Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1924/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-12-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6041 Profilaktyka  i   rozwiązywanie  problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży,  zasad  usytuowania miejsc
Hasła tematyczne: Przeciwdziałanie alkoholizmowi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 11 (1) ust. 7, art. 18 ust. 12 pkt 5
journal: Dz.U. 2007 nr 70 poz 473
law: Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jedn.
article: art. 184, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędziowie NSA Andrzej Kuba Małgorzata Korycińska (spr.) Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 1118/12 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz P. K. 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., wyrokiem objętym skargą kasacyjną, po rozpoznaniu skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane oraz orzekł o kosztach postępowania.

Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:

Burmistrz W. decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., wydaną na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: k.p.a.) w związku z art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości

i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.; dalej: ustawa o wychowaniu w trzeźwości), stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] lutego 2012 r.:

– zezwolenia z dnia [...] października 2010 r. na sprzedaż napojów zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa;

– zezwolenia z dnia [...] października 2010 r. na sprzedaż napojów zawierających powyżej 4,5 % alkoholu (z wyjątkiem piwa);

– zezwolenia z dnia [...] października 2010 r. na sprzedaż napojów zawierających powyżej 18% alkoholu

przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży udzielonych skarżącemu na stoisku monopolowym położonym przy ul. B. [...] w W..

W uzasadnieniu decyzji podano, że skarżący w dniu 31 stycznia 2012 r. złożył oświadczenie o wartości sprzedaży napojów alkoholowych oraz polecenia przelewu opłaty za korzystanie z zezwoleń, z tym, że polecenia dokonano na zamknięte, nieaktualne od [...] listopada 2011 r. konto Urzędu Miejskiego w W.. Aktualny numer konta podany był na druku oświadczenia, które – jak wynika z akt, skarżący wypełnił i podpisał. Również na stronie internetowej Urzędu Miejskiego znajdowała się informacja o zmianie numeru konta. Zdaniem organu wniesienie przez przedsiębiorcę opłaty w dniu 2 lutego 2012 r. na właściwe konto Urzędu Miejskiego spowodowało wygaśnięcie zezwoleń z mocy prawa z dniem 31 stycznia 2012 r., bowiem w tym przypadku organ administracji nie miał prawnej możliwości dokonania oceny przyczyn niewniesienia opłaty w wymaganym ustawą terminie, czy też przywrócenia terminu do jej wniesienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] maja 2012 r., wydaną na podstawie art. 18 ust. 12 pkt 5 w związku z art. 111 ust. 7 ustawy

o wychowaniu w trzeźwości oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie Kolegium podniesiona w odwołaniu okoliczność, że na jednej z zakładek oficjalnej strony internetowej Urzędu Miasta

w W. podany był nieaktualny numer konta, nie miała wpływu na rozstrzygnięcie, ponieważ informacja ta nie dotyczyła wpłat za 2012, lecz 2009 rok.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. uwzględniając skargę wskazał, że zgodnie z art. 111 ust. 1 i ust. 6 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, w celu pozyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 41 ust. 1 gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18 ustawy. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, opłatę, o której mowa

w ust. 1, wnosi się na rachunek gminy, przed wydaniem zezwolenia w wysokości określonej w pkt. 1), 2) i 3), natomiast zgodnie z ust. 7 opłata, o której mowa w ust. 1 wnoszona jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego.

Stosownie zaś do treści art. 18 ust. 12 pkt 5 cytowanej ustawy, zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży wydane przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wygasa (między innymi) w przypadku niezłożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 111 ust. 4, lub niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminach, o których mowa w art. 111 ust. 7. W świetle treści tych przepisów Sąd za kwestię wymagającą rozstrzygnięcia uznał to, czy uiszczenie przez skarżącego opłaty za sprzedaż napojów alkoholowych, o której mowa w art. 111 ust. 1 w sposób wynikający ze stanu faktycznego sprawy można uznać za spełnienie warunku, o którym mowa

w art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Odnosząc się do tak zredagowanego zagadnienia prawnego Sąd I instancji przyjął, że skarżący złożył

w terminie zarówno stosowne oświadczenie, jak i wniósł wymaganą opłatę. Za bezsporne Sąd bowiem uznał, że skarżący w dniu 31 stycznia 2012 r. wydał polecenie przelewu "na dobro Urzędu Miasta W.". Istotnie inna strona internetowa Urzędu zawierała informację o zmianie konta. Informację o nowym numerze konta zawierał także druk oświadczenia. Należało jednak zwrócić uwagę, że skarżący przedsiębiorca powołał się na fakt, iż korzystał ze strony internetowej zawierającej informacje na temat sprzedaży alkoholu, ponieważ strona ta dotyczy prowadzonej przez niego działalności. Sąd stwierdził również, że sprzeczne z materiałem dowodowym sprawy jest stanowisko organów, iż informacja o numerze konta, którym posłużył się skarżący wnosząc w dniu 31 stycznia 2012 r. opłatę, dotyczyła wyłącznie opłat za 2009 r., gdyż skarżący uiszczał na to właśnie konto opłatę w dniu 30 września 2011 r. (k. 18 akt adm.) i wniesienie opłaty było skuteczne.

W ocenie Sądu, skoro Urząd Miasta W. prowadził odrębną stronę internetową dotyczącą sprzedaży alkoholi, to skarżący, działając w zaufaniu do urzędu, nie miał podstawy przypuszczać, że informacja tam widniejąca nie jest aktualna, tym bardziej, że na podane tam konto wnosił opłaty poprzednio.

Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana

z naruszeniem zasad wynikających z art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem organy błędnie oceniły stan faktyczny sprawy uznając, że zaistniały przesłanki do wydania decyzji o wygaśnięciu zezwolenia, tj. błędnie, bez istniejącej podstawy faktycznej zastosowały przepis prawa materialnego – art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy o wychowaniu

w trzeźwości. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy i musiało skutkować uwzględnieniem skargi.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I Instancji powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

II

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżyło wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu:

- naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe ich zastosowanie, a to: art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na stwierdzeniu, iż postępowanie organów administracji nie uwzględniło zasad wynikających z tych przepisów oraz art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości przez przyjęcie, że skarżący dokonał wpłaty I raty opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych za 2012 rok w ustawowym terminie, jak również art. 18 ust. 12 pkt 5 tej ustawy przez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu, iż dla zaistnienia okoliczności wskazanej w tym przepisie skutkującej wygaśnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych istotne znaczenie ma fakt, czy działanie skarżącego miało charakter zawiniony czy też nie,

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a konkretnie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zaniechanie udzielenia wskazań organom co do dalszego postępowania, jak również niewłaściwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K..

III

W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. K. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie.

Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji wydany w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Przepis ten stanowi podstawę uchylenia decyzji (postanowienia) w sytuacji stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd I instancji uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak

i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem 18 ust. 12 pkt 5 ustawy

o wychowaniu w trzeźwości, gdyż w niespornym stanie faktycznym sprawy brak było podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Przyjęcie braku podstaw do zastosowania wyżej powołanego przepisu stanowiło konsekwencję uznania, że skarżący wypełnił ustawowy obowiązek, o którym stanowi art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

Stosownie do treści art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, opłata za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18, wnoszona jest na rachunek gminy w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września danego roku kalendarzowego. W przypadku niezłożenia oświadczenia

o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim, o którym mowa w art. 111 ust. 4, lub niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminach, o których mowa w art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, zezwolenie wygasa. Z treści przytoczonych przepisów, w zakresie istotnym dla rozważanego zagadnienia wynika, że newralgiczną okolicznością dla stwierdzenia wygaśnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych jest ustalenie, że opłata nie została wniesiona na rachunek gminy

w ustawowym terminie, w tym wypadku do 31 stycznia 2012 r.

Ustawa o wychowaniu w trzeźwości nie doprecyzowuje zwrotu " wniesienia opłaty", a ściślej rzecz ujmując nie wskazuje, jaki termin należy uznać za dzień wniesienia opłaty, o której mowa w art. 111 ust 7 tej ustawy. Zważyć więc należy, że określona w art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości opłata jest, zgodnie

z treścią art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 885; dalej: ustawa o finansach publicznych), dochodem publicznym i z mocy przepisów art. 60 i 67 ustawy o finansach publicznych stanowi należność, w odniesieniu do której stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.; dalej: Ordynacja podatkowa). Oznacza to, że zgodnie z art. 60 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, za termin dokonania zapłaty uważa się w obrocie bezgotówkowym - dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika lub rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub rachunku płatniczego podatnika w instytucji płatniczej na podstawie polecenia przelewu.

W rozpoznawanej sprawie w ustawowym terminie - 31 stycznia - doszło do obciążenia rachunku skarżącego, a polecenie przelewu obejmowało rachunek gminy ("na dobro Urzędu Miasta W."). Nie budzi również wątpliwości, że podany numer konta obejmował rachunek gminy, na który skarżący przelewał uprzednio opłaty, a tym samym opłata została wniesiona w ustawowym terminie ustalonym stosownie do treści art. 60 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Nie ma przy tym takiego znaczenie, jakie nadaje mu skarżący organ, że wobec wniesienia jej na zamknięty rachunek bankowy gminy, nastąpił zwrot opłaty na rachunek skarżącego w dniu 1 lutego 2012 r. i ponowne jej uiszczenia w dniu następnym na aktualny rachunek bankowy gminy. W świetle bowiem jasnego przepisu Ordynacji podatkowej przedsiębiorca dochował terminu i wniósł opłatę

w przewidzianym ustawą o wychowaniu w trzeźwości terminie. W oparciu o tak przedstawiony wywód prawny Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji o naruszeniu przez organy przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości

w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. To z kolei oznacza, że zarzut naruszenia art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości jest nieusprawiedliwiony.

Podkreślić przy tym należy, że wbrew stanowisku organu, Sąd I instancji nie odstąpił od konsekwentnie prezentowanej w orzecznictwie tezy, że termin określony

w art. 111 ust. 7 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, jest terminem materialnoprawnym. Sąd ten stwierdził, że skarżący uiścił opłatę w terminie, a nie, jak zdaje się sugerować autor skargi kasacyjnej, że istnieją podstawy do przywrócenie terminu.

Za nieusprawiedliwiony uznać należało także zarzut obejmujący naruszenie art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Według autora skargi kasacyjnej Sąd naruszył ten przepis poprzez błędną jego wykładnię "polegającą na przyjęciu, iż dla zaistnienia okoliczności wskazanej w tym przepisie skutkującej wygaśnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych istotne znaczenie ma fakt, czy działanie skarżącego miało charakter zawiniony czy też nie". Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. nie dokonywał wykładni omawianego przepisu w sposób przytoczony przez Kolegium, lecz jedynie przyjął, że na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy jego zastosowania przez organy było wadliwe.

Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega niekonsekwencję w prowadzeniu wywodu prawnego przez Sąd I instancji. Sąd ten bowiem przyjął, że decyzje naruszają prawo materialne w stopniu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i z tego powodu uwzględnił skargę, ale jednocześnie w uzasadnieniu wyroku stwierdził także naruszenie art. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Zauważyć przy tym należy, że uchybienia przepisom postępowania administracyjnego Sąd I instancji, w istocie, upatruje

w zaniedbaniu aktualizacji strony internetowej, a więc uchybieniach pracowników urzędu gminy, po czym uchybieniami tymi obciąża organy. Ta częściowa wewnętrzna sprzeczność uzasadnienia wyroku nie mogła jednak skutkować uwzględnieniem skargi, gdyż z przyczyn powyżej wskazanych wyrok, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Z tych też przyczyn za nieusprawiedliwione należało uznać zarzuty obejmujące naruszenia art. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Przepisy te są przepisami postępowania, a nie, jak twierdzi autor skargi kasacyjnej, przepisami prawa materialnego. Dlatego też dla skuteczności zarzutu ich naruszenia niezbędne jest, aby to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Taka sytuacja nie występuje w tej sprawie, w której wystarczającą i jedyną przyczyną uwzględnienia skargi było przyjęcie przez Sąd I instancji, że kontrolowane decyzje naruszają przepisy prawa materialnego.

Podkreślić przy tym należy, że istotne elementy stanu faktycznego są niesporne, a próbę ich podważenia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej obejmującą spostrzeżenia jej autora co do zasad działania bankowości internetowej, uznać należało za spóźnioną a tym samym niedopuszczalną.

W sytuacji takiej, jak zaistniała w tej sprawie, w której Sąd I instancji przesądził, że nie było podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, gdyż skarżący uiścił opłatę w terminie, wskazania co do dalszego postępowania wydają się oczywiste. Dlatego też zarzucenie Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niezawarcie "żadnych wskazań co do dalszego postępowania" nie mogło mieć jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy.

Skarżący organ naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. upatruje także w "niewłaściwej ocenie materiału dowodowego" i także w tym zakresie zarzut naruszenia tego przepisu należy uznać za nieusprawiedliwiony. Zgodnie z treścią art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten reguluje zatem kwestie wymaganych elementów, zakresu i kompletności uzasadnienia i może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie wyroku nie spełnia wymogów w nim wskazanych. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego wtedy, gdy uzasadnienie sporządzono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Za pomocą art. 141 § 1 p.p.s.a. nie można natomiast zwalczać przyjętego przez sąd pierwszej instancji stanu faktycznego, jak też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego. Tymczasem autor skargi kasacyjnej poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w istocie próbuje zwalczać dokonaną przez Sąd I instancji subsumcję przepisów mających w sprawie zastosowanie, bo w tym mieści się wszak "ocena materiału dowodowego".

Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 461).