Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 662/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2016-11-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 88, art. 89, art. 29 pkt 11, art. 59 pkt 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1651
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 listopada 2016 r. sprawy ze skarg: - Stowarzyszenia A., - Stowarzyszenia B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wycięcie drzew bez zezwolenia oddala skargi.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r., nr [...], Starosta [...]:

1. wymierzył Gminie B. administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za wycięcie bez zezwolenia [...] szt. drzew z terenu nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] obręb [...], nr [...], nr [...] i nr [...] obręb [...], nr [...] obręb [...], nr [...] i nr [...] obręb [...], położonych w Gminie B.;

2. umorzył postępowanie w zakresie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za usunięcie [...] sztuk drzew bez zezwolenia z części nieruchomości oznaczonej nr [...] obręb [...], gmina B. o numerach pni od [...] do [...] oraz od [...] do [...].

3. wskazał, że uiszczenie kary wskazanej w punkcie 1 decyzji następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.

Od powyższego rozstrzygnięcia organu I instancji Gmina B. złożyła odwołanie zaskarżając decyzję w części dotyczącej punktów 1 i 3.

Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:

- naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 6 i art. 8 k.p.a., polegające na podejmowaniu przez organ działań bez ich umocowania w przepisach prawa, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji, w szczególności poprzez dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze strony A.G. i F. spółka niemających ani interesu ani obowiązku prawnego w przedmiotowym postępowaniu, przeprowadzenie czynności procesowych przed wszczęciem postępowania bez udziału właściciela;

2) art. 6 i art. 28 k.p.a. poprzez nadanie uprawnień strony A.G., który czynnie uczestniczył w niniejszym postępowaniu do dnia [...] r. pomimo braku interesu prawnego lub obowiązku, co jest niedopuszczalne w świetle obowiązujących przepisów i zasad procedury administracyjnej;

3) art. 6 i art. 28 k.p.a. poprzez pozbawienie przymiotu strony F. spółka w toku postępowania bez podjęcia stosownej czynności procesowej i niepowiadomienie spółki i Gminy, że przestała być stroną postępowania;

4) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności poprzez niewyznaczenie przebiegu granic działek objętych postępowaniem, niewłaściwe określenie przedmiotu oględzin, nieprzeprowadzenie oględzin na wszystkich działkach objętych postępowaniem, niepodejmowanie przez organ czynności dotyczących zawiadamiania stron postępowania o przeprowadzanych dowodach, nieustalenie wieku każdego z drzew usuniętych z terenu działek objętych postępowaniem, ustalenia które z drzew w wieku powyżej 10 lat zostało usunięte za zgodą i wiedzą właściciela, niewskazanie pozycji każdego z usuniętych drzew na działce gruntu co uniemożliwia weryfikację ustaleń organu, braku jakiejkolwiek dokumentacji identyfikującej drzewa wskazane w zestawieniu z działkami gruntu objętymi postępowaniem, brakiem ustalenia osób dokonujących wycinki, nieustalenie terminu usunięcia każdego z drzew objętych wykazem stanowiącym podstawę do nałożenia kary;

5) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na całkowitej dowolności w ocenie zebranego materiału dowodowego, poprzez odrzucenie zeznań świadków jako niewiarygodnych, bez wskazania okoliczności i przyczyn takiego stanowiska, bardzo wybiórczego dopuszczenia części zeznań świadków i tylko tych okoliczności, które mogą pośrednio potwierdzić z góry przyjęta tezę, całkowite pominięcie zeznań, które potwierdzają okoliczności przeciwne do przyjętej przez organ tezy, powoływanie się na nieistniejące dowody;

6) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

7) art. 9 i art. 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oraz brak powiadomień strony o prowadzonych czynnościach;

8) art. 9 i art. 28 poprzez informowanie Agencji Nieruchomości Rolnych o prowadzonym postępowaniu, pomimo że Agencja nie jest stroną ani uczestnikiem postępowania;

9) art. 9 i art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprzesłuchanie Wójta Gminy B. jako przedstawiciela ustawowego strony pomimo wniosku Stowarzyszenia [...] o przeprowadzenie takiego dowodu w zakresie okoliczności mających znaczenie dla sprawy;

10) art. 9 i art. 86 k.p.a. poprzez nieprzesłuchanie Wójta Gminy B. jako przedstawiciela ustawowego strony pomimo nieustalenia istotnych faktów dla rozstrzygnięcia sprawy;

11) art. 10, art. 79 § 1 i § 2 i art. 92 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, które polegało na braku zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków przynajmniej na 7 dni przed terminem, braku informowania strony o terminie przeprowadzonych oględzin oraz niezawiadamianiu strony o przedmiocie wyznaczonych rozpraw, co uniemożliwiło stronie wzięcie udziału w przeprowadzaniu dowodów, zadawaniu pytań świadkom i biegłemu, a także pozbawienie F. spółka możliwości udziału w postępowaniu poprzez wyproszenie pełnomocnika tej strony w toku przeprowadzenia rozpraw;

12) art. 12 i art. 89 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie w toku postępowania [...] rozpraw administracyjnych dla wielokrotnego przesłuchiwania tych samych świadków, mimo braku zapewnienia przez to przyspieszenia lub uproszczenia postępowania, a tym samym naruszenie przez organ zasady szybkości postępowania i organicznego formalizmu;

13) art. 28, art. 32 i art. 33 k.p.a. polegające na wielokrotnym przesłuchiwaniu pełnomocnika strony na rozprawie w charakterze świadka;

14) art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki w terminie przewidzianym w procedurze administracyjnej oraz nieinformowanie strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wskazaniu nowego terminu załatwienia sprawy;

15) art. 40 § 2 i art. 109 § 1 k.p.a. poprzez doręczenie decyzji pełnomocnikowi strony postępowania na adresy niewskazane przez stronę w postępowaniu oraz nieznajdujące się w aktach sprawy;

16) art. 51 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez wezwanie świadków, którzy nie zamieszkują w obrębie gminy, w której prowadzone było postępowanie, ani w sąsiednich gminach do osobistego stawiennictwa;

17) art. 86 k.p.a. poprzez wezwanie Wójta Gminy B. na przesłuchanie w charakterze świadka, pomimo że Wójt jest ustawowym przedstawicielem strony;

18) art. 88 § 1 k.p.a. poprzez wydanie postanowień o ukaraniu grzywną świadków przez przewodniczącego rozprawy, w sytuacji gdy przepis uprawnia jedynie organ do wydania postanowienia w sprawie nałożenia grzywny;

19) art. 88 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez wydanie postanowień o ukaraniu grzywną świadków przez organ pomimo braku obowiązku osobistego stawiennictwa;

20) art. 88 1 k.p.a. polegającego na uchyleniu postanowienia organu o nałożeniu grzywny na świadka przez przewodniczącego rozprawy;

21) art. 90 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak wezwania strony do złożenia wyjaśnień przed rozprawą,

22) art. 93 k.p.a. poprzez niewyznaczenie przez organ pracownika do prowadzenia rozpraw administracyjnych w dniach [...] r., [...] r., [...] r. [...] r. i [...] r.,

23) art. 93 k.p.a. poprzez prowadzenie rozpraw administracyjnych przez osobę niebędącą pracownikiem organu;

24) art. 93 k.p.a. polegające na nie rozstrzygnięciu zarzutu strony postępowania oprowadzenie rozprawy przez osobę nieuprawnioną i dopuszczenie do dalszego prowadzenia rozpraw bez właściwego rozstrzygnięcia proceduralnego w tym przedmiocie;

25) art. 93 k.p.a. polegające na rozstrzygnięciu zarzutu strony postępowania, o którym mowa w pkt 24 przez osobę wobec której ten zarzut postawiono;

26) art. 94 § 2 k.p.a. poprzez odraczanie rozpraw w sytuacjach, w których przepis nie przewiduje odroczenia;

27) art. 95 § 2 k.p.a. poprzez bezpodstawne uchylanie pytań pełnomocnika strony kierowanych do świadków w sytuacji, w której miały one istotne znaczenie dla rozstrzyganej sprawy;

28) naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia określonego w pkt 3 decyzji;

29) naruszenie art. 107 1 i § 2 k.p.a. poprzez nieoznaczenie w decyzji stron postępowania oraz dołączenie do decyzji załącznika bez podstawy prawnej.

30) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia faktycznego decyzji niezgodnie z wymogami wynikającymi z powołanego przepisu, w szczególności niewskazania dowodów na fakty, które organ uznał za udowodnione, niewskazaniu dla konkretnych faktów i dowodów je potwierdzających, niewskazania przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności innym dowodom;

- naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) naruszenie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody - poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i przyjęcie, że właściciel nieruchomości Gmina B. wiedziała o wycince drzew w wieku powyżej 10 lat i na to się godziła, w sytuacji gdy powołany przepis uprawnia do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie kary pieniężnej za wycięcie drzew po dokonaniu przez organ ustaleń opartych na zebranym materiale dowodowym a ustalenia te nie mogą być dokonane na podstawie przypuszczeń organu czy też domniemania, że drzewa zostały usunięte za wiedzą lub zgodą właściciela;

2) art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w związku z 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 roku w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów poprzez ich niezastosowanie i nałożenie na Gminę B. administracyjnej kary pieniężnej pomimo niesporządzenia protokołu z przeprowadzonych oględzin stwierdzających usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia;

3) art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody - w związku z § 7 ust. pkt 4 lit. c rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów poprzez niewłaściwe zastosowanie i niewskazanie w protokole z dnia [...] r. daty usunięcia każdego drzewa;

4) art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w związku z § 2 ust. 2 pkt 4 lit. d rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w spraw trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów poprzez niewłaściwe zastosowanie i niewskazanie w protokole z dnia [...] przyczyny usunięcia każdego drzewa;

5) art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w spraw trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji administracyjnej bez oparcia w sporządzonym protokole z oględzin stwierdzających usunięcie drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia;

6) art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez niewłaściwe zastosowanie i dokonanie wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej w oparciu o nierzeczywiste obwody pnia.

Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej punktu 1 i 3 i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Na skutek skargi wywiedzionej przez Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 368/15, uchylił decyzję organu odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody i art. 53 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw, uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. w części dotyczącej punktu 1 i 3 i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że decyzja organu I instancji wydana została w dniu [...] r., a zatem w oparciu o przepisy, które zostały następnie zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12. We wskazanym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto orzekł, że wymienione powyżej przepisy tracą moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw dnia 14 lipca 2014 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 926). Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż przepisy regulujące wysokość administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia nie dają możliwości uwzględnienia zróżnicowanych w praktyce przyczyn i okoliczności usunięcia drzewa. Wysokość kary, określona sztywno, nie pozwala uwzględnić stopnia uszczerbku w przyrodzie (w skrajnym przypadku może nie być żadnego uszczerbku), ciężkości naruszenia obowiązku ustawowego, ani sytuacji majątkowej sprawcy deliktu.

Z kolei, decyzja organu odwoławczego wydana została w dniu [...] r., a co za tym idzie w okresie odroczenia utraty mocy obowiązującej przez przepisy dotyczące usuwania drzew bez zezwolenia. W konsekwencji, jakkolwiek zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy formalnie nadal obowiązywały, to jednak, jako niezgodne z Konstytucją RP nie mogły być podstawą orzekania o nałożeniu kary administracyjnej za usunięcie drzewa bez zezwolenia. Co za tym idzie konieczne i uzasadnione było powstrzymanie się od wydania decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy do czasu uchwalenia nowych przepisów, co do których działać będzie domniemanie, że są zgodne z Konstytucją RP i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o te przepisy bądź przepisy wskazane w regulacjach przejściowych. Na okoliczność tę tutejszy organ wskazał również w treści decyzji z dnia [...] r., zaś Sąd w wyroku z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 368/15 uchylającym przedmiotową decyzję organu odwoławczego nie zakwestionował prawidłowości powyższego stanowiska. Kolegium podkreśliło, iż wyłączną przesłanką uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] przez Sąd było przyjęcie, że w sprawie brak jest podstaw do wydania orzeczenia kasacyjnego, bowiem organ posiada uprawnienia do uzupełnienia materiału dowodowego we własnym zakresie, zaś dostrzeżone uchybienia w zakresie udziału strony w postępowaniu nie uzasadniają wydania rozstrzygnięcia takiej treści. W przypadku, gdy organ odwoławczy może na podstawie art. 136 k.p.a. przeprowadzić postępowanie dowodowe we własnym zakresie, nie naruszając zasady dwuinstancyjności, możliwość wydania rozstrzygnięcia kasacyjnego jest wyłączona.

Kolegium wskazało również, iż ww. rozstrzygnięcie Sądu, wydane zostało już po wejściu w życie nowych przepisów regulujących kwestie usuwania drzew. W dniu 25 czerwca 2015 r. została bowiem uchwalona ustawa o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 1045), zwana dalej ustawą zmieniającą, zawierająca m.in. nowe, obszerne unormowanie kwestii zezwoleń na usunięcie drzew lub krzewów oraz kar za ich usunięcie bez wymaganego zezwolenia, zastępujące także przepisy ustawy o ochronie przyrody uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne - która została ogłoszona w dniu 28 lipca 2015 r. Wskazana ustawa zmieniająca, w zakresie dotyczącym nowego brzmienia art. 88, art. 89 i art. 90 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody weszła w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia (art. 59 pkt 2 ustawy zmieniającej), tj. z dniem 28 sierpnia 2015 r. Podstawowym celem tej nowelizacji było m.in. obniżenie wysokości opłat za usunięcie drzew lub krzewów, jak i kar pieniężnych z tym związanych. W szczególności, zgodnie z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w nowym brzmieniu (ustalonym przepisem art. 29 pkt 11 ustawy zmieniającej), administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o ochronie przyrody, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, podczas gdy według dotychczasowych przepisów kara administracyjna wynosiła trzykrotność tej opłaty.

Jednocześnie, zgodnie z art. 52 ust. 3 ustawy zmieniającej, w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie (w omawianym zakresie) ustawy zmieniającej ustawę o ochronie przyrody - tj. przed 28 sierpnia 2015 r. - stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy ochronie przyrody, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą ustawy o ochronie przyrody, byłaby względniejsza.

Ocena, które z przepisów będą miały zastosowanie (nowe czy zmienione) wymaga w pierwszej kolejności ustalenia, czy na podstawie przepisów zmienianych, tj. obowiązujących do dnia 27 sierpnia 2015 r., wystąpiły okoliczności uzasadniające wymierzenie kary administracyjnej.

Mając na uwadze powyższe Kolegium wskazało, że do dnia wejścia w życie regulacji wprowadzonych ustawą zmieniającą w orzecznictwie i doktrynie jednolicie przyjmowało się, że w sytuacji gdy kara administracyjna wymierzana jest na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia może odpowiadać wyłącznie osoba, która mogła uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, czyli właściciel, użytkownik wieczysty i posiadacz. Administracyjna odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za bezprawne usunięcie drzew i krzewów jest zobiektywizowana, a więc nie jest uzależniona od winy ukaranego. Nie ma również znaczenia okoliczność, czy posiadacz nieruchomości był osobistym sprawcą deliktu, czy w tym celu posłużył się osobą trzecią. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że posiadacz nieruchomości wiedział o tym i na to się godził. Natomiast w sytuacji, gdy drzewa usunęła osoba trzecia bez jego wiedzy, której działaniu nie mógł zapobiec, brak jest podstaw do obciążenia właściciela nieruchomości karą przewidzianą w art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p.

Aktualnie regulacja art. 88 ust. 2 u.o.p. ma następujące brzmienie: kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Co za tym idzie obecnie administracyjną odpowiedzialność za usunięcie drzew bez zezwolenia można obciążyć również inny podmiot poza posiadaczem nieruchomości lub właścicielem urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, o ile jego działanie nie było objęte zgodą.

W konsekwencji kluczowe, zdaniem Kolegium, dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie komu należy przypisać odpowiedzialność na usunięcie drzew bez wymaganego prawem zezwolenia.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w okresie [...]r. w związku rekultywacją terenu, polegającą na oczyszczaniu nasypu kolejowego z zakrzaczeń z terenu nieruchomości należących do Gminy B., oznaczonych jako działki nr [...] obręb [...], nr [...], nr [...] i nr [...] obręb [...], nr [...] obręb [...], nr [...] i nr [...] obręb [...], położonych w Gminie B. usunięto m.in. [...] sztuk drzew różnych gatunków. Sporządzona na potrzeby prowadzonego postępowania opinia biegłego [...] wskazuje, iż z terenu ww. działek usunięte zostały drzewa w wieku powyżej 10 lat, przy czym część usuniętych drzew posiadała rozmiary pozwalające na stwierdzenie (również osobom nieposiadającym specjalistycznej wiedzy w tym zakresie), iż ich wiek przekracza 10 lat.

We wskazanym okresie prace w zakresie usuwania drzew wykonane były przez Zakład [...] na podstawie umowy z F. spółka, która zawarła ustne porozumienie z Wójtem Gminy B. Jakkolwiek z zeznań biorących udział w wycince drzew pracowników M.C. wynika, iż wycięciem objęte były jedynie drzewa o określonej wielkości - do 10 cm średnicy, to w ocenie Kolegium, wyjaśnienia te nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym. Będący świadkiem usuwania drzew L.Ł. wskazał bowiem, iż firma pozostawiła nasyp "na czysto", tj. bez żadnych drzew i zakrzaczeń. Nie można również pominąć okoliczności, iż w związku z usunięciem drzew objętych niniejszą decyzją równolegle toczyło się postępowanie karne. Co za tym idzie istniała możliwość obciążenia pracowników firmy M.C. odpowiedzialnością karną za usunięcie tychże drzew. Nie sposób zatem przyjąć zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, iż pracownicy M.C. wycięli wyłącznie drzewa poniżej 10 lat, zaś pozostałe drzewa zostały wycięte przez nieustalonych sprawców, działających w tym samym okresie. Uzasadnione wydaje się natomiast twierdzenie, że firma usunęła zarówno drzewa w wieku poniżej 10 lat jak i w wieku powyżej 10 lat z terenu nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] obręb [...], nr [...], nr [...] i nr [...] obręb [...], nr [...] obręb [...], nr [...] i nr [...] obręb [...], położonych w Gminie B.

Zdaniem Kolegium, pewne wątpliwości budzić może podnoszona przez pracowników firmy M.C. okoliczność usunięcia drzew o największych obwodach. Okoliczność ta - jako mająca istotne znaczenie dla sprawy - winna podlegać pogłębionej analizie. W związku z tym zasadne wydaje się uzupełnienie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego o przesłuchanie świadka – A.G., który zawiadomił organ I instancji o usunięciu drzew z ww. działek. W szczególności wyjaśnienia wymaga, ile osób widział świadek, czy był w stanie zidentyfikować w jakiej firmie są zatrudnieni widziani przez świadka pracownicy, czy posiadali oni ubrania robocze z nazwą firmy, czy widział samochody oznaczone nazwą podmiotu prowadzącego prace, jakie drzewa i krzaki były usuwane w trakcie prowadzonych prac oraz czy usuwanie dotyczyło wszystkich drzew, czy też pewna ich ilość została pozostawiona.

W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie konieczne jest również wyjaśnienie w jaki sposób w Gminie B. przebiegały procesy związane z uzyskiwaniem zezwolenia na usuwanie drzew z nieruchomości stanowiących własność Gminy, a w szczególności określanie wieku drzew, ich kwalifikowanie do usunięcia i występowanie ze stosownym wnioskiem do Starosty [...]. Kwestia ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia bowiem pozwoli przeanalizować działania podejmowane przez wójta i pracownika urzędu gminy w kontekście odpowiedzialności Gminy za działania i zaniechania osób działających w jej imieniu.

Zdaniem Kolegium, w rozpoznawanej sprawie zachodzić będzie przypadek "względniejszej" kary wymierzonej według nowych przepisów. Zgodnie bowiem z art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w nowym (ustalonym ustawą zmieniającą) brzmieniu, administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o ochronie przyrody, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, podczas gdy według dotychczasowych przepisów kara administracyjna wynosiła trzykrotność tej opłaty. Nie można również pominąć okoliczności, iż mocą regulacji art. 85 ust. 7 ustawy o ochronie przyrody Minister właściwy do spraw środowiska otrzymał upoważnienie do wydania rozporządzenia dotyczącego stawek dla poszczególnych rodzajów lub gatunków drzew. Jednocześnie do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia akt wykonawczy w tym zakresie nie został wydany. Tymczasem jego zapisy mają istotne znaczenie z punktu widzenia kary, która może być nałożona na Gminę.

Konieczne staje się również, w ocenie Kolegium, dokonanie analizy materiału dowodowego w kontekście regulacji art. 83f ustawy o ochronie przyrody, która to zawiera nowy katalog wyłączeń od konieczności uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. Stwierdzenie bowiem, iż drzewo objęte jest przedmiotową regulacją wyłącza możliwość nałożenia kary za jego usunięcie bez zezwolenia. W myśl art. 54 ust. 4 ustawy zmieniającej postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu dotychczasowym, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 11 w zakresie art. 88 i art. 89 ustawy zmienianej w art. 29, umarza się w przypadku gdy postępowanie to dotyczy kary pieniężnej za czyn, który nie jest zagrożony karą pieniężną na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 29, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Dalej zauważa się, iż stosownie do regulacji art. 89 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody w przypadku usunięcia drzewa lub krzewu obumarłego albo nierokującego szansy na przeżycie, złomu lub wywrotu wysokość administracyjnej kary pieniężnej obniża się o 50%.

Mając na uwadze powyższe Kolegium wskazało, iż w przedmiotowej sprawie konieczne staje się uzupełnienie materiału dowodowego w znacznym zakresie. Jak bowiem wynika ze sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania opinii biegłego część drzew objętych decyzją miała pień zgniły lub częściowo zgniły. Z treści opinii nie wynika natomiast, czy w związku ze stanem zdrowotnym przedmiotowe drzewa można uznać za martwe bądź nierokujące szans na przeżycie. Okoliczność ta ma natomiast istotne znaczenie dla określenia wysokości ewentualnej kary za usunięcie drzewa.

Organ odwoławczy wydaje decyzję kasacyjną i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wówczas, gdy zachodzą przesłanki o jakich mowa w przepisie art. 138 § 2 k.p.a., to jest gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.

W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, iż przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego na etapie postępowania odwoławczego wiązałoby się z naruszeniem zasady dwuinstancyjności. Treść takiej opinii wpływa bowiem bezpośrednio na treść decyzji kształtującej obowiązek finansowy strony postępowania i dlatego należy zagwarantować stronie prawo do oceny tego dowodu przez organy obu instancji. Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji winien uzupełnić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy we wskazanym powyżej zakresie, a następnie wydać rozstrzygnięcie przy uwzględnieniu stanu prawnego wprowadzonego przepisami ustawy zmieniającej oraz aktów wykonawczych wydanych w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy.

Kolegium podkreśliło również, że zastrzeżenia Sądu dotyczyły wyłącznie możliwości uzupełnienia materiału dowodowego we własnym zakresie przez organ odwoławczy oraz braku naruszenia gwarancji procesowych związanych z udziałem strony w postępowaniu przed organem I instancji. Co za tym idzie związanie organu odwoławczego dotyczy tychże okoliczności. Jednocześnie z uwagi na zmianę stanu prawnego sprawy konieczne staje się uzupełnienie materiału dowodowego nie tylko o przesłuchanie A.G., ale również o opinię biegłego w zakresie stanu zdrowotnego drzew objętych opinią. Nadto ustalenia wymaga tryb postępowania przyjęty w Gminie w związku z uzyskiwaniem zezwolenia na wycięcie drzew z terenów nieruchomości należących do Gminy oraz wysokość ewentualnej kary w oparciu o przepisy prawa wprowadzone ustawą zmieniającą.

Dodatkowo, Kolegium wskazało, że nic nie stoi na przeszkodzie, by w ponownym postępowaniu Gmina przedstawiała argumenty na poparcie twierdzenia, że nie ponosi ona odpowiedzialności za wycinkę drzew. Jeśli argumenty te zostaną przez organ I instancji uznane za zasadne, to nie ma przeszkód prawnych do tego, by organ ten swoje rozstrzygnięcie odnośnie wskazania podmiotu odpowiedzialnego za usunięcie drzew bez zezwolenia zmienił. Nadto istnieje możliwość złożenia wyjaśnień przez Wójta Gminy zgodnie ze wskazaniami pełnomocnika strony zawartymi w odwołaniu.

Kolegium wyjaśniło również, że na uwzględnienie nie zasługują zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów art. 6, art. 8 i art. 28 k.p.a. w zakresie nieprawidłowego ustalenia stron postępowania. Okoliczność, iż A.G. oraz spółka F. przez pewien okres byli traktowani jak strony postępowania, zaś Agencja Nieruchomości Rolnych została poinformowana o toczącym się postępowaniu pozostaje bez wpływu na wynik rozstrzygnięcia.

Brak jest również podstaw do uwzględnienia zarzutu w zakresie naruszenia zasady szybkości postępowania, bowiem pozostaje on bez wpływu na wynik sprawy. Jeżeli strona uważa, że czas trwania postępowania jest zbyt długi z uwagi na działania organu to posiada uprawnienie do złożenia skargi na niezałatwienie sprawy w terminie w trybie przewidzianym w treści art. 37 k.p.a., czego jednak skarżąca nie uczyniła. Powyższe odnosi się również do zarzutów związanych z brakiem wezwania do złożenia wyjaśnień przed rozprawą administracyjną oraz z odraczaniem rozpraw. Powyższe działanie organu nie przyczyniły się do przyspieszenia czasu trwania postępowania, jednak okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wynik postępowania.

Dalej Kolegium wyjaśniło, iż stosownie do treści art. 142 k.p.a. w toku postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji, skarżone mogą być wyłącznie postanowienia, na które nie służy zażalenie. Do tej kategorii nie zaliczają się postanowienia w sprawie nałożenia kary porządkowej, a co za tym idzie ich prawidłowość nie może być przedmiotem rozważań tutejszego organu. Na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty związane z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. oraz z niezapewnieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu. Skarżąca w toku postępowania była informowana o wszelkich czynnościach podejmowanych przez organ I instancji, na co wskazują zwrotne potwierdzenia odbioru. Jednocześnie wójt gminy, pracownik gminy bądź pełnomocnik gminy brali udział we wszelkich czynnościach dokonywanych w ramach toczącego się postępowania. Ponadto, Kolegium wskazało, że celem przeprowadzenia rozprawy administracyjnej jest między innymi potrzeba wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków. W ramach tak określonego celu mieści się ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym również tych, które nie były wiadome organowi w momencie wyznaczania rozprawy, a ujawniły się w jej trakcie. Organ administracji publicznej bowiem, ma wynikający z art. 7 k.p.a. obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Nie można zatem wywodzić, że organ administracji publicznej może w czasie rozprawy wyjaśniać tylko takie aspekty sprawy, które zakomunikował stronom w wezwaniu na tę rozprawę.

Zdaniem Kolegium, w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 28, art. 32 i art. 33 § 1 k.p.a. Spółka F. nie była stroną postępowania, zaś jej pełnomocnik – R.B. dokonywał ustaleń w zakresie wycięcia drzew z Wójtem Gminy B., a zatem uzasadnione było jego przesłuchanie w charakterze świadka. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy pozostaje również okoliczność nieprawidłowego wzywania świadków do osobistego stawiennictwa niezależnie od faktu, iż mieszkali oni poza obrębem gminy oraz gmin sąsiadujących. Skarżąca nie wyjaśniła jakie zeznania świadków zostały odrzucone bądź uznane za niewiarygodne, co nie pozwala na uznanie za uzasadniony zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w tym zakresie.

Za bezzasadny Kolegium uznało również zarzut naruszenia art. 107 § 2 k.p.a. poprzez nieoznaczenie stron decyzji. Rozstrzygnięcie organu I instancji skierowane jest do Gminy B., jako właściciela nieruchomości, zaś w rozdzielniku wskazano dodatkowo na podmioty działające na prawach strony. Jednocześnie za dopuszczalne Kolegium uznało przedstawienie szczegółowych wyliczeń dotyczących kary za usunięcie poszczególnych drzew w załączniku do decyzji organu I instancji zwłaszcza, że jest on opatrzony pieczęcią wskazującą na organ oraz podpisany przez uprawnioną osobę.

Nie było również podstaw, zdaniem Kolegium, do uwzględnienia zarzutu skarżącej związanego z brakiem wskazania w treści decyzji podstaw prawnej nałożenia obowiązku, o którym mowa w punkcie 3 zaskarżonej decyzji. Obowiązek taki wynikał bowiem z treści art. 88 ust. 2 u.o.p. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania rozstrzygnięcia przez organ I instancji, zaś jego niewskazanie pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia w tym zakresie.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 93 k.p.a. Kolegium zauważyło, iż rozprawy administracyjne odbywały się przy udziale uprawnionego pracownika organu – D.Ż. Z przeprowadzonych w trakcie rozprawy czynności sporządzono protokoły, które zostały podpisane przez osoby biorące udział w postępowaniu, w tym również przez upoważnionego pracownika. Bez znaczenia pozostaje natomiast okoliczność, kto faktycznie przewodniczył rozprawie. Jednocześnie nie można się zgodzić ze skarżącą, że w sprawie winno zapaść rozstrzygnięcie proceduralne w zakresie wyłączenia przewodniczącego rozprawy, bowiem przepisy k.p.a. przewidują jedynie możliwość wyłączenia pracownika, a nie osoby, która - jak twierdzi pełnomocnik skarżącej - pracownikiem nie jest. Nadto zauważyć należy, iż wszelkie rozstrzygnięcia w kwestiach proceduralnych, takich jak np. uchylenie kary porządkowej, były wydawane w formie postanowienia.

Kolegium nie zgodziło się także ze skarżącą, że w sprawie doszło do naruszenia art. 95 § 2 k.p.a. Pełnomocnik nie wskazał na pytania postawione w trakcie przesłuchania świadków, które następnie zostały uchylone, a które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. Wyjaśniło, iż przepisy ustawy o ochronie przyrody nie uzależniają możliwości wydania decyzji w trybie art. 88 ust. 1 u.o.p. od sporządzenia protokołu, o którym mowa w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004 r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia administracyjną karę pieniężną nakłada się po stwierdzeniu usunięcia drzewa lub krzewu bez wymaganego zezwolenia lub po zniszczeniu terenów zieleni, zadrzewienia, drzewa lub krzewu oraz po przeprowadzeniu oględzin, z których sporządza się protokół. Co za tym idzie o możliwości nałożenia kary przesądza stwierdzenie usunięcia drzewa. Jak wynika z treści protokołu z dnia [...] r. stwierdzono usunięcie drzew, jednak z uwagi na ich dużą ilość koniecznym stało się sporządzenie inwentaryzacji w tym zakresie. Inwentaryzacja taka została sporządzona przez biegłego – M.B., który w treści opinii wskazał na wszystkie drzewa w wieku przekraczającym 10 lat wraz ze wskazaniem terenu działki z jakiej dane drzewo pochodzi (drzewa w wieku poniżej 10 lat nie są objęte przedmiotowym postępowaniem). Nie było natomiast konieczności wskazywania pozycji każdego z drzew na działce gruntu oraz wyznaczania granic gruntu. O planowanych oględzinach zostały poinformowane strony, które we wskazanym terminie stawiły się na miejsce spotkania, na co wskazuje protokół z dnia [...] r. Żadna z obecnych osób nie wyraziła chęci uczestniczenia w czynnościach biegłego. Jednocześnie w ocenie tutejszego organu nie ma konieczności wskazywania precyzyjnej daty usunięcia każdego drzewa. Dopuszczalne jest wskazanie okresu, w jakim usuwanie drzew miało miejsce. Nadto brak wskazania przyczyny usunięcia drzew w protokole pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem okoliczność ta została wyjaśniona w trakcie postępowania przed organem I instancji.

Pismem z dnia [...] r. Stowarzyszenie [...] złożyło skargę na ww. decyzje Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej naruszenie: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez brak utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, pomimo tego, że była ona w całości zgodna z prawem, art. 138 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji organu I instancji pomimo tego, że wszelkie okoliczności faktyczne sprawy zostały w sposób należyty rozstrzygnięte przez organ I instancji oraz art. 88, 89 i 90 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obecnie obowiązującym i art. 35 § 1 k.p.a. przez brak utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, co spowoduje, że sprawa nie będzie rozpoznana bez zbędnej zwłoki.

Pismem z dnia [...] r. Stowarzyszenie [...] złożyło skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wskazując, że skład orzekający przy wydawaniu decyzji z dnia [...] r. oraz tej zaskarżonej był ten sam oraz ze treść obu rozstrzygnięć jest identyczna, co zdaniem skarżącego, jest niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargi Kolegium wniosło o ich oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu [...] r. Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 2 P.p.s.a. połączyć do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pozostające ze sobą w związku sprawy o sygn. akt II SA/Sz 662/16 i II SA/Sz 663/16 ze skarg Stowarzyszenia [...] i Stowarzyszenia [...], i sprawy te prowadzić pod sygn. akt II SA/Sz 662/16.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art- 145 § 1 pkt 1 lit. a-c oraz pkt 2 p.p.s.a.

Badanie przedmiotowej sprawy pod kątem powyższych kryteriów doprowadziło Sąd do wniosku, iż skargi okazały się nie uzasadnione.

Podstawę materialno – prawną do rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651 ze zm.). Z dniem 28 sierpnia 2015 r. weszły w życie niektóre przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1045, dalej zwaną ustawą nowelizującą), a w tym przepisy nowelizujące art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody (art. 29 pkt 11 i art. 59 pkt 2 ustawy nowelizującej).

Na podstawie art. 53 ust. 3 ustawy nowelizującej, do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody, w brzmieniu dotychczasowym, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie art. 29 pkt 11 w zakresie art. 88 i art. 89 cyt. Ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że kara pieniężna wymierzona na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, byłaby względniejsza.

Powyższa regulacja prawa została wprowadzona wskutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12 w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenia przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Zaskarżona decyzja została wydana [...] r. z uwzględnieniem przepisów ustawy nowelizującej.

W ocenie Sądu należy podzielić pogląd wyrażony przez Kolegium w przedmiotowej decyzji, że w pierwszej kolejności wyjaśnić należało, które z przepisów będą miały zastosowanie, te które obowiązywały do 27 sierpnia 2015 r. czy nowe obowiązujące od 28 sierpnia 2015 r.

Z analizy dotychczasowych przepisów wynika, że w sytuacji gdy kara administracyjna wymierzana jest na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, za usunięcie drzew lub krzewów bez zezwolenia może odpowiadać wyłącznie osoba, która mogła uzyskać zezwolenie na ich usunięcie, czyli właściciel, użytkownik wieczysty i posiadacz. Administracyjna odpowiedzialność posiadacza nieruchomości za bezprawne usunięcie drzew i krzewów jest zobiektywizowana, a więc nie jest uzależniona od winy ukaranego. Nie ma również znaczenia okoliczność, czy posiadacz nieruchomości był osobistym sprawcą deliktu, czy w tym celu posłużył się osobą trzecią. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza za zniszczenie czy wycięcie drzew i krzewów przez osobę trzecią wystarczy, że posiadacz nieruchomości wiedział o tym i na to się godził. Natomiast w sytuacji, gdy drzewa usunęła osoba trzecia bez jego wiedzy, której działaniu nie mógł zapobiec, brak jest podstaw do obciążenia właściciela nieruchomości karą przewidzianą w art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p.

Aktualnie regulacja art. 88 ust. 2 u.o.p. ma następujące brzmienie: kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Co za tym idzie obecnie administracyjną odpowiedzialność za usunięcie drzew bez zezwolenia można obciążyć również inny podmiot poza posiadaczem nieruchomości lub właścicielem urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, o ile jego działanie nie było objęte zgodą.

W konsekwencji kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie komu należy przypisać odpowiedzialność na usunięcie drzew bez wymaganego prawem zezwolenia.

Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego opartego na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym wynika, że w okresie kiedy była przeprowadzona rekultywacja terenu polegająca na oczyszczaniu nasypu kolejowego zakrzeczeń z terenu należącego do Gminy B. prace z tym związane wykonywane były przez Zakład [...] na podstawie umowy z F. Spółka, która zawarła ustne porozumienie z Wójtem Gminy B.

Zdaniem Sądu Kolegium prawidłowo uznało, iż wyjaśnieniom podlega okoliczność związana z usunięciem drzew, począwszy od uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew (określenia wieku drzew, ich kwalifikowaniem do usunięcia, poprzez analizę gatunków poszczególnych drzew i ich kondycji. Kwestie te mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy bowiem prawidłowe ustalenie stanu faktycznego będzie miało wpływ na wysokość kary. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 89 ust. 1 ustawy nowelizującej, karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 – 3 ustawy o ochronie przyrody, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, a nie jak dotychczas w trzykrotnej jej wysokości.

Wskazania organu odwoławczego dotyczące braków materiału dowodowego i konieczności jego uzupełnienia w zakresie uzupełniającej opinii biegłego, przesłuchania świadków, ustalania przebiegu uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew, a także umożliwienie Gminie przedstawienia argumentów zmierzających do wykazania, że nie ponosi ona odpowiedzialności za wycinkę drzew, w świetle nowo obowiązujących przepisów należy uznać za zasadne i w tym względzie zarzuty podnoszone przez skarżące Stowarzyszenia należy uznać za nie uzasadnione.

W tym stanie sprawy na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało skargi oddalić.