Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1737/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 160
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Korzeniowski, sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2015 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej J. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] (dalej "zaskarżonym postanowieniem") Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej "Minister"), po rozpatrzeniu zażalenia J. R. (dalej "skarżącej") na postanowienie Wojewody [...] (dalej także "Wojewody") z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], odmawiającego wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r. nr [...], utrzymał postanowienie Wojewody [...] w mocy.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Ministra zaskarżonego obecnie postanowienia z dnia [...] kwietnia 2015 r., przedstawia się w sposób następujący:

1. Ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r. nr [...] (dalej "decyzją odszkodowawczą"), wydaną na postawie art.160 § 3 – 5 k.p.a., orzeczono o ustaleniu na rzecz S. N. odszkodowania należnego od Kierownika Urzędu Rejonowego w Z. w następstwie wcześniejszego stwierdzenia przez Wojewodę [...], decyzją z dnia [...] lipca 1995 r. nr [...], że decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [...] listopada 1975 r. nr [...], orzekająca o przejęciu na własność Państwa działek gruntu stanowiących własność S. i S. N., wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

2. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...], wydanym na podstawie art.149 § 3 k.p.a. w następstwie rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 8 lutego 2014 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją odszkodowawczą, Wojewoda [...] odmówił żądanego wznowienia postępowania, stwierdzając niewykazanie przez skarżącą interesu prawnego w sprawie. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Ministra z dnia [...] października 2014 r., wydanym po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej z dnia 25 sierpnia 2014 r.

3. Pismem z dnia 4 listopada 2014 r. skarżąca przedłożyła Ministrowi odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] sierpnia 2014 r., sygn. akt [...], stwierdzający nabycie spadku po S. N. (dziadku skarżącej) oraz S. N. (babce skarżącej) m.in. przez matkę skarżącej J. R. Na odpisie poczyniono adnotację następującej treści: "Odpis postanowienia prawomocnego w dniu 2.10.2014 r. wydano J. R. za pobraniem 6,00 złotych tytułem opłat sądowych – Z., dnia 23 października 2014 r.").

4. Pismem z dnia 17 listopada 2014 r. skarżąca wniosła do Wojewody [...] kolejny wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją odszkodowawczą z dnia [...] marca 1996 r., podnosząc że wraz z wcześniejszym przedłożeniem organowi odpisów postanowień, stwierdzających nabycie spadku: 1) po byłych właścicielach przejętej przez Państwo nieruchomości - m.in. przez matkę skarżącej, 2) po matce skarżącej – przez skarżącą w całości (postanowienie Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] marca 2010 r., sygn. akt [...]), jej interes prawny w sprawie został ponad wszelką wątpliwość wykazany.

4. Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. Wojewoda [...] ponowienie odmówił żądanego wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzając niedochowanie przez skarżącą miesięcznego terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania, przewidzianego w art.148 k.p.a. W ocenie Wojewody termin ten został przekroczony w sytuacji, w której wiedzę o wydaniu decyzji odszkodowawczej z dnia [...] marca 1996 r. skarżąca powzięła już w dniu 8 lutego 2014 r.

5. Pismem z dnia 17 marca 2015 r. skarżąca wniosła do Ministra zażalenie na postanowienie Wojewody z dnia [...] marca 2015 r. (za pośrednictwem tego organu).

III. Zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Minister rozpoznał zażalenie skarżącej od postanowienia Wojewody z dnia [...] marca 2015 r., utrzymując to postanowienie w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie, Minister wskazał w szczególności, co następuje:

1. Wbrew ocenie Wojewody w niniejszej sprawie brak jest podstaw do odmowy wznowienia - na wniosek skarżącej - postępowania zakończonego decyzją odszkodowawczą, z przyczyny wskazanej przez Wojewodę, tj. z racji wywodzonego przez Wojewodę niezachowania przez skarżącą miesięcznego terminu na złożenie wniosku, liczonego od dnia dowiedzenia się przez skarżącą o wydaniu kwestionowanej przez nią decyzji. W dacie dowiedzenia się o tej decyzji (8 lutego 2014 r.) skarżąca nie mogła bowiem, z uwagi na obiektywny, przejściowy brak możliwości potwierdzenia jej interesu prawnego w sprawie, skutecznie żądać wznowienia postępowania odszkodowawczego. Możliwość zgłoszenia takiego żądania powstała dopiero z datą potwierdzenia w stosownym trybie następstwa prawnego skarżącej po byłych właścicielach przejętej przez Państwo nieruchomości. Z tym też dniem otworzył się miesięczny termin procesowy, o którym mowa w art.148 § 2 k.p.a.

2. Z akt sprawy wynika, że termin ten otworzył się z dniem 2 października 2014 r. (data uprawomocnienia się orzeczenia spadkowego z dnia [...] sierpnia 2014 r.), a upłynął z dniem 3 listopada 2014 r. Tak liczony termin nie został jednakże dochowany przez skarżącą albowiem wniosek o wznowienie postępowania został przez skarżącą złożony dopiero w dniu 17 listopada 2014 r.

3. Pomimo zatem wadliwego ustalenia przez Wojewodę daty otwarcia terminu do złożenia przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją odszkodowawczą, postanowienie to jest prawidłowe, albowiem wiążący skarżący termin nie został dotrzymany. Tym samym wznowienia postępowania należało odmówić.

IV. Pismem z dnia 30 kwietnia 2014 r. skarżąca wniosła do Sądu skargę na postanowienie Ministra z dnia [...] kwietnia 2015 r., zarzucając temu postanowieniu w szczególności wadliwe przyjęcie, że już w dniu 2 października 2014 r. skarżąca dysponowała odpisem prawomocnego orzeczenia spadkowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. Wprawdzie dzień 2 października 2014 r. istotnie stanowi datę uprawomocnia się orzeczenia spadkowego, niemniej odpis tego orzeczenia został wydany skarżącej (pomimo złożenia w tym zakresie wniosku bezpośrednio po rozprawie) dopiero w dniu 23 października 2014 r. (co jasno wynika z treści odpisu).

V. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VI. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skargę należało uwzględnić, albowiem zarówno zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r., jak i utrzymane nim w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj.art.148 § 1, 149 § 1 i 3 k.p.a., które mogły istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Z tej racji oba postanowienia należało wyeliminować z obrotu prawnego.

VII. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem wskazanego wyżej postanowienia Ministra, podobnie jak i utrzymanego nim w mocy postanowienia Wojewody z dnia [...] marca 2015 r., było rozstrzygnięcie, czy wnosząc do Wojewody w dniu 17 listopada 2014 r. wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r., skarżąca dotrzymała ustawowego terminu do żądania wznowienia postępowania administracyjnego, wynikającego z art.148 § 2 k.p.a. Organy obu instancji, aczkolwiek z odmiennych powodów, stwierdziły uchybienie przez skarżącą wskazanemu wyżej terminowi. Stanowisko organów jest wadliwe, albowiem przedmiotowy termin został w sprawie zachowany.

2. Przepis art.148 § 1 k.p.a. stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Z art. 148 § 2 k.p.a. wynika natomiast, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Stwierdzić należy, że ani we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 17 listopada 2014 r., ani we wcześniejszym wniosku z dnia 8 lutego 2014 r. skarżąca nie wyartykułowała w sposób jednoznaczny, w oparciu o którą z podstaw do wznowienia postępowania administracyjnego skatalogowanych w art.145 § 1 pkt 1 – 8 (ewentualnie art.145 a i 145 b) k.p.a. wznowienia żąda, niemniej z oczywistego kontekstu pism skarżącej wynika, że zarzuca ona pozbawienie jej bezpośredniej poprzedniczce prawnej (tj. J. R., zmarłej w dniu [...] września 2009 r.) udziału w postępowaniu odszkodowawczym. Okoliczność ta przesądza o konieczności zakwalifikowania wniosku skarżącej z dnia 17 listopada 2014 r., jako opartego na przesłance wznowieniowej z art.145 § 1 pkt 4 w związku z art.30 § 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), z czym wiąże się konieczność stosowania do tego wniosku rygorów w kwestii dopuszczalnego terminu jego złożenia, wskazanych w art.148 § 2 k.p.a.

3. Sąd w całości podziela stanowisko Ministra w zakresie, w jakim wywodzi on konieczność liczenia w niniejszej sprawie terminu na złożenie przedmiotowego wniosku o wznowienie postępowania nie od dnia 8 lutego 2014 r. (tj. od daty dowiedzenia się przez skarżącą o decyzji odszkodowawczej, w której to dacie zresztą skarżąca złożył swój pierwszy wniosek o wznowienie postępowania), a od daty uzyskania przez skarżącą odpisu prawomocnego orzeczenia sądowego, stwierdzającego nabycie przez jej poprzedniczkę spadku po byłych właścicielach przejętej przez Państwo nieruchomości. Trafnie bowiem uznał Minister, że to dopiero z tą datą skarżąca uzyskała możliwość podjęcia jakichkolwiek kroków prawnych w sprawie (czego potwierdzeniem jest wcześniejsza odmowa wznowienia postępowania, w sytuacji w której w bezsporny sposób skarżąca zachowała termin liczony od dnia dowiedzenia się o decyzji odszkodowawczej, niemniej nie była w stanie wykazać następstwa prawnego po byłych właścicielach). Wadliwie jednakże przyjął Minister, że uzyskanie przez skarżącą możliwości powoływania się na fakt potwierdzenia we właściwym trybie sądowym wskazanego wyżej następstwa prawnego nastąpiło już w dniu uprawomocnienia się orzeczenia spadkowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. (dotyczącego nabycia spadku po matce skarżącej), tj. w dniu 2 października 2014 r., a nie dopiero z datą wydania skarżącej stosownego odpisu tego orzeczenia, do czego doszło w dniu 23 października 2014 r. (co jasno wynika z treści odpisu). Nie ulega bowiem wątpliwości, że przed otrzymaniem odpisu orzeczenia powoływanie się przez skarżącą na fakt jego istnienia byłoby gołosłowne, a jednocześnie nie ma podstaw do przyjęcia, że przy występowaniu o odpis prawomocnego orzeczenia skarżąca dopuściła się opieszałości (odpis wydany 21 dni po uprawomocnienia się orzeczenia w sytuacji, w której wg oświadczenia skarżącej wniosek o wydanie odpisu został złożony bezpośrednio po rozprawie spadkowej, mającej miejsce w dniu 29 sierpnia 2014 r.). W świetle powyższych okoliczności uznać należy, że wniesiony w dniu 17 listopada 2014 r. wniosek o wznowienie postępowania mieścił się w terminie 30 dni od dnia uzyskania przez skarżącą możliwości wykazania swojego następstwa prawnego po byłych właścicielach nieruchomości (23 października 2014 r.). Termin, o którym mowa w art.148 § 2 k.p.a. został w tej sytuacji zachowany.

4. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Wojewoda rozpozna wniosek skarżącej z dnia 17 listopada 2014 r. z uwzględnieniem ocen wskazanych powyżej.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c i art.200 p.p.s.a.