Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 956/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2023-01-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Darmoń (spr.) SWSA Mirosław Bator SWSA Piotr Fronc po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta Nowy Targ na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 31 maja 2022 r , znak: WS-VI.7534.3.11.2022.BK w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z 30 grudnia 2021 r. znak: GN.6821.1.4.2019.TP-W Starosta Nowotarski orzekł o zwrocie nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...] o pow. 0,0144 ha, położonej w obrębie N. T., jedn. ewid. N. T., objętej księgą wieczystą nr [...], na rzecz Z. S. w [...] cz., J. S. w [...] cz., G. S. w [...] cz., E. S. w [...] cz., J. S. w [...] cz., J. M. w [...] cz. i S. S. w [...] cz. oraz o rozliczeniach z tym związanych.

Odwołanie od tej decyzji złożyła Gmina Miasto Nowy Targ jako właściciel opisanej wyżej nieruchomości.

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 31 maja 2022 r., znak WS-VI.7534.3.11.2022.BK utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazując art. 9a w związku z art. 142 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z 22 maja 2019 r., sprecyzowanym pismem z 8 października 2019 r., Z. S. wystąpił do Starosty Nowotarskiego o zwrot działki ewid. nr [...], położonej w N. T.. W dniu 25 października 2019 r. wniosek o zwrot działki ewid. nr [...] złożyli również: J. S., G. S., J. S., J. M., E. S. oraz S. S..

Nieruchomość objętą wnioskiem o zwrot przejęto na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1972 r., nr 27, poz. 192 ze zm.). Naczelnik Miasta Nowego Targu zarządzeniem nr 18/78 z dnia 25 listopada 1978 r. w sprawie ustalenia terenu pod budownictwo jednorodzinne w N. T. i jego podziale na normatywne działki budowlane, wyznaczył pod budownictwo jednorodzinne teren położony w obrębie ulicy [...] [...] w N. T..

W decyzji z 20 listopada 1979 r. nr ZGT-8220-l/22b/79 w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w N. T. na osiedlu [...] Naczelnik Miasta Nowego Targu orzekł, że działka ewid. nr [...] o pow. 1858 m2 została objęta terenami budownictwa jednorodzinnego określonymi Zarządzeniem nr 18/78 i przeszła z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Za tę nieruchomość ustalono odszkodowanie w formie pieniężnej w łącznej wysokości [...] złotych na rzecz jej właściciela, Z. S..

Działka ewid. nr [...] o pow. 401 m2 powstała z podziału działki ewid. nr [...], zgodnie z operatem pomiarowym podziału nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne z 15 czerwca 1979 r. nr [...].

Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Nowym Targu z 28 marca 1990 r. sygn. [...], spadek po Z. S. nabyli: T. S., Z. S., J. S. i G. S.. Z kolei spadek po T. S. nabyli: E. S., J. S., J. S. oraz S. S., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Nowym Targu z 29 marca 1994 r. sygn. akt [...].

Organ odwoławczy wskazał, iż niewątpliwie w omawianej sprawie spełnione zostały dwie podstawowe przesłanki, bez zaistnienia których nie jest możliwe orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Po pierwsze, z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości wystąpiły uprawnione do tego osoby, co potwierdzają zgromadzone w aktach sprawy, stosowne dokumenty, po drugie zaś, w stosunku do ww. nieruchomości znajdą zastosowanie przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n., gdyż jej nabycie nastąpiło w oparciu o przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach.

Jak wskazał organ I instancji, celem przejęcia działki ewid. nr [...] o pow. 401 m2 było wyznaczenie terenów pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne osiedla [...] w N. T., zgodnie z ww. Zarządzeniem nr 18/78 Naczelnika Miasta Nowego Targu z 25 listopada 1978 r. Załącznikiem graficznym do tego zarządzenia była mapa uzupełniająca z projektem podziału terenów budownictwa jednorodzinnego przy [...], sporządzona przez O. w K. , na podstawie której organ I instancji ustalił, iż działka ewid. nr [...] stanowić miała teren skwerów i zieleni rekreacyjnej. Miał to być teren niezabudowany, położony wewnątrz osiedla [...], urządzony, ogólnodostępny, spełniający funkcje rekreacyjne, wypoczynkowe i zapewne estetyczne, czy nawet zdrowotne i przede wszystkim służący okolicznym mieszkańcom. Starosta Nowotarski zauważył, że nie ulega wątpliwości, iż teren ten był elementem koncepcji urbanistycznej całego osiedla [...], która to koncepcja (zgodnie z legendą załącznika graficznego do zarządzenia nr [...]), oprócz wytyczonych działek budowlanych, dróg, terenów usług, handlu, gastronomii i rzemiosła, placów zabaw i gier dla dzieci, zakładała również powstanie terenów zielonych, których znaczenie w przestrzeni publicznej jest bardzo duże.

Następnie organ I instancji zwrócił uwagę na fakt, iż wyznaczenie terenów pod budownictwo jednorodzinne w obrębie ul. [...]. [...] oraz ul. [...], jak i realizacja osiedla [...] oparta była o ustalenia miejscowego planu szczegółowego perspektywicznego zagospodarowania przestrzennego "Osiedla [...]" w N. T., zatwierdzonego Zarządzeniem Naczelnika Miasta Nowego Targu z dnia 10 października 1977 r.

Na podstawie analizy mapy uzupełniającej z projektem podziału będącej załącznikiem do Zarządzenia nr 18/78 z dnia 25 listopada 1978 r. oraz wyrysu z ww. miejscowego planu szczegółowego perspektywicznego zagospodarowania przestrzennego "Osiedla [...]" w N. T. Starosta Nowotarski wysnuł wniosek, że podział terenu pod budownictwo jednorodzinne osiedla [...] oraz jego zagospodarowanie nastąpiły zgodnie z ustaleniami tego planu.

Wedle tego planu obszar działki ewid. nr [...] w większości znajdował się w terenie o symbolu 15 ZP, a jedynie jej północne niewielkie końce położone były w terenie o symbolu 4 MNj - tereny zabudowy jednorodzinnej. Symbolem 15 ZP oznaczone zostały tereny skwerów i zieleni rekreacyjnej stanowiącej zielone wnętrze osiedla. Ponadto na przedmiotowej działce miał się znajdować ciąg pieszy, wydzielony w zieleni, wiodący od północy od zaprojektowanej ulicy ruchu wolnego (dzisiejsza ulica na os. [...]) wzdłuż zachodniej granicy działki w kierunku [...]. Ciąg ten miał łączyć [...] z osiedlem [...]. Przy południowej granicy działki ewid. nr [...] ciąg ten miał się rozgałęziać i biec w kierunku wschodnim przez środek terenu o symbolu 15 ZP.

Następnie Starosta Nowotarski wskazał, iż porównanie pozyskanych z Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii w Warszawie zdjęć lotniczych - pierwszego z 1977 r. (a więc sprzed wywłaszczenia) z kolejnymi, tj. z 1983 r., 1994 r. oraz 2003 r. dowodzi, że osiedle [...] zostało zrealizowane. Teren został podzielony na działki budowlane, które zostały zagospodarowane zgodnie z ich przeznaczeniem (zabudowane budynkami jednorodzinnymi), teren został wyposażony w sieci uzbrojenia terenu, powstały drogi. Z zebranych w sprawie dokumentów, w tym oględzin nieruchomości wynika, że część działki nr [...] stanowiła ogólnodostępną zieleń i ciąg pieszy w postaci wydeptanej ścieżki, a obecnie częściowo stanowi ona dojazd do sąsiedniej posesji. Ponadto na tej części działki zrealizowana została infrastruktura osiedla (sieć kanalizacyjna) oraz posadowione zostały skrzynki elektryczne. Taki sposób zagospodarowania części działki nr [...] dowodzi, zdaniem Starosty Nowotarskiego, że na tym fragmencie działka nr [...] została zagospodarowana zgodnie z celem jej przejęcia, a zatem nie może podlegać zwrotowi. Zebrane w sprawie dowody wskazują jednak, że inwestycja budowy osiedla mieszkaniowego [...], której celem było powstanie w tym terenie pasa zieleni osiedlowej, nie objęła swym zasięgiem całej działki nr [...]. Na fragmencie tej nieruchomości, znajdującej się w ogrodzonym terenie posesji jednego z wnioskodawców, nie został urządzony teren skwerów i zieleni rekreacyjnej. Nie powstał również ciąg pieszy, który miał być wydzielony w zieleni, ani też nie została zrealizowana infrastruktura techniczna. Ta część działki została zagospodarowana przez właściciela działki budowlanej i stanowi ogródek przydomowy (wnioskodawca w swym wniosku o zwrot podnosił fakt, iż cały czas użytkuje ten teren). Na przeprowadzonych 25 października 2019 r. oględzinach objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości ustalono, że od strony wschodniej działka nr [...] stanowi fragment przydomowego ogródka posesji, będącej własnością wnioskodawcy, a jej południowa granica sięga do zabudowań drewnianych nieruchomości sąsiedniej.

Wobec powyższego konieczne było geodezyjne wydzielenie tej części działki nr [...], która nie została zagospodarowana zgodnie z celem jej przejęcia i podlega zwrotowi. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, zdaniem organu I Instancji, że cel przejęcia nieruchomości, którym było urządzenie terenu skwerów i zieleni rekreacyjnej wraz z ciągiem pieszym, nie został zrealizowany. Dowodzi temu obecny stan zagospodarowania zarówno przedmiotowej działki, jak i otoczenia. Nie można uznać, by teren częściowo ogrodzony, częściowo stanowiący wjazd i fragment przydomowych ogródków, spełniał rolę terenów skwerów i zieleni rekreacyjnej urządzonej.

Mając na uwadze powyższe, Starosta Nowotarski uznał działkę nr [...], poł. w obrębie N. T., jedn. ewid. N. T. za zbędną na cel wywłaszczenia, wskazując dodatkowo, iż w sprawie nie znajdą zastosowania skutki prawne wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11.

Zdaniem organu odwoławczego podzielić należy pogląd organu I instancji, iż na nieruchomości położonej w N. T., oznaczonej jako działka nr [...], faktycznie planowany cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a zatem nieruchomość ta stała się zbędna na cel jej wywłaszczenia.

Za powyższym przemawia nie tylko treść pozyskanych przez organ I instancji zdjęć lotniczych, ale również wyjaśnienia Z. S. (pismo z 8 października 2019 r.), iż na tym terenie "w przeszłości miał powstać pas zieleni, który nigdy nie został zrealizowany. Jednocześnie nadmieniam, że do chwili obecnej użytkuję ten teren".

Odnosząc się do zarzutów odwołania wskazano, iż z wyrysu z nieaktualnego już, miejscowego planu szczegółowego perspektywicznego zagospodarowania przestrzennego "Osiedla [...]" w N. T., zatwierdzonego Zarządzeniem Naczelnika Miasta N. T. z dnia 10 października 1977 r. wynika, że linia znajdującego się na działce nr [...] ogrodzenia pokrywa się w części z linią graniczną terenu oznaczonego na mapie symbolem 4 MNj - teren zabudowy jednorodzinnej, co jednoznacznie wskazuje, iż na tym terenie nigdy nie była planowana zieleń, która planowana była w części południowej działki, która - jak wynika ze zdjęć lotniczych przedmiotowego terenu - nigdy tam nie powstała, stanowiąc przydomowy ogród. Nie ma zatem dla sprawy znaczenia, w jakim okresie powstało przedmiotowe ogrodzenie, bowiem powstanie ogrodzenia nie może zostać uznane za jedyny wyznacznik granicy nieruchomości. Sama okoliczność wybudowania domu i użytkowania go wraz z działką, na której został posadowiony, wyklucza możliwość uznania, że na tym terenie urządzono ogólnodostępny teren zielony w ramach osiedla mieszkaniowego - niezależnie od jego ogrodzenia czy też braku takiej infrastruktury.

Wskazano, że w sytuacji, gdy odwołujący kwestionuje okoliczność, która wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, to ciężar dowodu w tym względzie obciąża odwołującego. Obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, ale obarcza także stronę, która w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. Zatem inicjatywa dowodowa musi być w tym zakresie przejawiana nie tylko przez organ, ale również przez stronę postępowania (wyrok WSA w Warszawie z 22 lutego 2008 r. IV SA/Wa 46/08 cyt. w Komentarzu do Kpa pod red. prof. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2014, teza 6 do art. 77 , str. 325). Takich dowodów, wskazujących: "w jakim okresie powstało przedmiotowe ogrodzenie wydzielające ogródek przydomowy i czy istniało ono w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ww. ustawy", odwołujący nie przedstawił.

Podsumowując stwierdzono, iż zgromadzone w przedmiotowym postępowaniu materiały i dowody pozwalają uznać wnioskowaną nieruchomość, stosownie do przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, za zbędną dla realizacji celu wywłaszczenia.

Z uwagi na fakt, że na terenie objętym roszczeniem o zwrot nie poczyniono żadnych nakładów, które mogły zmienić wartość zawnioskowanej do zwrotu nieruchomości, organ I instancji celem zadośćuczynienia regulacji art. 140 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, dokonał stosownych rozliczeń finansowych związanych ze zwrotem nieruchomości tj. waloryzacji zwracanego na rzecz Skarbu Państwa, otrzymanego za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowania, w stosunku do powierzchni zwracanej nieruchomości na rzecz wnioskodawców.

Zgodnie z brzmieniem art. 139 powołanej wyżej ustawy, nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w jakim się znajduje w dniu jej zwrotu, co oznacza, iż właścicielowi zwracanej nieruchomości nie przysługuje roszczenie o przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego, jak również żądanie odszkodowania za zmianę stanu nieruchomości powstałą po dacie wywłaszczenia.

Na zakończenie wskazano, iż przedmiotowe postępowanie zakończone w I instancji wydaniem zaskarżonej decyzji Starosty Nowotarskiego z 30 grudnia 2021 r. dotyczyło kwestii zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], natomiast przed organem I instancji pozostaje nierozpatrzona sprawa zwrotu działki nr [...], bowiem w sentencji skarżonej decyzji brak wyrzeczenia w tym zakresie (co jednak - z uwagi na podzielność przedmiotu postępowania - nie stanowiła wady zaskarżonej decyzji, skutkującej koniecznością jej uchylenia).

Mając na uwadze powyższe stwierdzono, iż zaskarżona decyzja Starosty Nowotarskiego i 30 grudnia 2021 r. znak: GN.6821.1.4.2019.TP-W była prawidłowa, a zatem należało utrzymać ją w mocy.

Opisaną wyżej decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Gmina Miasto Nowy Targ, wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania.

Wskazała, że zgodnie z przyjętym orzecznictwem nawet, jeśli dana nieruchomość została wywłaszczona na jakikolwiek cel publiczny i inwestycja ta w określonym czasie została zrealizowana, a później ta nieruchomość została zaadaptowana na inne cele, to mimo, że nieruchomość nie jest już wykorzystywana na cel wywłaszczenia, to jednak należy uznać, iż sam cel wywłaszczenia został zrealizowany.

W ocenie skarżącej nie można z całą pewnością stwierdzić, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zebrane w sprawie dokumenty nie wskazują jasno w jakim okresie powstało przedmiotowe ogrodzenie wydzielające ogródek przydomowy i czy istniało ono w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ww. ustawy, co dawało możliwość publicznego korzystania z przedmiotowej działki i jej sąsiednich jako terenu zieleni i ciągu pieszego, a więc zgodnie z celem wywłaszczenia. Natomiast szczegółowe przeszukanie dostępnych w tut. Urzędzie materiałów archiwalnych pozwoliło na odnalezienie decyzji z dnia 23 września 1988 roku, znak: [...] (której kserokopia stanowi załącznik do niniejszej skargi), zgodnie z którą Z. S. uzyskał pozwolenie na budowę ogrodzenia trwałego na podmurówce z betonu, na działce położonej w N. T., przy ul. [...], na działce ewid. nr [...]. Data wydania przedmiotowej decyzji może dowodzić, że nieruchomość objęta postępowaniem o zwrot w okresie pomiędzy wywłaszczeniem (1979 rok), a realizacją przedmiotowego ogrodzenia (po 1988 roku), mogła być wykorzystywana jako ogólnodostępny teren skwerów i zieleni rekreacyjnej, co może wskazywać na realizację celu wywłaszczenia na działce ewid. nr [...] powstałej z podziału działki ewid. nr [...]. Jak już wspomniano powyżej, mimo, że nieruchomość nie jest już wykorzystywana na cel wywłaszczenia (została ogrodzona), to jednak należy uznać, iż sam cel wywłaszczenia został zrealizowany.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że na mocy § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491 z późn. zm.) w okresie od dnia 20 marca 2020 r. do odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej ogłoszono stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Obecnie stan epidemii został zastąpiony przez stan zagrożenia epidemicznego. Zgodnie z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zmianami) w brzmieniu obowiązującym od dnia 3 lipca 2021 r., wprowadzonym art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. (Dz.U.2021.1090), w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, wojewódzkie sądy administracyjne przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. W myśl art. 15zzs4 ust. 3 ustawy Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W rozpoznawanej sprawie strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej.

Ponieważ nie wszystkie strony wykonały wezwanie, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej zwana p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. Organy obu instancji przeprowadziły szczegółowe i wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, a następnie dokonały prawidłowej wykładni przepisów ustawy o gospodarce nieruchomości dochodząc do słusznego wniosku, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały podstawy do zwrotu poprzedniemu właścicielowi działki nr [...] o pow. 0,0144 ha, położonej w obrębie N. T., jedn. ewid. N. T., objętej księgą wieczystą nr [...]

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że nieruchomość objętą wnioskiem o zwrot przejęto na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1972 r., nr 27, poz. 192 ze zm.).

Zgodnie z art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy (tj. przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości) stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. poz. 192, z 1973 r. poz. 282 oraz z 1985 r. poz. 99). Prawidłowo zatem wszczęto i prowadzono postępowanie o zwrot przedmiotowej nieruchomości.

W decyzji z 20 listopada 1979 r. nr ZGT-8220-l/22b/79 w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w N. T. na osiedlu [...], Naczelnik Miasta Nowego Targu orzekł, że działka ewid. nr [...] o pow. 1858 m2 została objęta terenami budownictwa jednorodzinnego określonymi Zarządzeniem nr [...] i przeszła z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Za tę nieruchomość ustalono odszkodowanie w formie pieniężnej w łącznej wysokości [...] złotych na rzecz jej właściciela, Z. S..

Nie budzą wątpliwości ustalenia w zakresie następców prawnych byłego właściciela.

Wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości objęta była działka [...] o pow. 0,0401 ha, która powstała z podziału działki ewid. nr [...], zgodnie z operatem pomiarowym podziału nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne z 15 czerwca 1979 r. nr [...].

Początkowo zwrócono całą tę nieruchomość (decyzja Starosty Nowotarskiego z dnia 4 grudnia 2020 r.), jednakże w postępowaniu odwoławczym decyzja ta została uchylona przez Wojewodę Małopolskiego w dniu 27 kwietnia 2021 r. Organ odwoławczy zwrócił wówczas uwagę, że tylko część tej działki – stanowiąca przydomowy ogródek - jest zbędna na cel wywłaszczenia, natomiast ta część, na której zbudowano ciągi piesze została wykorzystana na cel wywłaszczenia. W ponownie prowadzonym postępowaniu po decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego dokonano podziału nieruchomości i orzeczono o zwrocie tej części, która okazała się zbędna na cel wywłaszczenia. W dalszym ciągu – jak zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji – brak jest rozstrzygnięcia w zakresie drugiej z wydzielonych działek, jednakże trzeba się zgodzić z Wojewodą, że nie czyni to zaskarżonej decyzji wadliwą w stopniu powodującym konieczność jej uchylenia.

W tym miejscu trzeba jednak wskazać na specyfikę wywłaszczenia dokonywanego w trybie ustawy z 1972 r. Przejęcie nieruchomości - zgodnie z art. 5 - następowało w drodze uchwały prezydiów powiatowych rad narodowych o ustaleniu terenu budowlanego oraz jego podziale na działki budowlane, które to uchwały były ogłaszane w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej. Nieruchomości lub ich części objęte uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego z wyjątkiem działek, które właściciele zgodnie z art. 8 zachowali na własność lub które zostały w trybie art. 9 nadane na własność członkom ich rodzin, przechodziły z mocy prawa na własność Państwa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały, wolne od ciążących na nich praw rzeczowych ograniczonych i innych obciążeń. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy dotychczasowy właściciel nieruchomości, objętej uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego, zachowywał własność wskazanej przez siebie jednej działki pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli taki wniosek zgłosił w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały. Z kolei art. 9 przewidywał możliwość przyznania wydzielonych pod budownictwo działek na rzecz najbliższych członków rodziny wywłaszczonego.

Z uwagi na tę właśnie specyfikę procedury wywłaszczeniowej przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości w tym przypadku stosuje się odpowiednio.

Celem wywłaszczenia niewątpliwie była budowa osiedla mieszkaniowego i niewątpliwie osiedle takie powstało. Niemniej jednak fragment wywłaszczonej nieruchomości objęty zaskarżoną decyzją został ogrodzony jako część prywatnego ogródka przydomowego jednego z wnioskodawców Z. S.. On sam wyjaśnił, że w przeszłości miał powstać pas zieleni, który nigdy nie został zrealizowany. Skoro teren ten jest ogrodzony i użytkowany jako część przydomowego ogródka, to z całą pewnością nie można tu mówić o realizacji jakiegokolwiek celu publicznego, a tylko taki cel mógł uzasadniać wywłaszczenie.

Strona skarżąca zwraca uwagę, że nie wiadomo w jakim czasie ogrodzenie powstało, a przed jego wybudowaniem teren ten mógł stanowić ogólnodostępny teren zielony. Argument ten nie może jednak odnieść skutku. Z. S. konsekwentnie twierdzi, że urządzony teren zielony nigdy tam nie powstał. Nawet jeśli do czasu wybudowania ogrodzenia teren ten był ogólnodostępny, to nie byłoby to wystarczające dla stwierdzenia realizacji celu wywłaszczenia. Wojewoda Małopolski trafnie zwrócił uwagę na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z dnia 10 października 1977 r., z którego wynika, że linia znajdującego się na działce nr [...] ogrodzenia pokrywa się w części z linią graniczną terenu oznaczonego na mapie symbolem 4 MNj - teren zabudowy jednorodzinnej. Wskazuje to jednoznacznie, że na tym terenie nigdy nie była planowana zieleń. Sąd całkowicie podziela stanowisko Wojewody, że sama okoliczność wybudowania domu i użytkowania go wraz z działką, na której został posadowiony, wyklucza możliwość uznania, że na tym terenie urządzono ogólnodostępny teren zielony w ramach osiedla mieszkaniowego - niezależnie od jego ogrodzenia czy też braku takiej infrastruktury.

Również uwagi skarżącego dotyczące orzecznictwa w zakresie szerokiej wykładni pojęcia realizacji celu wywłaszczenia w przypadku budowy osiedla mieszkaniowego nie mogą skutkować uwzględnieniem skargi. Przydomowego ogródka nie sposób uznać za infrastrukturę osiedlową nawet w najszerszym znaczeniu tego pojęcia.

Wobec powyższego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.