Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1043/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6016 Ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: § 4 ust. 1 pkt 11
journal: Dz.U. 2010 nr 109 poz 719
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych  obiektów budowlanych i terenów.
article: art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 4 ust. 1a
journal: Dz.U. 2020 poz 961
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej - t.j.
article: art. 7, art. 10 § 1, art. 28, art. 29, art. 61 § 4, 77, art. 80, art. 108 § 1, art. 138 § 1 ust. 1 pkt 2, art. 156 § 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 23 ust. 16, art. 26 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1123
law: Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 258-261, art. 258 § 2 pkt 8
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 15 zzs(4) ust. 3
journal: Dz.U. 2020 poz 1842
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
article: art. 13, art. 16
journal: Dz.U. 2019 poz 1182
law: Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 03 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] września 2019 r., nr [...], [...] w przedmiocie nakazu wykonania obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] lipca 2019 r., [...]


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] września 2019 r., [...] [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (zwany dalej "Komendantem Wojewódzkim"), po rozpoznaniu odwołania A. C., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] (zwanego dalej "Komendantem Miejskim") z dnia [...] lipca 2019 r., [...] dotyczącą nakazu wykonania obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.

Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. [...] S.A. (zwane dalej "[...] S.A.") jako zarządca nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], zwróciło się do Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w P. z prośbą o dokonanie oględzin nieruchomości oraz interwencję w sprawie współwłaścicielki i mieszkanki nieruchomości, A. C. (k. 5 akt administracyjnych). W piśmie wskazano, że zachowanie A. C. budzi niepokój – od dwóch lat gromadzi ona na klatce schodowej różne przedmioty codziennego użytku (odzież, obuwie, naczynia, słoiki z przetworami, książki itp.), które uniemożliwiają swobodne poruszanie się po klatce, co potwierdziła załączona dokumentacja fotograficzna. Podkreślono, że A. C. była wielokrotnie wzywana do usunięcia zgromadzonych przedmiotów, ale przesuwała termin ich zabrania. Jednocześnie próba przewiezienia zgromadzonych ruchomości skończyła się gwałtownym protestem A. C..

W związku z powyższym, Komendant Miejski w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r., [...] upoważnił st. kpt. B. K. oraz mł. bryg. D. S. do przeprowadzenia czynności kontrolno-rozpoznawczych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...] w zakresie obejmującym kontrolę przestrzegania przepisów przeciwpożarowych (k. 11 akt administracyjnych).

W piśmie z dnia [...] marca 2019 r. [...] S.A. uzupełniło wcześniejsze wyjaśnienia wskazując, że podejmowano wiele czynności mających na celu usunięcie ruchomości z części wspólnych budynku, wysłane były liczne pisma, jak również prowadzono uzgodnienia ustne z A. C. mające prowadzić do znalezienia wspólnego rozwiązania problemu. Ponadto podkreślono, że A. C. jako współwłaściciel nieruchomości przy ul. [...] w [...] nie jest lokatorem w rozumieniu ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2020 r., poz. 611– uw. Sądu, dalej "u.o.p.l."), dlatego nie istnieje możliwość skierowania powództwa o rozwiązanie stosunku prawnego uprawniającego do zajmowania lokalu i nakazanie jego opróżnienia w trybie art. 13 u.o.p.l. Jednocześnie nie istnieje możliwość przymusowej sprzedaży lokalu na podstawie art. 16 u.o.p.l., gdyż A. C. nie jest wyłączną właścicielką lokalu. Ze względu na powyższe, forma prawna władania nieruchomością, jaką jest współwłasność, uniemożliwia innych współwłaścicielom, a także lokatorom skorzystanie z instrumentów prawnych przewidzianych w analogicznych przypadkach dla innych form władania nieruchomością.

Następnie w aktach odnotowano protokół ustaleń z czynności kontrolno-rozpoznawczych przeprowadzonych przez Państwową Straż Pożarną w dniu [...] marca 2019 r. (k. 22–25 akt administracyjnych). W protokole wskazano, że w trakcie czynności stwierdzono zaistnienie nieprawidłowości – na biegu i spoczniku klatki schodowej służącej do celów ewakuacji, składowane są różnego rodzaju materiały palne, które ograniczają ich szerokość poniżej wartości określonych w przepisach techniczno-budowlanych, to jest odpowiednio 120 i 150 cm.

W piśmie z dnia [...] marca 2019 r., [...] Komendant Miejski ponownie upoważnił st. kpt. B. K. oraz mł. bryg. D. S. do przeprowadzenia czynności kontrolno-rozpoznawczych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...] w zakresie obejmującym kontrolę przestrzegania przepisów przeciwpożarowych (k. 42 akt administracyjnych). Ponowne upoważnienie wystosowano ze względu na fakt występowania większej liczby współwłaścicieli niż pierwotnie ustalono, których należało poinformować o powyższych czynnościach.

W kolejnym protokole z czynności kontrolno-rozpoznawczych przeprowadzonych przez Państwową Straż Pożarną w dniu [...] kwietnia 2019 r. również stwierdzono wcześniej występujące nieprawidłowości dotyczące składowania różnego rodzaju materiałów palnych, ograniczających szerokość klatki schodowej poniżej wartości określonych w przepisach techniczno-budowlanych (k. 43–46 akt administracyjnych). Ponadto w notatce służbowej z dnia [...] kwietnia 2019 r. sporządzonej przez mł. bryg. D. S. wskazano, że A. C. potwierdziła, iż jest właścicielem zgromadzonych na klatce schodowej ruchomości. Odnotowano także, że A. C. nie była obecna przy sporządzaniu protokołu, a także jego podpisywaniu ze względu na stan psychiczny (silne wzburzenie).

Pismem z dnia [...] maja 2019 r. współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości, M. S., powiadomił Komendę Miejską Straży Pożarnej w [...], że zarządca nieruchomości nie usunął od dłuższego czasu zalegających na klatce schodowej przedmiotów, co stwarza zagrożenie pożarowe (k. 48 akt administracyjnych).

W dniu [...] maja 2019 r., [...], Komendant Miejski zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania usunięcia uchybień w zakresie ochrony przeciwpożarowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...] (k. 61–62 akt administracyjnych).

Z notatki służbowej sporządzonej w dniu [...] czerwca 2019 r. wynika, że A. C. zapoznała się z dokumentacją zgromadzoną w sprawie, otrzymała kserokopię protokołu z czynności kontrolno-rozpoznawczych sporządzonego w dniu [...] kwietnia 2019 r. oraz została poinformowana o przebiegu toczącego się postępowania administracyjnego (k. 67 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., [...], Komendant Miejski nakazał Zarządowi [...] sp. z o.o., spółce "[...]" sp. z o.o., A. C., M. S. i M. M. usunięcie materiałów palnych (m.in. papieru, tekstyliów, tkanin i tworzyw sztucznych) z klatki schodowej znajdującej się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...], stanowiącej drogę komunikacji ogólnej służącej ewakuacji, które zawężają szerokość drogi (k. 70–74 akt administracyjnych). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 109, poz. 719, dalej "r.o.p.b.") w obiektach oraz na terenach przyległych do nich jest zabronione wykonywanie czynności, które mogą spowodować pożar, jego rozprzestrzenianie się, utrudnienie prowadzenia działania ratowniczego lub ewakuacji, w tym m.in. zabronione jest składowanie materiałów palnych na drogach komunikacji ogólnej służących ewakuacji lub umieszczanie przedmiotów na tych drogach w sposób zmniejszający ich szerokość albo wysokość poniżej wymaganych wartości określonych w przepisach techniczno-budowlanych. Wskazano, że składowanie materiałów palnych na drodze komunikacji ogólnej, dodatkowo zmniejszających szerokość tej drogi, bezpośrednio skutkuje możliwością powstania pożaru i jego rozprzestrzenia się.

Komendant Miejski w uzasadnieniu decyzji wskazał także, że zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 961 z późn. zm., dalej "u.o.p.") właściciel budynku jest obowiązany zapewnić osobom przebywającym w budynku bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1a u.o.p. odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, przejmuje – w całości lub w części – ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie, a w przypadku braku takiej umowy – podmiot faktycznie władający budynkiem. W przedmiotowej sprawie ustalono, że podmiotem faktycznie władającym budynkiem jest Miasto [...], reprezentowane przez [...] sp. z o.o., wraz z właścicielami pozostałych lokali stanowiących odrębną własność. Z tego względu decyzja została skierowana do wszystkich wymienionych w sentencji podmiotów.

Jednocześnie podkreślono, że występujący w budynku stan stwarza realne zagrożenie pożarowe, tym samym ze względu na ochronę zdrowia i życia ludzkiego decyzji nadano na podstawie art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej "K.p.a.") rygor natychmiastowej wykonalności.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. A. C. złożyła odwołanie od powyższej decyzji (k. 78–79 akt administracyjnych). W odwołaniu zarzuciła decyzji "naruszenie przepisów prawa", bez wskazania, o jakie przepisy chodzi.

Decyzją z dnia [...] września 2019 r., [...] Komendant Wojewódzki utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję (k. 81–84 akt administracyjnych). W uzasadnieniu podzielił argumentację przytoczoną w decyzji organu pierwszej instancji. Jednocześnie podkreślono, że z uwagi na fakt, iż materiały palne są składowane w częściach wspólnych obiektu, słusznie nałożono obowiązek na wszystkich właścicieli budynku.

W skardze z dnia [...] listopada 2019 r. A. C. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji (k. 3 akt sądowych). Skarga nie zawierała uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko (k. 5 akt sądowych). Podkreślił, że A. C. nie wskazała dlaczego jej zdaniem zaskarżona decyzja narusza prawo, wobec czego organ uznał skargę za bezzasadną.

Pismem z dnia [...] marca 2020 r. radca prawny M. T., pełnomocnik skarżącej wyznaczony z urzędu, podtrzymał skargę złożoną przez A. C., jednocześnie uzupełniając zarzuty i wnioski skargi (k. 41–48 akt sądowych). Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie art. 138 § 1 ust. 1 pkt 2 K.p.a. i art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.o.p. poprzez ich błędne niezastosowanie, w związku z czym została utrzymana w mocy decyzja Komendanta Miejskiego nakładająca obowiązek z zakresu ochrony przeciwpożarowej na [...] sp. z o.o., który nie był w dacie wydawania decyzji i nie jest obecnie współwłaścicielem ani zarządcą nieruchomości przy ul. [...] w [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] oraz na M. S., który z dniem [...] maja 2019 r. utracił status współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości na rzecz spółki [...] sp. z o.o., co powoduje utrzymanie w mocy decyzji skierowanej do osób niebędących stroną w sprawie;

2) naruszenie art. 108 § 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nadanie decyzji organu pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji, gdy w stanie faktycznym nie występowały przesłanki do zastosowania przedmiotowego środka;

3) naruszenie art. 61 § 4 K.p.a. w zw. z art. 28 i 29 K.p.a. oraz art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezasadne niezawiadomienie przez Komendanta Miejskiego o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazania wykonania obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej zarządcy przedmiotowej nieruchomości spółki [...] S.A. i w związku z tym uniemożliwienie jej udziału w postępowaniu w charakterze strony postępowania oraz pominięcie jej w wydanej decyzji;

4) naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. w zw. art. 23 ust. 16 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1123 z późn. zm., dalej "u.P.S.P.") poprzez naruszenie prawa skarżącej i pozostałych stron postępowania do pełnego zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w toku postępowania administracyjnego i niedoręczenie jej odpisów protokołu z czynności kontrolno-rozpoznawczych przeprowadzonych w dniu [...] kwietnia 2019 r. (brak w aktach dokumentów potwierdzających doręczenia);

5) naruszenie art. 7, 77 i 80 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie faktu, że M. S. utracił przymiot strony postępowania z dniem [...] maja 2019 r., a jednocześnie przymiotu tego nie posiadał [...] sp. z o.o., a co najwyżej Miasto [...] jako współwłaściciel przedmiotowej nieruchomości, jak również, że z uwagi na treść art. 4 ust. 1a u.o.p. adresatem decyzji nakazującej wykonanie obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej powinien być zarządca budynku, a więc [...] S.A.;

6) naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 4 u.o.p. w zw. z § 4 ust. 1 pkt 11 r.o.p.b. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że w stanie faktycznym sprawy adresatem obowiązków mają być współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości, podczas gdy z dokumentów zgromadzonych w aktach wynika, że dla nieruchomości ustanowiono zarządcę – [...] S.A., które powinno być adresatem decyzji w niniejszej sprawie.

Ze względu na powyższe, wniesiono o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiego Komendanta oraz poprzedzającej ją decyzji Miejskiego Komendanta na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325). Z ostrożności procesowej wniesiono także o uchylenie decyzji Wojewódzkiego Komendanta oraz poprzedzającej ją decyzji Miejskiego Komendanta albo o uchylenie wyłącznie decyzji Wojewódzkiego Komendanta. Jednocześnie wniesiono o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wydruku odpowiadającego aktualnej treści księgi wieczystej [...] oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu pisma w szczególności podkreślono, że zaskarżona decyzja została skierowana do podmiotów niebędących stronami w sprawie, a jednocześnie w postępowaniu nie uczestniczył na prawach strony zarządca nieruchomości – spółka [...] S.A. Ponadto zakwestionowano zasadność zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji, gdyż – jak wskazano – skarżąca była gotowa do przeniesienia przedmiotów stanowiących jej własność z klatki schodowej, jednakże wymagało to wygospodarowania miejsca w jej mieszkaniu liczącym 26 m2 albo wynajęcia przestrzeni magazynowej. Do pisma załączono także wydruk aktualnej treści księgi wieczystej [...] dla nieruchomości przy ul. [...] w [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zawiera usprawiedliwione podstawy.

Podstawowym zagadnieniem w sprawie, szczególnie uwypuklonym w piśmie uzupełniającym skargę, jest ustalenie właściwego kręgu stron postępowania i adresatów obowiązków nałożonych w drodze wydanej decyzji.

Niewątpliwie materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia jest art. 26 ust. 1 pkt 1 u.P.S.P. Przepis ten przyznaje organowi uprawnienie – w razie stwierdzenia naruszenia przepisów przeciwpożarowych – do wydania nakazu usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie.

Z kolei zgodnie z art. 4 ust. 1 u.o.p. zasadą jest, że takie obowiązki spoczywają na właścicielu budynku, obiektu budowlanego lub terenu. Ustawodawca przewidział jednakże dwa wyjątki od tej zasady, stanowiąc w art. 4 ust. 1a u.o.p., że odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej:

1) przejmuje w całości lub w części ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie – stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu,

2) natomiast w przypadku, gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem.

Zgodnie z przywołanym przepisem, jeżeli właściciel powierzył budynek, obiekt budowlany lub teren osobie trzeciej w zarząd lub na rzecz takiej osoby ustanowił rzeczowe prawo ograniczone, jakim jest użytkowanie, wówczas odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej przechodzi na zarządcę lub użytkownika, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w umowie. Innymi słowy, ustawodawca pozostawił stronom takich umów swobodę w ustalaniu postanowień podmiotowo istotnych w zakresie ochrony przeciwpożarowej. Jeżeli więc właściciel oddał rzecz w użytkowanie lub zarząd, wówczas treść umowy cywilnoprawnej będzie decydująca w ustaleniu, jaki zakres obowiązków przeciwpożarowych przeszedł z właściciela na drugą stronę takiej umowy.

W konsekwencji należy przyjąć, że właściciel nieruchomości jest adresatem obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, jeśli jednocześnie faktycznie włada nieruchomością. W przeciwnej sytuacji podmiot zobowiązany powinien być wyznaczony na podstawie art. 4 ust. 1a u.o.p.

Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, co następuje. Jak wynika z treści księgi wieczystej nr [...] dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...], prawo własności przedmiotowej nieruchomości posiadają: Miasto [...], [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., A. C., M. M. i P. S..

Z sentencji decyzji Komendanta Miejskiego z dnia [...] lipca 2019 r., [...] wprost wynika, że rozstrzygnięcie zostało skierowane do: [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., A. C., M. S. i M. M.. Natomiast jako adresaci decyzji Komendanta Wojewódzkiego z dnia [...] września 2019 r., [...] zostali wskazani: Miasto [...] reprezentowane przez [...] sp. z o.o., [...] sp. z o.o., A. C., M. S. i M. M..

W powyższym zakresie należy wskazać na kilka nieprawidłowości.

Po pierwsze, [...] sp. z o.o. nie jest stroną w sprawie. Podmiot ten nie jest współwłaścicielem nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym przy [...] w [...], dla której jest prowadzona księga wieczysta [...] Z akt sprawy nie wynika także, aby był on zarządcą, użytkownikiem albo podmiotem faktycznie władającym nieruchomością. Jednocześnie należy podkreślić, że w uzasadnieniu decyzji Komendanta Wojewódzkiego [...] sp. z o.o. został wskazany jako reprezentant Miasta [...] (co jednak nie konwaliduje błędnego określenia adresata obowiązku decyzji organu pierwszej instancji). Powyższe potwierdza stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym skierowanie przez organ administracji decyzji do ustanowionego w sprawie pełnomocnika strony jest równoznaczne ze skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 1992 r., V SA 494/92, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Po drugie, wśród adresatów decyzji brakuje jednego ze współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości – [...] sp. z o.o., która została wpisana do księgi wieczystej [...] z dniem [...] maja 2019 r., a zatem powinna być stroną postępowania zarówno przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji.

Po trzecie, adresatem decyzji Komendanta Wojewódzkiego z dnia [...] września 2019 r., [...] nie powinien być M. S., gdyż w dniu [...] września 2019 r. zbył on prawo własności na rzecz P. S..

Powyższe pozwala bez wątpliwości stwierdzić, że krąg podmiotów będących współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości został niewłaściwie ustalony.

Należy jednocześnie wskazać, że nie tylko właściciele nieruchomości powinni posiadać status strony w niniejszej sprawie. Z akt wyraźnie wynika, że w postępowaniu nie uczestniczyła [...] S.A., która jest zarządcą nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Status tej spółki jako zarządcy przedmiotowej nieruchomości wynika ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego. W protokole z czynności kontrolno-rozpoznawczych przeprowadzonych przez Państwową Straż Pożarną w dniu [...] kwietnia 2019 r., w punkcie "odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej" wpisano jako zarządcę oraz podmiot faktycznie władający budynkiem [...] S.A. (k. 45 akt administracyjnych). Ponadto w aktach sprawy znajduje się porozumienie poprzednika prawnego zarządcy ([...] sp. z o.o.) z Miastem [...] z dnia [...] grudnia 1999 r. oraz zmieniające je porozumienie z dnia [...] maja 2002 r. (k. 12–16 akt administracyjnych). Zgodnie z § 2 pierwotnego porozumienia spółka zobowiązała się m.in. do dbania o odpowiedni stan techniczny powierzonych budynków, w tym wykonywania przeglądów technicznych, napraw i konserwacji. Z ogółu postanowień przywołanego porozumienia wynika, że spółka jest podmiotem faktycznie władającym budynkiem. W celu potwierdzenia czy [...] S.A. – jako sukcesor prawny [...] sp. z o.o. – posiada taki sam zakres obowiązków, organy powinny ustalić aktualną treść porozumienia (umowy), na podstawie której [...] S.A. realizuje swoje kompetencje jako zarządcy wobec nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. Fakt, że [...] S.A. realizuje zadania zarządcy potwierdzają także działania podejmowane przez spółkę, np. skierowanie pism do Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w [...] z prośbą o dokonanie oględzin przedmiotowej nieruchomości (k. 5 i 20–21 akt administracyjnych).

Wobec powyższego, [...] S.A. powinna być nie tylko stroną postępowania, ale także adresatem obowiązków nałożonych w drodze zaskarżonej decyzji. Jak zostało już wcześniej wskazane, zgodnie z art. 4 ust. 1 u.o.p. zasadą jest, że obowiązki w zakresie zapewnienia ochrony przeciwpożarowej spoczywają na właścicielu budynku, obiektu budowlanego lub terenu. Ustawodawca przewidział jednak wyjątek w tym zakresie – odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, przejmuje (w całości lub w części) ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. Zatem to nie współwłaściciele, ale zarządca – [...] S.A. – powinna być adresatem decyzji zawierającej nakaz wykonania obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 108 § 1 K.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nadanie decyzji organu pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności należy wskazać, że Sąd nie podzielił w tym zakresie argumentacji skarżącej. Zgromadzenie w znacznej ilości materiałów palnych (m.in. papieru, tekstyliów, tkanin i tworzyw sztucznych, co znajduje potwierdzenie w dokumentacji fotograficznej znajdującej się na k. 1–4 akt administracyjnych) na klatce schodowej, będącej drogą komunikacji ogólnej służącą ewakuacji, które dodatkowo zmniejszają szerokość tej drogi, bezpośrednio skutkuje możliwością powstania pożaru i jego szybkiego rozprzestrzenia się. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji było zasadne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego.

Nie można także podzielić argumentacji znajdującej się w piśmie pełnomocnika A. C. z dnia [...] marca 2020 r., w którym wskazano, że "skarżąca była gotowa do przeniesienia przedmiotów stanowiących jej własność z klatki schodowej". Zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja prowadzi do przeciwnego wniosku. Z pism [...] S.A. skierowanych do Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w [...] (k. 5 i 20–21 akt administracyjnych) wyraźnie wynika, że A. C. była wielokrotnie wzywana do usunięcia z klatki schodowej zgromadzonych przedmiotów na co reagowała "gwałtownie, histerycznym płaczem". Skarżącej proponowano także przewiezienie zgromadzonych ruchomości do miejskiego magazynu, na co też nie wyraziła zgody. Z podobną reakcją, to jest brakiem woli współpracy i silnym wzburzeniem, skarżącej spotkały się również osoby dokonujące czynności kontrolno-rozpoznawczych, co zostało wskazane w notatce służbowej z dnia [...] kwietnia 2019 r. (k. 47 akt administracyjnych).

Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, należy uznać, że skarżąca nie wykazywała gotowości do przeniesienia przedmiotów stanowiących jej własność z klatki schodowej, a nadto zgromadzone ruchomości stanowiły zagrożenie pożarowe. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji możliwości wystąpienia bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia mieszkańców przedmiotowej nieruchomości, należy uznać za zasadne.

Jednocześnie Sąd nie znalazł podstaw, aby orzec o stwierdzeniu nieważności zaskarżonej decyzji. Na wstępie należy wskazać, że stwierdzenie nieważności w sytuacji, w której decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, nie będzie miała miejsca zawsze, gdy krąg stron postępowania został bezpodstawnie rozszerzony albo zwężony (podobnie: M. Bursztynowicz, M. Sługocka, Komentarz do art. 156, [w:] M. Bursztynowicz, M. Sługocka, Postępowanie administracyjne dla jednostek samorządu terytorialnego. Komentarz, Warszawa 2020, Lex/el.). Jednocześnie przy ocenie czy doszło do kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa należy uwzględnić, czy w toku postępowania prowadzono czynności wobec podmiotu, który jest stroną w sprawie.

Zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu skierowania jej w całości do podmiotów niebędących stroną w sprawie. W przedmiotowej sytuacji doszło jedynie do błędnego ustalenia kręgu podmiotów, którym przysługuje status strony postępowania. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. jest najdotkliwszą sankcją w odniesieniu do rozstrzygnięć administracyjnych, wywołującą skutki ex tunc i z tego powodu należy ją stosować wyłącznie w odniesieniu do sytuacji rażącego naruszenia prawa. Ze względu na powyższe, Sąd nie znalazł podstaw by orzec o stwierdzeniu nieważności.

Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji będzie miał na uwadze powyższe wskazania Sądu oraz wyjaśni rozbieżności w kwestii ustalenia stron postępowania i adresata obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "P.p.s.a.") orzekł jak w sentencji wyroku.

Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu (złożony w piśmie procesowym z dnia [...] marca 2020 r.) nie został rozpatrzony. W tej kwestii w odrębnym postanowieniu rozstrzygnie referendarz sądowy (zob. art. 258-261 P.p.s.a., zwłaszcza art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.).

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Zastępcę Przewodniczącego Wydziału (k. 59 akt sądowych).