Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 745/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-03-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia NSA del. Andrzej Irla Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1705/08 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 18 lipca 2008 r. nr KKU-107/08 w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1705/08, oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 18 lipca 2008 r. nr KKU-107/08 w przedmiocie nabycia przez gminę z mocy prawa własności nieruchomości.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że decyzją z dnia 29 maja 2007 r. Wojewoda Małopolski stwierdził nabycie przez Gminę Charsznica z mocy prawa nieodpłatnie własności zabudowanej nieruchomości położonej w Charsznicy, obrębie Miechów Charsznica oznaczonej jako działki od nr 43/1 do nr 43/16 o łącznej powierzchni 14,1900 ha powstałe z podziału działki nr 43 oraz jako działki od nr 180/1 do nr 180/4 o powierzchni 3,1000 ha powstałe z podziału działki nr 180.

Wojewoda uznał zatem, że w dniu 27 maja 1990 r. opisana wyżej nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. W trakcie prowadzonego postępowania komunalizacyjnego, pismami z dnia 14 grudnia 2006 r. i 20 grudnia 2006 r. organ I instancji zwrócił się do stron postępowania o przedstawienie dokumentów potwierdzających prawo zarządu PKP w stosunku do nieruchomości wg stanu na dzień 27 maja 1990 r.

Wojewoda uznał, że PKP S.A. nie posiada dokumentu potwierdzającego prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości, który wyłączałby komunalizację mienia w dniu 27 maja 1990 r. Skoro opisana w sentencji decyzji nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r., w myśl obowiązujących przepisów, nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, to organ stwierdził, że podmiotem, do którego ona należała jest terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Nieruchomość spełniała zatem przesłanki określone wart. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. i z mocy prawa stała się własnością Gminy Charsznica.

Odwołanie od decyzji Wojewody wniosły "Polskie Koleje Państwowe" Spółka Akcyjna Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w Krakowie. W ocenie odwołującego się w dniu 27 maja 1990 r. Skarb Państwa nie legitymował się tytułem własności skoro wpis własności Skarbu Państwa do księgi wieczystej nastąpił na podstawie postanowienia o zasiedzeniu z dnia 27 lipca 2006 r. Grunt pozostawał w posiadaniu PKP, jako zabudowany urządzeniami i budowlami kolejowymi i przeznaczony do transportu publicznego.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 8 sierpnia 2007 r., nr KKU -136/07 po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych SA od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 29 maja 2007 r., nr SNVII.LB.7723-1-177-07 - umorzyła postępowanie odwoławcze, wskazując, że PKP nie przysługuje przymiot strony.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 8 sierpnia 2007 r., nr KKU-136/07 złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka Akcyjna Polskie Koleje Państwowe Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Małopolskiego z 29 maja 2007 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2008 r. w sprawie Sygn. akt I SA/Wa 2007/07 uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 8 sierpnia 2007 roku Nr KKU-136/07.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał jednoznacznie, iż Komisja błędnie przyjęła, iż PKP nie przysługuje uprawnienie strony w przedmiotowym postępowaniu komunalizacyjnym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia 18 lipca 2008 r., nr KKU -107/08 po ponownym rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S.A. od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 29 maja 2007 r., nr SN.VII.LB.7723-1-177-07 - utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, że wbrew stanowisku skarżącego, w dniu 27 maja 1990 r. Skarbowi Państwa przysługiwał tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości, ponieważ Sąd Rejonowy w Miechowie stwierdził zasiedzenie tej nieruchomości przez Skarb Państwa od 1 stycznia 1985 r.

Ustosunkowując się, do twierdzeń skarżącego organ odwoławczy stwierdził, iż skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości w postaci prawa użytkowania lub zarządu, który to tytuł uzasadniałby jego udział w charakterze strony i eliminowałby komunalizację przedmiotowego mienia z mocy prawa.

Organ odwoławczy wywiódł, że skoro skarżącemu nie przysługiwał odpowiedni tytuł prawny do nieruchomości to nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające (...) do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła, że z ogólnych przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", nie wynikały uprawnienia do konkretnie określonych działek o określonych powierzchniach i zapisach ewidencyjnych. Takie uszczegółowienie mogło się znaleźć tylko w odpowiednich decyzjach terenowych organów władzy państwowej wydawanych w przedmiocie użytkowania, czy zarządu.

Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia z dnia 18 lipca 2008 r., nr KKU -107/08 złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka Akcyjna Polskie Koleje Państwowe Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Małopolskiego z 29 maja 2007 r.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów: art. 7, 77 § 1, art. 107 § 1 i 3, art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., a także art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych oraz art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.).

W uzasadnieniu skargi skarżący między innymi wskazał, że odrębne regulacje, przewidziane przepisami ustawy o komercjalizacji restrukturyzacji i prywatyzacji PKP wprowadzają zasadę, iż stan posiadania gruntów na dzień 5 grudnia 1990 r. przesądza o przysługującym PKP prawie do nieruchomości i wskazuje, iż grunty te w dniu 27 maja 1990 r. nie należały w sensie prawnym do rad narodowych i terenowych organów administracji" oraz że pozostały własnością Skarbu Państwa.

Zdaniem skarżącego nie budzi zastrzeżeń pogląd, że PKP były przedsiębiorstwem państwowym o zasięgu ogólnokrajowym, czyli ponadpodstawowym. Zatem mienie (w tym grunty) znajdujące się w dyspozycji PKP "nie podlegało uwłaszczeniu" na rzecz jakiejkolwiek gminy. Samo zaś przedsiębiorstwo PKP nie stało się przedsiębiorstwem komunalnym.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę PKP S.A. oddalił wskazując, że brak po stronie PKP tytułu prawnego do spornego gruntu powoduje, że odpowiada on przesłance określonej w art. 5 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy i tym samym podlega komunalizacji z mocy prawa. Również w wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalania wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 15, poz. 301) przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe nie zostało ujęte.

Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, że dokumenty złożone do akt sprawy wskazują, że Polskie Koleje Państwowe nie legitymowały się na dzień 27 maja 1990 r. tytułem prawnym względem przedmiotowej nieruchomości. W okolicznościach niniejszej sprawy prawnorzeczowy tytuł Polskich Kolei Państwowych co do przedmiotowej nieruchomości nie wynika ani z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego ,,Polskie Koleje Państwowe", ani też z konkretnych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy.

Jeżeli natomiast określone mienie ogólnonarodowe należało do przedsiębiorstwa państwowego w sensie faktycznym, a nie prawnym - gdyż nie legitymowało się ono odpowiednim tytułem prawnym do użytkowanego mienia - to mienie podlegało komunalizacji ex lege na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Odpowiadało to bowiem ustrojowej przesłance wymienionej w tymże przepisie (mienie należało do rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że z przepisu art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 26, poz. 138) w żadnym wypadku nie wynika, aby miał on samodzielnie kreować bądź choćby potwierdzać prawo zarządu PKP w stosunku do konkretnych nieruchomości.

Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia złożyły Polskie Koleje Państwowe SA w Warszawie zaskarżając tenże wyrok w całości i zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego:

a) art. 135 i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) - poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze w szczególności zarzutu braku ustaleń na okoliczność daty objęcia nieruchomości władaniem skarżącego, a następnie uzyskaniem tytułu w postaci prawa zarządu do nieruchomości w dacie powstania PP PKP zgodnie z przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 roku (Dz.U. Nr 97 poz. 568) o utworzeniu przedsiębiorstwa PKP,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. wobec braku uchylenia zaskarżonej decyzji mimo wykazania przez skarżącego naruszenia przez organ orzekający w sprawie - w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - takich przepisów prawa procesowego jak art. 7 i 77 § 1 oraz art. 107 § 1,3 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy polegających na ustaleniu jakie dokumenty stanowią podstawę wykazania prawa zarządu do nieruchomości stanowiącej część czynnej linii kolejowej istniejącej od 1884r. wobec nabycia tych nieruchomości zarządem z mocy prawa zgodnie z przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 roku, a następnie art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. nr 32, poz. 159), mocą którego wyżej opisane prawo przeszło z mocy samego prawa na poprzednika prawnego skarżącego PP PKP,

2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię:

c) art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) polegające na jego błędnej wykładni sprowadzającej się do przyjęcia, iż przez zawarte w tym przepisie pojęcie "należące do" należy rozumieć, iż wszystkie nieruchomości, które w dniu 27 maja 1990 r. nie pozostają w zarządzie państwowych jednostek organizacyjnych stanowią mienie należące do terenowego organu administracji państwowej,

d) art. 4 rozporządzenia prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. (Dz.U. Nr 97 poz. 568) o utworzeniu przedsiębiorstwa PKP zgodnie z którym Przedsiębiorstwo uzyskało prawo zarządu do spornej nieruchomości,

e) art.38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 roku o gospodarce terenami w miastach i osiedlach ( Dz. U. Z 1961r. nr. 32 , poz. 159) mocą którego wyżej opisane prawo przeszło z mocy samego prawa na poprzednika prawnego skarżącego PP PKP,

f) art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ( Dz.U. nr 22 poz. 99), który stanowi, iż grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek,

g) art. 34, 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.), które stanowią o nabyciu przez PKP prawa użytkowania wieczystego gruntów dla których brak jest ustanowionego zarządu, a znajdujących się w jego posiadaniu, jako "inne mienie w rozumieniu art. 5 ust 4 ustawy wprowadzającej przepisy ustawy o samorządzie terytorialnym,

Wskazując na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do rozpoznania z uwzględnieniem kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd pierwszej instancji dokonując ustaleń faktycznych pominął istotną okoliczność, iż nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa stwierdzone zostało postanowieniem Sądu Rejonowego w Miechowie z dnia 27 lipca 2006r. - sygn. akt I Ns 358/05, w oparciu o akty władania wykonywane od 1884 r. przez poprzednika prawnego skarżącego, tj. PP PKP. Nieruchomość ta stanowi bowiem cześć linii kolejowej Tunel - Sosnowiec i jest zabudowana m.in. torami głównymi zasadniczymi linii kolejowej nr 62.

Ponadto zdaniem kasatora Sąd pierwszej instancji w swoich rozważaniach całkowicie pominął art. 34, 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji Przedsiębiorstwa Państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Art. 34a stanowi bowiem, że grunty o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Jednocześnie zdaniem skarżącego celem ustawodawcy wprowadzającego przepis art. 34 było kompleksowe uregulowanie kwestii majątkowych PKP.

Autor skargi kasacyjnej przywołał ponadto na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/04 – Dz.U. Nr 69, poz. 525. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że grunty, które w dniu 5 grudnia 1990 r. znajdowały się w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów nie stały się własnością Gminy z mocy prawa. Grunty te pozostały własnością Skarbu Państwa. Gminy zaś mogły, co podniósł Trybunał, starać się o ich przekazanie przez okres 13 lat.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wójt Gminy Charsznica wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie opiera się na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. Tym samym, wobec wystąpienia obu podstaw z art. 174 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zobligowany jest do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów natury procesowej, poprzez które autor skargi kasacyjnej stara się zakwestionować ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd pierwszej instancji za podstawę zaskarżonego wyroku.

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zasługiwały na uwzględnienie. Nietrafnym jest zarzut naruszenia art. 135 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, a w szczególności braku ustaleń na okoliczność daty objęcia nieruchomości władaniem skarżącego, a następnie uzyskaniem tytułu w postaci prawa zarządu nieruchomości w dacie powstania PP PKP zgodnie z przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 roku o utworzeniu przedsiębiorstwa PKP. Skoro bowiem Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że prawnorzeczowy tytuł Polskich Kolei Państwowych co do przedmiotowej nieruchomości nie wynika ani z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", ani też z konkretnych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, to tym samym ustalenie daty objęcia nieruchomości władaniem skarżącego byłoby niecelowym. Skoro natomiast skarżący nie wykazał istnienia po jego stronie tytułu prawnego do władania sporną nieruchomością, to również zarzut niewyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy polegających na ustaleniu jakie dokumenty stanowią podstawę wykazania prawa zarządu do nieruchomości stanowiącej część czynnej linii kolejowej istniejącej od 1884 r.

Odnosząc się w tym miejscu do argumentu podniesionego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a dotyczącego postanowienia Sądu Rejonowego w Miechowie z dnia 27 lipca 2006 r., sygn. akt I Ns 358/05 w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości, stwierdzić należy, że postanowieniem tym Sąd Rejonowy w Miechowie stwierdził jedynie, że zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa nastąpiło w dniu 1 stycznia 1985 r. Postanowienie to jest dla sądu administracyjnego wiążące. Skarżący nie wykazał przy tym, że po tej dacie nabył tytuł prawnorzeczowy do tejże nieruchomości, co skutkowałoby eliminacją komunalizacji przedmiotowego mienia z mocy prawa.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w skardze kasacyjnej również nie mogą odnieść zamierzonego skutku.

Rozważając w pierwszej kolejności zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych należy stwierdzić, że jest on nieuzasadniony.

Postępowanie komunalizacyjne w rozpoznawanej sprawie prowadzone było na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), a więc w trybie przepisów regulujących przejście z mocy samego prawa z dniem wejścia w życie tej ustawy własności mienia ogólnonarodowego (państwowego), należącego do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej, na rzecz właściwych gmin. Wskazać należy, że określenie "należące do", użyte w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy, oznaczało przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego), a nie tylko w sensie faktycznym. Taka interpretacja ww. przepisu była szeroko omawiana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko takie w pełni podziela (por. wyroki: z dnia 26 września 2000 r. o sygn. akt I SA 1342/99, publ. LEX nr 78921; z dnia 2 lutego 2006 r. o sygn. akt I OSK 1295/05, publ. LEX nr 194864; z dnia 16 marca 2006 r. o sygn. akt 583/05, publ. LEX nr 198195, z dnia 27 listopada 2009 r., o sygn. akt I OSK 240/09 niepubl.). Analogiczna wykładnia terminu "należące do" przeprowadzona również została przez Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r., sygn. akt W 13/91 (OTK 1992, nr 2, poz. 37).

Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotnym jest także, że w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, a więc w dniu 27 maja 1990 r., obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", która w rozdziale 6 szczegółowo regulowała kwestie dotyczące mienia Polskich Kolei Państwowych, stanowiąc w art. 16 m.in., że mienie PKP jest wydzieloną częścią mienia ogólnonarodowego, a Przedsiębiorstwo wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych.

Wyraźnego wskazania wymaga, że jedynie istniejący po stronie PKP tytuł prawny świadczyłby, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego względu nie podlegałaby komunalizacji z mocy prawa. (zob. wykładnia dokonana przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. o sygn. akt K 30/03).

W świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, jak zasadnie przyjął Sąd pierwszej instancji, znaczenie ma więc stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r.

Rozważania na tle kolejnych uregulowań, dotyczących Polskich Kolei Państwowych, na które powołuje się autor skargi kasacyjnej, nie mogą mieć znaczenia prawnego, o ile PKP nie wykaże negatywnej przesłanki do komunalizacji nieruchomości, a przesłanką taką może być wyłącznie tytuł prawnorzeczowy, przysługujący Przedsiębiorstwu do przedmiotowej nieruchomości. Wskazać należy, że dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na konkluzję, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcia "dysponowanie" i "zarządzanie" nie są przecież tożsame z pojęciem "należy do", które - co ważne - w swym zakresie semantycznym wskazuje na aspekt prawnorzeczowy (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 240/09 niepubl.).

Podstawy do nabycia przez przedsiębiorstwo PKP tytułu prawnego do mienia, objętego komunalizacją w rozpoznawanej sprawie nie stanowi art. 16 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", na co słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny w szeregu orzeczeń wyraził pogląd, że przepisy ustawy o przedsiębiorstwie państwowym PKP, jako aktu o charakterze ogólnym (abstrakcyjnym), nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, ale mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia (por. wyrok z 1 września 2006 r. sygn. akt I OSK 1947/06, z 15 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1456/06 i sygn. akt I OSK 1457/06, z 18 grudnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1884/06, a także z 20 lutego 2008r. sygn. akt I OSK 187/07). Pogląd ten Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Podstawy do nabycia przez przedsiębiorstwo PKP tytułu prawnego do mienia objętego komunalizacją w rozpoznawanej sprawie nie stanowią także przepisy aktów prawnych dotyczących gospodarowania gruntami, regulujące status prawny przedsiębiorstwa państwowego PKP oraz aktów ustawowych, na podstawie których przeprowadzano nacjonalizację kolei, wymienione w punktach 2c, 2d, 2e, 2f, 2g skargi kasacyjnej. Akty te mają charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych przedsiębiorstw i składników mienia ogólnonarodowego (por. wyroki: NSA z dnia 1 września 2009 r. I OSK 1183/08, NSA z dnia 27 listopada 2009 r., I OSK 240/09 niepubl.).

Odnosząc się do wniosku Wójta Gminy Charsznica o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego wskazać należy, że wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie albowiem przepisy Działu V ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustanawiając w art. 199 p.p.s.a. ogólną zasadę ponoszenia kosztów postępowania przez strony, nie przewidują możliwości zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz uczestnika postępowania w sytuacji oddalenia skargi kasacyjnej.

Skoro zatem zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.