Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1738/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-02-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 228 par. 1 pkt 1,  art. 223 par. 2 pkt 1,  art. 122,  art. 187 par. 1,  art. 191
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Anna Armińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2008 r. sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej za lata 2000 - 2001 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz K. L. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

K. L. wnioskiem z [...] grudnia 2002r. wystąpił do Burmistrza Gminy W. o zwrot nienależnie uiszczonej opłaty targowej za lata 2000-2001 wraz z odsetkami. W uzasadnieniu oświadczył, iż prowadził działalność gospodarczą na terenie targowiska "H.", za którą pracownik Z. pobierał opłatę targową, mimo braku uprawnień inkasenckich.

Decyzją z [...] listopada 2006r. Prezydent Miasta W. odmówił podatnikowi stwierdzenia nadpłaty w opłacie targowej za ww. okres, wskazując że strona była najemcą lokalu użytkowego nr [...] na podstawie umowy najmu nr [...] zawartej [...] października 2000r. z Z.. Spowodowało to obowiązek zapłaty opłaty targowej, według stawek dziennych określonych w uchwale Rady Gminy W. z [...] stycznia 1997r. nr [...] w sprawie ustalenia dziennych stawek opłaty targowej, terminów płatności oraz sposobu jej poboru (zarządzenie Prezydenta m. W. z [...] kwietnia 1999r.) oraz dwóch uchwałach ww. organu gminy zmieniających uchwałę w sprawie ustalenia dziennych stawek opłaty targowej z [...] lutego 1999r., nr [...], z [...] stycznia 2000r. nr [...].

Strona wnosiła opłaty targowe w znacznie niższej wysokości niż wynikające ze stawek opłaty targowej, po terminie płatności, a nie przed dniem dokonywaniem sprzedaży i jedynie za 20 dni w miesiącu, mimo dokonywania sprzedaży przez miesiąc. Należność z tytułu dziennej opłaty targowej (za lata 2000-2001) wyniosła 9.168 zł, a strona wpłaciła ogółem 5.316 zł, z czego na poczet należności zaliczono 5.250,20 zł, a na poczet odsetek za zwłokę 65.80 zł.

W obszernym uzasadnieniu organ wskazał także, że obowiązek podatkowy w opłacie targowej wynika z art. 15 ust. 1 i 2i art. 16 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002r. Nr 9, poz. 84 ze zm., dalej zwana u.p.o.l.), a Z. (dalej zwany Z.) wykonywał zadanie statutowe w zakresie poboru opłaty targowej w ten sposób, że jego pracownik przyjmował w kasie usytuowanej na targowisku, dobrowolnie wnoszoną przez kupców, opłatę targową., na rzecz Gminy W. Żaden z kupców nie był wzywany do uiszczanie opłaty, jeśli wybrał płacenie abonamentu. Z. pobierał też odsetki na mocy art. 53 § 1 ustawy z 22 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926, dalej zwana "O.p."), gdy opłaty nie płacono w terminie. Podniesiono również, że NSA w wyroku z 25 października 2002r. stwierdził nieważność uchwały przewidującej uiszczenie opłaty targowej w dwóch formach: jednorazowych stawek dziennych, abonamentów miesięcznych stanowiących dwudziestokrotność opłaty dziennej. Zdaniem organu niedopuszczalność i niezgodne z prawem formy poboru opłaty nie przesądza o kwestii zobowiązania podatkowego w opłacie targowej. Jeśli kupiec zdecydował się na zapłatę opłaty w formie abonamentu, jego zobowiązanie było niższe od jednorazowych opłat dziennych uiszczanych przez miesiąc. Skoro strona dokonywała czynności sprzedaży na targowisku, opłata targowa była należna. "Z. prowadził dokładny wykaz dni, w których strona dokonywała czynności sprzedaży, i w których obiekt był zamknięty. Organ samorządu terytorialnego wskazał, jak kształtowała się stawka dzienna w poszczególnych dniach, w których dokonywano sprzedaży, jaka była powierzchnia miejsca targowego i jak kształtowała się w poszczególnych okresach opłata.

Decyzja została skierowana do pełnomocnika strony – J. A. na adres ul. D., [...] W., a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje nieczytelny podpis i data 15 listopada 2006r. oraz dopisek w nawiasie J. A. (k. 174 akt administracyjnych). W decyzji zawarto pouczenie o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., za pośrednictwem Prezydenta Miasta W., w terminie 14 dni od dnia otrzymania.

Strona osobiście złożyła odwołanie od ww. decyzji Prezydenta m. W. [...] grudnia 2006r., podnosząc że decyzję otrzymała 22 listopada 2006r. W zarzutach wskazała, że organ nie przeprowadził postępowania podatkowego w sposób właściwy, tj. przez zebranie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Otrzymał bowiem jedynie wybiórcze materiały w kopiach – protokoły potwierdzające dokonanie sprzedaży oraz wezwania do dokonania wpłat opłaty targowej. Zdaniem strony pismo z Z. zawierało fałszywe informacje, nie mające pokrycia w faktach i dokumentach. Organ powołuje się na notatki, o których istnieniu nikt nie słyszał i nie widział – brak ich w aktach sprawy. W uzasadnieniu decyzji nie wskazano też przepisów zobowiązujących stronę do zgłaszania przerw w sprzedaży. Opłatą targową pobierano w formie abonamentu, gdy należało czynić to w formie opłaty dziennej, przez określonych inkasentów, w dniach, w których prowadzono działalność i dokonywano sprzedaży. Opłaty były wnoszone na żądanie Z. (inkasenta) pod groźbą egzekucji, na podstawie wystawionych imiennie rachunków. Za nieterminowe regulowanie pobierano opłaty za zwłokę. Strona podniosła także, że w identycznych sprawach zapadły już wyroku NSA, potwierdzające spełnienie przesłanki do stwierdzenia nadpłaty (z 22 listopada 2002r., sygn. akt II SA 807/02, III SA 457/03, III SA 1377/02, III SA 419/02, III 420/02, wyroki z 25 października 2002r., sygn. akt III SA 741/02, III SA 113/02, III SA/693/02, III SA 389/02).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z [...] sierpnia 2007r. stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, na mocy art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. W uzasadnieniu wyjaśniło, że przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy, było zobowiązane dokonać kontroli formalnej: czy odwołanie złożył podmiot uprawniony i czy zachowano termin przy jego wnoszeniu. Organ wyjaśnił, że skoro decyzja została doręczona ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi 15 listopada 2006r., termin 14-dniowy do wniesienia odwołania ekspirował 29 listopada 2006r. Odwołanie wniesiono natomiast 6 grudnia 2006r., tj. z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Organ stwierdził, że Strona została zawiadomiona o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się w sprawie, przed organem odwoławczym, z czego nie skorzystała. Nie złożyła również wniosku o przywrócenie terminu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie ww. postanowienia z uwagi na naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. w związku z art. 233 § 2 pkt 1 O.p. Wyjaśniła, że decyzję organu I instancji doręczono pełnomocnikowi pod niewłaściwy adres. Jej odbiór pokwitowała nieznana osoba i przesyłka dotarła do adresata za pośrednictwem osób trzecich 22 listopada 2006r. Organy winny tą okoliczność wyjaśnić. Strona uznała też, że odwołanie wniesiono w terminie. Z dołączonym do skargi załączników zawierających oświadczenie J. A. oraz jego pismo z 26 lipca 2005r. skierowane do urzędu m. W. wynika, że adres, na który wysłano przesyłkę z decyzją organu I instancji uległ likwidacji 7 września 2006r., o czym powiadomiono organ z wyprzedzeniem, tj. 26 lipca 2005r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej uwzględnienie. Stwierdziło, iż w aktach pojawiły się różne adresy, na które były przekazywane pisma w trakcie prowadzonego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.), sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.

Sąd - mając na względzie powyższe unormowania prawne oraz okoliczność podnoszoną przez stronę w skardze, że organ pierwszej instancji znał inny adres, niż ten, pod który doręczono decyzję organu pierwszej instancji, potwierdzoną w oświadczeniu pełnomocnika strony skarżącej, załączonego do skargi, jak również biorąc pod uwagę stwierdzenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zawarte w odpowiedzi na skargę, przyznające ww. okoliczność - uznał, iż zasadne jest uwzględnienie skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie było, zgodnie z zaskarżeniem, postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. stwierdzające uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] W. z [...] listopada 2006r. Konieczne było więc poczynienie przez organ odwoławczy ustaleń czy strona skarżąca działająca bez pełnomocnika, przy wnoszeniu odwołania, spóźniła się z wniesieniem odwołania czy też nie. Należało zastanowić się czy adres, pod którym doręczono przesyłkę zawierającą decyzję organu pierwszej instancji był adresem prawidłowym, pod który należało ją doręczyć.

Brak ustaleń przez organ drugiej instancji, wydający zaskarżone postanowienie, w zakresie prawidłowości doręczenia pełnomocnikowi strony decyzji organu pierwszej instancji, od której odwołanie wniosła osobiście strona, stanowi o błędnym zastosowaniu art. 228 § 1 pkt 2 O.p. w związku z art. 223 § 2 pkt l O.p., tym bardziej, że pełnomocnik strony skarżącej w oświadczeniu załączonym do skargi oraz znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy uznaje, że zarówno podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie jest jego podpisem, jak również wyjaśnia, kiedy faktycznie otrzymał decyzję organu pierwszej instancji. Okoliczność autentyczności podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji organu pierwszej instancji powinna być zbadana w postępowaniu przez organem odwoławczym, skoro przyjmuje on inną datę doręczenia decyzji, niż ta, którą wskazuje pełnomocnik w oświadczeniu z dnia 31 sierpnia 2007r. oraz strona skarżąca w odwołaniu. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się dokumenty, na których widnieją podpisy pełnomocnika strony skarżącej, które mogą posłużyć, za materiał porównawczy.

Sąd stwierdza również, że organ odwoławczy powinien dokonać analizy znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy dokumentów złożonych 26 lipca 2005r. w Urzędzie miasta [...] W. Wydział Budżetowo-Księgowy, z uwagi na możliwość doręczania pism pełnomocnikowi strony skarżącej na dwa w. adresy podane w dwóch pismach z tej samej daty: ul. D. [...], oraz ul. C. [...], jak również pisma z 11 września 2006r., skierowanego wyłącznie do Spółdzielni Mieszkaniowej "G." załączonego do skargi oraz do akt administracyjnych sprawy, z którego wynika, że pawilon nr [...] został usunięty przez stronę z terenu targowiska 7 września 2006r. Powyższe jest niezbędne z punktu prawidłowego zastosowania wyżej powołanych przepisów art. 228 § 1 pkt 2 O.p. w związku z art. 223 § 2 pkt l O.p. jak również przepisów proceduralnych – art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. w kontekście wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy oraz jego oceny.

Skoro wyżej wymienionych ustaleń i ocen zabrakło w sprawie, zasadne było uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonego postanowienia na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., z uwagi na przedwczesność rozstrzygnięcia sprawy (punkt pierwszy sentencji), co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie z punku drugiego sentencji ma swoje uzasadnienie w dyspozycji art. 152 P.p.s.a.

Postanowienie o zwrocie kosztów postępowania sądowego (punkt 3 sentencji) wydano na podstawie art. 200, art. 209 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a. strona skarżąca była bowiem reprezentowana przez pełnomocnika nie będącego ani adwokatem, ani radcą prawnym, a wpis sądowy był wpisem stałym i wynosił 100 zł.

.