od momentu rozpoczęcia budowy toru.

Zdaniem organu zapis w księdze środków trwałych oraz zeznania świadka F. G. wskazują na okoliczność posiadania przez [...] przedmiotowej nieruchomości nieprzerwanie co najmniej od 1960r. czyli przez 43 lata do 31 maja 2003r. Tego okresu posiadania działki nr [...] nie przerwała także, w ocenie Wojewody, zawarta przez Archidiecezję [...] w P. z A. C. dniu 2 września 2002r. umowa, na podstawie której oddano mu w dzierżawę między innymi powyższą działkę na okres 3 lat. Jego zeznania wskazują bowiem, iż wskazaną nieruchomość dzierżawił tylko do 2004 r., i to wyłącznie do granicy wyznaczonej znajdującymi się na niej torami. Tym samym nie doszło do objęcia przez niego w posiadanie toru linii kolejowej szerokotorowej Nr [...].

Na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2009r. Archidiecezja [...] w P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzucając błędne przyjęcie, iż [...] S.A. pozostawała w samoistnym posiadaniu działki nr [...] nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat przed dniem 31 maja 2003r. oraz przyjęcie, że [...] władała tą działką w dniu 28 lutego 2003r, podczas gdy Archidiecezja na mocy ugody z dnia 19 marca 2002 r. przyjęła własność przedmiotowej nieruchomości, a na mocy umowy dzierżawy z dnia 2 września 2002 r. oddała ją w dzierżawę małżonkom A. i H. C., którzy przez okres 3 lat (w tym przed 31 maja 2003r.) byli w jej posiadaniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wyrokiem z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 265/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylając decyzję Wojewody P. z dnia 4 lutego 2009 r. wskazał, że z akt sprawy wynika, iż sporny grunt do momentu przekazania go Agencji Rolnej Skarbu Państwa w 1992 r. był we władaniu Państwowego Gospodarstwa Rolnego w M., zlikwidowanego na podstawie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw, co potwierdza protokół zdawczo – odbiorczy z dnia 14 grudnia 1992 r. Zdaniem Sądu może to świadczyć o tym, że grunt pozostawał do tej daty we współposiadaniu co najmniej dwóch podmiotów – [...] SA oraz Państwowego Gospodarstwa Rolnego w M. W ocenie Sądu nie ma to jednak decydującego znaczenia w sprawie, natomiast istotne jest, iż po przejściu prawa własności na Archidiecezję P., działka nr [...] oddana została w dzierżawę na mocy umowy z dnia 2 września 2002 r. zawartej na trzy lata pomiędzy właścicielem gruntu, to jest Archidiecezją a A. C. i H. C., z przeznaczeniem na prowadzenie działalności rolniczej. Sąd podkreślił, że tym samym dzierżawcy stali się posiadaczami zależnymi przedmiotowej nieruchomości od dnia 2 września 2002 r. do dnia 2 września 2005 r.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, że nawet jeżeli przyjąć, iż w roku 2004, wygasła umowa dzierżawy, to i tak powyższe fakty świadczą o tym, że grunt ten nie pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym [...] SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Tym samym nie ma w rozpatrywanej sprawie zastosowania przepis art. 37a ust.7 ustawy o PKP.

W związku z tym Sąd uznał, że nie ma znaczenia data objęcia nieruchomości w posiadanie przez poprzedników prawnych [...] SA, bowiem istotna jest data końcowa – to jest dzień 31 maja 2003 r., a w tym dniu, zdaniem Sądu, podmiot ten nie był posiadaczem samoistnym gruntu. Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że A. C. dzierżawił działkę do granicy wyznaczonej torami kolejowymi, bowiem przedmiotowa działka stanowi jedną całość i wszystkie dokumenty zawarte w aktach sprawy określają ją jako działkę [...] o powierzchni [...] ha i jako taka pozostawała we współposiadaniu dzierżawcy i PKP SA.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę kasacyjną złożyła spółka [...] S.A., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji brak zastosowania, co dotyczy art. 37a ust 7 ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), poprzez przyjęcie, że przepis ten nie odnosi się do sytuacji, w której znalazł się skarżący;

2) naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), poprzez niezastosowanie się przy rozpoznawaniu sprawy do treści tego przepisu.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd pierwszej instancji przy wydawaniu zaskarżonego wyroku związany był ocenami prawnymi i wytycznymi wynikającymi z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 października 2008r., sygn. akt: II SA/Rz 245/08, zarówno w odniesieniu do interpretacji przepisów prawa materialnego, jak również oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zatem, zdaniem skarżącego kasacyjnie, przedmiotem rozważań Sądu w zaskarżonym wyroku powinno być jedynie ustalenie czy organ – Wojewoda P. – wydając decyzje zastosował się do wytycznych zawartych w powołanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 października 2008r. Zamiast tego jednak, ponownie rozpatrując sprawę, Sąd dokonał odmiennej oceny dowodów, a w orzeczeniu zawarte zostały poglądy prawne nie mające pokrycia we wcześniej dokonanych ustaleniach Sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

skarga kasacyjna jest zasadna.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W niniejszej sprawie skarga kasacyjna zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zarzut ten jest trafny. Zgodnie bowiem ze wskazanym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Brzmienie tego przepisu oznacza, że odnosi się on do sytuacji, gdy w sprawie orzekał już poprzednio sąd administracyjny, który dokonał określonej oceny prawnej, z którą to sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie, która to jednak sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Organ administracji rozpatrując sprawę ponownie, powinien się zatem zastosować do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Niezastosowanie się przez organ administracyjny przy ponownym wydawaniu decyzji do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Ocena prawna wyrażona w wyroku wiąże także sąd, który wydał wyrok.

Zatem przyjąć należy, że związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu przepisu art. 153 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przez organ administracji publicznej. Przez ocenę prawną należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy. Kontrola rozstrzygnięcia wydanego po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskutek skierowania do organu wytycznych co do uzupełnienia wadliwie przeprowadzonego postępowania sprowadza się do oceny, czy - przy ponownym rozpoznaniu - organ uwzględnił uwagi sądu administracyjnego. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanej decyzji.

W niniejszej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 245/08 uchylił decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie odszkodowania z tytułu nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa własności nieruchomości.

W związku z tym stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji przy wydawaniu zaskarżonego wyroku z dnia 27 października 2009 r. był związany wyrokiem z dnia 30 października 2008 r., co z kolei oznacza, że rozpoznając sprawę nie miał całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, a okoliczności sprawy znajdujące odzwierciedlenie w jej aktach nie mogły być na nowo rozpoznawane w granicach określonych w art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

We wskazanym wyżej wyroku z dnia 30 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przesądził bowiem o tym, że decyzja Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2008 r. przyznająca odszkodowanie narusza art. 37 a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a także przepisy postępowania – art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z czym Sąd uwzględnił skargę i – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – uchylił tę decyzję.

Sąd wskazał bowiem, że roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w art. 37a ust. 1 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym [...] lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Konsekwencją tego jest ciążący na organie administracji prowadzącym postępowanie obowiązek ustalenia, czy zaistniały warunki przyznania odszkodowania oraz, czy nie zachodzą okoliczności wyłączające przyznanie odszkodowania.

Kwestie te zatem nie mogły podlegać ponownej ocenie Sądu w zaskarżonym wyroku z dnia 27 października 2009 r. , na co słusznie wskazano w skardze kasacyjnej.

W związku z tym zarzut o naruszeniu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zasadny, gdyż w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji nie zastosował się do zaleceń wyroku, którym był związany, dokonując ponadto odmiennej oceny dowodów.

W odniesieniu do naruszenia prawa materialnego wskazać należy, że w niniejszej sprawie kwestią zasadniczą jest, czy w dniu 31 maja 2003 r. i nieprzerwanie 30 lat przed tą datą sporna działka była w samoistnym posiadaniu [...] S.A. lub jej poprzedników prawnych.

Wskazać w tym miejscu należy, że w instytucji samoistnego posiadania chodzi o samo wykonywanie faktycznego władztwa w takim – zewnętrznie – zakresie, w jakim wykonuje je właściciel. Posiadacz może zatem przejściowo nie wykonywać władztwa i na skutek tego nie traci posiadania rzeczy, ponieważ istotne jest nie to, czy posiadacz wykonuje względem rzeczy konkretne czynności, ale to, czy ma możliwość ich wykonywania bez potrzeby wytaczania na przykład powództwa o przywrócenie posiadania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1994 r., sygn. akt III CRN 18/94). Zatem z faktycznym władztwem charakteryzującym posiadanie samoistne mamy do czynienia, gdy określona osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy w taki sposób, jakby była jej własnością. Natomiast w przypadku umowy dzierżawy występuje posiadanie zależne a nie samoistne. Oznacza to, że umowa dzierżawy nie przerywa posiadania samoistnego.

Co się zaś tyczy statusu mienia [...], zauważyć należy, że początkowo na ziemiach polskich obowiązywało rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1948 r., Nr 43, poz. 312), które następnie zostało uchylone art. 48 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 grudnia 1960r. o kolejach (Dz. U. z 1970 r. Nr 9, poz. 76). Natomiast część tej ustawy dotycząca przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe została następnie zastąpiona przepisami ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 26, poz. 138). Przepis art. 50 ust. 1 tej ustawy stanowił, że mienie oraz prawa i zobowiązania przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe działającego dotychczas na podstawie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, stają się mieniem oraz prawami i zobowiązaniami PKP, działającego na podstawie przepisów ustawy.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 16 ust. 2, mienie Polskich Kolei Państwowych stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy (to jest 9 grudnia 1989 r.) oraz środki nabyte przez te Koleje w toku dalszej jego działalności.

W związku z powyższym uznać należy, że bez względu na to, czy przedsiębiorstwo [...] legitymuje się obecnie dokumentem na przekazanie mu konkretnego gruntu, może ono udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi, że konkretna nieruchomość była gruntem związanym z funkcjonowaniem Kolei.

Przytoczyć w tym miejscu należy treść art. 37 a ust. 7 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", którego naruszenie zarzuciła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie. Z przepisu tego wynika, że odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu, określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1 tego przepisu, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym Polskich Kolei Państwowych S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazane w art. 37 a ust. 7 powołanej ustawy wyjątki od zasady przyznania odszkodowania należy interpretować ściśle. W przepisie tym chodzi zatem o grunt wchodzący w skład linii kolejowych pozostający w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [...] S.A., nie stanowiący własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...] S.A. Jeśli taki grunt pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym [...] S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat, roszczenie odszkodowawcze nie przysługuje. Nie ma przy tym znaczenia, kto w okresie 30 – letniego samoistnego posiadania przez [...] S.A. i jej poprzedników prawnych był właścicielem gruntu.

Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, w której Skarb Państwa do dnia 19 marca 2002 r. był właścicielem działki nr [...] położonej w miejscowości H., od tej zaś daty na mocy ugody zawartej przed Komisją Majątkową działka ta stała się własnością Archidiecezji [...] w P.

Na terenie tym wybudowane zostały tory kolejowe – jak zeznał świadek – co doprowadziło do uruchomienia linii kolejowej, która służyła połączeniom międzynarodowym tak pociągów towarowych, jak i osobowych. Jak wynika z dokumentacji niniejszej sprawy (księga środków trwałych) tory główne zasadnicze stanowiące fragment linii kolejowej szerokotorowej nr [...] P. – M., częściowo posadowione na działce [...] obr. H., wybudowano w 1960 r. Potwierdza to fakt, że wskazana działka postawała w posiadaniu samoistnym [...] nieprzerwanie od 30 lat. Z faktu, że ta czynna linia kolejowa stała się przedmiotem postępowania regulacyjnego i przeszła na własność Archidiecezji nie wynika, że przerwało to posiadanie linii kolejowej, która cały czas był czynna i używana przez [...]. Za organem administracyjnym należy przyjąć, że okresu samoistnego posiadania działki nr [...] nie przerwała umowa zawarta w dniu 2 września 2002 r., jaką Archidiecezja ta zawarła z A. C. na podstawie której oddała mu w dzierżawę między innymi tę działkę na okres trzech lat. Dodać przy tym należy, że, jak wynika z akt sprawy, działkę tę użytkował tylko do granicy linii torów kolejowych.

W związku z tym stwierdzić należy, że w dniu 31 maja 2003 r. i nieprzerwanie przez 30 lat przed tą datą działka o nr [...], była w samoistnym posiadaniu [...] S.A. lub jej poprzedników prawnych.

W związku z powyższym, zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu wskazanego wyżej przepisu uznać należy za uzasadniony.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 wskazanej wyżej ustawy.