Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA 1608/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-03-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16 ust. 7
journal: Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 7 lutego 1997 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Teza: Z treści art. 16 ust. 7 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /t.j. Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89 ze zm./ wynika, że ustawodawca dla zachowania ulgi wymaga jedynie, by nabycie nowego lokalu, budynku lub uzyskanie pozwolenia na budowę nastąpiło nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia. Spełnienie tego warunku następuje także, gdy nabycie nowego lokalu nastąpiło wcześniej niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia.

TEZY

Z treści art. 16 ust. 7 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn /t.j. Dz.U. 1997 nr 16 poz. 89 ze zm./ wynika, że ustawodawca dla zachowania ulgi wymaga jedynie, by nabycie nowego lokalu, budynku lub uzyskanie pozwolenia na budowę nastąpiło nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia. Spełnienie tego warunku następuje także, gdy nabycie nowego lokalu nastąpiło wcześniej niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA K. Chustecka, ( del. ), Sędziowie WSA M. Długosz-Szyjko (spr.), NSA ( del. ) B. Lubiński, Protokolant T. Iwaćkowska, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2004 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...]maja 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o podatku od spadków i darowizn 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę 10 zł ( dziesięć złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2002r Nr [...] Izba Skarbowa w W. po rozpatrzeniu odwołania P. R. S. od decyzji Urzędu Skarbowego W. z dnia [...].02.2002r. Nr [...] stwierdzającej wygaśnięcie decyzji z dnia [...].10.2000r Nr [...] utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego.

Jak wynika z akt sprawy aktem notarialnym z dnia [...].06.2000r. Repertorium [...]Nr [...] P. R.S. otrzymał w drodze darowizny od swojego ojca 1/2 część spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego nr l, przy ulicy [...] w W. Notariusz nie pobrał podatku od darowizny od powyższego nabycia w związku z oświadczeniem obdarowanego, iż spełnia wymogi wynikające z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

W toku postępowania podatkowego Urząd Skarbowy W. ustalił wartość przedmiotu nabycia w wysokości [...] zł. i następnie decyzją z dnia [...].10.2000r. NR [...] odstąpił od ustalenia podatku od darowizny.

Następnie [...].12.2001r. aktem notarialnym Repertorium [...] Nr [...] p. R. S. zbył lokal położony przy ul. [...] i pismem z dnia [...].03.2001r. wystąpił z prośbą o nie wznawianie postępowania podatkowego, ponieważ zbycie przedmiotowego lokalu było uzasadnione koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych. Jednocześnie poinfor-mował o nabyciu innego lokalu mieszkalnego.

Z załączonych do pisma dokumentów wynika, iż nowy lokal zakupił aktem notarialnym w dniu [...].12.2001r. Repertorium [...] Nr [...].

Urząd Skarbowy W. decyzją z dnia[...].02.2002 Nr [...]stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia [...].10.2000r Nr [...]z uwagi na niespełnienie przez podatnika dyspozycji wynikającej z przepisu art. 16 ustawy z dnia 28.07.1983r. o podatku od spadków i darowizn (t.j.Dz.U. 1997, Nr16, poz.89 ze zm).

W uzasadnieniu decyzji organy podatkowe wywodzą, iż zgodnie z treścią art. 16 ust 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn tzw. ulga mieszkaniowa przysługuje osobom, które łącznie spełniają warunki określone w tym przepisie: m.in. będą zamieszkiwały przez 5 lat w nabytym lokalu. Przy czym w świetle ust 7 art. 16 powołanej ustawy nie stanowi podstawy do wygaśnięcia decyzji zbycie udziału w budynku lub lokalu, jeżeli było ono uzasadnione koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych, a nabycie innego budynku lub uzyskanie pozwolenia na jego budowę albo nabycie innego lokalu nastąpiło nie później niż w ciągu 6 miesięcy od dnia zbycia.

W rozpatrywanej sprawie – zdaniem organów podatkowych - okoliczności te nie miały miejsca. Zgodnie z zapisem tegoż artykułu nabycie innego lokalu musi nastąpić nie później niż w ciągu 6 miesięcy od dnia zbycia lokalu, co wyraźnie określa ustawodawca przez użycie zwrotu "...od dnia zbycia...". Nabycie nowego lokalu przez p. R. S. nastąpiło w dniu [...].12.2001r., a więc jeszcze przed datą zbycia nabytego w drodze darowizny lokalu tj. [...].12.2001r. Zatem niespełnienie wymogów wynikających z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi podstawę wygaśnięcia decyzji i dokonania wymiaru podatku od całej wartości przedmiotu opodatkowania ustalonej tak, jakby ulga nie przysługiwała.

Powołanie się przez podatnika-na fakt przekazania środków pieniężnych uzyskanych ze sprzedaży otrzymanego w drodze darowizny lokalu na spłatę kredytu zaciągniętego w banku na zakup innego lokalu mieszkalnego nie może stanowić – zdaniem organów podatkowych - wypełnienia dyspozycji omawianego artykułu.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] czerwca 2002r. p. R. S. wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...].05.2002 [...] jako niezgodnej z prawem zarzucając obrazę prawa materialnego, tj. art. l6 ust7 ustawy o podatku od spadków i darowizn polegającą na błędnym ustaleniu, że zachodzą podstawy do wygaśnięcia decyzji z dnia [...].10.2000 r o nie ustalaniu podatku od spadków i darowizn, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisów w/w ustawy prowadzi do wniosku, iż nie było podstaw do wydania takiej decyzji i do utrzymania jej w mocy przez organ wyższego stopnia.

2) zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnosi, iż wprawdzie w dniu [...].12.2001 r. zakupił mieszkanie nr [...] przy ul [...] w W. , a w dniu [...].12.2001 r. sprzedał mieszkanie nr 1 przy ul [...] w W., ale w dniu [...].10.2001 r., przed podpisaniem aktu notarialnego na mocy którego nabył mieszkanie przy ul. [...] w W. , zawarł umowę przedwstępną z R. i A.G. , w której to zobowiązał się do sprzedaży mieszkania nr 1 przy ul. [...] w W. , zaś w/w zobowiązali się do jego zakupu.

Otrzymaną przy podpisywaniu umowy przedwstępnej zobowiązującej go do sprzedaży w/w mieszkania zaliczkę w całości przeznaczył na zakup nowego mieszkania. Mieszkanie to sprzedał w/w osobom w dniu [...].12.2001 r. za kwotę [...] zł. Pozostałe środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania przy ul. [...] w W., w ciągu 6 miesięcy od jego zbycia, przeznaczył na jednorazową spłatę 1/3 kwoty kredytu zaciągniętego w celu zakupu i adaptacji mieszkania przy ul. [...] w W.

Zakup nowego mieszkania spowodowany był koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych. W dniu 17.04.2001 r. urodziło mu się dziecko. Zamieszkiwanie w mieszkaniu przy ul. [...] stało się uciążliwe ze względu na małą liczbę pomieszczeń mieszkalnych.

Ustawodawca zdaniem skarżącego - określając w art.16 ust 7 ustawy z dnia 28.07.1983r. o podatku od spadków i darowizn (t.j.Dz.U. 1997, Nr16, poz.89 ze zm) warunki zachowania ulgi w podatku od spadków i darowizn niewątpliwie miał na celu doprowadzenie do takiej sytuacji, aby pieniądze z mieszkania, którym podatnik został obdarowany zostały przekazane na zakup innego mieszkania. Ustawodawca określił jedynie moment do którego należy nabyć nowy lokal, nie podał zaś terminu kiedy należy pozbyć się lokalu, którego dotyczyła decyzja o nie naliczaniu podatku od spadków i darowizn. Należy domniemywać, iż gdyby zamierzeniem ustawodawcy było zawężenie terminu do kupna nowego lokalu do okresu od dnia zbycia starego lokalu do 6 miesięcy od tego momentu to w powołanym wyżej przepisie znalazło by się określenie "nie wcześniej niż" a po nim określenie "nie później niż...". Fakt, iż takiego zwrotu nie ma wskazuje, że celem ustawodawcy było doprowadzenie do sytuacji w której pieniądze ze sprzedaży lokalu, otrzymanego w drodze darowizny przeznaczone były na nowy lokal mieszkalny.

Za interpretacją przepisu art.16 ust. 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn na jego korzyść przemawiają też zasady racjonalnego i logicznego rozumowania. Trudno sobie bowiem wyobrazić aby racjonalny ustawodawca dla skorzystania z dobrodziejstwa tego przepisu wymagał od podatnika, aby ten pozbył się mieszkania i nie miał gdzie mieszkać do momentu, aż kupi następny lokal mieszkalny.

Sąd zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art.16,ust.7 ustawy z dnia 28.07.1983r. o podatku od spadków i darowizn (t.j.Dz.U. 1997, Nr16, poz.89 ze zm) "nie stanowi podstawy do wygaśnięcia decyzji zbycie udziału w budynku lub lokalu na rzecz innego ze spadkobierców lub obdarowanych oraz zbycie budynku lub lokalu, jeżeli było ono uzasadnione koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych, a nabycie innego budynku lub uzyskanie pozwolenia na jego budowę albo nabycie innego lokalu nastąpiło nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia".

W rozpatrywanej sprawie nie jest przedmiotem sporu pomiędzy stronami postępowania spełnienie warunku wystąpienia konieczności zmiany warunków mieszkaniowych. Spór dotyczy drugiego z warunków, który dla zachowania prawa do ulgi musi być spełniony łącznie, tj. zachowania terminu do nabycia nowego lokalu.

Niewątpliwie interpretując przepisy prawa podatkowego dotyczące ulg i zwolnień należy interpretować je ściśle, nie rozszerzająco. Zasadą jest powszechność opodatkowania i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być stosowane ściśle. Jednakże błędem jest interpretacja zawężająca, która również nie odzwierciedla rzeczywistej treści przepisu.

Dokonując gramatycznej wykładni art.16 ust 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn stwierdzić należy, iż ustawodawca dla zachowania ulgi wymaga jedynie, by nabycie nowego lokalu, budynku lub uzyskanie pozwolenia na budowę nastąpiło nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia. Oznacza to spełnienie tego warunku także w takiej sytuacji, gdy nabycie nowego lokalu nastąpiło wcześniej niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia.

Jednakże zauważając różnicę znaczeń określeń: " w ciągu sześciu miesięcy" i " nie później niż w ciągu sześciu miesięcy", stwierdzić należy, iż nie każdy przypadek wcześniejszego nabycia nowego lokalu czy budynku będzie wyczerpywał hipotezę przepisu art.16 ust 7 cyt. ustawy. Ustawa uzależnia bowiem prawo do zachowania ulgi w podatku, w przypadku zbycia lokalu nabytego w drodze darowizny, od zaistnienia łącznie drugiej okoliczności tj. konieczności zmiany warunków mieszkaniowych realizowanych w zbywanym lokalu otrzymanym w drodze darowizny. Musi więc występować związek przyczynowo- skutkowy między zbyciem jednego lokalu i nabyciem drugiego w celu koniecznej poprawy warunków mieszkaniowych.

W rozpoznawanej sprawie zdaniem Sądu ten związek został wykazany.

Skarżący przedstawiając umowę przedwstępną sprzedaży udowodnił, że nabycie nowego lokalu było związane ze zbyciem lokalu otrzymanego w drodze darowizny.

Odwrócenie sekwencji zdarzeń przy tak niewielkim odstępstwie czasowym (11 dni), wykazaniu wymaganych ustawą związków przyczynowo-skutkowych i przede wszystkim wobec treści art.16 ust.7 ustawy o podatku od spadków i darowizn, który nie wyklucza spełnienia warunku zachowania terminu przy wcześniejszym nabyciu nowego lokalu, nie może stanowić podstawy do pozbawienia podatnika prawa do ulgi.

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzając naruszenie art.16 ust.7 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (t.j.Dz.U. 1997, Nr16, poz.89 ze zm) na podstawie art. 145 par.1 lit. a) i art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz.1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.