Postanowienie NSA, sygn. akt II OZ 790/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 § 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Dnia 1 września 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 1 września 2015 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 207/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Rz 207/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej WSA) w Rzeszowie odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.

W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że przedmiotem skargi M. K. skierowanej do WSA w Rzeszowie była decyzja Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z [...] stycznia 2015 r. nr [...], wydana w sprawie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. M. K. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. W terminie do uiszczenia wpisu skarżąca zwróciła się do WSA o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Pismem z 30 marca 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do podania: wysokości netto uzyskiwanego przez siebie dochodu i wynagrodzenia za pracę męża, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny i domu, rodzaju prowadzonej działalności i ilości zatrudnianych pracowników, wydatków z tytułu korzystania z telefonu, wskazania wszystkich posiadanych przez nią, męża i córkę pojazdów mechanicznych oraz innych nieruchomości niż zajmowany przez rodzinę dom. Skarżącą wezwano także do podania celu, na który zaciągnęła kredyt, którego miesięczna rata to 600 zł, wysokości wynagrodzenia działającego w jej imieniu pełnomocnika i źródła pokrycia tego wydatku oraz przedłożenia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych swoich, męża i córki za określony w wezwaniu czas.

W odpowiedzi na wezwanie M. K. w piśmie z 8 kwietnia 2015 r. podała, że jej dochód miesięcznie nie przekracza obecnie 500 zł, natomiast dochód netto jej męża to 1286,17 zł. Prowadzona przez nią działalność to produkcja i sprzedaż odzieży dziecięcej. Średnie miesięczne wydatki na utrzymanie rodziny i domu to: prąd – 200 zł, woda – 140 zł, wywóz śmieci – 50 zł, ogrzewanie w sezonie grzewczym – 600 zł, żywność – 500 zł, telefony 75 zł. Skarżąca podała, że oprócz domu nie posiada żadnych nieruchomości, zaś pełnomocnik zadeklarował gotowość do świadczenia pomocy prawnej pro bono.

Postanowieniem z 21 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy WSA - odmówił skarżącej prawa pomocy w żądanym przez nią zakresie.

W sprzeciwie wnioskodawczyni nie zgodziła się z ww. postanowieniem podnosząc, że rozstrzygnięcie to zamyka jej możliwość obrony praw przed sądem, jest niesłuszne, niesprawiedliwe i zawiera błędne stwierdzenia. Wniosła o uchylenie postanowienia i przyznanie prawa pomocy.

Wskazując na powyższe sąd I instancji stwierdził, że informacje podane przez skarżącą nie potwierdziły, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawiona przez skarżącą sytuacja majątkowa nie była wiarogodna, zarówno co do uzyskiwanych dochodów, jak i ponoszonych wydatków. Nie uprawdopodobniła ona również w całości swojej sytuacji finansowej i wysokości uzyskiwanych przez siebie dochodów.

Zażaleniem M. K. zaskarżyła ww. postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej Ppsa) w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 i art. 45 Ppsa poprzez brak wezwania skarżącej do podpisania wszystkich pism, a w konsekwencji rozpoznanie sprawy w oparciu o materiał względem którego nie usunięto wszystkich braków formalnych,

2. art. 260 Ppsa poprzez oparcie się przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia wyłącznie na tym samym materiale dowodowym, na którym opierał się uprzednio referendarz sądowy oraz brak wyeliminowania nasuwających się sądowi I instancji wątpliwości co do sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o prawo pomocy, brak uwzględnienia istotnych w sprawie okoliczności wynikających ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego i w konsekwencji dokonanie kontroli przez sąd administracyjny w sposób oderwany od materiału zawartego w aktach sprawy,

3. art. 141 § 4 Ppsa w zw. z art. 166 Ppsa poprzez brak należytego wyjaśnienia dlaczego sąd I instancji uznał, że sytuacja majątkowa wnioskodawczyni nie jest wiarygodna,

4. art. 246 § 3 Ppsa poprzez przyjęcie, że zakresem tegoż przepisu jest objęta również pomoc prawna świadczona pro bono i w konsekwencji niezasadne oddalenie wniosku o ustanowienie radcy prawnego z urzędu.

Wskazując na powyższe zarzuty wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 243 Ppsa prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.

Art. 246 § 1 Ppsa - wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1 lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – pkt 2. Z treści tego przepisu bezpośrednio wynika, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 Ppsa). Z powyższego wynika zatem obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem poprzez przedstawienie w sposób rzetelny swojego stanu majątkowego, Niedostarczenie zatem żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko sądu I instancji, że strona nie wykazała w sposób pełny swojej sytuacji finansowej i materialnej, co powinna była przedstawić, aby uzyskać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza przeprowadzona przez sąd I instancji jest pełna i rzetelna. Skoro skarżąca nie przedstawiła pełnych informacji, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości na jej rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe, to jej wniosek nie mógł być uwzględniony. Nie wyjaśniła także, z jakich środków sfinansowała pracę pełnomocnika (w aktach sprawy nie ma oświadczenia pełnomocnika procesowego, że działa pro publico bono).

Skarżąca nie dopełniła obowiązku współdziałania z sądem, uniemożliwiając mu tym samym pełne ustalenie podstawy faktycznej wnioskowanego uprawnienia procesowego, co uzasadniało odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wskazać należy, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Z powyżej przedstawionych przyczyn niemożliwym było ustalenie, czy sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Stwierdzić należy zatem, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Nie znajdując zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.