Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2629/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne: Inspekcja sanitarna
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c, art. 104 ust. 1 i 2, art. 52a
journal: Dz.U. 2015 poz 594
law: Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka, , Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (spr.), Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2017 r. sprawy ze skargi M. S. i K. J. wspólników spółki cywilnej [...] s.c. z siedzibą w [...] na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2016 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] – wspólników spółki cywilnej [...] z siedzibą

w [...] na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego znak [...] z [...] września 2016 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 26 stycznia 2016 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (zwany dalej: PPIS) wpłynęła korespondencja e-meil w sprawie przypisywania właściwości leczniczych produktom oferowanym za pośrednictwem serwisu internetowego http://www.allegro.pl przez sklep [...] s.c. z siedzibą

w [...], ul. [...], którego właścicielkami są [...] (dalej: skarżące).

W wyniku kontroli sanitarnej, przeprowadzonej przez PPIS 5 lutego 2016 r.

w siedzibie spółki prowadzonej przez skarżące, stwierdzono, że w prezentacji i reklamie środków spożywczych, oferowanych przez skarżące do sprzedaży za pośrednictwem strony internetowej http://wwww.allegro.pl, zamieszczone były opisy i sformułowania przypisujące im właściwości zapobiegania chorobom i ich leczenia albo wskazujące, iż produkty te mają wpływ na poprawę i modyfikację funkcji fizjologicznych organizmu oraz wprowadzające konsumenta w błąd odnośnie do rodzaju i właściwości produktów, co stanowi naruszenie przepisów art. 7 ust. 1 lit. a, b, art. 7 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń praw Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE L 304 z 22.11.2011 r., s. 18 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem 1169/2011). Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły produktów:

1. suplement diety "Proszek zasadowy 300g zakwaszenie", który według opisu "Poprawia perystaltykę jelit, łagodzi zgagę (...) "; "Mogą go bez obawy przyjmować nawet kobiety ciężarne. Zwłaszcza podczas ostatnich trzech miesięcy ciąży wiele kobiet cierpi z powodu zgagi. Nie mogą one jednak stosować leków konwencjonalnych, gdyż w okresie ciąży są one niedozwolone ". Ponadto w prezentacji ww. suplementu diety zamieszczono oświadczenie zdrowotne, które nie zostało wymienione w załączniku do rozporządzenia Komisji (UE) Nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiającego wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju

i zdrowia dzieci (Dz. U. UE. L. 136 s. 1, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem 432/2012 oraz na tzw. " pending list" ), o następującej treści: "Oligofruktoza jest naturalną substancją balastową częściowo trawioną, o działaniu prebiotycznym. Pobudza układ pokarmowy do pracy, stymuluje rozwój bifidobakterii w jelicie grubym";

2. suplement diety "Olejek z oregano 50 ml olej odporność antyoksydant", ze wskazaniem - "Olejek z oregano stwarza niekorzystne warunki dla rozwoju pasożytów, grzybów ich form przetrwalnikowych, takich jak Candida albicans";

3. środek spożywczy "Młody jęczmień 100 g i 250 g 100% naturalny Intenson", który według opisu "Pomaga zneutralizować wolne rodniki i substancje kancerogenne";

4. środek spożywczy "Babka płesznik nasiona 1 kg - błonnik witalny", ze wskazaniem - "ziarenka babki płesznik, dzięki obecności substancji śluzowych (...) pomagają likwidować nawet najbardziej uporczywe zaparcia oraz ograniczać częste biegunki", "babka płesznik dzięki swoim właściwościom może ochraniać delikatne ścianki jelit i stanowi barierę ochronną przed różnego rodzaju szkodliwymi bakteriami", "nasiona babki płesznik (...) pomagają obniżyć zły cholesterol LDL oraz podnoszą dobry HDL", "babka płesznik (...) podnosi odporność organizmu";

5. środek spożywczy "Czystek suszony cistus incanus liść 200 g", ze wskazaniem - "czystek roślina znana ludzkości ze swych właściwości leczniczych";

6. środek spożywczy pn. "Olej kokosowy extra virgin 200 ml nierafinowany", ze wskazaniem "Olej kokosowy ma także zastosowanie w schorzeniach dermatologicznych, m. in. łagodzi i niweluje objawy swędzącej, podrażnionej skóry głowy".

W związku z wyżej wymienionymi ustaleniami kontroli, PPIS zobowiązał skarżące do weryfikacji treści zamieszczonych w prezentacji środków spożywczych oferowanych do sprzedaży za pośrednictwem portalu allegro i dostosowania ich do wymagań wynikających z obowiązujących przepisów prawnych. Jednocześnie wystąpił do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] (dalej: PWIS, organ

I instancji) z wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2016 r. o nałożenie na skarżące kary pieniężnej z powodu naruszenia przepisów prawa żywnościowego.

Decyzją Nr [...] z [...] lipca 2016 r. PWIS, działając na podstawie art. art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1412), art. 104, art. 103 ust. 1 pkt 1, art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2015 r., poz. 594 ze zm., zwana dalej: u.b.ż.ż), orzekł o wymierzeniu skarżącym solidarnie kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł za nieprzestrzeganie przepisów w zakresie prezentacji i reklamy suplementów diety pn.: "Proszek zasadowy 300 g zakwaszenie", "Olejek z oregano 50 ml olej odporność antyoksydant" oraz środków spożywczych pn.: "Młody jęczmień 250 g 100% naturalny Intenson", "Miody jęczmień 100 g 100% naturalny Intenson", "Babka płesznik nasiona 1 kg - błonnik witalny", "Czystek suszony cistus incanus liść 200 g", "Olej kokosowy extra virgin 200 ml nierafinowany", prowadzonej za pośrednictwem serwisu internetowego http://wwww.allegro.pl.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżące, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wydanej decyzji zarzuciły:

1. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuzasadnionym przypisaniu skarżącym nieprzestrzegania przepisów w zakresie prezentacji i reklamy wskazanych w decyzji suplementów diety oraz środków spożywczych, prowadzonej za pośrednictwem serwisu internetowego www.allegro.pl, podczas gdy opisy tych produktów zamieszczone na przywołanym serwisie internetowym nie zawierają kategorycznych sformułowań przypisujących im właściwości zapobiegania i leczenia chorób, poprawy i modyfikacji funkcji fizjologicznych organizmu, wobec czego nie można uznać, iż wprowadzają konsumenta w błąd odnośnie do rodzaju i właściwości produktów;

2. naruszenie art. 104 ust. 2 u.b.ż.ż. poprzez nieuwzględnienie stopnia zawinienia

i zakresu stwierdzonego przez organ I instancji naruszenia przepisów u.b.ż.ż. oraz wielkości podmiotu działającego na rynku przy ustaleniu wysokości kary pieniężnej nałożonej na stronę.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją znak [...] z [...] września 2016 r. Główny Inspektor Sanitarny (zwany dalej: GIS, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), art. 104, art. 103 ust. 1 pkt 1, art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c) u.b.ż.ż., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, wskazując treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa unijnego (art. 7 ust. 1 lit. a, lit. b, art. 7 ust. 2, 3, 4 rozporządzenia 1169/2011, art. 2, art. 16 i art. 17 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady

i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. U. L 31, str. 1, zwane dalej: rozporządzeniem 178/2002); art. 2 ust. 2 pkt 1 i 5, art. 3, art. 10 ust. 1 i 2, art. 13 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych

i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. U. L 404 z 30.12.2006 r., str. 9, zwane dalej: rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006); pkt 2 ppkt 2.1 załącznika decyzji wykonawczej Komisji z dnia [...] stycznia 2013 r. przyjmującej wytyczne dotyczące wdrażania szczególnych warunków dotyczących oświadczeń zdrowotnych, określonych w art. 10 rozporządzenia 1924/2006 (2013/63/UE, zwana dalej: decyzją wykonawczą)

i krajowego (art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 3 pkt 39, art. 33 ust. 3 i 4, art. 45 ust. 3 i 4, art. 48 ust. 2 i 3, art. 52a, art. 103 ust. 1 pkt 1, art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c) u.b.ż.ż. oraz art. 2 pkt 32 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r., Nr 45, poz. 271 ze zm., zwana dalej: p.f.), GIS stwierdził, iż skarżące naruszyły przepisy prawa żywnościowego poprzez nieprzestrzeganie przepisów w zakresie prezentacji i reklamy na stronie portalu internetowego http://www.allegro.pl wymienionych w decyzji PWIS suplementów diety i środków spożywczych, co oznacza, że wypełniona została przesłanka nałożenia kary pieniężnej, określona w art. 103 ust. 1 pkt 1 u.b.ż.ż.

Podał, iż całkowitą odpowiedzialność za jakość zdrowotną środka spożywczego wprowadzanego do obrotu oraz treść informacji umieszczonych na jego opakowaniu lub w prezentacji i reklamie ponoszą skarżące (wspólnicy spółki cywilnej [...]), jako podmiot działający na rynku spożywczym. Ponadto podniósł, że sformułowania używane w prezentacji i reklamie przedmiotowych produktów świadczą o wskazaniach do stosowania produktów w stanach chorobowych, czym sugerują, iż przedmiotowe suplementy diety posiadają właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia. Dodatkowo w prezentacji zamieszczone były opisy typowe dla produktów leczniczych, np. postać farmaceutyczna, grupa terapeutyczna, wskazania oraz zamieszczone były sformułowania sugerujące i przypisujące właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia.

Odnosząc się do wysokości wymierzonej kary GIS wskazał, że odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i wypływa z samego faktu naruszenia przepisów. Organ ma obowiązek nałożenia kary w razie stwierdzenia okoliczności podlegających karze, niezależnie od tego czy okoliczności te były zawinione i czy podmiot zaprzestał już niezgodnych z prawem działań. Ustalając wysokość kary pieniężnej organ ma obowiązek uwzględnić następujące przesłanki: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu.

Zdaniem organu odwoławczego, stopień szkodliwości czynu w niniejszej sprawie jest znaczny, bowiem skarżące dopuściły się ruszenia przepisu, który ma na celu ochronę konsumenta. Uchybienie temu przepisowi należy do jednych z cięższych przewinień w zakresie prawa żywnościowego. Przypisywanie właściwości leczniczych produktom, które takich właściwości nie mają, mogą mieć istotny wpływ na zdrowie

i życie ludzkie, gdyż informacje te mogą decydować o wyborze takich produktów przez konsumenta w stanach chorobowych. Konsument wierząc, że informacje zamieszczone w prezentacji i reklamie przedmiotowych produktów są prawdziwe, może je stosować do leczenia konkretnych chorób, czego skutkiem może być nie tylko brak poprawy stanu zdrowia, ale również jego pogorszenie z uwagi na brak właściwości leczniczych.

Przy ocenie zakresu naruszenia należało uwzględnić również fakt, że aż 523 konsumentów dokonało zakupu nieprawidłowo prezentowanych i reklamowanych środków spożywczych. Nieprawidłowa prezentacja ww. produktów zamieszczona była w internecie, co sprawiało, że zasięg dostępności konsumentów do niej był szeroki,

z uwagi na powszechność tego źródła informacji. Wyjaśnił, iż skarżące działają na polskim rynku już od kilku lat. Zajmują się sprzedażą za pośrednictwem internetu różnorodnych produktów takich jak zioła, suplementy diety, zdrowa żywność, a także kosmetyki. Znane są im zatem reguły prawa żywnościowego, w zakresie prawidłowego oznakowania środków spożywczych. Uznać więc należy, iż skarżące działały umyślnie wprowadzając na polski rynek produkty oznakowane w niepoprawny sposób. Co istotne jednak, skarżące podjęły działania mające na celu usunięcie ofert kwestionowanych produktów na stronie internetowej: http://www.allegro.pl. Okoliczność ta ma łagodzący wpływ na wymiar kary. Wskazał nadto, iż we wcześniejszym okresie skarżące również nie przestrzegały przepisów prawa żywnościowego, m.in. w zakresie prezentacji

i reklamy środków spożywczych. PWIS prawomocną decyzją administracyjną z dnia [...] grudnia 2015 r. nałożył na skarżące karę pieniężną w wysokości 3.000 zł (za nieprzestrzeganie przepisów w zakresie prezentacji i reklamy środków spożywczych pn.: "Zioła Ojca Klimuszko" "Chlorella", "Żeń- Szeń Vita Complex", "Preventan Quattro", "Ostropest plamisty mielony 200 g", "Młody jęczmień 100% naturalny 250 g", "Czystek suszony liść 200 g", prowadzonej za pośrednictwem serwisu internetowego http://www.allegro.pl). W zakresie wielkości produkcji zakładu PWIS nie poczynił ustaleń. Skarżące nie prowadzą produkcji, zajmują się wyłącznie dystrybucją produktów, zatem ich działalność nie jest prowadzona na znaczną skalę.

Organ odwoławczy ocenił, iż orzeczona przez PWIS kara pieniężna w dolnej granicy ustawowego zagrożenia, tj. w wysokości 5.000 zł, jest adekwatna do ustalonego zawinienia, jak również odpowiednio dolegliwa i spełnia swoją funkcję prewencyjną.

W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżące, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzuciły naruszenie:

1. art. 7 w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia przez GIS stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a w konsekwencji nieuzasadnione przypisanie skarżącym nieprzestrzegania przepisów w zakresie prezentacji

i reklamy suplementów diety w postaci następujących produktów: "Proszek zasadowy 300 g zakwaszenie", "Olejek z oregano 50 ml olej odporność antyoksydant" oraz środków spożywczych w postaci następujących produktów: "Młody jęczmień 250 g 100% naturalny Intenson", "Młody jęczmień 100 g 100% naturalny Intenson", "Babka płesznik nasiona 1 kg - błonnik witalny", "Czystek suszony cissus incanus liść 200 g", "Olej kokosowy extra virgin 200 ml nierafinowany" w sytuacji, gdy informacje o ww. produktach nie przypisywały im działania lub właściwości, których one nie posiadały, a także nie przypisywały im właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi i nie odwoływały się do takich właściwości;

2. art. 7 ust. 1 lit. b) w związku z art. 7 ust. 4 rozporządzenia 1169/2011, poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie, bowiem informacje o produktach w postaci: "Proszek zasadowy 300 g zakwaszenie", "Olejek z oregano 50 ml olej odporność antyoksydant" oraz środków spożywczych w postaci następujących produktów: "Młody jęczmień 250 g 100% naturalny Intenson", "Młody jęczmień 100 g 100% naturalny Intenson", "Babka płesznik nasiona 1 kg - błonnik witalny", "Czystek suszony cissus incanus liść 200 g", "Olej kokosowy extra virgin 200 ml nierafinowany" nie zawierają informacji, które przypisywałyby ww. produktom działanie lub właściwości, których one nie posiadają;

3. art. 7 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 4 rozporządzenia 1169/2011 poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie, bowiem informacje o produktach w postaci: "Proszek zasadowy 300 g zakwaszenie", "Olejek z oregano 50 ml olej odporność antyoksydant" oraz środków spożywczych w postaci następujących produktów: "Młody jęczmień 250 g 100% naturalny Intenson", "Młody jęczmień 100 g 100% naturalny Intenson", "Babka płesznik nasiona 1 kg - błonnik witalny", "Czystek suszony cissus incanus liść 200 g", "Olej kokosowy extra virgin 200 ml nierafinowany" nie zawierają informacji, które przypisywałyby ww. produktom właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi, bowiem

w przedmiotowych opisach produktów nie zostały wskazane stosowne jednostki chorobowe;

4. art. 3 ust. 3 pkt. 39 u.b.ż.ż. poprzez błędną wykładnię sformułowania "inny efekt fizjologiczny", a w konsekwencji błędne przypisanie skarżącym nieprzestrzegania przepisów w zakresie prezentacji i reklamy, w sytuacji gdy informacje

o produktach w postaci: "Proszek zasadowy 300 g zakwaszenie", "Olejek

z oregano 50 ml olej odporność antyoksydant" oraz środków spożywczych

w postaci następujących produktów: "Młody jęczmień 250 g 100% naturalny Intenson", "Młody jęczmień 100 g 100% naturalny Intenson", "Babka płesznik nasiona 1 kg - błonnik witalny", "Czystek suszony cissus incanus liść 200 g", "Olej kokosowy extra virgin 200 ml nierafinowany" wskazywały na efekt w postaci optymalizacji prawidłowych fizjologicznych funkcji organizmu, a nie przywrócenie, poprawienie czy modyfikację tych funkcji;

5. art. 104 ust. 2 u.b.ż.ż. poprzez brak prawidłowego uwzględnienia stopnia zawinienia i zakresu naruszenia przepisów tej oraz wielkości podmiotu działającego na rynku przy ustaleniu wysokości kary pieniężnej nałożonej na skarżące.

W uzasadnieniu skargi skarżące wskazały, że przypisanie im nieprzestrzegania przepisów w zakresie prezentacji i reklamy produktów, a w szczególności art. 7 ust. 1 lit. a), b), art. 7 ust. 3 w związku z art. 7 ust. 4 rozporządzenia 1169/2011 jest całkowicie błędne. GIS, mimo że wskazał na naruszenie art. 7 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 1169/2011, nie wyjaśnił, jakie działanie i właściwości zostały przypisane kwestionowanym produktom, których miałyby one, w ocenie organu, nie posiadać. Nie można więc mówić o naruszeniu ww. przepisu w sytuacji, gdy w treści zaskarżonej decyzji brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia dla powołania tej normy.

Skarżące uważają, że w treści informacji o spornych produktach zamieszczonych w serwisie internetowym www.allegro.pl nie zostały wskazane jednostki chorobowe. Nie można więc im zarzucać, że przypisały przedmiotowym produktom właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób. Brak jest więc również jakiegokolwiek uzasadnienia dla przypisania skarżącym naruszenia art. 7 ust. 3 rozporządzenia 1169/2011.

Ponadto organ odwoławczy dokonał błędnej wykładni sformułowania "inny efekt fizjologiczny", czym dopuścił się naruszenia art. 3 ust. 3 pkt. 39 u.b.ż.ż. Organ nie zauważył, że informacje o ww. produktach odnosiły się jedynie do wskazania na efekty w postaci optymalizacji prawidłowych fizjologicznych funkcji organizmu, a nie na ich przywracanie, poprawianie czy modyfikację.

Podkreśliły, iż zarówno przepisy rozporządzenia 1169/2011, jak i przepisy art. 3 ust. 3 pkt. 39 u.b.ż.ż. i art. 2 pkt 32 p.f., w oparciu o które orzekał GIS, są nieostre, nieprecyzyjne, co powoduje, iż wykładnia językowa przywołanych przepisów pozostawia duże możliwości interpretacyjne.

GIS, poza przytoczeniem przepisów art. 3 ust. 3 pkt. 39 u.b.ż.ż. i art. 2 pkt 32 p.f., nie uzasadnił, dlaczego w jego ocenie informacja o spornych produktach zamieszczona przez strony na serwisie internetowym www.allegro.pl nie wskazywała na efekty

w postaci optymalizacji prawidłowych fizjologicznych funkcji organizmu, co jest prawnie dopuszczalną informacją. Stwierdziły, że władcze działanie organu administracji nie może prowadzić do negatywnych konsekwencji zachowania zgodnego z prawem,

a w tym przypadku prawidłowego opisu efektów fizjologicznych oferowanych przez nie produktów.

Zdaniem skarżących, organ odwoławczy, ustalając wysokość kary pieniężnej, naruszył również art. 104 ust. 2 u.b.ż.ż., gdyż kwota 5.000 zł jest nieadekwatna do stopnia ewentualnego zawinienia i zakresu naruszenia przepisów u.b.ż.ż. oraz wieIkości podmiotu działającego na rynku. Wysokość nałożonej kary jest w sposób oczywisty nieproporcjonalna do osiąganych z tytułu prowadzonej działalności dochodów, po uwzględnieniu ponoszonych z tego tytułu kosztów.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 p.p.s.a.

Dokonując kontroli zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ stanowi tylko polemikę skarżących z prawidłowymi ustaleniami organów orzekających w tej sprawie. Sąd podziela ustalenia faktyczne i ocenę materiału dowodowego, wynikające

z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Organy obu instancji orzekały na podstawie przepisów prawa żywnościowego, zarówno krajowych, jak i unijnych. Podstawą nałożenia na skarżące kary pieniężnej był protokół kontroli przeprowadzonej w dniu 5 lutego 2016 r., gdzie zakwestionowano 6 produktów: 2 suplementy diety i 4 środki spożywcze, podpisany przez skarżące i przyjęty bez uwag i zastrzeżeń. Znajomość

i przestrzeganie przepisów prawa żywnościowego jest obowiązkiem każdego podmiotu działającego na rynku spożywczym.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a) i lit. b) rozporządzenia 1169/2011, informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności: co do właściwości środka spożywczego (co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji) oraz przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada. Informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia dla konsumenta (art. 7 ust. 2 rozporządzenia 1169/2011). Z zastrzeżeniem odstępstw przewidzianych w prawie Unii mającym zastosowanie do naturalnych wód mineralnych i żywności specjalnego przeznaczenia żywieniowego, informacje na temat żywności nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości (art. 7 ust. 3 rozporządzenia 1169/2011).

Powyższe ma zastosowanie także do reklamy i prezentacji środków spożywczych, w szczególności kształtu, wyglądu lub opakowania, zastosowanych materiałów opakowaniowych, sposobu ustawienia oraz otoczenia, w jakim są pokazywane (art. 7 ust. 4 rozporządzenia 1169/2011).

Rację mają organy, że już samo wskazanie jednostki chorobowej w prezentacji lub reklamie żywności sugeruje konsumentowi korzystne oddziaływanie tej żywności lub jej składników na poprawę stanu zdrowia w danej chorobie oraz wskazuje na stosowanie ich w przypadku określonych jednostek chorobowych. I tak, wskazanie na portalu internetowym, że środek spożywczy "Babka płesznik" pomaga zlikwidować najbardziej uporczywe zaparcia oraz ograniczać częste biegunki, a suplement diety "Proszek zasadowy" łagodzi zgagę, sugeruje konsumentowi poprawę stanu zdrowia

w konkretnych jednostkach chorobowych, wymienionych w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD 10.

Według ustawowej definicji, zawartej w art. 3 ust. 1 u.b.z.ż., środkiem spożywczym jest każda substancja lub produkt w rozumieniu art. 2 rozporządzenia 178/2002. Przez żywność w rozumieniu art. 2 rozporządzenia 178/2002 (lub środek spożywczy) rozumie się jakiekolwiek substancje lub produkty przetworzone, częściowo przetworzone lub nieprzetworzone, przeznaczone do spożycia przez ludzi lub, których spożycia przez ludzi można się spodziewać (...). Definicja "środek spożywczy" nie obejmuje: pasz; zwierząt żywych, chyba że mają być one wprowadzone na rynek do spożycia przez ludzi; roślin przed dokonaniem zbiorów; produktów leczniczych

w rozumieniu dyrektywy Rady 65/65/EWG i 92/73/EWG; kosmetyków w rozumieniu dyrektywy Rady 76/768/EWG; tytoniu i wyrobów tytoniowych w rozumieniu dyrektywy Rady 89/622/EWG; narkotyków lub substancji psychotropowych w rozumieniu jedynej konwencji o środkach odurzających z 1961 r. oraz Konwencji o substancjach psychotropowych z 1971 r.; pozostałości i kontaminantów.

Zgodnie z ustawową definicją, zawartą w art. 3 ust. 3 pkt 39 u.b.ż.ż., suplement diety jest to środek spożywczy, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub składników mineralnych lub innych substancji wykazujących efekt odżywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub złożonych, wprowadzany do obrotu w formie umożliwiającej dawkowanie w postaci: kapsułek, tabletek, drażetek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampułek

z płynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach płynów i proszków przeznaczonych do spożywania w małych, odmierzonych ilościach jednostkowych,

z wyłączeniem produktów posiadających właściwości produktu leczniczego

w rozumieniu przepisów prawa farmaceutycznego".

Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że z porównania ww. definicji wynika, iż w sposób zasadniczy odróżniają one ogólne właściwości i przeznaczenie środków spożywczych, w tym suplementów diety, od produktów leczniczych.

W szczególności dotyczy to "innego efektu fizjologicznego", który w przypadku suplementu diety należy rozumieć jako optymalizację prawidłowych fizjologicznych funkcji organizmu (utrzymanie, wspomaganie, optymalizowanie), a nie przywracanie, odbudowę, zapobieganie, czy też modyfikację funkcji fizjologicznych, właściwych dla produktu leczniczego.

Ponadto, jak wynika z definicji, zawartej w art. 2 pkt 32 p.f., produktem leczniczym jest substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierzą lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne.

Istotne jest więc, że prezentacja i reklama suplementu diety nie może zawierać informacji o jego właściwościach leczniczych lub odwoływać się do takich właściwości, natomiast powinna podawać konsumentom rzetelną informację, zawierającą niezbędne dane wynikające z funkcji i przeznaczenia produktu, mając na uwadze również to, że suplementy diety są przeznaczone dla osób zdrowych i mają na celu utrzymać bądź zachować podstawowe funkcje fizjologiczne organizmu, a nie zapobiegać chorobom bądź też ich leczyć. Zaś w celu przywrócenia bądź odzyskania właściwego stanu zdrowia stosuje się produkty lecznicze. W orzecznictwie sądów krajowych i Trybunału Sprawiedliwości jednoznacznie przyjmuje się, że środek spożywczy nie może posiadać właściwości produktu leczniczego oraz nie przywraca, nie odbudowuje, ani też nie modyfikuje funkcji fizjologicznych organizmu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1902/2008, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 272/15, oba publ. cbosa, wyrok TS z dnia 21 marca 1991 r. w sprawie C-369/8 Jean-Marie Delattre, publ. ECR 1991, s.1-01487, pkt 40).

W ocenie Sądu, sposób prezentacji i reklama zakwestionowanych środków spożywczych oraz suplementów diety bezsprzecznie wskazują, iż skarżące naruszyły przepisy obowiązującego prawa żywnościowego, tj. art. 7 ust. 1 lit a), lit. b), art. 7 ust. 3

w związku z art. 7 ust. 4 rozporządzenia 1169/2011, w świetle których informacje na temat żywności nie mogą przypisywać jakiemukolwiek środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub leczenia chorób ludzi bądź też odwoływać się do takich właściwości, gdyż z założenia ich po prostu nie posiadają, a to wprowadza konsumenta w błąd. Powyższe ma również zastosowanie do reklamy oraz prezentacji środków spożywczych i suplementów diety. W przedmiotowej sprawie skarżące

w prezentacji i reklamie suplementów diety i środków spożywczych ogólnego spożycia odwołują się stanu organizmu, w którym występuje brak homeostazy (wszystkie parametry życiowe człowieka są w normie) poprzez przypisywanie tym produktom właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo wskazują, iż mają one wpływ na modyfikację funkcji fizjologicznych, czym wprowadzają w błąd konsumentów co do rodzaju i właściwości tych produktów.

Organy orzekające w tej sprawie zasadnie ponadto zauważyły, że wprowadzanie do obrotu środków spożywczych oznakowanych oświadczeniami żywieniowymi

i zdrowotnymi, które nie spełniają wymagań, określonych w rozporządzeniu (WE) 1924/2006, narusza art. 52 a u.b.ż.ż.

Podnieść należy, iż zgodnie z art. 2 ust. 2 pkt 1 i 5 ww. rozporządzenia, "oświadczenie" oznacza każdy komunikat lub przedstawienie, które zgodnie

z przepisami wspólnotowymi lub krajowymi, nie jest obowiązkowe, łącznie

z przedstawieniem obrazowym, graficznym lub symbolicznym w jakiejkolwiek formie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że żywność ma szczególne właściwości. Zaś "oświadczenie zdrowotne" to każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników a zdrowiem.

Według art. 3 rozporządzenia 1924/2006, oświadczenia żywieniowe i zdrowotne mogą być stosowane przy etykietowaniu, prezentacji i w reklamie żywności wprowadzanej na rynek we Wspólnocie jedynie w przypadku, gdy są one zgodne

z przepisami niniejszego rozporządzenia. Bez uszczerbku dla dyrektyw 2000/13/WE

i 84/450/EWG, oświadczenia żywieniowe i zdrowotne nie mogą: być nieprawdziwe, niejednoznaczne łub wprowadzające w błąd; budzić wątpliwości co do bezpieczeństwa lub adekwatności odżywczej innej żywności; zachęcać do nadmiernego spożycia danej żywności lub stanowić przyzwolenia dla niego; stwierdzać, sugerować lub dawać do zrozumienia, że zrównoważony i zróżnicowany sposób odżywiania się nie może zapewnić odpowiednich ilości składników odżywczych w ujęciu ogólnym. Odstępstwa

w przypadku składników odżywczych, których nie można dostarczyć w wystarczającej ilości przez stosowanie zrównoważonego i zróżnicowanego sposobu odżywiania się, łącznie z warunkami ich stosowania, mającego na celu zmianę elementów innych niż istotne niniejszego rozporządzenia poprzez jego uzupełnienie, mogą być przyjęte zgodnie z procedurą regulacyjną połączoną z kontrolą, o której mowa w art. 25 ust. 3, przy uwzględnieniu szczególnych warunków występujących w państwach członkowskich; odnosić się do zmian w funkcjonowaniu organizmu w sposób wzbudzający lub wykorzystujący lęk u konsumenta przy pomocy tekstu bądź przy pomocy obrazów, przedstawień graficznych lub symbolicznych.

Ponadto, zgodnie z art. 10 ust. 1 rozporządzenia (WE) 1924/2006, oświadczenia zdrowotne są zabronione, o ile nie są one zgodne z ogólnymi wymaganiami zawartymi w rozdziale II i wymaganiami szczególnymi oraz o ile nie zostało udzielone

w odniesieniu do nich zezwolenie, zgodnie z ww. rozporządzeniem i nie figurują

w wykazie dozwolonych oświadczeń zawartym w art. 13 i 14. Unijny wykaz dozwolonych oświadczeń zdrowotnych z art. 13 został opublikowany w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 432/2012.

Wymaga podkreślenia, że istnieje również grupa oświadczeń zdrowotnych z art. 13 pozostających w procesie oceny (tzw. pending list), które mogą być nadal stosowane zgodnie z art. 28 ust. 5 i 6 rozporządzenia (WE) 1924/2006 po upływie okresu przejściowego określonego dla ww. rozporządzenia 432/2012 do czasu podjęcia przez Komisję Europejską ostatecznej decyzji, co potwierdza słuszność interpretacji, że zabronione są oświadczenia zdrowotne, które nie zostały umieszczone w wykazie dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych oraz nie znajdują się na tzw. liście pending.

Organy zakwestionowały w prezentacji suplementu diety "Proszek zasadowy 300 g zakwaszenie" oświadczenie zdrowotne o następującej treści: "Oligofruktoza jest naturalną substancją balastową, częściowo trawioną, o działaniu prebiotycznym. Pobudza układ pokarmowy do pracy, stymuluje rozwój bifidobakterii w jelicie grubym.", które nie zostało wymienione w załączniku do rozporządzenia 432/2012 oraz na tzw. pending list", co niewątpliwie narusza przepis art. 52a u.b.ż.ż.

Zdaniem Sądu, w postępowaniu w sposób niebudzący wątpliwości ustalono, że skarżące nie przestrzegały wymagań określonych w przepisach prawa żywnościowego, stąd niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego przepisów art. 7 ust. 1 lit. b w związku z art. 7 ust. 4 rozporządzenia 1169/2011, art. 7 ust. 3

w związku z art. 7 ust. 4 ww. rozporządzenia oraz art. 3 ust. 3 pkt 39 u.b.ż.ż. Wbrew zarzutom skargi, w ocenie Sądu, organy w sposób prawidłowy zebrały i oceniły materiał dowodowy sprawy i zasadnie uznały, że w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające nałożenie kary pieniężnej na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 oraz art. 103 ust. 1 pkt 1b lit. c) u.b.ż.ż.

Zgodnie z ww. przepisami, kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, w tym w zakresie prezentacji, reklamy i promocji, określonych

w art. 33 ust. 3 i 4, art. 45 ust. 3 i 4, art. 48 ust. 2 i 3 oraz art. 52a, a także wymagań

w tym zakresie określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 14 ust. 2 pkt 3, art. 22 ust. 1 pkt 3, art. 26 ust. 1 pkt 4, art. 27 ust. 6 pkt 2, art. 39 pkt 3 i art. 44 pkt 2, jak również - kto nie przestrzega wymagań w zakresie znakowania środków spożywczych, określonych w przepisach ww. rozporządzenia (UE) nr 1169/2011, podlega karze pieniężnej w wysokości do trzydziestokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej za rok poprzedzający, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Zgodnie z art. 17 w związku z art. 16 rozporządzenia 178/2002, całkowitą odpowiedzialność za jakość zdrowotną środka spożywczego wprowadzanego do obrotu oraz treść informacji umieszczonych na jego opakowaniu lub w prezentacji i reklamie, ponosi podmiot działający na rynku spożywczym (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1044/10, publ. cbosa). Zatem to skarżące, jako podmiot wprowadzający przedmiotowy produkt do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ponoszą pełną odpowiedzialność za jego oznakowanie i prezentację.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, iż odpowiedzialność uregulowana w art. 103 ust. 1 u.b.ż.ż. ma obiektywny charakter, a więc niezależny od winy. Istotny jest jedynie fakt zaistnienia naruszenia obowiązującego prawa (por. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1489/13, publ. cbosa). Ustawodawca poprzez art. 103 ust. 1 u.b.ż.ż. obliguje organ do nałożenia kary w każdym przypadku ustalenia, że doszło do naruszenia wymagań określonych w wymienionym artykule. Nie może więc od tej kary odstąpić i ma obowiązek nałożenia kary w razie stwierdzenia zaistnienia ustawowych przesłanek niezależnie od tego, czy okoliczności te były zawinione i czy podmiot zaprzestał już niezgodnych z prawem działań.

W rozpoznawanej sprawie w sposób niebudzący wątpliwości ustalono, że skarżące nie przestrzegały wymagań określonych w przepisach prawa żywnościowego w zakresie prezentacji i reklamy oferowanych do sprzedaży produktów (suplementów diety i środków spożywczych), stąd była podstawa do nałożenia obligatoryjnej kary pieniężnej. Ustalając wysokość tej kary, organ ma obowiązek uwzględnić: stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia i zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku spożywczym i wielkość produkcji zakładu (art. 104 ust. 2 u.b.ż.ż.).

Sąd orzekający w niniejszym postępowaniu za właściwe uznaje ustalenie GIS, iż stopień szkodliwości czynu, jakiego dopuściły się skarżące jest znaczny. Naruszenie przepisu, który ma na celu ochronę konsumenta należy do jednych z cięższych przewinień w zakresie prawa żywnościowego. Przypisywanie właściwości leczniczych produktom, które takich właściwości nie mają, mogą mieć istotny wpływ na zdrowie

i życie ludzkie, gdyż informacje te mogą decydować o wyborze takich produktów przez konsumenta w stanach chorobowych. Zatem konsument wierząc, że informacje zamieszczone w prezentacji i reklamie przedmiotowych produktów są prawdziwe, może stosować wskazany produkt do leczenia konkretnych chorób, czego skutkiem może być nie tylko brak poprawy stanu zdrowia, ale również jego pogorszenie z uwagi na brak właściwości leczniczych. Przy ocenie zakresu naruszenia należało uwzględnić również fakt, że aż 523 konsumentów dokonało zakupu nieprawidłowo prezentowanych

i reklamowanych środków spożywczych. Nieprawidłowa prezentacja ww. produktów zamieszczona była w internecie, co sprawiało, że z uwagi na powszechność tego źródła informacji zasięg dostępności konsumentów do niej był szeroki. Jednocześnie należy podkreślić, że skarżące nie prowadzą produkcji, tylko dystrybucję, co oznacza, że działalność nie jest prowadzona na znaczną skalę.

Oceniając stopień zawinienia, organy wzięły również pod uwagę okoliczność, że skarżące są podmiotem profesjonalnym, działają na polskim rynku już od kilku lat,

a więc znane są im reguły prawa żywnościowego w kwestii prawidłowego oznakowania środków spożywczych. Niewłaściwe jest więc przypisywanie przez skarżące środkom spożywczym, w tym suplementom diety, właściwości leczniczych. Skarżące

w przeszłości były już raz ukarane za nieprzestrzeganie przepisów prawa żywnościowego w zakresie prezentacji i reklamy środków spożywczych.

Przy wymiarze kary, która wynosi 5.000 zł, a więc w dolnej granicy ustawowego zagrożenia, organy uwzględniły również okoliczność łagodzącą polegającą na tym, że skarżące podjęły działania mające na celu usunięcie ofert kwestionowanych produktów na stronie internetowej: http://www.allegro.pl.

Zdaniem Sądu, wysokość kary pieniężnej orzeczonej w przedmiotowej sprawie jest odpowiednio dolegliwa, nie jest nadmierna, została przez organy prawidłowo uzasadniona i powinna przynieść zamierzony skutek prewencyjno-wychowawczy. Nie jest więc zasadny zarzut naruszenia art. 104 ust. 2 u.b.ż.ż. Jednocześnie Sąd wskazuje, iż w sprawie nie dopatrzył się innych uchybień, które skutkowałyby uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności podjętych przez organy decyzji.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.