Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1790/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Sędziowie NSA Przemysław Dumana, Małgorzata Wolf-Mendecka (sprawozdawca), Protokolant Marta Lewicka, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. dnia [...] r., którą określono wobec J. P. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w wysokości [...] zł.

Jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, zakwestionowane zostało prawo podatnika do skorzystania z ulgi związanej z darowizną na cel charytatywno-opiekuńczy w kwocie [...] zł na rzecz Parafii [...] w N. Uznano, że wbrew obowiązującym przepisom ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 z późn. zm.) nie przedłożono sprawozdań o przeznaczeniu darowizny na cele charytatywno-opiekuńcze. Organ stwierdził, iż przedstawione przez stronę dokumenty są jedynie pismami nazwanymi sprawozdaniami. Zawierają jedynie ogólne wskazania, iż darowizny w łącznej kwocie [...] zł przeznaczono na "organizowanie pomocy sierotom, osobom znajdującym się w trudnym położeniu materialnym, zdrowotnym, rodzinom i osobom dotkniętym skutkami choroby alkoholowej i narkomanii, osobom po wyjściu więzienia na wolność i udzielanie pomocy w zapewnieniu wypoczynku dzieciom i młodzieży znajdującej się w potrzebie". Wskazano, iż pisma zwane sprawozdaniami, nie zawierają określenia wartości przeznaczonej darowizny na poszczególne cele w konkretnych okresach, których dotyczą.

W toku postępowania podatkowego J. P. podniósł, że stwierdzenie organu, iż przedłożone sprawozdanie nie są w istocie sprawozdaniami, a tylko pismami – wykracza daleko poza prawną swobodę oceny materiału dowodowego. Organ podatkowy, w ocenie podatnika, jest zobowiązany do zaakceptowania regulacji prawnej zawartej w ustawie o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej – jako w pełni wyczerpującej zagadnienie darowizn i ich wpływu na kształtowanie obowiązku podatkowego darczyńcy.

Ustosunkowując się do tych argumentów, organy podatkowe obu instancji zgodnie przyjęły, że podatnik spełnił jeden z określonych ustawowo warunków dokonania odliczenia darowizny w zakresie wykazania poniesienia wydatku (przekazania darowizny). Nie uznano natomiast, iż spełniony został drugi z wymogów warunkujących odliczenie darowizny w pełnej wysokości związany z przedłożeniem odpowiednich sprawozdań. Kontynuując te rozważania organ wskazał, iż we wszystkich pismach nazwanych sprawozdaniami Proboszcz Parafii J. P. stwierdzał jedynie ogólnikowo o przeznaczeniu pieniędzy na różne formy pomocy dla potrzebujących, umieszczając każdorazowo klauzulę o wydatkowaniu w całości otrzymanych kwot. Zwrócono uwagę, iż w omawianych pismach brak jest jakichkolwiek danych wskazujących: komu konkretnie udzielona została pomoc finansowa, w jakiej wysokości jednostkowej (czy też formie pieniężnej lub rzeczowej) udzielona została pomoc pochodząca z otrzymanej od J. P. darowizny, jaką kwotę przeznaczono na poszczególne cele charytatywno-opiekuńcze; ilu sierotom, osobom znajdującym się w trudnej sytuacji, rodzinom alkoholików, narkomanom, osobom, które wyszły z więzienia udzielono pomocy; ilu dzieciom udzielono pomocy w zapewnieniu odpoczynku; na czym polegało krzewienie idei pomocy bliźnim i ile te poszczególne przedsięwzięcia kosztowały.

Ponadto organ odwoławczy wskazując na brak ustawowej definicji sprawozdania, wyraził przekonanie o konieczności zastosowania wykładni gramatyczno-językowej. Odwołał się więc do definicji podanej Słowniku języka polskiego (PWN. Warszawa 1978, tom III), gdzie sprawozdaniem określono "przedstawienie przebiegu jakiejś działalności, szczegółowe zdanie sprawy z czegoś, opis jakiś zdarzeń, relację, raport". Tym samym organ wyraził pogląd, iż sprawozdanie powinno mieć postać dokumentu zdatnego do uzasadnienia prawa do odliczeń. Winno ono posiadać takie cechy, które pozwalają na sprawdzenie jego treści w postępowaniu podatkowym. Zatem, oprócz daty i podpisu osoby uprawnionej, powinno zawierać opis zdarzeń z taką dokładnością, aby organ podatkowy mógł dokonać kontroli opisanych w nim faktów i je zweryfikować.

Organ stwierdził, iż dokument, którego w postępowaniu kontrolnym nie można poddać kontroli jest nieprzydatny dla postępowania podatkowego.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił nadto, iż organ pierwszej instancji zwrócił się do obdarowanej Parafii z prośbą o podanie bardziej szczegółowych danych (niż to ujęto w protokole przesłuchania świadka) dotyczących wydatkowania otrzymanych od podatnika darowizn. Ksiądz J. P. stwierdził jedynie w nadesłanym piśmie, iż z treści umów i sprawozdań wynika na jakie cele zostały przeznaczone otrzymane darowizny od J. P. (podobnie świadek ten zeznał będąc bezpośrednio przesłuchany). Zatem, w ocenie organu, bardzo ogólnikowy charakter sprawozdań nie pozwolił na sprawdzenie, czy istotnie wskazane przez podatnika cele uzasadniające ulgę podatkową zostały zrealizowane.

W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej pełnomocnik J. P. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie art. 55 ust. 7 w zw. z art. 55 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 z późn. zm.).

W uzasadnieniu skargi wskazał w szczególności, iż art. 55 ust. 7 cyt. ustawy nie zawiera regulacji określającej formę oraz niezbędne elementy sprawozdania. Oznacza to, zdaniem pełnomocnika strony, iż działaniem contra legem jest wywodzenie elementów "sprawozdania" z definicji słownikowej. Ponadto strona skarżąca wyraziła pogląd, iż w sytuacji gdy kościelne osoby prawne nie mają obowiązku prowadzenia dokumentacji wymaganej przez przepisy o zobowiązaniach podatkowych, to tym samym nie mają obowiązku wykazywania szczegółów związanych z udzielaniem pomocy osobom potrzebującym. Skoro więc, w ocenie pełnomocnika podatnika, organy podatkowe uznały postępowanie obdarowanego za prawidłowe i zgodne z prawem, to nieuzasadnionym było żądanie od darczyńcy podania danych, których posiadać on nie mógł. Darczyńca nie miał bowiem wpływu na sposób wydatkowania kwot darowizny przez kościelną osobę prawną, ani też na formę i treść sprawozdania o sposobie wykorzystania darowizny.

Pełnomocnik strony podkreślił, iż jedynym obowiązkiem darczyńcy było przedstawienie pokwitowania odbioru darowizny przez kościelną osobę prawną oraz sprawozdania o przeznaczeniu jej na działalność charytatywno-opiekuńczą, a obowiązki te skarżący wypełnił.

Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 24 stycznia 2006 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, w pierwszej kolejności należy przywołać uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2005 r. FPS 5/04. W uchwale tej przyjęto, iż w przypadku dokonania w latach 1995-2003 darowizny na działalność charytatywno-opiekuńcą kościelnych osób prawnych, darowizna taka stosownie do art. 55 ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 29, poz. 154 ze zm.) była wyłączona z podstawy opodatkowania darczyńcy podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W art. 55 ust. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, jest mowa o wyłączeniu darowizn na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą z podstawy opodatkowania darczyńców podatkiem dochodowym, przy zachowaniu warunków, o których mowa w tych przepisach tj. złożenia pokwitowania odbioru przez kościelną osobę prawną i (w okresie dwóch lat od przekazania darowizny) sprawozdania z jej przeznaczenia na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą.

W powołanej uchwale przyjęto, że w przypadku darowizn na działalność charytatywno-opiekuńczą kościelnych osób prawnych obowiązuje przepis art. 55 ust. 7 ustawy kościelnej, a nie odpowiednie przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, iż sposób udokumentowania dokonania darowizny w ustawie kościelnej jest bardzo uproszczony (przekazywanie darczyńcy pokwitowania odbioru darowizny przez obdarowanego i sporządzenie sprawozdania w okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny o jej przeznaczeniu na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą).

Unormowanie takie znacznie utrudnia (czy wręcz uniemożliwia) organom podatkowym sprawdzenie, czy darowizna w kwocie wymienionej w pokwitowaniu istotnie została dokonana i przeznaczona na wskazane w sprawozdaniu cele.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż przedłożone przez skarżącego dokumenty (sprawozdania) zawierają pewne informacje o przekazaniu środków, które mogły wiązać się z realizacją celów działalności charytatywno-opiekuńczej.

Uwzględniając zatem specyfikę omawianej ustawy i w konsekwencji regulacje prawa kościelnego podnieść trzeba, iż z art. 5 Konkordatu między Stolicą Apostolską a Rzeczypospolitą Polską z dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U. Nr 51 z 1998 r., nr 51, poz. 318) wynika, że Państwo zapewnia Kościołowi Katolickiemu zarządzanie i administrowanie jego sprawami na podstawie prawa kanonicznego. Również art. 2 ustawy z 1989 r. stanowi, że Kościół rządzi się własnym prawem.

Zwrócić więc należy uwagę na Kan. 1279 § 1 Kodeksu Prawa Kanonicznego (Pallottinum 1984 – przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu), który przewiduje, iż zarząd dóbr kościelnych należy do tego, kto bezpośrednio kieruje osobą, do której dobra należą, chyba że co innego postanawiają m.in. statuty lub prawny zwyczaj.

Z kolei, Kan. 1287 § 2 Kodeksu Prawa Kanonicznego stanowi, iż z dóbr ofiarowanych przez wiernych na rzecz Kościoła, zarządcy powinni przedstawiać wiernym odpowiednie sprawozdania "według norm, które winno określać prawo partykularne" (a więc regulacje stanowione przez biskupów diecezjalnych).

Skoro zatem przepis art. 55 ust. 7 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej uzależnia uzyskania prawa do tzw. "nielimitowanej" ulgi podatkowej, m.in. od otrzymania sprawozdania o przeznaczeniu darowizny na cele charytatywno-opiekuńcze (nie definiując tego pojęcia), a cytowany wyżej art. 5 Konkordatu między Stolicą Apostolską a RP wskazuje na normy prawa kanonicznego, jako podstawę administrowania i zarządzania sprawami Kościoła – to właściwe będzie zweryfikowanie sprawozdań pod kątem tychże norm (podobnie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 października 2004 r., sygn. akt I SA/Ka 2260/03, niepubl).

Ocena materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie może więc zostać pogłębiona wskutek zapytania kierowanego do właściwego biskupa diecezjalnego na okoliczność: jakiego rodzaju sprawozdania składane są w przypadku wykorzystania darowizn przekazanych na cele charytatywno-opiekuńcze i czy proboszcz Parafii [...] [...] wymagane sprawozdanie złożył ? (na marginesie zwrócić należy uwagę na niewłaściwą nazwa parafii "rzymsko- katolickiej" zamiast istniejących jedynie parafii "katolickich").

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w zw. z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Wobec wniosku strony skarżącej rozstrzygnięto w przedmiocie kosztów postępowania sądowego (na ogólną sumę [...] zł składają się kwoty [...] zł – koszty zastępstwa procesowego, [...] zł – wpis od skargi i [...] zł- znaczki opłaty skarbowej ).