Wyrok NSA, sygn. akt FSK 1903/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 174
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 162
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Zważywszy, że art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ jest przepisem prawa procesowego, a nie przepisem prawa materialnego, nie może on stanowić podstawy skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania może być skuteczny wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez wskazanie naruszenia przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

TEZY

Zważywszy, że art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ jest przepisem prawa procesowego, a nie przepisem prawa materialnego, nie może on stanowić podstawy skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania może być skuteczny wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez wskazanie naruszenia przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2005 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej Marcina K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 maja 2004 r. I SA/Lu 724/03 w sprawie ze skargi Marcina K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 21 listopada 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 1999 r. - oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę Marcina K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 21 listopada 2003 r. wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego w sprawie podatku od towarów i usług za grudzień 1999 r.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że za podstawę prawną zaskarżonego postanowienia przyjęto art. 162-163 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./. Decyzja podatkowa organu I instancji doręczona została podatnikowi w dniu 19 września 2003 r. i ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 3 października 2003 r. Odwołanie, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, złożone zostało w dniu 8 października 2003 r., przy czym brak winy w uchybieniu terminu podatnik wyjaśniał chorobą /zapaleniem gardła/ i koniecznością pozostawania w łóżku dla uniknięcia powikłań /co udokumentował kopią zwolnienia lekarskiego na okres od dnia 1 października 2003 r. do dnia 7 października 2003 r./, jak również koniecznością skompletowania niezbędnych dokumentów i zasięgnięcia porady. Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że zwolnienie lekarskie od pracy z powodu zapalenia gardła nie uprawdopodabnia braku winy podatnika w uchybieniu terminu, gdyż nie wykluczało możliwości sporządzenia odwołania i nadania go przez pocztę osobiście lub przez inną osobę. O braku winy, jak wyjaśnił, można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dokonanie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a takiej w sprawie nie stwierdzono. Wskazał również, że stwierdzenie choroby nastąpiło po upływie 11 dni od daty doręczenia decyzji, w czasie których podatnik mógł wnieść odwołanie, bowiem załączone dokumenty /tj. spis z natury z dnia 1.01.1999 r. i z dnia 31.12.1999 r. oraz dowody wydania towarów/ były w posiadaniu podatnika.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając istotne naruszenie art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej, przez nieuwzględnienie okoliczności, że choroba uniemożliwiła mu przygotowanie odwołania i dokumentów w ustawowym terminie, oraz że czynności tej dokonał w najbliższym terminie, gdy mógł wyjść z domu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, rozpoznając skargę wniesioną w trybie art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, uznał że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Sąd stwierdził, że w sprawie objętej skargą poza sporem pozostawało, że skarżący spełniał formalne wymogi do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu określone w art. 162 par. 2 Ordynacji podatkowej, gdyż powołując się na chorobę, jako okoliczność uniemożliwiającą zachowanie terminu do wniesienia odwołania, złożył je wraz z wnioskiem w następnym dniu po jej ustaniu. Natomiast ocena wszelkich okoliczności, mających uprawdopodobnić brak winy w niedochowaniu terminu, należy do organu podatkowego, właściwego do załatwienia odwołania /art. 163 par. 2 Ordynacji podatkowej/. Zdaniem sądu, ocena organu w rozpoznawanej sprawie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie jest dowolna. Sąd podkreślił, że faktem jest, że w ostatnich trzech dniach terminu do złożenia odwołania korzystał skarżący ze zwolnienia lekarskiego, jak sam wyjaśnił - z powodu stanu zapalnego gardła, jednakże powołanie się na okoliczność korzystania ze zwolnienia lekarskiego od pracy nie potwierdza okoliczności, że czynność procesowa nie mogła być dokonana osobiście lub przez inną osobę. Prawidłowo więc organ uznał, że okolicznością uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu nie była również konieczność zasięgania porady prawnej bądź gromadzenia dokumentów, gdyż odwołanie złożył skarżący osobiście w siedzibie organu w następnym dniu po zakończeniu zwolnienia od pracy, a załączone doń dokumenty w znacznej części były w posiadaniu tego organu jako materiał dowodowy sprawy zakończonej decyzją. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do wniesienia odwołania, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a tego skarżący nie wykazał.

W skardze kasacyjnej skarżący wskazał jako podstawy kasacji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej, polegającej na przyjęciu przez Sąd stanowiska, że zwolnienie lekarskie nie jest wystarczająca przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi ewentualnie o jego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. Według pełnomocnika argumentacja Sądu jest z gruntu chybiona. Zgodnie bowiem z art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgłoszony przez skarżącego w odwołaniu wniosek o przywrócenie terminu zawierał uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy wnoszącego odwołanie. Wniosek zgłoszony został w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, jak również wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonana została czynność, dla której określony został termin. W złożonym odwołaniu, skarżący zgłosił wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, wskazując jako powód swoją chorobę /ropne zapalenie gardła/ i konieczność pozostawania w łóżku. Zatem w ocenie skarżącego spełnione zostały wszystkie przesłanki z art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej, a przedstawiona argumentacja uprawdopodobniła brak winy po stronie skarżącego przy uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Powołano się na wyrok NSA z dnia 5 czerwca 1998 r., I SA/Lu 985/97, Temida, Sopot 2002 r., w którym Sąd stwierdził, iż przywrócenie terminów nie jest przedmiotem uznania administracyjnego. Podniesiono, że organ podatkowy ma obowiązek przywrócenia terminu, jeżeli zachodzą przesłanki, o których mowa w tym przepisie i nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego, w takim znaczeniu, jak o tym stanowią przepisy art. 180 i nast. Ordynacji podatkowej, nie zachodzi tu bowiem konieczność udowodnienia, że zainteresowany nie dotrzymał terminu bez swojej winy. Wystarczy uprawdopodobnienie, które jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym. Dowód wyłączający winę, jakim jest zwolnienie lekarskie, należy rozpatrywać w związku z zasadą in dubio pro reo, co wynikać ma z zasady skargowości procesu podatkowego /wyrok NSA z dnia 11 października 1996 r., SA/Lu 2473/95, Temida, Sopot 2002 r./. Sąd winien wziąć pod uwagę, oprócz zwolnienia lekarskiego, inne okoliczności towarzyszące prawie. Rodzaj choroby skarżącego oraz sposób prowadzenie działalności - działalność jednoosobowa, uniemożliwiły działanie, którego dotyczy zwłoka, jak i zlecenie tej czynności osobie trzeciej, a które to okoliczności nie zostały błędnie przez Sąd wzięte pod rozwagę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna z braku uzasadnionych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że charakter prawny skargi kasacyjnej jest odmienny zarówno w porównaniu do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego, jak i funkcjonującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym do 1 stycznia 2004 r. rewizji nadzwyczajnej. Istotną cechą postępowania wywołanego wniesieniem skargi kasacyjnej jest związanie Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej o czym stanowi art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Oznacza to związanie zarówno wnioskami skargi kasacyjnej, jak i jej podstawami. Zasada ta wyznacza kierunki badania zaskarżonego orzeczenia przytoczonymi w skardze kasacyjnej podstawami. Naczelny Sąd Administracyjny nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia lub postępowania przed sądem I instancji i musi ograniczyć uwagę wyłącznie do weryfikacji zarzutów sformułowanych przez wnoszącego skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną uwzględnia tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wymienione w skardze kasacyjnej jako naruszone /por. postanowienie SN z dnia 26 września 2000 r., IV CKN 1518/00 - OSNC 2001 nr 3 poz. 39/, albowiem nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków, gdyż skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych /por. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 16 października 1997 r., II CKN 404/97 - OSNC 1998 nr 4 poz. 59/. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie przypadków stwierdzenia nieważności postępowania.

Kontrola kasacyjna dokonywana przez Naczelny Sąd Administracyjny obejmuje stosowanie prawa procesowego i materialnego - art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej podniósł zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię art. 162 par. 1 Ordynacji podatkowej, kwestionując w jej uzasadnieniu przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie za prawidłową ocenę dokonaną przez organy podatkowe okoliczności mających uprawdopodobnić brak winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego. Zważywszy, że art. 162 Ordynacji podatkowej jest przepisem prawa procesowego, a nie - jak wskazał autor skargi - przepisem prawa materialnego, zarzut naruszenia przepisów postępowania może być skuteczny wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez wskazanie naruszenia przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd jest bowiem efektem postępowania przed tym Sądem, a przepisy określające sposób rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd nie są przepisami regulującymi proces dochodzenia do rozstrzygnięcia.

Ponieważ skarga kasacyjna została ograniczona wyłącznie do zarzutów naruszenia art. 162 Ordynacji podatkowej Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.