Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 2875/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2004-11-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 634  Sprawy kombatantów, świadczenia z tytułu pracy przymusowej
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

4 II SA/Wr 2875/2001 W y r o k W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 18 listopada 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S. NSA Henryk Ożog Sędziwie: S.NSA Bogumiła Skrzypczak (sprawozdawca) S. WSA Lidia Serwiniowska Protokolant: apl. prok. Grzegorz Uciurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2004 roku sprawy ze skargi S. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] roku Nr [...] przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; 1. u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] roku (Nr [...]); 2. z a s a d z a od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł (słownie: dziesięć złotych), tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; 3. n i e o r z e k a w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Uzasadnienie.

S. M. uprawnienie kombatanckie uzyskał za okres od dnia [...]roku do dnia [...] roku. W tym czasie pełnił służbę wojskową w [...] Brygadzie WOP. Jednostka ta, według zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia [...]roku (Nr [...]) brała udział w walkach z reakcyjnym podziemiem.

W toku postępowania weryfikacyjnego S. M. przedłożył oświadczenia dwóch świadków: M. D. i A. D., z których wynikało, że walczył z oddziałami UPA zarówno jako członek Harcerstwa Polskiego, jak też jako uczestnik walk prowadzonych przez Istrebitielnyje Bataliony.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku (Nr [...]) pozbawił S. M. uprawnień kombatanckich.

Organ stwierdził, że uprawnienia kombatanckie S. M. nabył wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie pełnienia służby wojskowej. Służbę wojskową S. M. odbywał po dacie [...]roku. Jednostka, w której skarżący pełnił służbę nie brała udziału w walkach w oddziałami UPA, ani z Wehrwolfem. W związku z tym, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 roku Nr 142 poz. 950 ze zmn.) organ przyjął, że jest zobowiązany pozbawić S. M. uprawnień kombatanckich.

S. M. we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w dalszym ciągu zarzucał, że w okresie wojny brał udział w czynnej walce z okupantem i oddziałami UPA jako członek Szarych Szeregów, a od [...]roku do [...]roku, jako członek "Istrebitielnych Batalionów".

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]roku (Nr [...]) utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] roku.

Organ w całości podzielił motywację wyrażoną w decyzji z dnia [...]roku i nadto dodał, że nie jest możliwe dokonanie w tej sprawy oceny istnienia nowych tytułów, od których zależą uprawnienia kombatanckie, gdyż termin do składania takich wniosków upłynął z dniem 31 grudnia 1998 roku, a nadto wnioski takie wymagają rekomendacji określonego stowarzyszenia kombatantów.

Decyzja ta została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Skarżący zarzucił, że w okresie służby wojskowej brał udział w walkach, jednakże nie był informowany z jakimi ugrupowaniami walczył, podnosił też zarzut uczestniczenia w walce podziemnej w ramach Szarych Szeregów, a następnie w "Istriebitielnych Batalionach".

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i powołał się na swoją poprzednią argumentację.

Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zmn.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 roku - właściwy obecnie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne powołane zostały do badania legalności decyzji, niektórych postanowień i innych aktów organów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta jest zgodność z prawem materialnym zaskarżonych aktów administracyjnych, a także badanie zgodności tych aktów pod względem formalnym, a więc badanie, czy w postępowaniu administracyjnym nie nastąpiło takie naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym, które miało wpływ na wynik sprawy.

W niniejszej sprawie organy administracyjne naruszyły przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy.

W szczególności bowiem organy nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego sprawy, co stanowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 Kpa.

Organ błędnie przyjął, że w niniejszej sprawie nie miał obowiązku badania, czy istniały inne podstawy wymienione w art. 1 - 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.), od których zależy zachowanie uprawnień kombatanckich. Zgodnie z uchwałą Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2002r. OPS 13/01 (Pr. Pracy 2002/6/42): wniosek lub zarzut osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. Podobnie stwierdzono w uchwale Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 3.12.2001r. OPS 11/01, ONSA 2002/3/100. Dlatego też organ był zobowiązany przeprowadzić takie postępowanie wyjaśniające, które pozwoliłoby na ocenę zgłoszonych w tej sprawie zarzutów.

Podkreślić przy tym należy, że organ nie może skutecznie twierdzić, że upłynął już termin do wskazywania nowych podstaw zachowania uprawnień kombatanckich. Przepis art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) wprowadzający graniczny termin do dochodzenia tego rodzaju roszczeń został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 roku (Dz.U. Nr 72 poz. 658) uznany za niezgodny z Konstytucją i utracił moc prawną. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może rozstrzygnięcia sprawy oprzeć na przepisie, który naruszał Konstytucję.

Skarżący w toku postępowania weryfikacyjnego, a następnie we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy konsekwentnie zarzucał, że do zachowania uprawnień kombatanckich posiada także inne podstawy, aniżeli fakt udziału w walkach o utrwalanie władzy ludowej. Przede wszystkim zarzucał, że w okresie okupacji brał udział w walkach w ramach Szarych Szeregów i na te okoliczność przedstawił oświadczenia dwóch świadków. Fakt ten organ całkowicie pominął, chociaż taki zarzut należało rozpatrzyć z punktu widzenia regulacji zawartej w art. 1 ust. 1 lub art. 1 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.).

Niezależnie od tego skarżący zarzucał, że w końcowej fazie wojny został powołany do tzw. Istriebitielnych Batalionów, w których uczestniczenie zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt. 7 cyt. ustawy również stanowi działalność kombatancką. Podkreślić przy tym należy, że skarżący w toku postępowania przed ZBoWiD również powoływał się na taką argumentację i w sporządzanych pismach podawał też miejsce i czas powołania do tego rodzaju formacji.

Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że organ w dotychczasowym stanie sprawy nie mógł uznać, iż brak jest dowodów potwierdzających zarzut, że w okresie służby wojskowej skarżący walczył z oddziałami Ukraińskiej Armii Powstańczej. Skarżący w toku postępowania przed ZBoWiD także wskazywał, że w okresie służby w [...] Brygadzie WOP walczył z takimi oddziałami. Zarzut ten również nie został sprawdzony przez organ administracyjny. Kwestii tej bowiem nie rozstrzyga zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia [...] roku (Nr [...]) stwierdzające, że jednostka ta brała udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. Z zaświadczenia tego nie wynika bowiem z jakimi oddziałami walczyła [...] Brygada WOP. Ponadto, skoro w aktach znajdują się dawne oświadczenia skarżącego dotyczące tej kwestii oznacza to, że w sprawie ujawniono dwa dowody dotyczące tej samej okoliczności, które różnią się treścią. W związku z tym organ winien uzupełnić postępowanie w takim zakresie, jakie jest konieczne dla dokonania prawidłowej oceny tych dowodów.

Pominięcie przez organ dalszego postępowania dowodowego daje podstawy do wnioskowania, że decyzje wydane w tej sprawie są przedwczesne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że organ administracyjny naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Zgodnie więc z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zmn.) zaistniały przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji.

Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany - zgodnie z art. 200 cyt. ustawy - zasądzić na rzecz skarżącego koszty postępowania. W tej sprawie poniesione przez skarżącego koszty były ograniczone jedynie do wpisu od skargi.

Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W tej jednak sprawie nie zachodziła potrzeba orzeczenia w tym przedmiocie, gdyż osoby, które zostały pozbawione uprawnień kombatanckich, zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmn.) tracą te uprawnienia dopiero po uprawomocnieniu się wyroku sądu administracyjnego.

Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.