Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 903/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2010-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7, 77 par. 1, 28, 13 ust. 3, 40 par. 2 i par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 8 ust. 1, 47 ust. 3
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. sprawy ze skargi R. W. i J. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...], po rozpoznaniu wniosku Prezydenta Miasta P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] stwierdzającą, że orzeczenie Prezydium Rady Narodowej miasta P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 1959 r. nr [...], w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w P., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], parcela nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej tabularną współwłasność J. S. w 1/5 części i W. G. w 4/5 części (Lp. 6 orzeczenia) zostało wydane z naruszeniem prawa - uchylił ww. decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. i orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 1959 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 (Lp. 6 orzeczenia).

W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny:

Orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1959 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej miasta P. Urząd Spraw Wewnętrznych orzekło o wywłaszczeniu m.in. nieruchomości położonej w P., zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], parcela nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność J. S. w 1/5 części i W. G. w 4/5 części (l.p. 6 orzeczenia).

Z wnioskiem o stwierdzenie wydania ww. orzeczenia z naruszeniem prawa wystąpił spadkobierca W. G. – R. W. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w ofercie o dobrowolne odstąpienie nieruchomości nie wskazano konkretnie ustalonej ceny, co stanowi rażące naruszenie art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R.P. z 1952 r. Nr 4, poz. 31, zwanej dalej dekretem).

Minister Transportu i Budownictwa, decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...], stwierdził, że powyższe orzeczenie Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] stycznia 1959 r. w części dotyczącej parceli oznaczonej nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m² zostało wydane z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru wskazał, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70) oraz przepisów dekretu z dnia [...] kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Na podstawie powołanego dekretu wywłaszczeniu podlegały nieruchomości, które były niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych, a ich nabycie w drodze cywilnoprawnej nie było możliwe. Koniecznym zaś warunkiem wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego było uzyskanie zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości oraz uprzednie wezwanie przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych właściciela nieruchomości, aby odstąpił nieruchomość za określoną cenę. Przedmiotową nieruchomość wywłaszczono dla realizacji narodowych planów gospodarczych pod budowę budynków mieszkalnych. Z wnioskiem o wywłaszczenie wystąpiła pismem z dnia 17 czerwca 1955 r. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w P., która zgodnie z art. 2 pkt 2 ww. dekretu była uprawniona do nabycia nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Do wniosku zostały dołączone następujące dokumenty: zezwolenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] stycznia 1955 r., [...] wraz z planem sytuacyjnym, pięć wezwań do zawarcia umowy sprzedaży z dowodami doręczenia, siedem odpisów z księgi wieczystej, odpisy pisma Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] września 1954 r. Wobec powyższego organ uznał, że spełnione zostały przesłanki zawarte w art. 13 ust. 3 dekretu.

Ponadto Minister Transportu i Budownictwa zaznaczył, że art. 5 dekretu nakładał na wnioskodawcę wywłaszczenia obowiązek uzyskania zezwolenia Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie nieruchomości, które to zezwolenie, w myśl art. 5 ust. 2, dekretu miało być poprzedzone stosowną opinią prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej - jeżeli uzna, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych oraz przewidziane będą środki na jej nabycie. W niniejszej sprawie ubiegający się o wywłaszczenie uzyskał w dniu [...] stycznia 1955 r. zezwolenie Przewodniczącego Komisji Planowania Gospodarczego, nr [...]. Zezwolenie obejmowało obszar nieruchomości położonych w P. przy ul. [...], o pow. [...] m². Tym samym spełniony został warunek określony w art. 5 dekretu.

Jak jednak zauważył organ, z akt archiwalnych wynika, że pismem z dnia 9 lutego 1955 r. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w P. zwróciła się do J. S. i do W. G. z ofertą zawarcia umowy kupna przedmiotowej nieruchomości. W wezwaniu tym nie określono ceny, która - zgodnie z art. 8 ust. 1 powołanego dekretu wywłaszczeniowego - stanowiła konieczny warunek skutecznego wezwania właściciela do odstąpienia nieruchomości. Jako podstawę do ustalenia ceny wskazano art. 28 powołanego dekretu.

Wobec powyższego Minister Transportu i Budownictwa uznał, że niedotrzymanie tego warunku powoduje, iż w przedmiotowej sprawie nie wezwano skutecznie właściciela do odstąpienia nieruchomości, co oznacza, że nie spełniono wszystkich wymagań określonych przepisami dekretu odnoszących się do prawidłowości wezwania. Doszło bowiem do rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu.

Jednocześnie Minister Transportu i Budownictwa przyjął, że w niniejszej sprawie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne, co stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. Wydział Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 1959 r. w części dotyczącej wywłaszczenia wskazanej nieruchomości.

Pismem z dnia 19 grudnia 2005 r. Prezydent Miasta P. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że niepodanie w wezwaniu skierowanym do właściciela nieruchomości konkretnej ceny, a jedynie wyrażenie gotowości jej nabycia za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu, nie naruszało art. 8 ust. 1 tego dekretu.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2006 r., nr [...], Minister Transportu i Budownictwa stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] listopada 2005 r.

Po rozpatrzeniu skargi Miasta P., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 16 stycznia 2007r. sygn. akt I SA/Wa 832/06, uchylił postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r.

Jak stwierdził Sąd, decyzja z dnia [...] listopada 2005 r. doręczona została Prezydentowi Miasta P. w dniu 5 grudnia 2005 r., wobec czego czternastodniowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczął bieg w dniu 6 grudnia 2005 r. i upłynął w dniu 19 grudnia 2005 r. Wniosek z dnia 19 grudnia 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy nadany został w Urzędzie Pocztowym nr [...] w P. w dniu [...] grudnia 2005 r. - co potwierdza data stempla na kopercie.

Jednocześnie Sąd wskazał, że Miasto P. zawarło w skardze zarzut naruszenia art. 40 § 2 i art. 129 § 2 K.p.a. poprzez nie doręczenie żadnemu z ustanowionych w sprawie pełnomocników decyzji Ministra Transportu i Budownictwa.

W dniu 2 maja 2005 r. do Ministra Infrastruktury wysłana została informacja o ustanowieniu w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji orzekających o wywłaszczeniu nieruchomości, stanowiących aktualnie mienie Miasta P., pełnomocników w osobach M. S., R. N., M. M. i P. J. Pomimo niniejszego powiadomienia organ zaniechał doręczenia pełnomocnikom decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. - co stanowi oczywiste naruszenie art. 40 § 2 K.p.a.

Odnosząc się do powyższego zarzutu Sąd wskazał, że wątpliwości budzi kwestia: czy przedmiotowa decyzja doręczona została zgodnie z regułami określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Zaznaczył, że zgodnie z art. 40 § 1 K.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli zaś strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi (art. 40 § 2 K.p.a.).

W rozpoznawanej zaś sprawie decyzja z dnia [...] listopada 2005 r. doręczona została bezpośrednio Prezydentowi Miasta P.. Natomiast z akt sprawy wynika, że w dniu 14 września 2005 r. do Kancelarii Głównej Ministerstwa Infrastruktury wpłynęło pismo z dnia 9 września 2005 r., sporządzone przez M. S. - pracownika Urzędu Miasta P., w którym jako załącznik wskazane zostało pełnomocnictwo. Organ nie mógł więc pominąć powyższej okoliczności, nawet jeżeli stosowne pełnomocnictwo nie zostało w istocie do przedmiotowego pisma załączone. Obowiązkiem organu było wówczas podjęcie stosownych działań mających na celu ustalenie, czy Miasto P. reprezentowane będzie w niniejszej sprawie przez pełnomocnika. Nie wyjaśnienie tej kwestii, zwłaszcza że nie dołączenie pełnomocnictwa jest brakiem formalnym usuwalnym, stanowiło - w ocenie Sądu -naruszenie prawa, tj. art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia z dnia [...] marca 2006 r.

Następnie Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. - po rozpoznaniu wniosku Prezydenta Miasta P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. -uchylił tą decyzję i orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 1959 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że pismem z dnia 9 lutego 1955 r., skierowanym do J. S. i do W. G., ogłoszonym w dniach 14 lutego - 2 marca 1955 r., Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych w P. wyraziła gotowość zawarcia umowy kupna za cenę, która zostanie określona na podstawie art. 28 dekretu i zatwierdzona przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej. Jednocześnie wezwano współwłaściciela nieruchomości do zawarcia powyższej umowy w terminie 15 dni od dnia doręczenia wezwania.

Po ponownej analizie akt sprawy Minister Infrastruktury stwierdził, że organ pierwszej instancji, wydając decyzję z dnia [...] listopada 2005 r., błędnie ocenił, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. P. z dnia [...] stycznia 1959 r. dotknięte jest wadą rażącego naruszenia prawa, polegającą na naruszeniu art. 8 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Zgodnie bowiem z obowiązującym w dacie wywłaszczenia zarządzeniem Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia 17 listopada 1949 r. (M.P. Nr A-89, poz. 1084) w sprawie trybu wzywania osób nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych do przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji tychże planów - wezwanie powinno zawierać wyrażenie gotowości wykonawcy narodowych planów gospodarczych do zawarcia umowy o kupno za cenę, która zostanie określona przez wykonawcę narodowych planów gospodarczych zgodnie z zasadami art. 28 dekretu a zatwierdzona przez władzę naczelną wykonawcy narodowych planów gospodarczych, na warunkach ustalonych przez tę władzę. Brak wskazania konkretnej ceny nie może być zatem uznany za rażące naruszenie prawa, jak to stwierdzono w decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. - skoro w wezwaniu zastosowano obowiązujący wzór odsyłający w zakresie ceny do art. 28 dekretu.

W konkluzji Minister Infrastruktury wskazał, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. P. z dnia [...] stycznia 1959 r. zawiera wszystkie elementy określone w art. 21 ust. 2 dekretu oraz zostało ogłoszone na tablicy w dniach od [...] do [...] lutego 1959 r. W związku z powyższymi ustaleniami stwierdził, że orzeczenie wywłaszczeniowe zostało wydane zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami prawa.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli R. W. oraz J. S., domagając się jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r.

Skarżący zarzucili, że organ nie odniósł się do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w wyroku z dnia 16 stycznia 2007 r. dotyczących kwestii pełnomocnictwa Miasta P. udzielonego M. S. i faktu, czy miasto P. było w postępowaniu reprezentowane przez pełnomocnika. W tym zakresie organ nie dokonał żadnych ustaleń, wydając po prostu nową decyzję, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Organ nie podjął też działań zmierzających do prawidłowego doręczenia decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. pełnomocnikowi Miasta P. Dopiero prawidłowe doręczenie decyzji skutkować mogło złożeniem ewentualnego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Miasto P. i dopiero w wyniku merytorycznego rozpoznania takiego wniosku mogłaby zapaść w sprawie decyzja merytoryczna. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że decyzja zapadła przedwcześnie, przy pozbawieniu strony skarżącej prawa do zajęcia stanowiska w sprawie i odniesienia się do zebranych w sprawie dowodów.

Niezależnie od powyższego skarżący wskazali na naruszenie art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 listopada 2008 r. w sprawie sygn. akt 1024/08, uwzględnił wniesioną skargę, uchylając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przyjął, że w postępowaniu administracyjnym strona może działać przez pełnomocnika (art. 32 K.p.a.). Zgodnie z zasadą oficjalności doręczeń - wszelkie pisma procesowe, w tym również decyzje administracyjne i postanowienia, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma obowiązek doręczyć pełnomocnikowi strony (art. 40 § 2 K.p.a.). Oznacza to, że doręczenie pisma stronie w sytuacji, gdy ustanowiła ona pełnomocnika, jest bezskuteczne i nie wywołuje skutków prawnych - przede wszystkim nie jest zdarzeniem, od którego rozpoczyna swój bieg termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Sąd uznał, że należy zgodzić się ze skarżącymi, iż organ nie wyjaśnił kwestii dotyczących pełnomocnictwa Miasta P. dla M. S. W szczególności, czy Miasto P. było reprezentowane przez pełnomocnika. W tym zakresie organ nie dokonał żadnych ustaleń. Gdyby okazało się, że strona ustanowiła pełnomocnika - zachodziła konieczność dokonania prawidłowego doręczenia decyzji pełnomocnikowi, które otworzy bieg terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W razie bowiem ustanowienia pełnomocnika brak jest podstaw prawnych do kierowania pism bezpośrednio do strony postępowania administracyjnego. W tej mierze art. 40 § 2 K.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków. Doręczenia dokonane samej stronie a nie jej pełnomocnikowi, uznawane są za bezskuteczne.

Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie Minister Infrastruktury nie powinien rozpatrywać merytorycznie sprawy przed wyjaśnieniem kwestii, czy strona postępowania była reprezentowana przez pełnomocnika ze wszystkimi konsekwencjami. Kwestie merytoryczne mają w tej sprawie znaczenie wtórne wobec kwestii proceduralnych, związanych z prawidłowością doręczenia decyzji Ministra Transportu i Budownictwa, mającymi dla sprawy podstawowe znaczenie. Wobec powyższego Sąd uznał, że miało miejsce naruszenie art. 40 § 2 K.p.a., art. 7 K.p.a. i art. 107 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku – o takiej samej treści - wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezydent Miasta P., wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej oraz Miasto P., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżono w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 2 i art. 133 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 153 P.p.s.a. poprzez podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że organ nie wyjaśnił kwestii dotyczących pełnomocnictwa Miasta P. dla M. S. oraz czy Miasto P. było reprezentowane przez pełnomocnika.

Jak wskazano w skargach kasacyjnych, decyzję z dnia [...] listopada 2005r. otrzymali zarówno Prezydent Miasta P., jak i pełnomocnik, co potwierdza złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Fakt, że decyzji nie doręczono, spowodował jedynie konieczność przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ naczelny rozpatrując wniosek jako odwołanie nie może uchylić decyzji do ponownego rozpatrzenia sprawy, a jedynie na nowo rozpoznać sprawę. Decyzję ostateczną doręczono nowemu pełnomocnikowi Prezydenta Miasta P. ustanowionemu w sprawie. Brak skierowania decyzji z dnia [...] listopada 2005r. do pełnomocnika wynika z braku przekazania pełnomocnictwa do czasu wydania decyzji, pełnomocnictwo to zostało dopiero dołączone przy wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Po rozpoznaniu skarg Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w trakcie rozpoznawania sprawy przed Sądem pierwszej instancji zaistniały uchybienia, które spowodowały nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.) oraz konieczność uchylenia z tej przyczyny zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Sąd stwierdził, że jedną z wad postępowania skutkujących nieważnością postępowania jest pozbawienie strony możliwości obrony swoich praw - art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał A. P. i J. P. za strony postępowania, o czym świadczą zarządzenia o doręczaniu im wszelkich pism sądowych oraz o zawiadamianiu ich o terminach rozprawy. Brali oni bowiem udział w charakterze stron w postępowaniu administracyjnym i doręczona została im zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r.

Przesyłki do tych stron w postępowaniu administracyjnym wysyłane były na adres: [...]. Z akt administracyjnych natomiast wynika, że A. i J. P. w piśmie z dnia 4 stycznia 2005 r., skierowanym do Ministerstwa Infrastruktury, wskazali swój nowy adres: [...].

Powyższe okoliczności powinny skutkować tym, że Sąd pierwszej instancji zobowiązany był rozważyć, który z adresów stron jest aktualny i dopiero po sprawdzeniu, doręczać pisma na prawidłowy adres.

Wszystkie przesyłki wysyłane A. i J. P. były zwracane Sądowi pierwszej instancji jako niepojęte w terminie i pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia. Sposób doręczania tych przesyłek w postępowaniu sądowym był nieprawidłowy, gdyż kierowane były pod nieaktualny adres zamieszkania i zameldowania uczestników postępowania. Jedynie wysyłanie korespondencji sądowej pod właściwy adres uczestników postępowania pozwoliłby Sądowi pierwszej instancji na przyjęcie, że została skutecznie ona doręczona adresatom w sposób przewidziany w art. 73 P.p.s.a.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiadomienie prawidłowo uczestników postępowania A. P. i J. P. o toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie sprawie pozbawiło ich możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym - co spowodowało nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 P.p.s.a.) i konieczność uchylenia z tej przyczyny zaskarżonego wyroku.

Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał doręczeń dla A. P. i J. P. na właściwy adres, a następnie wyrokiem z dnia 7 października 2010 r. oddalił skargę.

Sąd zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Natomiast w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok jedynie z przyczyn formalnych – brak prawidłowych doręczeń dla uczestników postępowania A. P. i J. P. - co spowodowało nieważność postępowania.

Dodał, że mając na uwadze fakt, iż sprawa będzie ponownie rozpoznawana, na znaczeniu tracą wskazane przez skarżącego podstawy skarg kasacyjnych, a odnoszenie się do nich uznać należy za przedwczesne.

Natomiast wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - po rozpatrzeniu skargi Miasta P. - wyrokiem z dnia 16 stycznia 2007r. sygn. akt I SA/Wa 832/06, uchylił postanowienie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] listopada 2005 r.

Sąd stwierdził, że w dniu 2 maja 2005 r. do Ministra Infrastruktury wysłana została informacja o ustanowieniu w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji orzekających o wywłaszczeniu nieruchomości, stanowiących aktualnie mienie Miasta P., pełnomocników w osobach M. S., R. N., M. M. i P. J. Pomimo tego powiadomienia organ zaniechał doręczenia pełnomocnikom decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. - co stanowi oczywiste naruszenie art. 40 § 2 K.p.a.

W związku z tym Sąd wskazał, że wątpliwości budzi kwestia: czy przedmiotowa decyzja doręczona została zgodnie z regułami określonymi w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż zgodnie z art. 40 § 1 K.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli zaś strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi (art. 40 § 2 K.p.a.).

W rozpoznawanej sprawie decyzja z dnia [...] listopada 2005 r. doręczona została bezpośrednio Prezydentowi Miasta P. Natomiast z akt sprawy wynika, że w dniu 14 września 2005 r. do Kancelarii Głównej Ministerstwa Infrastruktury wpłynęło pismo z dnia 9 września 2005 r., sporządzone przez M. S. - pracownika Urzędu Miasta P., w którym jako załącznik wskazane zostało pełnomocnictwo. Organ nie mógł więc pominąć powyższej okoliczności, nawet jeżeli stosowne pełnomocnictwo nie zostało w istocie do przedmiotowego pisma załączone. Obowiązkiem organu było wówczas podjęcie stosownych działań mających na celu ustalenie, czy Miasto P. reprezentowane będzie w niniejszej sprawie przez pełnomocnika. Nie wyjaśnienie tej kwestii, zwłaszcza, że nie dołączenie pełnomocnictwa jest brakiem formalnym usuwalnym, stanowiło - w ocenie Sądu -naruszenie prawa, tj. art. 7 K.p.a. i art. 77 § 1 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia z dnia [...] marca 2006 r.

Mając na uwadze powyższe Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. - po rozpoznaniu wniosku Prezydenta Miasta P. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. - uchylił tę decyzję i orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 1959 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2.

Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 listopada 2008 r. w sprawie sygn. akt 1024/08 - uwzględnił wniesioną skargę R. W. oraz J. S. i uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2008 r..

Sąd uznał, że należy zgodzić się ze skarżącymi, iż organ nie wyjaśnił kwestii dotyczących pełnomocnictwa Miasta P. dla M. S., a w szczególności, czy Miasto P. było reprezentowane przez pełnomocnika.

Rozpoznając po raz kolejny przedmiotową sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że Minister Infrastruktury wyjaśnił powyższe kwestie w trakcie prowadzonego postępowania - poprzez rozpoznanie wniesionego odwołania pełnomocnika Miasta P.

Organ uznał, iż fakt, że Miasto P. ustanowiło pełnomocnika nie budzi wątpliwości - w świetle pisma z dnia 2 maja 2005 r. zawierającego informację o ustanowieniu w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji orzekających o wywłaszczeniu nieruchomości, stanowiących aktualnie mienie Miasta P., pełnomocników w osobach M. S., R. N., M. M. i P. J. Następnie fakt ten został potwierdzony poprzez dołączenie do wniosku z dnia 19 grudnia 2005 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnictwa dla M. S. do występowania w imieniu i na rzecz Miasta P. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości.

Skoro pełnomocnik Miasta P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy – to znaczy, że otrzymał odpis decyzji (co zresztą zostało przyznane w skardze kasacyjnej) i ponowne doręczanie mu tej samej decyzji jest bezprzedmiotowe. Zresztą Miasto P. nie podnosi już zarzutu, że jego prawa zostały naruszone poprzez niewłaściwe doręczenie mu decyzji. Wręcz przeciwnie podnosi, że jego pełnomocnik otrzymał już decyzję od której się odwołał – wobec czego procedura dotycząca doręczania decyzji została zachowana.

W związku z powyższym Sąd uznał zarzut skarżących R, W. oraz J. S. dotyczący nie wyjaśnienia prawidłowości doręczenia decyzji Miastu P. za nieuzasadniony.

Sąd również nie zgodził się ze stanowiskiem skarżących odnośnie rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R.P. z 1952 r. Nr 4, poz. 31) – poprzez fakt, że w ofercie o dobrowolne odstąpienie nieruchomości nie wskazano konkretnie ustalonej ceny.

Sąd uznał, że nie wskazanie konkretnej ceny nie może być uznane za rażące naruszenie prawa, jak stwierdzono w decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. - skoro w wezwaniu zastosowano obowiązujący wzór odsyłający w zakresie ceny do art. 28 ww. dekretu.

Stanowisko takie jest zgodne z utrwalonym obecnie orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który - między innymi - w uchwale z dnia 21 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OPS 2/08 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że: "Określenie ceny w wezwaniu, o którym mowa w art. 8 ust. 1 powołanego dekretu poprzez odesłanie do art. 28 tego dekretu, nie stanowiło naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu, uzasadniającego z tego tylko powodu stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekający w niniejszej sprawie w pełni podzielił powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego – uznając tym samym skargę za nieuzasadnioną.

Sąd stwierdził, że Minister Infrastruktury orzekający w niniejszej sprawie nie naruszył przepisów proceduralnych jak i materialnych.

Kwestia ustanowienia pełnomocnika przez Miasto P. oraz prawidłowości doręczenia mu decyzji z dnia [...] listopada 2005 r. została wyjaśniona.

Również wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow.[...] m2 - nastąpiło zgodnie z przepisami art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 17, poz. 70) oraz przepisami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 4, poz. 31).

Zgodnie z art. 47 ust 1 ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a nie zakończone w dniu wejścia tej ustawy (tj. do dnia 5 kwietnia 1958r.), będzie prowadzone nadal na podstawie dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów ustawy dotyczących właściwości organów orzekających.

Przedmiotową nieruchomość wywłaszczono na cele realizacji narodowych planów gospodarczych - na cele budownictwa mieszkaniowego.

Pozostałe przesłanki dotyczące wywłaszczenia także zostały spełnione.

Do pisma z dnia 17 czerwca 1955 r. (stanowiącego wniosek o wywłaszczenie), załączono bowiem wszystkie niezbędne dokumenty - między innymi - zezwolenie Przewodniczącego. Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z dnia [...] stycznia 1955 r. wraz z planem sytuacyjnym, wezwania do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości za cenę określoną na podstawie art. 28 ww. dekretu oraz odpisy z ksiąg wieczystych nieruchomości objętych wnioskiem - spełnione zatem zostały przesłanki zawarte w art. 13 ust. 3 cyt. dekretu.

Również zarzut skarżących dotyczący naruszenia art. 47 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. w brzmieniu – "W okresie do dnia 31 grudnia 1964 r. mogą być wywłaszczane grunty wraz z budowlami na tych gruntach, o ile budowle zostały wzniesione lub nadbudowane przez instytucje lub przedsiębiorstwa określone w art. 2 ust. 2 lub przez byłe władze okupacyjne, a wartość tych budowli lub nadbudowy przekracza pozostałą wartość nieruchomości. Do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie wlicza się wartości wzniesionej budowli lub nadbudowy. Prawo Państwa do przejęcia na własność w trybie wywłaszczenia gruntu i budowli zachowane jest nawet wówczas, kiedy roszczenia o nakłady z tytułu wzniesienia budowli lub nadbudowy uległy przedawnieniu." - nie może być uwzględniony, gdyż przepis ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Podsumowując, należy stwierdzić, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, jednocześnie brak jest w sprawie okoliczności, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu – zatem decyzja Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2008 r. orzekająca o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta P. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia [...] stycznia 1959 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako parcela nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 - jest zgodna z prawem.

Minister Infrastruktury zrealizował wcześniejsze wskazania Sądu, wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy, szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował przy rozstrzyganiu sprawy, przekonująco uzasadnił swoją decyzję – zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.