Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 5/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2005-07-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Asesor Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant Asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2005r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru o d d a l a s k a r g ę


UZASADNIENIE

III S.A./Łd 5/05

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. zawartą w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym SAD nr [...] z dnia [...] dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym dzianinę typu lycra sprowadzoną z Włoch przez firmę A należącą do B. K.. Do odprawy celnej towaru wraz z jednolitym dokumentem SAD strona przedłożyła m. in. dwie faktury nr [...] i [...] z dnia [...] i fakturę nr [...] z dnia [...] na łączną wartość 30 124 400, 00 ITL. Na podstawie tych dokumentów ustalono wartość celną importowanego towaru i wymierzono cło.

W trakcie kontroli przeprowadzonej w ramach współpracy w zakresie wymiany informacji celnych i handlowych między Polską a państwami Unii Europejskiej ujawniono we włoskiej firmie B, będącej eksporterem towaru sprowadzonego przez skarżącą, inne oryginalne faktury o tym samym numerze i z tego samego dnia, które opiewały na kwotę znacznie wyższą od kwoty zgłoszonej przez importera do odprawy celnej. Wobec powyższego, Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 149§ 1 kpa wznowił postępowanie w sprawie w związku z ujawnieniem nowych okoliczności faktycznych.

Decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. uchylił swą decyzję zawartą w JDA SAD z [...] i dokonał ponownego wymiaru należności celnych na podstawie danych wynikających z faktury ujawnionej u włoskiego kontrahenta.

Od decyzji tej skarżąca złożyła odwołanie.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że przedłożone do odprawy celnej faktury nie odzwierciedlały rzeczywistej wartości towaru. Odmówiono im zatem wiarygodności uznając, że wymiaru należności celnych należało dokonać w oparciu o dokumenty ujawnione u eksportera.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego względnie stwierdzenie jej nieważności zarzucając: naruszenie przepisów art. 7, 77, 80 i 107§ 3 kpa przez wadliwą ocenę materiału dowodowego, art. 10 kpa przez pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu toczącym się poza granicami Polski, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 23 ust.1 w zw. z art.26 ust.1 ustawy Prawo celne i wymiaru cła według nieprawidłowo ustalonej wartości celnej z dnia odprawy celnej. Strona wniosła też o przeprowadzenie przez NSA dowodu z dokumentów : opinii biegłego z zakresu dziewiarstwa inż. J. G. sporządzonej w związku ze sprawą karną toczącą się przeciwko B. K., dokumentów uzyskanych przez stronę we Włoszech, a dotyczących postępowania karnego prowadzonego przeciwko przedstawicielowi firmy B , rejestrów bankowych dotyczących płatności między firmami B i A – które załączył.

Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2000 roku w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 2640/98 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi uchylił decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu sąd w szczególności przyznał rację tym argumentom skargi, które wskazywały na naruszenia prawa procesowego. Wskazał, iż jakkolwiek uprawnienie organów celnych do budowania ustaleń faktycznych w sprawie na podstawie wszystkich dostępnych i legalnych dowodów dotyczy także korzystania z materiału dowodowego zebranego w trybie przewidzianym w Protokole 6 UE o wzajemnej pomocy w sprawach celnych stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony( Dz. U. nr 11 z1994r.,poz. 38), nie oznacza to jednak bezkrytycznego akceptowania wszelkich okoliczności wypływających z tak zgromadzonych dowodów bez przeprowadzenia ich oceny. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów organy administracyjne zobowiązane są do oceny zgromadzonego materiału dowodowego z uwzględnieniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. Dlatego wybór jednego spośród dwu lub większej ilości konkurujących ze sobą dowodów jako podstawy rozstrzygnięcia musi być poprzedzony szczegółową i kompletną oceną wszystkich zgromadzonych dowodów ze wskazaniem dlaczego dowody przeciwne nie zostały uwzględnione. Zdaniem sądu ocena dowodów w rozstrzyganej sprawie nacechowana była niedopuszczalną dowolnością i powierzchownością przez co wykraczała zdecydowanie poza granice swobodnej oceny dowodów.

Założenie przyjęte przez organy celne, jakoby dowody przedstawione przez władze włoskie bez ich należytej weryfikacji, zasługiwały na uwzględnienie jest nietrafne, a co najmniej przedwczesne wymagają on bowiem takiej samej oceny jak wszystkie inne dowody w sprawie. Faktura znajdująca się w posiadaniu skarżącej ze wskazaną ceną transakcyjną tkaniny mogła budzić wątpliwości, gdyż podana w niej cena wydaje się niska. Organ celny nie może jednak, w odniesieniu do wartości sprowadzanych artykułów, opierać się na własnych przypuszczeniach wynikających wyłącznie z doświadczenia jego funkcjonariuszy. Ustalenie, że wartość celna towaru była niższa bądź wyższa niż przyjęta w dniu odprawy celnej wymaga przeprowadzenia prawidłowego postępowania dowodowego w zakresie ustalenia wartości celnej towarów. Organy celne po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego dysponowały podwójnymi fakturami wystawionymi pod tym samym numerem i w tej samej dacie. Uzasadniało to w pełni wznowienie postępowania w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano jako podstawę rozstrzygnięcia raport włoskich służb celnych, które podały, że importer zapłacił za dostawę spornej lycry kwotę wyższą niż zadeklarowana. Potwierdzeniem dokonania płatności zarówno w przelewach bankowych jak i w gotówce miały być zapisy w dokumentacji księgowej eksportera. Dowody te były dla strony niedostępne i faktycznie w tym zakresie była ona pozbawiona możliwości obrony. Organy celne nie wyjaśniły także zasadniczych sprzeczności wynikających z porównania obu faktur dotyczących: rodzaju sprowadzonego towaru tzn. czy była to pełnowartościowa lycra markowa czy też niepełnowartościowy materiał podobny, a także jaka była jednostka miary towaru metr bieżący czy kilogram jak twierdzi strona. W tej sytuacji, należało rozważyć celowość dopuszczenia dowodu z opinii biegłego ds. wyceny wartości tego rodzaju materiałów zakreślając pytania co do przyczyn znacznej różnicy ceny tego samego artykułu wynikającej z porównania faktur znajdujących się u obu stron umowy, a także do dopuszczalności tak znacznej odmienności cenowej tych samych artykułów w różnych gatunkach.

Sąd wskazał, iż w prowadzonym ponownie postępowaniu dowodowym celowym może okazać się powołanie biegłego z dziedziny badania pisma ręcznego. Analiza oryginałów obu spornych dokumentów może przynieść odpowiedź na pytanie o istotnym znaczeniu dla sprawy a mianowicie, która z faktur była rzeczywistą podstawą działań gospodarczych będących przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.

Sąd nie wyłączył i takiej możliwości - wobec mogących się pojawić trudności związanych z ustaleniem wartości transakcyjnej, czyli ceny faktycznie zapłaconej za towar przez stronę w sprawie niniejszej - że zasadne okaże się ustalenie wartości celnej według reguł określonych w art. 27 ustawy Prawo celne czyli w myśl przepisów art. 28-30a tego aktu prawnego.

Wydaną po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. z [...] W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy Prawo celne “cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących". Art. 25 ust. 1 Prawa celnego stanowi, że “wartością celną towaru jest wartość transakcyjna tzn. cena zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny".

Protokół 6 UE zawiera postanowienia o wzajemnej pomocy w sprawach celnych. Na prośbę władz celnych występujących z wnioskiem, władze proszone o pomoc prowadzą dochodzenia, wykrywają naruszenia ustawodawstwa celnego, dostarczają wszystkie stosowne informacje umożliwiające właściwe stosowanie tego ustawodawstwa. Wyniki dochodzenia przekazywane są w formie dokumentów, uwierzytelnionych kopii dokumentów, sprawozdań, które zgodnie z art.11 pkt 2 i 3 Protokołu 6, mogą być wykorzystywane w postępowaniu sądowym lub administracyjnym wszczętym w wyniku wykrycia nieprzestrzegania przepisów celnych.

Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie w wyniku kontroli przeprowadzonej w ramach współpracy w zakresie wymiany informacji celnych i handlowych pomiędzy Polską a państwami członkowskimi Wspólnoty Europejskiej, zgodnie z art.3 ust.1 Protokołu 6 UE “O wzajemnej pomocy w sprawach celnych (załącznik do Dz.U. z 1994r. nr 11, poz.38), ujawniono zaksięgowane we włoskiej firmie B faktury handlowe dotyczące tego samego towaru o tych samych numerach i datach wystawienia, co faktury załączone do przedmiotowego zgłoszenia celnego. Ujawnione faktury różnią się od faktur załączonych do zgłoszenia jednostką miary i ceną. W fakturach załączonych do zgłoszenia celnego ilość towaru została podana w kilogramach, a cena jednostkowa określona została w kwocie 2.300,00 ITL za 1 kg dzianiny (566,15ITL/mb), natomiast w ujawnionych fakturach ilość została podana w kilogramach oraz w metrach bieżących zaś ceny jednostkowe określone w wysokości od 4.500,00 ITL/m do 20.000,00 ITL/m. Wartość towaru na podstawie ujawnionych faktur wynosi 391.432.790,00 ITL. Potwierdzeniem powyższego jest również przekazana przez włoskie służby celne kserokopia zgłoszenia celnego dokonanego w eksporcie potwierdzająca wartość ujawnionych faktur tj. kwotę 391.432.790,00 ITL.

Dyrektor Izby Celnej wskazał, że z raportu włoskich służb celnych wynika, iż płatność dokonywana była częściowo gotówką, częściowo zaś przelewami bankowymi. Czynności te znajdują potwierdzenie w dokumentacji księgowej eksportera, wg której wyższa kwota wynikająca z ujawnionych faktur odpowiada wartości transakcyjnej przedmiotowego towaru.

Eksporter określił jednostkę towaru w ujawnionych fakturach w metrach oraz globalnie masę podano w kilogramach, natomiast w fakturach załączonych do zgłoszenia celnego ilość towaru została podana w kilogramach.

Ponadto, ogólna wartość faktur będąca podstawą do określenia wartości celnej była znacznie niższa od dokumentów zaksięgowanych w firmie eksportera. Porównane faktury posiadały te same numery i te same daty to jednak różniły się zapisem dotyczącym towaru: faktury załączone do zgłoszenia posiadają zapis, iż towar pochodzi z tzw. stock-u, natomiast dokumenty włoskie potwierdzają, iż towar jest pełnowartościowy. Dodatkowo faktury różnią się kwotą zapłaty.

Zagraniczny sprzedawca zaznaczył, że dzianina pochodzi z tzw. “stock-u". Natomiast ujawnione faktury określają różne ceny dzianin, wahające się od 4500,00ITL/m poprzez 6800,00ITL/m; 7100,00ITL/m; 15000,00ITL/m; 18300,00ITL/m do 22400,00ITL/m. Należy wskazać, iż z faktur dołączonych do zgłoszenia celnego wynika, że cena jednostkowa dzianiny wynosi 2.300,00 ITL/kg. tj 566,15ITL/mb. Dokonano przeliczenia w następujący sposób : (zadeklarowana wartość towaru w polu 22 JDA SAD / przez ustaloną ilość metrów dzianiny ) 30.1Z4.400,00ITL : 53.209,4mb = 566,15 ITL/mb.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] powołał rzeczoznawcę Stowarzyszenia Włókienników Polskich, celem ustalenia rodzaju, stanu i wartości dzianin elastycznych, pochodzących z Włoch, sprowadzonych na podstawie zgłoszeń celnych z dnia [...], [...], [...], [...], [...], opisanych jako lycra, klasyfikowanych do kodu 6002 30 10 0.

W sporządzonej opinii nr ZRZ 483/2003r. z dnia 2 lipca 2003r. biegły, uwzględniając strukturę surowcową dzianiny, cenę surowca, udział kosztów materiałowych podstawowych w cenie wytworzenia, udział zysku w cenie sprzedaży określił cenę sprzedaży (tzn. cenę zagranicznego producenta -przyp. Dyrektora Izby Celnej w Ł.) 1 mb przedmiotowej dzianiny przy zysku producenta 25% w wysokości 14,25 zł/mb (pkt. 4.1.5, akapit 9) dla towaru pełnowartościowego. Kalkulacja kosztów wytworzenia, została określona jako dozwolona w procesie oceny wartości celnej towarów w przepisach Kodeksu celnego w dziale III pt. wartość celna towarów, a w szczególności w art.28 kodeksu celnego.

W związku z powyższym, wartość 1mb dzianiny określono na 10.070,67 ITL. Wartość tą obliczono stosując kurs z dnia odprawy wynoszący 14,15 PLN za 100 ITL. w następujący sposób: 14,25 : 0,001415 = 10.070,67 ITL/1mb.

Biegły po dokonaniu oględzin organoleptycznych 1302 sztuk dzianin oraz na podstawie badań laboratoryjnych pobranych próbek przyjął poziom i strukturę jakości badanego towaru z opinii inż. J. G. nr [...], oraz z opinii inż. R. Ś. z dnia 11.05.1998r. i z 30.11.1998r. Jakość badanego towaru zdaniem sporządzających ww. opinie odpowiada danym zawartym w ekspertyzie inż. J. G. (37,9 % - pierwszy gatunek, 16,6% - drugi gatunek, 45,5% - dzianiny niepełnowartościowe).

Mając na uwadze powyższe informacje Dyrektor Izby celnej w Ł. dokonał wyceny dzianiny I gatunku, II gatunku i pozagatunkowej wg metodyki określonej w opinii ZRZ483/2002 z dnia 02.07.2003r. Przyjęte ceny wg punktu 4.1.6. dla poszczególnych gatunków wynoszą : 100% dla I gatunku, 81,25% dla II gatunku oraz 65,00% dla dzianiny pozagatunkowej.

W związku z powyższym przyjmując metodykę biegłych cena dla I gatunku wynosi 10.070,67ITL/mb (10.070,67ITL/mb. x 100,00% = 10.070,67ITL/mb.). Cena dla II gatunku wynosi 8.182,2ITL/mb. (10.070,67ITL/mb. x 81,25% = 8.182,2ITUmb.). Natomiast cena dzianiny pozagatunkowej wynosi 6.545,93ITL/mb. (10.070.67ITL/mb. x 65% = 6.545,93ITL/mb.)

Organ odwoławczy stwierdził, odnosząc się do opinii sporządzonej na zlecenie strony skarżącej przez rzeczoznawcę z C sp. z o.o. w Ł., że biegły w punkcie 2 wskazał, iż podane wyliczenia są w zasadzie symulacją czysto teoretyczną. Ponadto wymienił elementy, które mogą mieć wpływ na cenę transakcyjną. W piśmie z dnia 03.11.2003r. biegły C reasumując podkreślił, iż wyliczenia podane w Opinii Rzeczoznawców SWP są poprawne pod względem rachunkowym.

Ponadto w piśmie “C z dnia 03.11.2003r, po zapoznaniu się z pismem Zespołu Rzeczoznawców z dnia 20.10.2003r. rzeczoznawca w twierdzi, że w Opinii Rzeczoznawców SWP z dnia 02.07.2003r. powiedziano, że ceny wyliczono wg oferty włoskiej z dnia 13.03.1995r.

Zdaniem organu, nie można się z tym zgodzić, albowiem cenę sprzedaży 1 mb dzianiny ustalono na kwotę 14,25 PLN/mb (punkt 4.1.5), natomiast z analizy załączonej do oceny oferty firmy włoskiej D cena transakcyjna wynosi 14,58 PLN/mb.

Organ celny podkreślił, że nie posiada wiadomości specjalnych i w tym celu powołał biegłego. Ocena wartości towaru leży bowiem w kompetencji rzeczoznawcy. Tym bardziej, że z załączonej do pisma z dnia 05.09.2003r. opinii wykonanej przez firmę C Rzeczoznawstwo i Kontrola Towarów w Obrocie Międzynarodowym, rzeczoznawca stwierdził, że cena netto w latach 1995-1996 wahała się w granicach 2.250 ITL - 2.350 ITL/mb. Biegły informuje, iż w latach 1995-1996 pełnowartościowe dzianiny importowane z Włoch posiadały na polskim rynku ceny hurtowe brutto 12,50 do 13,00PLN/1mb. Dla dzianin z partii tzw. “stock" cena hurt brutto za 1 mb oscylowała w granicach 6,00 - 6,50 PLN i tutaj powołano się na firmę E z K.. Jednakże na poparcie powyższych twierdzeń nie przedłożono żadnych dowodów je potwierdzających. Ponadto organ zauważył, iż zadeklarowana cena jednostkowa dzianiny wynosiła 566,15 ITL/1mb.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotem przywozu była lycra pełnowartościowa, tzn. I gatunku oraz lycra II gatunku, jak i lycra pozagatunkowa. Zgromadzony materiał dowodowy nie dał natomiast podstaw do uznania, iż przedmiotem przywozu był w całości niepełnowartościowy towar.

Ustalone przez biegłych ceny, po uwzględnieniu jakości towaru mieszczą się w przedziale od 6.545,93ITL/mb do 10.070,67ITL/mb, tak więc są zbliżone do cen wskazanych w ujawnionych przez władze celne fakturach, gdzie wskazano odpowiednio od 4.500,00 ITL/mb do 22.400,00 ITL/mb. Natomiast w załączonych do zgłoszenia celnego fakturach cena jednostkowa dzianiny elastycznej jest stała i wynosi 2.300,00ITL/kg tj. 566,15 ITL/mb co jest od 12 do 18 razy mniej od wartości określonej przez biegłych.

Uwzględniając materiał dowodowy zgromadzony w sprawie Dyrektor Izby Celnej uznał, iż ujawnione w ramach współpracy w zakresie wymiany informacji celnych i handlowych pomiędzy Polską a państwami członkowskimi Wspólnoty Europejskiej, zgodnie z art. 3 ust. 1 Protokołu 6 UE “O wzajemnej pomocy w sprawach celnych (załącznik do Dz.U. z 1994 r. nr 11, poz. 38), faktury o numerach 4311, 4354 oraz [...], w których łączna wartość towaru wynosi 391.432.790,00ITL. są wiarygodnymi dokumentami, które mogą zostać wykorzystane do ustalenia wartości celnej towaru w trybie Art. 25 ust. 1 Prawa celnego.

Potwierdzeniem powyższego jest również przekazana przez włoskie służby celne kserokopia zgłoszenia celnego dokonanego w eksporcie, w którym wartość celna towaru została określona na kwotę 391.432.790,00 ITL. oraz informacja o sposobie dokonania zapłaty za towar płatność dokonywana była częściowo gotówką, częściowo zaś przelewami bankowymi. Czynności te znajdują potwierdzenie w dokumentacji księgowej eksportera, wg której wyższa kwota wynikająca z ujawnionych faktur odpowiada wartości transakcyjnej przedmiotowego towaru.

W świetle powyższego, zaistniały przesłanki do odrzucenia zadeklarowanej wartości transakcyjnej w zgłoszeniu celnym określonej na fakturach załączonych do zgłoszenia celnego o numerach 4311, 4354 oraz [...], w których cena jednostkowa określona została w kwocie 2.300,00 ITL za 1 kg dzianiny, a łączna wartość 30.124.400ITL.

Po analizie treści faktur załączonych do zgłoszenia SAD jak również ujawnionych w siedzibie Eksportera stwierdzono, że sporządzone za pomocą komputera, nie są opatrzone żadnymi odręcznymi podpisami, wobec powyższego nie przeprowadzono dowodu w postaci opinii z dziedziny pisma ręcznego.

W przedmiotowej sprawie wartość celna została ustalona w trybie art. 25 Prawa celnego w oparciu o wartość transakcyjną określoną w ujawnionych fakturach przekazanych polskim organom celnym przez organy celne włoskie. W tym stanie sprawy brak było podstaw prawnych do wyceny wartości towarów dla potrzeb ustalenia należnego cła w oparciu o kolejne metody określone w art. 27-30 Prawa celnego.

W wniesionej w dniu 16 lutego 2004 roku skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] B. K. zawarła wniosek o jej uchylenie oraz zasadzenie kosztów postępowania. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła: naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa poprzez arbitralną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym poprzez rozstrzygniecie sprawy w sposób niezgodny z oceną prawną wyrażoną w wyroku z dnia 21 grudnia 2000 roku, a także naruszenie art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez nie wyjaśnienie sprzeczności wynikających z porównania faktur, nie uwzględnienie dowodu w postaci umowy o wykonania polecenia zapłaty za granicę z dnia 24 czerwca 1996 roku, a także faktu, iż załącznik nr 7 do protokołu G. di F. nie odnosi się do faktur objętych przedmiotowym zgłoszeniem celnym. Ponadto nieuwzględnienie, iż przedstawiciel włoskiego kontrahenta – firmy B został oskarżony o wystawianie niezgodnych z prawdą faktur, a także nieuwzględnienie że biegli SWP nie pobrali próbek towarów z partii opisanej w JDA SAD [...], pominięcie w uzasadnieniu decyzji podnoszonych przez strronę skarżącą zarzutów oraz złożonych przez nią dokumentów potwierdzających, że przedmiotem importu był towar pozagatunkowy. W konsekwencji zaś naruszenie art. 23 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy Prawo celne poprzez wymiar cła według nieprawidłowo ustalonej wartości celnej.

Do skargi załączona została fotokopia wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] – sygn. [...], którym uchylony został wyrok skazujący Sądu Rejonowego dla Ł. w Ł. w sprawie przeciwko B. K. i C. M. i sprawa zwrócona została Prokuraturze Rejonowej do uzupełnienia postępowania przygotowawczego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu skarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 9 marca 2005 r. pełnomocnik strony skarżącej zmienił zarzut opisany w punkcie II skargi w ten sposób, że w miejsce naruszenia art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym zarzucił naruszenie art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wyjaśnił, że postępowanie karne toczące się przeciwko skarżącej zostało prawomocnie umorzone przez Prokuraturę Rejonową Ł. w lipcu 2004 r. Zarzucił także, że w załączonych aktach administracyjnych nie ma wszystkich dokumentów, które znajdowały się w posiadaniu organów celnych. W aktach karno- skarbowych znajdowały się faktury sprzedaży firmy B w wersji polskiej i włoskiej, dokumenty transportowe oraz oryginał JDA SAD. Oświadczył także, że nie dysponuje żadnymi dokumentami zapłaty na za towar, gdyż towar został zatrzymany w lutym 1997 r, towar nie był przedmiotem obrotu i strona nie zapłaciła za ten towar włoskiemu kontrahentowi.

Pełnomocnicy Dyrektora Izby Celnej wnosili o oddalenie skargi.

Uwzględniając wniosek pełnomocnika strony skarżącej, który zarzucił, że w załączone akta celne nie zachowują ciągłości gromadzonych dokumentów, a ponadto części akt nie dołączono, Sąd postanowieniem z dnia 23 marca 2005 r. otworzył zamkniętą rozprawę i odroczył, zobowiązując pełnomocników Dyrektora Izby Celnej w Ł. do chronologicznego uporządkowania akt oraz uzupełnienia tych akt o brakujące dokumenty. Po zwrocie akt z Izby Celnej , pełnomocnik strony skarżącej wezwany do zapoznania się z aktami administracyjny oświadczył, że “wydaje się, że akta te są kompletne"

Na rozprawie w dniu 20 lipca 2005 r. pełnomocnicy stron podtrzymali swoje stanowiska.

Wskazać należy, że w dniu 10 marca 2005 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył odpis postanowienia Prokuratury Rejonowej Ł. z dnia [...] o umorzeniu śledztwa przeciwko B. K. i C. M. – podejrzanym o to, że w okresie od marca 1995 r do lipca 1996 r. w Ł. i C. działając wspólnie i w porozumieniu, w warunkach czynu ciągłego, w wykonaniu z góry powziętym zamiarem narazili Skarb Państwa na uszczuplenie cła w łącznej kwocie 244.903 zł, podatku importowego w łącznej kwocie 124.168 zł i podatku VAT w łącznej kwocie 726.068,60 zł poprzez wprowadzenie w błąd Urzędu Celnego w Ł. i C., co do rzeczywistej wartości sprowadzonego towaru przez podawanie w zgłoszeniach celnych danych niezgodnych z rzeczywistością, dotyczących dzianiny zakupionej w firmie B przedkładając jako autentyczne podrobione faktury zakupu dzianiny /.../.

Z uzasadnienia tegoż postanowienia wynika, że zwracając sprawę Prokuraturze Sąd wskazał na konieczność zgromadzenia i załączenia do akt sprawy dokumentów, których oskarżeni mieli użyć jako autentyczne i wykonanie niezbędnych badań kryminalistycznych w celu ustalenia czy dokumenty te istotnie zostały podrobione ( a nie tylko zawierały nieprawdziwe dane – co należy oceniać wyłącznie w kategoriach fałszu intelektualnego) oraz ponownego przesłuchania pracownika firmy B , co do tego czy poza różnicami w treści zakwestionowanych dokumentów dostrzega jakieś cechy świadczące o podrobieniu dokumentów .

Po przekazaniu mu sprawy Prokurator ustalił jednak ,że B. K. nie jest już w posiadaniu oryginałów faktur wystawionych przez firmę B, o których mowa w treści zarzutu. Z nieustalonych bliżej przyczyn nie zabezpieczono ich na wstępnym etapie postępowania przygotowawczego , a po upływie pięciu lat od zakończenia roku podatkowego obejmującego przedmiotowe transakcje podatnik nie ma już obowiązku gromadzenia takiej dokumentacji . Tym samym niemożliwe stało się wykonanie czynności wskazanych przez Sąd Okręgowy, co spowodowało umorzenie postępowania

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem.

Sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Decyzja zaś lub postanowienie, stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ), podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi :

1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy

2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania

3/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuca w pierwszej kolejności naruszenie przepisów postępowania.

Analizując treść decyzji organów celnych w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, Sąd nie stwierdził jednak naruszenia przepisów postępowania w takim stopniu, aby mogło to mieć istotny wpływ na treść wydanej decyzji, a tylko stwierdzenie takich uchybień uzasadniałoby uwzględnienie skargi. Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom zawartym w skardze organy celne zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy. Ocena dowodów zgromadzonych w sprawie jest przekonująca , logiczna , a wnioski z niej płynące zostały należycie uzasadnione.

Zaskarżona decyzja wydana została w trybie nadzwyczajnym, po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Urzędu Celnego w Ł. zawartą w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym SAD z dnia [...] r. Jako podstawę wznowienia organ celny I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który umożliwia wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, ale nie znane organowi, który tę decyzję wydał. Taką nową istotną okolicznością faktyczną były ujawnione we Włoszech przez funkcjonariuszy celnych faktury, w tym o numerach [...], [...] i [...] , w których wartość towaru była dużo wyższa niż na fakturach o tych samych numerach przedstawionych polskim organom celnym. Skoro więc organy celne dysponowały dwoma wersjami tych samych faktur , uzasadnione było, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 grudnia 2000 r. wznowienie postępowania w celu prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i wartości celnej towaru. W uzasadnieniu tym NSA wskazał również jakie kwestie wymagają jeszcze wyjaśnienia, a następnie dokonania oceny przez organy celne.

Zgodnie z art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153 poz. 1271 ze zm. ) ocena prawna dokonana w tym orzeczeniu jest wiążąca dla wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz organu , którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Zarzut naruszenia m.in. tego przepisu został zawarty w rozpatrywanej skardze. W ocenie Sądu, zarzut ten nie jest uzasadniony. Dyrektor Izby Celnej zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku , przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe celem ustalenia wartości celnej zgłoszonych towarów.

W przedmiotowej sprawie podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia z dnia 28 grudnia 1989 r Prawo celne ( Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312 ze zm. )

Zgodnie z art. 23 ust. 1 tej ustawy cło wymierza się według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących.

Wartością celną towaru, w myśl ustawy, jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny.

Przepis art. 26 wskazanej ustawy pozwala organowi celnemu nie przyjąć wartości transakcyjnej, gdy dokumenty w postaci deklaracji wartości celnej i faktury zakupu zakwestionuje pod względem ich wiarygodności.

Nie budzi wątpliwości, że pod pojęciem wiarygodności należy rozumieć nie tylko wiarygodność formalną , a więc czy dokument nie został sfałszowany czy podrobiony, ale także wiarygodność danych zawartych w danym dokumencie.

Wiarygodność formalna faktur nie została w postępowaniu przed organami celnymi podważona. Organ rozważył ewentualne dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny badania pisma ręcznego , ale po analizie treści faktur załączonych do zgłoszenia SAD , jak również ujawnionych w siedzibie eksportera stwierdzono, że sporządzono je za pomocą komputera i nie są one opatrzone żadnymi odręcznymi podpisami , dlatego powoływanie biegłego grafologa nie miało uzasadnienia. Ten pogląd organu należy w ocenie Sądu podzielić. Wiarygodność formalna faktur przedstawionych przez stronę skarżącą była przedmiotem postępowania karnego, które ostatecznie zostało umorzone z tego powodu, że skarżąca B. K. nie zachowała oryginałów tych dokumentów. Jednak w ocenie Sądu fakt, że skarżąca po upływie pięciu lat od zakończenia roku podatkowego obejmującego przedmiotowe transakcje nie miała już obowiązku gromadzenia takiej dokumentacji i dokumentacji tej nie zachowała, nie oznacza, że z faktu tego może ona wywodzić korzystne dla siebie skutki w postępowaniu przed organami celnymi, zarzucając jej brak.

Podnoszony w skardze zarzut, że Sąd Okręgowy wskazywał na konieczność zbadania autentyczności druków, pieczątek i podpisów, a Dyrektor Izby Celnej takiego dowodu w toku postępowania nie przeprowadził, nie może być uznany za zasadny. Wskazania te dotyczyły postępowania karnego, w którym B. K. oskarżona została o przedłożenie jako autentycznych podrobionych faktur zakupu dzianiny. W postępowaniu przed organami celnymi nie chodziło zaś o ustalenie winy oskarżonych ale o ustalenie wartości celnej sprowadzonego towaru w celu wymierzenia cła w wysokości zgodnej z obowiązującymi przepisami. Brak możliwości zbadania wiarygodności formalnej faktur załączonych do zgłoszenia celnego nie oznaczał w tym przypadku braku możliwości ustalenia prawidłowej wartości celnej.

Organ celny dysponując podwójnymi fakturami , w celu ustalenia , które z nich są dokumentami wiarygodnymi pod względem materialnym, dopuścił dowód z opinii biegłych rzeczoznawców Stowarzyszenia Włókienników Polskich celem ustalenia rodzaju, stanu i jakości badanego towaru oraz jego wartości na dzień przyjęcia zgłoszeń celnych. W wydanej 2 lipca 2003 r opinii biegli S. B. i Z. M. określili m.in. cenę sprzedaży towaru ( transakcyjną ) na 14,25 zł /mb dla towaru pełnowartościowego, a więc na 10070,67 ITL/ mb. Z treści opinii wynika, jakie materiały i informacje wykorzystano przy jej wydaniu (oględziny towaru i pobrane próbki, wycena dziany z 1998 r, kopia oferty innej włoskiej firmy czy inne informacje cenowe dot. włókna elastomerowego firmy F z lat 1995/1996 i poliamidowego. Wykorzystano także opinię inż. J. G. z 1997 r, wykonywaną na zlecenie Działu Karnego Skarbowego Urzędu Celnego w toku postępowania przygotowawczego toczącego się przeciwko B. K. i C. M., który w wyniku przeprowadzonych badań jakościowych dzianiny zajętej i przechowywanej w magazynie celnym w Ł. określił, że 37,9 % dzianiny jest w jakości pierwszej, 16,6 % w jakości drugiej i 45,5 % dzianin niepełnowartościowych ( O wykorzystanie tej opinii wnosił w piśmie z 5 maja 2003 r. pełnomocnik skarżącej).

Ustalenie następnie w oparciu o tę ekspertyzę, że ceny towaru są wielokrotnie wyższe od zadeklarowanych przez stronę w zgłoszeniu , a są zbliżone ( porównywalne) do cen podanych na ujawnionej przez organ fakturze stanowiło, w świetle całego zebranego materiału, uzasadnioną podstawę do uznania faktur odnalezionych przez włoskie służby celne za wiarygodne i przyjęcia wartości w nich podanych za wartość transakcyjną. Taki wniosek wyprowadzony przez organ celny jest w ocenie Sądu zgodny z zasadami logicznego rozumowania i znajdował oparcie w materiale dowodowym . W fakturach załączonych do zgłoszenia celnego przez stronę, cena jednostkowa określona została w kwocie 2300 ITL za 1 kg , co w przybliżeniu za 1mb daje cenę 566,15ITL/mb ( jak wynika z akt administracyjnych – opinii biegłego Z. M. - 1kg dzianiny w przybliżeniu odpowiada 4 mb), w opinii rzeczoznawców 1mb towaru pełnowartościowego wynosił 10.070,67 ITL, a w fakturach ujawnionych przez włoskie służby celne od 4500 ITL/mb do 20.000,00 ITL/mb. Oznacza to, że wartość 1 mb towaru z faktur załączonych przez stronę , wg kursu NBP z dnia odprawy ( 100 ITL = 0,1415 zł ) wynosiła ok. 0,80 zł , podczas gdy cena sprzedaży ustalona przez biegłego wynosiła 14,25 zł dla towaru pełnowartościowego, a ceny z faktur ujawnionych we Włoszech kształtowały się od 6,36 zł do 28,3 zł, a

Taka rozbieżność między cenami dawała organowi celnemu, w zestawieniu z pozostałymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, podstawy do podważenia wiarygodności materialnej faktur załączonych przez stronę. Prawidłowo natomiast organ ocenił, że brak jest dostatecznych podstaw do podważenia wartości transakcyjnej wynikającej z faktur włoskich.

Chociaż podstawę określenia należności celnych od towarów sprzedanych w celu przywozu na polski obszar celny stanowi cena faktycznie zapłacona lub należna , to jednak winna być ona adekwatna do wartości towaru i odzwierciedlać rzeczywistą wartość towaru w dniu jego zgłoszenia do odprawy.

Nie można też zgodzić się z zarzutem, że organy celne nie przeprowadziły postępowania w celu wyjaśnienia pozostałych sprzeczności wynikających z treści faktur tj. czy była to dzianina pełnowartościowa, czy tzw. stock – jak twierdziła skarżąca i jaka była jednostka miary towaru metry czy kilogramy.

W tym zakresie ustalenia przyjęte w zaskarżonej decyzji, że przedmiotem przywozu była lycra w I i II gatunku jak i lycra pozagatunkowa znajdują oparcie w opinii biegłych, głównie wskazanej wyżej opinii J G. i korespondują z treścią faktur odnalezionych przez włoskie służby celne, potwierdzając ich wiarygodność, bowiem faktury te podają właśnie różne ceny towaru. Organ odwołał się w tym zakresie także do protokołów z zeznań świadków przesłuchanych w postępowaniu karnym. Odnotować przy tym należy fakt, podkreślony w opinii J. G., że na metkach zajętych dzianin znajdowało się określenie “Lycra only by F" , a na umieszczenie takiego określenia na wyrobie firma F wydaje zezwolenie dopiero po przebadaniu danego wyrobu i w związku z tym, każdy producent określonego wyrobu gwarantuje, że do wytworzenia tego wyrobu użyto najwyższej jakości przędzy.

Nie budzi także obecnie zastrzeżeń, dokonana przez Dyrektora Izby Celnej, ocena materiału dowodowego otrzymanego od włoskich władz celnych w trybie przewidzianym w Protokole 6 UE O wzajemnej pomocy w sprawach celnych stanowiącego załącznik do Układu Europejskiego ustanawiającego Stowarzyszenie między Rzeczypospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony ( Dz. U. z 1994 r Nr 11, poz. 38 ze zm. ). Zgodnie z art. 11 ust. 2 i 3 tego protokołu przekazane władzom występującym z wnioskiem o pomoc dokumenty, uwierzytelnione kopie dokumentów, sprawozdania i temu podobne mogą być wykorzystywane w postępowaniu sądowym lub administracyjnym wszczętym w wyniku nieprzestrzegania przepisów celnych . Umawiające się strony mogą w swoich aktach, sprawozdaniach, zaświadczeniach oraz postępowaniach sądowych wykorzystywać, jako dowody, informacje i dokumenty otrzymane stosownie do niniejszego protokołu. W ocenie Sądu ustalenia poczynione przez organy celne na podstawie nadesłanych z Włoch dokumentów są spójne i logiczne i nie pozostają w sprzeczności z pozostałymi dowodami. W szczególności twierdzeniom zawartym w raporcie włoskich służb celnych, że płatności dotyczące dostaw zrealizowanych przez B SpA w wysokości wynikającej z faktur znajdujących się u sprzedawcy zostały dokonane przez C. M., jako przedstawiciela firmy A, głównie w gotówce, a częściowo także w postaci przelewów bankowych , co znajduje odzwierciedlenie w zapisach księgowych firmy, strona skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów przeciwnych. W szczególności takim dowodem nie jest umowa o wykonanie polecenia wypłaty za granicę z czerwca 1996 r , z której nie wynika jakie konkretnie kwoty miałyby być przekazane na poczet konkretnych faktur , i która nie stanowi potwierdzenia realizacji płatności, gdyż dokumentem takim jest dokument SWIFT. Ponadto pełnomocnik strony skarżącej na rozprawie przed sądem oświadczył, że ponieważ towar nie był przedmiotem obrotu, strona nie zapłaciła ze ten towar włoskiemu kontrahentowi.

Twierdzenia skarżącej, że płatności dokonywane były wyłącznie w drodze przelewu są też w sprzeczności z treścią wszystkich faktur, na których zapisano, że płatność następuje gotówką , a to raczej potwierdza ustalenia organu. Mimo, że dokumenty ilustrujące płatność za towar obejmują głównie lata 1993-1994 była podstawa do uznania, że potwierdzają one ustaloną praktykę w tym zakresie. Ponadto faktury o Nr [...] i Nr [...] są wymieniane w dokumentach nadesłanych przez włoskie służby celne jako płatne gotówką. Wydaje się też mało prawdopodobne aby strona włoska, gdyby twierdzenia strony skarżącej, że do chwili obecnej nie zapłaciła za towar uznać za prawdziwe, do chwili obecnej nie występowała z żądaniem zapłaty. Na takie okoliczności skarżąca jednak nie wskazywała. Ponadto, okoliczność czy skarżąca dokonała zapłaty za towar nie ma decydującego znaczenia

gdyż, jak trafnie podkreślił organ, wartością celną jest wartość transakcyjna, która nie musi być zapłacona , a należna. Okoliczności takie interesują organy celne w takim zakresie, w jakim przyczyniają się do ustalenia wartości celnej towaru, a w rozpoznawanej sprawie wartość celna ustalona została na podstawie faktur odnalezionych przez stronę włoską.

Odnośnie kolejnego zarzutu , należy podzielić ocenę organu odwoławczego, że fakt przedstawienia zarzutów dotyczących sfałszowania faktur przedstawicielowi firmy B przez Prokuraturę włoską nie ma znaczenia dla określenia wartości celnej w przedmiotowej sprawie, gdyż dotyczył zupełnie innych faktur z 1994 r o określonych numerach.. W tym zakresie także nie można zarzucić organowi dowolności w ocenie materiału.

Można zgodzić się z zarzutem skargi, że organ nie odniósł się należycie do uwag jakie strona zgłosiła do opinii rzeczoznawców SWP . W uwagach tych, opartych o opinię rzeczoznawców z C strona podnosiła m.in., że wyliczony przez biegłych B. i M. udział procentowy poszczególnych jakości jest błędny, gdyż opierano się na ilości bel materiału, a nie każda bela ma tyle samo metrów bieżących. Nadto, wyliczenia wartości towaru są czysto teoretyczną symulacją i nie uwzględniają wszystkich okoliczności jakie wpływają na cenę, gdyż oparte zostały o informacje uzyskane od dostawców polskich czy orientacyjne wartości z oferty innej firmy. Tymczasem na ostateczną cenę towaru wpływ ma wiele czynników jak np. poziom sprzedaży, terminy i sposób płatności, trwałość stosunków handlowych. Podkreślała, że biegli sami przyznali, że nie udało im się ustalić faktycznej struktury kosztów u dostawcy towaru oraz wskazywała, że biegli nie pobrali próbek towaru objętych JDA SAD nr [...].

Brak ustosunkowania się do uwag strony do opinii biegłego stanowi niewątpliwie uchybienie, ale uchybienie to nie ma jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Uwagi zgłoszone przez stronę skarżącą wymagałyby odniesienia i skutkowałyby koniecznością uzupełnienia opinii gdyby organ ustalał w ten sposób wartość celną towaru objętego zgłoszeniem. W tym przypadku dowód z opinii biegłego służył jedynie do ustalenia czy wartości towaru wskazane w odnalezionych fakturach są wiarygodne. Dlatego bardziej teoretyczny charakter opinii jest usprawiedliwiony. Organ nie odniósł się także w decyzji do załączonych dowodów reklamacji, co zdaniem strony skarżącej potwierdza jej stanowisko, że sprowadzany towar był niepełnowartościowy. Jednak biorąc pod uwagę, że organ ustalił, iż blisko 45,5 % sprowadzanej dzianiny, to była dzianina niepełnowartościowa, dowody te nie mogły niczego zmienić w ustaleniach, a ponadto reklamacje te nie mogły dotyczyć towarów objętych zgłoszeniem, skoro pełnomocnik sam oświadczył, że towar ten nie został wprowadzony do obrotu.

Reasumując, ponieważ przeprowadzona w postępowaniu analiza cen tkanin wykazała, że są one znacznie wyższe od zadeklarowanych w zgłoszeniu , natomiast są zbliżone do cen podanych na fakturach ujawnionych we Włoszech, organ zasadnie przyjął jako wartość transakcyjną, wartość towaru wskazaną na fakturach znajdujących się u eksportera.

Ponieważ organy celne ustaliły wartość transakcyjną, zbędne było ustalanie wartości celnej sprowadzonego towaru z zastosowaniem kolejnych – zastępczych -metod przewidzianych w ustawie.

W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia prawa materialnego przez wymierzenie cła według nieprawidłowo ustalonej wartości celnej jest niezasadny.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę .