Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 522/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-10-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 1 -3
journal: Dz.U. 2017 poz 1121
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
article: art. 545 ust. 4
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: art. 7, art. 77, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 17 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2018 roku sprawy ze skargi A. L. i K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia powierzchni działki do jej pierwotnej wysokości - oddala skargę. a.bł.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Burmistrz Miasta i Gminy D. nakazał A. L. i K. L., właścicielom działki nr ewid. 751/1, obręb [...], przywrócenie powierzchni tej działki do jej pierwotnej wysokości na odcinku około 80 m od północnej granicy w kierunku południowym poprzez usunięcie nawiezionego gruzu i ziemi (pkt 1), w terminie 100 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt 2).

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie zostało wszczęte w oparciu o informacje uzyskane od mieszkańców wsi P. podczas zebrania wiejskiego w dniu 6 kwietnia 2017 r. Mieszkańcy wsi twierdzili, że na działce nr ewid. 751/1, obręb [...], stanowiącej własność A. i K. L., dokonano zmiany ukształtowania gruntu, co prowadzi do zalewania drogi gminnej nr ewid. [...], obręb [...], na odcinku przylegającym do ww. działki. Według wyjaśnień złożonych przez A. L. w dniu 14 kwietnia 2017 r. wszystkie wody opadowe z rejonu drogi nr ewid. [...] odpływają, zgodnie z różnicą poziomu gruntu w kierunku drogi gminnej nr ewid. [...], a następnie dalej w kierunku jej działki oznaczonej nr ewid. 751/1. Najniższy punkt terenu znajduje się w miejscu, gdzie Gmina wykonała studzienkę, z której wody opadowe z drogi nr ewid. [...] odprowadzane są do prywatnego zbiornika na działce stanowiącej jej własność, oznaczonej nr ewid. 751/1. Przyłącze do tego zbiornika zostało wykonane bez zgody i wiedzy właścicieli działki nr ewid. 751/1. W sprawie tej toczy się postępowanie przed organami nadzoru budowlanego. W wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu 22 maja 2017 r., w obrębie działek o nr ewid. [...] i 751/1, przy udziale A. L. i jej pełnomocnika, przedstawiciela Gminy oraz biegłego hydrogeologa, dokonano pomiarów terenu obu działek oraz dokonano odwiertów geologicznych przy użyciu czterech sond badawczych w czterech miejscach na działce nr ewid. 751/1. Na rozprawie administracyjnej w dniu 29 maja 2017 r. organ pierwszej instancji przesłuchał świadków: M. P., B. J., J. M., P. J. i E. C., którzy zgodnie zeznali, że małż. L. przed około 10 laty dokonali podwyższenia swojej działki oznaczonej nr ewid. 751/1 poprzez nawiezienie ziemi i podwyższenie terenu działki, co w rezultacie spowodowało powstanie nasypu tamującego naturalny przepływ wód powierzchniowych oraz zalewanie drogi wodami opadowymi. Na zlecenie organu wydana została opinia biegłego z zakresu hydrogeologii. Biegły ustalił, na podstawie badania gruntu przy pomocy sond badawczych, że działka nr ewid. 751/1 na odcinku min. 80 m od północnej granicy w kierunku południowym została podniesiona o około 40-90 cm w stosunku do naturalnej powierzchni terenu. Analiza profili sond badawczych oraz przekrojów poprzecznych i podłużnych wykazała, że pod warstwą gleby i ziemi występuje warstwa nasypu z kawałkami gruzu, skał wapiennych oraz cegły, pod którymi stwierdzono warstwę gleby, co wskazuje na to, że zanieczyszczona gruzem warstwa ziemi została naniesiona na glebę, która kiedyś stanowiła powierzchnię działki. Ustalenia te potwierdza również model wysokościowy terenu przedstawiony na mapie hipsometrycznej, który wyraźnie wskazuje na podwyższenie gruntu działki w stosunku do otaczającego ją terenu. Podniesienie poziomu działki miało wpływ na stosunki wodne w tym rejonie determinowane naturalnym ukształtowaniem terenu, tworzącym nieckę z ujściem w północnej części działki nr ewid. 751/1 w kierunku południowo-wschodnim. Do tego miejsca spływają wody z dwóch zlewni cząstkowych, jednej o pow. ok. 55 ha z oraz z drugiej o pow. ok. 142 ha, kierując się dalej na południowy wschód, zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu. Podniesienie poziomu działki nr ewid. 751/1 spowodowało zakłócenie naturalnego spływu wód powierzchniowych, które obecnie gromadzą się w najniżej położonym miejscu znajdującym się w rejonie drogi gminnej nr ewid. [...], w odległości około 30 m na południe od północnej granicy działki nr ewid. 751/1.

Kierując się powyższymi ustaleniami biegłego Burmistrz Miasta i Gminy D. nakazał A. L. i K. L., właścicielom działki nr ewid. 751/1, obręb [...], przywrócenie powierzchni ww. działki do jej pierwotnej wysokości na odcinku około 80 m od jej północnej granicy w kierunku południowym.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. L. i K. L., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, zaskarżonej decyzji zarzucili:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. a) art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie przez organ pierwszej instancji należytej analizy i prawidłowego rozpatrzenia zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego na podstawie oceny całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności w zakresie w jakim organ uznał, że A. L. i K. L. dokonali podwyższenia gruntu nieruchomości, a także w zakresie w jakim organ zaniechał zbadania wpływu przebudowy drogi nr ewid. [...] na problem zalewania drogi, przez co organ jednoznacznie naruszył naczelne zasady postępowania administracyjnego, tj. zasadę legalności, o której mowa w art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 kodeksu, zasadę przekonywania, o której mowa w art. 11 tego kodeksu,

b) art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz 107 § 1 i § 3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie przez organ pierwszej instancji wnikliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji z odniesieniem się do całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i jego wszechstronnej oceny, przez co w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił należycie przyczyn uznania, że A. L. i K. L. powinni przywrócić stan poprzedni nieruchomości zamiast skorzystania z zaproponowanego w znajdującej się w aktach sprawy opinii wykonania odwodnienia działki nr ewid. [...],

2. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.29 ust. 1-3 ustawy - Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię i nałożenie na skarżących obowiązku przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego, w sytuacji gdy nie dokonali oni podwyższenia poziomu gruntu, a tym samym nie zakłócili stosunków wodnych, jak również w sytuacji, gdy budowa drogi spowodowała problem gromadzenia się wody na styku działek o nr ewid. 751/1 i [...], na skutek braku zaprojektowanego odwodnienia drogi i nieprawidłowości stwierdzonych przy jej budowie. Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania.

Jednocześnie pełnomocnik skarżących złożył wniosek o dopuszczenie dowodów z następujących dokumentów: a) akt sprawy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. dotyczących sprawy znak: [...], na okoliczność nieprawidłowości, jakich dopuściło się Miasto i Gmina D. przy budowie drogi nr ewid. [...]; b) dokumentacji zdjęciowej - na okoliczność wykazania faktów opisanych w treści uzasadnienia odwołania, w szczególności braku odwodnienia drogi, spadku terenu, wykonania prac budowlanych na drodze; c) protokołu z zebrania wiejskiego z dnia 29 maja 2014 r. - na okoliczność braku podnoszenia przez mieszkańców kwestii podwyższenia poziomu gruntu przez skarżących, oraz d) decyzji nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] marca 2017 r.; e) decyzji nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2017 r., f) zlecenia z dnia 26 stycznia 2016 r.; g) oceny stanu technicznego robót budowlanych na drodze gminnej w miejscowości P.z marca 2016 r.; h) operatu wodno-prawnego z sierpnia 2016 r.; i) decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2016r., na okoliczność nieprawidłowości przy budowie i rozbudowie drogi nr ewid. [...] oraz problemów z odwodnieniem drogi. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik stron zawarł wyczerpującą argumentację na potwierdzenie zasadności powyższych zarzutów, w tym zwłaszcza niewzięcia pod uwagę nieprawidłowo wykonanej przebudowy drogi gminnej nr ewid. [...]. Sprawa realizacji zaś robót budowlanych na tej drodze jest przedmiotem postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego. Ponadto skarżący nie zgodzili się z oceną zawartą w uzasadnieniu decyzji, jakoby to poprzez nawiezienie ziemi z gruzem właściciele działek nr ewid. 751/1 podnieśli jej poziom. W ocenie ich pełnomocnika powodem stwierdzenia występowania warstwy ziemi z gruzem i kamieniami były roboty budowlane, podczas których nawieziono na działkę małż. L. gruz, ziemię oraz kamienie z budowy drogi, jak również wody opadowe, które naniosły nieczystości z drogi. Przed budową drogi pas drogowy był polny, bez krawężników, przez co spływające wody opadowe rozpływały się na boki i częściowo były wchłaniane. A zatem to przeprowadzone na drodze prace budowlane i nieprawidłowe odwodnienie drogi stanowi przyczynę jej zalewania. Ponadto Gmina wykonała przyłączę ze studzienki chłonnej usytuowanej w drodze do prywatnego zbiornika położonego na działce skarżących. Podczas budowy drogi wykonano głębokie wykopy na drodze oraz dokonano naruszenia głębokiej warstwy gleby, która następnie została zepchnięta. Pełnomocnik skarżących zarzuciła również wydanej decyzji bezpodstawne zakreślenie terminu wykonania nałożonego decyzją obowiązku, gdy tymczasem przepis art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne nie przewiduje takiej możliwości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] r. w pkt 1 uchyliło decyzję organu I instancji w części, tj. w zakresie pkt 2 sentencji dotyczącego ustalenia terminu wykonania przedmiotowego nakazu przywrócenia ww. działki do jej pierwotnej wysokości i umorzyło postępowanie w tym zakresie, a w pozostałym zakresie utrzymało decyzję organu I instancji w mocy (pkt 2 decyzji Kolegium).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, odwołując się do treści art. 29 ustawy z dnia 13 lipca 2001 r. - Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1121 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.w.", wskazał, że przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi to być naruszenie tego rodzaju, że powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. Aby więc można było wydać decyzję nakazującą właścicielowi gruntu przywrócenie go do stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, należy udowodnić właścicielowi, że wskutek jego działania (ale i również w następstwie przypadku czy działań osób trzecich), nastąpiła zmiana stanu wody na jego gruncie, która szkodliwie oddziałuje na grunty sąsiednie. Ponadto organ stwierdził, że z punktu widzenia powyższego przepisu zakazane jest każde działanie właściciela gruntu, które negatywnie oddziałuje na stosunki wodne na gruntach sąsiednich. Kolegium podkreśliło, że chodzi tutaj o naturalny stan wód na gruncie ukształtowany wodami podziemnymi, naziemnymi i opadowymi. Ustalenie, czy w konkretnym przypadku doszło do naruszenia stosunków wodnych, uzasadniającego nałożenie na właściciela gruntu obowiązków wynikających z art. 29 ust. 3 u.p.w, winno być poprzedzone wszechstronnym i wyczerpującym wyjaśnieniem wszystkich istotnych dla rozpatrzenia sprawy okoliczności faktycznych, w myśl postanowień art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017r., poz. 1121 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", a rozstrzygnięcie powinno być wydane na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz w oparciu o jego swobodną ocenę (art. 80 k.p.a.). Dopiero spełnienie wskazanych przesłanek uchyla zarzut dowolności rozstrzygnięcia sprawy. Nadto ustalenia poczynione w toku przeprowadzonego postępowania oraz ich obiektywna ocena powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie oraz zostać wyjaśnione w uzasadnieniu wydanej decyzji, zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

Jednocześnie Kolegium wskazało, że rozpatrując odwołanie uzyskało stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie zarzutów odwołania (pismo z dnia 12 grudnia 2017 r. wraz z załącznikami oraz pismo z dnia 22 grudnia 2017 r. wraz z znacznikami), dopuściło dowód z dokumentów i materiałów wnioskowanych przez skarżących w odwołaniu, nadesłanych przez organ pierwszej instancji oraz dokumentów przesłanych przez A. L. drogą elektroniczną, jak również wyjaśnień i dokumentów złożonych do Kolegium przy piśmie z dnia 14 lutego 2018 r.

Dalej organ odwoławczy stwierdził, że z wyjaśnień udzielonych przez Burmistrza Miasta i Gminy D. oraz przedłożonych do akt sprawy dokumentów wynika, że w latach 2013-2014 został przeprowadzony remont drogi gminnej w miejscowości P. oznaczonej nr ewid. [...] oraz drogi gminnej w miejscowości D. w obrębie działki nr ewid. [...]. Remont został przeprowadzony w oparciu o zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych nie wymagających decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...]. Przebudowa dróg obejmowała wyłącznie jezdnię, z tym że w obrębie drogi nr ewid. [...], przebudowę na odcinku o dł. 926,00 m i szerokości 5,00 m w granicach pasa drogowego. Przebudowa obejmowała ułożenie nowych krawężników betonowych, regulację wysokości starych krawężników betonowych, uzupełnienie istniejącej nawierzchni tłuczniowej kruszywem łamanym o średniej grubości 15 cm wraz z mechanicznym utwardzaniem, oczyszczenie i skropienie bitumicznej nawierzchni drogowej oraz wykonanie nawierzchni z mieszanki mineralno-bitumicznej o grubości 3 cm warstwą wiążącą i warstwą ścieralną o grubości 3 cm.

Kolegium wskazało także, iż w związku z żądaniem wniesionym przez A. L. obecnie prowadzone jest przez organy inspekcji nadzoru budowlanego postępowanie administracyjne w sprawie legalności prac budowlanych przeprowadzonych w obrębie dróg gminnych w miejscowości D. (nr ewid. działki [...]) i miejscowości P.(nr ewid. działki [...]) (por.: decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...], uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...]).

Organ II instancji zwrócił przy tym uwagę, że na zlecenie Miasta i Gminy D. we wrześniu 2016 r. wykonana została ocena stanu technicznego robót budowlanych na drodze gminnej w miejscowości P. Na odcinku drogi nr ewid. [...], oznaczonym dla potrzeb wykonanej oceny technicznej symbolem II wg PT, biegnącym na kierunku z południa na północ od km 0+521,57 do km 0+578,68, stwierdzono pas drogowy o nawierzchni asfaltobetonowej bez krawężników i bez widocznych wydzielonych poboczy o szerokości 3,8-4,0 m. Odwodnienie pasa drogowego urządzone jest poprzez spadki poprzeczne i podłużnie w kierunku najniższego punktu, znajdującego się w km 0+546,00, gdzie zlokalizowany jest wpust deszczowy po wschodniej stronie drogi. Do tego miejsca napływają wody ze wszystkich odcinków drogi. Skutkuje to zbieraniem się w tym miejscu wód opadowych i tworzeniem zastoisk, tak że w okresie wzmożonych opadów ten odcinek drogi jest nieprzejezdny. Nawierzchnia na tym odcinku drogi jest spękana, występują ubytki oraz wykruszenia. Z uwagi na stan nawierzchni należy domniemywać, że utwardzenie nawierzchni zostało wykonane dużo wcześniej przed zgłoszeniem robót drogowych z dnia 3 kwietnia 2013 r. Wpust deszczowy zlokalizowany na drodze musiał zostać wykonany po dniu zgłoszenia robót budowlanych, ponieważ nie został ujęty w szkicu stanowiącym załącznik do zgłoszenia, natomiast widnieje w aktualnej inwentaryzacji geodezyjnej. We wnioskach końcowych autor opinii technicznej stwierdził, między innymi, zbyt małą ilość odbiorników wód opadowych, co powoduje zastoiska w najniższym punkcie niwelety jezdni, natomiast w zaleceniach wskazał na konieczność wykonania odwodnienia pasa drogowego.

Następnie Kolegium wskazało, że z wyjaśnienia organu zawartego w piśmie z dnia 12 grudnia 2017 r. wynika, iż Gmina wybudowała na odcinku drogi nr ewid. [...] przylegającym do działki stanowiącej własność A. L. i K. L. urządzenia do zbierania i odprowadzania wody z drogi, które za zgodą K. L. zostało przyłączone do zbiornika położonego na nieruchomości K. L. i A. L. oznaczonej nr ewid. 751/1. W zakresie dotyczącym wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z części nieruchomości oznaczonej nr ewid. 751/1 oraz z posadowionego na niej zbiornika toczyło się przed Sądem Rejonowym w W. postępowanie z powództwa A. L. przeciwko Gminie i Miastu D.. Jak wynika z uzasadnienia wyroku z dnia [...] października 2017 r., sygn. akt [...], K. L. wyraził zgodę na wykonanie przyłącza odprowadzającego nadmiar wód z drogi gminnej do zbiornika położonego na ww. nieruchomości. A. L. nie upoważniła męża do dokonania tej czynności w jej imieniu. Przyłącze zostało wykonane w maju 2012 r. Do chwili obecnej przyłącze nie zostało usunięte, ponieważ właściciele nieruchomości sprzeciwili się wejściu na ich działkę. Gmina i Miasto D. w sierpniu 2015 r. zabetonowała studnię chłonną (kratkę) przy jezdni drogi, co uniemożliwia przedostawanie się wody do rury prowadzącej do zbiornika położonego na nieruchomości (wyrok Sądu Rejonowego w W.; wyjaśnienie organu pierwszej instancji z dnia 22 grudnia 2017 r.).

W dalszej kolejności Kolegium podało, że Miasto i Gmina D., właściciel drogi gminnej oznaczonej nr ewid. działki [...], w miejscowości P., uzyskał w oparciu o przedstawiony operat wodnoprawny z września 2016 r., pozwolenie wodnoprawne z dnia 28 listopada 2016 r., na wykonanie na spornym odcinku przebiegającym wzdłuż działki o nr ewid. 751/1, stanowiącej własność małż. L., trzech studni chłonnych o średnicy 1500 mm, głębokości 2,00 m, rzędnych wierzchu studni odpowiednio: 196,50 m n.p.m., 196,39 m n.p.m., 196,50 m n.p.m., rzędnych dna studni odpowiednio: 194,50 m n.p.m., 194,39 m n.p.m., 194,50 m n.p.m., wylotu drenażu studni odpowiednio 195,50 m n.p.m., 195,39 m n.p.m., 195,50 m n.p.m. Jak wskazał organ udzielający pozwolenia wodnoprawnego, planowana inwestycja nie spowoduje zmian w istniejących dotychczas kierunkach spływu wód, nie przewiduje się również negatywnego jej wpływu na gospodarkę wodną na terenach przyległych. Na podstawie ww. pozwolenia wodnoprawnego oraz w oparciu o projekt budowlany przebudowy odcinka drogi gminnej wraz z odwodnieniem w miejscowości P. Miasto i Gmina D. w dniu 29 czerwca 2017 r. wykonało zaprojektowane odwodnienie opisanego odcinka drogi (wyjaśnienie organu pierwszej instancji z dnia 22 grudnia 2017 r.). Organ odwoławczy wskazał, że z dalszych wyjaśnień organu pierwszej instancji wynika, że problem cyklicznego zalewania wodami opadowymi drogi nr ewid. [...] pojawił się jeszcze przed remontem drogi wykonanym w latach 2013-2014, o czym świadczy wybudowanie w maju 2012 r. przyłącza do odprowadzania wód opadowych z drogi do zbiornika usytuowanego na działce K. i A. L.

Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wskazało, że organ pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie również na zeznaniach świadków: M. P., B. J., J. M., P. J. i E. C., którzy zgodnie stwierdzili, że małż. L. przed około 10 laty dokonali podwyższenia swojej działki oznaczonej nr ewid. 751/1 poprzez nawiezienie ziemi, co w rezultacie spowodowało zalewanie drogi wodami opadowymi. Jak zeznali świadkowie, przed podwyższeniem terenu nie dochodziło do zalewania drogi, ponieważ woda deszczowa odpływała w sposób naturalny, rozchodząc się po przyległym terenie. Obecnie naturalny przepływ wód powierzchniowych został zakłócony poprzez utworzenie nasypu na działce małż. L..

Kolegium wskazało przy tym, że został przeprowadzony również dowód z opinii biegłego z zakresu hydrogeologii, mgr. inż. G. N. Biegły ustalił, na podstawie badania gruntu przy pomocy sond badawczych, że działka nr ewid. 751/1 na odcinku min. 80 m odpółnocnej granicy w kierunku południowym została podniesiona o około 40-90 cm w stosunku do naturalnej powierzchni terenu. Analiza profili sond badawczych oraz przekrojów poprzecznych i podłużnych wykazała, że pod warstwą gleby i ziemi występuje warstwa nasypu z kawałkami gruzu, skał wapiennych oraz cegły, pod którymi stwierdzono występowanie kolejnej warstwy gleby, co wskazuje na to, że zanieczyszczona gruzem warstwa ziemi została naniesiona na glebę, która kiedyś stanowiła powierzchnię działki. Podniesienie poziomu działki miało wpływ na stosunki wodne w tym rejonie determinowane naturalnym ukształtowaniem terenu, tworzącym nieckę z ujściem w północnej części działki nr ewid. 751/1 w kierunku południowo-wschodnim do doliny rzeki W. Do tego miejsca spływają wody z dwóch zlewni cząstkowych, jednej o pow. ok. 55 ha oraz z drugiej o pow. ok. 142 ha i kierują się dalej na południowy wschód. Podniesienie poziomu działki nr ewid. 751/1 spowodowało zakłócenie naturalnego spływu wód powierzchniowych zgodnie z ukształtowaniem terenu poprzez utworzenie sztucznej przeszkody. Sytuację tę klarownie obrazują dwa szkice wykonane na mapie topograficznej i na numerycznym modelu terenu (oraz mapy hipsometryczne terenu objętego opinią. Obecnie wody opadowe gromadzą się w najniżej położonym miejscu znajdującym się w rejonie drogi gminnej nr ewid. [...], w odległości około 30 m na południe od północnej granicy działki nr ewi. 751/1.

Mając na uwadze powyższe, Kolegium podkreśliło, że biegły w podsumowaniu stwierdził, iż "podniesienie terenu działki nr 751/1 spowodowało naruszenie stosunków wodnych na gruncie tej działki ze szkodą dla działki nr [...]". Ponadto w celu wyeliminowania powstałego naruszenia stosunków wodnych zaproponował zrealizowanie jednego z poniższych rozwiązań: 1/ przywrócenie powierzchni działki nr ewid. 751/1 do jej pierwotnej wysokości na odcinku ok. 80 m od jej północnej granicy w kierunku południowym i 2/ zagospodarowanie wód spływających z rejonu granicy pomiędzy działkami o nr ewid. 751/1 i [...] poprzez jej czasowe retencjonowanie i rozsączanie na terenie działki nr ewid. 751/1 lub [...] z wykorzystaniem studni chłonnych lub skrzynek rozsączających. Przy prawidłowym zaprojektowaniu systemu retencyjnego i rozsączania wód opadowych większość wód opadowych spływających w ten rejon powinna zostać zagospodarowana. Nie można jednak wykluczyć, że w okresie nawalnych opadów droga okresowo będzie zalewana. Ponadto biegły zalecił zaprojektowanie i realizację odwodnienia drogi gminnej, z której wody powierzchniowe spływają w kierunku granicy pomiędzy działkami o nr ewid. 751/1 i [...].

Uwzględniając powyższe, a ponadto odnosząc się do ustaleń biegłego zawartych w opinii uzupełniającej wydanej na wezwanie organu II instancji w dniu 24 stycznia 2018 r. Kolegium stwierdziło, że w świetle tej opinii i zgodnych zeznań świadków przesłuchanych w sprawie (M. P., B. J., J. M., P. J. i E. C.) fakt podwyższenia gruntu działki nr ewid. 751/1 nie budzi wątpliwości. W ocenie Kolegium w sprawie doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr ewid. 751/1, stanowiącej własność A. L. i K. L., szkodliwie oddziałującego na przyległą drogę gminną oznaczoną nr ewid. [...] poprzez podwyższenie terenu działki o ok. 0,4-0,9 m, co spowodowało zakłócenie naturalnego spływu wód powierzchniowych. Uzasadnia to, w ocenie organu odwoławczego, nałożenie na A. L. i K. L. obowiązku przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego na odcinku około 80 m od jej północnej granicy w kierunku południowym poprzez usunięcie nawiezionego gruzu i ziemi. Zastosowanie powyższego rozwiązania w sytuacji, gdy Gmina wykonała urządzenia odwadniające na drodze gminnej na spornym odcinku stanowi najskuteczniejsze i najprostsze z punktu widzenia wykonania rozwiązanie techniczne w celu przywrócenia stosunków wodnych do stanu poprzedniego.

Ponadto Kolegium odniosło się do zarzutów odwołania, w tym zarzutu rozbieżności pomiędzy opinią biegłego wykonaną na potrzeby przedmiotowego postępowania a opinią geologiczną wykonaną przez ten sam podmiot, dotyczących wysokości wyniesienia powierzchni terenu działki nr ewid. 751/1 w stosunku do stanu pierwotnego i zarzutu dotyczących nieprawidłowości związanych z procesem inwestycyjnym dotyczącym realizacji remontu ww. drogi i braku jej odwodnienia, nie podzielając ich zasadności, z wyjątkiem zarzutu niedopuszczalności określenia w decyzji wydawanej na podstawie art. 29 ust. 3 p.u.w. terminu wykonania obowiązku przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W ocenie Kolegium wskazany przepis nie daje uprawienia organowi administracji do zakreślenia terminu wykonania nałożonego na jego podstawie obowiązku określonego działania, co oznacza, że strona zobowiązana winna wykonać nałożony obowiązek niezwłocznie po uzyskaniu przez decyzję przymiotu ostateczności. Wobec powyższego Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w tym zakresie i umorzyło postępowanie w części odnoszącej się do tego rozstrzygnięcia z uwagi na bezprzedmiotowość sprawy.

Skargę na powyższą decyzję w zakresie pkt 2 wnieśli A. L. i K. L., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, zarzucając zaskarżonej decyzji:

1.naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 138 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D. w zakresie objętym niniejszą skargą, w sytuacji gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego, a w jej wyniku prawidłowe zastosowanie norm prawa materialnego, powinno doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji,

2) art. 6, 7, 8, 11, 77 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ I instancji należytej analizy i prawidłowego rozpatrzenia zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego na podstawie oceny całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności w zakresie w jakim organ uznał, że A. L. i K. L. dokonali podwyższenia gruntu nieruchomości, a także w zakresie w jakim organ zaniechał zbadania wpływu przebudowy drogi nr [...] na problem zalewania drogi,

- przez co organ jednocześnie naruszył naczelne zasady postępowania administracyjnego, tj. zasadę legalności, o której mowa w art. 6 k.p.a., zasadę prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a, zasadę przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a.;

3) art. 7, 8 77, 80 oraz 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ I instancji wnikliwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji z odniesieniem się do całości materiału dowodowego zebranego w sprawie i jego wszechstronnej oceny, przez co w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił należycie przyczyn uznania, że A. L. i K. L. powinni przywrócić stan poprzedni nieruchomości zamiast skorzystania z zaproponowanego w znajdującej się w aktach opinii wykonania systemu odwodnienia działki nr [...],

2. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 29 ust. 1-3 ustawy z dnia 13 lipca 2001 r. Prawo wodne w zw. z art. 573 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, i orzeczenie na podstawie przepisu, który został uchylony z uchylony z dniem 01.01.2018 r.,

2) art. 234 ust. 5 u.p.w. poprzez jego niezastosowanie i wszczęcie oraz prowadzenie postępowania, w sytuacji gdy upłynął 5-letni termin, o którym mowa w tym przepisie.

Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D. z dnia [...] r. i umorzenie postępowania. Ponadto w ramach wniosków dowodowych wnieśli o:

- zwrócenie się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o nadesłanie akt sprawy prowadzonej za sygn. [...] - na okoliczność nieprawidłowości przy budowie drogi oraz jej odwodnienia;

- dopuszczenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy ze specjalnością w budownictwie drogowym na okoliczność określenia, czy odwodnienie drogi zostało wykonane w sposób prawidłowy, tj. umożliwiający spełnienie swojej roli,

- zwrócenie się do Urzędu Miasta i Gminy D. o nadesłanie map sytuacyjno-wysokościowych z okresu sprzed rzekomego podniesienia poziomu gruntu działki skarżących oraz sporządzonych na chwilę obecną - na okoliczność ustalenia, czy doszło do podniesienia poziomu gruntu działki skarżących.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że nie zgadzają się z zaskarżoną decyzją w zakresie jej pkt 2. W ocenie skarżących, organ podejmując zaskarżaną decyzję, wydał ją z naruszeniem zarówno przepisów postępowania, jak i prawa materialnego. W szczególności skarżący stwierdzili, że Kolegium w nieuprawniony sposób przyjęło, iż doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie działki nr ewid. 751/1, obręb [...] w rozumieniu art. 29 ustawy z dnia 13 lipca 2001 r. - Prawo wodne, co doprowadziło do błędnego wniosku w przedmiocie zasadności nakazania skarżącym przywrócenia stanu poprzedniego. Prawidłowa ocena zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego powinna prowadzić do zgoła odmiennych wniosków. Ponadto skarżący podkreślili, że art. 29 ustawy z dnia 13 lipca 2001 r. - Prawo wodne został uchylony z dniem 01.01.2018 r., a więc nie może stanowić podstawy nałożonego na nich obowiązku, albowiem w dacie orzekania przez Kolegium przepis ten już nie obowiązywał. Sprawę należy zaś rozstrzygać w oparciu o stan prawny istniejący w dacie orzekania.

Skarżący podnieśli przy tym, że adresowanym do nich zarzutem jest to, że ok. 10 lat temu dokonali zmiany stosunków wodnych na gruncie. Tymczasem zgodnie z art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne, która weszła w życie w tym zakresie z dniem 01.01.2018 r. postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Skarżący zaznaczyli, że jak wynika z zeznań świadków przesłuchanych w toku postępowania do rzekomego podwyższenia poziomu gruntu przez skarżących miało dojść ok. 10 lat temu, przez co zaczęły się problemy z zalewaniem drogi stanowiącej dz. ewid. [...]. Zdaniem skarżących, jak wynika z należytej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, Miasto i Gmina D. o tym problemie z pewnością wiedzę miało już od maja 2012 r., kiedy to w sposób bezprawny Miasto i Gmina D. dokonało budowy przyłącza do odprowadzania wód opadowych z drogi dz. ewid. [...] do zbiornika usytuowanego na działce K. i A. L. Z tego też względu, w ocenie skarżących, postępowanie w przedmiotowej sprawie winno ulec umorzeniu, minął bowiem pięcioletni okres, o którym mowa w art. 234 ust. 5 Prawo wodne.

Następnie skarżący podnieśli, że niezależnie od tego, że przepis na który powołuje się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w treści zaskarżonej decyzji został uchylony, aby możliwym było nałożenie obowiązku wynikającego z zaskarżonej decyzji, koniecznym jest dokonanie ustalenia, że stwierdzone naruszenie powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. W przedmiotowej sprawie, zdaniem skarżących, brak jest natomiast związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rzekomym podniesieniem gruntu przez skarżących, a zalewaniem gruntów sąsiadujących. Przyczyna zalewania terenów sąsiadujących z działką skarżących wynika z naturalnego ukształtowania terenu, jak również na skutek niewłaściwie przeprowadzonego przez Miasto i Gminę D. remontu drogi. Skarżący wskazali, że jak wynika z opinii technicznej - oceny stanu technicznego robót budowlanych na drodze gminnej w miejscowości P. (dz. ewid. [...]), zbyt mała ilość odbiorników wód opadowych, powoduje zastoiska w najniższym punkcie niwelety jezdni. Z tego względu zalecono wykonanie odwodnienia drogi, które aż do dnia wniesienia skargi nie zostało przez Miasto i Gminę D. wykonane w sposób rzeczywiście umożliwiający rozwiązanie problemu z odwodnieniem drogi. Przyjmowane, zdaniem skarżących, przez Miasto i Gminę D. działania są pozorne, nieadekwatne do problemu i zmierzają do przerzucenia ciężaru związanego z odwodnieniem drogi na skarżących w związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami przy remoncie drogi.

Ponadto skarżący podnieśli, że jak wskazuje w treści zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze, "z wyjaśnienia organu zawartego w piśmie z dnia 12 grudnia 2017 r., wynika, że Gmina wybudowała na odcinku drogi ewid. nr [...] przylegającym do działki stanowiącej własność A. L. i K. L. urządzenia do zbierania i odprowadzania wody z drogi, które za zgodą K. L. zostało przyłączone do zbiornika położonego na nieruchomości K. L. i A. L. oznaczonej nr ewid. 751/1. Jednak skarżący stwierdzili, że wskazane twierdzenie nie polega na prawdzie, albowiem K. L. takiej zgody nie wyrażał, a odwodnienie to nie mogło nigdy spełniać swojej roli ze względów, które zostaną przedstawione poniżej.

Zdaniem skarżących z wyjaśnień organu pierwszej instancji wynika, że problem cyklicznego zalewania wodami opadowymi drogi nr [...] pojawił się jeszcze przed remontem drogi wykonanym w latach 2013-2014, o czym świadczy wybudowanie w maju 2012 r. przyłącza do odprowadzania wód opadowych z drogi do zbiornika usytuowanego na działce K. i A. L. Skarżący stwierdzili, że już w 2012 r. rozpoczęły się samowolne prace przy remoncie drogi stanowiącej działkę nr [...] i od tego momentu, nie zaś od momentu rzekomego podniesienia terenu przez skarżących zaczęły się problemy z zalewaniem drogi na działce nr [...]. Okoliczności te zostały, zdaniem skarżących, przez organy obu instancji w zupełności pominięte. Tymczasem prawidłowa, jak ocenili skarżący, rzetelna analiza materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie prowadzi do takiego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze niesłusznie uznało, iż okoliczność dotycząca samowoli budowlanej nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie. Istotą problemu jest to, że nieprawidłowo zostało zaprojektowane odwodnienie drogi. Miasto i Gmina D. co najmniej od 2012 r. (nie zaś jak wskazuje od 2013-2014) wykonywała prace budowlane w zakresie rozbudowy drogi na działce nr ewid. [...] (vide: dokumenty złożone do akt sprawy przez A. L.). Prace te rozpoczęły się jeszcze przed formalnym dokonaniem zgłoszenia zamiaru ich wykonywania.

Zdaniem skarżących przede wszystkim to budowa drogi spowodowała zalewanie działki skarżących, jak również gromadzenie się wody w najniższym punkcie drogi. Budowa drogi gminnej nr [...] położonej na działkach nr [...], [...], 750/1 w m. P. została rozpoczęta przez Miasto i Gminę D. wczesną wiosną w 2012 roku. W części działki [...] oraz na części działki [...] droga została pokryta kostką brukową. Na prace związane z budową drogi z kostki brukowej organ nie posiada jednak żadnych dokumentów budowlanych, a przynajmniej nie ujawnił ich na żądanie A. L., co prowadzi do wniosku, iż mogły stanowić one samowolę budowlaną. Jak wynika z treści pisma z dnia 27.11.2015 r., brak jest kanalizacji deszczowej odprowadzenia wód opadowych z odcinka utwardzonego kostką brukową, odprowadzenie wód jest powierzchniowe.

Skarżący podnieśli, że w dniu 5 kwietnia 2012 r. Burmistrz Miasta i Gminy D. zlecił Komunalnemu Zakładowi Budżetowemu wykonanie remontu drogi na P. w gminie D. Prace budowlane drogi w m. P. polegały na remoncie drogi nieutwardzonej na mechanicznym profdowaniu i zagęszczaniu podłoża podbudowy. Z książki przedmiarów wynika, że zagęszczono podłoże podbudowy drogi na odcinku o długości 460 m szerokości 5m.

Ponadto skarżący wskazali, że zlecenie na wykonanie odwodnienia pasa drogi oraz budowę przyłącza odprowadzającego ścieki, wody opadowe z pasa drogi do zbiornika Odwołujących zostało wydane w dniu 16 kwietnia 2012 r., przez Burmistrza Miasta i Gminy D. a więc jak wynika z dokumentów oraz kolejności wydawanych zleceń, zostało ono wydane po zleceniu na remont drogi z dnia 5 kwietnia 2012. Nie można zatem, zdaniem skarżących, zgodzić się z twierdzeniem obu organów, iż powodem zalewania drogi jest podniesienie terenu działki przez skarżących oraz że droga była zalewana przed remontem tej drogi w roku 2013-2014. Skarżący wskazali, że prace budowlane tej drogi trwały już od roku 2012, mechaniczne profilowanie i zagęszczanie podłoża podbudowy przyczyniły się do zalewania części drogi z powodu braku możliwości wsiąkania wody z powodu zagęszczenia podłoża oraz wybudowania odcinka tej drogi z kostki brukowej bez odwodnienia. Dopiero po wykonaniu w/w prac działka skarżących ulegała cyklicznym podtopieniom przez wody opadowe.

Jednocześnie skarżący podnieśli, że w maju 2012 r. Gmina i Miasto D. dokonała bezprawnego przyłączenia do zbiornika usytuowanego na działce skarżących w celu wykonania odwodnienia drogi i kierowania wód opadowych do zbiornika skarżących, co miało rozwiązać problem odwodnienia drogi. Zdaniem skarżących twierdzenie organu, że K. L. wyraził zgodę na budowę przyłącza wraz z bezpłatnym korzystaniem, nie mają nic wspólnego z rzeczywistością, a skarżący zaprzeczają tym twierdzeniom. Ponadto zaznaczyli, że tylko z ostrożności należy wskazać, że twierdzenia organu w tym zakresie są nielogiczne. Organ jako przedstawiciel władzy publicznej powinien był uzyskać zgodę na piśmie. Brak dochowania tej formy podważa zaufanie do władzy publicznej i narusza elementarne zasady państwa prawa. Wobec braku przedstawienia pisemnej zgody należy uznać, że organ dokonał samowolnego podłączenia do zbiornika skarżących, bez wymaganej zgody, próbując przerzucić ciężar odwodnienia drogi na skarżących.

W dalszej części skargi skarżący podnieśli, że niezależnie od podniesionych przez organ argumentów, nie zgadzają się z treścią opinii biegłego G. N. w zakresie, w jakim stanowiła ona podstawę do nałożenia na nich obowiązku przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Wskazali, iż biegły zaproponował także inny sposób umożliwiający rozwiązanie problemu z zalewaniem drogi niż poprzez przywrócenie powierzchni działki nr ewid. 751/1, tj. poprzez zagospodarowanie wód spływających z rejonu granicy pomiędzy działkami o nr ewid. 751/1 i [...] poprzez jej czasowe retencjonowanie i rozsączanie na terenie dz. ewid. [...] z wykorzystaniem studni chłonnych lub skrzynek rozsączających. Przy prawidłowym zaprojektowaniu systemu retencyjnego i rozsączania wód opadowych większość wód opadowych spływających w ten rejon powinna zostać zagospodarowana.

Skarżący ponadto zarzucili zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., jak również poprzedzającej jej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy D., że w sprawie nie określono, jaki był pierwotny poziom gruntu. W sprawie brak jest bowiem jakiegokolwiek dokumentu określającego rzędne terenu przed rzekomym podniesieniem gruntu (pierwotną wysokość). Biegły z zakresu hydrogeologii sporządzający opinię nie posiada uprawnień w tym zakresie.

Podstawą, zdaniem skarżących, stwierdzenia podniesienia terenu nie może być ocena naoczna. W tym zakresie należy przeprowadzić rzeczywiste pomiary geodezyjne oraz należy odwołać się do mapy sytuacyjno-wysokościowej z uwzględnieniem stanu przed, jak i po rzekomym podniesieniu terenu. Skarżący podnoszą, że w aktach sprawy brak jest takiej mapy sytuacyjno-wysokościowej, która wykazywałaby podniesienie terenu o 0,4 - 0,9 m w danych punktach. Punty wysokościowe, zwane rzędną terenu pomiaru może określić jedynie geodeta posiadający uprawnienia 1 stopnia.

Skarżący podnieśli także, że na podstawie odwiertów dokonanych przez biegłego G. N., który posiada uprawnienia geologiczne, i odkrytego podczas wiercenia gruzu i cegły nie można stwierdzić, że został podniesiony teren działki Zwrócili uwagę również, że jak wynika z informacji uzyskanej przez A. L. z Ministerstwa Środowiska z dnia 22.12.2017 r. w piśmie znak [...], G.N. posiada uprawnienia geologiczne kategorii V. Nie posiada on zatem uprawnień do wydawania opinii w przedmiocie określenia wysokości podniesienia poziomu działki. Wskazane przez biegłego podniesienie terenu od 0,4 m do 0,9 m stanowi jedynie ocenę biegłego, albowiem brak jest jakichkolwiek informacji o tym, jakie były punkty wysokościowe działki przed dokonaniem rzekomego podniesienia gruntu. Nie wiadomo zatem, zdaniem skarżących, na jakiej podstawie biegły dokonał oszacowania tego, jaki był poziom gruntu przed jego podniesieniem.

Dodatkowo skarżący stwierdzili, że dokonanie ustaleń niezbędnych dla prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego powinno nastąpić zgodnie z regułami postępowania administracyjnego określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności, dokonując ustalenia stanu faktycznego organ administracji publicznej powinien mieć na uwadze art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. W myśl art. 107 § 3 k.p.a., poczynione przez organ ustalenia powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy. Zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta i Gminy D. tych wymagań, zdaniem skarżących, nie spełnia. Wskazali również, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego zebrania materiału dowodowego, a następnie jego analizy i prawidłowego rozpatrzenia, na podstawie oceny całokształtu ujawnionych w toku niniejszego postępowania okoliczności, co skutkowało także naruszeniem art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Ponadto skarżący wskazali, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów przewidzianych przez ustawodawcę dla należytego uzasadnienia decyzji.

W konkluzji skarżący wywiedli, że to nie rzekome podniesienie przez nich gruntu spowodowało naruszenie stosunków wodnych, lecz nieprawidłowości przy budowie drogi, co zostało przez organy obu instancji pominięte. Na poparcie swego stanowiska odwołali się do wcześniejszej prezentowanej argumentacji w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto Kolegium stwierdziło, że z uwagi na fakt, że postępowanie zostało wszczęte w dniu 6 kwietnia 2017 r., w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy – Prawo wodne w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2018 r., co wynika wprost z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne.

Na rozprawie w dniu 17 października 2018 r. pełnomocnik skarżących poparła skargę i cofnęła wnioski dowodowe w niej zawarte. Wskazała, że organ I instancji, który wydał decyzję, ma problem z remontem drogi. Tylko w stosunku do skarżących nakazano przywrócenie pierwotnej wysokości działki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.

Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a co za tym idzie, przedstawione w skardze zarzuty nie mogą odnieść zamierzonego przez skarżących rezultatu.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności nałożenia na skarżących nakazu przywrócenia powierzchni działki, której są właścicielami, do jej pierwotnej wysokości na odcinku około 80 m od północnej granicy w kierunku południowym poprzez usunięcie nawiezionego gruzu i ziemi. Zdaniem skarżących organy niezasadnie nałożyły ten nakaz, bowiem w nieuprawniony sposób przyjęły, że doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie działki nr ewid. 751/1, obręb [...], w rozumieniu art. 29 ustawy z dnia 13 lipca 2001 r. – Prawo wodne. Tymczasem prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego powinna doprowadzić organy do zgoła odmiennych wniosków.

Z kolei w ocenie Kolegium w sprawie bezspornie doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce nr ewid. 751/1, stanowiącej własność A. L. i K. L., szkodliwie oddziałującego na przyległą drogę gminną oznaczoną nr ewid. [...] poprzez podwyższenie terenu działki o ok. 0,4-0,9 m, co spowodowało zakłócenie naturalnego spływu wód powierzchniowych. Okoliczność ta uzasadniała nałożenie na A. L. i K. L. obowiązku przywrócenia gruntu do stanu poprzedniego na odcinku około 80 m od jej północnej granicy w kierunku południowym poprzez usunięcie nawiezionego gruzu i ziemi.

Zmierzając do rozstrzygnięcia powyższego sporu w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 lipca 2001 r. Prawa wodnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1121 ze zm.), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "u.p.w.". Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli zaś spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3 powołanego artykułu).

Ustalenie zatem, czy w konkretnych okolicznościach doszło do wskazanego w powołanej regulacji naruszenia stosunków wodnych, uzasadniającego nałożenie na właściciela gruntu obowiązków wynikających z art. 29 ust. 3 powołanej ustawy - jak trafnie wywiedziono w zaskarżonej decyzji – powinno być poprzedzone wszechstronnym i wyczerpującym wyjaśnieniem wszystkich istotnych dla rozpatrzenia sprawy okoliczności faktycznych, stosownie do art. 7 i 77 k.p.a. Decyzja kończąca zaś postępowanie w tej sprawie powinna być wydana na podstawie całokształtu materiału dowodowego oraz w oparciu o jego swobodną ocenę w rozumieniu przyjętym na gruncie art. 80 k.p.a. Niewątpliwie też ustalenia poczynione w toku przeprowadzonego w tej sprawie postępowania oraz ich obiektywna ocena powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie i zostać wyjaśnione w uzasadnieniu tej decyzji, z zachowaniem wymogów prawidłowego uzasadnienia określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

W ocenie Sądu dokonana z perspektywy powołanych regulacji analiza akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi, że Kolegium trafnie przyjęło, że w sprawie doszło do naruszenia przez skarżących stosunków wodnych na działce nr ewid. 751/1, stanowiącej ich własność, szkodliwie oddziaływującego na przyległą drogę gminną oznaczoną nr ewid. [...] poprzez podwyższenie terenu działki (o ok. 0.4-0,9 m), co spowodowało zakłócenie naturalnego spływu wód powierzchniowych. Zasadnie więc nałożyły na skarżących nakaz przywrócenia gruntu (działki będącej ich własnością) do stanu poprzedniego na odcinku około 80 m od jej północnej granicy w kierunku południowym poprzez usunięcie nawiezionego gruzu i ziemi.

Ustalenia te, wbrew prezentowanemu w skardze stanowisku skarżących, bezspornie znalazły potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności przede wszystkim w przedstawionych opiniach biegłego z zakresu hydrogeologii, ale także i zeznaniach świadków, którzy zgodnie stwierdzili, że skarżący przed około 10 laty dokonali podwyższenia swojej działki (nr ewid. 751/1) poprzez nawiezienie ziemi, co w rezultacie spowodowało zalewanie drogi wodami opadowymi. Trafnie przy tym Kolegium wywiodło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie można uznać za przekonujące argumenty skarżących, przytoczone w odwołaniu, dotyczące naniesienia na działkę nr ewid. 751/1 ziemi, gruzu i kamieni, co miało nastąpić – zdaniem skarżących - podczas prac remontowych drogi gminnej (dokonywanych przez Gminę) oraz przez wodę napływającą z drogi. Kolegium, odwołując się do tych argumentów, zasadnie stwierdziło, że przeczą temu zasady logiki, gdyż napływające z drogi wody nie były w stanie nanieść tak dużej ilości gruzu i kamieni. Prawidłowo w tym kontekście Kolegium zwróciło także uwagę na zmianę wyjaśnień składanych przez skarżącą w toku postępowania odwoławczego, w ramach których wskazywała, że podwyższenie terenu działki jest skutkiem naniesienia na działkę ziemi, gruzu i kamieni podczas prac remontowych drogi oraz przez wodę napływającą z drogi, wcześniej zaś twierdziła, że jest ono wynikiem zabiegów agrotechnicznych.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu, Kolegium zasadnie nie dało wiary sprzecznym wyjaśnieniom skarżącej, przyjmując, że podniesienie terenu działki nr 751/1 nastąpiło na skutek działania właścicieli działki. Sąd nie dopatrzył się przy tym żadnych uchybień w zakresie dokonanej przez organy oceny zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego. Zauważyć przy tym jedynie można, że pełnomocnik skarżących na rozprawie wskazał, że tylko w stosunku do skarżących nakazano przywrócenie pierwotnej wysokości działki, co przy założeniu ciągłości drogi gminnej, której remont zgodnie z argumentacją skargi miał być przyczyną spornego podwyższenia gruntu - jedynie potwierdza zasadność nałożonego na skarżących obowiązku.

Jednocześnie należy podkreślić, że Kolegium, wydając zaskarżoną obecnie decyzję, nie uchybiło przepisom postępowania, na które powołują się skarżący w skardze, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77, art. 80 i art. 138 k.p.a. W ocenie Sądu organy obu instancji w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważyły bowiem cały zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dokonały prawidłowej oceny istnienia przesłanek nałożenia na skarżących obowiązku wynikającego z art. 29 ust. 3 u.p.w., a przy tym uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art.107 § 3 k.p.a.

Ponadto zasadnie Kolegium za nietrafny uznało zarzut skargi dotyczący braku możliwości zastosowania w sprawie art. 29 ust. 1-3 u.p.w. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy – Prawo wodne w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2018 r. Analiza akt sprawy dowodzi bowiem, że postępowanie w sprawie zostało wszczęte przez organ I instancji w dniu 6 kwietnia 2017 r. i nie zakończyło się ostateczną decyzją przed dniem 1 stycznia 2018 r. Obowiązek stosowania przepisów tej ustawy wynika zatem wprost z art. 545 ust. 4 nowej ustawy – ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, na co także trafnie zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę.

Reasumując, Sąd uznał działanie organu odwoławczego i zarazem organu pierwszej instancji w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego, nie dopatrzył się przy tym naruszeń przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało oddaleniem skargi w całości.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

dc