Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 213/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-03-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 12 ust. 1 i 3
journal: Dz.U. 2001 nr 100 poz 1085
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie NSA Zygmunt Niewiadomski del. WSA Małgorzata Miron Protokolant Anna Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] SA w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 września 2006 r. sygn. akt II SA/Wr 468/05 w sprawie ze skargi [...] SA w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia dotyczącego zanieczyszczenia nieruchomości gruntowej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 września 2006 r. sygn. akt II SA/Wr 468/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę [...] S.A. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia nieruchomości gruntowej .

Wyrok ten wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy : Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną podstawie art. 12 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), Starosta Powiatu O. odrzucił zgłoszenie [...] S.A. w P. dotyczącego zanieczyszczenia nieruchomości gruntowej położonej w N. na działce Nr [...]. W uzasadnieniu wskazano w szczególności , iż z brzmienia przepisu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw wynika, iż ustawodawca nałożył obowiązek zgłoszenia faktu zanieczyszczenia na podmioty, które spełniają warunek w postaci władania zanieczyszczoną powierzchnią ziemi, na której zanieczyszczenie nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy, czyli przed dniem 1 października 2001 r., i było spowodowane przez inny podmiot niż podmiot władający. Z przedłożonej przez wnioskodawcę dokumentacji wynika, że [...] S.A. w P. jako użytkownik wieczysty był w dniu 1 października 2001 r. władającym powierzchnią ziemi - nieruchomością położoną w N. na działce Nr [...] - w myśl art. 3 pkt 44 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.). Jak wskazał organ pierwszej instancji, sukcesja w oparciu o art. 463 § 3 Kodeksu handlowego jest sukcesją uniwersalną i generalną, stąd nie można przyjąć, iż [...] S.A. w P. jest "innym podmiotem" niż Spółka A. Sukcesja przewidziana w art. 465 § 3 Kodeksu handlowego wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych, w tym odpowiedzialności za szkodę w środowisku. Ze względu na fakt, iż zgłaszający podmiot nie wykazał, że zanieczyszczenia na przedmiotowej nieruchomości powstały wskutek działań innego podmiotu, zgłoszenie z dnia 29 czerwca 2004 r. zdaniem organu nie spełnia przesłanek przewidzianych w art. 12 ust. 1 powołanej ustawy i dlatego w oparciu o przepis art. 12 ust. 4 tej ustawy Starosta dokonał jego odrzucenia.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł [...] S.A. w P. wskazując, iż odmienna jest zdaniem Spółki interpretacja przepisów dotyczących sukcesji uniwersalnej od przedstawionej przez Starostę Powiatu O.. Zdaniem odwołującej , za podstawę twierdzenia organu, iż sukcesja uniwersalna, będąca następstwem połączenia spółek, stanowi sukcesję obejmującą wszystkie prawa i obowiązki podmiotu przejętego i wywołuje także skutki w sferze praw i obowiązków publicznoprawnych, nie może stanowić art. 465 § 3 Kodeksu handlowego obowiązującego w momencie połączenia. Stanowił on o przejęciu na spółkę przejmującą wszelkich praw i obowiązków spółki przejętej, ale jedynie w zakresie stosunków cywilnoprawnych, natomiast następstwo prawne w zakresie prawa administracyjnego regulowały przepisy materialnego prawa administracyjnego. Sukcesja administracyjnoprawna w procesie łączenia spółek, jako jeden z wyjątków od zasady zakazu sukcesji administracyjnej, została wprowadzona dopiero w art. 494 § 2 Kodeksu spółek handlowych i zaczęła obowiązywać z dniem 1 stycznia 2001 r. Na gruncie kodeksu handlowego sukcesja administracyjnoprawna przy połączeniu spółek była niedopuszczalna. Zatem w zakresie prawa administracyjnego ze względu na jego specyfikę oraz sposób dochodzenia naprawienia szkód, następstwo prawne jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy prawo administracyjne dopuszcza przeniesienie obowiązku administracyjnego na następcę prawnego, a na gruncie przepisów prawa ochrony środowiska, obowiązujących w dacie połączenia Spółki A. i Spółki B., odpowiedzialność za wyrządzone szkody w środowisku nie mogła być przeniesiona na następcę prawnego. Dopuszczalność przeniesienia administracyjnej odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska gleby i ziemi wprowadziła dopiero ustawa - Prawo ochrony środowiska. W związku z tym, jak podniosła strona, administracyjnoprawna odpowiedzialność sprawcy zanieczyszczenia środowiska była na gruncie ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska niezbywalna, a więc nierozerwalnie związana z osobą sprawcy (art. 82 ust. 1). Zobowiązanym do naprawienia szkody był sprawca naruszenia interesu publicznego. Ustawa ta nie przewidywała natomiast następstwa prawnego w zakresie odpowiedzialności administracyjnej sprawcy. Nie można w związku z tym domniemywać, w ocenie strony, na podstawie ogólnych zasad dopuszczalności następstwa prawnego w tym zakresie. Obciążenie [...] S.A. odpowiedzialnością za zanieczyszczenie wywołane przez Spółkę A. oraz jej poprzedników byłoby więc niezgodne nie tylko z przepisami obowiązujących w dacie połączenia, ustaw zwykłych, ale także niezgodne z Konstytucją RP.

Decyzją z dnia [...] Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję . W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, iż uwzględnienie zgłoszenia, dokonanego na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej , następuje w sytuacji spełnienia łącznie następujących warunków: podmiot zgłaszający włada powierzchnią ziemi w dniu 1 października 2001 r.; na powierzchni ziemi przed 1 października 2001 r. nastąpiło zanieczyszczenie ziemi lub gleby; zanieczyszczenie to zostało spowodowane przez inny podmiot; zgłoszenie tego faktu staroście dokonano w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; załączono do niego wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot. Jak wskazał organ odwoławczy, z analizy akt wynika, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 12 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy . Natomiast sporna i stanowiąca podstawę argumentacji tak organu pierwszej instancji, jak i przedstawiciela Spółki, kwestia następstwa prawnego [...] S.A. w P. zdaniem organu odwoławczego nie ma w istocie znaczenia. Gdyby więc nawet uznać, że zgłoszenia dokonał "inny podmiot", o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy, zgłoszenie i tak podlegałoby odrzuceniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało nadto, iż w początkowej fazie postępowania administracyjnego organ pierwszej prezentował prawidłowe stanowisko, że ostatecznym terminem na przedłożenie zgłoszenia w formie ustalonej w art. 12 ust. 1 i ust 2 ustawy jest dzień 30 czerwca 2004 r. (pismo z dnia 5 sierpnia 2004 r.) i z tego powodu pozostawił nawet zgłoszenie ("wniosek") bez rozpoznania, następnie stanowisko to zmienił i rozpoczął polemikę w kwestii spełnienia przez zgłaszającego innej z przesłanek - zanieczyszczenia powierzchni ziemi przez "inny podmiot. Pewnego rodzaju niezdecydowanie Starosty Powiatu O. i skupienie się w późniejszej fazie postępowania na tylko jednej z przesłanek skutecznego zgłoszenia, wskazanej w art. 12 ust. 1 ustawy, jak zauważono nie podważa jednak, w ocenie organu odwoławczego, prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia [...]. Jak dalej stwierdzono, już od początku postępowania brak było podstaw prawnych do uwzględnienia zgłoszenia. Mimo długiego okresu wyznaczonego przez ustawodawcę dla dokonania zgłoszenia, Spółka datuje swoje zgłoszenie na ostatni dzień ustawowego terminu (29 czerwca 2004 r.), a dokonuje czynności zgłoszenia zanieczyszczenia Staroście Powiatu O. już po terminie - w dniu 5 lipca 2004 r. Ponadto wskazano, iż zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy do zgłoszenia należy załączyć wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby, a jak wynika z treści samego zgłoszenia - załączono do niego jedynie pełnomocnictwo dla autora podania i znaki opłaty skarbowej. W piśmie z dnia 20 lipca 2001 r. pełnomocnik Spółki stwierdził, że nie ma na dzień dzisiejszy możliwości uzupełnienia zgłoszenia o wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi. Nie spełniona została więc kolejna przesłanka zgłoszenia. Bezcelowe, zdaniem organu odwoławczego, było wzywanie po 30 czerwca 2004 r. Spółki do uzupełnienia zgłoszenia o ten dokument. W świetle jednoznacznej treści art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy, uzupełnianie zgłoszenia po wyznaczonym w ustawie dniu musiałoby zostać uznane za bezskuteczne prawnie. Skuteczne zgłoszenie w wyznaczonym przez ustawodawcę terminie winno bowiem było zawierać wymagany ustawowo załącznik. W przeciwnym wypadku, było one wadliwe, a z uwagi na upływ terminu, nie mogło być sanowane. Jak zważyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., nawet gdyby - hipotetycznie - przyjąć, że zgłoszenie zawierało wymagany ustawowo załącznik lub - ewentualnie - dołączono by ten dokument przed 30 czerwca 2004 r. i w ten sposób sanowano wcześniejsze wadliwe zgłoszenie, nie można uznać, że przedstawione badania potwierdzają fakt zanieczyszczenia powierzchni ziemi lub gleby, które nastąpiło przed 1 października 2001 r. W "Sprawozdaniu z poboru prób gruntu i badań laboratoryjnych" z dnia 28 sierpnia 2004 r. wyraźnie wskazano, że poboru prób gruntu dokonano w dniu sierpnia 2004 r. Badania te obrazują więc stan zanieczyszczenia gruntu w sierpniu 2004r. i w żaden sposób nie mogą zostać uznane za dowód zanieczyszczenia powstałego przed 1 października 2001 r. Ponadto organ nie zgodził się z twierdzeniem strony, iż ustalenie proporcji w jakich każda ze Spółek zanieczyściła powierzchnię ziemi lub gleby opisanej na wstępie nieruchomości powinno być przedmiotem postępowania dowodowego. W art. 12 ust. 2 ustawy ustawodawca przeniósł przecież w sposób wyraźny ciężar dowodu na zgłaszającego zanieczyszczenie powierzchni ziemi lub gleby. Jest to konsekwencją faktu, że uwzględnienie zgłoszenia zdejmuje z władającego powierzchnią ziemi lub gleby obowiązki określone w art. 102 ust. 1-3 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Przyjęcie w takiej sytuacji, że to starosta ma udowadniać fakt, którego istnienie przenosił na niego obowiązek rekultywacji gruntu, byłoby co najmniej nielogiczne.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł [...] S.A. w P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono niezgodność z prawem w postaci naruszenia prawa materialnego, tj. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez obrazę zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania słusznego interesu strony oraz naruszenie ciążącego na organie administracji publicznej obowiązku zebrania całego materiału dowodowego; naruszenie prawa procesowego tj. art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) i błędną jego wykładnię poprzez przyjęcie, że nie przedstawienie wyników badań laboratoryjnych, potwierdzających fakt zanieczyszczenia gleby w jej warstwach podpowierzchniowych jest brakiem formalnym zgłoszenia, który stwarza po stronie organu uprawnienie do odrzucenia zgłoszenia w drodze decyzji oraz, że przedstawienie wyników poboru prób gruntu z dnia [...] sierpnia 2004 r. nie może stanowić dowodu pośredniego dla wykazania faktu zanieczyszczenia powstałego przed 1 października 2001 r. Zgodnie z zasadą prawdy materialnej powstałe wątpliwości organu, co do jednoznaczności i wiarygodności przedstawionych dokumentów, zdaniem skarżącego, winien organ wyjaśnić w toku prowadzonego postępowania. Skoro więc organ oparł swoją decyzję na twierdzeniu o braku jednoznaczności przedstawionych przez [...] S.A. w P. wyników badań, to usprawiedliwione jest stanowisko, iż odrzucenie zgłoszenia bez wyjaśnienia faktycznego stanu zanieczyszczenia gleb i bez przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie stanowi naruszenie przepisów postępowania - art. 7 i art. 77 k.p.a. Naruszenie przepisu art. 12 ust. 2 wskazanej ustawy poprzez błędną jego wykładnię polegało również na przyjęciu, iż Spółka A. nie jest "innym podmiotem", który spowodował zanieczyszczenie gleby.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wskazał , iż podstawą materialnoprawną podejmowanych w tej sprawie decyzji były przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.). Wyjaśniono , że art. 12 ust. 1 w/w ustawy stanowi, że władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r. tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska nie stosuje się. Do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot - ust. 2.

Zgodnie zaś z ust. 4 art. 12 powołanej ustawy starosta może odrzucić, w drodze decyzji, zgłoszenie w ciągu roku od jego dokonania, jeżeli nie są spełnione warunki ustawy; ostateczna decyzja w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia powoduje, iż nie powoduje ono skutków prawnych, o których mowa w ust. 1.

Dla skutecznego wniesienia zgłoszenia na podstawie art. 12 ust. 1 powyżej wskazanej ustawy, a tym samym uchylenie się przez zgłaszającego od skutków prawnych z art. 102 ust. 1-3 Prawa ochrony środowiska tj. obowiązku przeprowadzenia rekultywacji terenu, konieczne jest spełnienie następujących warunków: 1) zgłaszający musi władać powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 1 października 2001 r.; 2) władający musi dokonać zgłoszenia faktu zanieczyszczenia ziemi lub gleby albo niekorzystnego przekształcenia naturalnego ukształtowania terenu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; 3) zgłoszenie dotyczy powierzchni ziemi, na której nastąpiło zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu przed wejściem w życie ustawy (1 października 2001 r. ), a po objęciu nieruchomości we władanie przez zgłaszającego; 4) zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu musi być spowodowane przez inny podmiot; 5) do zgłoszenia należy załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentację potwierdzającą niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot.

Podjęcie decyzji na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw zdaniem Sądu wymagało zatem rozstrzygnięcia przez organy administracji, czy warunki określone w art. 12 ust. 1 i ust. 2 tejże ustawy zostały spełnione przez zgłaszającego. W sytuacji zaś, gdy organy w wyniku przeprowadzonego postępowania stwierdzą, że którykolwiek z tych warunków podmiot zgłaszający nie spełnia, zobligowane są do odrzucenia zagłoszenia.

Jak zauważył Sąd pierwszej instancji z akt sprawy wynika , że pismem z dnia 29 czerwca 2004 r., które wpłynęło do organu 5 lipca 2004 r., [...] S.A. dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej , wskazując jednocześnie, iż Spółka A. (spółka wykreślona z rejestru handlowego z dniem [...]) prowadziła działalność na nieruchomości - działka Nr [...] w S., N. - od [...] r. W roku [...] w ramach restrukturyzacji sektora paliwowego nieruchomość została przekazana do [...] S.A. w stanie zanieczyszczonym. Jako załączniki do zgłoszenia strona przesłała jedynie pełnomocnictwo.

W ocenie Sądu, tak wniesione zgłoszenie, bez wymaganych ustawą załączników, obligowało organ do jego odrzucenia na podstawie art. 12 ust. 4 omawianej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Tymczasem pismem z dnia [...] października 2004 r. wezwano stronę skarżącą do wykazania braku następstwa prawnego pomiędzy [...] S.A. a poprzednim właścicielem oraz wykazania, że władał zanieczyszczonymi nieruchomościami w dniu wejścia w życie ustawy.

Niedopuszczalne zatem było, zdaniem Sądu, jak tego dokonał organ pierwszej instancji, uzupełnianie przedmiotowego zgłoszenia w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Nie można uznać warunków ustawowych, jakie powinno spełniać zgłoszenie, a o jakich mowa w art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), ze względu na ściśle określony termin dokonania tego zgłoszenia, za warunki formalne dające się usunąć w trybie art. 64 § 2 kpa.

Do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu administracji publicznej wezwania strony do usunięcia, zdaniem Sądu należą braki podania dające się z łatwością usunąć a wskazane w art. 63 § 2 k.p.a. - określenie żądania, podpisy strony, jeżeli działa przez pełnomocnika dołączenie pełnomocnictwa, również wymagania określone w przepisach szczególnych. W rozpoznawanej sprawie dodatkowe wymagania, jakie powinno spełniać zgłoszenie zanieczyszczenia nieruchomości zostały określone ustawą z dnia 27 lipca 2001 r., jednakże określiła ona również ścisły termin dokonania tego zgłoszenia i dołączenia stosownych dokumentów. Tego rodzaju termin ma charakter materialnoprawny, zatem wyznaczanie dodatkowego terminu na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., celem usunięcia tych braków, było bezpodstawne.

Ponadto istotne zdaniem Sądu jest to , że zgłoszenie, jest datowane wprawdzie na dzień 29 czerwca 2004 r., jednakże doręczone zostało organowi pierwszej instancji w dniu 5 lipca 2004 r. Zatem czynność, która zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy powinna być dokonana do dnia 30 czerwca 2004 r., strona skarżąca dokonała po terminie. Również z tego powodu zagłoszenie podlegałoby odrzuceniu. Uchybienia terminu wyznaczonemu przepisem ustawy nie kwestionuje w skardze strona skarżąca, wskazując jedynie, że pismem z dnia 29 czerwca 2004 r. dokonała zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi działki.

Dodano także , iż na uchybienie terminu do dokonania zgłoszenia zanieczyszczenia gruntu lub ziemi nie ma wpływu ani to, że ustawa nie wskazała sposobu wykonania i metody badań stanu zanieczyszczenia terenu czy rodzaju ich wyników, ani to, że zgłaszający nie przeprowadził takich badań na dzień przejęcia stacji paliw od Spółki A., bowiem przepis art. 12 ustawy nie wymaga, aby władający powierzchnią ziemi udowodnił, że zanieczyszczenie spowodował inny podmiot przed dniem 1 października 2001 r., wystarczy aby wykazał znaczne tego prawdopodobieństwo, skoro ustawa stawia wymaganie jedynie "opisania okoliczności wskazujących, że sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot".".Za określeniem przez ustawę ścisłego terminu dokonania zgłoszenia przemawia treść art. 102 ustawy - Prawo ochrony środowiska, w którym została wyrażona zasada, że to na władającym powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi, ciąży obowiązek przeprowadzenia jej rekultywacji. Art. 12 ustawy wprowadzającej jest jedynie wyjątkiem od tej zasady, jest wyjątkiem od stosowania powyższego artykułu, ustanowionym zresztą na korzyść zgłaszającego zanieczyszczenie.

Ponadto Sąd pierwszej instancji podkreślił ,że z brzmienia ust. 1 art. 12 ustawy wprowadzającej należy wyprowadzić wniosek, że załączone do zgłoszenia, na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy, wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby lub dokumentacja potwierdzająca niekorzystne przekształcenie ukształtowania terenu, muszą obrazować stan tego zanieczyszczenia lub niekorzystnego przekształcenia ukształtowania terenu, które nastąpiło przed tą datą, a które zostało dokonane przez inny podmiot. Przy czy istotne jest, że sporządzenie takich badań i dokumentacji musi być dokonane przed dniem 30 czerwca 2004 r. Przyjęcie, że po tej dacie dokonanie badań jest dopuszczalne, czyniłoby bezcelowym wyznaczanie przez ustawodawcę daty granicznej na zgłoszenie zanieczyszczenia. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu również ten warunek nie został spełniony. Za bezpodstawne uznał Sąd twierdzenie strony skarżącej, że niemożność przedstawiania wyników badań według stanu na dzień połączenia i na dzień wejścia w życie ustawy nie może stanowić przyczyny odrzucenia zgłoszenia ich zanieczyszczenia.

W aktach sprawy jak zaznaczono znajduje się wprawdzie sprawozdanie z poboru prób gruntu i badań laboratoryjnych przedmiotowych działek z dnia [...] sierpnia 2004 r., jednakże pobór tych prób został dokonany w dniu [...] sierpnia 2004 r. Zatem badania dokonane przez stronę skarżącą w niniejszej sprawie wskazują na stan zanieczyszczenia zgłaszanych nieruchomości na dzień [...] sierpnia 2004 r., a nie, wbrew nakazowi art. 12 ust. 1 ustawy, na dzień sprzed 1 października 2001 r. Tymczasem art. 12 ust. 1 wyraźnie wskazuje, iż władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r. załączając do tego zgłoszenia wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby. W niniejszej sprawie od daty wyznaczonej ustawą (1 października 2001 r.) do badań przeprowadzonych przez stronę skarżącą minęło niemalże trzy lata. Zatem niemożliwym jest jak zaznaczył Sąd, aby przedstawione wyniki badań odzwierciedlały stan zanieczyszczenia nieruchomości spowodowane przez inny podmiot sprzed 1 października 2001 r., zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę, iż [...] S.A. władał tą nieruchomością od [...] r. a działalność spółki może również powodować zanieczyszczenie gruntu. A przecież w art. 12 ustawy chodzi o uchylenie się przez zgłaszającego zanieczyszczenie od ponoszenia odpowiedzialności jak i kosztów związanych z rekultywacją ziemi, której zanieczyszczenia dopuścił się inny podmiot.

Zatem przeprowadzenie przedmiotowych badań po 30 czerwca 2004 r., również stanowiło podstawę do odrzucenia zgłoszenia.

Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, iż informacje przedstawione w treści zgłoszenia w świetle brzemienia art. 12 ust. 2 ustawy oraz przyjętej praktyki stanowią wyniki badań. Jeśli tak by było, bezcelowe było by nałożenie przez ustawodawcę obowiązku na zgłaszającego zanieczyszczenie dołączenia do zgłoszenia wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby, a wystarczające było by samo oświadczenie zawarte w zgłoszeniu. Stąd, w ocenie Sądu, strona skarżąca bezpodstawnie przyrównała zgłoszenie zanieczyszczenia ziemi, określone w art. 12 ust. 1 ustawy, z wynikami badań, które stanowią załącznik do tego zgłoszenia.

Konkludując wskazano, iż w rozpatrywanej sprawie zgłaszający nie spełnił opisanych wyżej warunków, o których mowa w art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw. Do zgłoszenia nie załączono wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby, czego nie można było usunąć w trybie art. 64 § 2 k.p.a. jako brak formalny pisma. Ponadto władający wprawdzie dokonał zgłoszenia faktu zanieczyszczenia ziemi lub gleby właściwemu staroście, jednakże uczynił po określonej w ustawie dacie - tj. 30 czerwca 2004 r. Ponadto wyniki badań, datowanych dopiero na dzień [...] sierpnia 2004r., nie odnoszą się do zanieczyszczenia ziemi, które nastąpiło przed wejściem w życie ustawy tj. w dniu 1 października 2001 r. w wyniku działalności innego podmiotu.

Ponadto Sąd pierwszej instancji uznał , ze sprawcą zanieczyszczenia w tej sprawie nie był inny podmiot od zgłaszającego . W tym zakresie wskazano , iż zgodnie z ust. 1 art. 102 ustawy - Prawo ochrony środowiska władający powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5, do przeprowadzenia ich rekultywacji. Zatem zasadą jest, że władający powierzchnią ziemi odpowiada za zanieczyszczenia powstałe przed dniem objęcia przez niego władania, spowodowane przez kogokolwiek, a wyrazem tej odpowiedzialności jest ciążący na nim z mocy samego prawa obowiązek przeprowadzenia rekultywacji zanieczyszczonej gleby lub ziemi. Uwolnienie się władającego powierzchnią ziemi od tego obowiązku może nastąpić w przypadku wykazania przez niego, że zanieczyszczenie spowodował inny podmiot i wówczas na tym podmiocie spoczywa obowiązek rekultywacji; jeśli zanieczyszczenia dokonano za wiedzą lub zgodą władającego, ponosi on obowiązek rekultywacji solidarnie ze sprawcą (art. 102 ust. 2 i 3 ustawy).

Z przepisu art. 102 ust. 2 cyt. ustawy wynika, że uwolnienie się władającego od obowiązku rekultywacji dotyczy wyłącznie zanieczyszczeń gleby spowodowanych przez inny podmiot, powstałych po objęciu władania, a nigdy przed takim objęciem. Zatem władający powierzchnią ziemi przejmuje obowiązek dokonania rekultywacji po poprzedniku. Natomiast odrębną kwestią są wzajemne rozliczenia kosztów rekultywacji między zbywcą a nabywcą, które podlegają przepisom prawa cywilnego. O tej zasady został wprowadzony wyjątek w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, jeżeli zanieczyszczenie nastąpiło przed dniem 1 października 2001 r. i było spowodowane przez inny podmiot , z zastrzeżeniem dokonania tego zgłoszenia do 30 marca 2004 r. Wyklucza to możliwość uznania za inny podmiot w rozumieniu tego przepisu poprzednika prawnego władającego. Przepis art. 12 ust. 1 cyt. ustawy odnosi się wyłącznie do tych przypadków, w których wyrządzenie szkody w postaci zanieczyszczenia ziemi zostało spowodowane po objęciu władania przez aktualnie władającego, o jakim mowa w tym przepisie, a przed wejściem w życie ustawy - Prawo ochrony środowiska .

W świetle takiej interpretacji przepisu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. zarzuty skargi w zakresie braku następstwa prawnego [...] S.A. po Spółce A. i Spółce B. Sąd pierwszej instancji uznał za nietrafne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł pełnomocnik [...] S.A. w P. zaskarżając go w całości . Wyrokowi temu zarzucił :

1 naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) i błędną jego wykładnię poprzez uznanie przez Sąd, iż naocznych oględzin terenu nie można uznać za badanie w rozumieniu ustawy,

2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw i błędną jego wykładnię poprzez przyjęcie, iż skarżący nie wykazał, iż Spółka A. jest wyłącznym sprawcą zanieczyszczenia powierzchni ziemi na zgłoszonych działkach.

3. naruszenie prawa materialnego tj. art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw i błędną jego wykładnię poprzez przyjęcie, iż Spółka A. nie jest "innym podmiotem", który spowodował zanieczyszczenie gleby.

Wskazując na powyższe naruszenie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądzenie kosztów postępowania .

Nie zgadzając się z zapadłym wyrokiem skarżąca w motywach skargi kasacyjnej wskazała, że literalna wykładnia art. 12 ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw , prowadzi do wniosku, iż zgłoszenie dokonane w jego trybie nie ma charakteru podania, lecz stanowi wykonanie obowiązków. W ocenie skarżącej Spółki, brak przedstawienia wyników badań laboratoryjnych na dzień wejścia w życie ustawy nie może być utożsamiany z brakiem formalnym wniosku, bowiem powinien być oceniany tylko jako niedostateczne jego uzasadnienie merytoryczne.

Podniesiono , że art. 12 ust. 1 powoływanej wyżej ustawy nakazuje załączyć do zgłoszenia "wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia", nie wskazując jednak sposobu wykonania badań, nie precyzując przedmiotu badania i nie określając rodzaju ich wyników. Skarżąca przyjęła, iż w świetle brzmienia cytowanego przepisu ustawodawca nie przesądził, jaka powinna być metoda badań zanieczyszczenia powierzchni ziemi, a jeśli tak, to zastosowanie znajdują ogólne zasady postępowania administracyjnego. Skarżąca zauważa, iż nie przedstawienie wyników badań z okresu przejmowania stacji paliw od Spółki A. wynika tylko z faktu, iż w przedmiotowym okresie nie prowadzono żadnych badań stanu zanieczyszczenia terenu. W razie jednak braku możliwości udokumentowania zaistniałego stanu zanieczyszczeń, wobec braku przeprowadzenia w okresie działania Spółki A. stosownych badań, należy w tym względzie kierować się zasadami doświadczenia życiowego Te nakazują zaś przyjąć, iż podczas [...] -letniej eksploatacji gruntów przez Spółkę A., przy stanie technicznym urządzeń znacznie odbiegającym od dzisiejszego, Spółka A. eksploatowała grunty w sposób niezgodny z obecnie obowiązującymi normami. Fakt ten potwierdza także raport sporządzony w związku z połączeniem Spółki A., z [...]r. , w którym potwierdzony został zły stan eksploatacji gruntów i duże zanieczyszczenie powierzchni ziemi na terenach stacji paliw Spółki A..

Zdaniem skarżącej, niemożność przedstawienia wyników badań laboratoryjnych według stanu na dzień połączenia, i na dzień wejścia w życie ustawy nie może stanowić podstawy do oddalenia jego skargi. Także jak zaznaczono w razie braku możliwości udokumentowania zaistniałego stanu zanieczyszczeń, wobec braku przeprowadzenia w okresie działania Spółki A. stosownych badań, należy w tym względzie kierować się zasadami doświadczenia życiowego. Te nakazują zaś przyjąć, iż podczas [...] -letniej eksploatacji gruntów przez Spółkę A., przy stanie technicznym urządzeń znacznie odbiegającym od dzisiejszego, Spółka A. eksploatowała grunty w sposób niezgodny z obecnie obowiązującymi normami. Fakt ten potwierdza także raport sporządzony w związku z połączeniem Spółki A., z [...]r. , w którym potwierdzony został zły stan eksploatacji gruntów i duże zanieczyszczenie powierzchni ziemi na terenach stacji paliw Spółki A.. Zatem w ocenie strony skarżącej, niemożność przedstawienia wyników badań według stanu na dzień połączenia, nie może stanowić przyczyny odrzucenia zgłoszenia ich zanieczyszczenia.

Ustosunkowując się do twierdzeń organów w przedmiocie braku możliwości potraktowania skarżącego jako innego podmiotu z art. 12 ustawy i wynikającego z następstwa prawnego [...] S.A. po Spółce A., ciążącego na skarżącym obowiązku rekultywacji gruntów, skarżąca stoi na stanowisku, iż w dacie połączenia nie doszło do następstwa prawnego pomiędzy [...] S.A. a Spółką A. w zakresie odpowiedzialności za szkodę w środowisku, bowiem w tym zakresie obowiązywała zasada odpowiedzialności sprawcy, a odpowiedzialność za szkodę w środowisku, za wyjątkiem przepisów szczególnych, była nieprzenoszalna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej , biorąc jedynie pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania . Badając stosownie do treści art. 183 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaistnienie , którejkolwiek z przesłanek nieważności , w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń stąd też ograniczono rozpoznanie sprawy do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Przystępując zaś do rozpoznania zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów zauważyć należy , iż pełnomocnik skarżącej Spółki w odniesieniu do przepisu art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy -Prawo ochrony środowiska , ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 100 , poz. 1085 ze zm. ) raz czyni zarzut naruszenie prawa procesowego ( pkt. 1 skargi kasacyjnej ) a w innych przypadkach ( pkt. 2 i 3 tejże skargi ) wskazuje tę normę w ujęciu zarzutu naruszenia prawa materialnego .

Przede wszystkim w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis wyżej wskazany stanowi normę prawa materialnego a nie procesowego jak błędnie wskazał to pełnomocnik skarżącej w petitum skargi w jej pkt. 1 zarzutów .

Jednakże w takim wypadku przyjąć należy , iż doszło do określenia podstawy kasacyjnej, a błędne nazwanie naruszenia przepisów prawa materialnego naruszeniem przepisów procedury nie stoi na przeszkodzie uznaniu, że przez wskazanie konkretnego przepisu prawa materialnego zostały określone granice skargi kasacyjnej. Tym samym należało więc zbadać, czy nie doszło do naruszenia wskazanego przepisu w zakresie, o którym mowa w art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię .

Przedmiotem kontroli dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny były zatem zarzuty , które odnosiły się do naruszenia prawa materialnego .

Tak określone zarzuty jednak w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego w okolicznościach przedmiotowej sprawy należało uznać za nieusprawiedliwione .

Przede wszystkim wbrew wywodom skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął , że sprawcą zanieczyszczenia w tej sprawie nie był inny podmiot od zgłaszającego jak też , że skarżący nie wykazał , iż Spółka A. jako inny podmiot jest wyłącznym sprawca zanieczyszczenia ziemi na zgłoszonej działce . Zasadnie Sąd ten bowiem uznał , że do zgłoszenia nie dołączono wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby.

Podnieść bowiem należy , iż art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska , ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 100 poz. 1085 ze zm. ) , stanowi , iż władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy , na której przed jej wejściem w życie nastąpiło zanieczyszczenie ziemi spowodowane przez inny podmiot , jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.; w tym przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 Prawo ochrony środowiska nie stosuje się . Z literalnego brzmienia wymienionego przepisu mogłoby wprawdzie wynikać , że "innym podmiotem", o jakim mowa w tym przepisie może być każdy podmiot, który spowodował zanieczyszczenia ziemi, w tym poprzednik prawny władającego ziemią, w dacie wejścia w życie ustawy - Prawo ochrony środowiska, jednakże uregulowania tego nie można odrywać od całokształtu przepisów statuujących zasady odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska, w tym pomijać, że jest to przepis przejściowy. Stąd prawidłowo Sąd pierwszej instancji w oparciu o wykładnię systemową i celowościową oceniał legalność zastosowania tego przepisu przez organ administracji przy wydaniu zaskarżonej decyzji .

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. Nr 62 , poz. 627 ze zm.) odmiennie od poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.), ukształtowała odpowiedzialność za zanieczyszczenie ziemi i obowiązek jej rekultywacji. W uprzednio obowiązującym stanie prawnym (art. 82 ustawy), jednostki organizacyjne wykonywające działalność szkodliwie wpływającą na środowisko, w tym zanieczyszczające powierzchnię ziemi, miały obowiązek przywrócenia stanu właściwego środowiska, a obowiązki w tej mierze mogły być egzekwowane w drodze administracyjnoprawnej, jak też w sferze prawa cywilnego w przypadku wyrządzenia szkody osobom trzecim. Regulacje tej ustawy nie wiązały odpowiedzialności za zanieczyszczenie powierzchni ziemi z uprawnieniami rzeczowymi, w tym z faktu władania daną nieruchomością nie wynikał wprost obowiązek rekultywacji w sytuacji gdy władający nie był sprawcą zanieczyszczenia.

W ujęciu ustawy Prawo ochrony środowiska, odpowiedzialność za zanieczyszczenie powierzchni ziemi i wiążący się z nią obowiązek rekultywacji spoczywa na władającym powierzchnią ziemi, którym stosownie do art. 3 pkt 44 tej ustawy jest właściciel nieruchomości lub inny podmiot władający gruntem, ujawniony w ewidencji gruntów i budynków na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Stosownie do art.102 ust. 1 wymienionej ustawy, władający powierzchnią ziemi w przypadku jej zanieczyszczenia ma obowiązek przeprowadzenia rekultywacji z tym, że w przypadku koniecznego natychmiastowego jej dokonania może na koszt władającego dokonać jej starosta (art. 102 ust. 5 i ust. 7). Uwolnienie się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji może nastąpić w przypadku wykazania przez niego, że zanieczyszczenie spowodował inny podmiot i wówczas na tym podmiocie spoczywa obowiązek rekultywacji, z tym zastrzeżeniem, że jeśli zanieczyszczenia dokonano za wiedzą lub zgodą władającego, ponosi on obowiązek rekultywacji solidarnie ze zbywcą (art. 102 ust. 2 i 3).

Z treści art. 102 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska wynika, że uwolnienie się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji, dotyczy wyłącznie tych przypadków, w których zanieczyszczenia gleby spowodował inny podmiot ale do zdarzenia tego doszło po dniu objęcia władania.

Uregulowanie to ponad wszelką wątpliwość wyklucza możliwość uwolnienia się władającego powierzchnią ziemi od obowiązku rekultywacji z powołaniem się na sprawstwo osoby trzeciej, jeżeli zanieczyszczenie miało miejsce przed objęciem władania. Oznacza to, że władający powierzchnią ziemi w świetle treści tego uregulowania nie może skutecznie powołać się na sprawstwo zanieczyszczenia swego poprzednika prawnego.

W ujęciu omawianego przepisu władający powierzchnią ziemi nabywając (przejmując) określoną zanieczyszczoną nieruchomość, przejmuje obowiązek dokonania rekultywacji i na nim ciąży wykonanie tego publicznoprawnego obowiązku. Natomiast odrębną kwestią są wzajemne relacje między zbywcą i nabywcą z tytułu kosztów rekultywacji i są one zależne od treści stosunku prawnego będącego podstawą przeniesienia własności, wszelkie spory w tej mierze mogą być rozstrzygane na płaszczyźnie stosunków cywilnoprawnych

Przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., jest przepisem przejściowym, stanowiącym "pomost" pomiędzy przepisami ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska a przepisami ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, która weszła w życie z dniem 1 października 2001 r. Jako przepis intertemporalny, przedmiotowo i podmiotowo stanowi on regulację przejściową (wprowadzającą), pomiędzy art. 82 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska a art. 102 Prawa ochrony środowiska, co było konieczne z uwagi na zmianę zasad odpowiedzialności za zanieczyszczenie środowiska, wprowadzonych przez nową ustawę z dniem 1 października 2001 r. Uregulowania w nim zawarte dotyczą sytuacji określonej w art. 102 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, jednak mają zastosowanie w przypadku, jeżeli zdarzenie tam opisane miało miejsce przed dniem wejścia ustawy w życie, tzn. przed dniem 1 października 2001 r. Jest to klasyczny przepis przejściowy, który nie zmienia zakresu przedmiotowego i podmiotowego nowej regulacji (art. 102 Prawa ochrony środowiska) a jedynie przesuwa jej zastosowanie (w tym przypadku korzystne dla "władającego") do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie ustawy. Gdyby nie było przepisu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, to z dniem 1 października 2001 r. do wszystkich "władających", miałby zastosowanie przepis art. 102 ust. 1 Prawa ochrony środowiska, bez możliwości skorzystania z postanowień ust. 2 i 3 tej regulacji, bowiem te przepisy mają zastosowanie jedynie do zdarzeń mających miejsce po wejściu ustawy w życie.

Z porównania brzmienia przepisów art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej i art. 102 ust. 2 Prawa ochrony środowiska wynika jednoznacznie, że "władającymi" w rozumieniu tych ustaw są podmioty władające powierzchnią ziemi w dniu wejścia ustawy w życie, co jest zgodne z art. 3 pkt 44 tej ostatniej ustawy, który wprowadził to pojęcie. Natomiast zakres czasowy, którego dotyczy art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej w związku z art. 102 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, nie może dotyczyć okresu wcześniejszego niż od daty objęcia władania przez władającego. Zatem przepis art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. odnosi się wyłącznie do tych przypadków, w których wyrządzenie szkody polegającej na zanieczyszczeniu ziemi zostało spowodowane po objęciu władania przez władającego o jakim mowa w tym przepisie, a przed wejściem w życie ustawy Prawo ochrony środowiska. Wyklucza to uznanie jako "inny podmiot" w rozumieniu tego przepisu, poprzednika prawnego władającego.

Tak więc w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie został wskazany inny podmiot , który spowodował zanieczyszczenie ziemi lub gleby przed wejściem w życie ustawy . Zgodzić należy się w związku z tym ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji , że wskazana Spółka A. jako podmiot , który spowodował zanieczyszczenie ziemi lub gleby w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej z uwagi na historyczne uwarunkowania i skutki prawne połączenia w [...] r. tej Spółki z inną Spółką prawa handlowego , której sukcesorem jest obecny [...] S.A. nie może być uznany za inny podmiot w rozumieniu w/w przepisów. Tym samym [...] S.A. jako następca prawny w/w nie mógł skutecznie dokonać zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi w powołaniu na ten przepis i w ten sposób uwolnić się od obowiązku rekultywacji , skoro sprawcą zanieczyszczenia był jego poprzednik prawny. Dlatego też w opisanych okolicznościach, skoro przedmiotowe zgłoszenie dokonane przez skarżącą spółkę nie spełniało warunków ustawy , tym samym zasadnie na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. je odrzucono.

Kolejną przesłanek uzyskania przez zgłaszającego uwzględnienia zgłoszenia jest stosownie do dyspozycji art. 12 ust. 2 omawianej ustawy dołączenie do zgłoszenia odpowiednich wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi . Nie można uznać , że naoczne oględziny zanieczyszczenia terenu przedstawione w formie informacji zawartej w treści zgłoszenia w świetle wskazanej wyżej normy stanowią wyniki niezbędnych badań.

Niewątpliwie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przez pojęcie badania należy rozumieć pracę zmierzająca do poznania czegoś za pomocą analizy naukowej . Tym samym wyniki badań o jakich mowa w tej normie obejmują wyniki badań naukowych , laboratoryjnych na podstawie , których w sposób nie budzący wątpliwości potwierdzona zostanie okoliczność zanieczyszczenia powierzchni ziemi a to przekroczenia dopuszczalnych stężeń w zakresie skażenia substancjami ropopochodnymi . Zatem przedłożenie wyników badań przy dokonaniu zgłoszenia nie jest więc wymogiem formalnym , bowiem z art. 12 ust.2 ustawy jednoznacznie wynika , że do zgłoszenia winny być dołączone odpowiednie wyniki badań i treść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości , że jest to wymóg od którego zależy skuteczność zgłoszenia w opisanym trybie. Dlatego też wobec nieprzedstawienia stosownych badań zanieczyszczeń ziemi lub gleby przez skarżącą spółkę w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie było podstaw do zastosowania art. 64 § 2 kpa tj. uznania , że jest to brak formalny a w konsekwencji wzywania strony do jego uzupełnienia w terminie siedmiodniowym .

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny wobec zgłoszenia nieusprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku .