Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 355/06
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2007-03-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Biernat (spr.) Sędziowie NSA Jan Kacprzak Czesława Socha Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Rz 401/06 w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 13 lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 401/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. N. na decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z 13 lutego 2006 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wsparcia rolniczej działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu 17 czerwca 2004 r. do Biura Powiatowego Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa w J. wpłynął wniosek J. N. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, w którym zadeklarowana została ogólna powierzchnia gospodarstwa rolnego wynosząca 49,40 ha.

Regionalne Biuro Kontroli w dniach 1-2 października 2004 r. przeprowadziło kontrolę gospodarstwa rolnego wnioskodawcy. Według raportu z kontroli typowanie działek rolnych J. N. nastąpiło metodą analizy ryzyka. Z notatki w raporcie wynika, że właściciel był obecny przy kontroli, ale nie czekając na zakończenie pomiarów zrezygnował z obecności, stwierdzając że nie podpisze protokołu. W trakcie kontroli ujawnione zostały nieprawidłowości polegające na zawyżeniu przez J. N. powierzchni działek rolnych wskazanych we wniosku w stosunku do działek, których powierzchnia została zmierzona. Wskazano ponadto szereg nieprawidłowości: m. in. uprawę wierzby energetycznej mimo zadeklarowania określonych działek jako łąk. Działka E o powierzchni 9,23 ha, zadeklarowana również jako łąka, okazała się terenem zadrzewionym i zakrzaczonym, skutkiem nieużytkowania przez wiele lat. Nie zostały ponadto zachowane warunki dobrej kultury rolnej na części tej działki rolnej ponieważ nie została ona wykoszona.

Wskutek stwierdzonych nieprawidłowości Kierownik Biura Powiatowego Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa w J. decyzją z 24 marca 2005 r. odmówił skarżącemu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Decyzja ta następnie została uchylona decyzją Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie z 22 czerwca 2005 r. z uwagi na szereg uchybień proceduralnych, których dopuścił się organ I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji w decyzji z 19 grudnia 2005 r. odmówił przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004 r. oraz nałożył karę pieniężną w wysokości 8.878,32 zł. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 3h ustawy z 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 1994 r., Nr 1, poz. 2 ze zm.) zwana dalej: ustawa o ARiMR, oraz art. 5 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), zwana dalej: ustawa o wspieraniu, § 6 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), zwane dalej: rozporządzeniem RM, art. 70 i art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. UE L 04.153.30) w związku z art. 31, 32 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. UE L 01.327.11) w związku z art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanego dalej: k.p.a. Organ stwierdził, że J. N. w 2004 r. był posiadaczem i użytkował rolniczo działki zgłoszone we wniosku jednakże w innej niż zadeklarowana wielkości. Zdaniem organu różnica procentowa pomiędzy powierzchnią działek zadeklarowaną a określoną podczas kontroli przekroczyła 50 % i wyniosła 254,39 %. Wobec powyższych rozbieżności organ I instancji odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 8.878,32 zł. Kara ta miała być potrącana z płatności pomocy do których J. N. był uprawniony w ramach wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych, następujących po roku, w którym stwierdzono niezgodności.

W odwołaniu od decyzji J. N. wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w niewielkim stopniu odniósł się do przedstawionych przez niego dowodów, wskazując jedynie, że są one niewiarygodne. Podkreślił, że w jego ocenie postępowanie administracyjne było nadmiernie wydłużone. Wskazał ponadto, że opóźnienie prac polowych nastąpiło bez jego winy.

Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie decyzją z 13 lutego 2006 r., nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w części wymierzającej karę pieniężną w wysokości 8878,32 zł natomiast utrzymał w mocy w pozostałym zakresie. Organ wydał decyzję na podstawie 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 5a ust. 4 ustawy o ARiMR, art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu w związku z § 2 ust. 1 pkt 2, § 4 ust. 1 rozporządzenia RM, art. 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 w związku z art. 70 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji Gwarancji Rolnej (EFOGR) w związku z art. 80 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L 04.141.18), § 1 ust. 1, § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65 poz. 600) powoływane dalej: rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nałożenie sankcji na producenta rolnego jest sprzeczne z art. 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92, bowiem na płatności z tytułu obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania można nakładać sankcje jedynie zgodnie z tym przepisem. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie różnica pomiędzy zadeklarowaną (46,85 ha) a określoną w wyniku kontroli powierzchnią (13,22 ha) wyniosła 254,39 %.

Organ stwierdził, że stwierdzenie niezachowania dobrej kultury rolnej nie powoduje nałożenia sankcji w stosunku do części działki rolnej E o powierzchni 9,23 ha. Odnosząc się do zarzutu przewlekłości postępowania, organ wskazał, że o każdej czynności skarżący był informowany, a przewlekłość wynikła z konieczności dokładnego zbadania sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia. Ponadto w ocenie organu wszystkie przeprowadzone dowody świadczą o prawidłowości przeprowadzonego postępowania.

W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji wydał nieprawidłową decyzję w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej. W przypadku bowiem płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania nie ma podstaw prawnych do zastosowania sankcji wieloletnich w postaci wymierzenia kary pieniężnej. Byłaby ona potrącana z płatności, do której odwołujący byłby uprawniony w ramach wniosków składanych przez niego w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. N. podkreślił brak wiedzy o tym, że przepis dotyczący dobrej kultury łąk, zawarty w broszurze informującej o dopłatach różni się od definicji zawartej w rozporządzeniu w sprawie minimalnych wymagań. Wskazał, że ze względu na odmowę udzielenia mu pomocy przez sąsiadów, a również niekorzystną aurę i pobyt w szpitalu nastąpiły opóźnienia w koszeniu łąk. Skarżący podniósł również, że w stosownym czasie usunął krzaki i drzewa z poszczególnych działek, a ponadto kontrola przeprowadzona została przed końcem okresu wegetacji, który jego zdaniem, po zasięgnięciu informacji w IMGW i na stronach GUS, trwał do 13 listopada 2004 r.

Orzekając w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie stwierdził, że zaskarżona decyzja dotyczy odmowy pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej prowadzonej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Pomoc taka jest realizowana z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej na podstawie przepisów prawa wspólnotowego i polskiego.

Sąd wskazał, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uzyskała akredytację w zakresie wspierania działalności na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na mocy rozporządzenia Ministra Finansów z 27 kwietnia 2004 r. w sprawie ustanowienia ARiMR agencją płatniczą, której udziela się warunkowej akredytacji (Dz. U. Nr 101, poz. 1030 ze zm.). Zadaniem Agencji jest realizacja pomocy finansowej dla rolników gospodarujących na terenach zaliczonych do obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w oparciu o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73 poz. 657 ze zm.). Pomoc taką, określoną w przepisach rozporządzenia jako płatność ONW, przyznaje, po złożeniu wniosku przez producenta rolnego, właściwy terytorialnie kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w drodze decyzji administracyjnej (§ 6 ust. 1 i 2), w terminie do 30 kwietnia r. następującego po roku, w którym złożono wniosek (§ 6 ust. 5 rozporządzenia).

Sąd stwierdził, że w zakresie przyznania płatności za rok 2004 obowiązuje regulacja zawarta w § 11 tego rozporządzenia, zgodnie z którą decyzje wydaje się po zatwierdzeniu przez Komisję Europejską planu zawierającego wykaz obszarów ONW wymienionych w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Zadania i właściwość jednostek organizacyjnych i organów w zakresie wspierania obszarów wiejskich określa ustawa o wspieraniu. Art. 5 ust. 2 tej ustawy określa formę, w jakiej następuje udzielenie takiej pomocy. Zasady stosowania systemu pomocy określa rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92. Natomiast tryb przeprowadzania kontroli administracyjnych i kontroli w miejscu regulują przepisy rozporządzenia (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 w tytule III /Kontrole/. Przepis art. 23 tego rozporządzenia stanowi, że kontrole takie przeprowadza się tak, aby skutecznie zweryfikować zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Natomiast z art. 25 wynika, że kontrole takie przeprowadzane są bez uprzedzenia, jednakże gdyby miało to zagrażać ich celowi, można zawiadomić rolnika o kontroli z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum - okres wyprzedzenia nie może przekraczać 48 godzin z wyjątkiem uzasadnionych wypadków.

Sąd stwierdził, że kontrola w miejscu wykazała, że grunty objęte wnioskiem nie są użytkowane z zachowaniem zasad dobrej kultury i dlatego nie podzielił zarzutu skargi, dotyczącego naruszenia przepisów rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań.

Sąd wskazał, że naruszanie art. 44 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 nie miało miejsca w rozpatrywanej sprawie, bowiem informacje zawarte we wniosku okazały się nieprawdziwe. Art. 48 rozporządzenia (WE) Nr 2419/2001 wymienia przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, które wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwej władzy podlegają zgłoszeniu tej władzy na piśmie w terminie 10 dni roboczych od daty ustania tych okoliczności (śmierć rolnika, długotrwała niezdolność rolnika do pracy, groźna klęska żywiołowa, zniszczenia budynków inwentarskich na skutek wypadku, epizootia atakująca część lub całość inwentarza). Żadna z tych sytuacji nie nastąpiła w sprawie. Hospitalizacja J. N. w okresie od grudnia 2004 r. do marca 2005 r. w Szpitalu Uniwersyteckim w K. miała miejsca po dacie założenia wniosku o przyznanie pomocy i po kontroli na miejscu.

W ocenie Sądu z uwagi na to, że kontrola w miejscu jest niezapowiedziana, skarżący składając wniosek o przyznanie pomocy mógł się spodziewać kontroli w każdym czasie i powinien liczyć się z konsekwencjami nieprawidłowo prowadzonej gospodarki rolnej na zgłoszonych gruntach. Z tego powodu Sąd nie podzielił zarzutu skargi, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 14 i 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. U. UE.L. 99.160.80).

Sąd nie podzielił również zarzutu dotyczącego naruszenia przez orzekające w sprawie organy przepisów postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, organy zebrały prawidłowo materiał dowodowy w celu ustalenia stanu faktycznego i oceniły dowody zgodnie z art. 80 k.p.a. Ponadto zapewniły skarżącemu czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji miał on możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów (art. 10 k.p.a.).

W ocenie Sądu niezasadny jest również zarzut przewlekłości postępowania, gdyż organ odwoławczy wyjaśnił przyczyny przekroczenia terminu określonego w art. 35 k.p.a., spowodowanego koniecznością rozpatrzenia dużej ilości wniosków o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. O przyczynach przekroczenia terminu, zgodnie z art. 36 k.p.a., skarżący był informowany.

J. N. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w całości i domagając się jego uchylenia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego - art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej zwana: p.p.s.a.:

przez niezastosowanie art. 5 ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) i § 4 ust. 1 i 2 pkt 3 rozrządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.)

przez błędną wykładnię § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań w brzmieniu obowiązującym do 16 marca 2005 r.

2. naruszenie przepisów postępowania - art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

przez naruszenie art. 134 p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu w wydanym wyroku zasady praworządności, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 7 i 8 k.p.a.) oraz zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz czuwaniu aby strona nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielania mu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.)

przez nierozważnie całokształtu zebranego materiału, pomimo naruszenia przez organy obu instancji zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz przepisów szczegółowych art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.,

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że odmowa udzielenia pomocy finansowej byłaby uzasadniona, tylko wtedy, gdyby do końca okresu wegetacyjnego, który w jego ocenie trwał do 13 listopada 2004 r., nie wykonał koszenia traw. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, w celu ustalenia prawdy obiektywnej organy powinny sprawdzić czy po 13 listopada 2004 r. zostały wykonane wymagane prace rolne.

W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną sąd pierwszej instancji nie odniósł się do złożonych przez niego do akt sprawy dokumentów: zwolnienia lekarskiego z maja 2004 r., karty informacyjnej ze Szpitala Specjalistycznego w J. z Oddziału Chirurgii Ogólnej i Onkologicznej z 10 maja 2004 r. oraz zaświadczenia ze Szpitala Uniwersyteckiego w K. usprawiedliwiających brak możliwości wykoszenia traw w okresie letnim. Wskazał również, że z uwagi na niesprzyjającą aurę oraz na trudny dostęp do terenu większość prac musiała być wykonana ręcznie, czego ani organy ani Sąd nie wzięły pod uwagę.

Ponadto w ocenie J. N., z uwagi na to, że kontrola nie miała zastrzeżeń do utrzymania łąk o powierzchni 3,99 ha w dobrej kulturze rolnej, to należała mu się płatność za te łąki.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zastosował przepis § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań. Podnoszony przez skarżącego zarzut odmowy przyznania płatności w sytuacji, gdy nie upłynął jeszcze okres wegetacyjny, w którym łąka powinna być skoszona, jest bezzasadny, gdyż nie ma on znaczenia w sprawie w świetle stwierdzonych nieprawidłowości na działkach rolnych zadeklarowanych przez skarżącego. Organ podniósł, że z dniem wejścia Polski do Unii Europejskiej zaczęły w Polsce obowiązywać przepisy unijne, które wymagają, by obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem płatności utrzymywany był w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. To z kolei oznacza, że grunty rolne powinny być utrzymane w dobrej kulturze rolnej jeszcze przed 2004 r., bowiem celem płatności jest premiowanie producentów rolnych, którzy prowadzą działalność rolniczą z zachowaniem dobrej kultury rolnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodziła żadna z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy sprowadzało się zatem wyłącznie do oceny zasadności skargi kasacyjnej w zakreślonych przez nią granicach.

Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżący oparł skargę kasacyjną na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a.

W odniesieniu do prawa materialnego, zarzut zawarty w skardze kasacyjnej sprowadza się do tego, że sąd pierwszej instancji oddalił skargę na decyzję odmawiającą udzielenia skarżącemu pomocy finansowej na podstawie powołanych przez niego przepisów. W tym kontekście skarżący zarzuca błędną wykładnię § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań, w brzmieniu obowiązującym do 16 marca 2005 r. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika jednak, że skarżący zarzuca naruszenie § 1 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia.

Zgodnie z pierwotnym brzmieniem § 1 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska było, w przypadku łąk, koszenie trawy co najmniej raz w roku w okresie wegetacyjnym. Po zmianie rozporządzenia, która nastąpiła rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lutego 2005 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 36, poz. 326) z dniem 16 marca 2005 r., utrzymywaniem łąk w dobrej kulturze rolnej jest koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca. W toku postępowania administracyjnego w sprawie przyznania skarżącemu pomocy finansowej na wspieranie rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej doszło do powyższej zmiany stanu prawnego. Polegała ona zatem na nieco innym określeniu minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Zmiana ta, a w szczególności eksponowane w skardze kasacyjnej nowe sformułowanie § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia dotyczące czasu, w jakim powinno mieć miejsce koszenie trawy, nie miało jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy bowiem zauważyć, że w rozporządzeniu z dnia 7 kwietnia 2004 r. określone zostały także dalsze minimalne wymagania utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Stosownie do § 4 rozporządzenia grunty rolne, o których mowa w § 1 nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami z wyjątkiem wymienionych w tym przepisie. Oznacza to, że grunty rolne porośnięte drzewami i krzewami nie mogą być uznawane za utrzymywane w dobrej kulturze rolnej.

Zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego trafnie zwraca uwagę, że z niekwestionowanych przez skarżącego ustaleń poczynionych w wyniku kontroli wynika, iż znaczna część gruntów rolnych zadeklarowanych przez niego jako łąki była porośnięta drzewami i krzewami. Bez znaczenia jest zatem to, czy skarżący powinien był wykonać czynności określone w § 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w terminie do dnia 31 lipca, czy też w okresie wegetacyjnym. Niezależnie bowiem kiedy by to nastąpiło, nie zmieniłoby to ustaleń wskazujących, że znaczna część gruntów w chwili składania przez skarżącego wniosku była od wielu lat zaniedbana rolniczo. Dodać należy, że na dwóch działkach wskazanych przez skarżącego jako łąki, stwierdzono uprawę wierzby energetycznej, która nie jest objęta pomocą finansową. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy przyjąć, że już w dacie składania wniosku, ubiegający się o pomoc finansową producent rolny, powinien wskazywać tylko te grunty rolne, które spełniają warunki do przyznania tych płatności, to znaczy są utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Należy przy tym mieć na uwadze, że utrzymywanie gruntów rolnych w dobrej kulturze nie polega wyłącznie na podejmowaniu czynności wymienionych w § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie minimalnych wymagań, lecz także na spełnianiu innych warunków minimalnych wymienionych w tym rozporządzeniu. W związku z tym, że skarżący objął wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej grunty, które z powodu istniejącego od wielu lat zadrzewienia i zakrzaczenia nie stanowiły gruntów rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze, sąd pierwszej instancji trafnie ocenił odmowę przyznania mu pomocy finansowej jako zgodną z prawem.

Przeprowadzona kontrola wykazała ponadto znaczne rozbieżności między powierzchnią łąk utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, wskazanych we wniosku skarżącego a powierzchnią takich łąk istniejących w terenie. Taki wynik kontroli wykluczał w całości możliwość uzyskania przez skarżącego pomocy finansowej na podstawie przepisów prawa wspólnotowego, powołanych w decyzji zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Jeśli chodzi natomiast o zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w skardze kasacyjnej zostały wymienione przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7, art. 8, art. 9, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80. W uzasadnieniu nie zostało wszakże wyjaśnione, na czym mogło polegać naruszenie tych przepisów przez sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku. Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny skarżący przebywał w szpitalu w okresie, który nie kolidował z wykonaniem ciążących na nim obowiązków utrzymywania gruntów rolnych w należytym stanie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw.