Wyrok NSA, sygn. akt OSK 1179/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2
journal: Dz.U. 1998 nr 64 poz 414
law: Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - t.j.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Wiśniewska (spr.) Sędziowie NSA Barbara Adamiak Wojciech Chróścielewski Protokolant Mariusz Bartosiak. po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2005 r. na posiedzeniu w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Grzegorza K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA 2858/03 w sprawie ze skargi Grzegorza K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 18 listopada 2003 r. (...) w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Grzegorza K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 18 listopada 2003 r. (...).

Powyższy wyrok wydany został na podstawie następującego stanu faktycznego i prawnego:

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia 18 listopada 2003 r., (...) utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia 18 grudnia 2002 r., (...) o przyznaniu Grzegorzowi K. w grudniu 2002 r. zasiłku celowego w wysokości 70 zł.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana w wyniku wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2003 r., I SA 529/03, którym uchylono decyzję tegoż Kolegium z dnia 30 stycznia 2003 r., (...) o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia 18 grudnia 2002 r. Do uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego doszło z tego względu, że Sąd nie dysponował dokumentem, z którego wynikałoby jakie środki finansowe miał organ pierwszej instancji na poszczególne rodzaje świadczeń i jaka była liczba podopiecznych, którym je przyznano. W ponownym postępowaniu odwoławczym organ uzupełnił materiał dowodowy sprawy o pismo Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia 16 października 2003 r., z którego wynikało, że w grudniu 2002 r. Ośrodek wydatkował na zasiłki celowe i dożywianie dzieci kwotę 17.044 zł /8.484 zł na zasiłki celowe dla 91 osób i 8.560 zł na dożywianie 129 dzieci/. W 2002 r. całość środków budżetowych Ośrodka Pomocy Społecznej w P. na tę pomoc zamykała się kwotą 14.600 zł. Kolegium uznało, że w takiej sytuacji przyznanie Grzegorzowi K., zasiłku w kwocie 70 zł, jakkolwiek niższego od średniego zasiłku celowego przyznawanego w grudniu 2002 r., nie jest niezgodne z prawem, gdyż jest on pod stałą opieką pomocy społecznej, a choć jest mężczyzną w sile wieku /45 lat/ nie można powiedzieć, że ma chęć rozwiązania problemów we własnym zakresie. Kolegium podkreśliło, że prowadzi on samotnie gospodarstwo domowe i nie ma innych dochodów.

Grzegorz K. na wskazaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł skargę, w której domagając się jej uchylenia, zarzucił naruszenie prawa materialnego, gdyż przyznanie zasiłku w kwocie 70 zł miesięcznie godzi w elementarne prawa człowieka do godnego życia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zasiłek celowy przyznawany jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej /Dz.U. 1998 nr 64 poz. 414 ze zm./, wynika bowiem, że zasiłek ten może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Ta fakultatywna pomoc jest przyznawana przy uwzględnieniu z jednej strony możliwości finansowych organu pomocy społecznej, z drugiej zaś strony - potrzeb ubiegającego się o zasiłek. Z pisma Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia 16 października 2003 r. wynika, że możliwości finansowe tego Ośrodka są ograniczone, a potrzebujących spora liczba, zatem przyznanie skarżącemu pomocy w wysokości, w jego ocenie niewystarczającej na przeżycie, mieści się w granicach uznania administracyjnego, zwłaszcza że zasiłek celowy nie jest świadczeniem, które ma zabezpieczyć przeżycie miesięczne, jak chce skarżący, lecz zaspokoić aktualną niezbędną potrzebę. Dlatego też, według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W skardze kasacyjnej, wniesionej od powyższego wyroku przez pełnomocnika Grzegorza K., powołano się na podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270; zwanej dalej p.p.s.a./, a zatem na naruszenie prawa materialnego. Skarżący zarzucił w szczególności naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. /omyłkowo wskazano rok 2004/ o pomocy społecznej przez przyjęcie, że przysługuje mu jedynie zasiłek w wysokości określonej w uchwalonym przez gminę budżecie Ośrodka Pomocy Społecznej, a nie w odniesieniu jego do sytuacji życiowej i potrzeb materialnych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że organ administracji publicznej udzielający pomocy w formie zasiłku celowego powinien przyznać ją w takiej wysokości, aby zapewnić wnoszącemu o nią możliwość zaspokojenia niezbędnych życiowych potrzeb. W odniesieniu do skarżącego za odpowiedni należałoby uznać zasiłek celowy w wysokości 461 zł.

W konkluzji skargi kasacyjnej, powołując się na art. 176 p.p.s.a., zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przede wszystkim należy zaznaczyć, że stosownie do art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, z tym że z uwzględnieniem przesłanek określonych w par. 2 powołanego artykułu. Związanie Sądu granicami skargi kasacyjnej oznacza konieczność wskazania w niej między innymi jej podstaw. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacji polega zaś na powołaniu konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem wnoszącego kasację - uchybił sąd oraz uzasadnieniu zarzutu ich naruszenia.

Naczelny Sąd Administracyjny wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania zobligowany jest do ograniczenia swoich rozważań wyłącznie do oceny zagadnienia prawidłowości zastosowania przez Sąd pierwszej instancji przepisu prawa materialnego co do którego podniesiono w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia. W skardze kasacyjnej wprawdzie jako podstawę kasacyjną wskazano podstawę przewidzianą w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a więc podstawę dotyczącą naruszenia przepisów postępowania, niemniej jednak nie ulega wątpliwości, że doszło w tym względzie do oczywistej omyłki, skoro skarżący zgłosił zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jest to więc zarzut naruszenia prawa materialnego /art. 174 pkt 1 p.p.s.a./.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 1990 r. o pomocy społecznej, celem pomocy społecznej jest także zapobieganie powstawaniu sytuacji określonych w art. 1 ust. 1. Jeżeli chodzi natomiast art. 1 ust. 1 tej ustawy, to uzupełnia on jedynie celowościową definicję pomocy społecznej, gdyż stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one wstanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Sformułowana w przytoczonych artykułach "zasada pomocy społecznej" ma na celu między innymi zapewnienie spójności w stosowaniu przepisów prawa. Przez pryzmat postanowień tych przepisów powinno dokonywać się wykładni funkcjonalnej wszystkich przepisów ustawy o pomocy społecznej. Wobec jednak nie nieobjęcia zarzutem kasacyjnym innych przepisów prawa materialnego, które były zastosowane w związku z przyznaniem skarżącemu zasiłku celowego, Naczelny Sąd Administracyjny ze względu na związanie granicami skargi kasacyjnej nie może oczywiście dokonywać oceny prawidłowości zastosowania i poprawności wykładni tych przepisów. Co najwyżej należy stwierdzić, że zasiłek celowy został przyznany konkretnej osobie, a tym samym cel, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej został zrealizowany. Zgodnie bowiem z tym przepisem, celem pomocy społecznej jest także zapobieganie powstawaniu sytuacji określonych w art. 1 ust. 1.

Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.