Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2149/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od czynności cywilnoprawnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 4
journal: Dz.U. 2000 nr 86 poz 959
law: Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 2149/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 marca 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk (spr.), Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2011 r., sprawy ze skargi Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "N" K. & S. spółka jawna w K., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 4 listopada 2010 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych - skargę oddala -


UZASADNIENIE

W dniu 23 lutego 2009 roku aktem notarialnym Repertorium A numer [...] została zawarta umowa sprzedaży prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] o powierzchni 0,3835 ha położonej w S. oraz własności znajdujących się na niej budynków (świetlicy i ambulatorium) za cenę w łącznej kwocie 970.000,00 zł, pomiędzy J.O. (Strona Sprzedająca) a S. J. K., P. S. i S. T. K., działającymi w imieniu Spółki pod firmą Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "N" Spółka Jawna (Strona Kupująca) – zwana dalej Spółką. Od tej umowy notariusz jako płatnik podatku od czynności cywilnoprawnych pobrał podatek od czynności cywilnoprawnych w kwocie 19.400,00 zł, według stawki 2%.

Wnioskiem z dnia 4. marca 2009 roku Spółka zwróciła się o stwierdzenie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych od w/w czynności cywilnoprawnej.

Decyzją z dnia 23 września 2009 roku Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił stwierdzenia żądanej nadpłaty. W wyniku jednak wniesionego przez stronę odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 18 grudnia 2009 roku Nr [...] przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi podatkowemu I instancji.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia 29 lipca 2010 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego ponownie odmówił stwierdzenia nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży z dnia 23 lutego 2009 roku Rep. A nr [...] w kwocie 19.400,00 zł.

W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał m.in., że w świetle art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych – (Dz.U. Nr 86 poz. 959 z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą o pcc - nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest:

a) opodatkowana podatkiem od towarów i usług,

b) zwolniona z podatku od towarów i usług, z wyjątkiem:

• umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach,

• umowy spółki i jej zmiany

• umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.

Z przeprowadzonego w sprawie postępowania wynikało zaś, iż dla J.O. transakcja sprzedaży prawa użytkowania wieczystego działki oraz własności znajdujących się na niej budynków w dniu 23 lutego 2009 roku była zwolniona od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 29 ust. 5 i art. 2 pkt 14 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54 poz. 535 z późń. zm.) zwanej dalej – ustawą o VAT.

W związku z tym organ, uznał iż w przedmiotowej sprawie zwolnienie od podatku od czynności cywilnoprawnych, wynikające z art. 2 pkt 4 ustawy o pcc nie ma zastosowania, a złożony wniosek o stwierdzenie nadpłaty w tym podatku jest bezpodstawny.

Pismem z dnia 13 sierpnia 2010 roku uzupełnionym pismem z dnia 8 września 2010 roku Spółka domagała się uchylenia powyższego rozstrzygnięcia, zarzucając organowi naruszenie art. 120, art. 121, art. 122, art. 135, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz naruszenie prawa materialnego. Wskazała na podwójne opodatkowanie powołanej umowy sprzedaży z dnia 23 lutego 2009 roku tj. podatkiem VAT i podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Nadto strona stwierdziła, że przyjęte w tej sprawie zwolnienie Strony Sprzedającej (J.O.) z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT łamie w stosunku do Strony Kupującej (Spółki) zasadę neutralności podatku VAT i narusza przepisy wspólnotowe tj. Dyrektywę z dnia 17 maja 1977 roku tzw. "Szóstą Dyrektywę". Dlatego też Spółka na zakończenie podniosła, że żąda zastosowania wprost do rozważanej umowy prawa Unii Europejskiej tj. prawa odliczenia podatku VAT w kwocie 197.918 zł.

Decyzją z dnia 4 listopada 2010 roku [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji zasadniczo podzielając jego stanowisko. Dodał jednak, iż prawidłową podstawą prawną w niniejszej sprawie w kwestii zastosowania w związku ze sporną umową sprzedaży z dnia 23 lutego 2009 roku wobec J.O. zwolnienia z podatku VAT winien być art. 43 ust. 1 pkt 10, art. 29 ust. 5 i 5a ustawy o VAT i § 13 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2008 r. Nr 212, póz. 1336), stanowiącego, że zwalnia się od podatku zbycie prawa wieczystego użytkowania gruntu, w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli, jeżeli budynki te lub budowle albo ich części są zwolnione od podatku.. Fakt ten w żaden sposób nie wpłynął jednakże na ocenę prawidłowości zastosowanego zwolnienia. Organ odwoławczy zaznaczył, że przedmiotem toczącego się postępowania jest odmowa stwierdzenia nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, a nie kwestia zasadności opodatkowania bądź zwolnienia z podatku VAT. Stąd zarzuty dotyczące naruszenia "Szóstej Dyrektywy" zastąpionej Dyrektywą nr 2006/112/WE oraz wskazane przez stronę orzeczenia ETS nie mają znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia. Za bezzasadne organ uznał również zarzuty w zakresie naruszenia przepisów postępowania, wyjaśniając w tym względzie stanowisko.

W skardze z dnia z 25 października 2010 roku, uzupełnionej pismem wniesionym w dniu 10 stycznia 2011 roku Spółka domagała się stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz zasadzenia kosztów według norm przepisanych. Podniosła przy tym złamanie art. 120, 121, 122, 191, 210 § 1 pkt 4 i pkt 6 Ordynacji podatkowej oraz dyrektywy 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 roku w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Strona skarżąca podtrzymała wcześniejszą argumentację, nieco ją poszerzając i wnioskowała także o wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniami prejudycjalnymi, dotyczącymi zgodności polskich uregulowań a to art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT i art. 2 ust. 4 ustawy o pcc w zakresie wskazanym w skardze i późniejszym piśmie z Dyrektywą 2006/112/WE.

W odpowiedzi na skargę z dnia 14 grudnia 2010 roku Dyrektor Izby Skarbowej zażądał jej oddalenia, podtrzymując wcześniejsze stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga nie jest zasadna , gdyż Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa procesowego oraz materialnego , implikujących eliminację z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Podkreślić należy w pierwszym rzędzie , iż stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny i sprowadza się do faktu nabycia przez stronę skarżącą aktem notarialnym z dnia 23 lutego 2008 roku o numerze wyżej wskazanym ,prawa użytkowania wieczystego działki 1840/2 położonej w Skawinie oraz znajdujących się na niej budynków..

Bezspornie sprzedający J.O. był zwolniony z podatku VAT na podstawie obowiązującej w dacie dokonania czynności ustawy o podatku od towarów i usług – art. 43 ust. 1 pkt 10 wyżej powołanej.

Skutkiem powyższego, zdaniem organów podatkowych notariusz sporządzający umowę jako płatnik podatku od czynności cywilnoprawnych , słusznie pobrał podatek od skarżącego w kwocie 19.400 zł .

Organy powołały się na przepis art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych / DZ. U. Nr. 86 poz. 959 / , w świetle którego nie podlegają temu podatkowi czynności cywilnoprawne , jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest opodatkowana podatkiem VAT lub zwolniona z podatku , przy czym nie dotyczy to między innymi umów sprzedaży których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część albo prawo użytkowania wieczystego.

Kwestionując decyzje organów podatkowych odmawiające stwierdzenia nadpłaty w podatku od w/w czynności strona skarżąca podnosiła , iż w wyniku powyższego nie otrzyma zwrotu podatku VAT zapłaconego w cenie nabycia , co jest sprzeczne z prawem wspólnotowym.,

Podnosiła również , że zgodnie z Dyrektywą 2006/112/WE transakcje sprzedaży nieruchomości są opodatkowane podatkiem od wartości dodanej i w tym zakresie polska ustawa o podatku od towarów i usług jest sprzeczna z powyższą Dyrektywą.

W świetle regulacji wspólnotowych zwolnienie z podatku VAT , o którym mowa w niniejszej sprawie nie powinno mieć zastosowania , gdy brak odliczenia przy nabyciu towarów wynikał z faktu , że VAT przy nabyciu w ogóle nie wystąpił.

W konkluzji zgłoszono o wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym zgodności polskich uregulowań a to art. 43 ust. 1 pkt 1o ustawy o VAT i art. 2 ust. 4 ustawy o p.c.c w zakresie wskazanym w skardze i późniejszym piśmie z Dyrektywą 2006/112/WE .

Wedle organu odwoławczego Dyrektora Izby Skarbowej zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem , gdyż przedmiotem toczącego postępowania była odmowa stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych , a nie kwestia zasadności opodatkowania bądź zwolnienia z podatku VAT.

Zajęcia zatem przez Sąd stanowiska wymagało , czy dla rozpoznania zasadności wniosku strony skarżącej o zwrot nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych znaczenie ma podnoszona kwestia zgodności prawa wspólnotowego wskazywanej dyrektywy 2006/112 / WE z przepisami obowiązującej w dacie dokonywania czynności cywilnoprawnej ustawy VAT oraz rozważenie wniosku o zadanie Europejskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości pytania prejudycjalnego w zakresie wskazanym przez stronę skarżącą.

Odnosząc się do tego zagadnienia podkreślić należy , że tutejszy Sąd ma legitymację do wszczęcia postępowania prejudycjalnego , jeżeli ma racjonalne wątpliwości co do interpretacji lub obowiązywania prawa wspólnotowego.

Wszczęcie tego postępowania jest w każdym wypadku decyzją sądu krajowego podjętą w sposób autonomiczny ze względu na ocenę , czy dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest wystąpienie z wnioskiem o odpowiedź na pytanie wstępne.

Sąd nie musi więc wszczynać postępowania prejudycjalnego między innymi , gdy uzna daną kwestię za bezsporną , także gdy uzna że pytanie nie ma związku rzeczywistego z rozpoznawaną sprawą,

Sąd w niniejszej sprawie nie podziela co do zasady stanowiska organów , co do braku znaczenia zasadności opodatkowania bądź zwolnienia z podatku VAT dla rozstrzygnięcia sporu w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych.

Nie mniej jednak w ocenie tutejszego sądu ostatecznie stanowisko organów odmawiające stwierdzenia nadpłaty jest z innych względów .poprawne.

Otóż zasada supremacji prawa wspólnotowego nad prawem krajowym i związana z nią zasada skutku bezpośredniego niektórych norm prawa wspólnotowego są poddane pewnym ograniczeniom.

Przepisy dyrektywy mogą być powoływane wyłącznie w ściśle określonych układach sytuacyjnych tj. w sporze pomiędzy określonymi podmiotami , w tym między innymi w układzie wertykalnym zwykłym i odwróconym.

Przez pojęcie układu wertykalnego zwykłego rozumie się sytuację w której przepis dyrektywy stanowi podstawę do powołania prawa przez jednostkę , czy też wskazania obowiązku państwa członkowskiego w relacjach pomiędzy jednostką a państwem. W tym układzie bezpośredni skutek dyrektyw jest powszechnie uznawany w orzecznictwie ETS.

Jeśli chodzi natomiast o zagadnienie związane z możliwością bezpośredniego skutku przepisów dyrektywy w sytuacji odwrotnej ,w której dyrektywa miała by być wyłącznym źródłem nałożenia obowiązków na jednostkę , ETS stoi na stanowisku , że państwo nie może powoływać się na bezpośrednią skuteczność dyrektywy wobec osób fizycznych i prawnych. Dyrektywa wiąże państwo a nie podmiot indywidualny.

Twierdzenia zatem organów , iż kwestia błędnej implementacji wskazanej Dyrektywy nie ma znaczenia , są więc o tyle zasadne i tylko w takim zdaniem Sądu zakresie , że wyjaśnienie wątpliwości co do sposobu opodatkowania podatkiem VAT zbycia nieruchomości doprowadziły by do zwiększenia obciążeń drugiej strony transakcji.

Gdyby bowiem uznać , że sprzedający bezpodstawnie / na podstawie błędnie implementowanych przepisów / uzyskał zwolnienie z VAT zwiększył by się jego obowiązek podatkowy.

Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej , państwo nie może, powołując się na dyrektywę nakładać na stronę obowiązków , które nie wynikają z prawa krajowego

Z tego względu Sąd rozpoznający niniejszą sprawę uznał iż zwrócenie się z pytaniem prejudycjalnym do ETS o treści przez stronę skarżącą sformułowanej nie jest celowe.

Konkludując skarga w niniejszej sprawie nie mogła zostać uwzględniona ,skoro organy nie naruszyły przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a skargę jako bezzasadną oddalił .