Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 916/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2012-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b,  art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28,  art. 29,  art. 30
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi W. A. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] r., na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137 poz. 887 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. I Inspektorat Miejski orzeka, że W. A. (dalej: skarżący), jako członek Zarządu odpowiada za zaległości A Spółka z o.o.: z tytułu niepłacenia składek na . ubezpieczenia społeczne - za okres od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r. , [...] r., od [...] r. do [...] r. w kwocie należności głównej [...] zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia wymagalności do dnia wydania decyzji włącznie; z tytułu niepłacenia składek na ubezpieczenia zdrowotne - za okres od [...] r. do [...]r., od [...] r. do [...] r. od [...] r. do, [...]r., od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r. kwocie należności głównej [...] zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia wymagalności do dnia wydania decyzji włącznie; z tytułu niepłacenia składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - za okres od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r., [...] r., [...] r., od [...] r. do [...] r., od [...] r. do [...] r. należności głównej [...] zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi od dnia wymagalności do dnia wydania decyzji włącznie.

W związku z wnioskiem skarżącego o umorzenia powyższych należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W., decyzją nr [...] z dnia [...] r., na podstawie art. 105 § 1 kpa oraz art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), umarzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie w części dotyczącej umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...] zł na: ubezpieczenia społeczne za okres [...] r.- [...] r., [...] r.- [...]r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r., [...] r.- [...] r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r.

Drugą decyzją nr [...] r. z dnia [...] r., na podstawie, art. 28 ust. 2, ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na: 1) ubezpieczenia społeczne za okres: [...] r.- [...] r., [...] r.- [...]r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r., [...] r.- [...] r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek i odsetek; 2) Fundusz Pracy za okres: [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r. w kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek i odsetek; 3). odsetek od należności za zatrudnionych pracowników w części przez nich finansowanej w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek na ubezpieczenia społeczne za okres: [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r. [...] r. [...] r.- [...]r.; składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres: [...] r.- [...] r., [...] r.- [...]r., [...] r.- [...] r., [...]r.- [...] r., [...] r.- [...] r. Sprawa objęta powyższą decyzją jest przedmiotem odrębnego postępowania sądowoadministracyjnego (sygn. akt. III SA/Wr 915/10).

W tym miejscu wskazać należy, że skarżący wystąpił także o umorzenie przedmiotowych zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGSP na podstawie art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.), sprawa ta była przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego i sadowoadministracyjnego (sygn. akt III SA/Wr 134/11).

W związku z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją nr [...], pismem z dnia [...] r. Zakład poinformował skarżącego o warunkach umarzania należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz wezwał do przedłożenia ewentualnych innych niż dotychczas zgromadzonych w postępowaniu dowodów. W dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego stawił się w Inspektoracie i do akt przedmiotowej sprawy przedłożył: kopię dowodu rejestracyjnego samochodu [...] z [...] r., kopię dowodu rejestracyjnego samochodu [...] z [...] r., kopię umowy dzierżawy z dnia [...] r., kopię umowy darowizny z dnia [...] r., kopię umowy darowizny z dnia [...] r., kopię odpisu zwykłego księgi wieczystej wg stanu na dzień [...] r.

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] r. Zakład utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że treść art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie mają zastosowania przepisy art. 28 i art. 29 ww. ustawy. Oznacza to, że przepisy te nie mogą stanowić podstawy do umorzenia składek należnych za zatrudnionych pracowników w części przez nich finansowanej. Odnosząc się do całokształtu zebranego materiału dowodowego Zakład wskazał, że w okresie w którym powstało zadłużenie A Sp. z o.o., za które odpowiada skarżący, spółka zatrudniała pracowników, w związku z czym zaległości z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych nie podlegają umorzeniu, dlatego zasadnie umarzono przedmiotowe postępowanie jako bezprzedmiotowe. Podniesiono w uzasadnieniu, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została w oparciu o przepisy powszechnie obowiązującego prawa, a więc także w oparciu o art. 107 kpa i zawiera wszelkie wskazane w jego treści składniki.

Odnośnie naruszenia art. 7, 8, 9, 11, 12, 77 § 1 oraz 80 kpa podniesiono, że rozpatrując przedmiotową sprawę Zakład oparł się na obowiązującym prawodawstwie i podjął wszelkie możliwe czynności zmierzając do merytorycznego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz przedmiotu sprawy, w szczególności z uwagi na wskazaną we wniosku jego podstawę, tj. art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wydał dwie decyzje - jedną odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek oraz drugą umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe. Uczynił zatem wszystko, by jego rozstrzygnięcie było wiarygodne i zgodne z powszechnie obowiązującym prawem, a także jasne i zrozumiałe.

Dalej podniesiono, że Zakład zapoznał skarżącego z zasadami i przesłankami umarzania należności z tytułu składek ubezpieczeniowych, wezwał do złożenia dokumentacji mogącej mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, wystąpił do Instytucji pomocnych w celu uzyskaniu danych dotyczących posiadanego przez skarżącego majątku, przeanalizował całokształt zebranego materiału dowodowego, a także wezwał do wyjaśnienia rozbieżności ujawnionych w toku prowadzonego postępowania.

Odnośnie naruszenia art. 12 kpa, Zakład wskazał, że poinformował skarżącego o przedłużeniu prowadzonego postępowania oraz wyjaśnił przyczyny takiego stanu rzeczy. W zakresie zarzutu naruszenia art. 28 i 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład podniósł, że oparł się na przepisach obowiązujących w chwili wydawania decyzji, nie zaś na tych, które obowiązywały w dniu faktycznego złożenia wniosku i wszczęcia postępowania. Podkreślił, że przepisy art. 28 ustawy w tym okresie nie uległy zmianie. Natomiast, wnioskowane rozpoznanie sprawy w oparciu o art. 17 ustawy zmieniającej ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład skierował do odrębnego postępowania.

W skardze na powyższą decyzję, skarżący zarzuciła Zakładowi naruszenie przepisów postępowania: art. art. 7, 8, 9, 11, 12, 77 § 1, 80, 107 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez nieuwzględnienie okresu przedawnienia. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że podstawą dla dochodzenia należności jest decyzja organu stwierdzająca odpowiedzialność członka zarządu za nieopłacone składki Spółki. Zdaniem skarżącego, decyzja taka nie mogła być wydana jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, upłynęło 5 lat. Tym samym decyzja z dnia [...] r. nie powinna dotyczyć składek za okres 2000 r.-2001 r. Tymczasem organ wydając decyzję z dnia [...] r. nie uwzględnił w ogóle okresu przedawnienia.

W dalszej części uzasadnienia podniesiono, że wbrew twierdzeniom Zakładu, w myśl ust. 3a art. 28 wskazanej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Oznacza to, że w przypadku stwierdzenia przez organ rentowy, iż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności organ może w uzasadnionych przypadkach umorzyć należności. Szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a omawianej regulacji prawnej, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

Wskazano w uzasadnieniu skargi, że przepisy art. 28 ustawy normujące umarzanie należności z tytułu składek, posługują się sformułowaniem "mogą być", a to oznacza, że regulacje te należą do sfery uznania administracyjnego. W takiej sytuacji organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, przy czym – powołując się na orzecznictwo – skarżący podniósł, że wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z wszechstronnego oraz dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Samo zaś rozstrzyganie, podjęte w ramach uznania, wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), to jest przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 kpa), a także załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa).

Dalej wskazano, że zgromadzony materiał dowodowy powinien pozwolić na ustalenie, jaką rzeczywiście kwotą wnioskodawca dysponuje (wysokość wpływów pomniejszona o niezbędne koszty utrzymania), a także czy z kwoty tej jest on w stanie zaspokajać potrzeby niezbędne do egzystencji swojej i swojej rodziny i jednocześnie spłacać powstałe wobec ZUS zadłużenie. W tym zakresie skarżący wskazał, że osiągane przez niego jak i współmałżonkę dochody wynoszą [...] zł, natomiast wydatki kształtują się w wysokości [...] zł miesięcznie. Niedobór finansowany jest z oszczędności. Okoliczność ta nie powinna być przez organ pominięta, choćby dlatego, że uszczuplają się oszczędności zdeponowane przez skarżącego, a więc i zmniejsza się zdolność finansowa skarżącego

Podniesiono w skardze, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości na której znajduje się budynek mieszkalny w trakcie budowy, co znacznie zmniejsza wartość domu, nieruchomość objęta jest współwłasnością łączną z małżonką. We wspólnym gospodarstwie domowym uczestniczy również syn skarżącego. Tym samym okoliczność, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości, którą wycenił na kwotę [...] zł, nie może stanowić jedynej przesłanki do uznania, iż posiada majątek wystarczający do zaspokojenia zobowiązania w wysokości [...] zł. Organ nie zbadał, czy okoliczności podane przez skarżącego w zakresie wysokości majątku są wiarygodne.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o odrzucenie skargi, ponieważ sprawa o przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania Spółki A na skarżącego została już prawomocnie osądzona wyrokiem Sądu Apelacyjnego we W. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. (sygn. akt [...]). Ewentualnie o oddalenie skargi, bowiem - zgodnie z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej "p.p.s.a".), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), a także przy którego wydaniu nastąpiło naruszenie innych przepisy postępowania, o ile mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c).

Tym samym sąd administracyjny, uwzględniając skargę, co do zasady może wyłącznie znieść z obrotu prawnego wadliwe rozstrzygnięcie, nie zastępuje natomiast organu administracji publicznej, nie prowadzi postępowania dowodowego we własnym zakresie i wobec tego – nie wydaje orzeczeń o charakterze merytorycznym w sprawie.

Mając na względzie przywołane regulacje prawne należało przyjąć, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd nie dopatrzył się bowiem takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Przedmiotem rozpoznania w sprawie jest kwestia umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie w części dotyczącej umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...] zł na: ubezpieczenia społeczne za okres [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r. [...] r., [...]r.- [...] r. oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r., [...] r.- [...] r. Nie jest przedmiotem postępowania sprawa o przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania Spółki A na skarżącego.

Zgodnie z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie mają zastosowania przepisy art. 28 i art. 29 ww. ustawy. Oznacza to, że przepisy te nie mogą stanowić podstawy do umorzenia składek należnych za zatrudnionych pracowników w części przez nich finansowanej.

Jak wynika z akt sprawy, w okresie w którym powstało zadłużenie A Sp. z o.o., za które odpowiada skarżący na mocy decyzji przenoszącej na niego- jako na członka Zarządu odpowiedzialność - spółka zatrudniała pracowników. W związku z czym – stosownie do art. 30 ustawy, te zaległości z tytułu nieopłaconych składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, nie mogą być przedmiotem postępowania umorzeniowego w trybie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jak i rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

W konsekwencji, wszczęte wnioskiem skarżącego postępowanie o umorzenia powyższych należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia finansowanych przez ubezpieczonych, wskazanych w decyzji Nr [...] Zakładu, zasadnie Zakład umarzył jako bezprzedmiotowe. Nie można zatem rozstrzygnięciu przypisać znamion dowolności. Rozstrzygnięcie mieścić się w zakresie wyznaczonym przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

Wskazać należy za organem ZUS, że w decyzji nr [...] z dnia [...]r. przenoszącej odpowiedzialność, ujęto jedynie zaległości za grudzień 2000 r., których termin wymagalności składki przypadał na [...] r. Natomiast zgodnie z przepisami (art. 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa), nie można wydać decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, upłynęło 5 lat. Stosownie do art. 24 ust. 5 d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przedawnienie należności z tytułu składek wynikających z decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej lub następcy prawnego następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym decyzja została wydana. Decyzja przenosząca odpowiedzialność wydana została [...] r. Wskazuje to, że przedmiotowe zaległości na dzień złożenia wniosku o umorzenie nie uległy przedawnieniu.

Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w ocenie Sądu, odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej ponownie sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., organ administracji nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania ani prawa materialnego w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.

H