Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2041/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-04-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 49 ust 5b, art. 49f ust. 1 pkt 1, ust. 3b
journal: Dz.U. 2018 poz 511
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
article: art. 67d § 1
journal: Dz.U. 2017 poz 201
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi S. w J. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie ulgi w spłacie należności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi S. w J. (dalej: strona, skarżąca) jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes Zarządu PFRON lub organ) z (...) 2018 r., znak: (...) uchylająca decyzję własną z (...) 2018 r., znak: (...), w części dotyczącej ulgi w sprawie należności wyegzekwowanych i orzekająca o odmowie umorzenia odsetek w części dotyczącej ulgi w sprawie należności wyegzekwowanych. W pozostałym zakresie, tj. dotyczącym ulgi w spłacie należności zapłaconych przed dniem złożenia wniosku o umorzenie organ utrzymał w mocy decyzję. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

Pismem z (...) 2017 r. organ wezwał stronę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w kwocie (...) zł za okres sprawozdawczy od lipca 2009 r. do grudnia 2014 r. w terminie 3 miesięcy od otrzymania wezwania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu.

Skarżąca w dniu (...) 2017 r. dokonała zwrotu środków w wysokości (...) zł, która to kwota nie wystarczyła na datę zapłaty do uregulowania kwoty głównej i odsetek. Z wpłaty tej pokryta została należność z tytułu zwrotu dofinansowań w kwocie (...) zł oraz część należnych odsetek w kwocie (...) zł wynikających z poniższej decyzji Prezesa PFRON.

W dniu (...) 2017 r. organ wszczął z urzędu postępowanie i decyzją z (...) 2018 r. znak: (...) nakazał stronie zapłatę odsetek w wysokości (...) zł naliczonych od kwot dofinansowania pobranych za okresy od czerwca 2012 r. do grudnia 2014 r. oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu dofinansowania za okresy od lipca 2009 r. do maja 2012 r. W decyzji organ wskazał w jaki sposób dokonał rozliczenia dokonanej przez stronę wpłaty i wskazał, że do zapłaty pozostała kwota (...) zł stanowiąca odsetki od nienależnie pobranego dofinansowania za ww. okres. Decyzja stała się ostateczna.

Pismem z (...) 2018 r. strona zwróciła się o umorzenie odsetek w wysokości (...) zł za okresy sprawozdawcze od lipca 2009 r. do grudnia 2014 r. Strona wyjaśniła, że dokonała zapłaty należności w terminie 3 miesięcy wynikającym z wezwania do zapłaty. Uczyniła to aby skorzystać z możliwości umorzenia odsetek, o którym mowa w art. 49f ust. 1 pkt 1 i ust. 3b ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 511 ze zm., dalej: ustawa o rehabilitacji).

Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie organu przesłała oświadczenie o pomocy de minimis za lata 2015 – 2017, wypełniony formularz INF-O-P Dm, zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o niezaleganiu z podatkami, zaświadczenie z ZUS o braku zaległości w regulowaniu składek, bilans, rachunek zysków i strat za lata 2016-2017, z którego wynika, że sytuacja finansowa spółdzielni jest dobra. Ponadto strona poinformowała, że nie korzysta z kredytów bankowych.

W dniu (...) 2018 r. urząd skarbowy, prowadzący egzekucję, przekazał na konto PFRON wpłatę, która pozwoliła na rozliczenie całej zaległości odsetkowej.

Decyzją z (...) 2018 r. Prezes Zarządu PFRON umorzył w całości jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie umorzenia odsetek w związku z tym, że należność odsetkowa została spłacona w części przez stronę, a pozostała kwota wyegzekwowana w toku postępowania egzekucyjnego.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ decyzją z (...) 2018 r. uchylił decyzję własną w części dotyczącej ulgi w sprawie należności wyegzekwowanych i odmówił stronie umorzenia odsetek określonych decyzją z (...) 2018 r. oraz utrzymał w mocy decyzję w części dotyczącej ulgi w spłacie należności zapłaconych przed dniem złożenia wniosku o umorzenie.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Zarządu PFRON przytoczył przepisy prawne mające zastosowanie w sprawie i wyjaśnił, że orzecznictwo w zakresie stosowania art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: kpa) jest ugruntowane i stoi na stanowisku, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialno-prawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Organ wskazał, że w związku z tym, iż część należności odsetkowej została spłacona przez stronę przed dniem złożenia wniosku o umorzenie, postępowanie w sprawie umorzenia tej części odsetek należy uznać za bezprzedmiotowe.

Organ zauważył natomiast, że pozostała część należności odsetkowej określonej decyzją z (...) 2018 r. została spłacona w wyniku postępowania egzekucyjnego, po złożeniu wniosku o umorzenie należności. Dlatego też w tej części nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania i sprawę należało rozstrzygnąć merytorycznie.

Prezes Zarządu PFRON zauważył, że instytucja umorzenia została skonstruowana na zasadzie uznania administracyjnego, gdyż kwestię oceny zaistnienia wskazanych w nim przesłanek oraz oceny ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy ustawodawca pozostawił organowi. Uznanie to ograniczone jest konstytucyjną zasadą państwa prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji RP.

Organ zauważył, że wnioskując o umorzenie odsetek strona nie powołała się na szczególne okoliczności przemawiające za przyznaniem ulgi. Strona w piśmie z (...) 2018 r. poinformowała, że w dniu (...)2011 r. otrzymała informację o prowadzonym postępowaniu w sprawie zasadności ubiegania się o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych osób niepełnosprawnych. Wypłaty dofinansowań w następnych miesiącach spowodowały, że skarżąca była pewna, że do tych dofinansowań ma prawo i następnie działała w oparciu o zaufanie do organu. Według strony wieloletnie wypłacanie dofinansowań świadczyło o pozytywnym zweryfikowaniu przez PFRON przekazanej przez stronę dokumentacji pracowniczej.

Odnosząc się do powyższego organ zauważył, że wyjątkowe uprawnienie w postaci możliwości uzyskania dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych obligowało stronę do dołożenia szczególnej staranności w spełnianiu warunków do otrzymania środków. Tym samym argument strony, że nie była świadoma zaistniałych nieprawidłowości nie stanowi przesłanki do umorzenia należności.

Prezes Zarządu PFRON zauważył, że przedstawione przez stronę dowody nie wskazują na niemożność zapłaty powyższej należności. Z przedłożonych przez stronę sprawozdań finansowych wynika, że wynik finansowy skarżącej w latach 2016 i 2017 wyniósł odpowiednio: (...) zł oraz (...)zł. W toku postępowania strona nie wykazała, że spłata należności odsetkowej spowodowałaby zbyt ciężkie dla niej skutki. Dlatego też kierując się względami interesu publicznego, rozumianego jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy czy sprawność działania aparatu państwowego oraz biorąc pod uwagę przytoczone wyżej ustalenia, organ uznał, że w sprawie brak jest podstaw do zastosowania instrumentów łagodzących konieczność zwrotu nienależnie pobranych środków Funduszu na podstawie art. 49f ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 3b ustawy o rehabilitacji.

Pismem z (...) 2018 r. strona złożyła skargę na ww. decyzję wnosząc o uchylenie obydwu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1) przepisów postępowania art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80 i 107 kpa poprzez wprowadzanie strony w błąd co do okoliczności faktycznych i prawnych mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, pobieżną i dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz sporządzenie uzasadnienia wbrew wymogom ustawowym;

2) prawa materialnego tj. art. 49e ust. 4 oraz art. 49f ust. 1 ustawy o rehabilitacji.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że organ powinien rozważyć czy w sprawie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 49f ust 1. ustawy o rehabilitacji. Rozważania w tym przedmiocie winny znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji, aby strona mogła zweryfikować prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Sporządzone uzasadnienie nie daje takiej możliwości, a nadto istnieją uzasadnione obawy, że postępowanie nie było prowadzone zgodnie z ogólna zasadą wyrażoną w art. 7 kpa. W ocenie strony na uwagę zasługuje fakt, że pracownicy PFRON wprowadzili skarżącą w błąd udzielając jej informacji, że jeżeli dobrowolnie zwróci środki z funduszu (zdaniem PFRON wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem) to zostaną jej umorzone odsetki. Następnie po tym jak skarżąca zwróciła należność główną, PFRON wydał decyzję o obowiązku zwrotu również odsetek, doręczył ją spółdzielni, a dopiero po tym fakcie w rozmowach telefonicznych z pracownikami skarżącej zasugerowano, iż strona może ubiegać się o umorzenie odsetek. Przy czym po złożeniu przez skarżącą wniosku o umorzenie odsetek Prezes Zarządu PFRON wszczął postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania należności wynikającej z decyzji z (...) 2018 r. Zatem już od samego początku Prezes Zarządu PFRON prowadząc postępowanie naruszał art. 8 kpa albowiem zamiast prowadzić je w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wprowadzał stronę w błąd, co do sposobu procedowania. Poprzez błędne informacje odwiódł stronę od złożenia odwołania od decyzji z (...) 2018 r. nakładającej obowiązek zapłaty odsetek od środków wypłaconych z funduszu.

Zdaniem skarżącej rozpatrując sprawę organ nie dokonał rzetelnej analizy stanu faktycznego pod kątem występowania okoliczności mających wpływ na podjęcie decyzji w przedmiocie umorzenia odsetek, a realizował z góry założony plan zmierzający do wyegzekwowania odsetek. Prezes Zarządu PFRON poprzestał jedynie na pobieżnej ocenie sytuacji finansowej spółdzielni.

W ocenie skarżącej organ wydając decyzję w przedmiocie umorzenia rzeczonych odsetek winien podejmować decyzję przez pryzmat art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji. Nie jest bowiem okolicznością obojętną to, że PFRON dokonywał wypłaty środków na podstawie przedłożonych mu dokumentów, przedstawiających w sposób rzetelny stan faktyczny, a następnie po kilku latach kolejny raz przeanalizował tę samą dokumentację doszedł do przekonania, że środki z funduszu były nienależnie wypłacone.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zarządu PFRON wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Na wstępie wyjaśnić trzeba, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych; tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "ppsa"]).

Istotą sporu między stronami niniejszego postępowania jest prawidłowość rozstrzygnięć, którymi odmówiono skarżącej umorzenia odsetek określonych decyzją Prezesa Zarządu PFRON z (...) 2018 r. oraz umorzono postępowanie, jako bezprzedmiotowe, w części dotyczącej ulgi w spłacie należności zapłaconych przed dniem złożenia wniosku o umorzenie.

Odnosząc się do tej drugiej kwestii, a mianowicie uznania postępowania za bezprzedmiotowe w części dotyczącej należności, które zostały zapłacone przed złożeniem wniosku o umorzenie, należy stwierdzić, że stanowisko organu w tym zakresie jest prawidłowe. Z akt sprawy wynika, że strona pismem z (...) 2018 r. zwróciła się do organu o umorzenie odsetek w wysokości (...) zł. Z niekwestionowanych ustaleń wynika, że w dniu (...) 2017 r. strona zapłaciła kwotę (...) zł, która po rozliczeniu pokryła w całości należność główną w kwocie (...) zł oraz część należnych odsetek w kwocie (...) zł. Pozostała do zapłaty część odsetek w wysokości (...) zł, która została określona decyzją Prezesa Zarządu PFRON z (...) 2018 r. Powyższe zatem oznacza, że w dniu (...) 2018 r. skarżąca nie posiadała zaległości w części odsetek, gdyż w tej części zobowiązanie zostało w całości zaspokojone. Powoduje to, że postępowanie w tej części sprawie stało się bezprzedmiotowe. Część zobowiązania, którego umorzenia domaga się strona wygasło bowiem z chwilą jego uregulowania przez stronę. W tak ustalonym stanie faktycznym organ ponownie rozpatrujący sprawę prawidłowo zastosował art. 105 § 1 kpa, uznając za bezprzedmiotowe postępowanie w części dotyczącej ulgi w spłacie należności zapłaconych przed dniem złożenia wniosku o umorzenie, gdyż te należności w dacie złożenia wniosku nie istniały. Art. 105 kpa stanowiący podstawą prawną umorzenia określa, że w przypadku gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Pod względem przedmiotowym na sprawę administracyjną składa się treść żądania, uprawnienia lub treść obowiązku oraz podstawa prawna i stan faktyczny, natomiast elementy podmiotowe sprawy administracyjnej to podmioty, które mają w danej sprawie interes prawny lub obowiązek prawny. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza natomiast, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka bezprzedmiotowości spełniona jest w szczególności wówczas, gdy w sprawie nie jest dopuszczalne wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony. Wywiera ona inny skutek: przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy. Nie kształtuje się stosunek materialnoprawny (por. wyrok NSA z 12 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1096/12, LEX nr 1218383). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego może mieć przy tym różne postacie, ale w niniejszej sprawie ma charakter obiektywny, albowiem brak jest możliwości prowadzenia postępowania, gdyż w części należności zapłaconych przed złożeniem wniosku o umorzenie brak jest przedmiotu postępowania. Dlatego też prowadzenie postępowania w tej części jest bezprzedmiotowe.

Przechodząc do pierwszej kwestii należy zauważyć, że powołany art. 105 § 1 kpa ma zastosowanie tylko w tych sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Postępowanie administracyjne nie staje się natomiast bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa wtedy, gdy wydanie decyzji staje się zbędne z punktu widzenia organu. Naczelny Sąd Administracyjny niejednokrotnie wyraził pogląd, że wyegzekwowanie zaległości po złożeniu wniosku o ulgę w spłacie zobowiązania nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania w sprawie przyznania tej ulgi (por. wyroki: z 27 sierpnia 1997 r. III SA 1972/95, z 9 października 2006 r. I FSK 1/06, z 25 maja 2016 r. II FSK 1304/14, z 14 grudnia 2017 r. II GSK 267/16 dostępne na www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Przekładając ten pogląd na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że zasadnie organ odwoławczy uchylił swoją decyzję umarzającą postępowanie w części odnoszącej się do należności odsetkowych wyegzekwowanych po złożeniu wniosku o umorzenie i w tym zakresie orzekł merytorycznie co do treści żądania strony.

Zgodnie z art. 49f ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji na wniosek dłużnika lub strony umowy, której przedmiot obejmuje dokonanie wydatków ze środków Funduszu, organy i podmioty powołane do zawierania takich umów mogą umorzyć w części lub w całości należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, w drodze decyzji, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 - w przypadku uzasadnionym ważnym interesem dłużnika, interesem publicznym, względami gospodarczymi lub społecznymi, lub innymi przyczynami zasługującymi na uwzględnienie, w szczególności w razie całkowitej nieściągalności w rozumieniu art. 49 ust. 5b. Przepis ust. 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio do odsetek od nienależnie pobranych kwot na podstawie art. 26a, pod warunkiem spłaty kwoty głównej należności nie później niż w terminie określonym w art. 49e ust. 2 (art. 49f ust. 3b ustawy o rehabilitacji). Przepisy art. 67b i art. 67d § 1 i 2 Ordynacji podatkowej stosuje się odpowiednio do art. 49f ust. 4 ustawy o rehabilitacji).

W myśl art. 49 ust. 5b ustawy o rehabilitacji całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 5a, zachodzi w przypadkach określonych w art. 67d Ordynacji podatkowej.

Zgodnie z art. 67d § 1 Ordynacji podatkowej, do którego odpowiedniego stosowania odsyła art. 49f ust. 4 ustawy o rehabilitacji, organ podatkowy może z urzędu udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3, jeżeli:

1) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne;

2) kwota zaległości podatkowej nie przekracza pięciokrotnej wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

3) kwota zaległości podatkowej nie została zaspokojona w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym lub upadłościowym;

4) podatnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 5000 zł, i jednocześnie brak jest spadkobierców innych niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego oraz nie ma możliwości orzeczenia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

Brzmienie wskazanych przepisów wskazuje, że rozstrzygnięcie co do umorzenia ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet zaistnienie przewidzianych w cytowanych przepisach przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania wnioskowanej ulgi i daje jedynie potencjalną możliwość umorzenia należności. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi, który może, ale nie musi umorzyć należności.

Trzeba dodać przy tym, że ulga taka jest przywilejem, który może być wnioskodawcy przyznany decyzją, a sądowa kontrola w takich przypadkach nie odnosi się do zasadności przyznania lub odmowy przyznania ulgi, lecz do zbadania, czy organ wydał decyzję z zachowaniem przepisów postępowania administracyjnego. Tylko bowiem prawidłowo przeprowadzone postępowanie pozwala na wyczerpujące i pełne wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji na prawidłowe zastosowanie prawa materialnego.

W szczególności sąd bada, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, obligującej do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 kpa) oraz zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa), czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 kpa), czy zapewniony został stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 kpa), a decyzje wydane w jego toku są prawidłowo uzasadnione (art. 107 § 3 kpa).

Zdaniem sądu zgromadzony w sprawie materiał wskazuje, że w sytuacji strony nie zaistniały przesłanki dotyczące całkowitej nieściągalności określone w art. 49 ust. 5b ustawy o rehabilitacji i 67d § 1 Ordynacji podatkowej. Zasadnie bowiem organ zwrócił uwagę na dobrą kondycję finansową skarżącej, wynikającą z nadesłanych dokumentów. Z przedłożonych przez stronę sprawozdań finansowych wynika, że wynik spółdzielni w latach 2016 – 2017 wynosił odpowiednio (...) zł oraz (...)zł. Powyższemu także nie przeczy skarżąca. Przeciwnie w piśmie z (...) 2018 r. wprost wskazała, że kondycja strony jest dobra. Tym samym względy ekonomiczne nie mogły stanowić podstawy do umorzenia odsetek, gdyż żadna z przesłanek dotycząca całkowitej nieściągalności w sprawie nie wystąpiła.

Trzeba też wskazać – dokonując oceny zaskarżonej decyzji na podstawie art. 49f ust 1 ustawy o rehabilitacji, że sama możliwość umorzenia należności na podstawie tego przepisów podyktowana jest także ważnym interesem dłużnika, interesem publicznym, względami gospodarczymi lub społecznymi, lub innymi przyczynami zasługującymi na uwzględnienie.

W sprawie chodzi zatem o należności PFRON, które są uzasadnione, wymagalne i ściągalne, jednak z woli ustawodawcy wyjątkowo, z uwagi na szczególną sytuację strony organ może należności te umorzyć. Jest przy tym oczywiste, że z punktu widzenia zobowiązanego zawsze jest zasadne umorzenie jego należności, zaś z punktu widzenia interesów PFRON umorzenie należności jest niekorzystne. W tym kontekście należy podkreślić, że to na stronie spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (patrz: wyrok NSA z 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GSK 1501/13, LEX nr 1657956).

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że charakter uznaniowy decyzji powoduje, że nawet stwierdzenie istnienia przesłanek do umorzenia nie powoduje konieczności umorzenia takich należności. Sąd wyjaśnia, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, podzielany również przez skład orzekający w niniejszej sprawie, że decyzja o umorzeniu należności opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, organ może odmówić ich umorzenia (patrz: wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, LEX nr 368197 , wyrok NSA z 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1761/13, LEX nr 1643718).

Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że ustawodawca określając w hipotezie normy prawnej przesłanki (okoliczności) podjęcia przez organ administracji publicznej działania, jednocześnie formułuje dyspozycję tego przepisu w sposób, który pozwala organowi na swobodę wyboru w zakresie tego, czy organ podejmie w ogóle określone działanie, lub w zakresie tego, który spośród dopuszczonych przez ustawodawcę sposobów zachowania (rozstrzygnięcia sprawy) wybierze. Uznanie administracyjne nie oznacza oczywiście dowolności organu. Innymi słowy organ ma wybór dokonanego rozstrzygnięcia. Trzeba zwrócić uwagę, że postępowanie w przedmiocie umorzenia ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ bada, czy w sprawie występują przesłanki warunkujące umorzenie. W wypadku, gdy stwierdzi, że przesłanki nie występują to organ nie ma wyboru rozstrzygnięcia i ma obowiązek wydać rozstrzygnięcie odmawiające umorzenia należności. Natomiast w wypadku stwierdzenia istnienia przesłanek do umorzenia organ przystępuje do drugiego etapu, a więc w tym etapie ma uprawnienie, a nie obowiązek podjąć swobodnie wybrane przez siebie rozstrzygnięcie. Wybór tego rozstrzygnięcia jest wyłączną prerogatywą organu i sąd nie może w żaden sposób w to rozstrzygnięcie ingerować. Oczywiście decyzje administracyjne oparte na uznaniu administracyjnym nie są wyłączone spod kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny, jednakże kontrola ta jest pod pewnymi względami ograniczona. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sąd administracyjny opiera się wyłącznie na kryterium legalności, czyli zgodności z prawem (art. 1 § 2 ppsa). Sądowa kontrola decyzji uznaniowych obejmuje przede wszystkim to, czy organ nie wykroczył poza zakres przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania oraz to, czy organ zachował określone prawem wymogi proceduralne. Jeżeli jednak sąd stwierdzi, że działanie organu mieści się w granicach określonych konstrukcją uznania oraz że organ dochował wymogów proceduralnych, nie może objąć kontrolą prawidłowości wyboru przez organ jednej z możliwych opcji rozstrzygnięcia sprawy, jakie daje mu uznanie administracyjne. Wybór rozstrzygnięcia wymyka się bowiem kryteriom prawnym, opierając się na przesłankach odnoszących się do celowości, rzetelności, gospodarności i innych tego typu determinantach pozaprawnych. Pozaprawne kryteria wyboru rozstrzygnięcia zastosowane w sprawie administracyjnej przez organ nie mogą być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, sprawowanej - jak wyżej wskazano - wyłącznie pod kątem zgodności z prawem.

Działając w oparciu o uznanie organ zobligowany jest przede wszystkim do zachowania wszystkich standardów proceduralnych. Ponadto swobodę wyboru rozstrzygnięcia organu ogranicza wyrażona w art. 7 kpa zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu strony. Zasada ta obliguje organ do podjęcia decyzji w sprawie po dokładnym wyważeniu wchodzących w grę konkurujących ze sobą wartości ogólnospołecznych i indywidualnych.

W ocenie sądu rozstrzygnięcie organu administracyjnego, wbrew twierdzeniom strony, opiera się na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Organ w sposób wyczerpujący zgromadził i rozważył cały materiał dowodowy, ustalając stan faktyczny sprawy zgodnie z prawdą. Całość tych rozważań została wyczerpująco przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a zatem organ spełnił stawiany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wymóg szczególnej dbałości o prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnej opartej na uznaniu administracyjnym (art. 107 § 1 i 3 kpa). Nadto wnioski, jakie organ wyprowadził z treści materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie są zgodne z logiką i doświadczeniem życiowym, nie wykraczają zatem poza swobodną ocenę dowodów jaką dysponuje organ w postępowaniu administracyjnym (art. 80 kpa). Tym samym sąd nie zgadza się z twierdzeniami, że w sprawie naruszono przepisy postępowania wskazane w pkt 1 skargi, gdyż w sprawie zebrano w sposób właściwy materiał dowodowy i organ działając na podstawie przepisów wybrał jedno z dwóch możliwych rozstrzygnięć. Sąd stwierdza, że organy administracji publicznej odmawiając w części umorzenia należności odsetkowych, nie wykroczyły poza zakres uznania administracyjnego przyznanego mu przepisem art. 49f ustawy o rehabilitacji, nie uchybiły też przepisom postępowania administracyjnego.

Strona jako argument przemawiający za umorzeniem odsetek wskazuje fakt, że w dniu (...)2011 r. otrzymała informację o prowadzonym postępowaniu w sprawie zasadności ubiegania się o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych osób niepełnosprawnych. Wypłaty dofinansowań w następnych miesiącach spowodowały, że była ona pewna, że do tych dofinansowań ma prawo. Strona wyjaśniła, że miała prawo działać w zaufaniu do organu i uważać, że złożone wnioski były kompletnie i prawidłowo wypełnione, nie budzące zastrzeżeń ze strony Funduszu. Według skarżącej wieloletnie wypłacanie dofinansowań świadczyło o pozytywnym zweryfikowaniu przez PFRON przekazanej przez spółdzielnie dokumentacji pracowniczej.

Odnosząc się do powyższego należy zauważyć, że strona nie zwraca uwagi, że w sprawie wypłata dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych nie nastąpiła na podstawie wydanych decyzji dotyczących wskazanych okresów sprawozdawczych. Prezes Zarządu PFRON wypłacił skarżącej środki, w sposób bezdecyzyjny, na podstawie złożonych przez stronę wniosków Wn-D. Przekazanie dofinasowania następuje po weryfikacji wniosku Wn-D, która to weryfikacja ma charakter, co do zasady, wyłącznie formalny. Oznacza to, że organ bada poprawność wypełnienia wniosku oraz to, czy został on złożony w terminie, natomiast organ w każdym wypadku nie ma obowiązku kontroli zgodności danych zawartych we wniosku ze stanem faktycznym. Konstrukcja takiego wniosku zbliżona jest do deklaracji podatkowych i celnych. Organ, w takich sprawach jak przedmiotowa, opiera się na oświadczeniu pracodawcy zawartym w treści wniosku Wn-D, że dane w nim zawarte oraz zawarte w załącznikach do wniosku są zgodne ze stanem faktycznym i prawnym. Organ zarówno przed dokonaniem wypłaty (czynność materialno-techniczna), jak też po dokonaniu wypłaty dofinansowania, jest uprawniony do dokonania sprawdzenia tych danych i przeprowadzenia postępowania administracyjnego w celu ustalenia czy pracodawca spełnia przesłanki ustawowe uprawniające do korzystania z dofinansowania ze środków PFRON. W wypadku, gdy weryfikuje wniosek i stwierdzi, że dofinansowanie nie przysługuje, to wydaje decyzję odmawiającą przyznania pomocy. Natomiast, w wypadku gdy opierając się w całości na oświadczeniu strony wypłaci dofinansowanie, a następnie uzyska w toku kontroli informacje o nieprawidłowościach (braku spełnienia przesłanek do udzielenia pomocy publicznej) dotyczących udzielonej pomocy, to organ ma obowiązek zażądać zwrotu udzielonej pomocy publicznej (nakazać zwrot wypłaconego dofinansowania). W związku z powyższym wszystkie działania organów orzekających w sprawie miały oparcie w obowiązujących przepisach. Tym samym argument strony, iż nie była świadoma zaistniałych nieprawidłowości nie mógł stanowić dla organu przesłanki do umorzenia należności. Co więcej strona mając określone wątpliwości mogła i powinna zwrócić się pisemnie do organu o ich wyjaśnienie, czego w sprawie nie uczyniła.

W tym miejscu sąd także stwierdza, że w sprawie nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji. Przepis ten stanowi, że odsetek nie nalicza się w przypadku gdy wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty. Przepis ten ma zastosowanie w postępowaniu merytorycznym dotyczącym zwrotu wypłaconych środków PFRON i w postępowaniu zakończonym decyzją z (...) 2018 r., strona mogła skutecznie podnosić zarzuty związane z tym przepisem. W postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności przepis ten nie znajduje zastosowania. Co więcej w sprawie ustalono, że to poprzez działanie samej strony następowała wypłata nienależnego stronie dofinansowania. To skarżąca składała wnioski do organu i składała oświadczenie, że te środki finansowe są jej należne. Organ natomiast nie miał świadomości popełnianego błędu i te środki wypłacał. Zatem prawidłowe było stwierdzenie organu, że wyjątkowe uprawnienie w postaci możliwości uzyskania dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych obligowało stronę do dołożenia szczególnej staranności w spełnianiu warunków do otrzymania środków. Tym samym w sprawie nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji, tj. okoliczności niezależne od samego skarżącego.

Zupełnie nieweryfikowalny jest zarzut wprowadzenia w błąd pracowników skarżącej przez pracowników PFRON. Sąd wskazuje, że postępowanie administracyjne ma charakter pisemny (art. 14 kpa) i jeżeli strona chciała uzyskać informację, na którą w późniejszym okresie będzie się powoływała, to winna wystąpić z pisemnym wnioskiem o udzielenie takiej informacji. Dopiero uzyskanie określonej treści informacji może stanowić o naruszeniu art. 9 kpa. Trzeba bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Sąd wyjaśnia, że naruszenie tej zasady przejawia się w: a) odmowie udzielenia informacji stronie, bądź b) nienależycie udzielonej informacji, przez udzielenie informacji niejasnej lub błędnej lub udzielenie informacji niewyczerpującej, tj. takiej, która pomija okoliczności faktyczne lub prawne, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy. Skutki prawne udzielenie nieprawidłowej informacji nie powinny obciążać strony, dlatego też aby mogła powoływać się na wadliwe działania powinna zadbać o to, aby organ udzielił informacji w formie pisemnej. W przedmiotowej zaś sprawie skarżąca o udzielenie takich informacji się nie zwracała. Tym samym twierdzenia skarżącej dotyczące wprowadzenia w błąd nie mogły przyczynić się do uwzględnienia skargi.

Tym samym - mając na uwadze zarzuty skargi - sąd uznał, że Prezes Zarządu PFRON wydając zaskarżoną decyzje odniósł się zarówno do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń strony. Spowodowało to – zdaniem sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych kpa, w tym przede wszystkim akcentowanej w skardze zasady legalności działania (art. 6 kpa), zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa), jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Także wydana decyzja mimo pewnej lakoniczności zawiera wszystkie elementy decyzji określone przepisami kpa i w szczególności poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej.

Należy podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia przepisów, które winny prowadzić do uwzględnienia skargi.

Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 p.p.s.a.