Wyrok NSA, sygn. akt I SA 1181/93
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1994-09-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Administracyjne postępowanie
Powołane przepisy: article: ze zm.
journal: Dz.U. 1981 nr 12 poz. 58
law: Ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.
article: ze zm.
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz. 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Teza: 1. Stosunek między ustawą z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych /Dz.U. nr 12 poz. 58 ze zm./ i ustawą z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ jest stosunkiem między ustawą wcześniejszą i ustawą późniejszą.

2. Polski Związek Działkowców nie ma uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym komunalizacji gruntów pozostających w jego użytkowaniu.

TEZY

1. Stosunek między ustawą z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych /Dz.U. nr 12 poz. 58 ze zm./ i ustawą z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ jest stosunkiem między ustawą wcześniejszą i ustawą późniejszą.

2. Polski Związek Działkowców nie ma uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym komunalizacji gruntów pozostających w jego użytkowaniu.


SENTENCJA

Uchyla zaskarżoną decyzję w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Miasto S. z mocy prawa własności nieruchomości (...), położonych w obrębie ewidencyjnym 35 Miasta S.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 4 listopada 1991 r. (...) uchyliła decyzję Wojewody w S. z dnia 19 sierpnia 1991 r. (...), którą na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191/ stwierdzono nabycie przez Miasto S. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości nie zabudowanych, nie mających ksiąg wieczystych, oznaczonych w ewidencji gruntów numerami działek: 12/3 o pow. 38.239 m2, 12/4 o pow. 3.939 m2 i 12/5 o pow. 35.272 m2, położonych w obrębie ewidencyjnym 35 Miasta S., i umorzyła postępowanie w pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, że wymienione działki pozostają w użytkowaniu Polskiego Związku Działkowców od 1957 r. Byt prawny nieruchomości został unormowany przepisami ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych /Dz.U. nr 12 poz. 58/. Ustawa ta stanowi, że grunty rolne przeznaczone pod pracownicze ogrody działkowe pozostają własnością Państwa /art. 8/, a podmiotem, który ogrody takie zakłada i prowadzi, jest na zasadzie wyłączności Polski Związek Działkowców. Okoliczność podnoszona w sprawie, że brak jest decyzji administracyjnej o przekazaniu nieruchomości na pracownicze ogrody działkowe, jest bez znaczenia wobec regulacji zawartej w art. 33 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. Według tego przepisu pracownicze ogrody działkowe istniejące - jak w rozważanym przypadku - przez przeszło 10 lat uznaje się za ogrody stałe, mimo że nie mają ustalonej lokalizacji.

W tym stanie rzeczy, gdy działki należały w dniu 27 maja 1990 r. na zasadzie wyłączności do Polskiego Związku Działkowców i pozostawały własnością Państwa na podstawie szczególnego przepisu o randze ustawy, nie zachodziły przesłanki ich komunalizacji z mocy prawa, określone w art. 5 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Powoduje to uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 Kpa.

Decyzję powyższą zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezydent Miasta S. wnosząc o jej uchylenie. W skardze podniesiono, iż Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa przy rozpoznawaniu sprawy powołała się jedynie na przepisy ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, nie biorąc pod uwagę innych przepisów. Sporny teren niezbędny jest miastu pod budownictwo mieszkaniowe, gdyż jest to teren uzbrojony i przeznaczony na ten cel w ramach zatwierdzonego i obowiązującego planu rozwoju przestrzennego.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony został pogląd w kwestii stosunku art. 8 zdanie drugie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych /Dz.U. nr 12 poz. 58/ do uregulowań zawartych w ustawie z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./. Sąd uznał, że stosunek między wymienionymi ustawami jest stosunkiem między ustawą wcześniejszą i ustawą późniejszą, co oznacza, że ustawa z dnia 10 maja 1990 r. /Dz.U. nr 32 poz. 191 ze zm./ uchyliła odpowiednie przepisy ustawy wcześniejszej, tak jak to miało miejsce w stosunku do wielu innych ustaw, które w okresie do dnia 27 maja 1990 r. stanowiły podstawę prawną przejmowania przez państwo różnego rodzaju składników majątkowych. W tym stanie chybione jest stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, że wyłączone są spod komunalizacji grunty będące w użytkowaniu Polskiego Związku Działkowców i wykorzystywane na pracownicze ogrody działkowe.

Decyzja organu I instancji została oparta na przepisie art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r., który stanowi, że mienie ogólnonarodowe /państwowe/, należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, staje się z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwym gmin. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 1 tej ustawy Wojewoda wydaje decyzję w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa. Stwierdza on nabycie przez gminę mienia w takim zakresie, w jakim przysługiwało ono Skarbowi Państwa. Prawa przysługujące podmiotom wymienionym w art. 5 i ich obowiązki przechodzą na odpowiadające im jednostki komunalne /art. 9 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r./.

Ustawa z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych /Dz.U. nr 12 poz. 58/ upoważnia w art. 8 terenowe organy administracji do nieodpłatnego przekazania gruntów stanowiących własność Państwa w użytkowanie Polskiego Związku Działkowców. Ustawa ta zobowiązywała także organy administracyjne do wykonywania szeregu czynności związanych z urządzeniem omawianych ogrodów, takich jak budowa drogi, doprowadzenie energii elektrycznej, zaopatrzenie w wodę itp. Świadczy to, że organy, o których mowa, dysponowały w imieniu państwa gruntami przekazanymi pod ogrody działkowe. Słuszne zatem jest stanowisko wyrażone w decyzji organu I instancji, że grunty te należały w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i jako takie stały się z mocy tej ustawy mieniem komunalnym.

Z powołanych przepisów prawa materialnego nie wynikają dla Polskiego Związku Działkowców żadne uprawnienia ani obowiązki o charakterze prawnym. Dlatego też jeśliby się oceniało, czy Polski Związek Działkowców ma uprawnienia strony, to w świetle powołanych przepisów i treści art. 28 Kpa należałoby uznać, że nie ma on przymiotu strony. Stronami postępowania w sprawie niniejszej są tylko Skarb Państwa i właściwa gmina, a samo postępowanie dotyczy przeniesienia własności gruntu Skarbu Państwa na gminę wraz ze wszystkimi obciążeniami i prawami osób trzecich.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa orzekł jak w sentencji.