Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 1752/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Skarbu Państwa
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi Marszałka Województwa [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

I SA 1752/03

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpoznaniu odwołania Marszałka Województwa [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., znak [...] odmawiającej stwierdzenia, że z dniem 1 stycznia 1999 r. wyszczególnione niżej mienie stało się z mocy prawa mieniem Województwa [...]:

1) zabudowana działka nr [...] o powierzchni [...] ha, położona w obrębie [...] , przy ul. [...],

2) zabudowana działka nr [...] o powierzchni [...] ha, położona w obrębie [...] m. [...], przy ul. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Zarząd Województwa [...] wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem z dnia [...] listopada 2001 r. i z dnia [...] kwietnia 2002 r. o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa budynku [...], położonego przy ul. [...] w S. wraz z przyległymi terenami stanowiącymi działkę nr [...] o powierzchni [...], z którego korzystał Obwód [...] Samodzielnego Publicznego Zakładu [...] w S., oraz o nabycie z mocy prawa części parterowej budynku P. SA w S. przy ul. [...], adoptowaną na potrzeby Przychodni Zdrowia – położonego na działce nr [...] o powierzchni [...]ha.

Jako podstawę wniosku wskazano art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., znak [...], odmówił stwierdzenie, że z dniem 1 stycznia 1999 r. wyszczególnione niżej mienie stało się z mocy prawa mieniem Województwa [...], to jest:

1) zabudowana działka nr [...] o powierzchni [...]ha, położona w obrębie [...], przy ul. [...]

2) zabudowana działka nr [...]o powierzchni [...] ha, położona w obrębie [...] m. S., przy ul. [...].

Od tej decyzji odwołał się Marszałek Województwa [...], wnosząc o jej uchylenie. Jednocześnie odwołujący się podniósł fakt, że użytkownikiem wieczystym gruntu i właścicielem budynków stanowiących odrębną nieruchomości są P. co nie stanowi przesłanki do odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieruchomości na rzecz Województwa [...].

W toku postępowania odwoławczego rozpatrując wniesione odwołanie oraz całość okoliczności sprawy Minister Skarbu Państwa stwierdził, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] była na podstawie decyzji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] października 1972 r., nr [...] w zarządzie Przedsiębiorstwa [...] w W.

Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. Minister Transportu i Gospodarki Morskiej, utworzył Obwód [...] - Samodzielny Publiczny Zakład [...] w S. na bazie wydzielonej części majątku P. i wyposażył go w mienie, zgodnie z uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. Komisji do przeprowadzenia inwentaryzacji mienia przedsiębiorstwa państwowego "P.". Z dokumentów załączonych wynika, że Obwód [...] nie został wyposażony w zabudowaną nieruchomość, położoną przy ul. [...], a objętą pkt a wyżej wymienionej decyzji.

W przypadku zabudowanej działki nr [...] w S., grunt jest w wieczystym użytkowaniu P. SA, a budynek mieszkalny, którego część parterowa adoptowana została na potrzeby Przychodniu Zdrowia jest jej własnością.

Przedsiębiorstwo Państwowe "P." nabyło z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i własności budynków położonych na tym gruncie, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.).

Organ drugiej instancji wskazał, że zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Podmiotem władania jest posiadacz. Istotne znaczenie ma w tym przypadku przepis art. 341 kc, stanowiący o domniemaniu, że posiadanie jest zgodne ze stanem prawnym. Oznacza to, że nabyciu przez jednostkę samorządu terytorialnego podlega mienie Skarbu Państwa, które znajduje się we władaniu przedmiotowych instytucji i osób prawnych w przewidzianej prawem formie, to jest na podstawie tytułu prawnego.

Z kolei zgodnie z art. 47 ust. 2, a ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, Prezes Rady Ministrów w załączniku do rozporządzenie z dnia 22 czerwca 2001 r. w sprawie wykazu samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, które zostały przejęte przez gminy, powiaty i samorządy województwa (Dz. U. z 2001 r. Nr 65, poz. 659) pod pozycją Województwo [...] nr [...] wskazał samorząd województwa [...] jako właściwy do przyjęcia uprawnień organu, który utworzył Obwód [...] – Samodzielny Publiczny Zakład [...] w S.

Zgodnie z art. 47 ust. 3 cytowanej ustawy przejęcie mienia [...] przez jednostki samorządu terytorialnego, które przejęły funkcje organów założycielskich następuje w trybie i na zasadach określonych w tej ustawie. Należy więc uznać, że jednostki samorządu terytorialnego, które przejęły z dniem 1 stycznia 1999 r. uprawnienia organu administracji rządowej, który utworzył [...], nabyły z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. mienie nieruchome Skarbu Państwa będące do tego dnia we władaniu zakładów opieki zdrowotnej.

Organ podkreślił, że brak formalnego przekazania spornych działek oznacza, że przedmiotowe nieruchomości, objęte zaskarżoną decyzją pozostawały w nieformalnym posiadaniu Obwodu [...] – Samodzielny Publiczny Zakład [...] w S.

Jednakże taka forma dysponowania nieruchomościami nie wypełnia przesłanek art. 60 cytowanej wyżej ustawy, która nie definiuje pojęcia władania mieniem Skarbu Państwa, stąd też przy wykładni i stosowaniu przepisów ustawy należy sięgnąć do uregulowań prawnych zawartych w kodeksie cywilnym, a w szczególności do art. 336 kc i następnych, które używają pojęcia "władanie".

Organ analizując treść przepisów prawa dotyczącego władztwa nad mieniem zarówno na gruncie kodeksu cywilnego oraz ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wskazał, że pojęcia "władanie" występującego w art. 60 ustawy z 13 października 1998 r. nie można zatem oderwać od tytułu prawnego będącego źródłem jego powstania i wypełniającego go konkretną treścią, która określa zakresem uprawnień władającego na rzeczą.

Faktyczne dysponowanie mieniem bez żadnego formalnego tytułu prawnego, nie może więc być podstawą do zastosowania art. 60 wyżej wymienionego, albowiem nie mieści się w pojęciu "władanie".

Zważywszy na powyższe i po analizie zebranego materiału w sprawie, organ drugiej instancji podzielił pogląd zawarty w decyzji Wojewody [...], że przedmiotowe nieruchomości znajdowały się w posiadaniu Obwodu [...] – Samodzielny Publiczny Zakład [...] w S. bez tytułu prawnego, dlatego zdaniem organu brak jest podstaw do stwierdzenia nabycia przedmiotowego mienia w trybie art. 60 wyżej wymienionej ustawy.

Skargę na decyzje Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2003 r. złożył w terminie do Naczelnego Sądu Administracyjnego Marszałek Województwa [...]. Wniósł on o uchylenie decyzji organów drugiej i pierwszej instancji jako niezgodnych z prawem, to jest naruszających normę zawartą w przepisie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.).

Zdaniem skarżącego, argumenty Ministra Skarbu Państwa, że władanie rzeczą należy połączyć z prawem dającym władztwo nad rzeczą nie są słuszne. " Posiadanie" jest bowiem pojęciem węższym niż "władanie" i oby tych pojęć nie należy traktować jako tożsamych.

Skarżący wskazał, że ustawodawca w ustawie z dnia 13 października 1998 r. nie zawężył pojęcia "władanie" do władztwa nad rzeczą wynikającego z określonego tytułu prawnego. Należy zatem przyjąć, że podstawą nabycia mienia jest każdy rodzaj władania, nawet bez tytułu prawnego.

Podniósł także, że Minister Skarbu Państwa rozpatrując odwołanie od przedmiotowej decyzji Wojewody [...] nie odniósł się do podnoszonej przez skarżącego kwestii kolizji dwóch ustaw regulujących problematykę nabycia z mocy prawa mienia Skarbu Państwa.

Zgodnie z art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, prawa do przedmiotowych nieruchomości uzyskało Przedsiębiorstwo Państwowe "P.", natomiast stosownie do art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną – [...].

W takiej sytuacji zastosowanie winny znaleźć ogólne reguły kolizyjne głoszące, że przepis późniejszy uchyla przepis wcześniejszy. Skarżący podniósł, że Wojewoda [...] nie miał podstawy prawnej do wydania decyzji uwłaszczającej Przedsiębiorstwo Państwowe "P." przedmiotowymi nieruchomościami po wejściu w życie powołanej wyżej ustawy z dnia 13 października 1998 r.

Dlatego zdaniem skarżącego decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. odmawiająca stwierdzenia, że z dniem 1 stycznia 1999 r. zabudowana działka nr [...], położona w S. przy ul. [...] i zabudowana działka nr [...], położona w S. przy ul. [...], stały się mieniem Województwa [...] oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2003 r., wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi. Powołał się na argumenty podniesione w uzasadnieniach decyzji organów obydwu instancji. Wskazał także na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r. III RN 206/01, w którym sąd określił pojęcie władania na gruncie przepisów art. 68 i 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

Organ podkreślił także, że uwłaszczenie P. nastąpiło z mocy prawa, a decyzja z dnia [...] marca 1999 r. miała jedynie charakter deklaratoryjny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuję:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872) mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego (...) staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej.

Jak wynika z treści wyżej powołanego przepis, istotne jest aby mienie Skarbu Państwa pozostawało "we władaniu". Pojęcie "władania" nie zostało określone w ustawie.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 grudnia 2002 r. w sprawie III RN 206/01 (OSNP 2003/24/585) wskazał, że pojęcie "władanie" o jakim jest mowa w ustawie z dnia 13 października 1998 r. (w tym także w art. 60 ust. 1) należy rozumieć jako tylko taki rodzaj władania nad mieniem państwowym, które dawało władającemu możliwość samodzielnego korzystania z państwowej nieruchomości zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki, czyli dowodziło o formy władztwa, które zawierały w sobie wiele cech władztwa właścicielskiego. Jedynie taki rodzaj władania nad mieniem Skarbu Państwa prowadził do nabycia ex lege prawa własności nieruchomości przez jednostki samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r.

Sąd w niniejszym składzie podziela takie rozumienie pojęcia władania jak w powołanym wyroku Sądu Najwyższego.

Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] w S. i nr [...] w S. pozostawały w nieformalnym posiadaniu Obwodu [...] – Samodzielnego Publicznego Zakładu [...] w S. Nieformalne posiadanie nieruchomości, wbrew stanowisku skarżącego, nie prowadzą do nabycia własności nieruchomości państwowej w trybie art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872).

Dlatego Samorząd Województwa [...], który z mocy art. 47 ust. 1 i 1 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. przejął z dniem 1 stycznia 1999 r. uprawnienia organu administracji rządowej i który utworzył Obwód [...] nie nabył z mocy prawa w trybie art. 60 ust. 1 ustawy nieruchomości Skarbu Państwa, gdyż przejęty przez samorząd zakład opieki zdrowotnej nie władał nieruchomościami w rozumieniu art. 60 ust. 1 lecz posiadał je i dysponował bez tytułu prawnego.

Wobec braku zaistnienia przesłanek z art. 60 ust. 1 wyżej powołanej ustawy bez znaczenia dla oceny skargi pozostają zarzuty skarżącego, że decyzje stwierdzające nabycie przez P. prawa użytkowania wieczystego spornych działek i własności budynków, zostały wydane po wejściu w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. Na marginesie wskazać należy, że decyzje te miały charakter deklaratoryjny, bowiem nabycie przez P. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości nastąpiło z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r.

Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i dlatego z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w wyroku.