Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1083/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 8, art. 40 par. 2, art. 58, rat. 59, art. 77, art. 129 par. 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 13 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant Specjalista Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2013 roku sprawy ze skargi A Spółdzielni Mieszkaniowej na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A Spółdzielni Mieszkaniowej kwotę 357 (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływany jako: K.p.a.), art. 103 ustawy z dnia 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 2001r., Nr 45, poz. 497) po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółdzielni Mieszkaniowej o wypłatę odszkodowania w kwocie 57.390 zł, postanowił odmówić wnioskodawcy wypłaty przedmiotowego odszkodowania.

W dniu 21 sierpnia 2008r. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa złożyła odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego odwołania. Wskazując na zasadność wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik Spółdzielni argumentował, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy odwołującego, decyzja organu I instancji została doręczona do siedziby Spółdzielni w dniu 24 lipca 2008r., zaś w dniu 4 sierpnia 2008r. Spółdzielnia udzieliła pełnomocnictwa do prowadzenia przedmiotowej sprawy, w tym sporządzenia i złożenia odwołania. Jednakże od dnia 5 do dnia 14 sierpnia 2008r. pełnomocnik przebywał na zwolnieniu lekarskim, zwolnienie zostało wystawione w związku z ostrym nawrotem niedawno przebytej choroby uniemożliwiającej podejmowanie czynności zawodowych. Pełnomocnik podkreślił, iż według stanowczych wskazań lekarskich konieczne było pozostawanie przez cały czas zwolnienia w domu oraz ograniczenie kontaktu z osobami trzecimi do minimum, tym bardziej, że pełnomocnik odmówił hospitalizacji przyjmując konieczność leczenia w warunkach domowych. Na koniec dodał, iż zachowany został siedmiodniowy termin wynikający z art. 58 § 2 K.p.a..

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 K.p.a. odmówił [...] Spółdzielni Mieszkaniowej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...].

Wojewoda [...] w pierwszej kolejności wyjaśnił, iż postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. przekazało odwołanie Spółdzielni do Wojewody [...] jako organu właściwego.

Dalej, iż zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, stosownie zaś do art. 57 § 1 K.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło, upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Jak wynika zaś z akt sprawy, decyzję organu I instancji strona odebrała w dniu 24 lipca 2008r. Przy czym organ zwrócił uwagę, iż w trakcie postępowania przed organem I instancji Spółdzielnia ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika, któremu jednak nie doręczono decyzji tegoż organu. Doręczenie decyzji stronie w takiej sytuacji było bezskuteczne, miało bowiem charakter wyłącznie informacyjny. A skoro tak, to jak wskazuje stanowisko sądów administracyjnych, Spółdzielnia mogła skutecznie złożyć odwołanie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron, którym decyzję doręczono. Organ wskazał, iż jak wynika z akt sprawy decyzję organu I instancji skutecznie doręczono Prezydentowi Miasta S. w dniu 24 lipca 2008r., a więc Spółdzielnia mogła wnieść skutecznie odwołanie do dnia 7 sierpnia 2008r., jednakże uczyniła to dopiero w dniu 21 sierpnia 2008r. wnosząc jednocześnie o przywrócenie uchybionego terminu. Analizując argumenty wniosku o przywrócenie uchybionego terminu Wojewoda stwierdził, iż pełnomocnik nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu. Zauważył, iż pełnomocnik wskazał wprawdzie, iż w dniach 5-14 sierpnia 2008r. przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku z ostrym nawrotem niedawno przebytej choroby, która uniemożliwiła mu podjęcie jakichkolwiek czynności zawodowych. Jednakże, w ocenie organu, sam fakt posiadania zwolnienia lekarskiego nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu z uwagi na to, że nie wyklucza ono możliwości dokonania czynności procesowej za pośrednictwem poczty lub przez domownika. Pełnomocnik nie wykazał, iż w trakcie zwolnienia nie mógł dokonać czynności procesowej za pośrednictwem poczty czy przez domownika. Wskazał wprawdzie, że koniecznym było ograniczenie kontaktu z osobami trzecimi do minimum, co jednak nie jest jednoznaczne z ich wyeliminowaniem. A jednocześnie nie wykazał, iż rodzaj choroby uniemożliwił dokonanie czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób, nie potwierdza tego również zaświadczenie lekarskie. Organ dodał, iż od profesjonalnego pełnomocnika wymagana jest większa staranność przy dokonywaniu wszelkiego rodzaju czynności prawnych, niż od zwykłych obywateli. W ocenie organu pełnomocnik przy dołożeniu należytej staranności mógł chociażby telefonicznie poinformować, swojego mocodawcę, iż sam nie może złożyć odwołania oraz wskazać, aby Spółdzielnia samodzielnie dokonała tej czynności. Reasumując organ stwierdził, iż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, co za tym uzasadniona jest odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 7 w związku z art. 77 § 1, art. 80 i art. 58 K.p.a. poprzez chybioną ocenę materiału dowodowego, w szczególności okoliczności faktycznych dotyczących niemożności podjęcia przez pełnomocnika czynności zmierzających do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy organ pominął, iż udzielenie pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej w zakresie sporządzenia odwołania miało miejsce w dniu 4 sierpnia 2008r., a z kolei w dniu następnym pełnomocnik zachorował i wykluczone było podjęcie przez niego działań zmierzających do stworzenia, jak i nadania odwołania w terminie. Nadto pominął, iż okoliczności choroby, w szczególności zalecenia co do ograniczonego kontaktu z osobami trzecimi oraz pozostawanie w domu całkowicie wykluczyło podjęcie jakichkolwiek działań. Dodatkowo zarzuciła naruszenie art. 10 w związku z art. 40 § 1 i § 2 K.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie i doręczenie decyzji organu I instancji wyłącznie Spółdzielni, w sytuacji gdy ustanowiła pełnomocnika do reprezentowania jej w sprawie o wydanie decyzji o odszkodowanie. W ocenie strony, wobec pominięcia ustanowionego pełnomocnika, termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu w ogóle, gdyż decyzja I instancji do chwili obecnej nie została doręczona pełnomocnikowi.

Mając na względzie sformułowane zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik sprecyzował, iż na mocy pełnomocnictwa z dnia 25 czerwca 2008r. został umocowany do reprezentowania Spółdzielni w sprawie wydania decyzji o odszkodowaniu, natomiast dopiero w dniu 4 sierpnia 2008r. został umocowany do złożenia odwołania, jednakże następnego dnia zachorował. Pełnomocnik powtórzył argumenty wniosku o przywrócenie terminu. Odnosząc się natomiast do stanowiska Wojewody [...], w szczególności zarzutu, iż pełnomocnik mógł dokonać czynności napisania odwołania przez pocztę lub domownika, pełnomocnik sformułował zapytanie, czy w ocenie organu miałby zlecić sporządzenie odwołania domownikowi albo pracownikowi poczty. Nadto dzień po udzieleniu pełnomocnictwa pełnomocnik musiał ze względów medycznych pozostać w domu bez kontaktu z osobami trzecimi, nie miał zatem realnej możliwości zapoznania się ze sprawą i merytorycznego przygotowania treści odwołania, nie wspominając o jego napisaniu i wysłaniu, krótki czas wykluczył również możliwość posłużenia się inną osobą do dokonania czynności.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi. Przywołując argumentację zaskarżonego postanowienia organ stwierdził, iż wyjaśnienie pełnomocnika o umocowaniu z dniem 4 sierpnia 2008r. pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem, jak i stanowiskiem strony, która w kolejnym punkcie skargi sama przyznaje, że pełnomocnictwo zostało udzielone jeszcze na etapie, gdy postępowanie przed organem I instancji było w toku. Tym bardziej, zatem przy dołożeniu należytej staranności, pełnomocnik posiadający faktyczne upoważnienie do działania od dnia 25 czerwca 2008r. mógł dopełnić czynności wniesienia odwołania od decyzji w kodeksowym terminie. Z kolei zarzut naruszenia art. 10 w związku z art. 40 § 1 i § 2 K.p.a. w żaden sposób nie odnosi się do zaskarżonego postanowienia, a dotyczy wyłącznie postępowania przed organem I instancji, co pozostaje poza niniejszą sprawą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w tak zakreślonej kognicji Sąd dopatrzył się tego rodzaju naruszeń prawa, które obligowały do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu.

Zaskarżonym rozstrzygnięciem Wojewoda [...] odmówił [...] Spółdzielni Mieszkaniowej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...]. W ocenie Sądu postanowienie to jest co najmniej przedwczesne, gdyż jak wskazuje analiza akt administracyjnych sprawy termin do wniesienia odwołania nie mógł zostać przekroczony, gdyż decyzja organu I instancji nie została skutecznie stronie doręczona, a skoro tak to termin wynikający z art. 129 § 2 K.p.a. nie rozpoczął biegu. W przywołanym przepisie ustawodawca wskazał wprost, iż odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Przy czym zastrzegł również, w przepisie art. 40 § 2 K.p.a., iż jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.

Uwzględniając powyższe zwrócić należy uwagę na znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo opatrzone datą 25 czerwca 2008r., na mocy którego strona skarżąca udzieliła adwokat B. K. umocowania do "prowadzenia sprawy o wydanie decyzji w przedmiocie wniosku SSM w S. o odszkodowanie". A skoro tak nie budzi wątpliwości Sądu, iż decyzja Starosty [...] z dnia [...] winna zostać doręczona tak wyznaczonemu pełnomocnikowi, a nie indywidualnie stronie skarżącej. Wykształcone, na tle podobnych stanów faktycznych stanowisko judykatury, przesądziło, iż od daty zgłoszenia się pełnomocnika procesowego strony w postępowaniu administracyjnym - doręczenia organowi administracji publicznej stosownego pełnomocnictwa - organ ten ma obowiązek zawiadamiać go o wszystkich czynnościach w sprawie oraz doręczać mu wszystkie pisma procesowe, w tym orzeczenia (decyzje i postanowienia). Dlatego też w razie ustanowienia pełnomocnika brak jest podstaw prawnych do kierowania pism bezpośrednio do strony postępowania administracyjnego. Należy podkreślić kategoryczne brzmienie art. 40 § 2 k.p.a., w świetle którego doręczanie pism, decyzji, a więc informowanie o przebiegu sprawy jedynie strony w sytuacji, gdy ustanowiła ona pełnomocnika, stanowi naruszenie procedury administracyjnej. Doręczenie rozstrzygnięcia stronie w sytuacji, gdy w postępowaniu uczestniczy pełnomocnik nie ma żadnego znaczenia procesowego. Ma jedynie charakter informacyjny (vide. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 marca 2012r., sygn.akt II SA/Bk 892/11; wyrok WSA w warszawie z dnia 28 lutego 2012r., sygn.akt I SA/Wa 2223/10; wyrok WSA w Łodzi z dnia14 maja 2010r., sygn.akt II SA/Łd 98/10; wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2011r., sygn.akt II OSK 1739/10 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query).

W świetle powyższego zasadne jest stwierdzenie, iż organ I instancji pominął pełnomocnika strony w czynnościach postępowania co jest równoznaczne z pominięciem strony, której decyzja została w istocie doręczona wyłącznie informacyjnie. A skoro tak, termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu, co oznacza, iż nie mógł zostać uchybiony. Z tych względów nie sposób podzielić stanowiska organu II instancji, który wprawdzie wskazuje, iż doręczenie pisma stronie, w sytuacji ustanowienia pełnomocnika ma charakter wyłącznie informacyjny. I jednocześnie podnosi, iż strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu ma możliwość złożenia odwołania z tym, że termin do jego wniesienia liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. Na poparcie swego stanowiska wskazuje orzeczenie NSA z dnia 6 maja 2011r., sygn.akt II OSK 795/10 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query) i wywodzi, iż w niniejszym przypadku termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg od dnia doręczenia decyzji organu I instancji Prezydentowi Miasta S. tj. z dniem 24 lipca 2008r.. Godzi się zauważyć, iż przywołane przez Wojewodę [...] orzeczenie zostało wydane w innym stanie faktycznym, gdzie strona została zupełnie pominięta przez organy administracji publicznej, a nadto nie była reprezentowana przez pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie natomiast strona niewątpliwie nie została pominięta przez organ, gdyż brała udział w postępowaniu poprzez prawidłowo umocowanego pełnomocnika, nie budzi bowiem zastrzeżeń umocowanie w zakresie jaki wynika z dokumentu z dnia 25 czerwca 2008r.. Taki zakres pełnomocnictwa jest w pełni aprobowany i znajduje oparcie w przepisach prawa, gdyż strona może od razu umocować pełnomocnika do reprezentowania jej interesów w toku całego postępowania, jak i do konkretnej czynności, czy określonego etapu postępowania. I z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Kolejnym dokumentem z dnia 5 sierpnia 2008r. strona skarżąca upoważniła pełnomocnika do "przygotowania i złożenia odwołania od decyzji Starosty [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania – Sygn.akt [...] oraz do występowania przed Samorz. Kolegium Odwoławczym w S.".

Mając na uwadze powyższe ustalenia stwierdzić należy, iż przesłanie decyzji Starosty [...] z dnia [...] wyłącznie stronie skarżącej nie wywołało żadnego skutku prawnego. A skoro tak, Wojewoda [...] nie miał podstaw faktycznych i prawnych do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Na marginesie godzi się zwrócić uwagę na brak spójności w argumentacji organu II instancji, który w ostatnich akapitach uzasadnienia zaskarżonego aktu wskazuje, iż podstawą odmowy przywrócenia terminu jest brak uprawdopodobnienia przez pełnomocnika braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego. Podczas, gdy jednocześnie wskazuje, iż doręczenie stronie, która ma pełnomocnika, ma charakter wyłącznie informacyjny, ale pełnomocnik winien poinformować stronę o trudnościach uniemożliwiających wywiązanie się z pełnomocnictwa tak by strona mogła dopełnić czynności osobiście.

Warto zauważyć, że złożenie odwołania w terminie, osobiście przez stronę, nie konwalidowałoby braku doręczenia decyzji pełnomocnikowi, termin do wniesienia odwołania, wobec prawidłowego pełnomocnictwa, nadal nie rozpoczyna biegu.

Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, albowiem Wojewoda [...] naruszył przepisy postępowania – art. 7, art. 8, art. 40 § 2, art. 77 i art. 129 § 2 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

a.tp.