Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 291/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-12-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, 153,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 6, 15
journal: Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Ławniczak Sędziowie NSA Maria Lorych – Olszanowska WSA Beata Sokołowska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Skrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. przy udziale sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody z dnia [ ... ] r. nr [ ... ] w przedmiocie wymeldowania I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – adw. H. M. prowadzącemu Kancelarię Prawną z siedzibą w P., przy ul. [ ... ] kwotę [ ... ] złotych uwzględniającą podatek od towarów i usług w wysokości [ ... ] złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. /-/B. Sokołowska /-/M. Ławniczak /-/M. Lorych - Olszanowska


UZASADNIENIE

Prezydent Miasta decyzją , działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. 2001, Nr 87, poz. 960 ze zm.), po przeprowadzeniu na wniosek H. B. pełnomocnika Z. S. postępowania administracyjnego orzekł o odmowie wymeldowania E. S. z pobytu stałego na [ ... ] w P.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż E. S. jest zameldowana w lokalu na [ ... ] od 1980r. Spółdzielcze lokatorskie prawo do tego lokalu należy do Z. S. na podstawie przydziału lokalu mieszkaniowego nr [ ... ] z dnia 18 października 1990r. oraz postanowienia Sądu Rejonowego Wydziału III Cywilnego z dnia [ ... ]. Następnie organ I instancji wyjaśnił, iż w dniu 20 września 2005r. została wykonana wobec E. S. eksmisja ze spornego lokalu przez Komornika Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w P. Według organu była ona nieskuteczna, ponieważ eksmitowana nie przebywała w tym czasie w przedmiotowym mieszkaniu. Ustalono, iż E. S. pomimo eksmisji i wymiany zamków w drzwiach wejściowych nadal w tym lokalu mieszka. Fakt ten potwierdziła siostra Z. S. H. B., były mąż – Z. S., a także przeprowadzony przez funkcjonariuszy policji wywiad środowiskowy. Organ podkreślił więc, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie wykazało, aby E. S. opuściła mieszkanie na osiedlu [ ... ] z zamiarem stałego przebywania w innym miejscu i dlatego brak jest podstaw do wydania decyzji o jej wymeldowaniu.

W odwołaniu od powyższej decyzji adw. A. K. reprezentująca Z. S. wniosła o zmianę decyzji Prezydenta Miasta w ten sposób, że wymeldowuje się E. S. z pobytu stałego na [ ... ], ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta.

Organ odwoławczy wskazał, iż stan faktyczny sprawy nie wyczerpuje dyspozycji art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, albowiem niniejsza sprawa rozpoznawana jest w oparciu o aktualnie ustalony stan faktyczny, a nie w oparciu o zdarzenie mające miejsce w dacie eksmisji tj. 20 września 2005r. Z zebranego materiału dowodowego, zdaniem organu II instancji, wynika iż E. S. nadal zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, co potwierdziła w pismach z dnia 5 i 30 stycznia 2006r. Fakt ten potwierdził również Z. S. Była żona odwołującego nadal mieszka w spornym lokalu, ponieważ ma do niego dostęp dzięki pełnoletnim dzieciom.

Po rozpatrzeniu skargi Z. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 września 2006 r. uchylił decyzje organów obu instancji ( sygn. akt III SA/Po 353/06 ).

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zgodnie z treścią przepisu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Art.15 ust. 2 ustawy określa natomiast przesłanki wymeldowania, którymi są fakt opuszczenia miejsca pobytu stałego lub czasowego (trwającego ponad 2 miesiące) oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie przesłanki wskazane w powyższych przepisach zostały spełnione. W dniu 20 września 2005r. została bowiem wykonana wobec E. S. eksmisja z lokalu przez Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym i pobyt eksmitowanej w przedmiotowym lokalu nie spełnia w tym wypadku przesłanki zawartej w art. 6 ust 1 cytowanej ustawy. Pomimo przeprowadzenia eksmisji podczas nieobecności dłużniczki nie można uznać jej za nieskuteczną, jak to czynią organy administracji, albowiem w protokole z eksmisji Komornik Sądowy stwierdził, iż dłużniczka opuściła mieszkanie, a ruchomości znajdujące się w nim stanowią własność jej pełnoletnich dzieci (zgodnie z oświadczeniami T. S. i A. D.). Dlatego mając na uwadze powyższe należało przyjąć, iż eksmisja jest skuteczna, ponieważ E. S. została usunięta z lokalu w ramach procedury eksmisyjnej przewidzianej przepisami prawa i nie może w nim przebywać. Nastąpiła też wymiana zamków w drzwiach wejściowych.

Sąd zaznaczył również, że zgodnie z treścią art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, rozpatrywaną w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (syg. akt K 20/01) wystarczającą podstawę do wymeldowania danej osoby stanowi faktyczne opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu. Jednocześnie z utrwalonym w orzecznictwie administracyjnym poglądem egzekucja wyroku orzekającego eksmisję z lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy i jeśli nawet po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego przebywa w tym lokalu, nie stanowi to stałego jej pobytu z zamiarem stałego przebywania (będącego generalnie przesłanką zameldowania) i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania. Bezspornym w sprawie jest, że była żona skarżącego przebywa w mieszkaniu na [ ... ], wbrew woli Z. S. oraz niezgodnie z treścią pkt 4 postanowienia Sądu Rejonowego w sprawie o podział majątku wspólnego. W tym stanie rzeczy uzasadniona była ocena, że zaskarżone decyzje naruszają prawo, albowiem zaistniały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, które skutkować winny wydaniem orzeczenia o wymeldowaniu E. S. ze spornego mieszkania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 października 2007 r. oddalił skargę kasacyjną E. S. od powyższego wyroku sądu administracyjnego I instancji ( sygn. akt II OSK 519/07 ) wskazując, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o konieczności uznania faktu wykonania eksmisji za przesłankę ustania pobytu skarżącej w spornym lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wyraźnie podkreślił, że w tej sytuacji pobyt E. S. w przedmiotowym mieszkaniu nie może być uznany za pobyt legalny. Nielegalny pobyt nie może zaś stanowić pobytu stałego z zamiarem zamieszkiwania. Zauważył też, że Sąd administracyjny nie jest przy tym uprawniony do badania legalności czynności komornika sądowego związanych m. in. z obowiązkiem zapewnienia skarżącej lokalu służącego zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją Prezydent Miasta , działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekł o wymeldowaniu E. S. z pobytu stałego w lokalu na [ ... ].

W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na rozważania prawne i wytyczne zawarte w uzasadnieniach wyroków sądów administracyjnych obu instancji, które w jego ocenie przesądzały o konieczności wymeldowania E. S. W szczególności uznał, że wykonanie w dniu 20 września 2005 r. eksmisji jest równoznaczne z ustaniem pobytu danej osoby w lokalu, nawet jeżeli nadal w nim przebywa – wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego.

W odwołaniu od tej decyzji E. S. wniosła o jej uchylenie wskazując na fakt dalszego zamieszkiwania w spornym lokalu – za zgodą syna i córki. Podkreśliła, że nie posiada mieszkania zastępczego z czego wynika konieczność dalszego jej pobytu w spornym lokalu – do czasu otrzymania lokalu socjalnego. W jej ocenie po dokonaniu eksmisji jej pobyt w lokalu zaczął się na nowo – jako sublokatorki i osoby bliskiej jej dzieci.

Wojewoda decyzją utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione przez organ I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że argumenty zawarte w odwołaniu nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie ewidencji ludności, albowiem o pozbawieniu prawa E. S. do pobytu w spornym lokalu zadecydowano w prawomocnym orzeczeniu sądowym, wykonanym następnie w drodze eksmisji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. S. wniosła o uchylenie decyzji II instancji i oddalenie wniosku o jej wymeldowanie, zarzucając naruszenie :

- prawa materialnego ( art. 9 ust. 2 b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ) poprzez niesłuszne przyjęcie tezy uznającej wyrok eksmisyjny za podstawę do pozbawienia prawa do pobytu w danym lokalu,

- prawa procesowego poprzez niezrealizowanie wytycznych zawartych w wyrokach sądów administracyjnych wydanych w toku niniejszej sprawy , naruszenie art. 7 i 77 kpa, poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu oraz przekroczenie granic swobodnego uznania administracyjnego.

Skarżąca zarzuciła też błędy w ustaleniach faktycznych dotyczące opuszczenia lokalu oraz posiadania przez nią innego miejsca pobytu.

W uzasadnieniu skargi E. S. podniosła przede wszystkim, że zamieszkuje nadal w spornym mieszkaniu, ma w nim swoje rzeczy osobiste i stanowi ono jej centrum interesów życiowych.

Wojewoda Wielkopolski wniósł o oddalenie skargi powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wskazać należy na wstępie, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy przy tym rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W zakresie tak rozumianej oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego aktu w aspekcie stosowania prawa, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w konkretnym przypadku uznane za błędne, oraz jakie – zdaniem danego sądu – zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinny mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło zostać uznane za zgodne z prawem ( zob. m. in. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 472-473 ). Organ administracji zobowiązany jest wobec tego do bezwzględnego zastosowania się przy ponownym rozpoznaniu sprawy do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Uchybienie temu obowiązkowi narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza wadliwość podjętego aktu lub czynności, uzasadniającą konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego (zob. np. wyrok NSA z 21 października 1999r., IV S.A. 1681/97, LEX nr 47848 ).

W uzasadnieniach wyroków sądów administracyjnych obu instancji wydanych w niniejszej sprawie wskazano jednoznacznie, że wykonana wobec E. S. eksmisja przez Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym i dalszy pobyt eksmitowanej w przedmiotowym lokalu nie spełnia przesłanki zawartej w art. 6 ust 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Pomimo przeprowadzenia eksmisji podczas nieobecności dłużniczki należało uznać ją za skuteczną, albowiem E. S. została usunięta z lokalu w ramach procedury eksmisyjnej przewidzianej przepisami prawa i nie może w nim aktualnie przebywać. Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję z lokalu musi być zatem uznana za akt równoznaczny z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy i jeśli nawet po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wbrew woli wierzyciela egzekucyjnego przebywa w tym lokalu, nie stanowi to stałego jej pobytu z zamiarem stałego przebywania (będącego generalnie przesłanką zameldowania) i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania. Bezspornym w sprawie jest, że skarżąca przebywa cały czas w mieszkaniu na [ ... ], wbrew woli byłego męża Z. S. oraz niezgodnie z treścią pkt 4 postanowienia Sądu Rejonowego w sprawie o podział majątku wspólnego. Organy ewidencyjne oraz sądy administracyjne nie są przy tym uprawnione do badania legalności czynności komornika sądowego związanych m. in. z obowiązkiem zapewnienia skarżącej lokalu służącego zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych.

Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych uznał, iż w toku ponownego rozstrzygania przedmiotowej sprawy dotyczącej kwestii wymeldowania E. S. ze spornego lokalu nie zaistniały nowe przesłanki faktyczne czy prawne, które uzasadniałyby przyjęcie tezy, iż w sprawie nie ma podstaw do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącej. Przebywa ona bowiem nadal w mieszkaniu bez odpowiedniej podstawy prawnej i wbrew prawomocnemu orzeczeniu sądu powszechnego, co uniemożliwia uznanie jej pobytu za czynność o charakterze legalnym. Z kolei nie można czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem.

Argumenty podnoszone w toku postępowania odnośnie braku odpowiedniego lokalu zastępczego umożliwiającego skuteczne wyprowadzenie się skarżącej z mieszkania nie mogą być podnoszone w ramach postępowania w przedmiocie ewidencji ludności, gdyż nie dotyczą one bezpośrednio badania kwestii stanu faktycznego związanego z pobytem ( lub brakiem pobytu ) danej osoby w określonym miejscu. Również sąd administracyjny nie jest władny ( jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swojego wyroku ) do oceny legalności działania sądu powszechnego czy czynności komorniczych, które podlegają kontroli na odrębnych zasadach wskazanych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.

Z tego względu należało uznać ( wbrew zarzutowi strony skarżącej ), iż organy administracji publicznej obu instancji wydały swoje decyzje realizując wyczerpująco wytyczne zawarte w wyrokach tutejszego Sądu i Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie- wydanych w przedmiotowej sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd orzekł, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), jak w punkcie I wyroku.

O przyznaniu od Skarbu Państwa adwokatowi H. M. zwrotu kosztów tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono natomiast na podstawie § 19 pkt. 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt. 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm. )- jak w punkcie II orzeczenia.

/-/ B. Sokołowska /-/ M. Ławniczak /-/ M. Lorych - Olszanowska

D.W.d