Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1111/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-10-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2, art. 134 par. 1, art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 5 ust. 3,4, art. 4 ust. 1,2,3
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
article: art. 32 ust. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi A. K. – Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 19 maja 2016 r. A. K. – Ł. zwróciła się do Prezydenta Miasta o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – K. Ł., urodzoną [...] r. We wniosku wskazała, że w skład rodziny wchodzą cztery osoby, w tym dwoje dzieci. Skarżąca wraz z wnioskiem złożyła dokumenty obrazujące dochody członków rodziny osiągnięte w roku kalendarzowym 2014.

Na podstawie tych dokumentów organ ustalił, że w 2014 r. rodzina uzyskała dochód w łącznej wysokości [...] zł. Miesięczny dochód rodziny wyniósł [...] zł, a miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę – [...] zł. Dalej organ ustalił, że sytuacja dochodowa rodziny uległa zmianie, bowiem D. Ł. podjął w dniu [...] r. zatrudnienie i w związku z tym ponownie przeliczył dochód rodziny, ustalając, że dochód A. K.-Ł. w 2014 roku wyniósł [...] zł, a dochód D. Ł. w 2014 roku wyniósł – [..]zł. (po odliczeniu dochodu utraconego z tytułu zatrudnienia w K., L.). Miesięczny dochód rodziny po doliczeniu dochodu uzyskanego z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] wyniósł [...] zł. Miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na jedną osobę wyniósł – [...] zł.

W związku z poczynionymi ustaleniami Prezydent Miasta, decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K. Ł. W uzasadnieniu decyzji organ, przywołując przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195), dalej również jako "u.p.p.w.d.", wyjaśnił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego. Wskazał, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Dalej organ podał, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2 ustawy). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa wyżej do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (art. 4 ust. 3 ustawy), w wysokości [...] zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Organ wyjaśnił również, że ilekroć w ustawie jest mowa o pierwszym dziecku oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia; w przypadku dzieci urodzonych tego samego dnia, miesiąca i roku, będących najstarszymi dziećmi w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia, pierwsze dziecko oznacza jedno z tych dzieci wskazane przez osobę, o której mowa w art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d.

Organ zdefiniował również, co oznacza dochód w oparciu o przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.), do których odsyła w art. 2 pkt 1 ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a także podał co należy rozumieć pod pojęciem dochodu rodziny, utraty i uzyskania dochodu na gruncie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Następnie Prezydent Miasta przeanalizował sytuację rodziny A. K. – Ł. i ustalił, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł, a zatem przekracza ustalone w art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. kryterium, co stanowiło podstawę odmowy przyznania świadczenia.

A. K. – Ł. złożyła odwołanie do decyzji Prezydenta Miasta podnosząc, że ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w art. 4 ust. 1 stanowi, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opieką nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych. W ocenie skarżącej ustawa dzieli dzieci i pozostawia część z nich bez pomocy, czym łamie art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej mówiący, że wszyscy są równi wobec prawa i mają prawo do równego traktowania oraz, że nie mogą być dyskryminowani w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Z tego względu skarżąca decyzję organu I instancji uważa za krzywdzącą i nie zgadza się z nią.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i dokonał ponownej oceny zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego. Organ przeanalizował sytuację dochodową rodziny A. K. – Ł. i przyjął, że łączny roczny dochód rodziny wynosi [...] zł, czyli [...] zł miesięcznie. W przeliczeniu na jednego członka rodziny dochód według Kolegium wyniósł [...] zł. W związku z powyższym organ stwierdził, że skarżąca przekracza kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko.

Organ podkreślił, że świadczenie wychowawcze na drugie i kolejne dzieci przyznaje się bez względu na dochód uzyskiwany przez osobę uprawnioną, jednak w przypadku ubiegania się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko, spełnienie kryterium dochodowego jest warunkiem koniecznym do przyznania świadczenia i w przypadku ustalenia, że osoba uprawniona nie spełnia kryterium dochodowego, organ pierwszej instancji był zobowiązany do tego, aby wydać decyzję odmowną.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji RP, Kolegium zwróciło uwagę, iż nakaz równego traktowania podmiotów ujmowany jest jako zasada konstrukcji systemu, która odnosi się do stosowania innych norm konstytucyjnych i przyjmuje postać reguły interpretacyjnej. Orzekając w konkretnej sprawie, organy administracji publicznej obok zasady sformułowanej w art. 32 Konstytucji, muszą równocześnie opierać się na przepisach prawa uchwalanego przez parlament, o czym stanowi m.in. art. 2 Konstytucji RP.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. A. K. – Ł. podniosła zarzut obrazy prawa materialnego, poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 4 i art. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 32 Konstytucji RP w zakresie, w jakim uniemożliwia nabycie skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz dziecka K. Ł. W uzasadnieniu skargi A. K. – Ł. wyjaśniła, że w jej ocenie przepisy uzależniające możliwość nabycia uprawnień do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko mają charakter dyskryminujący. Podniosła, że wychowanie dziecka, to zakres obowiązków, które każdy rodzic wykonuje w stosunku do każdego swojego dziecka w jednakowy sposób. Nie można jednego dziecka wychowywać bardziej a innego mniej, w związku z tym nie można różnicować pomocy jaką rodzic ma otrzymywać w wychowywaniu swoich dzieci. Zdaniem skarżącej wprowadzenie kryterium dochodowego dyskryminuje tzw. pierwsze dzieci i jest sprzeczne z samą istotą świadczenia, które ma pomóc w wychowywaniu dziecka, tym bardziej, że rodziny mniej zamożne korzystają z systemu świadczeń rodzinnych, którego istotą jest wspieranie tych rodzin w ich funkcjonowaniu.

W ocenie skarżącej, dodatkowym argumentem przemawiającym za dyskryminującym charakterem kwestionowanej regulacji jest okoliczność, iż ustawodawca nie określił górnej granicy dochodu na drugie i kolejne dzieci, co z kolei może doprowadzić do sytuacji, w której z pomocy będą korzystać osoby zamożne, którym pomoc ta w zasadzie nie jest potrzebna. Jednocześnie z pomocy nie skorzystają osoby mniej zamożne, o stosunkowo niskich dochodach, które co prawda przekraczają kryterium dochodowe, ale którym pomoc ta byłaby zdecydowanie bardziej potrzebna.

Według skarżącej zatem kryterium dochodowe definitywnie dyskryminuje dzieci nieotrzymujące świadczeń i jednocześnie jest sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej.

Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uznanie, iż jest ona uprawniona do nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz córki K.Ł., zasądzenie na jej rzecz należnego świadczenia za okres od 1 kwietnia 2016 r. wraz z ustawowymi odsetkami oraz kosztów postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji sprowadza się do ustalenia, czy odpowiada ona prawu, czy też została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego bądź procesowego i w związku z tym istnieje konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd administracyjny nie zmienia decyzji administracyjnych jak również nie zasądza na rzecz skarżących świadczeń, o których przyznanie się ubiegali.

Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wskazać należy, że jakkolwiek ustalenia organów obu instancji w przedmiocie miesięcznego dochodu przypadającego na jednego członka rodziny są różne, co wynika z odmiennego sposobu przeliczenia przez organ II instancji, to nie ulega wątpliwości, że dochód przypadający na jednego członka rodziny A. K. – Ł. znacznie przekracza kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. Okoliczność ta nie jest przez skarżącą kwestionowana.

Osią sporu w niniejszej sprawie jest to, czy takie regulacje prawne, które uzależniają przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko od spełnienia przesłanki ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego, nie naruszają zasady równości i są zgodne z Konstytucją RP.

Skarżąca podniosła zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 4 i 5 u.p.p.w.d. oraz naruszenia art. 32 Konstytucji RP, a w uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że przywołane przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci są, w jej ocenie niezgodne z Konstytucją RP, w szczególności art. 32 i art. 2. Odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 marca 1988 r. sygn. akt U 7/87 skarżąca podniosła, że konstytucyjna zasada równości polega na tym, że wszystkie podmioty prawa (adresaci norm pranych), charakteryzujące się daną cechą istotną (relewantną) w równym stopniu, mają być traktowani równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących jak i faworyzujących.

Dokonując oceny tak postawionego zarzutu wskazać należy, że materialnoprawną podstawą odmowy przyznania wnioskowanego przez skarżącą świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie był art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, zgodnie z którym świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu albo prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...] zł.

Jak wskazano w art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Z kolei z uzasadnienia projektu ustawy wynika, że ma ona na celu zmniejszenie obciążeń finansowych rodzin związanych z wychowywaniem dzieci, a tym samym ma zachęcać do podejmowania decyzji o posiadaniu większej liczby dzieci. W projekcie wskazano ponadto, że obserwowany spadek dzietności jest jednym z czynników prowadzących do starzenia się polskiego społeczeństwa. Wydatki na utrzymanie i wychowanie dziecka wynoszą około 15-30% budżetów polskich rodzin. Całkowity koszt wychowania jednego dziecka do ukończenia przez niego 18 roku życia zawiera się w przedziale od 176 tys. do 190 tys. zł, a dwójki dzieci od 317 tys. do 350 tys. zł. Ustawa miała więc na celu zmniejszyć istniejące obecnie ekonomiczne ograniczenia, w szczególności wśród młodych ludzi decydujących się na posiadanie potomstwa, zwłaszcza drugiego i kolejnego dziecka. Rodziny posiadające na utrzymaniu jedynie jedno dziecko są w większości zdolne do poniesienia ciężaru ekonomicznego związanego z jego wychowaniem i wykształceniem, zaś rozszerzenie zakresu świadczenia wychowawczego również na te rodziny wiązałoby się z nadmiernym obciążeniem budżetu państwa ze względu na liczbę potencjalnych beneficjentów. Dodatkowo, dla rodzin niżej uposażonych, zbliżających się do wartości minimum socjalnego, wprowadzono, poprzez kryterium dochodowe, możliwość otrzymania świadczenia wychowawczego nawet na pierwsze dziecko.

Powyższe wskazuje, że ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci ma na celu przede wszystkim uzyskanie efektu demograficznego, tj. zachęcenie młodych ludzi do posiadania większej liczby dzieci, a jednocześnie wsparcie finansowe dla osób już wychowujących dwoje i więcej dzieci.

Rozważenia zatem, w świetle podnoszonego przez skarżącą zarzutu, wymaga, czy regulacja wprowadzająca kryterium dochodowe, którego spełnienie warunkuje przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko narusza wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP zasadę równości. Zgodnie z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

W przedmiocie wykładni zasady równości wielokrotnie wypowiadał się Trybunał Konstytucyjny, wskazując w jaki sposób należy tę zasadę stosować tak, aby uniknąć zarzutu dyskryminacji bądź faworyzowania określonych podmiotów.

Z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego wynika, że zasada równości to nakaz jednakowego traktowania wszystkich adresatów norm prawnych charakteryzujących się w takim samym stopniu tą samą relewantną cechą. Z zasady tej wynika jednocześnie, że dopuszczalne jest odmienne traktowanie podmiotów posiadających i nieposiadających tę cechę. Konstytucyjna zasada równości nakazuje nakładać jednakowe obowiązki, względnie przyznawać jednakowe prawa podmiotom odznaczającym się tą samą cechą istotną, a jednocześnie dopuszcza, lecz nie wymaga, by nakładać różne obowiązki, względnie przyznawać różne prawa podmiotom, które taką cechę posiadają oraz podmiotom, które jej nie posiadają (por. wyroki TK z dnia 6 marca 2007 r., sygn. akt P 45/06, OTK ZU nr 3?/A/2007, poz. 22 i z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt K 5/10, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 106).

Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny w licznych wyrokach wskazał na dopuszczalność wprowadzenia odstępstw od zasady równości, wyjaśniając, że warunkiem ich wprowadzenia jest jasno określone kryterium, na podstawie którego jest ono dokonywane. Kryterium to musi mieć charakter relewantny, czyli pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma oraz ma służyć realizacji tego celu i treści. Kryterium zróżnicowania musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych. Musi ponadto pozostawać w związku z zasadami, wartościami i normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne traktowanie podmiotów podobnych ( por. wyroki TK z: 23 listopada 2010 r., sygn. K 5/10; 19 kwietnia 2011 r., sygn. P 41/09, OTK ZU nr 3/A/2011, poz. 25; 18 czerwca 2013 r., sygn. K 37/12, OTK ZU nr 5/A/2013, poz. 60; 5 listopada 2013 r., sygn. K 40/12, OTK ZU nr 8/A/2013, poz. 120; 17 czerwca 2014 r., sygn. P 6/12, niepubl.).

Z przytoczonych wyżej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego można zatem wyprowadzić wniosek, iż zasada równości, która nakazuje równe traktowanie podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji, może doznać ograniczeń, pod warunkiem wszakże, iż ograniczenia te wynikają z przepisów prawa, które konkretyzują kryterium, na podstawie którego podmiotom tym przyznawane są różne prawa, bądź nakładane są na nie różne obowiązki. Przy czym dla oceny, czy przepisy różnicujące nie mają charakteru dyskryminującego konieczne jest, aby zróżnicowanie znajdowało uzasadnienie w zasadach sprawiedliwości społecznej, a także aby zachowana została zasada proporcjonalności w stosunku do osób, których prawa – w związku z odstępstwem od zasady równości doznają ograniczenia.

Podobnie wypowiadał się również Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśniając, że z ustanowionej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasady wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów znajdujących się w zbliżonej sytuacji oraz zakaz różnicowania w tym traktowaniu bez przyczyny znajdującej należyte uzasadnienie w przepisie rangi co najmniej ustawowej. Zasady sprawiedliwości wymagają przy tym, aby zróżnicowanie prawne podmiotów (ich kategorii) pozostawało w adekwatnej relacji do różnic w ich sytuacji faktycznej, jako adresatów danych norm prawnych. Z powyższego wynika, że zasada równości nie ma oznaczać identyczności. Dyskryminacja rozumiana jest zaś jako zróżnicowane traktowanie podmiotów znajdujących się obiektywnie w takiej samej sytuacji, które to odmienne traktowanie nie ma swojej racjonalnej (obiektywnie usprawiedliwionej) podstawy (por. wyroki NSA z dnia 11 stycznia 2013r., sygn. akt II GSK 2331/11 i z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 607/11).

O dopuszczalności zróżnicowania wysokości świadczenia i prawa do jego nabycia w zależności od sytuacji majątkowej osób ubiegających się o jego przyznanie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia z dnia 21 października 2015 r. sygn. akt K 38/13, dotyczącym zgodności z Konstytucją RP art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu tego wyroku wskazał, że ustawodawca jest zobowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów, niezależnie od istniejącego już w ustawie preferencyjnego traktowania opiekunów niepełnosprawnych dzieci.

W ocenie sądu, w świetle powyższych rozważań, w niniejszej sprawie zarzut dyskryminującego charakteru art. 4 ust. 3 u.p.p.w.d. nie znajduje uzasadnienia. Za usprawiedliwioną celem regulacji ustawowej należy bowiem uznać sytuację, w której prawo do uzyskania świadczenia zyskują te rodziny, które wychowują co najmniej dwoje dzieci. Jak wyżej wskazano, wynikającymi z uzasadnienia ustawy zasadniczymi powodami udzielenia wsparcia państwa rodzinom jest z jednej strony chęć poprawy sytuacji materialnej, z drugiej zaś zachęcenie rodzin do posiadania więcej aniżeli jednego dziecka, co z kolei podyktowane jest względami demograficznymi. Z tego punktu widzenia premiowanie rodzin wielodzietnych w taki sposób, że otrzymują świadczenie wychowawcze na drugie i kolejne dziecko wydaje się być usprawiedliwione. Wprowadzenie kryterium dochodowego w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia nie ma, zdaniem sądu, charakteru dyskryminującego, bowiem odnosi się do wszystkich rodzin posiadających dzieci, a zatem każda rodzina traktowana jest jednakowo – otrzymuje świadczenie na drugie i kolejne dziecko w takiej samej wysokości, odnosi się również do pierwszych bądź jedynych dzieci, które również są traktowane jednakowo.

Wyjątkiem, który został precyzyjnie określony w art. 5 ust. 3 i 4 u.p.p.w.d. jest kryterium dochodowe, określone w różnej wysokości, w zależności od tego, czy członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne. W ocenie sądu, przy zastosowaniu wskazywanej przez Trybunał Konstytucyjny reguły odnoszącej się do konieczności wyważenia interesów, które zostały naruszone w wyniku nierównego traktowania, wartości i konstytucyjnych zasad, należy uznać, że wprowadzone zróżnicowanie sytuacji podmiotów podobnych ma usprawiedliwione podstawy, służyć ma bowiem wsparciu rodzin mniej zamożnych.

Sąd nie podzielił wyartykułowanego w skardze poglądu, iż poprawie sytuacji materialnej rodzin o niższych dochodach służyć mają przede wszystkim świadczenia przyznawane w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko przyznane rodzinie o niższym statusie materialnym również służy wsparciu i poprawie jej sytuacji.

W ocenie sądu o dyskryminacyjnym charakterze art. 5 ust. 3 u.p.p.w.d. nie przesądza podnoszona przez skarżącą okoliczność, iż koszty wychowania każdego dziecka są jednakowe bez względu na to, czy jest to pierwsze, drugie, czy kolejne dziecko, a w konsekwencji przyznanie świadczenia na to dziecko dopiero w przypadku nieprzekroczenia kryterium dochodowego narusza zasadę równości.

Jak wyżej wskazano zasada równego traktowania nie oznacza jednakowego traktowania, a zatem w sytuacji, gdy dochodzi do różnicowania należy ocenić, czy ma ono uzasadnienie i jasno określone kryterium według którego jest dokonywane.

Na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, takim kryterium co do zasady jest to, czy rodzina wychowuje jedno, czy więcej dzieci. W przypadku wszystkich pierwszych dzieci ustawodawca przyjął zasadę, iż świadczenie nie przysługuje, a zatem wszystkie pierwsze dzieci traktowane są jednakowo. Wyjątkiem od tej zasady jest wprowadzenie kryterium dochodowego dla rodzin osiągających niskie dochody oraz rodzin wychowujących dziecko niepełnosprawne. Wprowadzenie tego kryterium jak już wykazano nie ma charakteru dyskryminującego, podobnie jak wyłączenie z kręgu rodzin uprawnionych do uzyskania świadczenia tych, które wychowują jedno dziecko, co znajduje uzasadnienie przede wszystkim w mniejszym obciążeniu finansowym takich rodzin w stosunku do rodzin wychowujących dwoje i więcej dzieci. Jakkolwiek należy przyznać skarżącej rację odnośnie argumentu dotyczącego ponoszenia jednakowych kosztów utrzymania dzieci, co do zasady, to jednak należy zwrócić uwagę na okoliczność, iż przy niezmienionym poziomie dochodów rodzina wychowująca jedno dziecko ponosi niższe koszty utrzymania aniżeli w przypadku, gdy wychowuje dwoje i więcej dzieci.

Z tego punktu widzenia, zważywszy na to iż celem ustawy, oprócz poprawy dzietności, jest przede wszystkim wsparcie rodzin, wprowadzenie tego rodzaju zróżnicowania można uznać za usprawiedliwione. Podkreślenia w tym miejscu wymaga również i to, że świadczenie przysługuje, zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. osobom, które faktycznie dziecko wychowują, a nie samemu dziecku, a więc jakkolwiek, zgodnie z założeniami ustawy powinno ono zostać przeznaczone przede wszystkim na zaspokojenie potrzeb dziecka, to jednak ustawa nie zakazuje wydatkowania tych środków na zaspokojenie potrzeb obojga dzieci.

W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.