Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 628/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 66
journal: Dz.U. 2008 nr 164 poz 1027
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - tekst jednolity.
article: art. 14 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt2
journal: Dz.U. 2010 nr 220 poz 1447
law: Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ, Fundusz) z dnia [...] stycznia 2011 r., wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.; dalej: K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania p. K. M. (ubezpieczonego) od decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] grudnia 2010 r., stwierdzającej, iż ubezpieczony jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] sierpnia 2008 r. do nadal, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przypomniano, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) I Oddział w [...] Inspektorat w [...] zwrócił się do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z wnioskiem o wydanie decyzji dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym ubezpieczonego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] sierpnia 2008 r., na podstawie ustawy z dnia [...] sierpnia 2004 r. o świadczeniach.

W dniu 29 września 2007 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 166, poz. 1172), która znowelizowała art. 109 ustawy o świadczeniach. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 109 ust. 3, wniosek o rozpatrzenie sprawy, o której mowa w art. 109 ust. 1, zgłasza ubezpieczony, a w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym może również zgłosić w szczególności ZUS, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego lub członek rodziny ubezpieczonego, także w zakresie dotyczącym objęcia ubezpieczeniem w okresie poprzedzającym złożenie wniosku.

Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, po analizie przedstawionych dokumentów, decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. stwierdził, iż ubezpieczony jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] sierpnia 2008r.

Od tej decyzji ubezpieczony wniósł w terminie odwołanie.

Rozpatrując odwołanie Prezes NFZ stwierdził, że w okresie objętym decyzją I instancji miały zastosowanie przepisy ustawy o świadczeniach, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi", a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o systemie", obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Podjęcie działalności gospodarczej przez ubezpieczonego, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) zwanej dalej ustawą "prawo działalności", mogło nastąpić po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie przez [...] Oddział Wojewódzki NFZ wynika, iż ubezpieczony z dniem [...] sierpnia 2008 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, zarejestrowanej pod nr wpisu [...], która nie została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej, (zaświadczenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r.). Z akt sprawy nie wynika, aby ubezpieczony w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej dokonywał jej zawieszenia, w tym również na podstawie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.).

ZUS I Oddział w [...] Inspektorat w [...] poinformował, że ubezpieczony nie dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia [...] sierpnia 2008 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Jednocześnie, jak ustalono na podstawie dokumentów znajdujących się w systemie informatycznym ZUS, od dnia [...] stycznia 1999 r. ubezpieczony figuruje jako osoba uprawniona do renty w [...].

Przy określeniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie mają przepisy ustawy prawo działalności oraz przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Wyżej wymienione ustawy określają zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy prawo działalności uchylonym z dniem 31 marca 2009 r. przez art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1808 z późn. zm.) przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 r. art. 88 e tej ustawy, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Jednocześnie zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności obowiązującą do dnia 31 marca 2009 r., przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją". Obecna treść art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej stanowi, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Odnosząc się do faktu nieprowadzenia działalności gospodarczej przez ubezpieczonego należy wskazać, iż od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z brzmieniem art. 14a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy.

Ponadto, zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 7ba ust. 2 ustawy prawo działalności, przedsiębiorca, który zamierza zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności, jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast przedsiębiorca, który zamierza wznowić wykonywanie zawieszonej działalności gospodarczej jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Należy przy tym zauważyć, iż przepisy art. 1 pkt 8-13 ustawy z dnia 10 lipca 2008r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), określające zasady przekazywania przez organy ewidencyjne informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej, weszły w życie z dniem 31 marca 2009 r., o czym stanowi art. 14 ww. ustawy.

Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne w zakresie ubezpieczenia społecznego (a zatem i zdrowotnego) od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia wznowienia wykonywania działalności gospodarczej, w brzmieniu art. 36a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, obowiązującym do dnia 6 marca 2009 r. Natomiast od dnia 7 marca 2009 r. przepis stanowi, iż zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej.

W celu potwierdzenia, że osoba skutecznie zgłosiła zawieszenie działalności gospodarczej, powinna przedstawić dokumenty świadczące o zgłoszeniu tego faktu w organie ewidencyjnym (w przypadku ubezpieczonego w Urzędzie Miasta Poznania).

W okresie zawieszenia działalności gospodarczej, osoba która dokonała jej zawieszenia przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, określonego w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach.

Ponadto ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dniem 31 marca 2009 r. znowelizowała art. 14 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej wprowadzając art. 14 ust. 3 zgodnie z którym, przedsiębiorca ma prawo we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej określić późniejszy dzień podjęcia działalności niż dzień złożenia wniosku.

Jednocześnie w myśl art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności, przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o wykreślenie wpisu - w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.

Należy przy tym zauważyć, iż zgodnie z art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. prawo działalności, wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej.

Z akt sprawy zgromadzonych przez [...] Oddział Wojewódzki NFZ nie wynika, aby ubezpieczony w okresie od [...] września 2008 r. zgłaszał przerwy w prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej w organie ewidencyjnym Urzędu Miasta [...], zgodnie z przepisami ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności.

Działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika (pracownika firmy).

Podkreślenia wymaga również, iż podejmowanie i wykonywanie działalności odbywa się na własny rachunek i na własne ryzyko przedsiębiorcy, a prowadzenie tej działalności występuje w okresach faktycznego wykonywania usług, jak i w okresach wyczekiwania na kolejne zamówienia bądź poszukiwania zbytu na swoje usługi. Wszystkie te czynności pozostają w ścisłym związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, gdyż zmierzają do stworzenia właściwych warunków do jej wykonywania.

Przytoczenia wymaga w tym miejscu stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r. (II UK 111/03 - OSN 17/2003), zgodnie z którym faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienia lub w czasie ich poszukiwania, nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Zaprzestanie prowadzenia działalności oznacza ostateczne zakończenie jej prowadzenia i nie może być utożsamiane z "przerwą" w prowadzeniu tej działalności. Specyfika prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że przedsiębiorca sam dysponuje swoim czasem i może go przeznaczyć na jej bezpośrednie wykonywanie albo na sprawy prywatne, rodzinne, leczenie lub wypoczynek. Istotą działalności gospodarczej jest jej prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko. Jej prowadzenie występuje zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak też w czasie podejmowania innych czynności związanych z działalnością - oczekiwaniem na kolejne zamówienia, szukanie klientów czy pracowników.

Ubezpieczony przy piśmie z dnia [...] listopada 2010 r. przedłożył:

1) "Zaświadczenie o prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej" nr [...] wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w dniu [...] listopada 2010 r. stwierdzające, że p. K. M. figuruje w ewidencji ww. organu podatkowego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia [...] sierpnia 2008 r. do nadal,

2) "Zaświadczenie o podatniku podatku od towarów i usług" nr [...] wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w dniu [...] listopada 2010 r. stwierdzające, że p. K. M. figuruje w ewidencji ww. organu podatkowego i na dzień wydania niniejszego zaświadczenia, nie jest zarejestrowany jako podatnik VAT- czynny.

Przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie nie wykazało, ażeby działalność gospodarcza prowadzona przez ubezpieczonego miała charakter jednorazowy, bądź też dokonywano skutecznie zawieszenia działalności gospodarczej. Ubezpieczony w swoim piśmie z dnia [...] listopada 2010 r. stwierdził, że "działalność gospodarcza nie została uruchomiona", albowiem do dnia dzisiejszego nie wygrał jeszcze żadnego konkursu, co w tym przypadku sugeruje, że pozostaje on w ciągłej gotowości do jej uruchomienia. Nieuprawnione jest zatem twierdzenie, że działalność gospodarcza wykonywana jest wyłącznie wówczas gdy przedsiębiorca świadczy konkretną usługę. Prowadzenie działalności gospodarczej polega bowiem zarówno na stworzeniu odpowiednich warunków do jej wykonywania, oczekiwaniu na zamówienie, jak i na faktycznym wykonywaniu zleconej pracy. Nie ma zatem możliwości formalnego prowadzenia działalności gospodarczej w celu ubiegania się o realizację zamówień, czy też wygrywania konkursów bez uprzedniego wykonania przez przedsiębiorcę określonych czynności, a tym samym bez obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.

Ponadto posiadanie przez ubezpieczonego uprawnień rentowych z [...] nie wyłączyło podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Jednocześnie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowne nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia, od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta:

1) uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub

2) opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Oznacza to, iż organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla ubezpieczonego, z uwagi na posiadane przez niego uprawnienia rentowe, jest organ ubezpieczeń społecznych.

Biorąc powyższe pod uwagę, brak jest podstaw prawnych do uchylenia decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] grudnia 2010 r.

Decyzja nr [...] wydana przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] grudnia 2010 r. jest jedynie potwierdzeniem faktu, iż ubezpieczony jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] sierpnia 2008r.

Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

W tym zakresie Prezes NFZ działa w granicach wyznaczonych obowiązującymi przepisami powołanych na wstępie ustaw.

Prezes NFZ podziela stanowisko organu pierwszej instancji i nie znajduje podstaw do jego zmiany.

Skargę na powyższą decyzję złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ubezpieczony, podnosząc, że:

1. decyzja Prezesa NFZ skutecznie narusza konstytucyjną zasadę równości podmiotów gospodarczych w ten sposób, że: gdyby skarżący taką samą działalność gospodarczą zarejestrował w postaci spółki kapitałowej, otrzymałby rejestr KRS i przez najbliższe kilka lat nie wykonał żadnych czynności gospodarczych, poza składaniem "zerowych" deklaracji VAT do US, tzn. nie prowadziłby działalności gospodarczej (czyli tak samo jak jest teraz w przypadku zarejestrowanej działalności gospodarczej skarżącego) - nie powstałby problem obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.

2. pomimo 8 stronicowego uzasadnienia dołączonego do decyzji Prezesa NFZ skarżący w dalszym ciągu uważa, zgodnie zresztą z podstawowymi zasadami logiki, z którymi muszą być zgodne normy prawne obowiązujące obywateli, że posiadanie rejestru działalności gospodarczej nie jest równoznaczne z prowadzeniem tej działalności i nie można poprzez "...powstanie domniemania głoszącego, że w okresie figurowania w ewidencji działalności gospodarczej działalność faktycznie była prowadzona" dowodzić, że skarżący musi być objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

3. do chwili otrzymania zaskarżonej decyzji skarżący w żadnej formie nie został poinformowany o tym, że od 20 września 2008 r. (w dacie rejestracji, tj. [...] sierpnia 2008r., takiej regulacji nie było) nowela art.. 66 u.ś.o.z. zmieniła przepisy, obowiązujące w dniu rejestracji jego działalności gospodarczej, na postanowienie, że ".. każda osoba posiadająca wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym." (czytaj: przymusowym), a informacja taka, moim zdaniem, powinno być ustawowym obowiązkiem instytucji prowadzących wszystkie sprawy związane z działalnością gospodarczą. Obywatel rejestrujący działalność gospodarczą nie ma żadnych fizycznych ani pozazmysłowych możliwości zaznajomienia się i interpretowania kilkunastu tysięcy przepisów, rozporządzeń i pokrewnych aktów prawnych związanych z działalnością gospodarczą w naszym kraju. Stąd powstaje wymaganie informowania, przez powołane i opłacane z budżetu państwa urzędy i instytucje, każdego chętnego na przejście "ścieżki zdrowia" jaką jest próba podjęcia działalności gospodarczej, jako oczywiste i uzasadnione.

4. na str. 7 decyzji Prezesa NFZ (w drugim akapicie od góry) skarżący znalazł kuriozalną uświadamiającą wykładnię (...), że: "prowadzenie działalności gospodarczej polega bowiem zarówno na stworzeniu odpowiednich warunków do jej wykonywania, oczekiwaniu na zamówienie, jak i na faktycznym wykonywaniu zleconej pracy".

W odpowiedzi na skargę Prezes NFZ wniósł o oddalenie skargi.

Odnosząc się do zarzutów ww. skargi organ zważył, co następuje:

W okresie objętym decyzją I instancji miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach", tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w brzmieniu obowiązującym do dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi" a także art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z którym "obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej".

Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 69 ust. 1 ustawy o świadczeniach, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność gospodarczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

Zatem czas objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego tych osób, a więc także ubezpieczeniem zdrowotnym, jest tożsamy z czasem prowadzenia działalności gospodarczej w oparciu o przepisy o działalności gospodarczej lub inne przepisy szczególne.

Podjęcie działalności gospodarczej przez skarżącego, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) mogło nastąpić po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej.

Z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie przez Wielkopolski Oddział Wojewódzki NFZ wynikało, iż skarżący z dniem [...] sierpnia 2008 r. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, zarejestrowanej pod numerem wpisu [...], która nie została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej (zaświadczenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r.). Z akt sprawy nie wynikało, aby skarżący w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej dokonywał jej zawieszenia, w tym również na podstawie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.).

ZUS I Oddział w [...] Inspektorat w [...] poinformował, że skarżący nie dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia [...] sierpnia 2008 r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. Jednocześnie, jak ustalono na podstawie dokumentów znajdujących się w systemie informatycznym ZUS, od dnia [...] stycznia 1999r., skarżący figuruje jako osoba uprawniona do renty w [...].

Przy określeniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie mają przepisy ustawy prawo działalności oraz przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.). Wyżej wymienione ustawy, określają zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy prawo działalności uchylonym z dniem 31 marca 2009 r. przez art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1808 z późn. zm.) przedsiębiorca będący osobą fizyczną mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast stosownie do treści art. 7e ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 roku art. 88 e tej ustawy, zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę - osobę fizyczną - powoduje wykreślenie powyższego wpisu z ewidencji działalności gospodarczej.

Jednocześnie zgodnie z treścią art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności obowiązującą do dnia 31 marca 2009 r., przedsiębiorca mógł podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej, zwanej dalej "ewidencją". Obecna treść art. 14 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej stanowi, iż przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Odnosząc się do faktu nieprowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego należało wskazać, iż od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z brzmieniem art. 14a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 1 miesiąca do 24 miesięcy.

Ponadto, zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 7ba ust. 2 ustawy prawo działalności, przedsiębiorca, który zamierza zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności, jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej. Natomiast przedsiębiorca, który zamierza wznowić wykonywanie zawieszonej działalności gospodarczej jest obowiązany dokonać zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Należy przy tym zauważyć, iż przepisy art. 1 pkt 8-13 ustawy z dnia 10 lipca 2008r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), określające zasady przekazywania przez organy ewidencyjne informacji o zawieszeniu działalności gospodarczej, weszły w życie z dniem 31 marca 2009 r., o czym stanowi art. 14 ww. ustawy.

Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne w zakresie ubezpieczenia społecznego (a zatem i zdrowotnego) od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, do ostatniego dnia miesiąca, w którym przedsiębiorca dokonał zgłoszenia wznowienia wykonywania działalności gospodarczej, w brzmieniu art. 36a ust. 2 ustawy o sus, obowiązującym do dnia 6 marca 2009 r. Natomiast od dnia 7 marca 2009 r. przepis stanowi, iż zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej powoduje ustanie obowiązku ubezpieczeń społecznych od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej.

W celu potwierdzenia, że osoba skutecznie zgłosiła zawieszenie działalności gospodarczej, powinna przedstawić dokumenty świadczące o zgłoszeniu tego faktu w organie ewidencyjnym (w przypadku skarżącego w Urzędzie Miasta [...]).

W okresie zawieszenia działalności gospodarczej, osoba która dokonała jej zawieszenia przestaje podlegać obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, określonego w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach.

Ponadto ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2009 r. Nr 18, poz. 97), z dniem 31 marca 2009 r. znowelizowała art. 14 ustawy o swobodzie działalności wprowadzając art. 14 ust. 3 zgodnie z którym, przedsiębiorca ma prawo we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej określić późniejszy dzień podjęcia działalności niż dzień złożenia wniosku.

Jednocześnie w myśl art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności, przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o wykreślenie wpisu - w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.

Należy przy tym zauważyć, iż zgodnie z art. 7e ust. 1 pkt 1 ustawy prawo działalności, wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu w przypadku zawiadomienia o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej.

Z akt sprawy zgromadzonych przez [...] Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia nie wynikało, aby Pan K. M. w okresie od [...] września 2008 r. zgłaszał przerwy w prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej w organie ewidencyjnym Urzędu Miasta [...], zgodnie z przepisami ustawy o swobodzie działalności.

Działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika (pracownika firmy).

Podkreślenia wymaga również, iż podejmowanie i wykonywanie działalności odbywa się na własny rachunek i na własne ryzyko przedsiębiorcy, a prowadzenie tej działalności występuje w okresach faktycznego wykonywania usług, jak i w okresach wyczekiwania na kolejne zamówienia bądź poszukiwania zbytu na swoje usługi. Wszystkie te czynności pozostają w ścisłym związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, gdyż zmierzają do stworzenia właściwych warunków do jej wykonywania.

Przytoczenia wymaga w tym miejscu stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 17 lipca 2003 r. (II UK 111/03 - OSN 17/2003), zgodnie z którym faktyczne wykonywanie działalności gospodarczej w czasie oczekiwania na kolejne zamówienia lub w czasie ich poszukiwania, nie oznacza zaprzestania prowadzenia takiej działalności i nie powoduje uchylenia obowiązku ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Zaprzestanie prowadzenia działalności oznacza ostateczne zakończenie jej prowadzenia i nie może być utożsamiane z "przerwą" w prowadzeniu tej działalności. Specyfika prowadzenia działalności gospodarczej sprawia, że przedsiębiorca sam dysponuje swoim czasem i może go przeznaczyć na jej bezpośrednie wykonywanie albo na sprawy prywatne, rodzinne, leczenie lub wypoczynek. Istotą działalności gospodarczej jest jej prowadzenie w sposób ciągły i zorganizowany, na własny rachunek i ryzyko. Jej prowadzenie występuje zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak też w czasie podejmowania innych czynności związanych z działalnością - oczekiwaniem na kolejne zamówienia, szukanie klientów czy pracowników.

Skarżący przy piśmie z dnia [...] listopada 2010 r. przedłożył:

1) "Zaświadczenie o prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej" wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w dniu [...] listopada 2010 r. stwierdzające, że skarżący figuruje w ewidencji ww. organu podatkowego jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia [...] sierpnia 2008 r. do nadal,

2) "Zaświadczenie o podatniku podatku od towarów i usług" wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w dniu [...] listopada 2010 r. stwierdzające, że skarżący figuruje w ewidencji ww. organu podatkowego i na dzień wydania niniejszego zaświadczenia, nie jest zarejestrowany jako podatnik VAT- czynny.

Przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie nie wykazało, ażeby działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego miała charakter jednorazowy, bądź też dokonywano skutecznie zawieszenia działalności gospodarczej na podstawie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności. Skarżący w swoim piśmie z dnia [...] listopada 2010 r. stwierdził, że "działalność gospodarcza nie została uruchomiona", albowiem do dnia dzisiejszego nie wygrał jeszcze żadnego konkursu, co w tym przypadku sugeruje, że pozostaje on w ciągłej gotowości do jej uruchomienia.

Nieuprawnione jest twierdzenie, że działalność gospodarcza wykonywana jest wyłącznie wówczas, gdy przedsiębiorca świadczy konkretną usługę. Prowadzenie działalności gospodarczej polega bowiem zarówno na stworzeniu odpowiednich warunków do jej wykonywania, oczekiwaniu na zamówienie, jak i na faktycznym wykonywaniu zleconej pracy. Nie ma zatem możliwości formalnego prowadzenia działalności gospodarczej w celu ubiegania się o realizację zamówień, czy też wygrywania konkursów bez uprzedniego wykonania przez przedsiębiorcę określonych czynności, a tym samym bez obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.

Ponadto posiadanie przez skarżącego uprawnień rentowych z [...] nie wyłączyło podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach, w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie.

Jednocześnie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowne nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia, od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta:

1) uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub

2) opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Oznacza to, iż organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla skarżącego, z uwagi na posiadane przez niego uprawnienia rentowe, jest organ ubezpieczeń społecznych.

Biorąc powyższe pod uwagę, brak było podstaw prawnych do uchylenia decyzji nr [...] wydanej przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] grudnia 2010 r.

Decyzja nr [...] wydana przez dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w dniu [...] grudnia 2010 r., była jedynie potwierdzeniem faktu, iż skarżący jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] sierpnia 2008r.

Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych.

W tym zakresie Prezes NFZ działał w granicach wyznaczonych obowiązującymi przepisami powołanych na wstępie ustaw.

Prezes NFZ podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i nie znalazł podstaw do jego zmiany.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270; zwaną dalej p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] stycznia 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] grudnia 2010 r., którą stwierdzono, iż ubezpieczony - p. K. M. jest objęty obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie od [...] sierpnia 2008 r. do nadal.

Ubezpieczony zarzucił zaskarżonej decyzji:

1) naruszenie konstytucyjnej zasady równości podmiotów gospodarczych, przejawiającej się m.in. na nałożeniu na osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego, który – w ocenie skarżącego – nie dotyczy podmiotów prawa handlowego wyposażonych w osobowość prawną;

2) bezzasadne uznanie, że wpis do rejestru działalności gospodarczej jest równoznaczny z prowadzeniem tej działalności i domniemanie, że w okresie figurowania w ewidencji działalności gospodarczej działalność ta faktycznie była prowadzona, a co za tym idzie prowadzący tę działalność powinien być objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym;

3) brak poinformowania o tym, że od dnia 20 września 2008 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zmianie uległ art. 66 ustawy o świadczeniach w ten sposób, że ".. każda osoba posiadająca wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym. (czytaj: przymusowym)";

4) przyjęcie wykładni, w myśl której "prowadzenie działalności gospodarczej polega (...) zarówno na stworzeniu odpowiednich warunków do jej wykonywania, oczekiwaniu na zamówienie, jak i na faktycznym wykonywaniu zleconej pracy".

Odnosząc się kolejno do przedstawionych zarzutów należy zauważyć, co następuje.

Konstytucja RP nie zna zasady równości podmiotów gospodarczych. Art. 22 Konstytucji statuuje natomiast zasadę wolności działalności gospodarczej stwierdzając, że ograniczenie tej wolności jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Nie są to, mimo wszystko, te same zasady.

Podstawowa dla omawianej tu kwestii ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej reguluje podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1). Ustawa reguluje działalność gospodarczą (art. 2) prowadzoną przez przedsiębiorców, którymi w rozumieniu ustawy są osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnym, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonujące we własnym imieniu działalność gospodarczą (art. 4 ust. 1); za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (art. 4 ust. 2).

Zgodnie z art. 14 ust. 1 powołanej ustawy przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Wpisowi do ewidencji podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi (ust. 2).

Natomiast we wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej przedsiębiorca ma prawo określić późniejszy dzień podjęcia działalności gospodarczej niż dzień złożenia wniosku (ust. 3). Jednocześnie w myśl art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o wykreślenie wpisu w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.

Stwierdzenie, że ustawa o swobodzie działalności gospodarczej operuje zbiorczą kategorią przedsiębiorców nie oznacza jeszcze, że sytuacja prawna tej kategorii podmiotów jest taka sama na każdej płaszczyźnie. Jest bowiem oczywiste – co skarżący wyraźnie kwestionuje – że świadczenia opieki zdrowotnej mogą z założenia dotyczyć wyłącznie osób fizycznych, o czym też przekonuje (obok wspomnianych przez skarżącego zasad logiki) rozdział 1 ustawy o świadczeniach, regulujący m.in. jej zakres podmiotowy. Inaczej mówiąc, prawom i obowiązkom osoby fizycznej podejmującej działalność gospodarczą nie można przeciwstawiać praw i obowiązków spółek prawa handlowego (jak to czyni skarżący), lecz osób fizycznych zatrudnionych – na różnych zresztą zasadach - przez te spółki. W sferze ochrony zdrowia i związanych z tym obowiązków państwa (a również świadczeń ubezpieczonych) pogląd ten wydaje się oczywisty.

Mają zatem rację organy NFZ stwierdzając, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit c) ustawy o świadczeniach osoby prowadzące działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracujące, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.

Jak to trafnie ustalono w zaskarżonej decyzji, art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

Zasadnie też organ I instancji podkreślił – zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach – że w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 powołanej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Oznacza to m.in., że posiadanie przez ubezpieczonego uprawnień rentowych z [...] nie wyłączyło podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

Odnosząc się do zarzutu, iż bezzasadnie uznano wpis do rejestru działalności gospodarczej za równoznaczny z rozpoczęciem prowadzeniem tej działalności i że w okresie figurowania w ewidencji działalności gospodarczej działalność ta faktycznie była prowadzona, a co za tym idzie - prowadzący tę działalność powinien być objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, należy stwierdzić, co następuje.

W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2010 r., sygn. akt IV CSK 371/09, LEX nr 811872, stwierdzono, że: "Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności wpisywanej do ewidencji powoduje jedynie istnienia domniemania faktycznego, że ta działalność została podjęta oraz że jest prowadzona, jeśli odpowiedni wpis figuruje nadal w rejestrze".

Powyższa ocena jest powszechnie przyjmowana w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie podkreśla się deklaratoryjny a nie konstytutywny charakter wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a jednocześnie podnosi się, że "Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone, co oznacza, iż czasookres prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z wpisu do ewidencji może być korygowany, lecz czynność ta musi być powiązana z wynikami postępowania dowodowego. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Uprawdopodobnienie faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej wymaga przedstawienia przez stronę dowodów na poparcie jej twierdzeń, jak również przedstawienia przez organ dowodów przeciwnych w przypadku nieuwzględnienia twierdzeń strony" (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia28 stycznia 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1374/08, LEX nr 489317, a ponadto wyroki tegoż Sądu: z dnia 24 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1578/07, LEX nr 496344 oraz z dnia 9 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1394/07, LEX nr 452355). Powyższy pogląd wyraził również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt I UK 156/11, LEX nr 1102533).

W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że organy Narodowego Funduszu Zdrowia ustalając fakt podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej działały na podstawie domniemania faktycznego. Domniemanie to oparte było przede wszystkim na zaświadczeniu o dokonaniu zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej nr [...], zgodnie z którym skarżący zgłosił podjęcie działalność gospodarczą i jako datę jej rozpoczęcia podał dzień [...] sierpnia 2008 r. Działalność ta nie została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej (zaświadczenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r.). Z akt sprawy nie wynika również, aby ubezpieczony w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej dokonywał jej zawieszenia, w tym na podstawie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że zakres działalności zgłoszonej przez skarżącego był b. szeroki (obejmuje: 33.20.Z Instalowanie maszyn przemysłowych, sprzętu i wyposażenia; 35.11.Z Wytwarzanie energii elektrycznej; 35.12.Z Przesyłanie energii elektrycznej; 35.13.Z Dystrybucja energii elektrycznej; 35.14.Z Handel energią elektryczną; 43.21.Z Wykonywanie instalacji elektrycznych; 46.52.Z Sprzedaż hurtowa sprzętu elektronicznego i telekomunikacyjnego oraz części do niego; 46.61.Z Sprzedaż hurtowa maszyn i urządzeń rolniczych oraz dodatkowego wyposażenia; 66.19.Z Pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych; 70.22.Z Pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania; 71.20.B Pozostałe badania i analizy techniczne; 72.19.Z Badania naukowe i prace rozwojowe w dziedzinie pozostałych nauk przyrodniczych i technicznych; 74.10.Z Działalność w zakresie specjalistycznego projektowania; 77.39.Z Wynajem i dzierżawa pozostałych maszyn, urządzeń oraz dóbr materialnych, gdzie indziej niesklasyfikowane) i choćby charakter niektórych usług, jak np. wynajem i dzierżawa pozostałych maszyn, urządzeń oraz dóbr materialnych, gdzie indziej niesklasyfikowane, nie wskazywał na to, że zgłoszenie miało charakter potencjalny, tzn. dotyczyło działalności, którą skarżący zamierzał dopiero podjąć.

Przedstawionemu domniemaniu skarżący przeciwstawił jedynie twierdzenie (w piśmie z dnia [...] listopada 2010 r.), że "działalność gospodarcza nie została uruchomiona", albowiem do dnia dzisiejszego nie wygrał jeszcze żadnego konkursu. W świetle wymagań wynikających z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach w zw. z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, regulujących obowiązek i okres obowiązkowego podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, twierdzenie to trudno uznać za wystarczający dowód nie rozpoczęcia przez skarżącego działalności gospodarczej i jej nie prowadzenia przez wskazany w zaskarżonej decyzji okres.

W tej sytuacji – i to stanowi już część odpowiedzi na zarzut czwarty skargi – organ orzekający w sprawie miał prawo uznać, że oczekując na wygranie odpowiedniego konkursu skarżący pozostaje w istocie w ciągłej gotowości do uruchomienia działalności gospodarczej w zgłoszonym zakresie.

Sąd w składzie orzekającym w sprawie podziela ocenę organów NFZ, przejętą zresztą z orzecznictwa sądów administracyjnych, iż nieuprawnione jest twierdzenie, że działalność gospodarcza wykonywana jest wyłącznie wówczas, gdy przedsiębiorca świadczy konkretną usługę. Prowadzenie działalności gospodarczej polega bowiem zarówno na stworzeniu odpowiednich warunków do jej wykonywania, oczekiwaniu na zamówienie, jak i na faktycznym wykonywaniu zleconej pracy. Nie ma zatem możliwości formalnego prowadzenia działalności gospodarczej w celu ubiegania się o realizację zamówień, czy też wygrywania konkursów bez uprzedniego wykonania przez przedsiębiorcę określonych czynności, a tym samym bez obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego.

Inna wykładnia w tej kwestii (co sugeruje skarżący) prowadziłaby według Sądu do dekompozycji systemu ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych z tytułu prowadzenia przez osoby fizyczne działalności gospodarczej.

Odnosząc się w końcu do zarzutu nie poinformowania przez odpowiednie organy skarżącego o zmianie art. 66 ustawy o świadczeniach w ten sposób, że ".. każda osoba posiadająca wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym. (czytaj: przymusowym)", należy zauważyć, że sama zasada podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą nie uległa zmianie od czasu podjęcia tej działalności przez skarżącego. Trzeba też przypomnieć, że zwłaszcza przedsiębiorców obowiązuje zasada powszechnej znajomości prawa, a żaden organ administracji publicznej, wobec przyjętych zasad publikacji aktów prawnych, nie ma obowiązku zawiadamiania obywateli o zmianie dotyczących ich przepisów prawnych.

Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.