Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 3282/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 38,  art. 8 ust. 9
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2014 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. Nr [...] z dnia [...] października 2013 r. wydanej przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działającego z upoważnienia Wójta Gminy C., o przyznaniu K. G. pomocy w formie zasiłku okresowego na miesiąc: październik, listopad, grudzień 2013 w wysokości po [...] zł miesięcznie.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 4 października 2013 r. K. G. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. m. in. o przyznanie zasiłku okresowego na miesiąc październik, listopad i grudzień 2013 r.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2013 r. Wójt Gminy C., przyznał K. G. pomoc w formie zasiłku okresowego na wnioskowane miesiące, w wysokości po [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że K. G. ma [...] lat i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w domu jednorodzinnym w dobrym stanie techniczny. Wnioskodawca jest ponadto właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha fizycznego w tym [...] ha przeliczeniowego, z którego miesięczny dochód wynosi [...] zł. Zdaniem organu wnioskodawca spełnia przesłanki określone w art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, warunkujące prawo do zasiłku okresowego. Jest osobą bezrobotną, leczy się, a jego faktyczny dochód jest niższy od ustawowego kryterium dochodowego.

Organ wyjaśnił jednocześnie, że w 2013 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w C. na wypłatę zasiłków okresowych otrzymał kwotę jedynie [...] zł.

Od powyższej decyzji K. G. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], w którym zwrócił się ojej uchylenie i przyznanie zasiłku okresowego w wysokości minimum po [...] zł miesięcznie. Stanowisko swoje uzasadnia tym, że skoro GOPS C. twierdzi, że ma dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł tom musi udowodnić.

Ponadto wnioskodawca zakwestionował wielkość gospodarstwa rolnego, która została przyjęta przez organ I instancji przy ustalaniu jego sytuacji dochodowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy C. z dnia [...] października 2013 r.

Organ wyjaśnił, że zasady przyznania świadczeń w formie zasiłku okresowego zostały uregulowane w art. 38 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:

Pomoc w tej formie udzielana jest:

1. osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej ;

2. rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Stosownie do treści art. 38 ust. 2 zasiłek okresowy ustala się:

1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie.

2) w przypadku rodziny – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.

Natomiast w świetle art. 38 ust. 3 kwota zasiłku okresowego ustalana zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między:

1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby;

2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.

Kolegium wskazało, że z materiału dowodowego wynika, że K. G. spełnia ustawowe kryterium dochodowe, bowiem jego dochód – ustalony zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych osoby samotnie gospodarującej, które to wynosi 542,00 zł.

Z zaświadczenia Wójta Gminy C. z 11 października 2013 r. nr FN [...] wynika, że K. G. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 6,47 ha. Powierzchnia użytków rolnych to 4,40 ha fizycznego, natomiast powierzchnia przeliczeniowa użytków rolnych to 1,82 ha.

Organ odwoławczy podkreślił, że art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem hektarów przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. Przepis art. 8 ust. 9 nie przewiduje jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia pochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy też nie i z jakich powodów oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody.

Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji dokonał właściwego obliczenia dochodu strony z posiadanego gospodarstwa rolnego, tj. 455,00 (1,82 ha x 250 zł.).

Mając na uwadze treść art. 38 ust. 2 ustawy wysokość zasiłku okresowego w przypadku osoby samotnie gospodarującej to różnica pomiędzy kryterium dochodowym a dochodem tej osoby. W rozpoznawanym przypadku różnica ta wynosi 87,00 zł (542,00 zł. – 455,00 zł.).

Tak więc, kwota zasiłku okresowego w przypadku odwołującego się nie może być wyższa niż 87,00 zł. i niższa od kwoty 43,50 zł. (tj. 50% różnicy pomiędzy kryterium, a faktycznym dochodem osoby).

Kolegium podniosło również, że w toku postępowania odwoławczego ustalono, iż GOPS w C. w 2013 r. otrzymał na zasiłki okresowe kwotę [...] zł. Z pisma z dnia 24 października 2013 r. wynika, że na dzień 30 września 2013 r. wydatkowano na zasiłki okresowe [...] zł. W tej sytuacji Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, z uwagi na małe środki finansowe na zasiłki okresowe, musi wybierać osoby najbardziej potrzebujące wparcia i pomocy. K. G. pomimo niskiego dochodu nie jest osobą znajdującą się w szczególnie trudnej sytuacji, dobrze funkcjonuje w środowisku, a stanowiące jego własność gospodarstwo rolne wydzierżawił, ponadto udzielane jest mu wsparcie finansowe również w innych formach przewidzianych w ustawie.

Na powyższą decyzję skargę złożył K. G.

W skardze oraz pismach procesowych złożonych do akt sprawy K. G. wniósł o nakazanie wydania decyzji "na dostateczne utrzymanie w całości" z powodu choroby. Wskazał, że jest pozbawiony działki siedliskowej za co, w jego ocenie, odpowiedzialni są: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] i Urząd Gminy w C. Podniósł, że skoro jest bezrobotny, to oznacza, że nie ma żadnego dochodu. Zdaniem skarżącego powinien on otrzymywać zasiłek w kwocie po 300 zł miesięcznie. Skarżący zakwestionował również wskazaną w decyzjach powierzchnię jego nieruchomości.

Do skargi załączono orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 29 października 2013 r., z którego wynika [...] skarżącego do pracy od 2 września 2013 r. do 30 kwietnia 2014 r. oraz decyzję ZUS z 13 listopada 2013 r. o odmowie prawa do renty.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 182 – dalej u.p.s.) który określa, że zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną. Jest również właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 6,47 ha tj. 1,82 ha przeliczeniowych. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 9 – dalej u.p.s.), przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się miesięczny dochód w wysokości 250 zł. Wobec tego prawidłowo organy wskazały, że dochód wyliczony na podstawie wyżej wskazanego przepisu wynosi 455 zł. A zatem skarżący spełnia kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania zasiłku okresowego.

Odnosząc się do kwestii kwoty przyznanego skarżącemu świadczenia wskazać należy, że szczegółowe zasady ustalenia wysokości zasiłku okresowego zostały określone w art. 38 ust. 2-5 – dalej u.p.s. Zgodnie z tym zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie (art. 38 ust. 2 pkt 1 – dalej u.p.s.).

Jednocześnie w art. 38 ust. 3 pkt 1 i ust. 4 – dalej u.p.s. ustawodawca zastrzegł, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, a zarazem nie mniejsza niż 20 zł miesięcznie. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5 – dalej u.p.s.).

Uwzględniając powyższą regulację prawną oraz stan faktyczny sprawy uznać należy, że skoro kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł., a dochód skarżącego 455 zł, to różnica stanowi kwotę 87 zł. Wobec tego zasiłek okresowy nie może być wyższy niż 87 zł ani niższy niż 43,50 zł.

Przyznana skarżącemu kwota stanowi wymagane 50% różnicy pomiędzy kryterium dochodowym, a dochodem skarżącego.

Jakkolwiek wysokość zasiłku okresowego została określona na poziomie minimalnej ustawowej jego wysokości, jednak w okolicznościach niniejszej sprawy nie stanowi to naruszenia prawa.

Podkreślić należy, że wysokość zasiłku okresowego ustalona została przez ustawodawcę w wysokości minimalnej i maksymalnej, co wynika to z treści art. 38 ust. 2 u.p.s., w którym ustawodawca użył zwrotu "zasiłek okresowy ustala się". Określenie maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku okresowego, oznacza, iż organ przyznający zasiłek o ile stwierdzi, że osoba ubiegająca się spełnia kryterium wskazane w art. 38 ust. 1 u.p.s., działa w granicach uznania administracyjnego. Organ nie może stronie przyznać świadczenia w niższej kwocie (a także wyższej) niż to zostało określone w u.p.s. W ustalonych w ten sposób widełkach organ poruszać się może jednak swobodnie, przy czym powinien ustalić to świadczenie w wysokości adekwatnej do sytuacji wnioskodawcy, jego potrzeb i możliwości zaspokojenia swoich potrzeb we własnym zakresie oraz posiadanych przez organ środków finansowych na realizacją zadań pomocowych.

Zaskarżonej decyzji nie można zatem zarzucić niezgodności z prawem, gdy organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącego, z drugiej zaś strony własne możliwości finansowe i cele jakie stawia ustawa o pomocy społecznej uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu pomocy finansowej w większej wysokości.

W tym zakresie organ wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w C. w 2013 r. na wypłatę zasiłków okresowych dysponował kwotą [...] zł. Organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił w jakiej wysokości i ilu rodzinom udzielono pomocy i jaką kwotę do października 2013 r. wydatkowano na powyższe cele. Powoduje to, że nie jest możliwe przyznawanie wyższego zasiłku okresowego niż jego minimum określone w ustawie.

Należy podkreślić, że organ wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 38 u.p.s ma swobodę w zakresie określania wysokości przyznanego świadczenia, gdyż przepis ten wskazuje jedynie sposób ustalenia przedziału kwotowego, w jakim powinna się ona mieścić. W przedziale tym nie mieści się oczekiwana przez skarżącego kwota 300 zł.

Wbrew twierdzeniom skargi, w realiach niniejszej sprawy, fakt że skarżący jest bezrobotny nie oznacza, że jako właściciel gospodarstwa rolnego, może być uznany za osobę nie posiadającą żadnych dochodów. Podkreślić należy, że z treści art. 8 ust. 9 ustawy wynika ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Przepis ten nie przewiduje żadnych wyjątków. Nie ma przy tym znaczenia czy faktycznie gospodarstwo jest uprawniane i czy przynosi ono dochody. Dlatego też organy musiały uwzględnić w ustalaniu wysokości świadczenia dochód z gospodarstwa rolnego. Powierzchnia gospodarstwa, w tym ze wskazaniem powierzchni przeliczeniowej, wynika z zaświadczenia Wójta Gminy C. z 11 października 2013 r.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że organy obu instancji prawidłowo oceniły sytuację osobistą i majątkową skarżącego z uwzględnieniem jego stanu zdrowia.

Zauważyć trzeba, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej czy pożądanej. Innymi słowy zadaniem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie osób, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajanie ich wszystkich potrzeb i oczekiwań. Zasiłki z pomocy społecznej nie mogą być podstawowym źródłem utrzymania i służyć zaspokojeniu każdej potrzeby życiowej. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Odnosząc się zaś do podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących pozbawienia go własności działki wskazać trzeba, że kwestia powyższa pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania, którego przedmiotem jest decyzja przyznająca świadczenie z pomocy społecznej.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.