Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 997/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2017-05-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
article: art. 2, art. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

SENTENCJA

Dnia 31 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2017 roku sprawy ze skargi W.K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. po rozpoznaniu odwołania W. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2004, utrzymał w mocy powyższe rozstrzygniecie.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 14 czerwca 2004 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2004r.

W dniu [...] organ l instancji wydał decyzję nr [...] o przyznaniu W. K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w której przyznał stronie płatność JPO do powierzchni zadeklarowanej we wniosku, w łącznej wysokości 19.306,87, z czego 8878,05 zł w ramach JPO i 10428,82 zł w ramach UPO. Płatność została wypłacona stronie w dniu 11 kwietnia 2005 r.

W dniu [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] w sprawie przyznania W. K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2004.

Następnie, w dniu [...] organ l instancji wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania W. K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2004 rok. Rozstrzygnięcie to utrzymane zostało w mocy decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] nr [...].

Zawiadomieniem z dnia 27 stycznia 2015 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanych stronie na mocy decyzji z dnia [...].

Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (ONW) za 2004 rok, w wysokości 19306,87 zł.

W wyniku rozpoznania odwołania organ II instancji w dniu [...] nr [...] uchylił powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił W. K. kwotę 19306,87 zł nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2004 rok.

W odwołaniu od tej decyzji W. K. zarzucił naruszenie:

1/ art. 49 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE Nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. U.UE L 327 z 12.12.2001 s.1 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do uznania, że beneficjent działał w dobrej wierze;

2/ art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999

3/ art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy

4/ naruszenie art. 9 k.p.a.

Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału ARiMR utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Organ wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. był zobowiązany do ustalenia, czy beneficjent pobrał nienależne lub nadmierne płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2004.

Odnosząc się do odwołania organ uznał, że nie opiera się ono na usprawiedliwionych podstawach. Organ l instancji prawidłowo zastosował art. 3 rozporządzenia Komisji nr 2199/2003, który stanowi, że przy rozpatrywaniu spraw dotyczących płatności do gruntów rolnych na 2004 rok zastosowanie będą miały określone przepisy rozporządzenia Komisji WE nr 2419/2001. Przepisy tego rozporządzenia zostały właściwie zastosowane przez Kierownika Biura Powiatowego. Nie zostało również stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania. Wprawdzie, zdaniem organu odwoławczego, decyzja organu I instancji nie jest wolna od wad bowiem organ l instancji naruszył art. 107 § 1 k.p.a. który nakazuje, aby podstawa prawna została powołana dokładnie z uwzględnieniem zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów o charakterze proceduralnym wraz z podaniem źródła publikacji oraz art. 107 § 3 k.p.a., jednak nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy zaznaczył, że w tej sprawie organ I instancji wskazał, że kwota 19306,87 zł będąca różnicą pomiędzy decyzją [...] z dnia [...] a decyzją nr [...] z dnia [...] czyli różnica między środkami które rzeczywiście zasiliły rachunek bankowy strony z tytułu przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r., a środkami przyznanymi w decyzji ostatecznej, podlega zwrotowi jako płatność "nienależna".

Rozstrzygnięcie powzięte w decyzji z dnia 22 lutego 2012 r. stało się ostateczne przez co jej ustaleniami faktycznymi i konsekwencjami związany jest zarówno organ jak i strona. Skarga na tą decyzję została prawomocnie oddalona wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2014 roku sygn. akt II GSK 417/13.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Obowiązkiem Kierownika BP stało się wypełnienie dyspozycji zawartej w art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001. Co prawda zgodnie z art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w/w akt utracił moc jednak nadal obowiązuje w kwestii wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005 r. Wniosek z dnia 14 czerwca 2004 r. dotyczył przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r., zatem organ uznał, że w sprawie zastosowanie będą miały przepisy Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001.

W swojej decyzji Kierownik BP ARiMR w Ł. stwierdził, że przesłanki wynikające z art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 nie zostały wypełnione.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestie przedawnienia reguluje art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, który stanowi, że obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie należy oceniać dobrą wiarę wnioskodawcy, ponieważ okres miedzy datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności przekracza cztery lata. W rozpatrywanej sprawie wyplata

płatności za rok 2004 na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów, uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu 11 kwietnia 2005 (zgodnie z danymi zawartymi w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli ustanowionym na podstawie art. 14 rozporządzenia Rady nr 73/2009 w zw. z art. 67 ust. 1 rozporządzenia Nr 817/2004), natomiast decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji, którą należy uznać za pierwsze powiadomienie skarżącego przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona stronie w dniu 2 listopada 2011 r., a więc przed upływem 10 lat od daty płatności. W ocenie organu odwoławczego skarżącemu nie można przypisać dobrej wiary. Organ podkreślił, że w treści aktu notarialnego, umowy darowizny z dnia 17 listopada 2004 r. (Rep. A Nr [...]), w § 1 punkcie "f' W. K. oświadczył, że darowizny objętej tym aktem wraz z małżonką dokonują w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności wobec spełnienia przez W. K. warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, stosownie do okazanego postanowienia nr [...] wydanego dnia [...] przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. Jednocześnie z § 4 aktu wynika, że wydanie przedmiotu darowizny nastąpić miało w dniu zawarcia aktu niezwłocznie po jego podpisaniu.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że z urzędu posiada wiedzę, iż w dniu 15 marca 2005 r. organ I instancji przyznał skarżącemu rentę strukturalną w wysokości 1867,77 zł, jako świadczenie wypłacane co miesiąc przez okres 10 lat.

Organ zauważył, że strona złożyła podpis na ostatniej stronie wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, tj. w Sekcji X "Oświadczenia i zobowiązania", przez co oświadczyła, iż zna zasady przyznawania płatności i potwierdziła zgodność danych zawartych we wniosku ze stanem faktycznym.

Organ odwoławczy wskazał, że kolejny wyjątek od obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności określa art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Przepis ten stanowi, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Zatem zgodnie z przytoczoną powyżej regulacją obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie znajduje zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek: płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy oraz błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Ponadto w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstanie wyłącznie wówczas, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Wypłata płatności nastąpiła na skutek pomyłki Kierownika Biura Powiatowego w Ł., bowiem w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności organ był w posiadaniu aktu notarialnego z dnia [...] rep. [...] umowa darowizny. Umowa ta została załączona do akt sprawy o przyznanie renty strukturalnej, o którą ubiegał się skarżący na podstawie wniosku złożonego w dniu 4 sierpnia 2004 r., zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z dnia 19 maja 2004 r.). Tym niemniej nie spełnione zostały pozostałe przesłanki warunkujące odstąpienie od ustalania nienależnie pobranych płatności. Dyrektor wskazał, że zgodnie z art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001, istotne jest ustalenie czy błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Dyrektor ARiMR zastrzegł, że 12 miesięczny termin o którym mowa w art. 49 ust. 4 akapit 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 będzie mógł mieć zastosowanie jedynie w sytuacji zaistnienia łącznie przesłanek, o których mowa w art. 49 ust. 4 akapit 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności na 2004 rok wnioskodawca nie był już w posiadaniu gruntów rolnych, deklarowanych do płatności. W ocenie organu, skoro beneficjent świadomie zadeklarował określoną powierzchnię gruntów rolnych, jako kwalifikującą się do płatności, a następnie świadomie złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej, to w omawianym stanie faktycznym nie może być mowy o braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika, polegającego na przyznaniu i wypłacie płatności, pomimo, że pod koniec roku poprzedzającego wydanie decyzji o przyznaniu płatności na 2004 rok, skarżący już nie był w posiadaniu gruntów rolnych, czyli nie spełniał przesłanek do przyznania płatności w myśl ustawy o płatnościach do gruntów rolnych w dniu wydania decyzji. Błąd rozumiany jako zadeklarowanie działek nie będących w posiadaniu strony w całym roku kalendarzowym, w opinii organu II instancji mógł zostać wykryty przez stronę w zwykłych okolicznościach. Utrata posiadania zadeklarowanych działek rolnych wynikała z czynności samej strony. Skarżący mógł wykryć swój błąd choćby przez zapoznanie się z warunkami programu do których przystępował. Organ podkreślił, że pomoc wspólnotowa nie jest obligatoryjna, wystąpienie o nią zależne jest od woli strony. Przed przystąpieniem zatem do pomocy strona winna rozeznać się co do warunków pomocy i zastanowić się czy jest w stanie im podołać. Zdaniem organu skoro skarżący wystąpił z wnioskiem, przyjąć należy, że miał możliwość i wiedzę konieczną do realizacji programu.

Dyrektor podsumowując stwierdził, ze w sprawie nie ma możliwości odstąpienia od ustalenia nienależnie pobranych płatności. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że na podstawie art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji do należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ustalonych niniejszą decyzją, stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późno zm.), z wyjątkiem przepisów dotyczących umarzania należności, odraczania płatności, rozkładania płatności na raty oraz zaokrąglania należności, z tym, że termin, o którym mowa w art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej, wynosi 60 dni. Wobec powyższego w przypadku niewpłacenia wskazanej powyżej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji, od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, od kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zalęgłości podatkowych.

W skardze na powyższą decyzję W. K. zarzucił naruszenie:

1/ art. 44 w zw. z art. 49 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE Nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem rady (EWG) Nr 3508/92 (Dz. U.UE L 327 z 12.12.2001 s.1 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do uznania, że beneficjent działał w dobrej wierze;

2/ art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999

3/ art. 71 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej

4/ art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich;

4/ art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy zwłaszcza faktu, czy skarżący działał w dobrej wierze;

5/ art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, o czym strona w toku postępowania administracyjnego w związku z procedurą uzyskiwania dopłat nie została poinformowana.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Podkreślił, że okoliczności przekazania gospodarstwa rolnego córce były znane organowi z urzędu, gdyż kwestie związane z przyznaniem mu prawa do renty strukturalnej rozpoznawał ten sam organ. Skoro przekazane zostały do organu wszystkie dokumenty niezbędne do przyznania renty strukturalnej (w tym akt notarialny o przekazaniu gospodarstwa rolnego), to skarżący miał świadomość tego, że organ posiada wszelkie wymagane informacje, w tym o zmianie statusu gospodarstwa rolnego, co do którego złożony został wniosek o przyznanie płatności. Tym samym beneficjent ubiegający się o płatności poinformował organ o zmianie stanu faktycznego, co oznacza, że wykonał ciążące na nim zobowiązanie. A zatem należy uznać, że skarżący działał w dobrej wierze, w szczególności poprzez poinformowanie organu o zmianie stanu faktycznego i prawnego gospodarstwa. W tej sytuacji, w ocenie strony, winien mieć zastosowanie art. 49 ust. 4 i 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j. ze zm.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu była zasadność ustalenia skarżącemu przez organy administracyjne kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2004 r.

Argumentacja skarżącego oparta została na twierdzeniu, że przyznanie płatności było konsekwencją nieprawidłowych działań organu, który pomimo poinformowania i przedłożenia dokumentów w sprawie uzyskania renty strukturalnej, wydał decyzję z dnia 24 marca 2005 r. o przyznaniu na rok 2004 płatności do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Przypomnieć należy, że w przedmiotowej sprawie, zasady i tryb przyznawania rolnikom płatności bezpośrednich do gruntów rolnych określała ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., nr 6, poz. 40 ze zm.) Zgodnie z art. 2 tej ustawy, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym prowadzona jest jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 1 i 2). W myśl natomiast art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji przyznającej płatności, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do Kierownika Biura Powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd z urzędu ustalił, że wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2014 r. sygn. II GSK 417/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. III SA/Łd 729/12 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 i orzekł o oddaleniu skargi W. K. Oznacza to, iż kwestia braku uprawnienia skarżącego do otrzymania płatności bezpośrednich za rok 2004 w wysokości 19.306,87 zł, została prawomocnie rozstrzygnięta.

Natomiast postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r. nr 98, poz. 634 ze zm.) – dalej: ustawa o ARiMR, na podstawie którego organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności ustala - w drodze decyzji administracyjnej - kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych.

Z zacytowanej treści przepisu wynika wprost, że przedmiotem postępowania toczącego się przed organem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Ustalenie, czy kwoty pomocy lub płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. W tej drugiej sytuacji, do zadań organu nie należy kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy takie rozstrzygnięcie jest prawnie skuteczne.

Należy wskazać, że ocena Sądu w niniejszej sprawie dotyczy decyzji Dyrektora [...] Oddziału ARiMR z dnia [...] utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2004 w kwocie 19.306,87 zł.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi.

Przedmiotem kontroli postępowania opartego o art. 29 ust. 1 ustawy jest zbadanie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej i nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący otrzymał nienależnie środki publiczne - płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2004, które pochodziły ze środków Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej czyli z funduszu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a) ustawy o ARiMR, bowiem jak wskazano wyżej decyzja przyznająca przedmiotowe płatności została prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego W tym stanie rzeczy organ zobligowany był wydać decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Obowiązek zwrotu nienależnej płatności wynika z art. 49 ust. 1 rozporządzenia 2419/2001, który stanowi, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

Przepis art. 49 Rozporządzenia 2419/2001 w kolejnych ustępach wskazuje jednak na te sytuacje, kiedy obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia zostaje wyłączony.

Jak stanowi ust. 4 tego przepisu, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Trzeba podkreślić, że za rzetelność danych zawartych we wniosku o przyznanie każdej płatności, odpowiada rolnik składający ten wniosek. Z uwagi na powtarzalność i liczbę tych wniosków, skrupulatna kontrola przez organ agencji każdego z nich w sposób odpowiadający przepisom k.p.a., nie jest możliwa. Chodzi tu również o niestosowanie art. 80 k.p.a., który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dokonywania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona - jako formalnego etapu postępowania poprzedzającego wydanie decyzji kształtującej prawa lub obowiązki strony postępowania administracyjnego. Te uproszczenia dowodowe w dysponowaniu funduszami wspólnotowymi tworzą sprawny system bazujący z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej - na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną sporadycznie przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., II GSK 609/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2014 r. sygn. II GSK 417/13 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA w Łodzi z dnia sygn. III SA/Łd 729/12 w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 r. i oddalił skargę strony. W uzasadnieniu NSA wskazał m.in., że należy zauważyć, że ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, ustalając zasady i tryb przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni upraw, w art. 2 ust. 1 przyjęła, że płatności te przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego. Warunkiem uzyskania płatności obszarowej jest posiadanie działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami i utrzymywane są przez producenta rolnego w dobrej kulturze rolnej przy zachowania wymogów ochrony środowiska.

Idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. W związku z tym organ rozpoznający wniosek pomocowy ma przede wszystkim obowiązek ustalenia, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. W ustawie o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych nie został określony czas posiadania i użytkowania gruntów rolnych niezbędny dla uzyskania płatności. Jednak przy uwzględnieniu, że płatności są przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane "z dołu", należało przyjąć, że stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o przyznanie płatności. W związku z tym na prawo płatności za dany rok kalendarzowy nie ma wpływu ustanie posiadania w następnym roku kalendarzowym, nawet jeżeli nastąpiło to przed wydaniem decyzji przez właściwy organ.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można podzielić wywodów Sądu pierwszej instancji, dotyczących spełnienia przesłanki posiadania gruntów rolnych wówczas, gdy ograniczało się ono do "roku gospodarczego", który nie odpowiadał rokowi kalendarzowemu. Wbrew stanowisku WSA dla przyznania płatności bezpośrednich nie jest wystarczające posiadanie i utrzymywanie w dobrej kulturze rolnej gruntów rolnych jedynie przez część roku kalendarzowego, nawet wówczas gdy jest to okres wystarczający do dokonania przez producenta rolnego czynności pozwalających na ich utrzymanie w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Jeżeli, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, posiadanie ustaje w roku kalendarzowym, w którym złożono wniosek o płatność i ma to miejsce po dokonaniu tej czynności a przed wydaniem decyzji w sprawie płatności, to nie jest spełniony warunek przyznania płatności. Należy raz jeszcze podkreślić, że płatności są przyznawane na dany rok kalendarzowy przy spełnieniu warunków określonych w art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach w ciągu całego roku, a zatem ustanie posiadania przed upływem roku kalendarzowego sprawia, że odpada przesłanka przyznania płatności za ten rok".

W orzeczeniu tym Sąd podkreślił również, że "z przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego wynika, że W. K. złożył 14 czerwca 2004 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004, zaś 17 listopada 2004 r., a więc przed upływem roku kalendarzowego, którego dotyczył wniosek przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego na rzecz córki. W sprawie jest niewątpliwe, że przejmująca nie dopełniła czynności, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach. Zmiana stanu posiadania nastąpiła więc przed końcem roku 2004, co wykluczało przyznanie skarżącemu płatności bezpośrednich na ten rok. W. K. nie spełnił bowiem podstawowego warunku uzyskania płatności bezpośrednich tj. posiadania gospodarstwa rolnego przez cały rok w relacji do którego płatność miała być przyznana".

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, obecnie rozpoznającego sprawę, organy zasadnie przyjęły, że nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 49 ust. 4 rozporządzenia 2419/2001, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranej płatności. Jak ustalono w toku prowadzonego postępowania, przyznanie stronie płatności bezpośrednich za rok 2004 było następstwem pomyłki organu. Natomiast brak jest w rozpatrywanej sytuacji podstaw do uznania, że błąd organu nie mógł zostać przez rolnika wykryty. W rozpoznawanej sprawie, zgodzić się należy z organem, że skoro skarżący złożył w dniu 14 czerwca 2004 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na 2004 r. z jednoczesną deklaracją (podpisaną 10 czerwca 2004r.), że znane są mu zasady przyznawania płatności bezpośrednich, a następnie w tym samym roku złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej i przekazał te same grunty rolne córce ( jak wynika z aktu notarialnego w dniu 30 listopad 2004 r.), co oznacza, że w momencie pobierania tych płatności 11 kwietnia 2005 r. nie był ich posiadaczem, to nie można przyjąć, że błąd organu nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Zwłaszcza w sytuacji, gdy - jak wynika z ustaleń organu - renta strukturalna została przyznana skarżącemu jeszcze przed wydaniem przez organ wadliwej decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich na rok 2004 - tj. 15 marca 2005 r. Pobierając więc w dniu 11 kwietnia 2005 r. płatności bezpośrednie skarżący miał wiedzę, że już od 30 listopada 2004 r., nie jest posiadaczem gruntów rolnych co do których ubiegał się o płatności bezpośrednie i że z tego powodu, iż zaprzestał w tej dacie działalności rolniczej uzyskał rentę strukturalną na podstawie decyzji z dnia [...]. Błąd rozumiany jako wypłata płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do zadeklarowanych we wniosku działek nie będących w posiadaniu strony w całym roku kalendarzowym, mógł zostać wykryty przez stronę w zwykłych okolicznościach. Utrata posiadania zadeklarowanych działek rolnych wynikała z czynności samej strony. Skarżący mógł więc wykryć błąd organu, a przynajmniej (przyjmując, że powinien znać zasady przyznawania pomocy) upewnić się czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy płatności te mu się należą. Jak bowiem wynika z uzasadnienia wyroku NSA w sprawie II GSK 417/13 nawet w sytuacji zachowania warunków przekazania/przejęcia posiadania gospodarstwa rolnego tylko przejmujący to gospodarstwo był uprawniony do otrzymania płatności.

Konsekwentnie, nawet więc gdyby przyjąć, że wypłata płatności nastąpiła z powodu błędu organu (co organ przyznał w zaskarżonej decyzji) błąd ten mógł zostać wykryty przez skarżącego w związku z okolicznościami wskazanymi wyżej. Na marginesie tej kwestii Sąd podnosi, że analizowany przepis mówi o błędzie właściwego organu, tj. organu, który zajmuje się kwestią przyznania i wypłaty płatności, a nie sprawami przyznania renty strukturalnej, w której to sprawie skarżący przedstawił akt notarialny przekazania gospodarstwa córce.

Trafne jest także rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który uznał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie przyznanej płatności, o jakich mowa w art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 2419/2001. Przepis ten stanowi, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Decyzja przyznająca skarżącemu przedmiotową płatność z dnia 24 marca 2005 r. została zrealizowana w dniu 11 kwietnia 2005 r., natomiast decyzja stwierdzająca jej nieważność została doręczona skarżącemu w dniu 2 listopada 2011 r. zatem nie upłynął wskazany powyżej 10-letni termin przedawnienia. Jednocześnie w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż strona działała w dobrej wierze, co mogłoby stanowić podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą wypłaty pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o niezasadnym charakterze płatności.

Jak przyjmuje się zgodnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dobra lub zła wiara beneficjenta płatności wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo czyli, że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony. Zła wiara występuje gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania normalnej w danych okolicznościach staranności". W złej wierze działa ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałby gdyby się zachował należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępował rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11, Lex nr 1137853).

Sąd podzielił ocenę zawartą w zaskarżonej decyzji, że nie sposób uznać, iż skarżący działał w dobrej wierze przyjmując przyznane płatności bezpośrednie za rok 2004, w sytuacji, gdy pod koniec tego roku nie był już właścicielem zadeklarowanych we wniosku działek rolnych, co stanowiło warunek konieczny jej przyznania. Skarżący składając wniosek o płatność, złożył podpis pod oświadczeniem, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, między innymi o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności., jak również do informowania na piśmie ARiMR m.in. o przeniesieniu posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. (pkt 2 i 1 a części X wniosku z dnia 14.06.2004 r., rubryka "Oświadczenia i zobowiązania"). Fakt, że skarżący ubiegał się o rentę strukturalną i w związku z tym załączył dokumenty o przekazaniu gospodarstwa rolnego i zaprzestaniu działalności rolniczej z dniem 30 listopada 2004 r. nie jest równoznaczne z poinformowaniem o tym fakcie organu, który prowadzi postępowania w sprawach przyznania płatności. Nawet przyjmując, na co zwraca uwagę pełnomocnik skarżącego, że wniosek o płatność składany był po raz pierwszy i odnosił się do pierwszego roku przyznawania przez krajowe organy tych płatności, co ma usprawiedliwiać nieznajomość przepisów w tym zakresie, to i bez znajomości tych przepisów skarżący powinien mieć świadomość, że przekazując córce gospodarstwo rolne w tym samym roku, w którym wystąpił o płatności bezpośrednie nie zrealizował zadeklarowanego zobowiązania, a zatem żadne świadczenie mu się nie należy. Jak zaznaczył NSA w cytowanym wyroku sygn. II GSK 417/13: "W ustawodawstwie krajowym kwestię następstw przekazania posiadania gospodarstwa rolnego w omawianym zakresie reguluje art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego ARiMR o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może budzić wątpliwości, że w sytuacji, o jakiej mowa w art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach przekazujący, który złożył wniosek o przyznanie płatności nie może stać się beneficjentem pomocy. Z chwilą przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego traci on legitymację do uzyskania płatności. (...)Zmiana stanu faktycznego w zakresie posiadania gospodarstwa rolnego, następująca po upływie określonego we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich, roku kalendarzowego zasadniczo nie stanowi przeszkody przyznania tego rodzaju płatności. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała jednak miejsca, gdyż skarżący przeniósł posiadanie gospodarstwa rolnego przed końcem roku 2004 (w dniu 17 listopada), co w świetle dotychczasowych rozważań jednoznacznie świadczy o niespełnieniu przez skarżącego podstawowego warunku przyznania płatności bezpośredniej".

Dodatkowo co podkreśla się w orzecznictwie brak znajomości przepisów lub ich interpretacji nie stanowi uzasadnienia dla stawianego zarzutu naruszenia art. 49 ust. 5 w kontekście dobrej wiary. Należy bowiem podkreślić, że działalność rolnicza jest traktowana jak działalność gospodarcza i ryzyko braku znajomości lub interpretacji przepisów obciąża prowadzącego taką działalność. Jak wynika z zacytowanego wyżej wyroku NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1209/11, Lex nr 1137853) dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawo lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwiony.

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko wynikające z zacytowanego przez organ odwoławczy wyroku WSA w Łodzi z dnia 27 marca 2006 r. w sprawie sygn.. akt II SA/Łd 1174/05, że skoro przez skarżącego podpisane zostało oświadczenie o określonej treści, wskazujące na wiedzę w zakresie zasad przyznawania płatności bezpośrednich, to należy uznać, iż skarżący miał świadomość nie tylko korzystnych dla siebie skutków przedsięwziętych działań, ale również godził się na obarczenie określonymi konsekwencjami w razie określonego naruszenia prawa. Traktowanie owych skutków w sposób wybiórczy i godzenie się przez stronę jedynie na te, które są dlań korzystne, nie może znaleźć akceptacji. Skoro skarżący wystąpił o przyznanie określonych świadczeń publicznych i oświadczył, że znane mu są zasady ich przyznawania, to należy uznać, iż znane mu były owe zasady w ich całokształcie. Dodatkowo podkreślić trzeba, że złożenie wniosku o płatność nie jest obowiązkiem rolnika, a jego uprawnieniem, co wiąże się z koniecznością zaznajomienia się z przepisami prawa regulującymi kwestie przyznawania pomocy i przede wszystkim ich stosowania. Zauważyć również należy, że każdy wnioskodawca obowiązany jest zapoznać się zasadami przyznawania danej płatności oraz pomocy objętej wnioskiem, jak również powinien mieć świadomość, iż jego wniosek i zadeklarowane grunty będą podlegały kontroli w zakresie spełnienia tych zasad.

Brak jest zatem w opisanej sytuacji podstaw do przyjęcia, iż skarżący pobrał płatność będąc w dobrej wierze. Zwłaszcza, co już wyżej wskazano, że renta strukturalna - związana z przekazaniem córce gospodarstwa rolnego objętego wnioskiem o płatności - została przyznana skarżącemu jeszcze przed wydaniem przez organ wadliwej decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich na rok 2004 - tj. 15 marca 2005 r.

W konsekwencji, organ słusznie uznał, że w niniejszej sprawie skarżący nie działał w dobrej wierze, nie mógł więc znaleźć zastosowania 4-letni, lecz 10-letni okres przedawnienia, wynikający z art. 49 ust. 5 rozporządzenia nr 2419/2001. Tym samym żądanie zwrotu płatności objętych zaskarżoną decyzją jest w pełni uzasadnione w treści powołanego przepisu.

Istotne jest również, że nie ma w niniejszej sprawie żadnych wątpliwości, iż płatność za 2004 rok otrzymana przez skarżącego ze środków europejskich była kwotą nienależnie pobraną, gdyż decyzja przyznająca tę płatność została prawomocnie wyeliminowana z obrotu prawnego.

W świetle powyższych rozważań Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa i to w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, a objęte zaskarżonym rozstrzygnięciem ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich za rok 2004 było prawidłowe. Należy także dodać, że wszystkie okoliczności niniejszej sprawy istotne w świetle powołanych przepisów prawa materialnego, w tym również okoliczności podnoszone przez skarżącego, zostały wzięte pod uwagę w zaskarżonej decyzji, przy czym – jak wykazano w powyższej części rozważań – nie mogły one prowadzić do odstąpienia od ustalenia skarżącemu przypadającej do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności. Z powyższych względów Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa wyszczególnionych w skardze.

W zakresie natomiast naruszenia przez organ art. 7 i art. 77 k.p.a. Sąd również uznał, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo, co znalazło odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji, która spełnia wymogi z art. 107 § 3 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 9 k.p.a., bowiem jak już wskazano przedmiotem tego postępowania jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich, a nie postępowanie w sprawie przyznania tej płatności.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił jako niezasadną.

d.j.