Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 660/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1b, art. 17b ust. 2
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2022 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga A. Z. (dalej skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: SKO, organ odwoławczy) z 28 czerwca 2022 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej Burmistrz, organ I instancji) z 25 kwietnia 2022 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z 1 marca 2022 r. skarżący wystąpił do Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] go o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem H. Z. Do wniosku dołączone zostało orzeczenie wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z 16 lutego 2022 r. nr [...], zaliczające H. Z. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie zostało wydane do 28 lutego 2025 r. Z orzeczenia wynika, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się 5 stycznia 2022 r., natomiast daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. We wniosku skarżący oświadczył, że jest rolnikiem i zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego od 1 marca 2022r.

W przeprowadzonym 2 marca 2022 r. wywiadzie środowiskowym potwierdzono fakt sprawowania przez skarżącego opieki nad ojcem.

Decyzją z 7 marca 2022 r. nr [...] organ I instancji odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia wskazując fakt, iż niepełnosprawność ojca skarżącego powstała po ukończeniu 25 roku życia. Decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z 5 kwietnia 2022 r. znak: [...]

Następnie decyzją z 25 kwietnia 2022 r.

nr [...] organ I instancji działając na podstawie art. 104, art. 130 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), art. 17 ust. 1b, art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych – odmówił skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że po ponownym rozpoznaniu sprawy 12 kwietnia 2022 r. wystąpił do Urzędu Miasta i Gminy [...] z wnioskiem o udostępnienie danych na kogo figuruje gospodarstwo rolne oraz danych dotyczących składania wniosków o zwrot podatku akcyzowego za 2021 i 2022 r. Ze stanowiących odpowiedź na ww. wniosek pism z 12 i 13 kwietnia 2022 r. wynika, że skarżący oraz jego żona figurują w ewidencji podatników podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości, a wniosek o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju wykorzystywanego do produkcji rolnej w 2021 r. złożyła żona skarżącego. Natomiast

w lutym 2022 r. (I tura składania wniosków) wniosek taki nie został złożony. Następnie skarżący został wezwany do wyjaśnienia kto prowadzi gospodarstwo rolne, którego współwłaścicielem jest skarżący oraz do podania adresów zamieszkania rodzeństwa skarżącego, celem zbadania aktualnej sytuacji dotyczącej sprawowania opieki nad ojcem.

W oświadczeniu z 19 kwietnia 2022 r. skarżący wskazał, że jest on wraz z żoną współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, które nie zostało nikomu wydzierżawione. Aktualnie gospodarstwem zajmują się żona i czworo dzieci skarżącego.

W dalszej kolejności organ I instancji podniósł, że z zaświadczenia agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 13 kwietnia 2022 r. wynika, iż skarżący do dnia wydania zaświadczenia nie złożył wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 r. Natomiast decyzjami Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w [...] z 9 lutego 2022 r. po rozpatrzeniu wniosków

o przyznanie płatności na rok 2021 przyznano skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia faktyczne organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia jako powód ponownie wskazując fakt, iż niepełnosprawność ojca skarżącego powstała po ukończeniu 25 roku życia.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił nieuwzględnienie przez organ I instancji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. K 38/13. Podniósł, że jako jedyny sprawuje całodobową opiekę na ojcem, który skończył 98 lat, jest całkowicie niesprawny i potrzebuje pomocy w każdej sytuacji począwszy od codziennej toalety, ubrania się, nakarmienia po podanie leków.

Po rozpoznaniu odwołania, SKO opisaną na wstępie decyzją z 28 czerwca 2022 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że nie podziela stanowiska organu I instancji, iż podstawę odmowy przyznania świadczenia może stanowić art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium wskazało, że Trybunał Konstytucyjny w pkt 2 sentencji wyroku

z dnia 21 października 2014 roku sygnatura akt K 38/13 stwierdził, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest niezgodny z art. 32 Konstytucji, w zakresie

w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 23.10.2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem wszedł w życie. Organ I instancji miał zatem obowiązek zbadać czy skarżąca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że z przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja

z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności.

W dalszej części uzasadnienia SKO wskazało, że w rozpoznawanej sprawie istotnymi są regulacje zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. zgodnie z którymi świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Kolegium nie zakwestionowało faktu sprawowania przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Jednakże uznało, że inne przesłanki zawarte w ustawie

o świadczeniach rodzinnych zdecydowały o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Organ II instancji przywołał treść art. art. 17b ust. 1 u.ś.r. a następnie wskazał, że stosownie do treści art. 17b ust. 2 u.ś.r. zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Taka forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika. Nie oznacza to jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.

W ocenie SKO organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej weryfikacji oświadczenia skarżącego o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Ze znajdujących się w aktach administracyjnych decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z 9 lutego 2022 r. Nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że na rok 2021 r. przyznano skarżącemu jednolitą płatność obszarową 2021 w wysokości 6 327,27 zł, płatność za zazielenienie - 2021 w wysokości 4 246, 47 zł, płatność redystrybucyjną - 2021 w wysokości 1 843,66 zł, płatność do powierzchni upraw truskawek - 2021 w wysokości 653,74 zł oraz kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 87,46 zł. Z kolei decyzją z dnia 9 lutego .2022 r. Nr [...] przyznano skarżącemu płatność ONW na rok 2021 w łącznej wysokości 2 278,32 zł.

Natomiast w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 203) - płatności oznaczają pomoc finansową dla producentów rolnych. Zatem zdaniem Kolegium skoro, żona skarżącego złożyła wniosek na przyznanie w 2022 r. płatności, to nie można uznać, że z dniem 1 marca 2022 r, zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego. Organ odwoławczy uznał, że należy tutaj mieć na uwadze, iż prawne przesłanki pobierania płatności są ściśle powiązane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Dopłaty nie są przewidziane dla właścicieli, którzy dysponując tytułem własności, nie zajmują się produkcją rolną. Płatności przysługują faktycznemu użytkownikowi gruntów rolnych, który wykonuje wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa,

W ocenie organu odwoławczego fakt złożenia przez żonę skarżącego wniosku

o płatność w 2022 r. poddaje w wątpliwość zaprzestanie jego prowadzenia przez skarżącego i podważa tezę, że musiał on zrezygnować z prowadzenia tego gospodarstwa, celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem.

W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej:

- naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez jego błędne zastosowanie

i przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ me zrezygnował z pracy w gospodarstwie rolnym w celu sprawowania opieki nad ojcem, podczas, gdy zgodnie ze złożonym oświadczeniem 1 marca 2022 r. zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym, aby opiekować się ojcem.

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za żonę skarżącego wniosku do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznanie płatności na 2022 r. wyklucza zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącego podczas, gdy przepisy warunkujące otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego nie wprowadzają obowiązku rozdzielności majątkowej między małżonkami, z których jeden sprawuje osobistą opiekę nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności.

Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że okoliczność sprawowania przez niego opieki nad ojcem została przez organy obu instancji jednoznacznie potwierdzona. Nie ulega wątpliwości, iż potrzebuje on całodobowej opieki co wyklucza jednoczesne prowadzenie gospodarstwa rolnego. Dlatego też od 1 marca 2022 r. skarżący zrezygnował z prowadzenia gospodarstwa rolnego.

W jego ocenie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wprowadzają obowiązku pozbywania się majątku stanowiącego gospodarstwo rolne dla skorzystania ze świadczenia pielęgnacyjnego na członka rodziny. Posiadanie gospodarstwa prowadzonego przez jego żonę nie stanowi przeszkody formalnej do uzyskania przez skarżącego świadczenia pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko

i wniósł o oddalenie skargi.

Na rozprawie 4 listopada 2022 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o przeprowadzenie dowodów z wniosku o zwrot podatku akcyzowego za 2022 r. oraz decyzji o wykreśleniu skarżącego z ewidencji producentów rolnych i uchyleniu numeru ewidencyjnego. Oświadczył, że płaci składkę ubezpieczeniową w KRUS, opłacił składkę za II kwartał 2022 r. bo jest rolnikiem.

Sąd przeprowadził dowód z powyższych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym

w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r. , świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób

o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 17b ust. 1 u.ś.r., w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.

Jak stanowi art. 17b ust. 2 u.ś.r., zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Kolegium trafnie przyjęło, iż dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b uśr należy przyjąć, że

w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. np. wyroki NSA: z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19; z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19).

Przedmiotem sporu między skarżącym a organem odwoławczym jest natomiast kwestia, czy zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem. Dowodem zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego jest w świetle art. 17b ust. 2 u.ś.r. stosowne oświadczenie złożone przez rolnika pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Taka forma dowodzenia podstawowej przesłanki przyznania świadczenia została wprowadzona z uwagi na specyficzny charakter pracy rolnika.

W tym przypadku nie ma innych dokumentów wskazujących na rezygnację

z aktywności zawodowej, tak jak w przypadku osób rezygnujących zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Ułatwienie dowodowe nie oznacza jednak, że oświadczenie rolnika nie podlega weryfikacji przez organ orzekający w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego. Takie założenie byłoby sprzeczne z podstawowym obowiązkiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej). Nie przeczy temu również fakt, że oświadczenie jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej.

W ocenie składu orzekającego, stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób wystarczający do dokonania oceny prawidłowości wykładni prawa materialnego oraz subsumpcji faktów sprawy.

W przedmiotowej brak było podstaw do przyjęcia, że skarżący jako syn osoby wymagającej opieki zaprzestał prowadzenia gospodarstwa rolnego, co zgodnie

z przywołanym wyżej z art. 17b ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. jest warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie uprawnionej będącej rolnikiem.

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z ustaleń organów skarżący pobiera dopłaty na gospodarstwo rolne z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z 9 lutego 2022 r. przyznające skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami za rok 2021.

Prawne przesłanki pobierania płatności z ARiMR są ściśle powiązane

z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2021 r. poz. 2114 ze zm.) płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności (pkt 1), oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących

w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha (pkt 2). Według art. 2 pkt 14 tej ustawy użyte w niej określenia "rolnik" oznacza rolnika w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, którego gospodarstwo rolne jest położone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, która prowadzi działalność rolniczą. Działalność rolnicza oznacza zaś: produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, w tym zbiory, dojenie, hodowlę zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich; utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy, w oparciu o kryteria określone przez państwa członkowskie na podstawie ram ustanowionych przez Komisję, lub prowadzenie działań minimalnych, określanych przez państwa członkowskie, na użytkach rolnych utrzymujących się naturalnie w stanie nadającym się do wypasu lub uprawy (art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013)

Trafnie zatem przyjął organ odwoławczy, że płatności przysługują osobom, które rzeczywiście wykonują pracę w gospodarstwie rolnym.

Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dni 11 grudnia 2012 r. sygn. I OPS 5/12, że rolnik przy właściwej organizacji pracy może prowadzić gospodarstwo rolne - zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną.

Należy również zwrócić uwagę na, iż w świetle powołanej wyżej uchwały "prowadzenie działalności rolniczej wiąże się ściśle z normalnymi działaniami koniecznymi dla prowadzenia gospodarstwa rolnego, to jest z wykonywaniem pracy

w tym gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności związanych

z prowadzeniem takiej działalności. Założenie takie leży wyraźnie u podłoża uregulowań rolniczego ubezpieczenia wypadkowego i chorobowego (art. 7-14 ustawy), które ma rację bytu tylko w razie występowania wskazanego związku prowadzenia działalności

z pracą w gospodarstwie lub wykonywaniem innych zwykłych czynności łączących się

z prowadzeniem działalności rolniczej. Praca ta jednak lub czynności nie muszą mieć charakteru pracy fizycznej. Jak wyjaśniał Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 30 maja 1988 r. sygn. akt III UZP 8/88, wpisanej do księgi zasad prawnych (OSNCP 1988, nr 12, poz. 166), mogą polegać na przykład na zarządzaniu gospodarstwem. Pojęcie "prowadzenie gospodarstwa rolnego" mieści w sobie cały zespół czynności. Słowo "prowadzenie" w języku polskim bowiem oznacza sprawowanie nad czymś nadzoru, zarządzanie, kierowanie czymś, zajmowanie się czymś, trudnienie się czymś, realizowanie jakiegoś celu. Prowadzenie gospodarstwa rolnego zatem może polegać nie tylko na pracy w tym gospodarstwie ale również na zarządzaniu nim. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy

w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej

w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa, a tym samym osiągania z niego dochodu (por. stanowisko SN zawarte na przykład w wyrokach: z dnia 22 kwietnia 1987 r. sygn. akt II URN 50/87, "LEX" nr 14647; z dnia 3 lipca 1987 r. sygn. akt II URN 132/87, OSNCP 1988, nr 10, poz. 147 oraz w uchwale z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt II UZP 5/04, OSNP 2004, nr 22, poz. 389). W uzasadnieniu uchwały sygn. akt II UZP 5/04 Sąd Najwyższy utożsamił utratę zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym z utratą możliwości jego prowadzenia.

Przyjęte wyżej rozumienie pojęcia "prowadzenie działalności rolniczej" znajduje dodatkowe potwierdzenie w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2012 r., poz. 803), która do cech pojęcia rolnika indywidualnego zalicza, między innymi, osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego, wprowadzając domniemanie, że taki stan rzeczy występuje, gdy dana osoba podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności w gospodarstwie rolnym (art. 6).

Powyższe rozważania prowadzą do konstatacji, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzania gospodarstwem".

Zatem prowadzenie gospodarstwa rolnego to nie tylko bezpośrednio wykonywana praca w tym gospodarstwie ale również zarzadzanie nim, czy też czerpanie jakichkolwiek zysków, w tym przypadku pobieranie dopłat jak to ma miejsce w przypadku skarżącego. W ocenie Sądu osoby prowadzące gospodarstwo rolne nie mogą być w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do osób wykonujących pracę, dla których warunkiem koniecznym jest całkowita rezygnacja z pracy i brak uzyskiwania

z tego tytułu jakichkolwiek środków finansowych.

W niniejszej sprawie skarżący wedle jego oświadczenia powierzył bezpośrednie prowadzenie gospodarstwa rolnego żonie, zaprzestał pracy w gospodarstwie rolnym od 1 marca 2022 r., wniosek o płatności na kolejny rok złożyła żona, przy czym małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej. Ponadto pomimo zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym jak oświadczył skarżący na rozprawie nadal opłaca składkę ubezpieczeniową w KRUS, opłacił składkę za II kwartał, bo jest rolnikiem.

Okoliczność, że decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z 25 kwietnia 2022 r. skarżący został wykreślony z ewidencji producentów, zdaniem Sądu nie ma wpływu na legalność zaskarżonej decyzji Kolegium. Jest to bowiem okoliczność nowa, nieznana organowi na etapie wydawania decyzji w sprawie. Wniosek

o wykreślenie z ewidencji został złożony dopiero po złożeniu wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, ponad miesiąc po dacie wskazanej przez skarżącego jako moment zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego.

Również skarżący na rozprawie 4 listopada 2022 r. oświadczył, że jest objęty ubezpieczeniem społecznym rolników, a zatem musi spełniać warunki określone art. 6 pkt. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, to jest m.in. prowadzić na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym.

Z podniesionych wyżej względów, organ odwoławczy zasadnie odmówił skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na niespełnienie przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego. Decyzja Kolegium została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie zachodzą przesłanki uzasadniające jej uchylenie, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy uznać za kompletny i wyczerpujący.

Dodatkowo zauważenia wymaga, że oświadczenie rolnika o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego jako dowód w sprawie, podlega ocenie na zasadach ogólnych zgodnie z regułami procesowymi wynikającymi z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Dlatego organy były uprawnione do weryfikacji złożonego oświadczenia.

Zarzuty skargi Sad uznał za bezzasadne. Niezrozumiały jest zarzut skarżącego, podnoszącego błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, a mianowicie, że złożenie wniosku o płatności przez żonę skarżącego, wyklucza zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego przez skarżącego.

W ocenie Sądu zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego nie może wiązać się tylko ze złożeniem stosownego oświadczenia do organu. Także okoliczność, że dotychczas skarżący składał wnioski o płatności, a obecnie taki wniosek złożyła jego żona, nie powoduje automatycznie że zaprzestał on prowadzenia gospodarstwa rolnego. Skarżący pozostaje w małżeństwie, ma małżeńską wspólność ustawową, czerpie korzyści materialne z gospodarstwa sadowniczego. Dodatkowo nadal podlega ubezpieczeniu w KRUS (oświadczenie na rozprawie). Zadaniem Sądu okoliczność zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego należy oceniać w kontekście ustawy

z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W przeciwnym razie przyznawanie świadczeń wyłącznie na podstawie złożonego oświadczenia w oparciu

o art. 17b ust. 2 u.ś.r. może powodować chaos prawny, a po drugie może stanowić nieuprawniony przywilej dla rolników, w przeciwieństwie do osób rezygnujących

z zatrudnienia (art. 17 ust. 1 u.ś.r.).

Jednocześnie Sąd w żadnym razie nie kwestionuje okoliczności, że skarżący opiekuje się ojcem.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.