Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 70/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia WSA Maciej Dybowski (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] S.A. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej; o d d a l a s k a r g ę /-/M. Dybowski /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/P. Miładowski MW


UZASADNIENIE

sygn. IV SA/Po 70/04

U Z A S A D N I E N I E

Dnia [...] r. uprawniony kontroler celny Urzędu Celnego w [...] przeprowadził kontrolę pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W trakcie kontroli dokonano ważenia pojazdu marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą typu [...] nr rej. [...] wraz z przewożonym ładunkiem. Pojazd ów kierowany był przez D. S. Dopuszczalny nacisk osi pojedynczej pojazdu wynosił 100 kN. W wyniku ważenia, przeprowadzonego o godzinie 1224 stwierdzono, że na drugiej osi pojazdu przekroczono dopuszczalny nacisk (o 1,23 kN). Wynik tej kontroli utrwalono w protokole nr [...]. W protokole tym odnotowano ponadto, iż pojazd jest nienormatywny, wymaganego zezwolenia przewoźnik nie posiada. Dokument o nazwie Wynik ważenia na wadze dynamicznej podpisał bez zgłaszania uwag i zastrzeżeń kierowca przedmiotowego pojazdu, który odmówił podpisania protokołu.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] na podstawie art. 13 ust. 2a i 2b, i art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( j.t. Dz.U. 71/00/838 ze zm.-dalej udp) w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 98/97/602 ze zm.-dalej prd) i rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44/99/432- dalej rozporządzenie) w zw. z ustaleniami zawartymi w protokole nr [...] z dnia [...]r. godz. 1245 (karta pojazdu [...]) z kontroli pojazdu wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obciążył Przedsiębiorstwo [...] SA w [...] (dalej Przedsiębiorstwo) karą pieniężną w wysokości 720 zł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 64 ust. 1 prd, przejazd pojazdem nienormatywnym jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia, którego strona nie okazała. Karę ustalono za stwierdzony dnia [...] godz. 1245 przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, co wykazano w protokole nr [...], stanowiącym integralną część decyzji. Odpis decyzji doręczono Przedsiębiorstwu dnia 11 grudnia 2002 r. (k. 4-7 akt administracyjnych).

Przedsiębiorstwo odwołało się od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Celnej w [...], wnosząc o jej "anulowanie" jako wydanej z naruszeniem prawa. W protokole nr [...] kierowca odmówił podpisu; kontrolowany ciągnik i naczepa mają zamontowany manometr, określający nacisk na osie. Ładunek rozmieszczono prawidłowo, zostawiając ok. 50 cm wolnego miejsca z przodu naczepy, by uniknąć przeciążenia 2 osi. Podczas rozmowy kontroler nie wykazał minimum dobrej woli: brak zgody na ponowny przejazd przez wagę; brak zainteresowania wskazaniem manometru i rozmieszczeniem towaru, mimo kilkukrotnych próśb pracownika. Pomiar masy całkowitej nie został przekroczony. W piśmie w postępowaniu odwoławczym Przedsiębiorstwo podniosło nadto, że Kierowca poinformował celnika o różnicy pomiaru zamontowanego manometru ze wskazaniem wagi, a kontroler winien zezwolić na ponowny przejazd przez wagę; temperatura w dniu pomiaru wskazywała poniżej - 10oC; decyzja nr ZT 314/97 z 28 kwietnia 1997 zatwierdza typ wagi dynamicznej, obrotu lub użytkowania do dnia 31.12.1999 r.; pojazd załadowano prawidłowo i żadna z osi nie została przeciążona; wniosło o powołanie niezależnego rzeczoznawcy lub biegłego sądowego, który określi możliwość przeciążenia osi (k. 8,25).

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w [...], na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa, art. 13 ust. 2 pkt 3, ust. 2a i 2b, i art. 40b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( j.t. Dz.U. 71/00/838 ze zm.) i § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44/99/432) zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu Dyrektor wyjaśnił, że podczas kontroli środka przewozowego- ciągnika wraz z naczepą nr rej. [...], należącego do Przedsiębiorstwa, przeprowadzonej dnia [...] r. przez funkcjonariuszy Oddziału Celnego w [...], dokonano pomiaru dynamicznego obciążenia osi pojazdu, jego wymiarów i masy całkowitej, w wyniku czego stwierdzono, że nacisk na drugą oś przekracza dopuszczalną normę o 1,23 kN. Osoba wykonująca transport nie posiadała wymaganego zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdu którego naciski osi są większe od dopuszczalnych ( art. 61 ust. 11 i art. 64 prd). Zgodnie z art. 13 ust. 2a udp, bez zezwolenia określonego w prd lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, pobiera się kary pieniężne. Osoby upoważnione przez naczelnika urzędu celnego, są uprawnione do kontroli pojazdów wykonujących międzynarodowy transport drogowy w zakresie masy, nacisków lub wymiarów określonych prd ( art. 40b ust. 1 udp; art. 10 pkt 2 ustawy z 20.3.2002 o przekształceniach w administracji celnej oraz o zmianie niektórych ustaw). Urzędy celne pobierają opłaty ustalone zgodnie z art. 13 ust. 4 udp i kary pieniężne, ustalone zgodnie z art. 13 ust. 2b udp; pobór opłat drogowych i kar pieniężnych ma charakter obligatoryjny. W niniejszej sprawie odległość między osią pierwszą a drugą wynosi 3,72 m, zaś między osią drugą a trzecią 5,82 m, zatem druga oś jest osią pojedynczą; nacisk na oś pojedynczą nie może przekroczyć 100 kN ( § 4 i § 5 ust. 4 rozporządzenia). W niniejszej sprawie nacisk na oś pojedynczą wyniósł 101,23 kN- był większy od dopuszczalnego o 1,23 kN. Kara pieniężna za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN, wynosi dla osi pojedynczej przy nacisku osi powyżej 100 kN do 105 kN- 720 zł ( art. 13 ust. 2b udp i załącznik, stanowiący integralną część ustawy). Czynności ważenia dokonano wagą samochodową do ważenia pojazdów- znak typu RPT 97-114, nr fabryczny PD-1 9, posiadającą ważne świadectwo legalizacji z dnia 29 października 2002 nr 95/3602/02 wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze. Wagi typu RPT 97-114 zatwierdził do wyznaczania dynamicznego obciążenia osi pojazdów Prezes Głównego Urzędu Miar decyzją z dnia 28 kwietnia 1997- nr ZT 314/97. Urządzenie w chwili dokonywania pomiaru było sprawne technicznie i trudno na tej podstawie kwestionować wyniki pomiaru. Pomiaru rozstawu osi dokonano przy pomocy przymiaru wstęgowego- ruletki znak typu: ZT 50121401, posiadającego ważne świadectwo legalizacji z dnia 8 maja 2002 nr 95/152/2002, wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze. W sprawie pomiar nacisków na poszczególne osie pojazdu prowadzono prawidłowo. Pojazd poruszał się z prawidłową prędkością nie przekraczającą 5 km/h, a urządzenie pomiarowe nie wykazało żadnych nieprawidłowości, uzasadniających powtórzenie ważenia. Przyczyna przekroczenia nie jest istotna dla organu wymierzającego kary pieniężne, bowiem kara jest pobierana niezależnie od przyczyny przekroczenia nacisku na oś- jedynym i decydującym kryterium stwierdzenie przekroczenia dopuszczalnego nacisku na oś pojazdu ( wyrok NSA z 23.1.1998- II SA 1327/97). Wynik ważenia dynamicznego pojazdu drukuje urządzenie elektroniczne zainstalowane na wadze. Dla zapewnienia prawidłowego prawidłowego wjazdu na urządzenie pomiarowe, zamontowane są specjalne oznaczenia wskazujące sposób wykonania czynności przejazdu, a wynik ważenia uzyskiwany jest za pomocą programu komputerowego. W przypadku nieprawidłowości przejazdu przez punkt kontrolny, komputer sygnalizuje tę nieprawidłowość przerywając proces ważenia oraz komunikuje o konieczności ponownego przejazdu przez wagę. Waga nie wykazała również, że temperatura powietrza podczas ważenia była niższa niż - 10oC. W trakcie tworzenia protokołu z ważenia pojazdu mierzone naciski na poszczególne osie są dodatkowo pomniejszane o 200 kg i 2% (na podstawie § 6 ust. 3 i 4 zarządzenia nr 39 Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie wprowadzania przepisów metrologicznych o wagach samochodowych do ważenia pojazdów w ruchu), co korzystnie oddziałuje na wynik ważenia i tym samym jest korzystniejsze dla Strony niż gdyby przyjmować nacisk osi bez tego pomniejszania. Z protokołu kontroli ważenia pojazdu wyjeżdżającego z terytorium RP z dnia [...] nr [...] nie wynika, by w chwili pomiaru waga sygnalizowała jakiekolwiek nieprawidłowości, zatem nie zachodziła konieczność powtórnego ważenia pojazdu. Odmowa podpisu protokołu przez kierowcę nie jest istotny, ponieważ Strona potwierdziła odbiór decyzji. Dla organu celnego jedyne znaczenie ma wynik pomiaru nacisku na osie, wykonany przy pomocy zalegalizowanej wagi stacjonarnej, mającej świadectwo legalizacji, będącej na wyposażeniu przejścia, na którym dokonano pomiaru. Pomiary wykonywane przez inne urządzenia określające naciski na osie, nie mogą być brane pod uwagę przez organ celny. Stąd wynika nieuwzględnienie przez funkcjonariusza celnego prośby strony, dotyczącej zamontowanego manometru. Przeciwko uwzględnieniu wniosku o powołanie rzeczoznawcy przemawia specyfika prowadzonego procesu ważenia, będącego czynnością techniczną. Ważony jest konkretny pojazd z oznaczonym ładunkiem, w określonym miejscu i czasie. Po dacie dokonania ważenia nie jest możliwe dokonanie takiego zabiegu, ponieważ nie mamy do czynienia z tym samym ładunkiem. Informacje Strony o równomiernym rozłożeniu ładunku na środku przewozowym nie mogą mieć wpływu na uzyskany wynik ważenia, bowiem pomiarów dokonano na wadze mającej świadectwo legalizacji. Ładunek na pojeździe winien być tak rozmieszczony, by nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogę (art. 61 ust. 2 pkt 1 prd). To na wykonującym przewóz spoczywa obowiązek podjęcia działań mających na celu właściwe rozmieszczenie ładunku na pojeździe. Gdyby nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu ( co w sprawie nie miało miejsca), doszłoby do obciążenia z tego tytułu dodatkową opłatą, niezależnie od opłaty za przekroczenie nacisku osi na jezdnię (wyrok NSA z 13.5.1998- II SA 466/98). Brak możliwości sprawdzenia nacisku osi pojazdu na drogę po załadunku nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm (wyrok NSA z 16. 3. 1998- II SA 1577/97). Z mocy art. 16 ust. 3 ustawy o miarach zatwierdzenie przyrządu pomiarowego jest decyzją administracyjną Prezesa GUM- pomiarów na wadze można dokonywać do 31 października 2003 r.- póki waga ma ważne świadectwo legalizacji. Nie można zatem skutecznie powoływać się na utratę mocy zarządzenie nr 39 po dniu 30 czerwca 2002, bowiem obowiązuje decyzja nr ZT 314/97 i świadectwo legalizacji, wykazujące parametry urządzenia. Pobór opłat przyczynia się pośrednio do zwiększenia bezpieczeństwa użytkowników dróg publicznych, polepszenia stanu dróg, zatem organy celne działają w szeroko rozumianym interesie społecznym.

W skardze na to rozstrzygnięcie Przedsiębiorstwo wniosło o "zmianę decyzji w sensie wydania orzeczenia o uchyleniu nałożonej kary pieniężnej", względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji. Powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu Skarżący zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 2 pkt 3 i ust. "26 i art. 406" udp i art. 2 Konstytucji RP przez przyjęcie za podstawy wymierzenia kary pieniężnej okoliczności, których Skarżący nie mógł stwierdzić i na które nie miał wpływu. Państwo nie może nakładać na podmioty obowiązków, którym nie mogą one podołać, co jest niezgodne z Konstytucją. W okręgu Skarżącego żadne przedsiębiorstwo nie wykonuje usług ważenia na wadze osiowej. Przedsiębiorstwo kwestionuje błędy pomiaru wagi dynamicznej, a nie statycznej. W takim przypadku wynik zależy od sposobu najazdu, a nie od stanu faktycznego. Wg decyzji nr ZT 314/97 Prezesa GUM, wagi mogą być wprowadzone do użytkowania do 31 grudnia 1999 r. Ściąganie od przewoźnika opłaty za przekroczenie nacisku osi, którego nie ma możliwości sprawdzić, jest rodzajem represji karnej nie związanej z użytkowaniem dróg publicznych ( wyrok NSA z 16.6.1999- II SA 149/99).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] w całości podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.

Skarżący błędnie przywołuje w skardze art. 13 ust. 2 pkt 3 i "ust. 26", "art. 406" udp (k. 3 akt sądowych), bowiem ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. 71/00/838 ze zm.- zarówno w brzmieniu nadanym art. 41 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta -Dz.U. 113/02/984- obowiązującym w dacie wydania decyzji I instancji, jak i w brzmieniu nadanym art. 2 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999- 2002 oraz niektórych innych ustaw -Dz.U. 216/02/1826- obowiązującym w dacie wydania decyzji odwoławczej; a które nie zmieniły normatywnej treści ustawy w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy), nie miały ustępu 26 w art. 13, jak i art. 406. Z istoty zarzutów skargi wnosić należy, że Skarżący zarzuca zaskarżonej decyzji naruszenie art. 13 ust. 2 pkt 3 i ust. 2b oraz art. 40b udp.

Zgodnie z art. 13 ust. 2a udp- w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy- za przejazd po drogach publicznych pojazdów o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu, pobiera się kary pieniężne, których wysokość, zgodnie z art. 13 ust. 2b, określa załącznik do ustawy. Zgodnie z treścią tego załącznika, w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli pojazdu oraz w dniu wydania zaskarżonej decyzji, za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN, wysokość kary pieniężnej dla osi składowej osi pojedynczej przy nacisku osi w granicach ponad 100 kN do 105 kN wynosiła 720 zł (pkt 5 podpunkt 1a tabeli).

W niniejszej sprawie decyzja o nałożeniu kary została wydana w oparciu o wystarczający materiał dowodowy - prawidłowo przeprowadzoną kontrolę pojazdu, a w uzasadnieniu decyzji organu II instancji w sposób szczegółowy wyjaśniono, z jakich powodów argumenty podnoszone w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji nie mogły być uwzględnione, tak w zakresie braku wskazania przekroczenia nacisku osi na manometrze zamontowanym w ciągniku i naczepie, prawidłowości rozmieszczenia ładunku, braku zgody na ponowny przejazd przez wagę, jak i ważności atestów urządzeń pomiarowych, a zasadność tej argumentacji potwierdza materiał dowodowy akt sprawy, w tym załączone uwierzytelnione kserokopie atestów urządzeń pomiarowych. Podnoszona okoliczność odmowy złożenia podpisu przez kierowcę pod protokołem nie może mieć istotnego znaczenia, tym bardziej że kierowca D. S. bez zastrzeżeń złożył podpis na dokumencie urzędowym zatytułowanym Wynik ważenia na wadze dynamicznej z dnia [...] godz. 12.24, zawierającym opis istotnych okoliczności towarzyszących ważeniu (k. 4 akt administracyjnych). Zgodnie z doświadczeniem życiowym, częstokroć osoby uczestniczące w czynnościach, z których funkcjonariusz publiczny sporządza na podstawie ustawy protokół, odmawiają podpisu, pragnąc w ten sposób "zachować możliwość zgłaszania dowolnych zarzutów" w przyszłości. Tymczasem D. S. nie zgłosił żadnego zarzutu w owym dokumencie, ani też nie podał przyczyny, dla której odmówił podpisania protokołu. Skarżący nie przedstawił dowodów na to, że kierowca został pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu w toku ważenia pojazdu, ani by w południe dnia [...] na płycie północnej Urzędu Celnego w [...] temperatura była niższa niż - 10oC. Kierowca nie zgłosił również zastrzeżeń odnośnie sposobu dokonania pomiarów, stanu podłoża w miejscu ustawienia wagi oraz odczytów przyrządów pomiarowych i stwierdzonych w protokole przekroczenia dopuszczalnego parametru, a podpisując Wynik ważenia bez uwag, zgodził się ze sposobem i wynikami kontroli.

Z treści protokołu kontroli wynika, że wymiary pojazdu były w normie, nie przekroczono jego dopuszczalnej masy całkowitej; przekroczono jedynie dopuszczalny nacisk na drugą oś pojazdu o 1,23 kN. Wysokość naliczonej kary ustalona została z uwzględnieniem wyżej wskazanej wielkości przekroczenia oraz stawek kary pieniężnej wynikającej z treści załącznika do ustawy.

Skarżący przywołując decyzję Prezesa GUM z dnia 25 kwietnia 1997 r. (k. 5-6 akt sądowych= k. 3-3v akt administracyjnych), niezasadnie pomija decyzję administracyjną Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Zielonej Górze z dnia 29 października 2002 r. (k. 2 akt administracyjnych), która określiła świadectwo legalizacji konkretnej wagi do dnia 31 października 2004 r., a decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego (art. 16 § 1 kpa). Wskazań owego legalizowanego w trybie normatywnym urządzenia Skarżący nie może skutecznie zakwestionować obserwacją manometru, który nie był legalizowany normatywnie, a świadectwo kontroli technicznej producenta nie ma cech dokumentu urzędowego, a jedynie prywatnego (art. 76 § 1 kpa; Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" W.Pr. PWN 1999 uw. 5 do art. 76). Uwzględniwszy przedział błędu we wskazaniach manometru i niewielkie przekroczenie nacisku na oś drugą, w konkretnych okolicznościach sprawy nie było potrzeby zasięgania opinii biegłego (art. 84 § 1 kpa) dla ustalenia, czy owa waga w momencie ważenia działała należycie. Ekspertyza rzeczoznawcy stanowi w istocie dokument prywatny, przedstawiający stanowisko strony (K. Knoppek "Dokument w procesie cywilnym" Poznań 1994 s. 107-108); nie było żadnych przeszkód, by Przedsiębiorstwo- pragnąc wywodzić z tych okoliczności skutki prawne- taką ekspertyzę rzeczoznawcy przedłożyło (k. 25 akt administracyjnych).

Skoro "w okręgu" Skarżącego brak podmiotu, dokonującego usług ważenia na wadze osiowej (k. 4 akt sądowych), brak przeszkód, by Przedsiębiorstwo- jako profesjonalista trudniący się przewozami, może wejść w ową lukę rynkową. nie ma to jednak wpływu na odpowiedzialność właściciela pojazdu za przekroczenie dopuszczalnych norm ( wyrok NSA z 16.3.1998- II SA 1577/97, akceptowany przez W. Kotowskiego i B. Kurzępę "Drogi publiczne. Komentarz praktyczny" DW ABC 2005 s. 108 uw. 13). Zarzut niekonstytucyjności "nakładania na podmioty obowiązków, którym nie mogą one podołać" jest nieadekwatny do istoty sprawy.

W sprawie nie zachodziła także potrzeba powtórnego ważenia pojazdu, skoro waga działała prawidłowo. Skarżący nie wskazuje, ile w tym czasie oczekiwał na przekroczenie granicy i czy powtórność ważeń wpłynęłaby na przedłużenia tego czasu.

Protokół kontroli pojazdu sporządzono prawidłowo; charakterystyczne, że Przedsiębiorstwo nie kwestionowało prawidłowości sporządzenia protokołu w postępowaniu odwoławczym, lecz podniosło ów zarzut dopiero w końcu postępowania skargowego (k. 8, 25 akt administracyjnych; k. 44-45 akt sądowych).

Ze sformułowania punktu 3 ust. 2 art. 13 up wynika, że ustawodawca jako odrębne przesłanki odpowiedzialności administracyjnej traktuje przekroczenie masy, nacisków na osie lub wymiarów przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach; tak też uregulowano to w załączniku do ustawy (art. 13 ust. 2b udp; odpowiednio- P. Świątecki "Drogi publiczne. Praktyczny komentarz" ZCO 2002 s. 77- w zakresie opłat, przy czym pogląd ów odnosi się i do kar pieniężnych). Brak przekroczenia masy całkowitej nie mógł skutkować zwolnieniem od odpowiedzialności za przekroczenie nacisku na oś.

Skarżący naruszył dyspozycję art. 13 ust. 2 pkt 3 i ust. 2a prd, zgodnie z którym- w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy- przedsiębiorcy wykonujący przejazd po drogach publicznych pojazdem zarejestrowanym w kraju, o masie, naciskach osi przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym, pobiera się karę pieniężną. Powyższe stanowi bezpośrednią ingerencję w wolność działalności gospodarczej. Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie wyrażał pogląd, że z samej istoty art. 22 Konstytucji wynika możliwość ograniczenia wolności gospodarczej i poddania jej w konstytucyjnie określonych sytuacjach interwencji państwa (np. polegającej na uiszczaniu opłaty za korzystanie z dróg publicznych) w celu ochrony interesu publicznego i praw innych jednostek, co w niniejszej sprawie może oznaczać pokrycie zwiększonych kosztów eksploatacji dróg publicznych. Wolność gospodarcza nie może mieć bowiem charakteru absolutnego, więc możliwe i potrzebne jest ustanawianie różnego rodzaju jej ograniczeń (wyroki TK z 8.04.1998 r., K 10/97, OTK ZU 1998/3/228, s. 162; z 28.01.2003, K 2/02, OTK ZU 2003/1/4, s.62; z 17.12.2003, SK 15/02, OTK ZU 2003/9/103, s. 1195).

W świetle powyższego dopuszczalne jest wprowadzenie kary pieniężnej z art. 13 ust. 2b udp. Celem tego przepisu jest bowiem nakłonienie podmiotów korzystających z dróg publicznych do uiszczania opłaty drogowej, gdyż sankcja ekonomiczna ma znaczenie przede wszystkim prewencyjne i zmierza do nakłonienia tych podmiotów do wypełniania ustawowych obowiązków. Nie ulega wątpliwości, że nałożenie na Skarżącego kary niższej niż najniższa płaca w gospodarce narodowej (760 złotych miesięcznie - § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 stycznia 1998 r. w sprawie najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników - Dz.U. 16/98/74 ze zm.) nie stanowi nadmiernego obciążenia i jest adekwatne do celu, jaki ustawodawca pragnął osiągnąć.

Użyte w powołanym przepisie art. 13 ust. 2a udp sformułowanie "pobiera się kary pieniężne" oznacza, że organ administracji ma obowiązek pobrać karę pieniężną w przypadku stwierdzenia stanu faktycznego wymienionego w tym przepisie. Taka sytuacja zachodziła w sprawie niniejszej, gdzie wynik przeprowadzonej kontroli pojazdu dowodzi przekroczenia dopuszczalnego nacisku na drugą oś i wykonywanie przewozu bez wymaganego zezwolenia. Ustawa nie przewiduje możliwości odstąpienia od pobrania kary pieniężnej w sytuacji, gdy zachodzą wskazane w tym przepisie przesłanki jej wymierzenia. Skoro zarówno obowiązek wymierzenia kary jak i jej wysokość wynikają z obowiązujących przepisów prawa, wskazywane przez Skarżącego okoliczności nie mają wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji.

Wskazywane w skardze starania o prawidłowe rozłożenie ładunku bądź niemożność sprawdzenia "w naszym okręgu" (k. 4 akt sądowych; przy czym Skarżący nie precyzuje, co rozumie pod pojęciem "nasz okręg") nie ma wpływu na ocenę odpowiedzialności Skarżącego w niniejszej sprawie. Skarżący jako przedsiębiorca zajmujący się przewozem towarów, ma obowiązek w zakresie prowadzonej działalności przestrzegać obowiązujących przepisów prawa, a z obowiązku tego nie zwalnia go wykonywanie transportu przez pracowników lub osoby, które w jego zastępstwie wykonują usługi przewozu. Odpowiedzialność odszkodowawcza tych osób wobec przewoźnika za szkody wynikłe z nieprawidłowego wykonywania obowiązków kierowcy oparta jest na przepisach kodeksu pracy oraz kodeksu cywilnego i nie ma wpływu na odpowiedzialność przewoźnika z tytułu niewłaściwego wykonywania przejazdu pojazdu po drogach publicznych. Przewoźnikiem jest bowiem prowadzący przedsiębiorstwo - zakład przewozowy, na własny rachunek i może nim być osoba fizyczna lub prawna, działająca w tym charakterze faktycznie; w tym rozumieniu kierowca pojazdu nie jest przewoźnikiem (wyrok NSA z dnia 23.4.1999 r. sygn. II SA 1838/98). Ustawa o drogach publicznych zakazuje przejazdu pojazdem ponadnormatywnym bez wymaganego zezwolenia oraz uiszczenia z tego powodu stosownej opłaty. W dniu przeprowadzonej kontroli zezwoleniem takim na przedmiotowy pojazd Skarżący nie dysponował, a dopuszczalny nacisk na oś drugą został przekroczony. W tej sytuacji wymierzenie kary było obligatoryjne.

Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153/02/1271 ze zm.), skarga podlega oddaleniu.

/-/ P. Miładowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski

MW