Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2941/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Asesor WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Marcin Bącal, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o wysokości osiągniętego dochodu za 2004r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2005 r. M. S. – Skarżący w rozpatrywanej sprawie, zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. o wydanie zaświadczenia o dochodach, celem uzyskania przez jego syna stypendium i miejsca w akademiku. We wniosku oświadczył, że nie prowadzi działalności gospodarczej oraz nie złożył zeznania podatkowego za 2004 r., ponieważ nie uzyskał w tym okresie dochodu.

Postanowieniem z tej samej daty Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., powołując się na art. 216 i art. 306c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) odmówił wydania zaświadczenia o wysokości osiągniętego przez Skarżącego dochodu w 2004 r. W uzasadnieniu postanowienia organ podatkowy wyjaśnił, iż Skarżący złożył oświadczenie, że w roku podatkowym 2004 nie uzyskał żadnych dochodów opodatkowanych na zasadach ogólnych, a w Urzędzie Skarbowym brak jest zeznania podatkowego Skarżącego o dochodzie za 2004 r.

W zażaleniu na to postanowienie Skarżący wyjaśnił, iż po siedmiu godzinach oczekiwania i perypetii uzyskał zaświadczenie o wysokości zarobków żony oraz postanowienie odmawiające wydania mu zaświadczenia o jego dochodach. Wskazał, iż perypetie te wynikały z nieprzyjęcia, bez podania podstaw prawnych, wniosku, który w kilku słowach wyrażał prośbę o zaświadczenie co do wysokości dochodów żony i nieprowadzenia działalności gospodarczej przez wymienionych członków rodziny. Dodał również, iż siedmiogodzinne oczekiwanie na wydanie potrzebnego zaświadczenia, pomimo że brakuje tu problemu technicznego lub organizacyjnego, podważa zaufanie do instytucji państwowych.

Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przytoczył treść art. 306i Ordynacji podatkowej wyjaśniając, iż ze względu na brak w Urzędzie informacji o dochodach Skarżącego w 2004 r., nie można było wydać żądanego przez niego zaświadczenia o dochodzie, co też Naczelnik Urzędu uczynił zaskarżonym postanowieniem. Natomiast w dniu [...] sierpnia 2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wydał zaświadczenie, w którym zaświadczył, iż "wnioskodawca nie jest podatnikiem tutejszego Urzędu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej", a zaświadczenie o dochodach żony Skarżącego wydane zostało na jej odrębny wniosek.

W piśmie z dnia [...] września 2005 r. Skarżący, powołując się na art. 126 i art. 111 § 1 k.p.a., zażądał uzupełnienia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W., jak to określił - " o problem z którym się rzeczywiście zwracałem jak również sprostowania całkowicie błędnych wywodów jak również nieprawdziwych faktów które wymienione zostały w Uzasadnieniu odnośnego Postanowienia". Ponadto stwierdził, iż "wszystko to oczywiście uzasadnia również wątpliwości na temat treści w.w. Postanowienia dlatego na podstawie art. 126 i 113 par. 2 Kpa proszę o stosowne tu wyjaśnienie".

Postanowieniem z dnia [...] października 2005 r., na podstawie art. 215 § 2 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyjaśnił Skarżącemu wątpliwości co do treści postanowienia z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o wysokości osiągniętego dochodu w 2004r.

W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący stwierdził, m.in., "sprawę w zasadzie postrzegam w postaci bezczynności Izby Skarbowej podobnie jak Urzędu Skarbowego w temacie z którym się zwróciłem i tuszowania tej bezczynności sprawami niepotrzebnymi oraz kompilowanie informacji nieprawdziwych. Tworzy to oraz rozpowszechnia wrażenie iż ktoś coś kręci i angażuje mnie w sprostowania pogarszając i tak trudną sytuację skutkiem niezrozumiałych zjawisk na moją szkodę oraz znoszenia lichwiarskich praktyk stosowanych nawet przez instytucje powołane do ich zwalczania i ochrony konkurencji. Nastąpiło też naruszenie przepisów z art. 306a, art. 217 par. 2 Ordynacji podatkowej i innych wcześniej wskazywanych w moich pismach a mój interes w nieuprawianiu szkodliwych praktyk jest oczywisty zwłaszcza iż są na moją szkodę." W dalszych wywodach skargi Skarżący opisał przebieg dotychczasowego postępowania oraz podał uzasadnienie swojego stanowiska.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W., wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Organ odwoławczy przytaczając treść art. 306b oraz art. 306i Ordynacji podatkowej stwierdził, iż ze względu na brak w Urzędzie Skarbowym informacji o uzyskanych przez Skarżącego dochodach w 2004 r. nie wydano mu żądanego zaświadczenia o dochodzie. Ponadto wskazał, że zastrzeżenia Skarżącego spowodowane są raczej niecierpliwością w oczekiwaniu na wydanie wymaganych dokumentów w sytuacji, kiedy równocześnie wielu podatników załatwiało w danym czasie własne sprawy oraz nie uzyskaniem zaświadczenia o dokładnie żądanej treści, natomiast organ podatkowy pierwszej instancji obowiązany jest działać w oparciu o przepisy prawa, których naruszenia nie stwierdzono.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych powodów niż w niej wskazane.

Ponadto stwierdzić należy, iż granice sprawy wyznaczane są przedmiotem zaskarżenia, którym w rozpatrywanej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. w sprawie odmowy wydania zaświadczenia o wysokości uzyskanego przez Skarżącego w 2004 r. dochodu. Z tych względów ocenie Sądu podlegała jedynie zgodność z prawem rozstrzygnięć wydawanych przez organy podatkowe w ramach tego postępowania, nie zaś wszystkie okoliczności i zdarzenia, o których szeroko rozpisuje się Skarżący, a które nie były bezpośrednio związane z postępowaniem w sprawie wydania zaświadczenia, zainicjowanym wnioskiem Skarżącego z dnia [...] sierpnia 2005 r. o wydanie zaświadczenie o dochodach za 2004r.

P rzepisy dotyczące zaświadczeń wydawanych przez organy podatkowe zamieszczone są w dziale VIIIA Ordynacji podatkowej. Przepisy te można podzielić na dwie grupy. Do pierwszej z nich należą przepisy o charakterze ogólnym, które znajdują zastosowanie do wszystkich wydawanych przez organy podatkowe rodzajów zaświadczeń – art. 306a-306d. Natomiast do drugiej grupy przepisów można zaliczyć te z nich, które szczegółowo normują określone kategorie tych zaświadczeń, np. zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach (art. 306e), zaświadczenie o wysokości zobowiązań podatkowych spadkodawców (art. 306f). Do tej drugiej grupy przepisów należy również art. 306i dotyczący zaświadczeń o wysokości dochodu lub obrotu.

Skarżący zwrócił się do organu podatkowego o wydanie zaświadczenia o jego dochodach w 2004 r. W tym celu wypełnił udostępniony mu przez Urząd Skarbowy formularz. Zaświadczenie to było mu potrzebne w celu przedłożenia na uczelni przez jego syna ubiegającego się o stypendium i akademik. Organy podatkowe nie kwestionowały istnienia interesu prawnego po stronie wnioskodawcy (art. 306a § 2 pkt 2), natomiast, jak można wnosić z prezentowanej przez nie i przedstawionej w sposób dosyć lakoniczny, jeżeli chodzi o istotę sporu, argumentacji, w ich ocenie nie było możliwe wydanie Skarżącemu żądanego zaświadczenia, gdyż organ podatkowy nie dysponował żadnymi informacjami w tym zakresie, jako że Skarżący sam wskazał w wypełnionym przez siebie formularzu, iż nie złożył zeznania podatkowego o dochodzie uzyskanym w 2004 r. Skoro więc organy podatkowe nie przedstawiły w wydanych postanowieniach żadnych innych powodów, to można przyjąć, iż upatrywały one podstaw do odmowy wydania żądanego zaświadczenia w art. 306b Ordynacji podatkowej, choć przepis ten nie został wskazany bezpośrednio, zarówno w postanowieniu organu pierwszej instancji, jak i w postanowieniu organu odwoławczego i pojawił się dopiero w postanowieniu z dnia [...] października 2005 r. wyjaśniającym wątpliwości, co do treści zaskarżonego postanowienia oraz w odpowiedzi na skargę. Stosownie do § 1 tego artykułu, w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego wynikających z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.

W tym miejscu należy przytoczyć brzmienie art. 306i § 2 Ordynacji podatkowej. W myśl tego przepisu, w zaświadczeniach dotyczących wysokości dochodu lub obrotu stwierdza się wyłącznie, czy wnioskodawca jest lub nie jest podatnikiem:

1) podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, z określeniem wysokości obrotu,

2) podatku dochodowego (we wszystkich formach opodatkowania); w przypadku opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych – z określeniem wysokości dochodu przyjętego do podstawy opodatkowania, a w przypadku osób prawnych – z określeniem wysokości dochodu przyjętego do opodatkowania, jak również dochodu pozostającego po odliczeniu podatku.

Oczywiście nie ma problemu, jeżeli występująca z wnioskiem o wydanie zaświadczenia osoba jest podatnikiem jednego z wymienionego w tym przepisie podatków. Wówczas w wydanym zaświadczeniu stwierdza się, na podstawie ewidencji, rejestrów lub innych danych będących w posiadaniu organu podatkowego, zgodnie z powyższym przepisem, iż osoba ta jest podatnikiem danego rodzaju podatku wraz z podaniem wysokości osiągniętego przez nią obrotu lub dochodu, co najczęściej wynika ze składanych przez tę osobę zeznań podatkowych.

Analizując brzmienie tego przepisu, należy jednak wyraźnie podkreślić, iż przewiduje on nie tylko możliwość potwierdzenia w zaświadczeniu, że wnioskodawca jest podatnikiem danego rodzaju podatku, ale też w sytuacji odwrotnej, wydanie zaświadczenia stwierdzającego, iż wnioskodawca nie jest podatnikiem danego rodzaju podatku, co w logicznej konsekwencji oznacza, że nie osiągnął w zakresie tego podatku obrotu bądź dochodu. Oczywiste jest przy tym, iż o ile w pierwszej sytuacji organ podatkowy dysponuje określonymi danymi potwierdzającymi fakt "bycia podatnikiem", tak w drugiej sytuacji najczęściej organ ten nie będzie dysponował "pozytywnymi informacjami" w tym zakresie, rozumianymi jako informacje, które mogłyby potwierdzać, że dana osoba nie jest podatnikiem określonego podatku. Jeżeli bowiem przykładowo, dana osoba ubiegałaby się o wydanie zaświadczenia, że nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług, do czego w świetle powyższego przepisu ma prawo, to w sytuacji, gdy tak jest w istocie, czyli osoba ta rzeczywiście nie jest podatnikiem tego podatku, organ podatkowy nie będzie dysponował ani zgłoszeniem rejestracyjnym takiej osoby co do tego podatku, ani też składanymi przez nią w tym zakresie deklaracjami podatkowymi, a więc fakt "nie bycia podatnikiem tego podatku" znajduje potwierdzenie właśnie poprzez brak w posiadanych przez ten organ ewidencjach i rejestrach jakichkolwiek informacji, które wskazywałyby, że jest inaczej. Podobnie rzecz się ma w rozpatrywanej sprawie, w której fakt, iż Skarżący nie jest podatnikiem podatku dochodowego, opodatkowanym na zasadach ogólnych, wynikający z tego, iż nie osiągnął w roku podatkowym 2004 r. dochodu, nie może być potwierdzony złożonym przez niego zeznaniem podatkowym, gdyż nie miał on obowiązku, aby w takiej sytuacji zeznanie to złożyć. Również w tym przypadku podstawą wydania zaświadczenia jest to, iż organ podatkowy nie dysponuje danymi, które oświadczenie Skarżącego by podważały. Jeżeli zatem fakt "nie bycia" podatnikiem danego rodzaju podatku, naturalną koleją rzeczy nie wynika z "pozytywnej wiedzy" w tym zakresie, jaką miałby dysponować organ podatkowy, lecz raczej z braku informacji, że tak nie jest, a z drugiej strony przepis art. 306c Ordynacji podatkowej w sposób jednoznaczny wskazuje, iż potwierdzenie, że dana osoba nie jest podatnikiem ma nastąpić właśnie w formie zaświadczenia, a nie odmowy jego wydania, to również organy podatkowe w rozpatrywanej sprawie okoliczność tę powinny uwzględnić. W świetle powyższego, powoływanie się przez nie na fakt niezłożenia przez Skarżącego zeznania podatkowego za 2004 r. nie może stanowić wystarczającego uzasadnienia do odmowy wydania zaświadczenia, iż Skarżący nie jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych. W przeciwnym razie należałoby uznać, iż w praktyce nie jest możliwe wydanie zaświadczenia, że wnioskodawca nie jest podatnikiem danego rodzaju podatku, mimo iż przepis art. 306i Ordynacji podatkowej wyraźnie taką możliwość przewiduje. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, organy podatkowe odmawiając Skarżącemu wydania zaświadczenia, naruszyły art. 306i Ordynacji podatkowej.

W rozpatrywanej sprawie Skarżący ubiegał się o wydanie zaświadczenia o dochodzie celem uzyskania przez jego syna stypendium i akademika. Jak wynika, zarówno z treści wydawanych w tej sprawie postanowień, jak i okoliczności przedstawianych przez Skarżącego, wystawienie tego rodzaju zaświadczeń jest czymś powszechnym i stanowi rutynowy element funkcjonowania urzędów skarbowych. Wskazuje na to również opracowany, jak należy przyjąć, w Urzędzie Skarbowym, druk formularza, na którym zainteresowane osoby składają wnioski o wydanie zaświadczeń potrzebnych im do uzyskania stypendium, akademika, zasiłku rodzinnego, kredytu, kredytu studenckiego, itp. W tej sytuacji trudno jest przyjąć, aby fakt nieuzyskania przez daną osobę dochodów miał stawiać ją w zakresie ubiegania się przez nią o określone dobra lub usługi, w gorszej sytuacji od osób, które dochody uzyskują, składając zeznania podatkowe i co do których organ podatkowy nie widzi przeciwwskazań do wydania im stosownych zaświadczeń. Ponadto należy wskazać, iż w formularzu tym, mającym, jak należy sądzić, ułatwić i przyśpieszyć wydawanie zaświadczeń, w sposób wyraźny przewidziano ewentualność niezłożenia przez osobę ubiegającą się o wydanie zaświadczenia, zeznania podatkowego z powodu nie uzyskania dochodu. Jeżeli wnioskodawca wybierze tę możliwość spośród dwóch wskazanych, jako odpowiadającą swojej sytuacji, oznaczałoby to, przy przyjęciu stanowiska organów podatkowych, automatyczny skutek w postaci odmowy wydania zaświadczenia. Wprawdzie okoliczność ta nie ma decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, niemniej należało na nią wskazać, gdyż stanowić ona może źródło niepotrzebnych konfliktów pomiędzy osobami ubiegającymi się o zaświadczenia a organami podatkowymi, czego przykładem jest również sytuacja, która miała miejsce w rozpatrywanej sprawie.

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 135, art. 152 oraz art. 200 i art. 205 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Na zasądzone na rzecz Skarżącego koszty postępowania w wysokości 120 zł, składają się - kwota 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego przez niego wpisu sądowego oraz kwota 20 zł tytułem zwrotu kosztów przejazdu do sądu. Wobec uchylenia postanowień wydanych w obydwu instancjach, obowiązkiem organu podatkowego pierwszej instancji, będzie ponowne rozpatrzenie wniosku Skarżącego z dnia [...] sierpnia 2005 r. o wydanie zaświadczenia, przy uwzględnieniu wskazań Sądu zawartych w niniejszym uzasadnieniu wyroku.