Wyrok NSA, sygn. akt IV SA 1302/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1998-01-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 601  Budownictwo, nadzór architektoniczno-budowlany i specjalistyczny, ochrona przeciwpożarowa
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1980 nr 9 poz. 26
law: Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 marca 1980 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
article: art. 30
journal: Dz.U. 1995 nr 74 poz. 368
law: Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.
Teza: Skoro postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego zostało podjęte z naruszeniem przepisów art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa oraz art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ to wszelkie dalsze akty administracyjne podjęte w tej sprawie, należało uznać za naruszające prawo.

TEZY

Skoro postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego zostało podjęte z naruszeniem przepisów art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa oraz art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ to wszelkie dalsze akty administracyjne podjęte w tej sprawie, należało uznać za naruszające prawo.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Janiny Z., Bożeny G., Jerzego B. i Anny B. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 czerwca 1997 r. (...) w przedmiocie przymusowej rozbiórki części ścian i stropu oraz przywrócenia do stanu pierwotnego konstrukcji dachu budynku - uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody K. z dnia 14 marca 1997 r. (...) i postanowienia Wojewody K. z dnia 31 sierpnia 1996 r. (...); (...).


UZASADNIENIE

Decyzją Prezydenta Miasta R. z dnia 29 listopada 1993 r., opartą na art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974r., nakazano Marii i Grzegorzowi małżonkom S. rozbiórkę nowo wzniesionych ścian i stropu nadbudowanej zabudowy oficynowej przylegającej do budynku nr 18 przy ul. S. na posesji położonej w R. przy ul. S. 16. Jednocześnie zobowiązano inwestorów do doprowadzenia konstrukcji dachu do stanu pierwotnego sprzed rozbudowy.

Decyzja ta, poza uchyleniem rygoru natychmiastowej wykonalności, została utrzymana w mocy decyzją Wojewody K. z dnia 27 stycznia 1994 r. Skarga Grzegorza i Marii S. na decyzję Wojewody K., została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 1995 r. SA/Ka 604/94. W motywach tego wyroku zostało stwierdzone, że skarżący wykonali roboty budowlane bez wymaganego pozwolenia na budowę. Roboty te polegały na nadbudowie o jedną kondygnację części budynku i wyrównania do jednego poziomu części połaci dachowej. Zdaniem Sądu wykonując samowolnie roboty budowlane. skarżący w sposób ewidentny naruszyli art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego. W jednym przypadku w sposób drastyczny, poprzez zamurowanie części okna w pomieszczeniu kuchennym sąsiada, a w stosunku do okien 3 kondygnacji budynku nr 18 poprzez ograniczenie dopływu światła dziennego. W skutek nadbudowy kondygnacji części budynku skarżących równolegle do budynku nr 18 i w odległości od niego mniejszej niż 3 m. W takiej sytuacji w ocenie Sądu, organy administracji miały prawo wydać zaskarżoną decyzję na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Sąd nie uwzględnił argumentów skarżących, iż nie naruszyli oni prawa bowiem okna 3 kondygnacji budynku nr 18 i okno kuchni Tadeusza B. zostały zbudowane niezgodnie z przepisami. Skarżący jako nowi właściciele budynku nr 16, zostali tu pewien stan techniczno-budowlany. O ile zatem ich zamiarem było wprowadzenie zmian, to jedyną drogą realizacji tego zamiaru, możliwą do zaakceptowania, było postępowanie zgodne z przepisami prawa budowlanego. Nawet gdyby przyjąć, że okna w budynku nr 18 zostały zabudowane niezgodnie z przepisami /co w postępowaniu nie zostało rozstrzygnięte, to nie mogłoby to uprawniać skarżących do postępowania sprzecznego z prawem. Nie ma również znaczenia fakt, jak duże wydatki ponieśli skarżący na samowolną przebudowę i rozbudowę swego budynku.

Następnie Wojewoda K. decyzją z dnia 27 maja 1996 r. odmówił na żądanie Grzegorza i Marii S., wznowienia postępowania w sprawie rozbiórki nadbudowanej części obiektu i przywrócenia do stanu poprzedniego konstrukcji dachu budynku, zakończonej decyzją ostateczną z dnia 27 stycznia 1994 r.

W odwołaniu od tej decyzji Grzegorza i Maria S. podnieśli, że okolicznością nie znaną organowi w trakcie podjęcia decyzji było to, że nie uwzględniono zakresu uszkodzeń budynku stanowiącego własność skarżących, jak i sąsiedniego, przy dokonywaniu rozbiórki zgodnie z nakazem zawartym w tej decyzji. Ponadto decydent nie uwzględnił rozmiarów ewentualnej szkody, jaka może powstać przy wykonywaniu rozbiórki budynku uczestników postępowania, jak również dokonał powierzchownie oceny stanu technicznego budynku sąsiedniego w toku postępowania uzupełniającego na skutek wniosku inwestorów o wznowienie postępowania. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, podzielając zasadność tego odwołania i wyrażając pogląd, że przez nową okoliczność w rozumieniu art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa należy uznać także fakty sygnalizowane przez stronę i nie objęte postępowaniem wyjaśniającym, do których w sprawie niniejszej należał zarzut skarżących, że okna w budynku nr 18 zostały wykonane samowolnie i niezgodnie także z przepisami obowiązującymi w czasie ich wykonania, decyzją z dnia 24 lipca 1996 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ wojewódzki.

Wojewoda K. po ponownym rozpatrzeniu sprawy, postanowieniem z dnia 31 sierpnia 1996r., z powołaniem się na art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, wznowił postępowanie w tej sprawie, wskazując jako przyczynę wznowienia stanowisko wyrażone w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru budowlanego z dnia 24 lipca 1996 r. Następnie decyzją z dnia 14 marca 1997r., opartą na. przepisach art. 145 par. 1 pkt 5 i art. 151 par. 1 pkt 1 Kpa, odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej. W uzasadnieniu stwierdził, że sporne okno istniało już przed 1939 r. kiedy to posesja nr 16 i 18 była własnością jednego właściciela. Zdaniem Wojewody wiążące w sprawie jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nawet gdyby przyjąć, że okna w budynku nr 18 zostały zabudowane niezgodnie z przepisami to nie mogłoby to uprawniać skarżących do postępowania sprzecznego z prawem.

Decyzja ta, zakwestionowana w odwołaniu Grzegorza i Marii S., została uchylona decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 czerwca 1997 r. a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W motywach tej decyzji zostało stwierdzone, że nowymi okolicznościami w sprawie są dokumenty złożone przez inwestorów, to jest: zaświadczenie Sądu Rejonowego w R. Wydalał Ksiąg Wieczystych z dnia 15 maja 1997 r., dotyczące księgi wieczystej Kw 82, opisującej nieruchomość położoną w R. przy ul. S. 18;. zaświadczenie Sądu Rejonowego w R. Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 14 maja 1997 r. dotyczące księgi wieczystej Kw 110 781, opisującej nieruchomość położoną przy ul. S. 16; pismo geodety biegłego sądowego z dnia 25 kwietnia 1997 r. wraz z załączonymi szkicami z 1903 i 1937 r., uwierzytelnionymi przez Urząd Miasta R. Wydział Geodezji, Gospodarki Gruntami Referat Dokumentacji Geodezyjnej. Powyższe dokumenty, zdaniem organu odwoławczego, dowodzą że obie nieruchomości znajdujące się na posesji przy ul. S. 16 i 18 nie były własnością jednej osoby i nie stanowiły jednej całości. Wynika z tego, że sporne okno zostało wykonane niezgodnie z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego z 1939 r., które zabraniały wykonania otworów okiennych i drzwiowych w murach budynków znajdujących się w odległości mniejszej niż 4 m od granicy posesji.

Nie może zatem właściciel, któremu pogorszono warunki użytkowe domagać się ograniczenia w uprawnieniach właściciela sąsiedniej działki, skoro sam stworzyły fakty dokonane niezgodnie z prawem. Dlatego punktem odniesienia się do ocen, zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie może być stan faktyczny bezprawnie stworzony przez skarżącego, ale stan wynikający z warunków urbanistycznych i technicznych określających możliwość rozbudowy części obiektu. Nie oznacza to jednak, że samowolna rozbudowa nie podlega ingerencji właściwego organu administracji państwowej. Bowiem zgodnie z art. 40 i art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. winien on zobowiązać inwestora przed jego przystąpieniem do użytkowania samowolnie wybudowanego obiektu do uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie. Ponadto kwestia samowolnie wykonanego okna w budynku znajdującym się na granicy posesji winna zostać rozpatrzona w oparciu o obowiązujące przepisy Prawa budowlanego z 1974 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę decyzję Janina Z., Bożena G., Jerzy B. i Anna B. domagali się jej uchylenia. Skarżący zarzucili, że z zaświadczenia Sądu Rejonowego w R. z dnia 2l listopada 1993 r. wynika, iż do 1955 r. obie nieruchomości miały udział w niepodzielnych i nieomierzalnych podwórzach. Dopiero z mocy dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków wykonano pomiary i podziały nieruchomości, przeprowadzono granicę przy ścianie bocznej ich budynku, w którym znajduje się kilkanaście otworów okiennych oraz drzwi.

W związku z tym nie można twierdzić, że otwory okienne w budynku wybudowanym w 1903 r. są nielegalne skoro nie istniała tam granica przez ponad 50 lat. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w planie sytuacyjnym sporządzonym przez rzeczoznawcę sądowego z dnia 16 sierpnia 1935 r., w którym ujawniony jest fakt udziału obu nieruchomości w niepodzielnych podwórzach, co w pełni wyjaśnia legalność kilkunastu otworów okiennych w ścianie bocznej budynku, stanowiącej obecnie granice nieruchomości przy ul. S. 18. Zdaniem skarżących zaskarżona decyzja została podjęta w oparciu o dowody, które nie stanowią nowych okoliczności, nieznanych organom obu instancji oraz Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że stosownie do art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ kontroli sądowej dokonywanej na skutek wniesienia skargi podlegają wszelkie akty i czynności wydane lub podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Korzystając z tego uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu stwierdza, że w postępowaniu administracyjnym nie zostały wykazane konieczne przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania od decyzji Wojewody K. z dnia 27 stycznia 1994 r. Do oparcia postanowienia o wznowieniu postępowania na przesłance określonej w art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, jak to zostało uczynione w postanowieniu Wojewody Katowickiego z dnia 31 sierpnia 1996 r. /bez merytorycznego jego uzasadnienia/ konieczne jest wykazanie, że nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody są dla sprawy istotne na tyle, że gdyby były znane organowi orzekającemu to mogłyby mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Otóż wbrew stanowisku wyrażonemu w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 1996 r. okoliczności wskazane przez inwestorów, wnioskujących wznowienie postępowania, a oraz dowody na ich poparcie, nie mogły w niczym zaważyć na odmienne rozstrzygnięcie sprawy od tego, które zostało zawarte w decyzji Wojewody K. z dnia 27 stycznia 1994 r. Zarówno bowiem kwestia ewentualnej bezprawności usytuowania otworów okiennych w budynku nr 18 jak i strat związanych z koniecznością wykonania orzeczonej rozbiórki zostały w sposób jednoznaczny ocenione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 1995 r.

Oceną prawną zawartą w tym wyroku, co w sposób wyraźny ignoruje organ odwoławczy, związany był Wojewoda K. przy rozpatrywaniu wniosku o wznowienie postępowania /art. 30 ustawy o NSA/. Skoro zaś postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego zostało podjęte z naruszeniem przepisów art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa oraz art. 30 ustawy o NSA to wszelkie dalsze akty administracyjne podjęte w tej sprawie, w tym także zaskarżona decyzja, która poza tym oparta została na argumentach i dowodach przedstawionych wyłącznie przez inwestorów, które nasuwają istotne wątpliwości w zakresie poczynionych na ich podstawie ustaleń faktycznych w świetle załączonych do skargi dokumentów, należało uznać za naruszające prawo.

Z tych przyczyn oraz z mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy o NSA należało orzec jak w sentencji.