Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 151/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2019-05-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy: article: art. 270 ust. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2268
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 maja 2019 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe, Nadleśnictwo Ś. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych do wypełnienia czaszy zbiornika oraz podtrzymania zalewu zbiornika I. uchyla zaskarżoną decyzję w części ustalającej opłatę stałą za pobór wód do wypełnienia czaszy zbiornika; II. dalej idącą skargę oddala; III. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] ([...]) Dyrektor Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej jako "organ"), po rozpoznaniu reklamacji Nadleśnictwa Ś. (dalej jako "skarżący"), określił skarżącemu wysokość opłaty stałej za okres od 1 I 2018 r. do 31 XII 2018 r. w kwocie 44 zł za pobór wód powierzchniowych, w tym: 33 zł za pobór wód do wypełnienia czaszy zbiornika wodnego i 11 zł za pobór wód do podtrzymania zalewu zbiornika na działce nr [...], obręb Ł., gmina Ż.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że skarżący wniósł reklamację od informacji rocznej z [...] ustalającej wysokość opłaty stałej za 2018 r. na kwotę 44 zł. Organ zaznaczył przy tym, że jest to już druga decyzja w sprawie, bowiem wcześniejsza decyzja z [...] ([...]) została uchylona wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 19 IX 2018 r. (sygn. akt II SA/Wr 488/18). Organ wyjaśnił, że celem wykonania wskazań zawartych w wyroku dokonano analizy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, tj.: pozwolenia wodnoprawnego z [...] (znak: [...]) wydanego przez Starostę Żagańskiego; reklamacji złożonej przez skarżącego pismem z 9 IV 2018 r. (znak: [...]); operatu wodnoprawnego opracowanego przez B z L. z dnia [...], projektu budowlanego i projektu wykonawczego opracowanego przez C z L. z dnia [...] i pozwolenia na użytkowanie zbiornika retencyjnego z urządzeniem piętrzącym z dnia [...]. Wymieniona wyżej dokumentacja nie daje - w ocenie organu - podstaw do zastosowania w sprawie art. 270 ust. 2 ustawy z 20 VII 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2018 r., poz. 2268, ze zm.), dalej jako "pr.w.", przewidującego ustawowe zwolnienie od opłaty stałej w przypadku poboru wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw. Treść pozwolenia wodnoprawnego a także operatu wodnoprawnego, projektu budowlanego i projektu wykonawczego oraz pozwolenia na użytkowanie nie wskazuje bowiem, że pobór wody dla potrzeb przedmiotowego zbiornika stanowi pobór do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw. Przenikanie zaś przez grunty wody nie jest poborem do nawadnia gruntów i upraw. Organ zaznaczył również, że w pr.w. brak przepisu, który pozwoliłby organowi fakultatywnie zwolnić podmioty z opłat za usługi wodne. Innymi słowy każdy, kto korzysta z usług wodnych i nie jest zwolniony od ponoszenia opłat na podstawie pr.w., zobowiązany jest do uiszczenia należności wyliczonych zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami. W konsekwencji organ uznał, że zobligowany był do ponownego negatywnego rozpatrzenia reklamacji i wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za 2018 r. Określenia wysokości opłaty stałej organ dokonał w oparciu o normę wynikającą z art. 271 ust. 3 pr.w. oraz § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 XII 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 2502). Opłata za pobór wód została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 500 zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego dla wypełnienia zbiornika 61 dni, zaś dla podtrzymania zalewu zbiornika – 245 dni i maksymalnego poboru określonego w pozwoleniu wodnoprawnym odpowiednio dla wypełnienia zbiornika w ilości 7,75 m3/h (0,00215280 m3/s) i dla potrzymania zalewu zbiornika - w ilości 0,64 m3/h (0,00017780 m3/s).

W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił kwestionowanej decyzji pominięcie wskazań sformułowanych w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu. Skarżący podkreślił, że w motywach wyroku Sąd zlecił organowi ustosunkowanie się do argumentów reklamacji podnoszących, że pobór przez skarżącą wód służy celom leśnym. Sąd wskazał również, że organ powinien wyjaśnić skarżącemu, z jakich przyczyn zdecydował się na ustalenie opłaty za 2018 r. za pobór wód na cele wypełnienia czaszy zbiornika, skoro pobór ten miał miejsce jednorazowo na przełomie 2013-2014 r. W ocenie skarżącego organ tych kwestii nadal nie wyjaśnił.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Kontrolując legalność decyzji Sąd musiał uwzględnić, że sprawa była już przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez tutejszy Sąd, w wyniku której uchylono poprzednią decyzję organu (wyrok z dnia 19 IX 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 488/18, prawomocny z dniem 17 XI 2018 r.).

Zgodnie z art. 153 ustawy z 30 VIII 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej "ppsa" – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

Biorąc pod uwagę wiążący charakter wyroku rolą Sądu w niniejszym postępowaniu było przede wszystkim zweryfikowanie, czy organ wykonał wskazania sformułowane w prawomocnym wyroku.

Analiza przedłożonych akt administracyjnych oraz lektura motywów kwestionowanej decyzji prowadzi do wniosku, że organ wykonał wskazania. W przeciwieństwie do poprzedniej decyzji organ w kwestionowanej obecnie decyzji przeprowadził ocenę stanu faktycznego z pozycji art. 270 ust. 2 pr.w. oraz w zakresie kwestionowanej przez skarżącego opłaty za pobór wody w celu wypełnienia czasy zbiornika. Jakkolwiek rozważania organu w tych kwestiach są lakoniczne, jednak pozwalają poznać motywy, jakimi kierował się organ, a tym samym dokonać ich sądowoadministracyjnej kontroli.

Sąd nie podzielił stanowiska organu w zakresie istnienia podstaw do ustalenia opłaty stałej za pobór wód w części dotyczącej poboru do wypełnienia czaszy zbiornika. Organ powołuje się tu na obligatoryjny charakter świadczenia tego rodzaju stwierdzając, że brak jest przepisu, który pozwoliłby organowi fakultatywnie zwolnić podmioty z opłat za usługi wodne. Innymi słowy każdy, kto korzysta z usług wodnych i nie jest zwolniony od ponoszenia opłat na podstawie pr.w., zobowiązany jest do uiszczenia należności wyliczonych zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami. Organ w swych rozważaniach pominął jednak, że opłata stała za usługi wodne z założenia stanowić ma ekwiwalent za możliwość korzystania z usług wodnych (gotowość środowiska). W przeciwnym wypadku świadczenie to pozbawione byłoby ratio legis. Podmiot zobowiązany do poniesienia opłaty stałej musi być więc uprawniony do korzystania z usług wodnych w okresie, za który ustalana jest opłata stała. Podstawę takiego uprawnienia stanowi oczywiście pozwolenie wodnoprawne, wskazujące kto, z jakiej usługi wodnej, w jakim czasie i w jakim zakresie może korzystać. Z art. 271 ust. 3 pr.w. wynika wprost, że wysokość opłaty stałej za pobór wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m3/s, która "może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego", z uwzględnieniem stosunku ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do SNQ. Z powołanego przepisu wynika więc a contrario, że nie będzie podstaw do ustalenia opłaty stałej za usługę wodną, która w świetle treści pozwolenia wodnoprawnego nie może być świadczona.

W okolicznościach konkretnej sprawy pozwolenie wodnoprawne udzielone skarżącemu w 2013 r. zezwalało mu na "jednorazowy pobór wody z leśnego cieku naturalnego do wypełnienia czaszy zbiornika wodnego w miesiącach wrzesień-październik w ilości Qśr.d=186,4 m3/d oraz Qmax.r=4400 m3/rok". Uprawnienie skarżącego w zakresie poboru wód do wypełnienia czaszy zbiornika miało więc charakter jednorazowy. Poboru tego dokonano na przełomie 2013-2014 r. Skarżący wówczas skonsumował swoje prawo i od tego momentu nie jest już uprawniony do ponownego poboru wód powierzchniowych w celu wypełnienia czaszy zbiornika. Skoro pozwolenie wodnoprawne w tej części nie przyznawało już skarżącemu prawa do poboru wód w 2018 r., nie można więc uznać, że istniały podstawy do obciążenia skarżącego w tym zakresie opłatą stałą za gotowość środowiska do świadczenia usługi wodnej. W konsekwencji obciążenie skarżącego opłatą stałą za 2018 r. w części dotyczącej poboru wód do wypełnienia czaszy zbiornika (33 zł) naruszało art. 271 ust. 3 pr.w. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd uchylił więc zaskarżoną decyzję w tej części na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a ppsa.

Co do ustawowego zwolnienia od opłaty stałej przewidzianego w art. 270 ust. 2 pr.w., to przepis ten stanowi, że opłaty stałej nie ponosi się za pobór wód do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw, na potrzeby chowu i hodowli ryb oraz do celów elektrowni wodnych. Organ wyjaśnił przy tym, że dokumentacja przedłożona przez skarżącego (w szczególności operat wodnoprawny) nie wskazują, że pobór wody dla potrzeb przedmiotowego zbiornika stanowi pobór do celów leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw. Przenikanie zaś przez grunty wody nie jest poborem do nawadnia gruntów i upraw.

W ocenie Sądu powyższe stanowisko należy uznać za uzasadnione. Przewidziane w art. 270 ust. 2 pr.w. zwolnienie stanowi wyjątek od zasady odpłatności za usługi wodne, tak więc przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco. Skoro przewiduje on zwolnienie z opłaty stałej za pobór wód "do celów rolniczych lub leśnych na potrzeby nawadniania gruntów i upraw", to materiał dowodowy powinien wykazywać, że to właśnie stanowi zasadniczy cel poboru wody. Wprawdzie nie można negować faktu, że rezultatem budowy zbiornika retencyjnego w lesie jest poprawa warunków wilgotnościowych lasu, to jednak trafnie organ zasugerował, że jest to w zasadzie efekt uboczny utworzenia zbiornika i nie sposób powiązać go z nawadnianiem konkretnych upraw leśnych, czego wymaga art. 270 ust. 2 pr.w. Należy zwrócić uwagę, że w świetle operatu wodnoprawnego głównym celem poboru wód w tym przypadku jest "retencja wód powierzchniowo-gruntowych" (akta organu, k. 28). Polepszenie warunków wilgotnościowych gleby na skutek budowy zbiornika retencyjnego nie świadczy o tym, że poboru wód dokonano dla celów leśnych w rozumieniu art. 270 ust. 2 pr.w., a więc na potrzeby nawadniania gruntów i upraw leśnych (podobnie wyroki WSA we Wrocławiu: z 12 IX 2018 r., II SA/Wr 497/18; z 18 IX 2018 r., II SA/Wr 487/18 – publ. CBOSA)

W konsekwencji w kontrolowanej sprawie nie wystąpiły podstawy do zastosowania zwolnienia z opłaty stałej na podstawie art. 270 ust. 2 pr.w., tak więc skargę w tej części należało oddalić na zasadzie art. 151 ppsa.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 oraz art. 205 § 2 ppsa, mając na względzie kierunek rozstrzygnięcia oraz wysokość poniesionych przez skarżącego kosztów, na które składał się wpis od skargi w kwocie 100 zł.