Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 461/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2022 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2022 r., nr SKO Gd/6592/21 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Skarga E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2022 r., nr DKO Gd/6592/21, wniesiona została w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 28 kwietnia 2021 r. skarżąca złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w Ł. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem T. P., który posiada, wydane w dniu 23 stycznia 2020 r. przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Wejherowie, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem potrzeby stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczony stopień niepełnosprawności ustalono od dnia 23 grudnia 2019 r.

Wójt Gminy Ł. decyzją z dnia 26 maja 2021 r. odmówił przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia, jednakże decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzja z dnia 14 października 2021 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wójt Gminy Ł. decyzją z dnia 9 listopada 2021 r., nr 5211.182.163.2021.SP.OD, wydaną na podstawie art. 2, art. 3, art. 17 i art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad ojcem T. P.

Wójt stwierdził bowiem, że nie istnieje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy nie podejmowaniem przez skarżącą lub rezygnacją przez nią z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem przez nią stałej, osobistej opieki nad ojcem.

Wójt wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego skarżąca oświadczyła, że gdyby nie sprawowana opieka nad ojcem jest w stanie podjąć zatrudnienie w sklepie, firmach sprzątających lub prace sezonowe przy zbiorach, pomimo że jest bez wykształcenia zawodowego. Skarżąca oświadczyła jednocześnie, że z uwagi na chorobę nowotworową ojca od października 2020 r. wykonuje w stosunku do ojca następujące czynności opiekuńcze: pobudka codziennie o 8 rano, co drugi dzień czynności higieniczne takie jak kąpiel, obcinanie paznokci, strzyżenie włosów, mycie protezy, mycie zębów, moczenie nóg, codzienne prowadzenie toalety, podmywanie, przygotowywanie ubrań i ubieranie, dwa razy dziennie mierzenie ciśnienia, trzy razy dziennie podawanie leków. Podczas przeprowadzonego wywiadu rodzinnego ustalono, że skarżąca zamieszkuje około 1,5 km od miejsca zamieszkania ojca wraz ze swoim mężem oraz trojgiem niepełnoletnich dzieci. Jak ustalono, 9 letni syn skarżącej oraz mąż skarżącej przewlekle chorują i wymagają stałego leczenia specjalistycznego. Opieka skarżącej nad ojcem obejmuje następujące czynności: pobudka o 8 rano, czynności higieniczne (mycie ciała, zębów, czesanie, golenie, obcinanie paznokci), przygotowanie ubrania i pomoc w ubieraniu się, przygotowanie śniadania, podanie leków. Skarżąca towarzyszy ojcu do godziny 10:30 a następnie udaje się do swojego miejsca zamieszkania i około godziny 15:00 wraca do ojca celem podania mu obiadu, leków, kolacji i wykonania czynności higieny wieczornej. Około godziny 16:00 do domu ojca wraca z pracy jego syn, który zamieszkuje wraz z ojcem i jest w domu do godziny 6:30 rano. Skarżąca mieszkanie ojca opuszcza około godziny 20:00 i jest z ojcem w stałym kontakcie telefonicznym. Zdarzają się sytuacje, kiedy skarżąca musi przyjechać do ojca w nocy, gdy potrzebuje on pomocy. Ponadto, skarżąca wykonuje wszelkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takie jak: sprzątanie, pranie, prasowanie, opłacanie rachunków, palenie w piecu. Podczas wywiadu środowiskowego ustalono również, że stan zdrowia ojca skarżącej jest bardzo ciężki, jest on wspomagany tlenem, ponadto dwa razy dziennie jest inhalowany. Porusza się za pomocą kuli jedynie do toalety, poza tym leży lub siedzi. Ze względu na stan zdrowia ojciec skarżącej nie wychodzi z domu, nawet na krótkie spacery. Ojciec skarżącej wymaga stałej permanentnej opieki osoby drugiej ze względu na zaawansowany nowotwór płuc. Wymaga wsparcia w podstawowych czynnościach niezbędnych do funkcjonowania, m.in. przy ubieraniu, czynnościach higienicznych, sporządzaniu i spożywaniu posiłków oraz przyjmowaniu leków.

W ocenie Wójta, z przedstawionych okoliczności nie wynika, aby skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo nie podejmowała aktywności zawodowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad ojcem, ponadto rozmiar sprawowanej opieki nie uniemożliwia skarżącej podjęcia pracy zarobkowej. Skarżąca nie zamieszkuje bowiem z ojcem a czynności opiekuńcze wykonywane przy ojcu zajmują jej kilka godzin dziennie. Resztę doby ojciec przebywa sam albo ze swoim synem. Zakres sprawowanej opieki nie może być uznany jako stały, ani całodobowy. Nadto, skarżąca pracowała zawodowo tylko dwa miesiące w 2007 r. (od 16 lipca do 15 września 2007 r.) oraz dwa miesiące w 2008 r. (od 24 lipca do 20 września 2008 r.). Skarżąca nie rejestrowała się w Urzędzie Pracy, co oznacza, że nie poszukiwała pomocy w znalezieniu zatrudnienia, ani nie poszukiwała możliwości podniesienia kwalifikacji zawodowych, chociażby poprzez uczestnictwo w kursach aktywizacji osób bezrobotnych.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez skarżącą odwołania, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 20 kwietnia 2022 r., wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium podzieliło bowiem stanowisko organu I instancji, że brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy nie podejmowaniem przez skarżącą lub rezygnacją przez nią z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem przez nią stałej, osobistej opieki nad ojcem. Kolegium wskazało przy tym, że skarżąca pracowała zawodowo tylko 2 miesiące w 2007 r. i dwa miesiące w 2008 r. a znaczną niepełnosprawność jej ojca datuje się od dnia 23 grudnia 2019 r. Tym samym, stwierdzenie, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad ojcem nie znajduje żadnego uzasadnienia. Kolegium podkreśliło, że skarżąca wychowuje troje własnych dzieci, w tym niepełnosprawnego syna i czteroletnią córkę, co niewątpliwie w sposób istotny ogranicza jej możliwości podjęcia pracy zawodowej, a jednocześnie nie ma związku z koniecznością opieki nad ojcem. Ilość czasu w ciągu doby, który skarżąca poświęca ojcu, nie świadczy zaś o niemożliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia. Czynności podejmowane przez skarżącą w związku z opieką nad ojcem nie powinny zajmować na tyle czasu aby, przy należytej organizacji tej opieki, skarżąca nie mogła podjąć pracy zarobkowej w żadnym wymiarze. Nadto, Kolegium wskazało, że zasadnicza część czynności podejmowanych przez skarżącą, takich jak: robienie zakupów, sprzątanie, pranie i gotowanie - nie ma związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem. Są to czynności, które wykonują również osoby zatrudnione w pełnym wymiarze czasu pracy. Co więcej, Kolegium podkreśliło, że ojciec skarżącej nie jest osobą leżącą, niezdolną do samodzielnego spożywania posiłków czy przyjmowania lekarstw.

We wniesionej do Sądu skardze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając wniesiona skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Przeprowadzona przez Sąd, na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., kontrola legalności wykazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2022 r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. z dnia 12 maja 2004 r. są zgodne z prawem. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone przez organy z zachowaniem przepisów prawa procesowego, a rozstrzygnięciu podjętemu w zaskarżonej decyzji, tj. odmowie przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego, nie można skutecznie postawić zarzutu wydania go z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - zwanej dalej u.ś.r., a w szczególności art. 17 u.ś.r., w którym szczegółowo określono wymogi, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z powołanego unormowania art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że zasadniczym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby opiekun osoby niepełnosprawnej nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi osoby niepełnosprawnej strat finansowych związanych z niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z pracy, spowodowaną koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Należy podkreślić, że wskazane świadczenie nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za związany z tą opieką rzeczywisty brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia. Ta cecha różni świadczenie pielęgnacyjne od uregulowanego w art. 16a u.ś.r. specjalnego zasiłku opiekuńczego, stanowiącego wsparcie dla osób, które pozostają niezatrudnione, bez względu na to, czy prowadzi do tego rezygnacja, czy niepodejmowanie pracy zarobkowej, z powodu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną, w wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie podejmuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza mu możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej.

W tej sytuacji obowiązkiem organu administracji w kontrolowanym postępowaniu było ustalenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem. Organy winny były ustalić, czy niepodejmowanie zatrudnienia wynika z rzeczywistej potrzeby opieki i pomocy, której zakres wyklucza jakąkolwiek aktywność zawodową skarżącej, w tym choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W ocenie Sądu, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika zaś aby czynności opiekuńcze sprawowane przez skarżącą nad ojcem uniemożliwiały jej podjęcie zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Wejherowie z dnia 23 stycznia 2020 r.), w którym wskazano, że nie da się ustalić, od kiedy niepełnosprawność istnieje, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 23 grudnia 2019 r. Symbol przyczyny niepełnosprawności: [...]. W orzeczeniu wskazano na konieczność stałej i długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że skarżąca zamieszkuje około 1,5 km od miejsca zamieszkania ojca wraz ze swoim mężem oraz trojgiem niepełnoletnich dzieci. Syn K. oraz mąż przewlekle chorują i wymagają stałego leczenia specjalistycznego. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej, jej dzień opieki nad ojcem zaczyna się od godziny 8 rano pobudką. Następnie, skarżąca wykonuje czynności higieniczne (mycie ciała, zębów, czesanie, golenie, obcinanie paznokci), przygotowuje ubrania i pomaga w ubraniu, przygotowuje śniadanie, podaje leki. Skarżąca towarzyszy ojcu do godziny 10:30 a następnie udaje się do swojego mieszkania i około godziny 15:00 wraca do ojca celem podania mu obiadu, leków, kolacji i wykonania czynności higieny wieczornej. Około godziny 16:00 do domu ojca wraca z pracy jego syn, który zamieszkuje wraz z ojcem, i jest w domu do godziny 6:30 rano. Skarżąca mieszkanie ojca opuszcza około godziny 20:00 ale jest z ojcem w stałym kontakcie telefonicznym. Zdarzają się sytuacje, kiedy skarżąca musi przyjechać do ojca w nocy, gdy potrzebuje on pomocy. Ponadto, skarżąca wykonuje wszelkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, takie jak: sprzątanie, pranie, prasowanie, opłacanie rachunków, palenie w piecu. Ustalono przy tym, że stan ojca skarżącej jest bardzo ciężki. Skarżący wspomagany jest tlenem, ponad dwa razy dziennie jest inhalowany, porusza się za pomocą kuli jedynie do toalety, poza tym leży lub siedzi. Ze względu na stan zdrowia nie opuszcza mieszkania nawet na krótkie spacery. Ojciec skarżącej wymaga stałej permanentnej opieki osoby drugiej ze względu na zaawansowany nowotwór płuc. Wymaga wsparcia w podstawowych czynnościach niezbędnych do funkcjonowania, m.in. przy ubieraniu, czynnościach higienicznych, sporządzaniu i spożywaniu posiłków oraz przyjmowaniu leków.

W ocenie Sądu, organy w niniejszej sprawie w sposób prawidłowy zgromadziły materiał dowodowy, stwierdzając na jego podstawie, że całokształt ujawnionych okoliczności faktycznych przeczy istnieniu związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a koniecznym zakresem opieki i pomocy świadczonej ojcem w związku z jego znacznym stopniem niepełnosprawności.

Niewątpliwie ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 lit. a u.ś.r.) ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Przywołany wyżej przepis odsyła do definicji określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U z 2021 r., poz. 573). W art. 4 ust. 1 ustawy o rehabilitacji określono, iż do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jednocześnie wydane na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2018 r., poz. 2027) w § 29 ust. 1 określa standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności, które zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące:

1) niezdolność do pracy - co oznacza całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu;

2) konieczność sprawowania opieki - co oznacza całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem;

3) konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych - co oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

Orzeczenie o niepełnosprawności w sposób wiążący określa zakres niezbędnej pomocy osobie niepełnosprawnej, którego nie mogą kwestionować organy orzekające o świadczeniach pielęgnacyjnych.

Rolą organów administracyjnych w takiej sytuacji było zatem ustalenie, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę w zakresie określonym w orzeczeniu o niepełnosprawności. Wymagało to ustalenia zindywidualizowanych i konkretnych okoliczności niniejszej sprawy, które pozwoliłyby na zweryfikowanie istnienia rzeczywistego związku pomiędzy biernością zawodową skarżącej a sposobem zaspakajania potrzeb opiekuńczych w stosunku do ojca. Samo bowiem posiadanie orzeczenia nie przesądza, że każdy, zajmujący się osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności, sprawuje opiekę w sposób wykluczający go z jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Przypadek skarżącej jest tego wyraźnym przykładem.

Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu ustawy, musi ona być stała lub długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez niewielką część doby. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejkolwiek pracy zarobkowej (tak wyroki NSA: z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20; z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11 oraz z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15 - dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie kwestionując i nie deprecjonując pomocy świadczonej ojcu przez skarżącą za uzasadnione należało uznać stwierdzenie, że jej zakres nie usprawiedliwia bierności zawodowej skarżącej. Przede wszystkim, jak stwierdziło Kolegium w uzasadnieniu wydanej decyzji, a co nie zostało zakwestionowane, ojciec skarżącej nie jest osobą leżącą, niezdolną do samodzielnego spożywania posiłków, czy przyjmowania lekarstw. Skarżąca nie wykonuje zaś przy ojcu takich czynności opiekuńczych, które absorbowałby ją nieustannie i wymagały ciągłej obecności przy nim w domu, nie pozwalając na jakąkolwiek aktywność zawodową. Skarżąca zajmuje się ojcem w godzinach od 8:00 do 10:30 a następnie od godziny 15:00 do 20:00, przy czym od godziny 16:00 w domu ojca jest również jego syn. Czynności opiekuńcze wykonywane są zatem w określonych odstępach czasu. Nadto, charakter wykonywanych przez skarżącą w stosunku do ojca czynności, które zostały ustalone podczas wywiadu środowiskowego, nie uprawnia do stwierdzenia, że ich wykonywanie uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

W orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., winna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 229/22, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie wykazano, aby zaangażowanie skarżącej w opiekę nad ojcem było przeszkodą w podjęciu aktywności zawodowej.

Zgodzić należy się więc z organami, że zakres wykonywanych przez skarżącą czynności opiekuńczych w stosunku do ojca nie stoi na przeszkodzie podjęciu przez nią zatrudnienia. W ocenie Sądu, mając na uwadze rozmiar sprawowanej przez skarżącą opieki nad ojcem, przyjąć należy, że Kolegium w sposób prawidłowy uznało, że zakres tej opieki jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem aktywności zawodowej przez skarżącą. Nie zachodzi zatem związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką, który przemawiałby za przyznaniem skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd w pełni przy tym aprobuje stanowisko organu II instancji odnośnie stosowania przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia. Znajduje ono bowiem oparcie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 38/13 oraz w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Podkreślić przy tym należy, na co zasadnie zwróciło uwagę Kolegium, że przepis powyższy winien być interpretowany z uwzględnieniem wiążącego, w myśl art. 190 Konstytucji RP, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z którego wynika, że w odniesieniu do grupy opiekunów osób, których niepełnosprawność wymagająca opieki powstała po ukończeniu 18 roku życia, przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego utraciła cechę konstytucyjności. W konsekwencji przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tej grupie osób należy rozpatrywać bez tej przesłanki. Organy administracji rozstrzygające o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego mają zatem obowiązek procedować w oparciu o przepisy u.ś.r. z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która z dniem wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, tj. w dniu 23 października 2014 r., została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Mając to na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a., wobec wniosku skarżącego i organu o rozpoznanie sprawy w tym trybie