Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 318/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2010-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 124 ust. 1, 2, 3i 6, art. 112 ust. 2, art. 6 pkt 2, art. 128 ust. 1 i 4 w zw. z art. 129 ust. 5
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 3 i 11
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lipca 2010 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2010r. Nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości; oddala skargę. /-/W.Batorowicz /-/B.Drzazga /-/M.Kwiecińska


UZASADNIENIE

Starosta [...] decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...], na podstawie art. 124 w związku z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm. - dalej: ugn), art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego - dalej: kpa, oraz art. 34 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz.U. Nr 173, poz. 1219), po rozpatrzeniu wniosku Spółki A [...].,

1. ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości - w pasie obejmującym powierzchnię [...] m2 - działki oznaczonej nr ewidencyjnym [...], o powierzchni [...] ha, położonej w obrębie [...], gm. [...], zapisanej w [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K., stanowiącej współwłasność D. [...] B., przez udzielenie Spółce A zezwolenia na założenie i przeprowadzenie [...], [...] linii energetycznej 400 kV [...], w tym na podwieszenie przewodów, po trasie istniejącej linii 220 kV [...], przeznaczonej do rozbiórki, a także funkcjonowanie linii po wybudowaniu zgodnie z trasą oznaczoną na mapie sytuacyjnej (zał. nr 1 stanowiący integralną część decyzji), z uwidocznionym przebiegiem planowanej inwestycji,

2. wskazał, iż zezwolenie obejmuje w szczególności prawo wstępu na przedmiotową nieruchomość w celu wykonania prac budowlano-montażowych związanych z budową linii elektroenergetycznej 400 kV, a nadto w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją tej linii,

3. zobowiązał właścicielkę do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii opisanej linii elektroenergetycznej,

4. zobowiązał wnioskodawcę do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego niezwłocznie po zakończeniu prac związanych z przeprowadzeniem [...] linii energetycznej, a także wyjaśnił zasady uzyskania przez właściciela odszkodowania,

5. nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności,

6. stwierdził, że decyzja w ta stanowi podstawę dokonania wpisu w księdze wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji Starosta stwierdził, że cel, na jaki ma zostać ograniczone prawo własności wnioskowanej części nieruchomości jest zgodny z celem określonym w art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: ugn), którymi są: budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej. Budowa opisanej linii elektroenergetycznej będzie stanowiła, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 października 2007 r. w sprawie przedsięwzięcia Euro 2012 (Dz.U. Nr 192, poz. 1385 ze zm.), określonego w pkt 92 zał. Nr 1 do przywołanego rozporządzenia jako "Rozbudowa systemu zasilania elektroenergetycznego aglomeracji poznańskiej". Ponadto przedmiotowa nieruchomość znajduje się w granicach obszaru, na którym została zlokalizowana inwestycja celu publicznego, co potwierdza dołączona do wniosku mapa (wymieniona w pkt 5 na str. 2 decyzji) oraz decyzja Wojewody Wielkopolskiego nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...] o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 na rzecz wnioskodawcy, polegającego na budowie [...] linii [...] 400 kV relacji [...], od słupa nr [...] (z wyłączeniem tego słupa) do słupa nr [...], na terenie gmin: K., K., Ś. W., D., N., W., K., S., S., G., K. B. Przedmiotowa nieruchomość została objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dla inwestycji celu publicznego w zakresie lokalizacji opisanej inwestycji na odcinku położonym w gminie G., zatwierdzonym uchwałą Rady Miejskiej w G. nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. (ta ostatnia okoliczność wykazana zaświadczeniem Burmistrza G. z dnia [...] października 2009 r. znak [...]).

Organ wyjaśnił, że wobec niewyrażenia, pomimo udokumentowanych przez wnioskodawcę prób rokowań, zgody przez właściciela przedmiotowej nieruchomości na budowę i założenie urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 ugn, uznał za celowe wszczęcie postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z części wyżej opisanej nieruchomości, na wniosek wykonawcy inwestycji. Organ przybliżył czynności procesowe, jakie wykonał w sprawie, a ponadto wyjaśnił, iż na wniosek pełnomocnika właścicielki nieruchomości ponownie zbadał zasadność wszczęcia postępowania na podstawie wniosku inwestora i uznał, że Spółka Akcyjna była podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w niniejszej sprawie.

Zdaniem organu brak było podstaw od uwzględnienia wniosku właścicielki nieruchomości o oddalenie wniosku inwestora i umorzenia postępowania, jak również do wyznaczenia stronom terminu zawarcia umowy cywilnoprawnej i nałożenia obowiązku w zakresie prowadzenia dalszych rokowań, a to właśnie brak polubownego zakończenia rokowań (zawarcia umowy cywilnoprawnej) skutkował złożeniem przez inwestora wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. W ocenie organu określony we wniosku sposób ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości uwzględnia najmniejszą możliwą dokuczliwość dla właścicielki, w ramach granic wyznaczonych w decyzji lokalizacyjnej Wojewody Wielkopolskiego oraz w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i dotyczy jedynie części nieruchomości sprowadzającej się do pasa technologicznego.

Starosta uznał, iż w niniejszej sprawie zostały spełnione materialnoprawne przesłanki dopuszczalności ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości i wskazał na treść art. 124 ust. 1 i 3 ugn. Wniosek inwestora spełniał wymogi ustawowe. Odnosząc się do przebiegu rokowań pomiędzy stronami postępowania organ zauważył, iż pominął dokumenty powstałe przed czerwcem 2009 r., to jest przed uzyskaniem decyzji lokalizacyjnej Wojewody Wielkopolskiego. Na uzasadnienie dalszych szczegółowych rozstrzygnięć osnowy decyzji organ wskazał treść art. 124 ust. 4, 6 i 7 ugn.

Organ wyjaśnił również, iż zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy UEFA EURO 2012 nadał przedmiotowej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. B. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i oddalenia wniosku, względnie przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organowi I instancji zarzuciła naruszenie art. 77 i art. 80 kpa, wykroczenie decyzji poza ramy wniosku oraz wadliwą ocenę materiału dowodowego w zakresie uznania przedmiotowego przedsięwzięcia za inwestycję celu publicznego, dopuszczalności wywłaszczenia na rzecz podmiotu cywilnoprawnego (inwestora) i przeprowadzenia rokowań pomiędzy stronami postępowania.

Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na ustalony stan faktyczny, w szczególności co do prowadzonych przez strony rokowań w sprawie. W motywach prawnych rozstrzygnięcia stwierdził, że przedmiotowa inwestycja podlega reżimowi ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 i została ujęta w punkcie 92 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu przedsięwzięć Euro 2012, a obecnie w punkcie 56 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 2009 r. (Dz.U. z 2010 r. Nr 8, poz. 52), jako "Rozbudowa systemu zasilania elektroenergetycznego aglomeracji poznańskiej". W oparciu o art. 23 wyżej przywołanej ustawy Wojewoda Wielkopolski wydał decyzję o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięć EURO 2012 dla przedmiotowej linii elektroenergetycznej, która to lokalizacja obejmowała także część działki nr [...]. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż w kwestii ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości zastosowanie ma ustawa o gospodarce nieruchomościami i wskazał na treść przepisów art. 112 ust. 3 i art. 124 ust. 1 ugn, przy czym zwrócił uwagę na to, że projektowane przedsięwzięcie jest inwestycją celu publicznego. Ponadto stwierdził, iż decyzja Wojewody Wielkopolskiego lokalizująca inwestycję podlega natychmiastowemu wykonaniu z uwagi na art. 34 ust. 1 ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012. Ponadto odwołując się do brzmienia art. 25 ust. 1 tej ustawy wskazał, iż lokalizacja przedsięwzięć Euro 2012 może nastąpić niezależnie od ustaleń przeznaczenia terenów określonych w planie miejscowym, jak i w oderwaniu od ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.

Zdaniem Wojewody decyzja nie wykracza poza ramy wniosku, gdyż stałe korzystanie z linii przesyłowej, polegające na prowadzeniu prace konserwacyjnych lub naprawczych, zakłada konieczność swobodnego dostępu do tych urządzeń, na uzasadnienie czego powołał stanowisko Sądu Najwyższego.

Opierając się na treści art. 124 ust. 2 ugn organ odwoławczy wyjaśnił, iż krąg podmiotów wnoszących o ograniczenie prawa własności i użytkowania wieczystego został, odmiennie niż przy wywłaszczeniu, znacznie rozszerzony. Ponadto zgodnie z art. 9c ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625) Spółka A [...] zobowiązane są do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju.

Wojewoda stwierdził, że w myśl art. 124 ust. 3 ugn udzielenie zezwolenia winno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. W ocenie organu II instancji wymóg określony w powołanym przepisie również został zachowany, gdyż z dokumentów dołączonych do wniosku wynika, że pomiędzy stronami były prowadzone rokowania już do 2007 r., a ponadto strony kierowały do siebie pisma, między innymi z dnia:[...] czerwca, [...] i [...] lipca, [...] i [...] sierpnia 2009 r., w których przedstawiały swoje stanowisko; pomiędzy nimi doszło do spotkania w dniu [...] listopada 2009 r., jednak starania te nie doprowadziły do zawarcia porozumienia pomiędzy stronami. W ocenie organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom odwołującej, w przedmiotowej sprawie odbyły się rokowania, które nie doprowadziły do zawarcia porozumienia pomiędzy stronami. Zdaniem Wojewody art. 124 ugn nie określa formy prowadzenia rokowań, a za spełnienie przesłanki wszczęcia postępowania o wydanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości uznać należy sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody właściciela na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124 ugn. Organ odwoławczy podkreślił także, iż organ I instancji w celu uzgodnienia rozbieżnych stanowisk przeprowadził rozprawę administracyjną, która również zakończyła się wynikiem negatywnym. W ocenie Wojewody wystąpiła przesłanka w postaci braku zgody właściciela na wykonanie inwestycji po przeprowadzeniu rokowań i niemożność ograniczenia prawa własności w drodze umowy cywilnej. Zdaniem Wojewody inwestor prawidłowo rokował w zakresie wypłaty rekompensaty z tytułu budowy linii elektroenergetycznej, zaś ustalenie odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości oraz za wyrządzone na nieruchomości szkody w myśl art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 5 ugn będzie przedmiotem odrębnego postępowania.

Organ odwoławczy przybliżył także treść art. 124 ust. 4-7 ugn oraz wskazał na to, że z uwagi na przepis art. 34 ust. 1 ustawy o ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 "niniejsza [kontrolowana] decyzja jest natychmiast wykonalna".

D. B. wniosła skargę na powyższą decyzję Wojewody domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu powtórzyła zarzuty sformułowane w odwołaniu. Zarzuciła: naruszenie art. 77 i art. 80 kpa w związku z prowadzeniem postępowania - organy obydwu instancji nie dopełniły obowiązku wnikliwego zbadania zebranego materiału dowodowego, nie rozpoznały sprawy kierując się słusznym interesem stron oraz zaniechały rozważenia faktów, które w wątpliwość poddała strona w trakcie prowadzonego postępowania; wadliwą ocenę materiału dowodowego w zakresie uznania przedmiotowego przedsięwzięcia za inwestycję celu publicznego, dopuszczalności wywłaszczenia na rzecz podmiotu cywilnoprawnego - gdy art. 113 ugn wskazuje, że ograniczenia korzystania z nieruchomości można było dokonać tylko na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego i być może przekazać inwestorowi prawa wynikające z tego ograniczenia - oraz prawidłowości przeprowadzenia rokowań pomiędzy stronami postępowania.

Zdaniem skarżącej, wbrew stanowisku Wojewody, wymiany korespondencji pomiędzy pełnomocnikiem inwestora a pełnomocnikiem właścicieli nieruchomości nie można uznać za rokowania w sprawie nabycia skonkretyzowanego prawa do nieruchomości. Pełnomocnik inwestora winien podjąć rokowania określając rodzaj prawa, jakie zapewni mu sprawne prowadzenie procesu inwestycyjnego oraz późniejsze pozostawienie instalacji na gruncie, jak również dążyć do uzgodnienia warunków umowy nabycia takiego prawa i przedstawienia i negocjowania ceny oraz terminu zapłaty. Tych działań pełnomocnik nie wykonał i zdaniem strony skarżącej doszło do instrumentalizacji rokowań, do potraktowania ich jako formalnej przesłanki wystąpienia z wnioskiem o wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ugn, nie zaś jako "podstawowej procedury decyzyjnej służącej ustaleniu treści stosunku zobowiązaniowo – uprawnieniowego, jaki powstaje między właścicielem nieruchomości a podmiotem realizującym inwestycję."

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Pełnomocnik procesowy inwestora na rozprawie w dniu 7 lipca 2010 r. wniósł o oddalenie skargi, a nadto złożył do akt sprawy kserokopię decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. (znak [...]) utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...] o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 na rzecz wnioskodawcy oraz kserokopię wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 435/10 oddalającego skargę M. G. na wyżej wymienioną decyzję Ministra Infrastruktury.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się bezzasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] z dnia [...] 2010 r. odpowiadają prawu obowiązującemu w chwili ich wydania.

Wyjaśnić na wstępie należy, iż rolą sądu administracyjnego jest badanie legalności wydanych w postępowaniu administracyjnym aktów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Co istotne, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (A.Kabat [w:] B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 300). W uchwale z dnia 3 lutego 1997 r. (sygn. OPS 12/96, publ. ONSA 1997, nr 3, poz. 104), Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi (art. 51), jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot".

Przedmiotem niniejszej sprawy była kwestia ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, a materialnoprawną podstawą zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji przepis art. 124 ust. 1 ugn. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest jednym ze sposobów wywłaszczenia nieruchomości, bowiem art. 112 ust. 2 ugn stanowi, że wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Rolą organów orzekających w sprawie było zatem zbadanie, czy wniosek inwestora – Spółki A występującego o ograniczenie sposobu korzystania przez skarżącą z należącej do niej nieruchomości, spełnia warunki formalne. A mianowicie, czy został złożony przez uprawniony podmiot (art. 124 ust. 2 ugn) oraz czy dołączono do niego dokumenty z przeprowadzonych rokowań (art. 124 ust. 3 ugn). Następnie, w przypadku ustalenia, iż wniosek złożono w wymaganej formie, organy zobowiązane były ocenić, czy ziściły się przesłanki określone w art. 124 ust. 1 ugn uprawniające organ do ograniczenia na rzecz wnioskodawcy sposobu korzystania z nieruchomości, której właścicielem jest skarżąca. To jest czy w planie miejscowym, a w przypadku jego braku w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, przewidziano w obrębie przedmiotowej nieruchomości realizację objętego wnioskiem celu publicznego (art. 124 ust. 1 ugn). Ostatni z wymogów, wskazujący na rodzaj aktu, w którym (plan miejscowy, decyzja lokalizacyjna) inwestycja powinna być przewidziana do realizacji, w niniejszej sprawie podlega modyfikacji wynikającej z treści art. 25 ust. 1 ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012, który stanowi, iż w sprawach uregulowanych w rozdziale 4 zatytułowanym "Przygotowanie przedsięwzięć Euro 2012" nie stosuje się przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Stąd też wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 nie jest uzależnione od tego, czy na danym terenie obowiązuje plan miejscowy, czy też go brak.

Z lokalizacją na nieruchomości ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 ugn, ustawodawca wiąże obowiązek właściciela (lub użytkownika wieczystego) udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją oraz usuwaniem awarii tych obiektów; obowiązek ten podlega egzekucji administracyjnej (art. 124 ust. 6 ugn).

Mając powyższe na względzie uznać należy, że inwestycja polegająca na budowie [...] linii energetycznej 400 kV stanowi inwestycję celu publicznego. Ustalenia i rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniu o ustalenie lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 jednoznacznie potwierdzają taki stan rzeczy. Zgodnie z art. 6 pkt 2 ugn celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Należy przypomnieć stronie skarżącej, iż - jak wynika z akt niniejszej sprawy sądowej - ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r. (znak [...]) utrzymano w mocy decyzję Wojewody Wielkopolskiego [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...] o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 dla inwestycji polegającej na budowie [...] linii energetycznej 400 kV relacji [...] od słupa nr [...] (z wyłączeniem tego słupa) do słupa nr [...], na rzecz podmiotu, który wystąpił z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej. Decyzja organu II instancji w przedmiocie lokalizacji inwestycji istnieje w obrocie prawnym, skarga na ten akt została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 435/10. Należy zatem uznać, iż organ odwoławczy trafnie stwierdził, że w niniejszej sprawie z wnioskiem wystąpił podmiot uprawniony, na którego rzecz została wydana decyzja lokalizacyjna dotycząca przedsięwzięcia Euro 2012, które jest zarazem inwestycją celu publicznego. Dodać trzeba, że kwestionowanie przez sąd rozpoznający niniejszą sprawę treści i zakresu powyższej decyzji, od których zależy ocena charakteru przedmiotowej inwestycji, mogłoby prowadzić do naruszenia powołanego wyżej przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a.

Przechodząc do meritum stwierdzić należy, iż organy słusznie przyjęły, że wniosek Spółki A zasługiwał na uwzględnienie.

Treść art. 124 ust. 2 ugn wskazuje, iż powyższe przedsiębiorstwo energetyczne mogło wystąpić z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości strony skarżącej. Podmiotami uprawnionymi do uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 ugn (ustawy o gospodarce nieruchomościami), mogą być nie tylko jednostki samorządu terytorialnego, ale także inne osoby i jednostki organizacyjne. Trafnie organ odwoławczy powołał się na poglądy doktryny w zakresie rozszerzenia - w porównaniu do wskazanych w art. 113 ust. 1 ugn - kręgu podmiotów, na których wniosek może nastąpić ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Niewątpliwie podmiotem wnioskującym może być zakład lub przedsiębiorstwo, na którego rzecz wydano decyzję lokalizującą inwestycję celu publicznego (przy tym podmiot będący operatorem systemu przesyłowego elektroenergetycznego lub systemu połączonego elektroenergetycznego w zakresie systemu przesyłowego, o którym mowa w art. 9c ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo energetyczne) i to działania tego podmiotu, o ile będą mieściły się w zakresie udzielonego zezwolenia na zajęcie nieruchomości, właściciel będzie musiał znosić, mimo faktu niezadowolenia z tego stanu rzeczy.

Przepis art. 124 ugn nie określa formy prowadzenia rokowań, jednakże spełnienia obowiązku ich przeprowadzenia jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości, oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi konkretne warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w tym przepisie. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażaniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia (tak WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 31 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Go 579/07, LEX nr 357505).

Urządzenia infrastruktury technicznej, takie jak np. elektroenergetyczne linie przesyłowe stanowią rodzaj budowli w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. -Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 zez m.) - art. 3 pkt 3. Na marginesie tylko można wspomnieć, że mając na uwadze aktualne brzmienie tej ustawy linię przesyłową można zakwalifikować do podkategorii obiektów liniowych (art. 3 pkt 3a w brzmieniu po zmianie, z dniem 17 lipca 2010 r., ustawy Prawo budowlane dokonanej ustawą z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych - Dz.U. Nr 106, poz. 675).

W stanie prawnym obowiązującym w czasie wydania zaskarżonej decyzji (tak jak i obecnie) realizacja takiej inwestycji wymagała uzyskania pozwolenia na budowę. Tego rodzaju akt administracyjny może być wydany tylko podmiotowi posiadającemu względem nieruchomości, na której inwestycja infrastrukturalna ma być zrealizowana, prawo do dysponowania nią na cele budowlane. Inwestor takiej budowli (infrastruktury technicznej), jeżeli nie jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, może uzyskać prawo do dysponowania nią na cele budowlane poprzez zawarcie umowy cywilnoprawnej z jej właścicielem lub użytkownikiem wieczystym, ustanawiającej prawo obciążające tę nieruchomość. Przedmiotem takiej umowy może być nie tylko ustanowienie użytkowania, dzierżawy czy służebności drogowej, ale również użyczenie czy też inny jeszcze, dowolny stosunek zobowiązaniowy, przewidujący uprawnienia do wykonywania robót budowlanych (art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego). W przedmiotowej umowie strony powinny uzgodnić w szczególności sposób i terytorialny zasięg zajęcia nieruchomości dla zrealizowania inwestycji i sposób korzystania z nieruchomości w okresie późniejszej eksploatacji inwestycji, terminy realizacji inwestycji, warunki i wysokość wynagrodzenia za jej udostępnienie, sposób ustalania odszkodowania za szkody ewentualnie wynikłe z realizacji inwestycji i ewentualne zmniejszenie wartości nieruchomości. Strony mogą również w takim porozumieniu określić tytuł prawny do korzystania z nieruchomości (lub jej części) zajętej pod urządzenia infrastruktury technicznej. Dopiero, gdy mimo prowadzonych rokowań, inwestor nie zdoła uzyskać umownego tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przysługuje mu prawo wystąpienia z wnioskiem o jakim mowa w art. 124 ugn, regulującym prawny sposób wejścia na cudzą nieruchomość wbrew woli jej właściciela lub użytkownika wieczystego. Zezwolenie uzyskane w drodze decyzji, o jakiej mowa we wskazanym przepisie, zastępuje zgodę właściciela na wejście na teren nieruchomości, gdy ten nie wyraża na to zgody. Zastępuje ono jednocześnie konieczny przy ubieganiu się o pozwolenie na budowę dowód, o jakim mowa w art. 32 ust 4 pkt 2 Prawa budowlanego, w zakresie dysponowania nieruchomością na cele budowlane (vide: wyrok NSA z dnia 11 lipca 2003 r., sygn. akt SA/Rz 1635/00, dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.gov.pl).

W ocenie Sądu wniosek inwestora, wbrew stanowisku strony skarżącej, poprzedziły stosownie do przepisu art. 124 ust. 3 ugn rzeczywiście prowadzone rokowania z właścicielem nieruchomości, które jednak nie zakończyły się zawarciem porozumienia (k. 118-151 akt adm. I instancji). Zgodnie z art. 124 ust. 3 zdanie drugie ugn dokumenty obrazujące przebieg tychże rokowań zostały dołączone do wniosku o zezwolenie na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, do których szczegółowo odniósł się inwestor w uzasadnieniu wniosku (k. 94-101 akt adm. I instancji). We wniosku inwestor opisał przebieg rokowań i wyjaśnił jaka powierzchnia działki [...] jest konieczna do założenia przedmiotowych linii elektroenergetycznych (to jest pas w granicach linii rozgraniczających inwestycję: [...] x [...] m na działce nr [...]), a tym samym określił jaki jest zakres wniosku. Nietrafny jest zarzut, iż inwestor powinien był precyzyjnie określić prawo, jakie inwestor pragnie uzyskać. Możliwe jest przecież, zgodnie z obowiązującą w prawie cywilnym zasadą swobody umów, ustalenie uprawnienia inwestora na podstawie umowy nienazwanej (mieszanej), byleby w tej umowie strony kreowały stosunek zobowiązaniowy, przewidujący uprawnienia inwestora do wykonywania robót budowlanych na konkretnej nieruchomości. Istotna jest nie tyle samo określenie rodzaju prawa, czy jego klasyfikacja w ujęciu cywilistycznym, lecz rzeczywista treść umowy, która powinna określać warunki skorzystania przez inwestora z nieruchomości w celu wykonania skonkretyzowanej inwestycji celu publicznego.

Niewątpliwie w 2009 r. (w innych warunkach prawnych strony prowadziły rozmowy jeszcze w 2007 r.) strony podjęły rozmowy w celu określenia warunków zajęcia nieruchomości na wykonanie przedmiotowej inwestycji. Skierowały do siebie pisma, między innymi z dnia: [...] czerwca (zaproszenie do rokowań), [...] lipca (odpowiedź właściciela) i [...] lipca (pismo inwestora), [...] sierpnia (kolejne pismo właściciela) i [...] sierpnia (odpowiedź inwestora podtrzymująca ) 2009 r., w których przedstawiały swoje stanowisko. Po otrzymaniu odpowiedzi właściciela z dnia [...] września 2009 r. inwestor złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na zajęcie nieruchomości skarżącej. Pomimo prowadzenia dalszych rozmów już po złożeniu przedmiotowego wniosku (spotkanie stron w dniu [...] listopada 2009 r., pisma - k. 19 akt adm. I inst.) strony nie doszły do porozumienia w kwestii objętej wnioskiem o zezwolenie na zajęcie nieruchomości.

W tym stanie rzeczy należy podzielić pogląd organu odwoławczego, że w przedmiotowej sprawie odbyły się rokowania, które nie doprowadziły do zawarcia porozumienia pomiędzy stronami. Również przeprowadzona przez organ I instancji rozprawa administracyjna nie doprowadziła do uzgodnienia stanowisk stron w tym przedmiocie. W konsekwencji w sprawie wystąpiła przesłanka w postaci braku zgody właściciela nieruchomości na wykonanie inwestycji, pomimo przeprowadzenia rokowań co do zakresu wykorzystania nieruchomości na cele realizacji inwestycji i rekompensaty finansowej z tego tytułu. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, organy orzekające słusznie uznały, że dopuszczalne było ograniczenie sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości (części nieruchomości opisanej we wniosku).

Reasumując stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nastąpiło na cel publiczny, gdyż założenie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń do przesyłania energii elektrycznej (linii [...]) stanowi w myśl art. 6 pkt 2 ugn jeden z celów publicznych. Wniosek o zezwolenie na zajęcie nieruchomości złożył właściwy podmiot, realizujący inwestycję celu publicznego. Tylko tytułem wzmianki warto wspomnieć, że kwestia ewentualnego odszkodowania za przedmiotowe wywłaszczenie winna zostać rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu, zgodnie z art. 128 ust. 1 i 4 w związku z art. 129 ust. 5 ugn.

Organy obydwu instancji rozpatrując sprawę nie dopuściły się takich naruszeń prawa procesowego (w szczególności wskazanych w skardze: art. 77, art. 80 i art. 15 kpa), jak i prawa materialnego (w tym przede wszystkim art. 124 ugn), które prowadziłoby do wyeliminowania tych aktów z obrotu prawnego. Sprawa została rozpatrzona z należytą wnikliwością, po ustaleniu okoliczności istotnych dla jej załatwienia. Decyzja organu I instancji nie przekracza ram wniosku inwestora, bowiem zgoda na zajęcie dotyczy części nieruchomości - pasa gruntu w granicach linii rozgraniczającej inwestycję na odcinku przebiegającym przez działkę nr [...], załączona do decyzji mapa sytuacyjna (odpowiadająca załączonej do wniosku inwestora mapie z przebiegiem linii przesyłowej na działce nr [...]) dokładnie określa, która część nieruchomości skarżącej podlega ograniczeniu w zakresie swobodnego korzystania z rzeczy. Zakres ograniczenia sposobu korzystania przez skarżącą z nieruchomości koresponduje z wnioskiem inwestora i treścią decyzji nr [...] Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] nr czerwca 2009 r. o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012. Opisany w decyzji organu I instancji sposób ograniczenia skarżącej w korzystaniu z nieruchomości mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 124 ust. 1 i 6 ugn.

Mając na względzie powyższe Sąd uznając, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia odpowiadają obowiązującemu w dacie ich wydania prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

/-/ W.Batorowicz /-/ B.Drzazga /-/ M.Kwiecińska

MK