Wyrok NSA, sygn. akt I FSK 385/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1  i 2, art. 174, art. 133 par. 1, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 c, art. 184, art. 204 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 67 ust. 1-5
journal: Dz.U. 2006 nr 90 poz 631
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych - tekst jednolity
article: art. 61 ust. 1, art. 73 ust. 1, art. 63 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 187 par. 1, art. 191
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 19 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Bącal, Sędzia WSA del. Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Artur Mudrecki, Sędzia NSA, Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 września 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 1568/06 w sprawie ze skargi D.-S. sp. z o.o. w K.j na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz D.-S. sp. z o.o. kwotę 1817 (jeden tysiąc osiemset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I FSK 385/08

UZASADNIENIE

Wyrokiem z 10 września 2007r. sygn. akt III SA/GI 1568/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną przez "D. – S." Sp. z o.o. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 20 września 2006r. wydaną na skutek odwołania od decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z 3 marca 2006r. określającej kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku do towarów i usług za październik 2002r.

Z uzasadnienia wyroku sądu I instancji wynika, że w toku kontroli przeprowadzonej przez Drugi Urząd Skarbowy w B. ustalono, iż "D.-S." Sp. z o.o. w organizacji odliczyła w rozliczeniu za miesiąc październik 2002r. podatek naliczony w kwocie 14,520,00 zł na podstawie faktury numer [...] z dnia 25.10.2002r. wystawionej przez "G." Sp. z o.o. Faktura ta dokumentowała odsprzedaż na rzecz skarżącej spółki dokumentacji technicznej stacji transformatorowej nabytej uprzednio przez spółkę "G." na podstawie umowy z dnia 22.07.2002r. od "E." Sp. z o.o. Ustalono, iż "G." Sp. z o.o. dokonała odsprzedaży dokumentacji technicznej bez powiadomienia o tym fakcie projektanta tj. spółki "E.". W konsekwencji uznano, iż w/w faktura dokumentuje czynności, które w chwili ich dokonywania były prawnie nieskuteczne.

Jako uzasadnienie prawne tych konstatacji powołano § 9 umowy oraz art. 65 i 67 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. Nr 24, poz. 83 ze zm.). Wskazano, iż w umowie z dnia 22.07.2002r. spółka z o.o. "E." udzieliła spółce z o.o. "G." licencji w zakresie prawa do korzystania z utworu jakim jest wykonana dokumentacja techniczna. Organ podatkowy stwierdził, iż jest to licencja wyłączna, gdyż umowa zastrzegała wyłączność korzystania z projektu. Sam projekt stanowił własność twórcy. Dokumentacja nie mogła być zatem udostępniona osobom trzecim bez jego zgody. Uznano, że odsprzedaż projektu stacji transformatorowej przez licencjobiorcę tj. "G.". Sp, z o.o. innemu podmiotowi nie mogła nastąpić bez zgody twórcy (nie można przenieść więcej praw niż się posiada), przeto faktura VAT numer [...] z dnia 25.10.2002r. dotyczy czynności, która nie może być

I FSK 385/08

przedmiotem prawnie skutecznej umowy, a podatek naliczony z takiej umowy nie podlega odliczeniu. W konsekwencji Naczelnik Drugiego urzędu Skarbowego w B. w dniu 23.12.2003r. wydał decyzję określającą kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za miesiąc październik 2002r. z pominięciem odliczenia z w/w faktury i ustalającą kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego.

W wyniku odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w K. w dniu 30.03.2004r. decyzję organu I instancji uchylił. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazał na potrzebę przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia okoliczności dotyczących negocjacji z autorem i dowodów zgłaszanych przez skarżącą spółkę dot. otrzymania przez spółkę "G." zgody na odsprzedaż projektu.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji po uzupełnieniu postępowania dowodowego stwierdził, iż nie znajduje argumentów przemawiających za uznaniem prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego z przedmiotowej faktury i w konsekwencji powołując się na art. 2 ust. 4 oraz art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia'8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 1 i, poz. 50, ze zm.), zwanej dalej "ustawą o VAT", wydał decyzję tożsamą w treści jak decyzja poprzednia.

Rozpatrujący odwołanie Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną; nie uwzględnił argumentów strony w kwestii jej uprawnień do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej przez firmę "G." Sp. z o.o. W tym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Decyzja odwoławcza uchylała natomiast decyzję I instancji w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług i w tym zakresie umarzała postępowanie w sprawie.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. uznał, że zasadnie przyjęto, iż przedmiotowa umowa nie była umową przenoszącą majątkowe prawa autorskie, lecz umową jedynie upoważniającą do korzystania z utworu tj. umową licencyjną. Wskazał, że umowa miała charakter wyłączny - licencjodawca zastrzegł wyłączność korzystania z utworu w określony sposób. Umowa ta obejmowała wykorzystanie dokumentacji tylko dla celów realizacji inwestycji nią objętej i wyłącznie przez zamawiającego tj. firmę "G." Sp. z o.o. Ze względu na istniejące zastrzeżenia

I FSK 385/08

umowne i uregulowania zawarte w prawie autorskim organ odwoławczy uznał, że umowa odsprzedaży projektu zawarta przez firmę "G." Sp. z o.o. ze skarżącą jest prawnie bezskuteczna. W konkluzji stwierdzono, że przedmiotowa faktura nie może skutkować nabyciem towaru w rozumieniu art. 19 ust. 1 ustawy o VAT albowiem nie nastąpiła sprzedaż. Umowa nieważna z mocy prawa nie rodzi bowiem skutków prawnych tj. nie prowadzi do nabycia projektu, a zatem podmiot występujący jako nabywca nie zyskuje prawa do obniżenia kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, formułując zarzuty naruszenia:

art. 3 ust. 1 pkt. 3 ustawy o VAT poprzez uznanie, że czynność prawna dokumentowana zakwestionowaną fakturą nie mogła być przedmiotem prawnie skutecznej umowy,

art, 19 ust. 1 i 2 ustawy o VAT poprzez uznanie, że podatnik nie nabył prawa do odliczenia podatku naliczonego w związku z uznaniem, że czynność dokumentowana zakwestionowaną fakturą nie mogła być przedmiotem prawnie skutecznej umowy i podatek naliczony z tej czynności nie może być odliczony,

art. 67 ust. 1 i ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych poprzez uznanie, że spółka "G." Sp. z o.o. jako licencjobiorca nie była uprawniona do sprzedaży projektu będącego przedmiotem licencji, skoro umowa licencyjna przewidywała jako jedno z pól eksploatacji wyraźnie w umowie wymienione prawo do sprzedaży tej dokumentacji na rzecz osoby trzeciej, za zgodą uprawnionego z praw autorskich,

art. 3531 i art. 555 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) poprzez uznanie, ze nie doszło do skutecznego odpłatnego zbycia projektu stacji transformatorowej wraz z dokumentacją przez spółkę "G." Sp. z o.o. na rzecz "D.-S." Sp. z o.o.,

art. 191 ustawy Ordynacji podatkowej poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającą na nieuwzględnieniu wyrażenia zgody przez spółkę "E." Sp. z o.o. na udostępnienie projektu nowemu inwestorowi w sytuacji, gdy zgoda taka została wyrażona ustnie, a następnie potwierdzona w postaci podpisanej przez "E." Sp. z o. o. umowy na

I FSK 385/08

realizację inwestycji według udostępnionego projektu z nowym inwestorem w osobie "D.-S." Sp. z o.o.

Uzasadniając zarzuty Spółka wskazała, iż zgodnie z wyraźnym przepisem umowy (§ 9) strony przewidziały możliwość udostępnienia projektu osobom trzecim zastrzegając, że może to nastąpić za zgodą projektanta; przy czym umowa nie wskazuje jakiejkolwiek formy koniecznej dla takiej zgody. Dalej skarżąca podniosła, że strony umowy od samego początku uzgodniły, iż docelowym rozwiązaniem będzie nabycie projektu przez skarżącą - początkowo zgoda była wyrażona przez projektanta w formie ustnej, a następnie pisemnej w postaci jednostronnie podpisanej przez projektanta umowy. Nadto okoliczność ta potwierdzona jest całokształtem korespondencji pomiędzy stronami, w tym korespondencji prowadzonej w imieniu skarżącej przez firmę "M." Sp.j. Skarżąca wyjaśniała również, iż zawarcie pierwotnej umowy z firmą "G." Sp. z o.o. było podyktowane uwarunkowaniami organizacyjnymi tj. początkową fazą przygotowań do zawiązania spółki "D.-S." Sp. z o.o.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę. Uznał wprawdzie, iż słusznie organy podatkowe przyjęły, iż umowa z 22.07.2002r. -w świetle prawa autorskiego - była umową licencji wyłącznej udzielonej przez spółkę z o.o. "E." spółce z o.o. "G.". Licencjodawca zastrzegł wyłączność korzystania z utworu w określony sposób, a tym samym nie mógł udzielać kolejnych licencji innym osobom w zakresie (na polu eksploatacji) w jakim udzielił licencjobiorcy licencji wyłącznej. Postanowienie to znalazło wyraz w § 3 umowy, według którego projekt przeznaczony jest wyłącznie dla inwestora, przy czym na podstawie projektu miała zostać wybudowana stacja transformatorowa. Licencja ta (jako licencja wyłączna) została zawarta w formie pisemnej. Jednakże w ocenie Sądu organy podatkowe bezzasadnie zakwestionowały skuteczność odsprzedaży projektu zakupionego przez spółkę "G." na rzecz skarżącej i niemożność zastosowania qo tej czynności postanowień ustawy o VAT.

Sąd stwierdził, że ani art. 67 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ani § 9 umowy z dnia 22.07.2002r. nie określają formy w jakiej projektant ma wyrazić zgodę na udostępnienie dokumentacji osobie trzeciej oraz terminu w jakim zgoda owa ma zostać udzielona. Według sądu zastrzeżenie formy pisemnej dla umowy o udzielenie licencji nie oznacza automatycznie, że także zgoda

I FSK 385/08

na dalsze udostępnienie dokumentacji przez licencjobiorcę wyrażona być musi być w tej formie. Brak zastrzeżenia formy pisemnej pod rygorem nieważności powoduje, że czynność dokonana w jakiejkolwiek formie pozostaje ważna i skuteczna, co wynika z art. 73 § 1 Kodeksu cywilnego. Według oceny sądu fakt udzielenia zgody przez właściciela projektu na odsprzedaż dokumentacji wynika nie tylko z oświadczeń skarżącej, ale znajduje potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym (pismach projektanta z 7.04.2003r., 17.04.2003r. oraz podpisanej przez projektanta propozycji umowy z 8.04.2003r.). Fakt późniejszej zmiany stanowiska przez projektanta co do zgody na udostępnienie projektu skarżącej ze względu na postanowienia art, 61 ust. 1 zd. 2 Kodeksu cywilnego nie wywołał skutku prawnego. Sąd nie zaakceptował również poglądu, iż odsprzedaż dokumentacji przez spółkę "G." wymagała zmiany wcześniejszej umowy licencji wyłącznej, ani że udostępnienie tej dokumentacji skarżącej wymagało zawarcia umowy bezpośrednio przez licencjodawcę - spółkę "E.", Sąd podkreślił, że licencja wyłączna z istoty swojej wyłączała możliwość udzielenia licencji na tym samym polu eksploatacji przez projektanta.

W opinii sądu wojewódzkiego zaskarżona decyzja odmawiająca spółce "D.-S." prawa do odliczenia podatku naliczonego zawartego w fakturze z dnia 25.10.2002r. narusza przepisy ustawy o VAT. Czynności udokumentowanej tą fakturą (dalsza sprzedaż projektu przez licencjobiorcę za zgodą licencjodawcy) nie można uznać - w świetle przepisów kodeksu cywilnego - za czynność nie mogącą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Przeciwnie czynność taka - zdaniem sądu- pozostaje ważna i skuteczna. Skarżący w sposób niewadliwy nabył towar (projekt) tj. dokonał czynności podlegającej opodatkowaniu, w konsekwencji czego na podstawie art. 19 ustawy miał prawo do obniżenia kwoty podatku należnego

0 kwotę podatku naliczonego.

W skardze kasacyjnej sporządzonej przez radcę prawnego, Dyrektor izby Skarbowej w K. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości

i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji lub

o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie

kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa prawnego.

I FSK 385/08

Skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a."

W ramach zarzutu naruszeniu prawa materialnego wskazano na naruszenia:

art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o VAT poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż podatnik nabył prawa do odliczenia podatku naliczonego w łącznej kwocie 14 520,00 zł z faktury VAT Nr [...] z dnia 25.10.2002r. wystawionej przez "G." Sp. z o.o. z siedzibą w K., w sytuacji gdy prawo podatnikowi nie przysługuje bowiem w/w faktura dokumentuje czynność prawną nie mogącą być przedmiotem skutecznej umowy;

art. 67 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zgoda licencjodawcy na udostępnienie dokumentacji osobie trzeciej może nastąpić w dowolnej formie, a nie jak być powinno zgoda winna nastąpić w formie pisemnej pod rygorem nieważności bowiem skutkuje zmianą umowy z uwagi na zmianę licencjobiorcy, co jednoznacznie wynika z treści umowy z dnia 22.07.2002r. w tym z §9 i §12;

art. 67 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że zgoda licencjodawcy na udostępnienie dokumentacji osobie trzeciej może nastąpić w dowolnym czasie, a nie jak być powinno zgoda licencjodawcy będąca warunkiem dalszego udostępnienia dokumentacji osobie trzeciej winna nastąpić przed zaistnieniem skutku w postaci udostępnienia, co wynika z celu i sensu umownego zapisu chroniącego licencjodawcę;

art. 67 ust. 5 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przez jego nie zastosowanie, w sytuacji gdy przepis ten winien być zastosowany, bowiem reguluję kwestię formy zawarcia umowy licencyjnej wyłącznej wymagając dla jej ważności formy pisemnej pod rygorem nieważności, z równoważnymi wymogiem dla dokonywanych zmian w umowie.

art. 61 ust. 1 Kodeksu cywilnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na zastosowaniu przepisu regulującego kwestie skuteczności odwołania zgody projektanta -licencjodawcy jako oświadczenia woli w sytuacji, gdy zgoda taka, nie została udzielona.

art. 73 ust. 1 Kodeksu cywilnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na powołaniu się na przepis regulujący kwestię rygoru

I FSK 385/08

nieważności dla formy pisemnej czynności prawnej dla argumentacji tezy o braku takiego rygoru w ustawie w odniesieniu do zgody projektanta - licencjodawcy, w sytuacji, gdy zgoda taka skutkuje zmianą umowy licencji wyłącznej, której forma zawarcia i rygor unormowany został w art. 67 ust. 5 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Powołanie podstawy kasacyjnej wynikającej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. tj. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy uzasadniono naruszeniami:

- art. 133 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 c) P.p.s.a. w zw. z art. 187§1 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa, polegającymi na błędach w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, które miały wpływ na jego treść skutkujących tym, że Sąd I instancji wydał orzeczenie w oparciu o okoliczność faktyczną nie znajdującą się w aktach sprawy, bezpodstawnie sanując fakt udzielenia zgody na dalszą sprzedaż projektu w sytuacji, gdy akta sprawy nie zawierają dowodów potwierdzających słuszność ustaleń Sądu, zawierają natomiast dowody przeczące tym ustaleniom,

Autor skargi kasacyjnej wskazał, że istotny wpływ powyższych naruszeń na wynik sprawy polega na tym, że sąd orzekający uznał, iż organy podatkowe nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji, podczas gdy organy wyjaśniły stan faktyczny w sposób wyczerpujący, w tym stanie rzeczy uwzględnienie skargi stanowi naruszenie prawa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną D. – S. Sp. z o.o. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia tj. brak naruszenia prawa materialnego jak również brak naruszenia przepisów postępowania w zaskarżonym wyroku oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej, tj. treścią przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz treścią i zakresem zawartego w niej wniosku, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie

I FSK 385/08

nieważność postępowania. Sąd kasacyjny zbadał, czy zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. zobowiązująca do uchylenia zaskarżonego wyroku. W tym zakresie nie dopatrzył się wystąpienia żadnej z przyczyn nieważności postępowania, co umożliwiło

merytoryczną kontrolę zaskarżonego orzeczenia w świetle podniesionych zarzutów.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. oparł skargę na obu przewidzianych art. 174 P.p.s.a. podstawach kasacyjnych. Z reguły, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Jednakże zgłoszone zarzuty procesowe ujawniają tę cechę, iż pozostają w ścisłym związku zarzutami naruszenia prawa materialnego. Ocena ich skuteczności uzależniona jest bowiem od sposobu pojmowania przepisów art. 67 ust. 1-5 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, to błędne rozumienie przez organ odwoławczy istoty licencji wyłącznej i instytucji sublicencji jest podstawą przekonania o naruszeniu przez sąd wojewódzki przepisów postępowania, które według organu doprowadziło do błędów w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia.

Z tego względu w pierwszej kolejności odnieść się należy do wykładni w/w przepisów prawa materialnego.

Art. 67 ust. 1 - 5 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych reguluje zasady umowy licencyjnej, tj. umowy zawieranej przez twórcę z osobami trzecimi uprawniającej te osoby do korzystania z utworu na wymienionych w umowie polach eksploatacji. Umowa licencyjna może mieć dwojaki charakter: 1) licencji wyłącznej -jeżeli zastrzega wyłączność korzystania z utworu w określony sposób przez licencjobiorcę, albo 2) licencji niewyłącznej - jeżeli udzielenie licencji nie ogranicza możliwości twórcy udzielenia upoważnienia do korzystania z utworu innym osobom na tym samym polu eksploatacji.

Umowa licencyjna wyłączna to taka umowa licencyjna, przy której licencjodawca zobowiązuje się do nieudzielania licencji innym osobom na danym polu eksploatacji. Jak zatem wynika z powyższego wyłączność licencji nie stanowi

I FSK 385/08

zabezpieczenia w interesie twórcy i nie ogranicza licencjobiorcy, jak interpretuje to skarżący organ, lecz wprost przeciwnie - wyłączność licencji zabezpiecza interes licencjobiorcy, który uzyskuje pewność, że nikt inny w okresie obowiązywania umowy nie otrzyma prawa do korzystania z utworu na polu eksploatacji mu udostępnionym. Uprawniony z licencji wyłącznej może nawet, o ile umowa nie stanowi inaczej, dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych, w zakresie objętym umową licencyjną.

Tylko stosunku do umowy licencyjnej wyłącznej wymagane jest zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. Oznacza to, że zakwalifikowanie danej umowy jako umowy licencyjnej wyłącznej dopuszczalne jest tylko w przypadku wyraźnego wprowadzenia do umowy, w formie pisemnej, odpowiedniego postanowienia co do wyłącznego charakteru licencji bądź postanowienia wyraźnie sprzeciwiającego się udzielaniu dalszych licencji przez licencjodawcę.

Obok licencji - wyłącznej i niewyłącznej - udzielanej przez twórcę - art. 67 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przewiduje ewentualność ustanowienia w umowie licencyjnej prawa do udzielenia przez licencjobiorcę sublicencji, tj. upoważnienia przez licencjobiorcę do korzystania z utworu przez osoby trzecie w zakresie mu przysługującym, w polach eksploatacji określonych w podstawowej licencji. Sublicencja jest odrębnym od umowy licencyjnej stosunkiem zobowiązaniowym. I chociaż jej przedmiot może być tożsamy z przedmiotem licencji podstawowej, to jej strony są inne. Podmiotami sublicencji są licencjobiorca i osoba trzecia. Nie jest nim właściciel praw autorskich - twórca. Udzielenie sublicencji nie odbywa się ani poprzez uzupełnienie, ani poprzez zmianę umowy licencyjnej. Sublicencja nie może także mieć cech licencji wyłącznej, albowiem udzielenie licencji wyłącznej to uprawnienie twórcy. Nie mają do niej zatem zastosowania określone art. 67 ust. 5 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wymogi dotyczące formy.

Jak słusznie podkreślił sąd I instancji umowa licencyjna zawarta miedzy twórcą- spółką "E." a "G." Sp. z o.o. - kontrahentką skarżącej -w § 9 zawierała upoważnienie do udzielenia sublicencji za zgodą projektanta. Także wyłączny charakter licencji udzielonej "G." Sp. z o.o, przez spółkę "E." został przyjęty przez sąd wojewódzki jako podstawa faktyczna orzeczenia. Sąd prawidłowo zinterpretował treść tej instytucji, nie utożsamiając (tak jak uczynił to kasator) licencji wyłącznej uzyskanej przez spółkę "G."

I FSK 385/08

z sublicencją udzieloną przez tę spółkę skarżącej. Prawidłowe są konstatacje sądu wojewódzkiego, dotyczące braku regulacji - tak w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych jak i umowie z 22.07.2002r.- dotyczących formy udzielenia sublicencji i formy oraz terminu udzielenia zgody na sublicencję przez projektanta. Sąd kasacyjny podziela także pogląd zaprezentowany w zaskarżonym wyroku, iż zastrzeżenie formy pisemnej pod rygorem nieważności dla umowy licencji wyłącznej nie oznacza automatycznego przeniesienia tego zastrzeżenia dla wyrażenia zgody przez projektanta.

Tym samym zarzuty naruszenia art. 61 ust. 1 i art. 78 ust. i Kodeksu cywilnego oraz 67 ust. 3 i 5 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych uznaje się za bezzasadne.

Słuszne jest również stanowisko sądu 1 instancji, że wyrażenie zgody na dalszą odsprzedaż praw do korzystania z dokumentacji nie wymagało zmiany umowy licencyjnej z 22.07.2002r. oraz, że przeniesienie praw do korzystania z powyższego projektu na rzecz skarżącej nie mogło nastąpić poprzez działania projektanta, gdyż wykluczał to rodzaj licencji uzyskanej przez spółkę "G.". Licencja wyłączna wyklucza przecież możliwość udzielania przez licencjodawcę licencji innym osobom na tym samym polu eksploatacji.

Zważywszy ponadto na postanowienia art. 63 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego -stanowiące, że jeżeli do dokonania czynności prawnej potrzebna jest zgoda osoby trzeciej, osoba ta może wyrazić zgodę także przed złożeniem oświadczenia przez osoby dokonywające czynności albo po jego złożeniu, a zgoda wyrażona po złożeniu oświadczenia ma moc wsteczną od jego daty; natomiast oświadczenie obejmujące zgodę osoby trzeciej powinno być złożone w formie szczególnej, tylko wtedy gdy do ważności czynności prawnej wymagana jest forma szczególna - uznać należy, że Sąd ! instancji nie naruszył art. 133 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 c) P.p.s.a. w zw. z art. 187§1 i art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa stwierdzając, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż pomiędzy spółkami "E." i "G." istniało porozumienie co do przekazania skarżącej uprawnień do korzystania z przedmiotowej dokumentacji. Faktu tego nie przekreśla okoliczność, że właściciel praw autorskich - spółka "E." - pozostawała w błędnym przekonaniu odnośnie formy ich przekazania, a następnie próbowała wycofać się z przyjętych uzgodnień.

I FSK 385/08

Bezskuteczność zarzutów zmierzających do zakwestionowania przyjętego przez sąd wojewódzki stanu faktycznego powoduje, że także pozostałe zarzuty naruszenia prawa materialnego należy uznać za bezzasadne. Sąd wojewódzki nie naruszył art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, albowiem faktura wystawiona przez spółkę "G." dla skarżącej stwierdza czynności stanowiące przedmiot opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Zaznaczyć ponadto trzeba, że czynności te podlegałyby opodatkowaniu niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa (art. 2 ust. 4 ustawy o VAT).

Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny kierując się zaprezentowanymi względami uznał, iż przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, w związku z czym, działając na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 2 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.