Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1194/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-10-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 70b
journal: Dz.U. 2004 nr 256 poz 2572
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia NSA del. Roman Ciąglewicz Protokolant Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1930/09 w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia od S. C. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE.

Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1930/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, z dnia [...] września 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Mszczonowa, z dnia [...] marca 2009 r., nr [...].

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], Burmistrz Mszczonowa odmówił przyznania S. C. dofinansowania kosztów nauki młodocianego pracownika M. B.

Organ wskazał, że wnioskodawca nie posiadał wymaganych kwalifikacji do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianego pracownika określonych w § 10 ust. 2 pkt 2, ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988, ze zm.), gdyż ukończony przez niego w 1993 r. kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu nie obejmował 10 godzin zajęć z praktyki metodycznej. Wnioskodawca wymagane uprawnienia nabył dopiero w dniu 17 września 2006 r., już po rozpoczęciu nauki zawodu przez młodocianego pracownika, tj. po dniu 1 stycznia 2005 r. Zdaniem organu I instancji z przepisu art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j. t. z 2004 r. Dz. U. Nr 256, poz. 2572, ze zm.) wynika, że warunkiem uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia pracownika jest posiadanie wymaganych uprawnień przez pracodawcę od początku kształcenia.

Po rozpatrzeniu odwołania S. C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że podziela stanowisko organu I instancji co do braku spełnienia przez skarżącego wymogów instruktora praktycznej nauki zawodu w chwili rozpoczęcia nauki zawodu przez młodocianego pracownika. Przedłożone przez skarżącego zaświadczenie z dnia 14 maja 1993 r. wystawione przez Instytut [...] Sp. z o.o. w Ż. zdaniem Kolegium nie budzi żadnych wątpliwości co do przebiegu kursu. Mówi ono wprost, że kurs miał na celu "podwyższenie kwalifikacji" i obejmował 80 godzin wykładów teoretycznych, w tym 10 godzin "metodyki praktycznej nauki zawodu", nie przeprowadzono zaś żadnych zajęć praktycznych. Przytoczone przepisy wymagają, aby kurs obejmował zarówno zajęcia z metodyki, jak i z praktyki metodycznej. Zatem gdyby przyjąć, że 10 godzin zajęć teoretycznych z "metodyki praktycznej nauki zawodu" stanowiło wbrew treści zaświadczenia 10 godzin zajęć praktycznych z "praktyki metodycznej", to wówczas kurs nie spełniałby z kolei wymogu przeprowadzenia zajęć z metodyki. Równocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że powyższe wnioski potwierdza przedstawione przez skarżącego zaświadczenie o ukończeniu kursu z dnia 17 września 2006 r. wystawione przez Ośrodek [...] w Ż., w którym wskazano, że celem kursu było "uzyskanie uprawnień instruktora praktycznej nauki zawodu". O ile zatem celem kursu z 1993 r. było "podwyższenie kwalifikacji", o tyle celem kursu z 2006 r. było "uzyskanie uprawnień instruktora praktycznej nauki zawodu". W opinii organu II instancji skoro zdaniem skarżącego już ukończenie kursu z 1993 r. dawało mu uprawnienia instruktora praktycznej nauki zawodu, to w jakim celu miałby uczestniczyć w kolejnym kursie, którego celem było właśnie uzyskanie takich uprawnień.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył S. C. W uzasadnieniu skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji obrazę przepisów proceduralnych oraz niezgodną ze stanem rzeczywistym kwalifikację stanu faktycznego. Podniósł m.in., że organ odwoławczy nie wziął pod uwagę, iż całe postępowanie prowadzone było poza Urzędem Miejskim w Zespole Obsługi Placówek Oświatowych, który jest jednostką organizacyjną gminy. Wyjaśnił, że w sprawie przedłożył dwie opinie Mazowieckiego Kuratorium Oświaty uznające zgodność z obowiązującymi przepisami ukończonego przez niego kursu, natomiast organ dysponował opinią przeciwną kuratorium. Zgodnie z uzasadnieniem decyzji, organ wystąpił do Kuratorium o kolejną opinię w sprawie, zgodnie z którą kurs organizowany przez Instytut nie spełnia wymogów. Wynikiem takiego działania jest pominięcie w decyzji wszystkich dowodów i aspektów sprawy korzystnych dla skarżącego. W ocenie skarżącego pominięto możliwość przeprowadzenia dowodu z zeznań osób kierujących Instytutem - organizatorem kursu. Skoro kluczowe dla sprawy jest ustalenie rzeczywistego przebiegu kursu odstąpienie przez organ od odebrania zeznań i pominięcie przy wydaniu decyzji korzystnego dla niego stanowiska Instytutu skarżący uznał za poważne naruszenie kodeksowego wymogu ustalenia prawdy obiektywnej. Ponadto organ II instancji nie dołożył należytej staranności by zasięgnąć opinii Cechu lub OHP co do posiadanych przez niego kwalifikacji zawodowych. Skarżący podkreślił, że w swej pracy zawodowej dąży do podnoszenia kwalifikacji zawodowych i z tego względu uczestniczy w różnych kursach, co nie może być oceniane na jego niekorzyść.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Mszczonowa, z dnia [...] marca 2009 r., nr.

W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w istocie przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest interpretacja pierwszej z przesłanek określonych w art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, czyli tego, czy pracodawca powinien posiadać kwalifikację wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych już w dniu zawarcia umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, czy też uzyskanie takich uprawnień w trakcie wykonywania umowy jest wystarczające do uznania, że spełnione zostały warunki określone tym przepisem, stanowiące jedną z koniecznych przesłanek przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników.

W dalszej części uzasadnienia Sad wskazał, że celem całego systemu kształcenia zawodowego młodocianych jest zapewnienie im takich warunków, które pozwalają na zgłębienie praktyki danego zawodu pod okiem doświadczonego, spełniającego dokładnie określone warunki instruktora. W tym też celu prawodawca ukształtował wymogi, jakim musi sprostać osoba, która chce nabyć uprawnienia do kształcenia młodocianych pracowników w danym zawodzie. Ustawodawca powołał do życia instytucję instruktora praktycznej nauki zawodu, aby zapewnić prawidłowy tok szkolenia młodocianego pracownika. Poza wszelkim sporem pozostaje fakt, że osoba prowadząca szkolenie powinna się legitymować odpowiednimi kwalifikacjami oraz posiadać takie doświadczenie zawodowe, aby w prawidłowy sposób ukształtować zawodowo przyszłego rzemieślnika. Jednakże ustawodawca nigdzie nie uzależnia przyznania przedmiotowego dofinansowania od spełnienia warunków dotyczących kwalifikacji pracodawcy w chwili zawarcia umowy. Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie wystarcza zatem w niniejszej sprawie kierowanie się jedynie literalnym brzmieniem przywołanych przepisów prawa. Zdaniem Sądu konieczne jest w tej sytuacji dokonanie wykładni celowościowej art. 70b ustawy o systemie oświaty. Przepis ten niewątpliwie ma na celu umożliwienie młodym ludziom praktycznej nauki zawodu. W tym przypadku zapewnienie młodym ludziom zdobywającym wykształcenie zawodowe możliwości praktycznej nauki zawodu stanowi realizację konstytucyjnego prawa do nauki wyrażonego w art. 70 ust. 1 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że kierując się ratio legis unormowań określonych art. 70b ustawy o systemie oświaty, nie można wywieść, że dla przyznania dofinansowania rozstrzygające znaczenie ma data zawarcia umowy oraz wyłącznie kwalifikacje jakimi pracodawca mógł wykazać się w tej dacie. Na spełnienie wymogów dotyczących przygotowania pedagogicznego i zawodowego przez osoby prowadzące praktyczną naukę zawodu należy spojrzeć całościowo, analizując cały okres trwania kształcenia pracownika.

Sąd pierwszej instancji wskazał podnosząc, że przepisy art. 70-70b ustawy o systemie oświaty mają na celu prowadzenie nauki przez osoby do tego odpowiednio przygotowane. Podkreślił, iż skarżący niewątpliwie takie przygotowanie faktycznie posiadał, a nie budzące wątpliwości potwierdzenie tego faktu nastąpiło przed zakończeniem cyklu szkolenia młodocianego pracownika. W uzasadnieniu wyroku zaznaczono również, że kwestia zwrotu kosztów kształcenia ma w niniejszej sprawie znaczenie subsydiarne, a nie główne, jak wynikałoby z uzasadnienia zaskarżonych decyzji. Ustawodawcy chodziło bowiem o zapewnienie nauki przez osoby mające do tego właściwe przygotowanie. Inne, czysto literalne i formalistyczne, rozumienie tej regulacji prawnej stoi w oczywistej sprzeczności z jej celem. W przedmiotowej sprawie zdaniem Sądu warunek określony w art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty został spełniony przez skarżącego, ponieważ przed zakończeniem podpisanej z młodocianym pracownikiem umowy posiadał on już wymagane ustawą i rozporządzeniem wykonawczym uprawnienia. O tym, że cel tej nauki został osiągnięty świadczy uzyskanie przez młodocianego pracownika tytułu czeladnika w zawodzie stolarza.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, zaskarżając tenże wyrok w całości. Wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie:

1) prawa materialnego, tj. przepisu art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.2572 ze zm.) oraz § 10 ust. 2 pkt 2, ust. 4 i 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz.998 ze zm.) poprzez błędną ich wykładnię, polegającą na przyjęciu, że do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego wystarczające jest nabycie przez pracodawcę uprawnień wymaganych powołanymi przepisami w dowolnym momencie kształcenia pracownika,

2) przepisów postępowania, tj.:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. w sposób istotny na wynik sprawy poprzez uchylenie decyzji nie naruszającej prawa materialnego,

b) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) w sposób istotny na wynik sprawy poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a w szczególności niewskazanie, czy WSA zastosował wykładnię literalną, czy też celowościową przytoczonych przepisów – a w tym drugim przypadku niewyjaśnienie, jakie jest ratio legis zastosowanych przepisów prawa materialnego i według jakich kryteriów powinno być przyznane dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium, przytaczając treść art. 70 ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty oraz § 10 ust.2 pkt 2 i § 10 ust.4 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu, wyraziło pogląd, iż z przepisów tych, w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że warunkiem uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia jest posiadanie przez pracodawcę wymaganych uprawnień w chwili zawarcia z młodocianym pracownikiem umowy o pracę celu przygotowania zawodowego. W szczególności zwrócić należy uwagę, że instruktorem praktycznej nauki zawodu jest osoba, która posiada ukończony kurs pedagogiczny, a contrario zatem pracodawca, który nie posiada ukończonego kursu nie jest instruktorem praktycznej nauki zawodu. Potwierdza to również użycie w § 10 ust.4 rozporządzenia zwrotu "w zawodzie, którego będą nauczać", a nie "w zawodzie, którego nauczają". Samorządowe Kolegium Odwoławcze argumentowało, że w art. 70b ust.1 ustawy o systemie oświaty jest mowa o posiadaniu wymaganych kwalifikacji przez "pracodawców, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę", co oznacza, że wymóg posiadania ww. uprawnień powinien być spełniony w chwili zawarcia umowy o pracę. Dofinansowanie przysługuje zatem osobom, które zawarły umowę o pracę, posiadając kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych. Zdaniem Kolegium, zastosowanie wykładni gramatycznej daje, w odniesieniu do cyt. przepisów, jednoznaczne rezultaty. Również wykładnia celowościowa prowadzić powinna do wniosku, że tylko posiadanie wymaganych kwalifikacji w chwili rozpoczęcia szkolenia pracownika młodocianego uprawnia do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia. Nawiązując do orzecznictwa, wnoszący skargę kasacyjną wyraził pogląd, że celem kształcenia zawodowego młodocianych jest zapewnienie im warunków, które pozwalają na zgłębianie praktyki pod okiem spełniającego określone warunki instruktora. Kolegium podniosło, iż jego stanowisko znajduje uzasadnienie także w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie wykładni art. 27c ust.1-2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz.176 ze zm.). W rezultacie, w ocenie Kolegium, Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję która nie naruszała prawa. Nadto, zaskarżony wyrok nie został uzasadniony w sposób wymagany przepisem art. 141 § 4 P.p.s.a. Kolegium zauważyło, że Sąd nie podał podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a kwestię przyznania dofinansowania, stanowiącą przedmiot sprawy, Sąd pierwszej instancji uznał za subsydiarną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Trafny okazał się zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego, tj. art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że do uzyskania dofinansowania kosztów kształcenia pracownika młodocianego, wystarczające jest nabycie przez pracodawcę uprawnień, wymaganych powołanym przepisem art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty w związku z § 10 ust.4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz.988 ze zm.), w dowolnym momencie kształcenia pracownika.

Materialną przesłanką przysługiwania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, sformułowaną w art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, jest prowadzenie przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę (pracodawcę lub osobę prowadzącą zakład w imieniu pracodawcy albo osobę zatrudnioną u pracodawcy) posiadającą kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach. Tak więc, w chwili rozstrzygania wniosku o przyznanie dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych, wnioskodawca, niezależnie od przesłanki określonej w art. 70b ust.1 pkt 2 ustawy, ma wykazać nie tyle posiadanie wymaganych kwalifikacji w chwili rozstrzygania, ile zaistnienie przesłanki "prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje". Omawiana przesłanka jest spełniona wtedy, gdy w całym okresie przygotowania zawodowego osoba prowadząca posiadała wymagane kwalifikacje. Ewentualne odstępstwa od tak sformułowanej przesłanki musiałyby mieć charakter wyjątkowy. Taki rezultat interpretacji art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty odnosi się m.in. do kwalifikacji pracodawców, o których mowa w § 10 ust.2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie praktycznej nauki zawodu. W myśl § 10 ust. 4 tego rozporządzenia, pracodawcy – instruktorzy praktycznej nauki zawodu – powinni posiadać co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będą nauczać, lub w zawodzie wchodzącym w zakres zawodu, którego będą nauczać i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach, lub ukończony kurs pedagogiczny. Oba wymagane warunki posiadania kwalifikacji: tytuł mistrza i przygotowanie pedagogiczne (lub ukończony kurs pedagogiczny) muszą zatem, co do zasady istnieć w czasie trwania całego okresu przygotowania zawodowego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/GL 426/08, LEX nr 494341). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska, według którego treść art. 70b ust.7 pkt 1 ustawy o systemie oświaty determinuje taką wykładnię przesłanki materialnej z art. 70b ust.1 pkt 1 tej ustawy, zgodnie z którą dofinansowanie kosztów kształcenia przysługuje także wtedy, gdy pracodawca prowadził przygotowanie zawodowe nie posiadając kwalifikacji, ale uzyskał je po zakończeniu szkolenia – przed rozstrzygnięciem wniosku o przyznanie dofinansowania (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, z dnia 15 października 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 281/09, LEX nr 573838). Przepis art. 70b ust.7 ustawy o systemie zawiera normy materialne i procesowe. Termin określony w tym przepisie jest terminem prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 95/09, LEX nr 563313). Nadto, przepis ten ustanawia oryginalne, w odniesieniu do art. 63 § 1 i 2 k.p.a., obowiązki wnioskodawcy składającego podanie o przyznanie kosztów dofinansowania. Materialna przesłanka w postaci dochowania przez pracodawcę trzymiesięcznego terminu do złożenia wniosku i proceduralny wymóg dołączenia do wniosku kopii dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w art. 70b ust. 1 pkt 1, nie wpływają w żaden sposób na treść materialnej przesłanki "prowadzenia przygotowania zawodowego przez osobę posiadająca wymagane kwalifikacje". Należy zgodzić się z jedną z tez wyrażonych w uzasadnieniu ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, że ocena spełnienia warunku posiadania kwalifikacji przez instruktora praktycznej nauki zawodu następuje zawsze po zakończeniu procesu kształcenia młodocianego (o ile został złożony wniosek). Ocena ta polega jednak na zbadaniu, czy przygotowanie zawodowe było prowadzone przez osobę posiadającą wymagane kwalifikacje, a nie na tym, czy osoba prowadząca przygotowanie zawodowe uzyskała kwalifikacje do dnia rozstrzygania wniosku o przyznanie dofinansowania kosztów kształcenia.

Do odmiennych rezultatów nie prowadzi także wykładnia celowościowa art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Celem tego unormowania jest zachęcenie pracodawców do prowadzenia praktycznej nauki zawodu (przygotowania zawodowego młodocianych) poprzez przyznanie tym pracodawcom dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych. Wydatkowanie środków publicznych na ten cel ustawodawca uzależnił jednak od posiadania przez osobę prowadzącą przygotowanie zawodowe kwalifikacji. Chodzi bowiem nie tylko o zwiększenie możliwości kształcenia dla młodocianych, ale o możliwość uczestniczenia przez młodocianych w przygotowaniu zawodowym na poziomie, który mogą zapewnić osoby prowadzące posiadające wymagane kwalifikacje.

Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego uznać należy, że dofinansowanie przysługuje, gdy przygotowanie zawodowe było prowadzone przez osoby posiadające wymagane kwalifikacje, a więc młodociani uczestniczyli w zajęciach prowadzonych przez osoby mające kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego. Legitymowanie się przez osobę prowadząca zajęcia kwalifikacjami dopiero po zakończeniu przygotowania zawodowego byłoby sprzeczne z celem normy zawartej w art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy. Byłoby właśnie jedynie formalnym potwierdzeniem posiadania kwalifikacji w chwili rozstrzygania.

W analizie instytucji dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych nie można nie dostrzegać dorobku orzecznictwa sądów administracyjnych związanego z interpretacją i stosowaniem poprzedniej regulacji ustawowej w tym zakresie, tj. art. 27c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz.176 ze zm.). Pamiętać należy o różnicach obu regulacji dotyczących rodzaju preferencji (ulga podatkowa – dofinansowanie), czy też osób prowadzących przygotowanie zawodowe (sam pracodawca – pracodawca oraz osoba prowadząca zakład w jego imieniu i osoby zatrudnione u pracodawcy). Hipotezy przepisów art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty oraz art. 27c ust.2 zdanie pierwsze ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie wymagania posiadania przez osoby prowadzące szkolenie (przygotowanie zawodowe) kwalifikacji, określonych w przepisach odrębnych, są podobne. Warto więc przypomnieć, że na tle art. 27c ust.2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ugruntowany był pogląd o wymogu posiadania kwalifikacji w całym okresie szkolenia i braku podstaw do dzielenia okresu szkolenia na część, w której ulga nie przysługiwała z powodu braku kwalifikacji pracodawcy i część, w której ulga przysługiwałaby, z powodu uzyskania przez pracodawcę kwalifikacji w trakcie szkolenia (por. m.in.: wyrok NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FSK 446/04, ONSA i wsa 2005/2/44; wyrok NSA z dnia 29 września 2004 r., sygn. akt FSK 499/04, LEX nr 147417; wyrok NSA z dnia 19 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1220/05, LEX nr 264417; wyrok NSA z dnia 29 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 13/07, LEX nr 471077; uzasadnienie uchwały NSA z dnia 9 września 2001 r., sygn. akt FPS 9/01, ONSA 2002/1/6). Stanowisko wyrażone w niniejszym wyroku nie jest więc radykalnym, gwałtownym zwrotem orzecznictwa w ocenie instytucji prawnomaterialnych promujących pracodawców prowadzących przygotowanie zawodowe młodocianych. Nie można co prawda tych instytucji utożsamiać, ale nie można zapominać, że wprowadzenie możliwości dofinansowania kosztów kształcenia nastąpiło po likwidacji tzw. ulgi uczniowskiej i w zamian za tę ulgę (por. Adam Bartosiewicz, Ryszard Kubacki "PIT. Komentarz", komentarz do art. 27(c) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, LEX 2010, Wyd. II).

Wobec powyższego uznać należało, że zgodnie z art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz.2572 ze zm.), wymogiem przysługiwania dofinansowania kosztów kształcenia jest prowadzenie przygotowania zawodowego młodocianych przez osobę posiadającą przez cały okres przygotowania zawodowego kwalifikacje, określone w odrębnych przepisach, z ewentualnymi odstępstwami jedynie w wyjątkowych sytuacjach, które w niniejszej sprawie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zachodziły, albowiem skarżący posiadał wymagane uprawnienie jedynie przez 12 spośród 30 miesięcy nauki.

Naruszenie zaskarżonym wyrokiem prawa materialnego, tj. art. 70b ust.1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty miało wpływ na wynik sprawy. W niezakwestionowanym przez Sąd pierwszej instancji stanie faktycznym, polegającym na uzyskaniu przez pracodawcę kwalifikacji dopiero w trakcie trwania przygotowania zawodowego, należało oddalić skargę, a nie uchylić decyzje obu instancji. Takie naruszenie przepisów postępowania jest jednak naruszeniem innym, niż naruszenie, o którym mowa w art. 188 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2004 r., sygn. akt OSK 81/04, OSP 2004/11/135 z glosą aprobującą Barbary Adamiak). Naczelny Sąd Administracyjny nie przyjął nadto, aby uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie odpowiadało wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a.

W tej sytuacji nie było przeszkód do zastosowania art. 188 p.p.s.a., a więc uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia od S. C. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie kosztów postępowania kasacyjnego.