Postanowienie WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 442/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-08-09 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Utrzymano w mocy postanowienie/zarządzenie referendarza sądowego
Powołane przepisy: article: art. 260 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 09 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu XA od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 06 lipca 2016r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi XA na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do maja i od września do grudnia 2009 r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiące od kwietnia do listopada 2009 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016r. referendarz odmówił XA przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego.

W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że na podstawie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz uzyskanych od skarżącego informacji ustalono, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Pozostaje w związku małżeńskim, małżonkowie pozostają w separacji, Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia [...] lipca 2006 r., sygn. akt [...] nałożył na skarżącego obowiązek alimentacyjny na rzecz małżonki w wysokości [...] zł. Wnioskodawca ma z tego tytułu zaległości, które, jak oświadczył, wynoszą ok. [...] zł i narastają. Jedynym źródłem dochodu skarżącego od listopada 2014 r. jest wolna od zajęcia część świadczenia emerytalnego, w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, przedmiotów o wartości powyżej [...] zł, nie posiada również samochodu osobowego. Obecnie do jego majątku należą wyłącznie rzeczy użytku osobistego, o znacznym stopniu zużycia i niewielkiej wartości materialnej. Skarżący nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca podał, że zaciągnął cztery pożyczki na zapłatę wpisu od skargi, dwie w bankach komercyjnych oraz dwie u osób fizycznych (przyjaciół). Zadłużenie wobec osób fizycznych wynosi ok. [...] zł. Skarżący podał, że spłaca wyłącznie pożyczkę wobec [...] Bank Polska SA – rata pożyczki jest pobierana automatycznie z rachunku bankowego, na który przelewane jest świadczenie z ZUS. Pożyczka wobec [...] zaciągniętych u osób fizycznych. Wnioskodawca mieszka w domu na zasadzie umowy dożywocia, który razem z żoną podarowali synowi XB. Nie ponosi opłat z tytułu czynszu. Dla budynku prowadzone są tylko jedynie liczniki mediów, rachunki opłacane są obecnie przez żonę oraz syna. Skarżący wyjaśnił, że nie są realizowane w sposób prawidłowy obowiązki z umowy dożywocia. Wnioskodawca podał, że we własnym zakresie ponosi pełne koszty wyżywienia, utrzymania, higieny osobistej oraz leczenia. Ponosi opłaty za telefon komórkowy w wysokości [..] zł, opłaty abonamentowe RTV [...] zł, część rachunków za media (w miarę możliwości), kwoty wydatkowane na leki sięgają [...] zł, pozostała kwota przeznaczana jest na wyżywienie. Z oświadczeń skarżącego wynika, że użytkuje samochód osobowy marki [...] , rok prok. 2014 r., o wartości ok. [...] zł. Z przedłożonej przez skarżącego umowy użyczenia z dnia [...] listopada 2013 r. wynika, że A Sp. z o.o. s.k. zobowiązuje się, do przekazywania przez cały okres używania na rzecz skarżącego, do nieodpłatnego używania, nie starszego niż 3 lata samochodu marki[...]. Spółka zobowiązała się do: dokonywania na swój koszt obowiązkowych przeglądów oraz okresowych badań technicznych, świadczenia na swój koszt usług serwisowych, w szczególności napraw oraz usuwania zaistniałych usterek, ponoszenia wszelkich kosztów związanych z rejestracją każdego z samochodów oraz kosztów ubezpieczenia OC oraz AC. Natomiast skarżący zobowiązał się m.in. do pokrywania kosztów utrzymania samochodów, połączonych ze zwykłym używaniem samochodów, w szczególności kosztów zakupu benzyny lub oleju napędowego. Ponadto skarżący podał, że w 2009 r. podarował synowi XC udziały w spółce z o.o., wartość przedmiotu darowizny [...] zł. Na skutek działań podejmowanych przez drugiego ze wspólników, jego syna XC, został wykluczony ze spółki i utracił posiadane udziały. Po wieloletnim sporze skarżący zawarł z synem ugodę, na mocy której podpisano również w dniu [...].10.2013r. warunkową umowę sprzedaży udziałów. W oparciu o tę umowę skarżący uzyskał od syna zapłatę w wysokości [...] zł, płatną zgodnie z postanowieniami umowy, przy czym kwota [...] zł płatna w 100 ratach po [...] zł każda. Wobec wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w toku którego dokonano zajęcia wierzytelności, ostatnia płatność kwoty [...] zł nastąpiła w miesiącu 09.2014 r.

Do pism załączył kserokopie: zeznań podatkowych za 2013 r., 2014 r. i 2015 r. Wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] za okres od [...].10.2015 r., [...]04.2016 r., z których wynika, że na rachunek ten nie wpływają żadne środki, naliczane są odsetki od salda ujemnego, saldo końcowe wynosi (-)[...] zł. Wnioskodawca załączył wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] SA za okres od [...].09.2015 r. do [...]03.2016 r., z którego wynika, że na rachunek ten wpływa emerytura, spłacany jest kredyt w wysokości [...]zł. Skarżący przedłożył kserokopie: dowodu rejestracyjnego samochodu, który używa, warunkowej umowy sprzedaży udziałów z dnia [...].10.2013 r., postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...]lipca 2013 r., sygn. akt[...], wyroku o separację i alimenty z dnia [...]lipca 2006 r., umowy konsolidacyjnej kredytu gotówkowego zawartej w dniu [...].10.2014 r. przez skarżącego z [...] Bank, umowy pożyczki gotówkowej z dnia[...].10.2014 r. zawartej przez skarżącego z [...] S.A., zestawień rozliczenia uzyskanych kwot wystawionych przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...]lutego 2015 r. i z dnia [...] sierpnia 2015 r., wykazu zaległości, zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności z dnia [...] 08.2015 r. skierowanego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] do XC, postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] 12.2015 r. o rozstrzygnięciu zbiegu egzekucji, zażalenia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. na postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] 12.2015 r. Skarżący nie przedłożył umów pożyczek zawartych z osobami, od których pożyczył pieniądze na uiszczenie wpisu sądowego. Do pism skarżący załączył również wezwania do zapłaty z Bank.

Na wezwanie z dnia [...] czerwca 2016 r. skarżący w odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2016 r. oświadczył, że nie posiada informacji z jakiego tytułu i w jakiej wysokości jego synowie XA i XB uzyskują miesięczne dochody. Synowie nie udostępnili mu zeznań rocznych podatkowych za 2014 i 2015 r. Wnioskodawca nie ma dostępu do wyciągów z rachunków bankowych, lokat należących do synów, jak również nie zostały one udostępnione jemu przez synów. Skarżący nie zna kosztów utrzymania rodzin XC i XB. Wnioskodawca podał, że XB jest udziałowcem w A Sp. z o.o., w której jest również członkiem zarządu oraz posiada udziały w A Sp. z o.o. Sp.k. Skarżący nie posiada informacji czy synowie użytkują pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji. Nie ma informacji czy posiadają nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe, przedmioty o wartości powyżej [...]zł. Skarżący posiada informacje na temat sytuacji rodzinnej synów, synowie pozostają w związkach małżeńskich i mają dzieci. Wnioskodawca nie posiada informacji na temat sytuacji majątkowej tych osób ani czy prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Synowie nie prowadzą ze skarżącym wspólnego gospodarstwa domowego od kilkunastu lat. Po otrzymaniu oraz przejęciu składników z majątku skarżącego ich stosunek do ojca drastycznie się zmienił. Żaden z synów ani członków ich rodzin nie utrzymuje ze skarżącym kontaktów.

W ocenie referendarza sądowego, biorąc pod uwagę złożone przez skarżącego oświadczenia i dokumenty, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uzasadniając swoje postanowienie referendarz sądowy podkreślił, że skarżący w niniejszej sprawie reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, a zatem wniosek o ustanowienie radcy prawnego należało oddalić. Ponadto biorąc pod uwagę nieodpłatne uzyskanie składników majątkowych o znacznej wielkości uprawnia do stwierdzenia, że synowie skarżącego powinni wspomóc ojca w poniesieniu kosztów niniejszego postępowania, w ramach oczywiście swoich możliwości (które pomimo wezwania pozostały nieznane), i to niezależnie od faktu nieprowadzenia z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący podając koszty miesięcznego utrzymania nie wskazał również w jakiej wysokości ponosi koszty zakupu paliwa do użytkowanego pojazdu, przy czym ze złożonych przez niego oświadczeń wynika, że korzysta z ww. pojazdu.

Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika w sprzeciwie z dnia [...] lipca 2016 r. zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.), błędne ustalenia oraz błędną ocenę stanu faktycznego poprzez uznanie, iż po stronie skarżącego nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, a co najmniej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych oraz naruszenie art.246 § 3 poprzez uznanie, iż sporządzenie skargi przez profesjonalnego pełnomocnika wyłącza możliwość ustanowienie radcy prawnego w oparciu o prawo pomocy i że wpływa to na uzyskanie prawa pomocy w zakresie opłat sądowych.

W uzasadnieniu sprzeciwu strona skarżąca wskazała, że referendarz sądowy, dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącego, opierał się na jego hipotetycznych uprawieniach w stosunku do obdarowanych członków rodziny. W toku postępowania wskazywano jednak i w dużej mierze udowodniono dokumentami urzędowymi, że uzyskanie jakiegokolwiek wsparcia ze strony rodziny jest praktycznie niemożliwe. Referendarz winien dążyć do ustaleń rzeczywistego stanu faktycznego. Zwrócenie się przez referendarza chociażby do członków rodziny o przedłożenie żądanych dokumentów, potwierdziłoby niechęć w stosunku do skarżącego. Również niezrozumiałe są konkluzje o kosztach korzystania z samochodu przez skarżącego. Konieczność zakupu paliwa winno być uwzględnione jako okoliczność przemawiająca za, a nie przeciw przyznaniu prawa pomocy. Strona wskazała, że środek wykorzystywany jest w jazdach lokalnych. Jego średni miesięczny przebieg oscyluje w granicach 100 km, wobec czego koszty paliwa obciążające skarżącego nie są znaczne. Nie może negatywnie wpływać na rozpoznawanie wniosku fakt ponoszenie kosztów mediów, tj. telefonu i telewizji. Są to bowiem umowy terminowe, zawarte przed popadnięciem przez skarżącego w niedostatek. Wypowiedzenie tych umów jest niemożliwe, a ich zerwanie w inny sposób nie oznaczałoby możliwości uniknięcia ponoszenia tych kosztów.

Działając w granicach wniosku referendarz powinien uwzględnić wniosek również co

do prawa pomocy w zakresie częściowym. Skoro bowiem skarżący wnosi o większy zakres pomocy, to tym bardziej wnosi o pomoc w rozmiarze mniejszym. Wykazana w toku postępowania sytuacja majątkowa i faktycznie uzyskiwane dochody, uzasadniają co najmniej wniosek o zwolnienie od opłat sądowych w całości. Ze względu na zawiłą sytuację rodzinną oraz prowadzone postępowanie egzekucyjne, skarżący nie jest w stanie uiścić należnej opłaty nawet w części.

W ocenie skarżącego referendarz w sposób nieuprawniony uznał za podlegający oddaleniu wniosek o ustanowienie radcy prawnego w sytuacji, gdy w postepowaniu radca prawny już występuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

W myśl przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz. U. 2016, poz. 718, dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 §4 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja przyznania prawa pomocy osobie fizycznej przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. nie ma – w oparciu o ww. ustalenia – charakteru bezwzględnego, tylko fakultatywny. Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Sąd może, a nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienie NSA: z dnia 30 listopada 2010r. sygn. I FSK 790/2010, dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Udzielenie jej stronie w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec podmiotów o bardzo trudnej sytuacji materialnej noszącej znamiona ubóstwa. Stanowi bowiem odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Sąd zauważa, że użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd, korzystając z uprawnień określonych w art. 255 p.p.s.a., może – jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości – wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Współpraca na linii strona – sąd w tym zakresie powinna się przejawiać poprzez wskazanie przez stronę wszelkich okoliczności istotnych dla oceny przez sąd jej stanu majątkowego, a przynajmniej przez realizację przez stronę wszelkich wezwań sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać samego wnioskodawcę. W orzecznictwie podkreśla się, że strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009r., sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W takiej sytuacji uznać trzeba, iż strona nie wykazała – w rozumieniu art. 246 §1 p.p.s.a. – że nie stać jej na poniesienie wydatków niezbędnych w postępowaniu sądowym. Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2012r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz postanowienie NSA z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748).

Zauważyć należy, że skarżący - mimo wezwania - nie podał jaka jest sytuacja finansowa, majątkowa jego dzieci, którym podarował dom oraz udziały w spółce z o.o. Nawet, jeśli nie był w stanie przestawić dokumentów winien wskazać, jakim majątkiem dysponują dzieci, które otrzymały znaczny majątek od skarżącego. Ze złożonych przez skarżącego oświadczeń wynika, że dom, w którym mieszka, na zasadzie dożywocia podarował wraz z żoną synowi XB. Ponadto skarżący w 2009 r. podarował synowi XC udziały w spółce z o.o., wartość przedmiotu darowizny [...] zł. W ocenie Sądu takie czynność zobowiązują synów skarżącego do pomocy finansowej ojcu. Należy podkreślić, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, gdy strona nieodpłatnie przekazała składnik majątkowy członkowi rodziny, zasadny jest wniosek, że obdarowany powinien pomóc darczyńcy w poniesieniu finansowego ciężaru związanego z prowadzeniem postępowania sądowego, jeżeli darczyńca nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych we własnym zakresie (por. postanowienia NSA z: 26 listopada 2014 r., II FZ 1501/14; 13 czerwca 2012 r., II FZ 445/12; 28 listopada 2011 r., II FZ 682/11, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadto art. 897 Kodeksu cywilnego stanowi, że jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom. Argument ten wzmacniają także reguły wynikające z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczące obowiązku wzajemnego wspierania się dzieci i rodziców. Dlatego, żeby stwierdzić, czy synowie skarżącego są w stanie w niniejszej sprawie pomóc swojemu ojcu w ponoszeniu kosztów sądowych, ustalić należało, jaka jest sytuacja finansowa, materialna i rodzinna synów, a także osób pozostających z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i czy są oni w stanie partycypować w ponoszeniu tych kosztów.

Ponadto skarżący swobodnie rozdysponowywał swoimi zasobami finansowymi i majątkiem na rzecz swoich bliskich, ale wyzbycie się majątku (umowy darowizny na rzecz synów), wskutek czego m.in. utracona została możliwość uzyskania środków finansowych nie może stanowić okoliczność uzasadniającej przyznanie takiej osobie prawa pomocy.

Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że przyznania żądanego prawa pomoc nie uzasadnia zwiła sytuacja rodzinna skarżącego oraz zobowiązania skarżącego. Wskazać bowiem należy, że brak jest podstaw, aby zobowiązania cywilne czy inne zobowiązania publicznoprawne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów zainicjowanego przez stronę postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06).

W związku z powyższym nie sposób stwierdzić, czy i w jakim zakresie skarżący jest w stanie partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Tym samym uznać należy, że skarżący nie wykazał należycie, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w sprawie, co przemawiałoby za przyznaniem mu wnioskowanego prawa pomocy.

Niezależnie natomiast od wskazanych wyżej przyczyn, dla których odmówiono w tym przypadku przyznania prawa pomocy, należy w tym miejscu przytoczyć art. 246 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, "adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy." Powyższy przepis wprowadza przesłankę negatywną, która wyklucza badanie wniosku o przyznanie prawa pomocy pod kątem wystąpienia przesłanek pozytywnych co do żądania ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego (por. J. Harczuk. Zwroty szacunkowe jako przesłanka przyznania prawa pomocy. ZNSA 2007, Nr 5, s. 69 i n.). Określenie "nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym" wskazuje, że sąd powinien wziąć pod uwagę stan rzeczy istniejący w dacie sporządzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 31 stycznia 2013 r. udzielił pełnomocnictwa procesowego, a pełnomocnik ten skutecznie reprezentuje skarżącego, podjął stosowne czynności procesowe, wniósł skargę do Sądu oraz sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] lipca 2016 r. Skoro skarżący jest aktualnie reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru to wobec treści art. 246 § 3 p.p.s.a. brak było podstaw do uwzględnienia wniosku. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do Sądu nie oznacza bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, w sytuacji gdy strona korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z wyboru. Skoro skarżący był reprezentowany przez adwokata od momentu wniesienia w sprawie skargi, który reprezentował go na wszystkich etapach postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy, to spełniona została negatywna przesłanka z art. 246 § 3 p.p.s.a. Skarżący pozostaje w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, co wyklucza uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a więc również ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.