Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 187/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-06-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 21 usr. 2, art. 28 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 585/14 w sprawie ze skargi G.N. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 8 października 2014 r. oddalił skargę G. N. ( dalej jako "strona", "skarżąca") na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy.

W dniu 26 kwietnia 2007 r. strona złożyła pierwszy wniosek o przyznanie pomocy z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. organ I instancji przyznał płatność do powierzchni ustalonej w toku postępowania tj. 7,36 ha w wysokości 1943,04 zł.

Skarżąca składała wnioski o przyznanie pomocy ONW w kolejnych latach, tj. w dniu 14 maja 2008 r., 7 maja 2009 r., 13 maja 2010 r., 3 października 2011 r. Płatności były jej przyznawane kolejno decyzjami z dnia [...] stycznia 2009 r., [...] października 2009 r., [...] września 2010 r. [...] października 2011 r.

W dniu 15 maja 2012 r. strona złożyła wniosek o przyznanie pomocy ONW, deklarując do płatności powierzchnię 7,35 ha.

W dniu 27 sierpnia 2012 r. organ I instancji wezwał stronę do złożenia wyjaśnień związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w zakresie wszystkich zadeklarowanych działek rolnych. Stwierdzono bowiem, że o płatności dotyczące tych samych działek ubiega się jeszcze jeden producent rolny.

W dniu 15 lutego 2013 r. organ I instancji wydał decyzję, w której odmówił przyznania płatności ONW i nałożył na stronę sankcję w łącznej wysokości 1940,40 zł. Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z dnia [...] marca 2013 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Organ I instancji przeprowadził rozprawę administracyjną celem wyjaśnienia powstałych w sprawie wątpliwości. Okazało się, że G. N. wydzierżawiła zadeklarowane działki rolne innemu producentowi rolnemu. W dniu 28 maja 2013 r. Kierownik Bura Powiatowego przesłuchał w charakterze świadka S. U. – dzierżawcę działek należących do strony i dokonał analizy przedłożonych przez strony dokumentów na okoliczność zawarcia ww. umowy.

W dniu 10 czerwca 2013 r. organ I instancji wydał decyzję, którą odmówił przyznania stron płatności ONW i nałożył sankcję w łącznej wysokości 1940,40 zł.

Na skutek wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w łącznej wysokości 9636 zł.

Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzją i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Powodem uchylenia decyzji był fakt, że w treści rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji nie wskazano decyzji, na podstawie których przyznano płatność ustaloną później jako nienależną.

Kolejną decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania KierownikBiura Powiatowego ARiMR w S. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w łącznej wysokości 9636,00zł otrzymaną na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. o przyznaniu płatności ONW:

z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w wysokości 1943,04 zł,

z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w wysokości 1919,28 zł,

z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w wysokości 1916,64 zł,

z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w wysokości 1916,64 zł,

z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w wysokości 1940,40 zł.

Na skutek odwołania G. N. decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji powołano brzmienie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013, z których wynika, że dodatki wyrównawcze (płatności ONW) przysługują temu, kto użytkuje rolniczo grunt i zobowiązuje się go użytkować w dalszym ciągu przez co najmniej 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności ONW.

W przypadku gdy beneficjent nie spełniał przesłanek uprawniających go do otrzymania płatności, czyli nie zachował warunków określonych w Rozporządzeniu, to zgodnie z § 9 ust. 2 Rozporządzenia ONW zobowiązany jest do zwrotu części lub całości otrzymanej płatności za wszystkie lata jej pobierania licząc od dnia otrzymania pierwszego świadczenia. Oznacza to, że w sytuacji, w której beneficjent zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na części lub całości zadeklarowanej w pierwszym roku płatności powierzchni, zobowiązany jest on do zwrotu całej lub części płatności pobranych za cały okres jej pobierania. Warunkiem decydującym o częściowym zwrocie płatności, jest dalsze prowadzenie działalności rolniczej na działkach rolnych, na powierzchni minimum 1 ha.

Organ stwierdził, że G. N.złożyła w dniu 26 kwietnia 2007 r. pierwszy wniosek o przyznanie płatności z tytułu ONW. Na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r. przyznano jej wnioskowaną płatność do powierzchni 7,3 6ha w wysokości 1943,04zł. Środki zostały przekazane na rachunek bankowy producenta w dniu 9 kwietnia 2008 r. A zatem składając pierwszy wniosek przyznanie płatności z tytułu ONW G. N. zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej i powierzchni 7,36 ha przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności, czyli od tj. od dnia 9 kwietnia 2008r.

Wskazano, że w latach tj. 2008 - 2011 strona występowała z wnioskiem o przyznanie płatności ONW. Kolejnymi decyzjami przyznawano jej tę płatność. Fakt, że strona nie użytkowała rolniczo działek rolnych stwierdzono po złożeniu przez skarżącą wniosku w dniu 15 maja 2012 r. Okazało się, że cała zgłoszona przez stronę powierzchnia gruntów rolnych faktycznie znajdowała się w posiadaniu innego producenta rolnego. W związku z tym, w dniu 10 czerwca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję nr [...] na mocy której odmówił G. N. wnioskowanych płatności ONW oraz nałożył sankcje w okresie trzech lat kalendarzowych. Następnie na skutek wniesionego odwołania przez stronę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu [...] sierpnia 2013 r. decyzję nr [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Decyzja ta stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji.

Organ odwoławczy podkreślił, że ubiegając się o przyznanie płatności ONW rolnik podejmuje zobowiązanie prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał płatność w pierwszym roku wsparcia, zobowiązał się również do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdym fakcie, który mi wpływ na nienależnie pobrane płatności, a także o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw podpisując stosowne oświadczenie we wniosku.

W ocenie organu zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, stanowi samodzielną przesłankę zwrotu otrzymanych przez producenta rolnego płatności ONW.

Organ II instancji podkreślił, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, co wynika z przepisów prawa wspólnotowego. Co więcej, zgodnie z art. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 937/2012 w odniesieniu do decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wydawanych od dnia 16 października 2012 odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosownie zatem do art. 47 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 29 ust. 7 ustawy o ARiMR termin płatności kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wynosi 60 dni od daty doręczenia decyzji ustalającej wysokość kwoty.

Organ powołał art. 51 § 1, art. 53 § 1 i 4 oraz art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej. Wskazał, iż w przypadku niewpłacenia przez stronę kwoty 9636 zł w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji organu II instancji, od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności, od kwoty nienależnie pobranych płatności nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Mając na względzie przepis art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 organ odwoławczy wyjaśnił, że nie upłynął 10 - letni termin przedawnienia, o którym mowa w powołanym przepisie. W ocenie organu odwoławczego w analizowanej sprawie nie ma również podstaw do zastosowania 4 - letniego terminu przedawnienia, nie można bowiem twierdzić, że w dobrej wierze działa producent, który zaprzestaje użytkowania gruntów rolnych w okresie trwania 5 - letniego zobowiązania ONW oraz nie wykazuje w toku prowadzonej postępowania, że zaprzestając użytkowania działał w dobrej wierze.

W odniesieniu do płatności za lata 2010 i 2011 badając okres przedawnienia organ miał na względzie art. 3 ust 1 i Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995. W ocenie organu wynikający z powyższych przepisów trzy letni okres przedawnienia również nie upłynął.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 w związku z art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2011 oraz art. 80 ust. 3 Rozporządzenia 1122/2009, art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2007-2011.

Na powyższą decyzję G. N. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której domagała się uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej w całości, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości do czasu prawomocnego zakończenia postępowania oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi kontrolując zaskarżoną decyzję, uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w sprawie nie doszło bowiem do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego oraz mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa procesowego.

Na gruncie wskazanych w uzasadnieniu wyroku przepisów, zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, ani też nie jest kwestionowane przez skarżącą i jej pełnomocnika, że skarżąca - składając w 26 kwietnia 2007 r. pierwszy wniosek o przyznanie płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) zobowiązała się, iż przez okres 5 lat na zadeklarowanych działkach będzie prowadziła działalność rolniczą. Podstawę prawną tego zobowiązania stanowiły przy tym przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. nr 68, poz. 448 ze zm.). W myśl § 2 pkt 1 rozporządzenia z dnia 11 kwietnia 2007 r. płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.Urz.UE L 270 z dnia 21 października 2003r., str. 1, ze zm.; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, ze zm.), który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 160 z dnia 26 czerwca 1999, str. 80, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391). Z wymienionego w obu tych przepisach art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 1257/1999 wynika natomiast, że warunkiem przyznania dodatków wyrównawczych na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników jest prowadzenie działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. W rozpoznawanej sprawie płatności ONW za 2007 r. zostały przekazane na rachunek bankowy producenta w dniu 9 kwietnia 2008 r.

We wnioskach o przyznanie płatności za kolejne lata, tj. 2008 - 2011 skarżąca nadal deklarowała działki o podobnej powierzchni (7,39, 7,36, 7,27, 7, 26, 7,35 ha) i pomoc była jej za kolejne lata przyznawana. Po złożeniu wniosku o przyznanie płatności ONW za 2012 r., organ ustalił, że całą zgłoszona przez skarżącą powierzchnia gruntów rolnych faktycznie znajdowała się w posiadaniu innego producenta rolnego. Jak bowiem ustalono, na mocy umowy z dnia 12 września 2011 r. skarżąca wydzierżawiła deklarowane działki innemu producentowi rolnemu – S. U. W związku z powyższym odmówiono skarżącej przyznania płatności ONW za 2012 r. i decyzja ta stała się ostateczna. W konsekwencji powyższych ustaleń oczywistym jest, że skarżąca zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej po 4 latach od otrzymania płatności za 2007 r., a więc przed upływem 5 lat od daty złożenia zobowiązania w tym zakresie.

Sąd stwierdził, że w rozporządzeniu Komisji (WE) z dnia 15 grudnia 2006 r. nr 1974/2006 za okoliczność uzasadniającą zrezygnowanie przez państwo członkowskie z wymagania częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta uznano art. 47 ust. 1, zgodnie z którym są nimi śmierć beneficjenta, długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania, katastrofa naturalna, poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich, choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. W rozpoznawanej sprawie żadna z tych okoliczności nie miała miejsca. Co istotne, w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 zastrzeżono, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, aby mogły być wzięte pod rozwagę właściwego organu muszą zostać zgłoszone na piśmie w odpowiednim terminie - przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Z uwagi na fakt, że postępowanie w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przez skarżącą zostało wszczęte już po wejściu w życie rozporządzenia ONW z dnia 11 marca 2009 r. ogłoszonego w dniu 13 marca 2009 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 3 grudnia 2013 r. doręczono skarżącej w dniu 6 grudnia 2013 r.), z mocy art. 15 i art. 17 tego rozporządzenia, w niniejszej sprawie zastosować należało również jego przepisy. W art. 9 ust. 5 pkt 6 rozporządzenie to w sposób jednoznaczny odsyłało do treści powołanego wyżej art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006 stanowiąc, że płatność ONW nie podlega zwrotowi, zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 1, nastąpiło na skutek:

1) rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności;

2) wykonania prawa pierwokupu gruntów rolnych objętych zobowiązaniem ONW przez dzierżawcę lub Agencję Nieruchomości Rolnych, jakie przysługuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592 oraz z 2008 r. Nr 180, poz. 1112), lub wykonania w odniesieniu do tych gruntów uprawnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 tej ustawy, przez Agencję Nieruchomości Rolnych;

3) przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków, w wyniku której zmniejszyła się całkowita powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW;

4) wygaśnięcia umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte zobowiązaniem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu upływu czasu, na jaki została zawarta ta umowa, jeżeli jej wygaśnięcie nastąpiło po upływie 5 lat i 30 dni od dnia, w którym decyzja o przyznaniu pierwszej płatności ONW stała się ostateczna, a przed upływem 5 lat od dnia wypłaty tej płatności;

5) innej okoliczności, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8b ust. 1 pkt 2 lit. a, albo w § 8c ust. 1 pkt 1, mającej wpływ na realizację tego zobowiązania i będącej wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

W okolicznościach niniejszej sprawy nie można uznać, że wydzierżawienie w dniu 12 września 2011 r. przez G. N. jej gospodarstwa rolnego stanowiło okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu podjęcia przez skarżącą zobowiązania w zakresie prowadzenia przez okres pięciu lat działalności rolniczej na spornych działkach. Podejmując to zobowiązanie skarżąca miała świadomość, że nie ma możliwości wydzierżawienia nieruchomości osobie trzeciej przez ten okres. Nie można zatem uznać za słuszną argumentacji skarżącej, że dopełniła niezbędnych formalności do zachowania przyznanej płatności.

Sąd zwrócił uwagę na to, że okoliczność wydzierżawienia działek została ujawniona dopiero, gdy w postępowaniu o przyznanie płatności na 2012 r ustalono, że o przyznanie płatności odnośnie tych samych działek, które zadeklarowała skarżąca ubiega się inny producent rolny – S. U.

Sąd przyjął, że nie został przy tym zachowany - określony w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 - termin 10 dni roboczych na zgłoszenie tej okoliczności. Nie można również przyjąć, że nie ma przerwy w uprawie dziełek, gdyż zachowana jest ciągłość w prowadzeniu działalności rolniczej przez dzierżawcę, który przejął je zobowiązanie i wystąpił o przyznanie płatności za lata 2012 – 2013. Nie zostały bowiem przez skarżącą spełnione wymagania formalne przejęcia zobowiązania wynikające z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. (ONW) jak również skarżąca nie złożyła oświadczenia w trybie § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a o przejęciu zobowiązania ONW przez inny podmiot.

W ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, że obowiązek zwrotu określonej w decyzji kwoty podlega dziesięcioletniemu, a nie czteroletniemu przedawnieniu z uwagi na brak podstaw do uznania, że skarżąca działała w dobrej wierze. Nie można bowiem twierdzić, że producent rolny działał w dobrej wierze w sytuacji, gdy świadomie zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na skutek oddania działek w dzierżawę innemu producentowi rolnemu.

Zagadnienie przedawnienia roszczeń do zwrotu nienależnie pobranej płatności reguluje art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz. UE L dnia 30 kwietnia 2004r. t. 141, str. 18 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Z przepisu tego wynika, że zasadą jest dziesięcioletni okres przedawnienia obowiązku zwrotu przez rolnika nienależnej płatności liczony od jej przyznania do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności, z wyjątkiem sytuacji, gdy beneficjent działał w dobrej wierze. W wyroku z dnia 10 października 2013 r., II GSK 821/12, Naczelny Sąd Administracyjny dokonując wykładni tego przepisu stwierdził, że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Kwestia zaś właściwego określenia działania beneficjenta w dobrej wierze lub złej wierze wymaga wskazania, że obowiązujące przepisy prawa w tej mierze nie zawierają żadnych definicji. Pojęcia te wiążą się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie. Ich istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób według schematu o walorze bezwzględnym. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem. Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawa lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawy nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można usprawiedliwić. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu domniemania wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku prawnego jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania w danych okolicznościach stosowności". Zła wiara nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby, gdyby się zachowała należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępowała rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego. Ocena okoliczności konkretnej sytuacji (np. co do uznania błędu za usprawiedliwiony) i zasadność postępowania z ogólnie przyjętymi normami postępowania powinna być poddana bardzo surowym i ostrym kryteriom. Oczywiście szczególny przepis może wprowadzić w sposób wyraźny lub dorozumiany pewne modyfikacje w rozumieniu pojęcia dobrej wiary. Analizowane przepisy tego rodzaju unormowań nie zawierają. Zatem obowiązujące w tym względzie powinny być ogólne pojęcia co do rozumienia dobrej i złej wiary z uwagi na zasadę jednolitości systemu prawa (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2012 r., II GSK 1209/11).

Podzielając w pełni to stanowisko, Sąd stwierdził, że skarżąca podejmując się zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na spornych działkach przez okres 5 lat działała w złej wierze, gdyż świadomie zawarła umowę dzierżawy. Skarżąca nie kwestionuje tego faktu i opisuje okoliczności jej zawarcia (obietnica emerytury i dopłat, składana jej przez S. U.). Co istotne Sąd Rejonowy w S. I wydział Cywilny wyrokiem z dnia 29 stycznia 2013 r. oddalił powództwo w przedmiocie ustalenia nieważności umowy dzierżawy zawartej między G. N. a S. U. Ww. umowa dzierżawy została wypowiedziana w dniu 29 stycznia 2013 r.

Sąd, oceniając działanie skarżącej, która mając tę świadomość, wystąpiła o przyznanie płatności w kolejnym roku, przyjął, że skarżąca nie działała w dobrej wierze.

W sprawie tej nie upłynął też określony w art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 dziesięcioletni termin przedawnienia, skoro płatność za 2007 r. została przyznana decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., jej wypłata nastąpiła w dniu 9 kwietnia 2008 r. W dniu 6 grudnia 2013 r. doręczono skarżącej zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności.

Rozpoznając skargę poza zarzutami skargi Sąd uznał, że niekwestionowany w skardze zakres postępowania dowodowego i wyjaśniającego jest prawidłowy, zaś materiał dowodowy został zgromadzony i rozpoznany zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., tj. w sposób wszechstronny i kompletny. W sprawie organy przeprowadziły wszelkie uwzględniające specyfikę przedmiotu rozstrzygnięcia niezbędne i konieczne dla ustalenia (wyjaśnienia) istotnych okoliczności faktycznych, a dopuszczone (zgodne z prawem) w art. 75 k.p.a., dowody. Zawarta przez organ w uzasadnieniu decyzji ocena okoliczności sprawy została dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego sprawy, jest prawidłowa, logiczna i zgodna z doświadczeniem życiowym, zaś wywody – konsekwentne, jasne i zrozumiałe, co z kolei wyklucza przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, tj. naruszenie art. 80 k.p.a., zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Przedstawiono w nim szczegółowo stan faktyczny, przepisy prawne, dokonano ich wykładni oraz podano motywy podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, w szczególności wyjaśniono dlaczego okoliczność wydzierżawienia gospodarstwa rolnego nie stanowi okoliczności wyłączającej zwrot pobranej płatności oraz dlaczego nie można przyjąć, iż strona działała w dobrej wierze, co z kolei uzasadniałoby zastosowanie czteroletniego okresu przedawnienia. Zasada informowania o motywach rozstrzygnięcia organu i przekonywania o zasadności tego rozstrzygnięcia, została więc w niniejszej sprawie zrealizowana, strona poznała motywy rozstrzygnięcia sprawy, tj. przyczyny, z powodu których organ uznał, że skarżąca pobrała nienależne świadczenie z tytułu płatności ONW. O uchybieniu tych zasad nie stanowi podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika, w sytuacji, gdy organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy, nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów, oraz wskazał i wyjaśnił zastosowaną podstawę prawną.

Powyższy wyrok zaskarżyła, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, G. N., która zarzuciła mu:

1) naruszenie prawa materialnego:

a) art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014, poz, 1647) poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na dokonaniu kontroli legalności zaskarżonej decyzji niepełnej i dowolnej,

b) art. 28 ust. 1-3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. 2013, poz. 173) poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że płatności uzyskane przez skarżącą zostały pobrane nienależnie i podlegają zwrotowi,

c) art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 oraz art. 3 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich poprzez błędną wykładnię, prowadzącą do przyjęcia, że skarżąca nie działała w dobrej wierze, co skutkowało stwierdzeniem, że nie upłynął w niniejszej sprawie termin przedawnienia,

d) art. 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na pominięciu szczególnych okoliczności istniejących w niniejszej sprawie, wyłączających zwrot płatności,

e) § 9 ust. 5 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. 2009, nr 40, poz. 329) poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że nie zachodzą w niniejszej sprawie szczególne okoliczności, których nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania, wyłączające zwrot płatności,

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, co skutkowało oddaleniem skargi, a w konsekwencji nieuchyleniem zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, mimo że organy nie rozważyły całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie i dokonały dowolnej jego oceny.

Wskazując na powyższe zarzuty G. N. wniosła na podstawie art. 176 p.p.s.a, w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu

kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach i w związku z tym podlega oddaleniu.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Ponadto należy podkreślić, że skarga kasacyjna jest środkiem prawnym wysoce sformalizowanym, co oznacza, że aby mogła być rozpoznana, musi dopowiadać wymogom prawnym określonym art. 176 p.p.s.a., tj. czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pism w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczeniem podstaw kasacyjnych i ich uzasadnieniem, a także wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Przez wskazanie podstaw kasacyjnych należy rozumieć określone ustawowo uchybienia, które mogą być przedmiotem formułowania zarzutów przez skarżącego pod adresem wyroku sądu I instancji, które prowadzić mają do uchylenia albo zmiany zaskarżonego wyroku. Mogą one dotyczyć zarówno tych przepisów, które Sąd pierwszej instancji wskazał, jako przepisy mające zastosowanie w toku rozpatrywania sprawy, jak i tych, które zdaniem strony powinny mieć w toku postępowania zastosowanie, mimo że zostały przez sąd pominięte. Z treści art. 174 p.p.s.a. wynikają dwie odrębne podstawy kasacyjne, tj. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ocenę - postawionego jako drugiego w skardze kasacyjnej - zarzutu, które oparte zostały na podstawie określonej w pkt 2 art. 174 p.p.s.a. i do których odnieść należy się w pierwszej kolejności, poprzedzić należy koniecznym w rozpatrywanej sprawie wyjaśnieniem, że o ich skuteczności nie decyduje każde uchybienie przepisów postępowania, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny. Tymczasem w skardze kasacyjnej brak jest w tym zakresie jakiegokolwiek uzasadnienia.

Skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. 2013, poz. 173) poprzez wadliwą kontrolę zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem.

Zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 151 p.p.s.a. odnosi się do przepisów regulujących treść rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Jak zasadnie zauważa się w judykaturze, podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogą być przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia, a nie przepisy regulujące samo rozstrzygnięcie. Samo powołanie tych przepisów nie odpowiada zarzutowi kasacyjnemu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a i nie jest wystarczające do merytorycznego rozpoznania, orzeczenie oddalające skargę lub ją uwzględniające nie jest skutkiem zastosowania wyłącznie art. 151 lub 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a, ale jest następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowania przepisów pozwalających na określone rozstrzygnięcie (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser, M. Wierzbowski. Warszawa 2011, s. 592-593 i powołane tam orzeczenia). Skuteczność tego zarzutu zależna jest wobec tego od skuteczności pozostałych zarzutów naruszenia bądź to prawa procesowego, bądź prawa materialnego. Tymczasem zarzuty te – z przyczyn, które zostaną wskazane niżej – okazały się nieuzasadnione.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) w pierwszej kolejności należy najpierw przypomnieć regulacje prawne dotyczące przyznania pomocy finansowej w omawianym trybie.

Zgodnie z art. 21 ust. 1, 2 i 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Stwierdzić zatem należy, że cytowany wyżej przepis modyfikuje obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania - określone w przepisach k.p.a. To na stronie oraz innych osobach uczestniczących w tym postępowaniu ciąży obowiązek przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2327/13 na stronie www.orzeczenia.nsa.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, ale ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. To nie organ administracji publicznej, a wnioskodawca, ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne (por. wyroki NSA z dnia: 25 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1075/10; z dnia 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 88/11, z dnia 17 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 832/14, publ. na stronie www.orzeczenia. nsa).

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w omawianym trybie szczególnym organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego następuje w ramach zasady swobodnej oceny dowodów.

W okolicznościach sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że organ dopuścił się naruszenia zasady wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego - sformułowanej w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy, jak również do tego, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organ i zaakceptowana następnie przez Sąd I instancji narusza art. 80 k.p.a. formułujący jedną z podstawowych zasad postępowania dowodowego - zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ administracji publicznej w ocenie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi regułami dowodowymi, a ustaleń faktycznych dokonuje według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnie rozważonego materiału dowodowego. Rozumowanie, w wyniku, którego organ ustala istnienie okoliczności faktycznych powinno być zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Dopóki granice swobodnej oceny dowodów nie zostaną przez organ orzekający przekroczone Sąd nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. Z treści powołanego przepisu wynika przede wszystkim to, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Oceniając wyniki postępowania dowodowego (wiarygodność i moc dowodów), organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, wskazując w uzasadnieniu decyzji fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Te reguły zostały zachowane w rozpoznawanej sprawie, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, akceptując ocenę dowodów dokonaną przez organ administracji publicznej. Stan faktyczny sprawy zakończonej decyzją ostateczną został ustalony prawidłowo, proces subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowane przepisy prawa materialnego również jest prawidłowy.

Zgodnie z art. 174 pkt 1) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Zarzucając Sądowi I instancji błędną wykładnię konkretnego przepisu prawa materialnego autor skargi kasacyjnej powinien przedstawić swoją własną jego wykładnię i wykazać dlaczego jest ona prawidłowa. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że prawidłowo ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej lub też wadliwe uznanie, że prawidłowo ustalony w sprawie stan faktyczny nie odpowiada hipotezie określonej normy prawnej.

W ramach omawianej podstawy kasacyjnej w pkt 1 a, b, d i e petitum skargi kasacyjnej, jej autor zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 28 ust. 1-3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...), 47 ust. 1 Rozporządzenia Komisji WE nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz § 9 ust. 5 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)".

Zauważyć również należy, że sąd administracyjny nie stosuje żadnego przepisu prawa materialnego, w sensie wiążącego ustalenia konsekwencji prawnych stwierdzonych faktów. To, co w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. określono jako "niewłaściwe zastosowanie", jest niczym innym jak nieprawidłową oceną zastosowania prawa materialnego przez organ administracji. Ustawodawca zastosował pewien skrót myślowy, w związku z czym ilekroć mówimy o niewłaściwym zastosowaniu prawa materialnego przez sąd, rozumiemy przez to albo bezzasadne tolerowanie błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie - bezzasadne zarzucenie organowi popełnienia takiego błędu. Na omawianej podstawie można oprzeć skargę kasacyjną także w wypadku, gdy sąd administracyjny nie wymienił nawet danego przepisu w uzasadnieniu orzeczenia, ale oddalił skargę na decyzję, której rozstrzygnięcie było na tym przepisie oparte.

Niewłaściwe i w konsekwencji nieskuteczne postawienie zarzutów procesowych w skardze kasacyjnej sprawia, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę kasacyjną w granicach jej podstaw jest związany ustaleniami faktycznymi, poczynionymi przez organ a zaakceptowanymi przez Sąd I instancji. W ich świetle słuszne jest stanowisko Sądu I instancji, który uznał, że organ prawidłowo zastosowały w sprawie wskazane wyżej przepisy.

Naczelny Sąd Administracyjny w całości podtrzymuje pogląd WSA, zgodnie z którym wydzierżawienia przez skarżącą kasacyjnie jej gospodarstwa rolnego w żaden sposób nie można uznać za okoliczności egzorenacyjną, która zwalniałaby ją z obowiązku zwrotu przyznanej nienależnie płatności rolnośrodowiskowej. W bezspornych okolicznościach sprawy należy przyjąć, że G. N. podejmując się prowadzenia przez pięć lat działalności rolniczej miała świadomość, tego, że nie może w tym czasie wydzierżawić nieruchomości osobie trzeciej. Poza tym, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, nie dopełniła żadnych formalności do zachowania przyznanej płatności określonych w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 i w § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. ( nie zachowała 10-cio dniowego terminu do zgłoszenia organowi tej okoliczności, jak również nie złożyła oświadczenia o przejęciu zobowiązania ONW przez inny podmiot).

Wbrew zarzutowi określonemu w pkt 1 c petitum skargi kasacyjnej Sąd I instancji prawidłowo uznał za właściwą wykładnię art. 73 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 oraz art. 3 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich dokonaną przez organy, w oparciu o którą słusznie przyjęto, że skarżąca kasacyjnie działała w złej wierze.

Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela również stanowisko Sądu I instancji co do dokonanej przez ten Sąd, a wcześniej przez organy, wykładni ww. przepisu. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA w swoich obszernych wywodach dotyczących spornej kwestii dobrej i złej wiary mającej wpływ na termin przedawnienia roszczeń związanych ze zwrotem nienależnie pobranych płatności przywołano orzecznictwo NSA i szczegółowo przeanalizowano jego wpływ na wynik sprawy i przyjęcie, ze skarżąca kasacyjnie działała w złej wierze.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę powołuje się również na to orzecznictwo i akceptuje w pełni pogląd, że zawarcie przez producenta rolnego w okresie 5 lat prowadzenia działalności rolniczej objętej zobowiązaniem ONW z osobą trzecią umowy dzierżawy działki rolnej, w stosunku do której przyznano dodatek wyrównawczy skutkuje przyjęciem jego złej wiary i zastosowaniem czteroletniego okresu przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie pobranej płatności ( art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.