Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1620/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-02-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7  ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędzia WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy ze skargi E. D. i P. L. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz E. D. i P. L. solidarnie kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia

[...] czerwca 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956 r., nr [...], oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w Mieście [...] z dnia [...] marca 1956 r., nr [...], odmawiającego przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy [...],

ozn. nr hip. [...].

W uzasadnieniu decyzji Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał na następujący stan sprawy.

Zabudowana nieruchomość [...] położona przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...] o pow. [...] m2, stanowiąca własność E. z L. P. i J. L. w równych częściach niepodzielnie (zaświadczenie Sądu Rejonowego dla [...] Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] lutego 2007 r.) objęta została działaniem dekretu z dnia

26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279) – dalej: dekret [...].

Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy [...], a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r.

o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. nr 14, poz. 130).

W dniu 29 lipca 1949 r. do Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek W. L. (matki małoletniego J. L.) z dnia 28 lipca 1949 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do terenu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...], wraz z załączonym wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości.

Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z dnia

[...] października 1950 r. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] marca 1956 r. odmówiło przyznania dotychczasowym właścicielom E. z L. P. i J. L. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości przy ulicy [...] oraz stwierdziło, że wszystkie budynki i fragmenty murów znajdujące się na przedmiotowej posesji przeszły na własność Skarbu Państwa wskazując, że dotychczasowym właścicielom orzeczeniem z dnia [...] października 1950 r. odmówiono przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej.

Następnie Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z dnia [...] czerwca

1956 r., po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez W. L. (którego brak w aktach) utrzymało w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r. wskazując, że nie złożono wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, wobec czego prośba nie może być uwzględniona.

Sąd Powiatowy dla [...] postanowieniem z dnia

[...] września 1956 r. dokonał wpisu prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

W dniu 28 sierpnia 2000 r. do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wpłynął wniosek E. D. i P. L. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia

[...] marca 1956 r., jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Jako wady orzeczenia wnioskodawcy wskazali, że było ono skierowane do W. L., która nie była właścicielką przedmiotowej nieruchomości, natomiast właściciel nieruchomości J. L. był wówczas niepełnoletni i nie posiadał zdolności do czynności prawnych. W postępowaniu nie brała również udziału jego matka, wskutek czego objęcie nieruchomości przez Gminę odbyło się bez udziału strony i możliwości obrony jej praw i interesów. Ponadto wnioskodawcy podnieśli, że pominięto fakt, że matka J. L. w dniu 12 grudnia 1946 r. złożyła w Resorcie Mieszkaniowym Wydziału Administracji Nieruchomości Rejon V podanie o reprywatyzację nieruchomości. Na dowód powyższego przedstawiono uwierzytelnioną kopię zaświadczenia wydanego przez Resort Mieszkaniowy Wydziału Administracji Nieruchomości Rejon Nr [...] z dnia [...] grudnia 1946 r.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] października 2007 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia

[...] czerwca 1956 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r. wskazując w uzasadnieniu, że decyzje te nie zawierają wad, bowiem zostały skierowane do W. L. – matki i przedstawiciela ustawowego małoletniego J. L., natomiast odmowa przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości uzasadniona była niezłożeniem w terminie przez dotychczasowych właścicieli wniosku, o jakim mowa w art. 7 dekretu [...].

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez E. D. i P. L. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na powyższą decyzję ww. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 928/09, Sąd ten uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] października 2007 r. wskazując, że organ nadzoru nie wyjaśnił, czego dotyczyło podanie o reprywatyzację nieruchomości złożone najpóźniej w dniu 12 grudnia 1946 r. przez W. L. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że organ nie zbadał, czy i w jaki sposób wniosek z 1946 r. został rozpoznany i jaka była jego treść, czy został przekazany innemu organowi do rozpoznania, organ nie podjął żadnych czynności w zakresie uzyskania tego wniosku, nie zwrócono się także do skarżących, czy są w posiadaniu kopii tego wniosku, jak również nie starano się go odnaleźć w zasobach archiwalnych. Ponadto Sąd uznał, że w 1946 r. W. L. składając wniosek o reprywatyzację nie mogła skutecznie domagać się w stosunku do nieruchomości swojego syna spełnienia innych roszczeń niż zezwalało na to obowiązujące wtedy prawo. Zatem w świetle dekretu mogła skutecznie żądać jedynie przyznania prawa własności czasowej, a nie reprywatyzacji.

Minister Infrastruktury ponownie rozpatrując sprawę wskazał, że obecnie nieruchomość ozn. nr hip. [...] stanowi działkę ew. nr [...] z obrębu [...] oraz wchodzi w skład działki ew. nr [...] (droga

- ul. [...]).

Na podstawie dokumentów spadkowych organ ustalił, że następcami prawnymi byłych właścicieli nieruchomości są: E. D., P. L. i G. C.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Minister Infrastruktury ponownie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956 r. oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r.

W uzasadnieniu Minister podniósł, że godnie z art. 7 ust. 1 dekretu [...] dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie – użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy z opłatą symboliczną. Prawo własności czasowej (prawo wieczystej dzierżawy) mogło być przyznane zatem uprawnionym podmiotom wyłącznie wówczas, gdy złożony został w terminie stosowny wniosek.

Organ wskazał, że objęcie w posiadanie przez Gminę [...] gruntu nieruchomości warszawskiej ozn. nr hip. [...] nastąpiło w dniu [...] sierpnia 1948 r.,

tj. w dniu wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z dnia 16 sierpnia 1948 r. Ostateczny termin, w którym dotychczasowy właściciel nieruchomości mógł złożyć wniosek o przyznanie prawa własności czasowej minął więc w dniu 16 lutego 1949 r.

Z akt własnościowych nieruchomości przy ul. [...] wynika, że jej właściciele nie złożyli w terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Świadczy o tym przede wszystkim złożony przez W. L. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia takiego wniosku. W żadnym z późniejszych pism W. L. nie podnosi faktu, że wniosek taki już wcześniej złożyła. Ponadto, mimo poszukiwań nie odnaleziono co prawda odwołania złożonego od orzeczenia administracyjnego o odmowie przyznania prawa własności czasowej, jednakże w piśmie z dnia [...] maja 1956 r., przy którym zostało ono przekazane, Prezydium Rady Narodowej w [...] odniosło się do podniesionych w nim zarzutów. Z powyższego pisma nie wynika, aby W. L. twierdziła, że złożyła kiedykolwiek wcześniej wniosek dekretowy.

Ponadto, uwzględniając zalecenia sądu Minister wystąpił do Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowego [...] oraz do wnioskodawców niniejszego postępowania o nadesłanie wszelkich dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości, o dokumenty dotyczące przywrócenia posiadania do wnioskodawców niniejszego postępowania, o nadesłanie kopii wniosku złożonego w 1946 r. Jednakże powyższe wystąpienia nie doprowadziły do odnalezienia poszukiwanego wniosku złożonego w 1946 r.

Organ wskazał, że Archiwum Państwowe [...] przy piśmie z dnia

[...] lipca 2011 r. poinformowało, że w posiadanej ewidencji akt spraw o przywrócenie posiadania (wprowadzenia w posiadanie) nieruchomości z zespołu Sąd Grodzki w [...] 1944-1950 nazwisko W. L. nie figuruje. Natomiast w Repertorium [...] pod nr [...] odnaleziono zapis na ww. nazwisko. Z przekazanej kopii dokumentu rejestru spraw sądowych wynika, że w dniu 29 maja 1947 r. wpłynął wniosek W. L. o przywrócenie posiadania nieruchomości, posiedzenia w tej sprawie odbyły się w dniach 12 sierpnia 1947 r. i 16 października 1947 r., postanowienie w tej sprawie wydano w dniu [...] października 1947 r.

Z analizy zaświadczenia z 1946 r. wydanego przez Rejon V Resortu Mieszkaniowego Wydziału Administracji Nieruchomości nie można wyciągnąć wniosku, że w 1946 r. został złożony wniosek dekretowy. Wnioski dekretowe składane były bowiem do Zarządu Miejskiego [...], natomiast podanie o reprywatyzację nieruchomości złożone zostało w Rejonie Nr V Resortu Mieszkaniowego Wydziału Administracji Nieruchomości. W aktach brak jest dokumentu wskazującego, że wniosek został przekazany do właściwej komórki zajmującej się rozpatrywaniem wniosków dekretowych w Zarządzie Miejskim. Ówczesne przepisy postępowania nie przewidywały przekazywania przez instytucje pism według właściwości, a rozpoznawały wnioski wyłącznie w zakresie swojej właściwości. Tym samym to wnioskodawca powinien przestrzegać właściwości organu, w przeciwnym razie pismo mogło nie odnieść spodziewanego skutku. Ponadto, nie każde pismo skierowane do organu administracji lub innej instytucji wszczyna postępowanie administracyjne. Zgodnie z art. 16 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) podanie powinno zawierać: wskazanie władzy do której jest kierowane, wskazanie zarządzenia lub orzeczenia, którego wydania albo uchylenia petent się domaga, datę, podpis i adres petenta. W. L. mogła kierować różne pisma do różnych instytucji, nie można jednak obecnie przypisywać im takiego znaczenia, jakiego ona sama nigdy im nie nadawała. Nie wiadomo, czego dotyczyło i na jakie przepisy powoływała się W. L. składając w Wydziale Administracji Nieruchomości podanie o reprywatyzację nieruchomości, natomiast z przedstawionego zaświadczenia nie wynika, aby był to wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. Gdyby był to taki wniosek, instytucja wydająca zaświadczenie wyraźnie by to stwierdziła. Ponadto organ podkreślił, że sama W. L. twierdziła, że nie złożyła odpowiedniego wniosku w terminie.

Organ wskazał jednocześnie, że mając na uwadze informacje przekazane przez Archiwum Państwowe [...] pismem z dnia [...] lipca 2011 r. oraz sekwencję czasową kolejnych zdarzeń można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć (mimo, że brak jest akt postępowania zakończonego orzeczeniem z dnia [...] października 1947 r.), że wniosek ten dotyczył przywrócenia posiadaniu nieruchomości, a nie przyznania prawa własności czasowej. W. L. zarówno do wniosku składanego w 1949 r., jak i wnioskodawcy niniejszego postępowania nie dołączyli tego wniosku i nie powoływali się na niego, a zatem trudno uznać aby nikt z najbardziej zainteresowanych, a zwłaszcza W. L. i jej syn nie wiedzieli o wcześniejszym wniosku dekretowym.

Organ, odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku, że decyzja została skierowana do W. L., która nie była właścicielką nieruchomości, natomiast małoletniemu właścicielowi J. L. nie zapewniono odpowiedniej reprezentacji stwierdził, że są one nieuzasadnione. W. L. była matką, a tym samym przedstawicielką ustawową swojego niepełnoletniego syna i w związku z tym mogła reprezentować go przed organami administracji.

Wszystko to powoduje, że Minister Infrastruktury nie stwierdził w kontrolowanych w trybie nadzoru decyzjach którejkolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a., a tym samym nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia ich nieważności.

Od powyższej decyzji P. L. i E. D. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazał na bezpodstawność zarzutu naruszenia art. 7, 8 i 77 k.p.a. Organ nadzoru podjął bowiem czynności mające na celu ustalenie treści oraz okoliczności związanych ze złożeniem przez W. L. "podania o reprywatyzację", zgodnie z zaleceniami zawartym w wyroku sądu z dnia 4 lutego

2010 r. Jedynym dokumentem będącym źródłem informacji o przedmiotowym "podaniu o reprywatyzację nieruchomości przy ul. [...]", stanowiącym w ocenie odwołujących się wniosek o własność czasową, złożony w trybie art. 7 ust. 1 dekretu, jest jednozdaniowe zaświadczenie Rejonu Nr V Resortu Mieszkaniowego Wydziału Administracji Nieruchomości z dnia [...] grudnia 1946 r.

W ocenie organu przyjęcie na podstawie analizy całości akt sprawy, przy uwzględnieniu wiedzy, jaką dysponuje organ administracji co do sposobu prowadzenia postępowań dotyczących tzw. gruntów [...], że "wniosek o reprywatyzację" jest – jak podnieśli wnioskodawcy – niepodważalnie wnioskiem, o którym stanowi art. 7 ust. 1 dekretu [...], było by w sposób oczywisty zbyt daleko idącym uznaniem administracyjnym. Wobec powyższego, zdaniem organu, bezpodstawne są twierdzenia wnioskodawców, że intencja wyrażona w podaniu o reprywatyzację była oczywista, a organ nadzoru prowadził postępowanie przyjmując negatywne dla strony skutki prawne. Zdaniem organu Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z dnia 4 lutego 2010 r. nie przesądził, że "wniosek o reprywatyzację" jest de facto wnioskiem o przyznanie własności czasowej.

Ponadto Minister zwrócił uwagę, że występując pismem z dnia 28 lipca 1949 r. do Zarządu Miejskiego w [...], W. L. posługuje się precyzyjnymi pojęciami z dekretu [...]. Występuje bowiem o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o przyznanie czasowej własności do terenu nieruchomości przy ul. [...]. Treść powyższego wystąpienia nie pozostawia wątpliwości, że W. L. doskonale zdawała sobie sprawę z tytułu prawnego, o jaki mógł ubiegać się dotychczasowy właściciel, jak i o konieczności wystąpienia z wnioskiem o przyznanie tego prawa w określonym terminie, któremu uchybiła.

Minister wskazał również, że zaświadczenie Wydziału Administracji Nieruchomości z dnia [...] grudnia 1946 r. ma charakter czysto techniczny, brak bowiem adresata tego zaświadczenia, brak informacji na czyj wniosek i w jakim celu zostało wydane. Ze względu na nie zachowanie się przedmiotowego "wniosku o reprywatyzację", można jedynie domniemywać jego treść. Posłużenie się zaś przez Rejon Nr V Resortu Mieszkaniowego zwrotem "reprywatyzacja" nie może stanowić, jak zasadnie stwierdził organ nadzoru, wystarczającej przesłanki dla przyjęcia, że był to

w istocie prawidłowo złożony wniosek o własność czasową.

Ponadto "wniosek o reprywatyzację" mógł być złożony najpóźniej w dniu

[...] grudnia 1946 r., a więc w dacie wydania zaświadczenia Rejonu Nr V Resortu Mieszkaniowego, natomiast podanie o przywrócenie terminu opatrzone jest datą

28 lipca 1949 r. Obydwa pisma dzieli niewielki przedział czasowy. Logicznym wydaje się zatem, że gdyby ów "wniosek o reprywatyzację" stanowił w ocenie jego autorki podanie o przyznanie własności czasowej, W. L. nie występowałaby o przywrócenie terminu, a jedynie poparła by uprzednio złożony wniosek dekretowy. Powyższe, zdaniem organu potwierdza, że wniosek

o reprywatyzację nie zawierał żądania dekretowego.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uznał więc zasadność rozstrzygnięcia Ministra Infrastruktury.

Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej

z dnia [...] czerwca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. D. i P. L., zarzucając jej naruszenie art. 7 i art. 77 Konstytucji RP, art. 7, 8, 9, 10, 11, 77 § 1, 80, 107 § 3, 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a. polegające na:

- naruszenie art. 77 Konstytucji RP przez odmowę stwierdzenia nieważności bezprawnej decyzji i tym samym zamknięcie wnioskodawcom drogi do dochodzenia uzasadnionych roszczeń, podczas gdy art. 77 § 1 Konstytucji RP wprost stanowi, iż każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej;

- bezpodstawnym przyjęciu, wbrew stanowisku wyrażonym w wyroku WSA

w Warszawie z dnia 4 lutego 2010 r., I SA/Wa 928/09, że podanie W. L. z dnia 12 grudnia 1946 r. o reprywatyzację nieruchomości nie było i nie mogło być wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu [...];

- naruszeniu art. 153 p.p.s.a. polegające na nieuwzględnieniu przez organy oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonego w ww. wyroku;

- nieuzasadnionym stwierdzeniu, że z uwagi na brak w dokumentacji posiadanej przez organ odwoławczy wynikający z niekompletności akt administracyjnych oraz samego dokumentu automatycznie świadczy o jego nieistnieniu, mimo niewątpliwego istnienia urzędowego potwierdzenia o jego złożeniu, skutkują odmową stwierdzenia nieważności;

- nieinformowaniu stron o dokonanych ustaleniach, mimo kierowanych pism do organu, co uniemożliwiło skarżącym podjęcie próby w toku postępowania odwoławczego działań dyscyplinujących organ do podjęcia niezbędnych czynności pozwalających na prawidłowe ustalenia stanu faktycznego i rozstrzygnięcie sprawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Infrastruktury oraz o zasądzenie na ich rzecz solidarnie kosztów postępowania sądowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że wniosek o przywrócenie terminu złożony w 1949 r. sam w sobie nie niweczył wcześniejszego wniosku z 1946 r., jeśli okaże się, że zawierał on żądanie dekretowe. Wobec powyższego brak powołania się przez W. L. we wniosku o przywrócenie terminu na swój wniosek z 1946 r. nie przesądza o treści wcześniejszego żądania.

Skarżący zgodzili się, że WSA w swoim wyroku nie przesądził, że "wniosek o reprywatyzację" jest wnioskiem o przyznanie własności czasowej, gdyż w wyroku tym Sąd nakreślił wytyczne i wskazał kierunki prowadzonego postępowania, do którego zobligowany został organ.

Reasumując skarżący wskazali, że wniosek z dnia 12 grudnia 1946 r. nie został nigdy rozpoznany, choć był złożony zgodnie z prawem po wejściu w życie dekretu [...].

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga podlegała uwzględnieniu.

Przedmiotem kontroli sądu była decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2012 r., utrzymująca w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956 r. oraz orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] marca 1956 r., odmawiającego przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...].

Kontrolowane w trybie nadzoru orzeczenia dekretowe z 1956 r. odmawiały dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej z tego powodu, że wniosek, o jakim mowa w art. 7 ust. 1 dekretu [...], został złożony przez W. L. po terminie określonym w tym przepisie. Organ nadzoru podzielił to stanowisko i odmówił stwierdzenia nieważności orzeczeń dekretowych, nie dopatrując się w nich w szczególności rażącego naruszenia prawa, ani innych podstaw do stwierdzenia nieważności, określonych w art. 156 § 1 k.p.a.

Organy nadzoru ustaliły, że objęcie w posiadanie przez Gminę [...] gruntu nieruchomości przy ul. [...] nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. w dniu wydania Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] nr [...] z dnia 16 sierpnia 1948 r. Ostateczny termin do złożenia wniosku upływał więc w dniu 16 lutego 1949 r. Wniosek złożony przez W. L. w dniu 29 lipca 1949 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku

o przyznanie prawa własności czasowej (który ostatecznie nie został przywrócony i

– należy dodać – w ogóle nie podlegał przywróceniu), był więc wnioskiem spóźnionym.

Organ nadzoru nie uznał argumentu podnoszonego przez wnioskodawców postępowania nadzorczego, że W. L. złożyła wniosek, o jakim mowa w art. 7 ust. 1 dekretu [...], najpóźniej w dniu 12 grudnia 1946 r., co miałoby wynikać z zaświadczenia Rejonu V Wydziału Administracji Nieruchomości Resortu Mieszkaniowego, z tej właśnie daty. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz jego poprzednik (w pierwszej instancji) posłużyli się przy ocenie tego dowodu następującymi argumentami: zalecone przez WSA w wyroku z dnia 4 lutego 2010 r., I SA/Wa 928/09, poszukiwania podania, o jakim mowa w zaświadczeniu z dnia [...] grudnia 1946 r., w tym w archiwach, nie doprowadziły do jego odnalezienia; sama W. L. twierdziła, że nie złożyła odpowiedniego wniosku w terminie; można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć (mimo, że brak jest akt postępowania zakończonego orzeczeniem z dnia [...] października 1947 r. o przywróceniu posiadania), że wniosek z grudnia 1946 r. dotyczył przywrócenia posiadania nieruchomości, a nie przyznania prawa własności czasowej; ponadto wniosek złożony do niewłaściwego organu (do administracji mieszkaniowej, a nie do Zarządu [...]) nie mógł wywrzeć skutku prawnego.

W ocenie sądu powyższe argumenty nie usuwają wszelkich wątpliwości związanych z tym, co zostało stwierdzone w zaświadczeniu z dnia [...] grudnia 1946 r.

Przede wszystkim zauważyć należy, że prawdziwości powyższego zaświadczenia organy nadzoru nie zakwestionowały, ani tego, że pochodzi ono od organu publicznego, który istniał w ówczesnej strukturze władz [...].

Z powodu nie odnalezienia (mimo podjętych w tym kierunku starań, czego sąd nie kwestionuje) samego podania, o jakim mowa w zaświadczeniu i niemożności ustalenia w związku z tym jego treści, organy nadzoru jedynie snują domysły, jakiego rodzaju żądanie mogło być zawarte w podaniu W. L. z 1946 r. Przypuszczeniom tym, z równą im wiarygodnością, można przeciwstawić zupełnie inne rozważania. Można bowiem założyć, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o własność czasową, zawarty w piśmie z dnia 29 lipca 1949 r., W. L. złożyła dlatego, że ówcześnie nie było jasności co do tego, czy wniosek złożony w trybie art. 7 ust. 1 dekretu [...] przed objęciem w posiadanie nieruchomości przez gminę był wnioskiem skutecznym. Obecnie rozstrzygnęła to już uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 września 2003 r., OPS 3/03 (ONSA 2004/1/6). Z praktyki orzeczniczej przytoczonej w stanie faktycznym tej uchwały wynikało, że ówcześnie (w dacie wniosku W. L. z dnia 29 lipca 1949 r.) nie uznawano skutków wniosku złożonego przez dotychczasowego właściciela przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę. W. L. mogła więc powziąć informację, że wniosek z 1946 r. jest nieskuteczny, w lutym 1949 r. upłynął już termin sześciomiesięczny i dlatego w lipcu 1949 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu, składając jednocześnie ponowny wniosek dekretowy.

Tego typu rozważania brzmią równie wiarygodnie jak domysły organu administracji, tym bardziej, że we wniosku o przywrócenie terminu zawartego w piśmie z dnia 29 lipca 1949 r. nie pada stwierdzenie, że wcześniej wniosku dekretowego W. L. nie składała. Tego typu rozumowanie organ przyjął w oparciu o sam fakt złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Z pisma przekazującego odwołanie nie można też wyprowadzać wniosków o treści samego odwołania – jak uczynił to organ – jeśli odwołanie również zaginęło.

Nie znajdują też żadnego potwierdzenia w faktach przypuszczenia organu, że podanie z 1946 r. było wnioskiem o przywrócenie posiadania. O przywróceniu posiadania orzekał bowiem sąd powszechny, a nie organ administracji, na co wskazuje sam organ nadzoru podając daty składania pism procesowych i posiedzeń sądu w tym przedmiocie, na podstawie repertorium [...] r. Wynika z niego, że w dniu

29 maja 1947 r. wpłynął wniosek W. L. o przywrócenie posiadania nieruchomości, posiedzenia w tej sprawie odbyły się w dniach 12 sierpnia 1947 r.

i 16 października 1947 r., postanowienie w sprawie wydano w dniu [...] października 1947 r. Organ nie wykazał, jaki związek z tą sprawą mogło mieć podanie z grudnia 1946 r., kierowane niewątpliwie do organu administracji.

Ponadto, jeśli Rejon V Wydziału Administracji Nieruchomości Resortu Mieszkaniowego był strukturą organizacyjną Zarządu Miasta, to nie można uznać, że podanie zostało złożone do niewłaściwego organu, nawet, jeśli sam Zarząd miał siedzibę w innym miejscu niż Wydział Administracji Nieruchomości.

W zaistniałej sytuacji nie można zatem oprzeć się na przypuszczeniach, ale należy odwołać się do faktów. Jeśli więc organ nadzoru nie będzie w stanie zaprzeczyć prawdziwości zaświadczenia z dnia [...] grudnia 1946 r., ani zaprzeczyć istnieniu w ówczesnej strukturze administracji [...] organu, który wydał zaświadczenie, to z faktu wydania takiej treści zaświadczenia: "ob. W. L. złożył podanie o reprywatyzację nieruchomości przy ul. [...]" – przy braku możliwości odnalezienia samego podania – można, w ocenie sądu, wywieść, że zawierało ono wniosek o przyznanie własności czasowej, o jakim mowa art. 7 ust. 1 dekretu [...]. Właściwa treść podania mogła być bowiem w zaświadczeniu oddana w skrócie, syntetycznie ("o reprywatyzację"), ale nawet przy tego typu wątpliwościach wyrażenie chęci odzyskania własności nieruchomości (reprywatyzacja) należy odczytywać per faworem, mając na uwadze nacjonalizacyjny skutek przyjęcia braku wniosku dekretowego, wynikający z art. 8 dekretu, bo odszkodowania przewidziane w dekrecie nie zostały nigdy wypłacone.

Taka ocena prawna nie zaprzecza tej zawartej w wyroku z dnia 4 lutego 2010 r., gdyż została dokonana po ustaleniu, że podania, o jakim mowa w zaświadczeniu z dnia 12 grudnia 1946 r., nie da się odnaleźć. W wyroku o sygn. I SA/Wa 928/09 sąd nie wykluczył też takiego rozumienia żądania W. L., przy założeniu, że treść podania odpowiadać będzie treści zaświadczenia.

Jeśli tak, to przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ nadzoru zobowiązany będzie albo zweryfikować prawdziwość zaświadczenia z dnia [...] grudnia 1946 r., albo przyjąć, że wniosek, o jakim mowa w art. 7 ust. 1 dekretu [...], W. L. złożyła najpóźniej w dniu wydania zaświadczenia. W ocenie sądu dotychczasowe ustalenia organu w tym zakresie zostały podjęte z naruszeniem art. 7 i art. 80 k.p.a., bowiem nie uwzględniają słusznego interesu obywateli przy wyjaśnieniu stanu faktycznego i załatwieniu sprawy oraz nie wskazują (przy uwzględnieniu jej całokształtu) przekonujących dowodów, na podstawie których organ doszedł do swoich (przeciwnych) wniosków. Słusznie bowiem w poprzednim wyroku sąd podniósł, że "Organ ma w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego przedmiotem jest ustalenie, czy stan faktyczny przyjęty przy wydaniu decyzji będącej przedmiotem postępowania "nieważnościowego" odpowiada prawdzie w świetle istniejącego w sprawie materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 7.03.2007 r., I OSK 845/06, LEX nr 344539).

Powyższe uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy założeniu, że wniosek dekretowy został złożony przez W. L. najpóźniej w dniu 12 grudnia 1946 r. Zgodnie bowiem z powołaną wyżej uchwałą NSA z dnia 8 września 2003 r., OPS 3/03, nawet jeśli wniosek został złożony przed objęciem nieruchomości w posiadanie przez gminę [...], podlega rozpoznaniu. To z kolei ma wpływ na ocenę wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., które mają charakter materialnoprawny.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w zw.

z art. 135 p.p.s.a., sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a.