Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 370/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-01-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 108 ust. 2 pkt 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji


UZASADNIENIE

Dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] września 2019 r., na podstawie art 108 ust. 2 pkt 3 oraz ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668), skreślił K. P. z listy studentów I roku studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] z powodu nieuzyskania zaliczenia I roku studiów.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że zgodnie z programem studiów, uchwalonym przez Radę Wydziału [...], na I roku studiów K. P. miała obowiązek zaliczenia przedmiotów:

- Metodologia badań [...],

- [...],

- [...],

oraz drugi semestr ćwiczeń z Podstawowych umiejętności [...], w terminie do dnia [...] września 2019 r.

We wskazanym terminie ww. nie uzyskała zaliczeń z wymienionych przedmiotów oraz nie wnioskowała o powtarzanie I roku studiów i nie uzyskała zaliczenia I roku studiów. W związku z tym zaistniała podstawa prawna i faktyczna do skreślenia jej z listy studentów na podstawie art 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Organ nie znalazł podstaw do odstąpienia od wydania przedmiotowej decyzji, gdyż w interesie społecznym jest to, aby studenci terminowo zaliczali i rozliczali etapy nauki, jak również, aby otrzymywali promocję na kolejny etap nauki dopiero wówczas, gdy opanowali konieczny zakres wiedzy.

Wydając przedmiotową decyzję, organ miał na względzie również interes wszystkich członków społeczności akademickiej w kontekście prezentowania przez studentów odpowiedniego poziomu opanowania materiału objętego programem studiów. Przekłada się to bowiem na renomę Uniwersytetu [...], wartość niematerialną dyplomu ukończenia studiów na tej uczelni oraz pozycję rynkową jej absolwentów.

K. P. pismem z dnia [...] października 2019 r. odwołała się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie, powołując się na swoją trudną i skomplikowaną sytuację. Podała, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Wyjaśniła, że miała mniej czasu na przygotowanie się do zaliczeń w porównaniu do innych studentów, a także ma ograniczenia zdrowotne.

Zwróciła uwagę, że wcześniej - decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. - skreślono ją

z listy studentów Wydziału [...] U[...]. Jednak decyzji tej jej nie doręczono. Nie miała możliwości się odwołać. Kilkakrotnie była w tej sprawie w dziekanacie. Ponieważ nie otrzymała decyzji o skreśleniu ani też nie uzyskała wyjaśnienia swojej sytuacji w dziekanacie, a bardzo zależało jej na skończeniu tych studiów, złożyła aplikację na studia niestacjonarne.

Podkreśliła, że nigdy nie ubiegałaby się o studia w trybie wieczorowym, gdyby miała możliwość odwołania się od decyzji o skreśleniu na studiach stacjonarnych, ponieważ jest w bardzo trudnej sytuacji finansowej.

Podała, że decyzję z dnia [...] listopada 2016 r. o skreśleniu z listy studentów odebrała w dniu [...] kwietnia 2019 r. i w tym samym dniu złożyła od niej odwołanie. Rektor U [...], po rozpatrzeniu jej odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. uchylił decyzję Dziekana Wydziału [...] U[...] z dnia [...] listopada 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Z decyzją Rektora zapoznała się dopiero [...] lipca 2019 r.

Podniosła, że choć przeznaczyła wakacje na naukę, to nie wyrobiła się z uzyskaniem zaliczeń w czasie sesji i chciała wnioskować o niestandardowe rozwiązanie, ale dowiedziała się, że została ponownie skreślona z listy studentów.

Podała, że we wrześniu 2019 r. miała problemy zdrowotne i jest na etapie kompletowania dokumentacji medycznej, którą chce przedłożyć wraz z wnioskiem o niestandardowe postępowanie w Biurze ds. Osób Niepełnosprawnych.

Podkreśliła, że w ubiegłym roku akademickim uczęszczała na wykład z [...] i Metodologii [...], które były prowadzone przez innych wykładowców i miały zupełnie inny program niż Wstęp do [...] współczesnej i Metodologia [...] w roku akademickim 2016/2017.

Zaznaczyła, że od wielu miesięcy żyje w ogromnym stresie, ma problemy ze snem, a swój czas poświęca głównie na zdobywanie informacji i szukanie możliwych rozwiązań tej sytuacji (maile z Rzecznikiem [...], prawnikami, którzy pomagali pro bono, Rzecznikiem Praw Obywatelskich, spotkania w Klinice Prawa U[...], Akademickiej Poradni Prawnej, Klinice Mediacji U[...], ombudsmanem U[...], z rzecznikiem przy [...] i członkiem Samorządu Studentów na Wydziale, spotkania z Dziekanem itd.). Do tego doszedł jeszcze stres wynikający z narastania odsetek ze studiów niestacjonarnych. Wysyła maile, składa podania, wyjaśnia wiele spraw, które wyniknęły z nieskutecznego doręczenia jej decyzji o skreśleniu z listy studentów studiów stacjonarnych z dnia [...] listopada 2016 r.

Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.; dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 108 ust. 2 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r., poz. 1668), w związku z § 35 ust. 9 pkt 2 i ust. 10 uchwały nr [...] Senatu U[...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] (Monitor Studiów z 2015 r., poz. 7, dalej: "Regulaminu"), po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] października 2019 r., utrzymał w mocy decyzję Dziekana ds. studenckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] września 2019 r. o skreśleniu K. P. z listy studentów I roku studiów stacjonarnych jednolitych magisterskich na kierunku [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...].

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2020 r. K. P. zakwestionowała decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], zarzucając jej naruszenie:

1) przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

• art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziłoby organ do wniosku, że skarżąca miała czas na rozliczenie roku akademickiego (w tym zawnioskowanie o postępowanie niestandardowe, takie jak np. urlop zdrowotny) do dnia [...] października 2019 r. ze względu na posiadane zwolnienie lekarskie na okres [...] września 2019 r, a zatem decyzja z dnia [...] września 2019 r. o skreśleniu jej z listy studentów była przedwczesna;

• art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziłoby organ do wniosku, że skarżąca miała czas na rozliczenie roku akademickiego dłużej niż do dnia [...] września 2019 r. ze względu na zwyczajową praktykę przyjętą na Wydziale [...] U[...], według której czas na rozliczenie roku trwa do dnia 30 września każdego roku;

• art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziłoby organ do wniosku, że skarżąca miała uzasadnione przeświadczenie, iż rozliczanie roku akademickiego na Wydziale [...] U[...] trwa do dnia 30 września każdego roku, albowiem powzięła taką informację od pracownika uczelni M. M., [...] Komisji Dydaktyki i Jakości Kształcenia przy Zarządzie Samorządu Studentów U[...] K. D. oraz [...] Praw Studenta U[...] K. W.;

• art. 7 k.p.a. poprzez przedłożenie zbiorowego interesu społecznego, przejawiającego się w renomie uczelni, ponad indywidualny interes skarżącej, jako osoby posiadającej orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, problemy zdrowotne oraz ponoszącej konsekwencje błędów administracji uczelni;

• art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w postaci przejrzenia dokumentacji skarżącej, znajdującej się w Biurze ds. Osób Niepełnosprawnych U[...], co pozwoliłoby organowi poznać jej szczególną sytuację,

2) przepisów prawa materialnego, tj.:

• art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że sformułowanie "nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie" oznacza w przedmiotowej sprawie czas do dnia 15 września 2019 r., podczas gdy skarżąca miała czas na rozliczenie roku akademickiego (w tym zawnioskowanie o postępowanie niestandardowe, takie jak np. urlop zdrowotny) do dnia 7 października 2019 r. ze względu na posiadane zwolnienie lekarskie na okres [...] września 2019 r.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, oraz o przeprowadzenie przez Sąd dowodów z dokumentów:

1) email Prodziekana ds. studenckich Wydziału [...] U[...] z dnia [...] lipca 2019 r. na okoliczność, iż organ I instancji dopuszczał zastosowanie wobec skarżącej postępowania niestandardowego (np. wydłużonych terminów zdawania egzaminów) i wyrobił u skarżącej przekonanie, iż może o takie postępowanie wnioskować w czasie, gdy inni studenci powinni zostać rozliczeni;

2) wiadomość mailowa od Rzeczniczki Praw Studenta U[...] K. W. na okoliczność, iż skarżąca miała uzasadnione przeświadczenie, iż ma czas na rozliczenie roku i złożenie w związku z tym stosowanych wniosków (np. o zastosowanie postępowania niestandardowego w stosunku do niej), albowiem uzyskała taką informację od Rzeczniczki Praw Studenta U[...];

3) zwolnienia lekarskiego na okres [...] września 2019 r. na okoliczność, iż w świetle § 30 ust. 6 Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] (Monitor Studiów z 2015 r.) skarżąca miała czas na złożenie wniosków dotyczących rozliczenia roku do dnia [...] października 2019 r. ze względu na posiadane zwolnienie lekarskie na okres [...] września 2019 r., a zatem decyzja z dnia [...] września 2019 r. o skreśleniu jej z listy studentów była przedwczesna;

4) wiadomość mailowa skarżącej wysłana do dziekanatu Wydziału [...] U[...] dnia [...] października 2019 r. na okoliczność, iż skarżąca z zachowaniem 7-dniowego terminu po zakończeniu zwolnienia lekarskiego powiadomiła dziekanat, że będzie się ubiegać o postępowanie niestandardowe;

5) korespondencji z [...] N. w związku z egzaminem we wrześniu 2019 r. na okoliczność, iż skarżąca podejmowała wysiłki, by zaliczyć egzaminy objęte programem studiów;

6) wykazu ocen na okoliczność, iż skarżąca podejmowała wysiłki, by zaliczyć egzaminy objęte programem studiów.

W odpowiedzi na skargę Rektor U[...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że do dnia wydania decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów nie dostarczyła ona żadnych dokumentów mogących mieć wpływ na ww. decyzję; nie zaliczyła żadnego przedmiotu z pierwszego roku studiów, jak również nie wystąpiła o inne zmiany w organizacji studiów, pomimo dwukrotnej informacji ze strony Prodziekana ds. studenckich Wydziału [...]. Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych poinformowało, że od 2016 r. skarżąca nie składała żadnych nowych dokumentów ani podań.

Organ za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce przez nieprzyjęcie, iż termin na rozliczenie roku akademickiego w jej przypadku przypadał na [...] października 2019 r., ponieważ przed datą wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów, skarżąca nie powiadomiła władz Wydziału o nieobecności w trakcie sesji poprawkowej w roku akademickim 2018/2019, nie złożyła też zwolnienia lekarskiego.

Organ I instancji potraktował sytuację skarżącej - z uwagi na jej stan zdrowia – w sposób nadzwyczajny i niestandardowy. Nie została wydana kolejna decyzja o skreśleniu jej z listy studentów (biorąc pod uwagę stan na [...] listopada 2016 r.); przeciwnie skarżącej udzielono terminu do dnia zakończenia sesji poprawkowej semestru letniego, tj. do dnia [...] września 2019 r., na zaliczenie chociażby niektórych przedmiotów, oraz ewentualne dostarczenie niezbędnych dokumentów na okoliczność stanu zdrowia lub sytuacji materialnej. Władze Wydziału dwukrotnie wysłały do skarżącej wezwanie do uzupełnienia dokumentów dotyczących stanu zdrowia, stanu zaliczeń przedmiotów, wniosków o powtarzanie roku lub jego warunkowe zaliczenie - w dniu [...] czerwca 2019 r. - drogą elektroniczną, a następnie w dniu [...] lipca 2019 r. - za pośrednictwem poczty (data odbioru [...] lipca 2019 r.).

Pismem z dnia [...] grudnia 2020 r. pełnomocnik skarżącej, ustanowiony z urzędu, uzupełniając złożoną przez skarżącą skargę, podniósł zarzut naruszenia art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. polegający na niewysłaniu stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów Uniwersytetu [...] oraz niepoinformowania strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem ostatecznej decyzji o skreśleniu z listy studentów, czego skutkiem było ograniczenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu.

Wskazał, że zgodnie z zapisem art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy oraz § 37 ust. 9 pkt 2 Regulaminu, dziekan wydziału, może skreślić studenta z listy studentów,

w przypadku niezaliczenia semestru studiów w określnym terminie. Wydanie rozstrzygnięcia w powyższym zakresie wiąże się z obowiązkiem wykazania przez organ zaistnienia przesłanek określonych w powołanych przepisach i uzasadnienia zajętego stanowiska.

Podniósł, że organy obu instancji powierzchownie ustaliły stan faktyczny sprawy, opierając swoje rozstrzygnięcia na ogólnych i często sprzecznych twierdzeniach, które nie zawsze odpowiadają faktom, co skutkowało uznaniem o niezaliczeniu semestru studiów. Dziekan, jako organ I instancji, w ogóle nie poczynił żadnych ustaleń, ograniczając uzasadnienie decyzji de facto do stwierdzenia, że w interesie społecznym jest to, aby studenci terminowo zaliczali i rozliczali etapy nauki, jak również, aby otrzymywali promocję na kolejny etap nauki dopiero wówczas, gdy opanowali konieczny zakres wiedzy.

Organ w zasadzie nie rozpoznał indywidualnej sytuacji skarżącej, ograniczając się do sporządzenia szablonowego rozstrzygnięcia.

Pełnomocnik stwierdził, że organ, działając w granicach uznania administracyjnego, obowiązany jest szczegółowo ustalić stan faktyczny sprawy, wszechstronnie

i wnikliwie rozważyć oraz ocenić cały materiał dowodowy oraz wskazać w uzasadnieniu decyzji okoliczności, które zdecydowały o celowości wydania takiego rozstrzygnięcia, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony. Istotne jest to, że z uzasadnienia musi wynikać też, iż organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dowodów lub nie dokonał oceny tego materiału wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

W ocenie pełnomocnika skarżącej, powyższego zabrakło w uzasadnieniu decyzji organów obydwu instancji. Nie wyjaśniły one stanu faktycznego sprawy, a tym samym naruszyły art. 7 oraz art. 77 k.p.a.

Podniósł, że skarżąca na bieżąco składała wyjaśnienia odpowiednim pracownikom Wydziału [...] drogą e-mail, czy też telefonicznie. Podejmowane czynności zaprzeczają zatem twierdzeniom organu, jakoby nie składała dokumentów, czy też wyjaśnień. Na spotkaniu z Rektorem przedłożyła zwolnienie lekarskie oraz dokumentację medyczną z początku września. Na spotkaniu Rektor poprosiła, aby przedmiotowe zwolnienie oraz dokumentacja medyczna została złożona do Biura ds. Osób Niepełnosprawnych, z którym miała się skontaktować. Dokumentację tę skarżąca złożyła. Z urzędu organ powinien także wiedzieć, że skarżąca czyniła szereg starań w celu wyznaczenia jej kolejnych terminów egzaminów, a przeszkodą w ich konsekwentnym zdaniu były przewlekłe problemy ze zdrowiem.

W razie wątpliwości, co do stanu zdrowia skarżącej, organy miały możliwość przeprowadzenia w postępowaniu administracyjnym dowodu z opinii biegłego kardiologa. Biegły kardiolog, na podstawie obszernej dokumentacji medycznej skarżącej, mógłby ocenić (skoro nie pochylił się wnikliwie nad tym organ), czy skarżąca była w spornym okresie w stanie podjąć się wysiłku zdawania egzaminów, czy było to wskazane w przypadku jej stanu zdrowia, czy stres związany z komplikacjami natury formalnej, o jakich wielokrotnie informowała organ, czy też wcześniej pracowników Wydziału, mógł mieć wpływ na jej zdrowie, a jeżeli tak, to jak duży.

Brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności, mających istotne znaczenie w sprawie, oraz brak uzasadnienia decyzji w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. (wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej) narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.

Pełnomocnik zwrócił uwagę na fakt, że od [...] października 2019 r. zmienił się regulamin studiów, zgodnie z którym student I roku nie może wznowić studiów ani powtarzać roku, więc ma zamkniętą drogę powrotu na studia stacjonarne. Student ma też zamkniętą drogę by ponownie wziąć udział w rekrutacji na studia stacjonarne, z uwagi, na to, że zmieniły się kryteria. A mianowicie jednym z nowych warunków dostania się na studia jest zdany egzamin maturalny z matematyki. Skarżąca takiego egzaminu nie zdawała, co powoduje zamknięcie jej drogi na studia, zgodnie z nowym regulaminem. Natomiast gdyby skarżąca zdała egzamin maturalny z matematyki i ponownie została przyjęta na studia stacjonarne, to miałaby ok. piętnastu przedmiotów do nadrobienia w ramach różnic programowych. Podkreślił, że tylko powrót na studia stacjonarne według pierwotnego programu studiów umożliwiłby skarżącej zdobycie wykształcenia wyższego z uwagi na to, że ma już zdane egzaminy z większości przedmiotów.

Organ nie zawiadomił skarżącej o wszczęciu postępowania w przedmiocie skreślenia z listy studentów, o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych, naruszając tym samym art. 9 i art. 10 § 1 oraz art. 61 § 4 k.p.a.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2021 r. skarżąca zawarła argumentację, którą jak stwierdziła, przedstawiłaby Sądowi na rozprawie, gdyby się odbyła.

Wyjaśnienia te dotyczą:

a) pogorszenia się jej stanu zdrowia we wrześniu roku akademickiego 2018/2019;

b) możliwości kontynuowania studiów poprzez wydłużenie sesji egzaminacyjnej, wniesienie o warunek lub urlop zdrowotny, o który można wnioskować wstecznie.

Skarżąca podniosła, że we wrześniu, w roku akademickim 2018/2019, jej stan zdrowia znacznie się pogorszył. W wyniku przebytej operacji serca ma bardzo silne bóle mostkowe, które uniemożliwiają jej normalne funkcjonowanie. Na tę okoliczność załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] września 2019 r. Przy czym zaznaczyła, że zwolnienie lekarskie na tę okoliczność zostało przedłożone do akt sprawy.

Dodała, że jej sytuację można było rozwiązać poprzez zastosowanie wpisu warunkowego, wydłużenie terminu na uzyskanie wszystkich zaliczeń lub przy wykorzystaniu urlopu zdrowotnego, który zgodnie z regulaminem może być przyznany wstecznie. Niestety w wyniku przedwczesnej decyzji o skreśleniu z listy studentów została pozbawiona możliwości złożenia wniosku do Biura ds. Osób Niepełnosprawnych.

Zdaniem skarżącej, w toku postępowania organ naruszył zasady procesowe w zakresie postępowania dowodowego, wyjaśnienia podstaw swojego rozstrzygnięcia i uwzględnienia jej interesu. Stan faktyczny wywiedziony przez organ jest niepełny i wybiórczy, tożsame zarzuty dotyczą uzasadnienia decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 190 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.); dalej jako "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd postanowił, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., dopuścić dowody uzupełniające, wskazane we wniosku dowodowym zawartym w skardze, na okoliczności w nim wskazane.

Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], jak i utrzymana nią w mocy decyzja Dziekana Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia [...] września 2019 r., w przedmiocie skreślenia K. P. z listy studentów wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu, mającym wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do ich uchylenia.

Przesłanki, warunkujące skreślenie studenta z listy studentów, określone zostały w art. 108 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1668 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 108 ust. 1 tej ustawy, studenta skreśla się z listy studentów w przypadku:

1) niepodjęcia studiów;

2) rezygnacji ze studiów;

3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;

4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.

Z kolei ust. 2 tego przepisu stanowi, że student może być skreślony z listy studentów w przypadku:

1) stwierdzenia braku udziału w obowiązkowych zajęciach;

2) stwierdzenia braku postępów w nauce;

3) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;

4) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.

3. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy, student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i przepisami obowiązującymi w uczelni. Student jest obowiązany w szczególności do:

1) uczestniczenia w zajęciach zgodnie z regulaminem studiów;

2) składania egzaminów, odbywania praktyk zawodowych i spełniania innych wymagań przewidzianych w programie studiów (art. 107 ust. 2).

Obowiązki te znajdują odzwierciedlenie w Regulaminie Studiów Uniwersytetu [...] - uchwała nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] (Monitor Uniwersytetu [...], poz. 186, dalej "Regulaminu").

W przepisie § 19 ust. 1 Regulaminu wskazano, że do obowiązków studenta należy postępowanie zgodne z treścią ślubowania i Regulaminem,

a w szczególności: 1) zdobywanie wiedzy i umiejętności; 2) poszanowanie godności wszystkich członków wspólnoty Uniwersytetu i dobrych obyczajów akademickich; 3) dbanie o dobre imię Uniwersytetu; 4) etyczne uzyskiwanie zaliczeń zajęć oraz przygotowywanie prac zaliczeniowych i dyplomowych z poszanowaniem praw autorskich; 5) przestrzeganie prawa powszechnie obowiązującego oraz przepisów obowiązujących na Uniwersytecie; 6) poszanowanie mienia Uniwersytetu.

W przepisie § 19 ust. 2 Regulaminu określono, że student ma obowiązek: 1) uczestniczyć w zajęciach i zaliczeniach oraz przystępować do egzaminów zgodnie z programem i planem studiów; 2) terminowo wypełniać powinności wobec Uniwersytetu, w szczególności wnosić należne opłaty, zapisywać się na zajęcia objęte planem studiów oraz dokonywać podpięć; 3) powiadomić niezwłocznie władze jednostki dydaktycznej o zmianie nazwiska, adresu i innych istotnych danych, zwłaszcza mających wpływ na uzyskiwanie stypendiów i innych rodzajów świadczeń finansowych;

4) korzystać z przyznanego konta pocztowego o domenie identyfikowanej z Uniwersytetem oraz informatycznego systemu obsługi studiów.

3. Za przewinienia dyscyplinarne student ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną na zasadach określonych w ustawie.

Podobnie kwestie te regulował § 15 Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] uchwalony uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu Studiów na Uniwersytecie [...] (Monitor Uniwersytetu [...], poz. 71).

W świetle przywołanych przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz Regulaminu nie ulega wątpliwości, że jednym z podstawowych obowiązków studenta jest uczestniczenie w zajęciach, a także uzyskiwanie zaliczeń oraz zdawanie egzaminów przewidzianych w toku studiów.

Z obowiązkami tymi koresponduje przesłanka fakultatywnego skreślenia z listy studentów - nieuzyskanie zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie (art. 108 ust. 2 pkt 3).

Art. 108 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce stanowi, że skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej. Chociaż przepisy ustawy nie zawierają przepisów dotyczących postępowania w sprawie skreślenia, to wskazanie w przytoczonym wyżej przepisie, że decyzja o skreśleniu jest decyzją administracyjną oznacza, że niewątpliwie mają do niej zastosowanie przepisy k.p.a.

Jak wynika z utrwalonego już orzecznictwa sądowoadministracyjnego, działając w ramach uznania administracyjnego, organ nie przestaje być związany podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, do jakich zalicza się zasadę prawdy materialnej (obiektywnej) – obligującą organ do podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Wiąże się z tym następnie wymóg właściwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.), które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały ustalone, rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest tym samym uchylanie się przez organ od oceny i wyczerpującego odniesienia się do wszystkich istotnych zarzutów podnoszonych przez stronę. W przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony, organ powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec, z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne występujące w danej sprawie. Organy związane są także zasadą dwuinstancyjności postępowania zawartą w art. 15 k.p.a., która polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dwukrotnego rozpatrzenia sprawy nie można rozumieć w sposób formalny. "Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzję, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone" (R. Hauser, M. Wierzbowski "k.p.a. Komentarz" Wydanie 4 str. 150).

W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, nie spełniają powyższych wymogów. Przede wszystkim stwierdzić należy, że słuszny jest zarzut naruszenia w przedmiotowej sprawie art. 7, art. 9, art. 10, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.

Organ I instancji nie ustalił praktycznie stanu faktycznego sprawy. Również w aktach sprawy nie ma pełnej dokumentacji przedmiotowej sprawy. Na wcześniejszym etapie przedmiotowej sprawy były wydane najpierw przez Dziekana Wydziału [...], a następnie Rektora, decyzje administracyjne w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Decyzji tych brak jest w aktach administracyjnych.

Organ odpowiadając na skargę podał, że sytuację skarżącej potraktowano w sposób nadzwyczajny i niestandardowy, ponieważ nie została wydana kolejna decyzja o skreśleniu jej z listy studentów, biorąc pod uwagę stan na [...] listopada 2016 r., lecz wyznaczono jej termin zaliczenia do dnia zakończenia sesji poprawkowej semestru letniego, tj. do dnia 15 września 2019 r. Przy tym wskazano, że dwukrotnie wysyłano do skarżącej wezwania do uzupełnienia dokumentów, co do stanu zdrowia, stanu zaliczeń przedmiotów, wniosków o powtarzanie roku lub jego warunkowe zaliczenie - w dniu [...] czerwca 2019 r. drogą elektroniczną, a następnie w dniu [...] lipca 2019 r. za pośrednictwem poczty.

Organ przyjął w zaskarżonej decyzji, że K. P. powróciła w dniu [...] czerwca 2019 r. na studia stacjonarne na kierunku [...] na Wydziale [...] w wyniku uchylenia decyzją Rektora U[...] z tej daty decyzji Dziekana z dnia [...] listopada 2016 r.

Jednak z twierdzeń skarżącej wynika, że z decyzją tą zapoznała się [...] lipca 2019 r. Zatem z zestawienia ww. dat wynikałoby, że powoływane przez organ wezwania kierowane były do skarżącej przed datą zapoznania się przez nią z decyzją Rektora z dnia [...] czerwca 2019 r. o uchyleniu decyzji z dnia [...] listopada 2016 r. o skreśleniu jej z listy studentów. W takich warunkach nie można przyjąć, że skarżąca faktycznie miała możliwość powrotu na studia z dniem [...] czerwca 2019 r.

W przedmiotowej sprawie, w związku z zarzutami odwołania i przedstawioną w nim argumentacją, organ prowadzący postępowanie winien pouczyć stronę o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także ewentualnie wstrzymać się od wydania decyzji ostatecznej do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia oraz ewentualnych zastrzeżeń i wniosków dowodowych w sprawie. Nie ma znaczenia, na jakim etapie postępowania zgromadzono dowody, lecz istotny jest fakt, że ma nastąpić wydanie decyzji, które w każdym przypadku powinno być poprzedzone wyznaczeniem stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, niezależnie od tego, czy we wcześniejszych fazach postępowania strona mogła skorzystać z tego uprawnienia, bądź mimo takiej możliwości z niego nie skorzystała.

Stwierdzone w sprawie niniejszej nieprawidłowości nie pozwalają na ocenę, że skreślenie skarżącej z listy studentów było uzasadnione i nastąpiło z zachowaniem reguł proceduralnych.

Rozpoznając sprawę ponownie, organ uwzględni dokonaną przez sąd ocenę prawną i przeprowadzi postępowanie zgodnie z wymogami art. 7, art. 8, art. 77 § 1

i art. 80 k.p.a.

Organ mieć będzie na względzie, że z przepisu art. 108 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wynika, że decyzja o skreśleniu z listy studentów jest decyzją uznaniową organu. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia jednak organu z przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność zaistnienia przesłanek skreślenia z listy studentów oraz wyjaśnienia, dlaczego w konkretnym przypadku podjęta została decyzja o skreśleniu, co poprzedzone być powinno dokładnym ustaleniem stanu faktycznego sprawy. Nie jest wystarczające ogólnikowe stwierdzenie niezaliczenia I roku studiów. Ustalenie, że studentka nie zaliczyła I roku studiów w określonym terminie wymaga wyjaśnienia, jakie terminy zostały w tym zakresie przewidziane lub wyznaczone i czy studentka została prawidłowo o nich powiadomiona.

Zaskarżona decyzja podlega, zatem uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Naruszenie przepisów postępowania mogło mieć bowiem istotny wpływ na wynik sprawy. Zważywszy, że te same uchybienia dotyczą organu I instancji, sąd uchylił także decyzję tego organu na podstawie art. 135 p.p.s.a. uznając, że jest to konieczne dla końcowego załatwienia sprawy.