Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3420/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.  145  par.  1  pkt  1  lit.  c,  art.  200,  art.  205  par.  2,  art.  209
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.  7,  art.  77  par.  1,  art.  80, art. 107
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.  37  ust.  1  pkt  2
journal: Dz.U. 2015 poz 513
law: Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego - tekst jedn.
article: art. 1 pkt 5 i pkt 5a, art.  71b
journal: Dz.U. 2015 poz 2156
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty
article: par. 14  ust.  2  pkt  1  lit.  a
journal: Dz.U. 2013 poz 490
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez  Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Justyna Mazur, Sędzia WSA - Sławomir Fularski (spr.), Protokolant: sekr. sąd. - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Finansów na rzecz P. M. kwotę 15.946,00 (piętnaście tysięcy dziewięćset czterdzieści sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Finansów (dalej także jako "organ") decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm., dalej jako "Kpa") oraz art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2015, poz. 513 z późn.zm, dalej jako "ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego"), po rozpatrzeniu wniosku Powiatu [...] (dalej jako "Powiat" lub "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 zakończonej decyzją Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] orzekł o uchyleniu w całości ww. decyzji własnej oraz zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za ww. rok w wysokości [...]zł ([...]złotych [...]/100).

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ przedstawił w pierwszej kolejności stan faktyczny sprawy. Wskazał, że decyzją Ministra Finansów nr [...]z dnia [...] listopada 2014 r., wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Powiat został zobowiązany do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 w wysokości [...]zł. W decyzji tej wskazano, że część oświatowa subwencji ogólnej na rok 2010 dla Powiatu została skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej o [...]uczniów, liczby uczniów przeliczeniowych.

W dniu [...] grudnia 2014 r. do Ministerstwa Finansów wpłynął wniosek Powiatu o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym Powiat zarzucił decyzji Ministra Finansów wydanie jej z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej, rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych oraz art. 71b ust. 3-3b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Zdaniem skarżącego, analizując dane dotyczące uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nie można uznać, że zawyżona została liczba uczniów przeliczeniowych szkół/placówek oświatowych prowadzonych przez Powiat. Uczniowie, co do których Urząd Kontroli Skarbowej w L. stwierdził brak orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego - posiadali bowiem takie orzeczenia. Przepisy ustawy o systemie oświaty nie nakazują aktualizacji orzeczeń dla zachowania ich ciągłości. Zgodnie z art. 71b ww. ustawy, aby uczeń był objęty kształceniem specjalnym musi posiadać orzeczenie wydane przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Zatem jeśli dziecko zostało objęte kształceniem specjalnym powinno być wykazane w systemie informacji oświatowej, a organ prowadzący winien otrzymać na nie stosowną kwotę subwencji oświatowej w celu realizacji obowiązku nałożonego art. 71b ust. 5 ustawy o systemie oświaty. Ponadto zgodnie z art. 70 Konstytucji RP - nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa, a w myśl art. 1 pkt 5a ustawy o systemie oświaty uczniów niepełnosprawnych należy otoczyć szczególną opieką i umożliwić im realizację zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych.

W ocenie skarżącego, nie można zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Finansów, że Powiat nienależnie pobrał kwotę części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010 w wysokości [...] zł i takiego rozumienia przepisów ustawy

o systemie oświaty, w którym organ prowadzący prawidłowo wypełnia obowiązek kształcenia specjalnego wobec uczęszczających do niej uczniów, a jednocześnie zostaje pozbawiony prawa do otrzymania subwencji oświatowej.

W piśmie z dnia[...]marca 2015 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej ponownie wypowiedziało się w sprawie zwrotu przez Powiat nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010, wskazując iż liczba uczniów przeliczeniowych została zawyżona o [...]uczniów, a nie o [...]uczniów.

Ponownie rozpoznając sprawę, Minister Finansów wydał wskazane na wstępie niniejszego uzasadnienia rozstrzygnięcie. Podniósł, że zgodnie z art. 28 ust. 5 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Minister Edukacji Narodowej, podzielił część oświatową subwencji ogólnej na rok 2010 między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego według algorytmu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz. U. Nr 222, poz. 1756). Algorytm przewidywał m. in. odrębne wagi zwiększające kwotę na ucznia:

- P2 = 1,40 dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, niedostosowanych społecznie, z zaburzeniami zachowania, zagrożonych uzależnieniem, zagrożonych niedostosowaniem społecznym, z chorobami przewlekłymi - wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty - Dz. U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572, z późn. zm., dalej jako "ustawa o systemie oświaty"),

- P4 = 3,60 dla uczniów niesłyszących i słabosłyszących, z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym (na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ww. ustawy),

- P5 = 9,50 dla dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych w szkołach podstawowych

i gimnazjach, dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi oraz z autyzmem

(na podstawie orzeczeń, o których mowa w art. 71b ust. 3 ww. ustawy).

Z opisu ww. wag wynika, że mogli przy nich zostać uwzględnieni uczniowie wykazani w systemie informacji oświatowej, według stanu na dzień 30 września 2009 r. posiadający orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy o systemie oświaty, tj. orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydane z uwagi na niepełnosprawności, o których mowa w opisie ww. wag, a w przypadku wagi P5 również dzieci i młodzież z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim realizującą obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poprzez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych, jeżeli posiadali orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.

Liczba uczniów (wychowanków) szkół i placówek uwzględniona przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, w tym dla Powiatu, została ustalona na podstawie danych uzyskanych w systemie informacji oświatowej. System obejmuje bazy danych oświatowych zawierające zbiory danych o uczniach i wychowankach w szkołach prowadzonych/dotowanych przez daną jednostkę samorządu terytorialnego.

W terminie wykazywania przez szkoły i placówki oświatowe prowadzone/dotowane przez Powiat danych o liczbie uczniów w systemie informacji oświatowej obowiązywała ustawa z dnia 19 lutego 2004 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. Nr 49, poz. 463 z późn. zm.) na podstawie, której zostało wydane rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zbiorczych (Dz. U. Nr 277, poz. 2746, z późn. zm.). Ustawa o systemie informacji oświatowej określiła terminy wykazywania przez szkoły danych w systemie informacji oświatowej o liczbie uczniów tj. na dzień 31 marca i na dzień 30 września każdego roku (art. 8 ust. 1 ustawy).

Organ podniósł, że zgodnie z § 6 pkt 1 lit. k rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 16 grudnia 2004 r. w ramach systemu informacji oświatowej zbierane były również dane o liczbie uczniów i wychowanków według specjalnych potrzeb edukacyjnych, wynikających z opinii lub orzeczeń, o których mowa wart. 71b ust. 3-3b ustawy o systemie oświaty. Wyjaśnił, że w myśl art. 3 pkt 1a lit. a ustawy o systemie oświaty przez szkołę specjalną rozumie się szkołę dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, zorganizowaną zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 71b ust. 7 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie z treścią powyższego przepisu, uczniami szkół specjalnych mogą być więc uczniowie posiadający orzeczenia o potrzebie takiego kształcenia. Zgodnie zaś § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. z 2005 r. Nr 52, poz. 467 z późn. zm.), do specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych były przyjmowane dzieci i młodzież na rok szkolny, etap edukacyjny lub okres nauki w szkole wskazany w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Jeżeli uczeń posiadał orzeczenie na pewien etap edukacyjny lub okres nauki w szkole wskazany w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, który upłynął, powinien był uzyskać następne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego organ wskazał, że jedyną podstawę do wykazywania uczniów objętych kształceniem specjalnym w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej na rok 2010, stanowiły orzeczenia publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego, przy czym uczniowie ci powinni zostać wykazani w systemie informacji oświatowej zgodnie z niepełnosprawnością wskazaną w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego;

W związku z powyższym, brak orzeczeń publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o potrzebie kształcenia specjalnego powodował, iż nie było możliwe ujęcie uczniów/wychowanków przy kalkulacji części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 przy wagach przeznaczonych odpowiednio dla uczniów objętych kształceniem specjalnym. Brak było zaś podstaw do wykazania w systemie informacji oświatowej według stanu na dzień 30 września 2009 r., a następnie uwzględnienia przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej:

- przy wadze P4 - 4 uczniów Gimnazjum Specjalnego wchodzącego w skład Zespołu Szkół Specjalnych im. J. P. w I.,

- przy wadze P4 - 6 uczniów Szkoły Przysposabiającej do Pracy wchodzącej

w skład Zespołu Szkół Specjalnych im. J. P. w I.,

- przy wadze P4 - 2 uczniów Szkoły Podstawowej przy Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im. J. K. w M. M.,

- przy wadze P2 - 4 uczniów Gimnazjum Specjalnego przy Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im. J. K. w M. M.,

- przy wadze P4 - 3 uczniów Gimnazjum Specjalnego przy Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im. J. K. w M. M.,

- przy wadze P5 - 1 ucznia Gimnazjum Specjalnego przy Ośrodku Szkolno-Wychowawczym im. J. K. w M.M.,

- przy wadze P5 - 1 ucznia Domu Pomocy Społecznej w K.,

- przy wadze P4 - 1 ucznia Zespołu Szkół Zawodowych nr [...] im. P.W. w M. M..

Uczniowie ww. szkół i placówek oświatowych zostali nieprawidłowo zakwalifikowani do powyższych wag, bowiem według stanu na dzień 30 września

2009 r., nie posiadali aktualnych orzeczeń poradni psychologiczno-pedagogicznych,

o których mowa w art. 71b ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Nie mogli zatem być uwzględnieni w kalkulacji kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010.

W wyniku wykazania w systemie informacji oświatowej danych niezgodnych ze stanem faktycznym według stanu na dzień 30 września 2009 r. przez:

- Społeczną Podstawową Szkołę Specjalną [...] w S. - została zawyżona o 1 ucznia liczba uczniów przeliczonych wagą P5,

- Szkołę Podstawową Specjalną wchodzącą w skład Zespołu Szkół Specjalnych im. J. P. w I. - została zawyżona o 1 ucznia liczba uczniów przeliczonych wagą P4 przy jednoczesnym zaniżeniu w wadze P2 na skutek zakwalifikowania tego ucznia do wagi niewynikającej z posiadanego orzeczenia,

- Gimnazjum Specjalne wchodzące w skład Zespołu Szkół Specjalnych im. J.P. w I. - została zawyżona o 4 uczniów liczba uczniów przeliczonych wagą P4,

- Szkołę Przysposabiającą do Pracy wchodzącą w skład Zespołu Szkół Specjalnych im. J. P. w I. - została zawyżona o 6 uczniów liczba uczniów przeliczonych wagą P4,

- Liceum Ogólnokształcące wchodzące w skład Zespołu Szkół Ekonomicznych

w M. M. - została zawyżona o 1 ucznia liczba uczniów przeliczonych wagą P5 przy jednoczesnym zaniżeniu w wadze P2 na skutek zakwalifikowania tego ucznia do wagi niewynikającej z posiadanego orzeczenia,

- Szkołę Podstawową wchodzącą w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. J. K. w M. M. - została zawyżona o:

• 2 uczniów liczba uczniów przeliczonych wagą P4,

• 4 uczniów przeliczonych wagą P5 przy jednoczesnym zaniżeniu w wadze P2

na skutek zakwalifikowania tych uczniów do wagi niewynikającej z posiadanego orzeczenia,

• 1 ucznia liczba uczniów przeliczonych wagą P5 przy jednoczesnym zaniżeniu

w wadze P4 na skutek zakwalifikowania tego ucznia do wagi niewynikającej

z posiadanego orzeczenia,

- Gimnazjum Specjalne wchodzące w skład Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. J. K. w M. M. - została zawyżona o:

• 4 uczniów liczba uczniów przeliczonych wagą P2,

• 3 uczniów liczba uczniów przeliczonych wagą P4,

• 1 ucznia liczba uczniów przeliczonych wagą P5,

• 2 uczniów liczba uczniów przeliczonych wagą P5 przy jednoczesnym zaniżeniu

w wadze P4 na skutek zakwalifikowania tych uczniów do wagi niewynikającej

z posiadanego orzeczenia,

• 6 uczniów liczba uczniów przeliczonych wagą P5 przy jednoczesnym zaniżeniu

w wadze P2 na skutek zakwalifikowania tych uczniów do wagi niewynikającej

z posiadanego orzeczenia,

- Dom Pomocy Społecznej w K. - została zawyżona o 1 ucznia liczba uczniów przeliczonych wagą P5,

- Zespół Szkół Zawodowych nr [...] im. P. W. w M. M. - została zawyżona o 1 ucznia liczba uczniów przeliczonych wagą P4, co spowodowało zawyżenie liczby uczniów przeliczeniowych łącznie o [...].

Następnie organ wyjaśnił, że jeżeli uczeń/wychowanek ww. szkół/placówek miał orzeczenie na pewien okres, etap edukacyjny lub okres nauki w szkole wskazany w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, który upłynął powinien był uzyskać następne orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Szkoły/placówki powinny dokonywać systematycznej weryfikacji posiadania przez swoich podopiecznych stosownych orzeczeń. Obowiązek taki wynika z ustawy o systemie oświaty oraz z rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach. Uczniowie szkół nieposiadający, według stanu na dzień 30 września 2009 r., orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego nie mogli zostać uwzględnieni przy naliczaniu części oświatowej subwencji ogólnej dla Powiatu.

Rozpatrując powtórnie sprawę, Minister Finansów ostatecznie ustalił, że część oświatowa subwencji ogólnej za rok 2010 wynosiła [...]zł. Decyzją

z dnia [...] listopada 2010 r. część oświatowa subwencji ogólnej na 2010 r. została skorygowana o [...] zł, tj. do kwoty [...] zł. Część oświatowa subwencji ogólnej bez uwzględnienia [...] uczniów przeliczeniowych wynosi [...] zł. Kwotę [...]zł stanowiącą różnicę pomiędzy kwotą części oświatowej subwencji ogólnej, ustaloną dla Powiatu na rok 2010, a kwotą ustaloną bez uwzględnienia [...]uczniów, należy więc uznać za kwotę nienależną, a jako taka podlega zwrotowi do budżetu państwa.

W ocenie organu, stosownie do powyższego, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego należało zobowiązać Powiat do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty, części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. w wysokości [...]zł.

Odnosząc się do stwierdzenia Powiatu, że w rzeczywistości objął wskazanych uczniów kształceniem specjalnym, wykonując tym samym zadanie, na które otrzymał naliczoną część oświatową subwencji ogólnej, organ zauważył, że okoliczność ta nie mogła mieć wpływu na decyzję zobowiązującą do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010. Przepisy ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego dotyczące zwrotu nienależnie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej nie przewidują bowiem rozwiązania polegającego na odstąpieniu od żądania zwrotu w przypadku wykorzystania tych środków na realizację zadań oświatowych. Przesłanką wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu części oświatowej subwencji ogólnej jest fakt otrzymania tej subwencji w kwocie wyższej od należnej. Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej stanowi dochód jednostek samorządu terytorialnego, przy czym część oświatowa subwencji ogólnej nie jest jedynym źródłem finansowania zadań oświatowych, lecz jedynie uzupełnia dochody własne jednostek samorządu terytorialnego. Zasada ta dotyczy też finansowania edukacji uczniów wymagających stosowania specjalnych metod i form pracy.

Jednocześnie organ zauważył, że zgodnie z Kryteriami podziału 0,6 % rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010, przekazanymi wszystkim jednostkom samorządu terytorialnego przy piśmie Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], w przypadku, gdy orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zostało wydane po 30 września 2009 r., jednostka samorządu terytorialnego mogła ubiegać się o zwiększenie części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010 z kryterium II - wzrost zadań w l półroczu roku budżetowego 2010. Jednostkom samorządu terytorialnego zapewniono więc dodatkowe środki w przypadku wzrostu liczby uczniów wymagających stosowania specjalnych metod i form pracy. Powiat nie skorzystał jednak z tej możliwości.

W związku z powołanym przez Powiat wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 1825/13 na poparcie tezy, że czasowy brak aktualności orzeczeń dla wymienionych uczniów,

w przedstawionym stanie prawnym, należało potraktować jako uchybienie, nie powodujące konieczności zwrotu dotacji, organ zauważył, że przedmiotem prowadzonego przez Ministra Finansów postępowania jest zwrot nienależnie uzyskanej przez Powiat z budżetu państwa kwoty części oświatowej subwencji ogólnej

(a nie zwrot dotacji). W związku z tym badaniu i ocenie podlega uzyskanie przez Powiat kwoty części oświatowej subwencji ogólnej zgodnie z algorytmem podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego na rok 2010, a nie kwestia pobrania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji nienależnej lub w nadmiernej wysokości. Dotacje na wydatki bieżące są przekazywane z budżetu powiatu szkołom i placówkom niepublicznym na zasadach określonych

w przepisach ustawy o systemie oświaty.

Konkludując, organ stwierdził, że w związku z powyższym, należało na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchylić zaskarżoną decyzję Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...]i orzec o zwrocie przez Powiat nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za rok 2010

w wysokości [...] zł. Zdaniem organu, postępowanie wyjaśniające w sprawie zostało wnikliwie przeprowadzone, zgromadzono też dowody niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Przed wydaniem decyzji przeanalizował cały materiał dowodowy, w tym wyjaśnienia Powiatu zawarte w pismach z dnia z dnia [...] listopada 2014 r. i z dnia [...] grudnia 2014 r. Dowody w postaci wyniku kontroli oraz wyjaśnień Ministra Edukacji Narodowej, zostały sporządzone przez organy państwowe zgodnie

z zakresem ich działania, zatem w myśl art. 76 § 1 Kpa stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Podejmując decyzję w niniejszej sprawie organ kierował się zaś zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 Kpa.

Nie zgadzając się z ostatecznym w toku instancji rozstrzygnięciem organu, Powiat pismem z dnia [...] lipca 2015 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Skarżący zarzucił ww. decyzji organu naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w związku z art. 1 pkt 5 i 5a i art. 71b ustawy o systemie oświaty poprzez błędną interpretację polegającą na nieprawidłowym ustaleniu, że czasowy brak orzeczeń potrzebie kształcenia specjalnego dziecka lub o potrzebie zajęć rewalidacyjno - wychowawczych stanowi podstawę stwierdzenia nienależnie pobranej przez Powiat i podlegającej zwrotowi kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r.

Skarżący podniósł, że stosownie do ust. 5 art. 71b ustawy o systemie oświaty starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, na wniosek rodziców, zapewnia mu odpowiednią formę kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego, z zastrzeżeniem ust. 5a, stanowiącym iż - jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie dziecka odpowiednio

w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, do której zadań należy prowadzenie przedszkoli lub szkół. Zgodnie zaś z art. 1 pkt 5 i 5a ustawy o systemie oświaty system oświaty zapewnia w szczególności: możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami a także opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwienie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych. Wbrew stanowisku Ministra Finansów przepisy ustawy o systemie oświaty nie nakazują aktualizacji wymienionych w art. 71b - orzeczeń dla zachowania ich ciągłości. Art. 71b tej ustawy stanowi, że orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej jest niezbędne do objęcia kształceniem specjalnym. Powyższe zaś stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt: V SA/Wa 1825/13.

W świetle powyższego, zdaniem skarżącego, Minister Finansów w zaskarżonej decyzji nieprawidłowo ustalił kwotę nienależnie uzyskanej przez Powiat części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Ministra Finansów, że została zawyżona m. in. liczba uczniów :

- przeliczanych wagą P5 w Społecznej Podstawowej Szkole Specjalnej [...] w S. o 1 ucznia, z uwagi na to, że uczeń ten, wykazany na str. 11 pkt 1 wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...] grudnia 2013 r.

nr [...] w zakresie prawidłowości otrzymania z budżetu państwa części oświatowej subwencji ogólnej na rok budżetowy 2010, został przyjęty [...].09.2008 r. do zespołu rewalidacyjno-wychowawczego i posiadał orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych indywidualnych – wydane dnia [...] września 2008 r. na rok szkolny 2008/2009 z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną, upośledzenie umysłowe głębokiego stopnia i dysfunkcję ruchową. Kolejne orzeczenie o potrzebie zajęć rewalidacyjno - wychowawczych indywidualnych uzyskał [...] października 2009 r. na okres roku szkolnego 2009/2010 z uwagi na stwierdzone upośledzenie umysłowe w stopniu głębokim. Zatem w 2010 r. uczeń ten uczestniczył

w zajęciach zespołu rewalidacyjno - wychowawczego zgodnie z orzeczeniami publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, wydanymi na podstawie art. 71b ustawy o systemie oświaty,

- przeliczanych wagą P4 w Gimnazjum Specjalnym wchodzącym w skład Zespołu Szkół Specjalnych im. J. P. w I. o 4 uczniów oraz w Szkole Przysposabiającej do Pracy wchodzącej w skład tego Zespołu Szkół o 6 uczniów, z uwagi na to, że uczniowie wymienieni na str. 12 i 13 w pkt 1 i 3 i na str. 14, 15 i 16

w pkt 2-6 wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...] grudnia

2013 r. nr [...] w zakresie prawidłowości otrzymania z budżetu państwa części oświatowej subwencji ogólnej na rok budżetowy 2010, posiadali orzeczenia wydane w latach 1994,1995 i 2000 przez publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne kwalifikujące do szkoły życia. Orzeczenia te nie określały okresu, na który uczniowie ci zostali do tych szkół zakwalifikowani, a zawarte w nich sformułowania "kwalifikuje do [...] w roku szkolnym (...)", zdaniem skarżącego, należało rozumieć jako konieczność umieszczenia ucznia w tych szkołach w danym roku szkolnym. Takie rozumienie przedmiotowego sformułowania znajduje potwierdzenie w opiniach psychologicznych, załączanych do ww. orzeczeń. Przedmiotowe orzeczenia były wydawane na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 czerwca 1993 r. w sprawie organizacji i zasad działania publicznych poradni psychologiczno- pedagogicznych oraz innych publicznych poradni specjalistycznych (Dz. U. Nr 67, poz. 322), które nie nakładały obowiązku zawierania w treści wydawanych orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego lub potrzebie zajęć rewalidacyjno- wychowawczych okresu, na jaki są wydawane. Wydane na podstawie ww. rozporządzenia orzeczenia zachowały moc obowiązującą na podstawie § 15 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2001 r. w sprawie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży oraz wydawania opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka, a także szczegółowych zasad kierowania do kształcenia specjalnego lub indywidualnego nauczania (Dz. U. Nr 13, poz. 114).

Skarżący wskazał ponadto, że jeden uczeń Gimnazjum Specjalnego wchodzącego w skład Zespołu Szkół Specjalnych im. J. P. w I., którego orzeczenie nie zostało uwzględnione przy określaniu należnej za rok 2010 Powiatowi kwoty części oświatową subwencji ogólnej, został ujęty dwukrotnie w wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w zakresie prawidłowości otrzymania z budżetu państwa części oświatowej subwencji ogólnej na rok budżetowy 2010 na str. 13 zarówno w pkt 2 jak też w pkt 4, co w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wskazuje na nieprawidłowe ustalenie podlegającej do zwrotu przez Powiat kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r.

Autor skargi podkreślił, że wszyscy uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi wykazani w systemie informacji oświatowej na dzień 30 września 2009 r. byli uczniami, pobierającymi naukę w szkołach Powiatu, przyjętymi na podstawie ważnych orzeczeń publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych,

a środki otrzymane z subwencji oświatowej na ten cel zostały przez skarżącego wykorzystane zgodnie z ich przeznaczeniem. Kształcenie specjalne wymaga zarówno innego podejścia do uczniów, jak i zdecydowanie większych nakładów finansowych. Skarżący, uwzględniając potrzeby dzieci niepełnosprawnych a także kierując się zasadą, że każde dziecko ma prawo do wszechstronnego rozwoju i jego wspomagania, w tym dzieci upośledzone, które powinny być otaczane szczególną troską, w zależności od rodzaju niepełnosprawności zorganizował kształcenie, wychowanie i opiekę niepełnosprawnym dzieciom i młodzieży, które mogły uczyć się w godnych i odpowiednich dla nich warunkach. Dzięki prowadzonej rewalidacji dzieci mogły usprawniać zaburzone funkcje. Wszystkie te działania przyczyniły się do podniesienia jakości kształcenia specjalnego. Otrzymane przez Powiat środki finansowe z budżetu państwa w ramach części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010, zostały przeznaczone wyłącznie na edukację, wychowanie i opiekę tych dzieci, wyrównywanie szans edukacyjnych, zakup pomocy dydaktycznych oraz wyposażenia potrzebnego do uaktywniania uczniów z upośledzeniem umysłowym, by stworzyć im jak najlepsze warunki. Skarżący przeznaczył na ten cel środki otrzymane z subwencji oświatowej, jak również środki własne.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację i uznając zarzuty skargi za niezasadne. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że jeden uczeń Gimnazjum Specjalnego wchodzącego w skład Zespołu Szkół Specjalnych im. J. P. w I., został ujęty dwukrotnie w wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...] grudnia 2013 r., organ stwierdził, że Powiat jako podmiot kontrolowany ma prawo wypowiedzieć się co do zebranego w trakcie kontroli materiału. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby skarżący czy to na etapie postępowania kontrolnego, czy też w postępowaniu administracyjnym zgłaszał ww. zastrzeżenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest tylko pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 tej samej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego oraz przebiegu postępowania skargę należy uznać za zasadną, bowiem organ nie wyjaśnił wszystkich wątpliwości istniejących w niniejszej sprawie. Legalność decyzji administracyjnej wymaga zaś jej zgodności nie tylko z prawem materialnym, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest reformatoryjna decyzja organu wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w wyniku wniesienia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na podstawie zaskarżonej decyzji organ uchylił swoje poprzednie rozstrzygnięcie w sprawie zobowiązujące skarżącego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. w wysokości [...]zł. i zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za ww. rok w wysokości [...]zł. Tak więc, organ uchylając swoją poprzednią decyzję wydał na podstawie ww. przepisu nowe rozstrzygnięcie co do istoty, w którym to zobowiązał skarżącego do zwrotu nienależenie uzyskanej części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r. w innej, niższej wysokości.

Podstawę materialnoprawną tego rozstrzygnięcia stanowił art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy ustalona dla jednostki samorządu terytorialnego część oświatowa subwencji ogólnej jest wyższa od należnej, minister właściwy do spraw finansów publicznych - w drodze decyzji zobowiązuje do zwrotu nienależnej kwoty tej części subwencji - w zakresie subwencji za lata poprzedzające rok budżetowy.

Zdaniem Ministra Finansów uczniowie szkół i placówek oświatowych w liczbie wskazanej w zaskarżonej decyzji zostali nieprawidłowo zakwalifikowani do odpowiednich wag o których mowa rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 grudnia 2009 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2010 (Dz. U. Nr 222, poz. 1756) i nie mogli być uwzględnieni w kalkulacji kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2010. Organ wskazał, że część oświatowa subwencji ogólnej dla skarżącego na ww. rok została po dokonanej ostatecznie weryfikacji skalkulowana z uwzględnieniem zawyżonej o 200,3868 liczby uczniów przeliczeniowych.

Skarżący z kolei kwestionuje wyliczoną przez organ liczbę uczniów. Podnosi, że wbrew stanowisku organu, przepisy ustawy o systemie oświaty nie nakazują aktualizacji wymienionych w art. 71b ustawy o systemie oświaty orzeczeń dla zachowania ich ciągłości. Nadto wskazuje dość istotną okoliczność, że jeden uczeń Gimnazjum Specjalnego wchodzącego w skład Zespołu Szkół Specjalnych im. J. P. w I., został ujęty dwukrotnie w wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...] grudnia 2013 r. w zakresie prawidłowości otrzymania z budżetu państwa części oświatowej subwencji ogólnej na rok budżetowy 2010. Powyższe w ocenie skarżącego w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje na nieprawidłowe ustalenie podlegającej do zwrotu kwoty przedmiotowej subwencji.

Pomimo zweryfikowania przez organ na korzyść skarżącego ostatecznej liczby uczniów przeliczeniowych, sporna nadal pozostaje liczba uczniów, która ostatecznie powinna zostać zakwalifikowana przez skarżącego do otrzymania przedmiotowej subwencji oświatowej ogólnej za 2010 r. Sporne jest również czy w przypadku czasowego braku (na dzień 30 września 2009 r.) u ucznia objętego kształceniem specjalnym orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, skarżącego należy zobowiązać do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części przedmiotowej subwencji.

W myśl art. 71b ust. 1 ustawy o systemie oświaty kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5

i 5a ww. ustawy, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradniach specjalistycznych (art. 71b ust. 3 ww. ustawy). Zespół orzekający działający

w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, wydaje stosowne orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność, tylko w takim przypadku, gdy uczeń z tą niepełnosprawnością wymaga stosowania specjalnych metod i form pracy. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego,

z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego (art. 71b ust. 3 ww. ustawy), nie stwierdza natomiast u ucznia niepełnosprawności. Orzeczenia o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności wydawane są przez Powiatowe Zespoły ds. Orzekania o Niepełnosprawności na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych.

Tak więc, bezspornym jest, że przepisy ustawy o systemie oświaty uzależniają objęcie ucznia wymagającego stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy kształceniem specjalnym od posiadania przez niego orzeczenia poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie kształcenia specjalnego.

Zgodnie z art. 71b ust. 5 ustawy o systemie oświaty starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, na wniosek rodziców, zapewnia mu odpowiednią formę kształcenia, uwzględniając rodzaj niepełnosprawności, w tym stopień upośledzenia umysłowego, z zastrzeżeniem ust. 5a, stanowiącym iż - jeżeli orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zaleca kształcenie dziecka odpowiednio w przedszkolu specjalnym albo w przedszkolu, szkole podstawowej lub gimnazjum, ogólnodostępnych lub integracyjnych, odpowiednią formę kształcenia, na wniosek rodziców, zapewnia jednostka samorządu terytorialnego właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dziecka, do której zadań należy prowadzenie przedszkoli lub szkół.

Stosownie zaś do art. 1 pkt 5 i 5a ustawy o systemie oświaty system oświaty zapewnia w szczególności: możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami a także opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwienie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych.

Zgodzić się należy ze skarżącym, że wbrew stanowisku organu przepisy ustawy o systemie oświaty nie nakazują wprost aktualizacji wymienionych w art. 71b - orzeczeń dla zachowania ich ciągłości. Art. 71b tej ustawy stanowi zaś jedynie, że orzeczenie poradni psychologiczno-pedagogicznej jest niezbędne do objęcia kształceniem specjalnym.

Z uwagi na powyższe, zdaniem Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie organ rozstrzygając sprawę zobowiązania skarżącego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji za 2010 r., winien w uzasadnieniu swojej decyzji nie tylko ustalić jaka liczba uczniów posiadała stosowne orzeczenia na dzień 30 września 2009 r., ale też ilu ze wskazanej w decyzji liczby uczniów uzyskało takie orzeczenia w wyniku ich aktualizacji po ww. dniu w ciągu trwającego roku szkolnego. Organ powinien też wyjaśnić jaka liczba uczniów w ogóle nie posiadała przedmiotowych orzeczeń, czy też ilu uczniów nie uzyskało ich aktualizacji.

Powyższego organ jednak w zaskarżonej decyzji nie uczynił, przyjmując, że skoro uczniowie nie posiadali stosownych orzeczeń w dniu 30 września 2009 r., to skarżący jest zobowiązany do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części przedmiotowej subwencji. Takie stanowisko organu w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie jest niezasadne, bowiem w sytuacji gdy określona ilość uczniów w trakcie trwającego roku szkolnego uzyskała jednak aktualizację przedmiotowych orzeczeń, skarżący nie powinien być zobowiązany do zwrotu subwencji w tej części. Organ nie dokonał jednak w swojej decyzji ustaleń w tym zakresie, a tym samym naruszył art. 107 § Kpa (uzasadnienie decyzji) w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dopiero bowiem po dokonaniu powyższego możliwe będzie ustalenie ewentualnego zobowiązania skarżącego do zwrotu nienależnie uzyskanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej za 2010 r.

Tym samym ustalenie przez organ stanu faktycznego niezbędnego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie należy uznać za niepełne. Sąd administracyjny nie ustala zaś za organ stanu faktycznego sprawy, a jedynie ocenia zgodność z prawem decyzji wydanej przez organ administracji publicznej.

Stosownie zaś do art. 7 Kpa – w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dowodów.

Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 Kpa obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienia stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Z przepisu tego wynika, że organy administracji publicznej są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 Kpa ), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący ( powołany wyżej art. 77 Kpa § 1), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania decyzji o przekonującej treści.

Wskazane powyżej przepisy obligują organy administracji publicznej do wnikliwego prowadzenia postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia wszelkich kwestii istotnych dla danej sprawy.

W ocenie Sądu – prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie – organ naruszył wskazane powyżej przepisy postępowania, ponieważ nie przeprowadził niezbędnego postępowania wyjaśniającego pozwalającego ustalić wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Organ wydając decyzję zobowiązującą skarżącego do zwrotu subwencji powinien zaś ustalić w sposób nie budzący żadnych wątpliwości liczbę uczniów, która to powinna zostać ostatecznie zakwalifikowana przez skarżącego do jej otrzymania.

Nie do przyjęcia jest też argumentacja organu, który to w odpowiedzi na skargę podnosi, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący, czy to na etapie postępowania kontrolnego, czy też w postępowaniu administracyjnym zgłaszał zastrzeżenia co do jednego ucznia Gimnazjum Specjalnego wchodzącego w skład Zespołu Szkół Specjalnych im. J. P. w I.. Bezspornym jest bowiem, że ww. uczeń został ujęty przez organ dwukrotnie w wyniku kontroli Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia [...] grudnia 2013 r. w zakresie prawidłowości otrzymania z budżetu państwa części oświatowej subwencji ogólnej na rok budżetowy 2010.

Zdaniem organu, skoro skarżący w toku postępowania kontrolnego, ani też w toku postępowania administracyjnego nie zgłaszał zastrzeżeń w tym zakresie, to nie mogły one przez organ zostać uwzględnione. Zauważyć jednak należy, że to obowiązkiem organu, a nie skarżącego zgodnie z ww. przepisami było wyjaśnienie tej kwestii. Organ nie może zaś przerzucać tego obowiązku na skarżącego. Skoro zaś ww. uczeń został przez organ ujęty dwukrotnie w zakresie prawidłowości otrzymania z budżetu państwa części oświatowej subwencji ogólnej na rok budżetowy 2010, to określenie zobowiązania skarżącego do jej zwrotu w ustalonej kwocie jest nieprawidłowe. Już zaś tylko z tego powodu rozstrzygnięcie organu musi skutkować koniecznością jego uchylenia, bowiem organ, mimo takiego obowiązku, nie podjął wszelkich kroków do wyjaśnienia sprawy, nie zebrał i nie rozpatrzył całości materiału dowodowego.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ mając na uwadze art. 153 p.p.s.a. oraz powyższe wskazania Sądu wyda stosowne rozstrzygnięcie w sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt. 1 lit a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), gdyż skarżący był reprezentowany przed Sądem przez radcę prawnego.