Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 593/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2019-09-02 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1,  ust. 2 pkt 2 i  ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2017 poz 2126
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi H. W. i M. W. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W., nr [...], z dnia [...]r ustalającą małż. H. i M. W. (dalej: strona, odwołujący się, skarżący) opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej prawem koncesji 3 168 ton kopaliny - piasku, z terenu stanowiącej ich własność działki ewidencyjnej nr [...], położonej w miejscowości R., gmina M., powiat s., województwo m. w roku 2016, w wysokości [...] zł. Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm., dalej: k.p.a.), w związku z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126, z późn. zm., dalej: P.p.g.)

W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. podczas kontroli przeprowadzanej na działce nr [...] w dniu 8 września 2016 r., w obecności właścicieli jako inwestorów robót budowlanych, stwierdził wykonanie wykopu o szerokości ok. 20 m, długości ok. 35 m i głębokości ok. 7 m, o czym zawiadomił Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. w piśmie z 18 listopada 2016 r. Zauważył, że charakter wykonanych prac wskazuje na możliwość pozyskiwania piasku przez właścicieli nieruchomości, a rozmiar wyrobiska świadczy o przekroczeniu ilości pozyskanego materiału określonego w art. 4 P.g.g. Do pisma dołączono kopię protokołu kontroli wraz z wykonanym szkicem sytuacyjnym oraz dokumentację fotograficzną. Z treści przekazanego protokołu wynikało, że właściciele ww. działki nie posiadają dokumentów dotyczących realizowanego przekopu.

W dniu 28 listopada 2016 r. pracownicy Okręgowego Urzędu Górniczego w W. dokonali oględzin ww. działki o nr [...]. W trakcie oględzin stwierdzili, że w wyniku prowadzonej eksploatacji powstało wyrobisko stokowe, o pow. ok. 600 m2 wzdłuż górnych krawędzi i głębokości do ok. 5 m. Kąt nachylenia skarp osiągał w górnej części 70-80 stopni, poniżej kształtował się wg naturalnego usypu. Materiał odspojony stanowiły głównie piaski drobno- i średnioziarniste, w stropie pylaste. Humus o średniej miąższości ok. 0,3 m został zdjęty i zwałowany wokół górnych krawędzi wyrobiska. W trakcie oględzin pracownik organu I instancji, posiadający uprawnienia geodezyjne wykonał obmiar wyrobiska oraz przekształconego terenu przy użyciu odbiornika GPS metodą pozycjonowania satelitarnego. Sporządzono dokumentację fotograficzną. W dniu oględzin nie prowadzono robót na terenie ww. działki, nie znajdowały się również na niej maszyny do robót ziemnych.

Dyrektor Okręgowego Urzędu w W. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej w związku z prowadzeniem działalności polegającej na wydobywaniu kopaliny bez wymaganej prawem koncesji na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości R., gmina M., o czym zawiadomił strony postępowania tj. współwłaścicieli przedmiotowej działki. Jednocześnie wezwał strony do osobistego stawiennictwa w siedzibie Urzędu, celem złożenia wyjaśnień.

Właściciel działki wyjaśnił, że w czerwcu 2016 r. rozpoczęto wykonanie drogi wewnętrznej, mającej zapewnić dojazd do budowanych stawów hodowlanych, czego efektem jest wyrobisko, którego istnienie stwierdzono w trakcie kontroli w dniu 28 listopada 2016 r.

W trakcie prowadzonego postępowania ustalono, iż Starosta S. decyzją nr [...] z [...]r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił właścicielowi działki pozwolenia na budowę urządzenia wodnego, stawu rekreacyjno-rybnego, szt. 2, o głębokości do 3,0 m i powierzchni odpowiednio 8992,0 m2 i 2380,0 m2, w miejscowości R. na terenie działek ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...] kategoria obiektu VIII. Podstawą udzielenia pozwolenia na budowę były decyzja Wójta Gminy M. z [...]r, ustalająca warunki zabudowy dla budowy budynku gospodarczego i urządzenia wodnego - 2 stawów rybnych na działkach ewid. nr [...], [...], [...], [...] i [...] oraz projekt budowlany i operat wodnoprawny na budowę 2 stawów rybnych, na działkach ewid. nr . nr [...], [...], [...], [...], [...], opracowany w czerwcu 2012 r. W dokumencie określono odległość projektowanych stawów od drogi publicznej, i tak w przypadku stawu nr I jest to 115m a stawu nr II - 294m. Zgodnie z treścią mapy dołączonej do projektu-operatu, odległości te zostały wyznaczone wzdłuż działki ewid. nr [...], względem działki ewid. nr [...], stanowiącej drogę publiczną.

W dniu 23 lutego 2015 r. właściciel działki złożył do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w S. zawiadomienie o terminie rozpoczęcia robót budowlanych, wyznaczając dzień 4 marca 2015 r. W wyjaśnieniach złożonych w toku przedmiotowego postępowania odwołujący się wskazali, że nie prowadzą działalności gospodarczej w zakresie wydobywania kopalin, w myśl P.g.g. oraz ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, planując budowę stawów, dojazd do działek objętych inwestycją miał się odbywać drogą leśną, stanowiącą własność Lasów Państwowych, jednakże leśniczy w latach 2004-2005 uniemożliwił przejazd, co zmusiło ich do zakupu w 2006 r. działki ewidencyjnej nr [...]. Zgodnie z oświadczeniem sprzedającego działka ta służyła jako droga dojazdowa do działek, na których obecnie budowane są stawy. Znajdowało się na niej wzniesienie, na którym w chwili zakupu były już duże wykopy piasku. Od 2008 roku pogłębiali przejazd, a uzyskany materiał wykorzystali do niwelacji innych swoich nieruchomości, w decyzjach uzyskanych na budowę stawów nie było wytycznych, co zrobić z uzyskaną ziemią, jednakże dane te są ujęte w projekcie budowlanym i operacie wodnoprawnym, zgodnie z którymi ziemia ta przeznaczona zostać miała na wyrównanie działek Inwestora. Wykonując przejazd wewnętrzny na czas budowy dostosowali się do ww. zapisu, od żadnego z organów nie uzyskali informacji, że potrzebne jest uzyskanie koncesji lub opłacenie jakichkolwiek dodatkowych opłat administracyjnych. Z pozyskanego ze Starostwa Powiatowego w S. fragmentu mapy wraz z opisem taksacyjnym z uproszczonego planu urządzenia lasu w miejscowości R. (aktualny na stan 23 sierpnia 1996 r.), obejmującego teren działki ewid. nr [...] (obecnie podzieloną na działki ewid. nr [...] i [...]), wynika, że teren działki ewid. nr [...], w części objętej eksploatacją, w większości porastał las sosnowy. Powyższe potwierdzają zdjęcia archiwalne uzyskane z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz zdjęcia dostępne w portalu [...], z których wynika również, że wycinka części lasu na działce ewid. nr [...] nastąpiła w okresie od 8 maja 2011 r. do 9 października 2013 r.

W tym stanie rzeczy Prezes Okręgowego Urzędu Górniczego w W. jako organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję z [...]r.

Wskazał, że zgodnie z art. 140 ust. 1 P.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej.

Kierując się brzmieniem art. 140 st. 3 pkt 3 P.p.g., podwyższoną opłatę eksploatacyjną za wydobywanie kopalin ustalono w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania. Oplata podwyższona została ustalona w następujący sposób: 40 X opłata ekspl. x ilość wydobytej kop. = 40 x 0,59 zł x 3168 tony = 74 765,00 zł. Zaznaczono, że stawka opłaty eksploatacyjnej na dzień wszczęcia postępowania wynosiła 0,59 zł. Natomiast jako ilość wydobytej kopaliny bez wymaganej koncesji, podlegającą opłacie podwyższonej przyjęto 3 267 ton. Ilość tę obliczono na podstawie pomiaru wykonanego w dniu 28 listopada .2016 r. Wyliczona objętość wyniosła 1 980 m3 Do przeliczenia objętości wydobytej kopaliny na tony przyjęto wartość gęstości objętościowej dla piasków drobno- i średnioziarnistych mało wilgotnych w stanie luźnym, ustaloną na podstawie polskiej normy PN-81/B-03020 wynoszącą 1,6 g/cm3. Ilość wydobytego piasku wyniosła zatem 1 980 m3 x 1,60 g/cm3 = 3 168 ton.

W odwołaniu od tej decyzji właściciele działki zarzucili naruszenie:

1) 15 ust. 1 pkt. 2 i 136, 85a, 140 P.p.g. i art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej polegające na uznaniu, że wydobywanie piasku z własnego gruntu stanowi działalność gospodarczą wymagającą koncesji, podczas gdy takie wydobywanie nie wymaga koncesji;

2) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, a w szczególności pominięcia wyjaśnień składanych przez odwołujących się w zakresie nie prowadzenia przez nich działalności gospodarczej, stanu nieruchomości w momencie zakupu działki, wykorzystania części uzyskanego piasku na wyrównanie własnych działek;

3) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem reguł wskazanych w art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób;

4) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 10 k.p.a. w zw. z art. 79 i art. 81 k.p.a. poprzez przeprowadzenie oględzin działki nr [...] bez powiadomienia i udziału odwołujących się;

5) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia treści ustnej informacji udzielonej przez pracownika Starostwa Powiatowego w S. w związku z wnioskiem skarżących z dnia 2 marca 2017 w sprawie wydania pozwolenia na rekultywację działki nr [...] i rozstrzygniecie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony postępowania;

6) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że odwołujący się nie użyli piasku z działki nr [...] na własne potrzeby oraz ustaleniu, iż skarżący wydobyli 3168 ton piasku.

Prezes Wyższego Urzędu Górniczego jako organ odwoławczy przystępując do oceny podniesionych zarzutów, w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy i przywołał mające w sprawie zastosowanie przepisy P.p.g Następnie odniósł się do kwestii spornej tj. kwalifikacji charakteru prac wykonanych na działce [...]. W tym zakresie uznał, że choć zamierzenia inwestycyjne na działce, mogły mieć początkowo wyłącznie na celu umożliwienie dojazdu do pozostałych działek należących do odwołujących się i budowy drogi wewnętrznej, niemniej rzeczywista skala wykonanych robót (co uwidoczniono na zdjęciach) miały znamiona wydobywania kopaliny, a ich zakres znacząco wykroczył poza planowany, np. na wycinku mapy ewidencyjnej w skali 1:500, obrys planowanej drogi. Podkreślono, że wątpliwości co do charakteru wykonanych prac przy realizacji inwestycji polegającej na budowie stawów na działkach [...], [...]i [...] wniósł również odpowiedzialny za nadzór budowlany Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. Wskazano na notatkę służbową pracownika organu I instancji z dnia 25 kwietnia 2017 r., z której wynika, że mimo toczącego się postępowania w sprawie naliczenia opłaty podwyższonej z działki nadal wyjeżdżało kilkanaście samochodów dziennie. Wskazano się, iż eksploatacja była prowadzona przy pełnej akceptacji odwołujących się, którzy pismem z dnia 15 maja 2017 r. wyjaśnili, że ziemia uzyskana z przekopywania drogi wywożona była na inne działki o nr [...], [...] i [...] w miejscowości K., będące ich własnością, gdzie zasypywano wyrobiska po wcześniejszej eksploatacji torfu. Transport piasku i koparkę gąsienicową hydrauliczną na wyrobisku przedstawiają znajdujące się w aktach sprawy zdjęcia z dnia 8 września 2016 r. dostarczone przez pracownika Urzędu Gminy M. Organ zwrócił uwagę, że odwołujący na żadnym etapie postępowania nie wskazali osoby lub osób, z którymi zawierali umowy, ani osób czy firm, które prowadziły prace na działce. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów odwołujący się są właścicielami nieruchomości nr [...] i akceptowali fakt wydobycia piasku z działki.

Odnosząc się do zarzutu, że czynność organu I instancji z dnia 28 listopada 2016 r. odbyła się z naruszeniem art. 10 § 1, 79 i 81 k.p.a., organ odwoławczy wskazał że oględziny w dniu 28 listopada 2016 r. odbyły się w związku z zawiadomieniem organu nadzoru budowlanego, doręczonym organowi I instancji w dniu 23 listopada 2016 r., dotyczącym nielegalnej eksploatacji kruszywa naturalnego z działki nr [...]. Przedmiotowa czynność miała więc charakter legalny, gdyż uprawnieni pracownicy organu nadzoru górniczego, realizując ustawowy obowiązek kontroli i nadzoru w zakresie wydobycia kopalin, a więc działalności, która co do zasady może być wykonywana wyłącznie w oparciu o posiadaną koncesję, mogą podejmować czynności przeciwdziałające nielegalnej eksploatacji kopalin. Podkreślono, że istotnym elementem ochrony złóż kopalin realizowanym przez urzędy górnicze jest działalność związana ze zwalczaniem pozyskiwania kopalin w sposób nielegalny. Organ II instancji wskazał, że przepisy art. 153 P.g.g. określają kompetencje dla organów nadzoru górniczego oraz osób działających z ich upoważnienia do przeprowadzania czynności kontrolnych - wizji terenowych (oględzin), w miejscach wydobywania kopalin. Przepis art. 153 P.g.g. stanowi lex specialis w stosunku do przepisów k.p.a. w zakresie zawiadamiania o wizji terenowej (oględzinach). W tym zakresie powołano się na orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 marca 2018, sygn. akt III SA/Gl 1393/16 i wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 marca 2018, sygn. akt III SA/Gl 1394/16.

Wskazano również, że bez znaczenia w sprawie jest podniesiona przez odwołujących się informacja, że nigdy nie prowadzili działalności gospodarczej, a wydobycie kruszywa naturalnego nie wiązało się z zamiarem jego gospodarczego wykorzystania. Organ stwierdził, że fakt braku gospodarczego wykorzystania odłączonych mas kruszywa nie ma istotnego znaczenia dla zastosowania sankcji, o której mowa w art. 140 P.g.g., jeśli zważyć, że gospodarcze wykorzystanie wydobytego materiału nie stanowi przesłanki uznania odłączenia kopalin za ich wydobycie.

Organ wskazał, że z wydobyciem mamy do czynienia nie tylko w przypadku zbycia uzyskanych kopalin, ale nawet wówczas, gdy odłączona substancja nie była sprzedawana albo przeznaczona do sprzedaży, ponadto cechą istotną dla uznania substancji za kopalinę jest jej zdatność do sprzedaży a nie faktyczne przeznaczenie ani też pobudki, jakie stoją za daną działalnością.

Organ II instancji stwierdził również, że nie sposób uznać robót wykonanych przez odwołujących się na przedmiotowym terenie za jego rekultywację. Zwrócił uwagę, że w świetle ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1161), działalność w zakresie rekultywacji prowadzi się na podstawie decyzji wydanej przez właściwego starostę a jak wynika z materiałów zgromadzonych w sprawie dla działki nr [...] decyzja taka nie została wydana. Okoliczności tej nie zmienia fakt złożenia przez odwołujących się wniosku z dnia 2 marca 2011 r. w sprawie wydania pozwolenia na rekultywację ww. działki. Należy bowiem wskazać, iż zarówno przepisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych, jak i K.p.a., obowiązujące w dacie złożenia wniosku, nie przewidywały możliwości milczącego załatwienia tego rodzaju sprawy.

Konkludując organ odwoławczy stwierdził, że niezależnie od motywów jakimi kierowali się odwołujący wykonując wkop odłączyli jednocześnie kopalinę od złoża, przez co postępowanie prowadzone przez organ I instancji było w pełni uzasadnione, a w sprawie nie zachodziły przesłanki określone w art. 4 P.g.g. wyłączające wydobycie kopalin spod rygorów P.g.g. Odwołujący nie posiadali koncesji na eksploatację kopaliny, nie dokonali zgłoszenia wydobywania piasku na potrzeby własne, a zakres wykonanych robót, co wskazał Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wykraczał poza ustalenia pozwoleń na budowę stawów. Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest w jaki sposób odwołujący wykorzystali później wydobyty piasek, w związku z czym organ I instancji nie tylko mógł, ale wręcz był zobligowany do wydania decyzji.

Właściciele działki zaskarżyli w całości decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] r. powtarzając zarzuty zawarte uprzednio w odwołaniu. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i uchylenie decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2018, poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej powoływana jako p.p.s.a.).. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Przedmiotem sporu jest zasadność nałożenia opłaty eksploatacyjnej podwyższonej na małż. H. i M.W. jako właścicieli działki ewidencyjnej nr [...] w miejscowości R., gmina M., powiat s., woj. m., na której prowadzono wydobycie kopaliny bez koncesji.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 P.g.g., ustawa ta określa zasady i warunki podejmowania, wykonywania oraz zakończenia działalności w zakresie:

1) prac geologicznych;

2) wydobywania kopalin ze złóż;

3) podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji;

4) podziemnego składowania odpadów;

5) podziemnego składowania dwutlenku węgla w celu przeprowadzenia projektu demonstracyjnego wychwytu i składowania dwutlenku węgla.

Z kolei, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g, kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża, zaś złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą (art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g.). Działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., wykonywana na podstawie udzielonej koncesji.

Natomiast art. 140 ust. 1 P.g.g. stanowi, że działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust 2 pkt 1 P.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 P.g.g).

Wyłączenia stosowania ustawy zawiera art. 4 P.g.g., który stanowi, że:

1.Przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:

1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;

2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;

3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

2. Ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania.

3. W przypadku naruszenia wymagań określonych w ust. 1 i 2 właściwy organ nadzoru górniczego, w drodze decyzji, ustala prowadzącemu taką działalność opłatę podwyższoną, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3.

Organy ustaliły, że na działce ewidencyjnej nr [...] stanowiącej własność skarżących doszło do nielegalnej eksploatacji piasku i żwiru, czego skarżący nie kwestionują, zarzucając organowi błędne ustalenia faktyczne w tym zakresie, że nie prowadzili działalności gospodarczej, część uzyskanego piasku wykorzystali na wyrównanie własnych działek, nie działali w charakterze zarobkowym w sposób zorganizowany i ciągły, a pomiary działki odbyły się bez powiadomienia i udziału małżonków w czynnościach, zakwestionowali również stwierdzoną przez organ ilość wydobytego piasku.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia zasad postępowania i nieprawidłowego przeprowadzenia dowodów w sprawie, zauważyć należy, że Protokół z oględzin terenu z dnia 28 listopada 2016 r. dotyczący nielegalnego wydobywania kopaliny potwierdza ustalenia dokonane przez dwóch starszych inspektorów OUG w W. posiadających legitymacje służbowe o podanych numerach. W trakcie oględzin dokonano obmiaru wyrobiska. Pomiar wykonał starszy inspektor M.M., posiadający uprawnienia geodezyjne, przy użyciu określonych urządzeń tj. odbiornika GPS R8s firmy Trimble (S/N: 5519R00481), spełniającego wymagania zgodnie z Dyrektywą R&TTE 1999/5/EC, kontroler TSC3 firmy Trimble (S/N: RS3FC74857), metodą pozycjonowania satelitarnego. Raport z pomiaru o nazwie: W wyniku oględzin sporządzono Dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji WAR.543.tt.2016.KB.MM określającą szczegółowo lokalizację wyrobiska, rodzaj wydobytej kopaliny oraz część obliczeniową. Pomiaru dokonał uprawniony pracownik posiadający specjalistyczne kwalifikacje i sprzęt do dokonania takich obliczeń. Dokumentacja zawiera także obliczenie ilości wydobytej kopaliny i obliczenie wysokości opłaty podwyższonej dokonane przez A. G. Skarżący zarzucili, że nie uczestniczyli w tych czynnościach, przy czym należy wskazać, że brali czynny udział w oględzinach terenu wykonanych 8 września 2016 r. przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w S. dokonujących kontroli realizowanej przez nich inwestycji, w trakcie których stwierdzono wykonanie przekopu o szerokości ok. 20 m, długości ok 35 m i wysokości 7 m., co skarżący tłumaczył robotami związanymi z zapewnieniem dojazdu do budowanych stawów. Należy przy tym wskazać, że skarżący nie domagali się w toku postępowania przeprowadzenia ponownej kontroli działki z ich udziałem, ani też w żaden sposób nie zakwestionowali ustaleń organu dokonanych w dni 28 listopada 2016 r. W ocenie Sądu sama nieobecność właścicieli działki w czasie dokonywania pomiarów i oględzin terenu przez uprawnionych i upoważnionych pracowników organu nie miała wpływu na ustalenia potwierdzone protokołem z oględzin terenu, dokumentacją fotograficzną i dokumentacją ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji.

W sprawie nie ulega wątpliwości, że pomiarów i obliczeń dokonali pracownicy OUG w W. posiadający uprawnienia do wykonania oględzin, pomiaru terenu i wykonania obliczeń zawartych w dokumentacji. Kwestie uprawnień górniczych w Ustawie Prawo geologiczne i górnicze zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa, Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje. Nie budzi zatem wątpliwości posiadanie przez osoby dokonujące pomiarów i obliczeń, uprawnień do tych czynności, na podstawie których sporządzono fachową dokumentację. Sposób obliczenia objętości mas ziemi zobrazowano tabelarycznie z odniesieniem się do konkretnych punktów pomiarowych. Rzetelności pomiarów zarówno wyrobiska jak i urobku skarżący w istocie skutecznie nie zakwestionowali, nie podważyli również skutecznie metodologii dokonanych obliczeń. Sporządzona dokumentacja jest szczegółowa i pełna. Można ją porównać z dokumentacją fotograficzną sporządzoną w czasie wizji w dniu 8 września 2016 r. oraz ze zdęciami satelitarnymi znajdującymi się w aktach sprawy. W ocenie Sądu podniesione w tej części zarzuty stanowią wyłącznie przyjętą przez skarżących linię obrony i jako takie są niezasadne.

Skarżący w toku postępowania mieli zapewnione prawo czynnego udziału w sprawie i wówczas nie zgłaszał żadnych uwag i zarzutów jak również nie przedstawili własnej opinii, z której wynikałoby, że przeprowadzone pomiary są nierzetelne.

Należy zauważyć, że organ wydając decyzję w zakresie swej kognicji winien dysponować wiedzą fachową swych pracowników, by móc ustalić prawidłowo stan faktyczny sprawy, dokonać jego oceny zarówno pod względem technicznym jak i prawnym. Ustalenia organu co do wielkości wyrobiska i urobku nie budzą zdaniem Sądu żadnych wątpliwości.

Ponadto nie ma wątpliwości co do tego, że skarżący jako właściciele działki ponosili odpowiedzialność za wykonywane na tym terenie roboty, niezależnie od tego czy wykonywali je własnymi siłami czy też zlecili bądź tolerowali wydobycie piasku przez osoby trzecie.

Organ prawidłowo ustalił, że w rozpatrywanej sprawie nie miały miejsca przesłanki określone w art. 4 P.g.g. wyłączające stosowanie ustawy w ściśle określonych warunkach.

Wbrew podniesionym zarzutom, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i został poddany prawidłowej ocenie. W rozpatrywanej sprawie, decyzja organu została prawidłowo skierowana do skarżacego i jego żony jako właścicieli działki, na której dokonano wydobycia bez koncesji. Taka podstawa prawna wynika za art. 143 ust. 3 P.g.g. W przedmiotowej sprawie, decyzja organów została skierowana do właścicieli działki, wobec nieustalenia w sposób bezsporny sprawcy nielegalnego wydobycia kopaliny. W takim przypadku wobec ustalenia faktu wydobycia kopaliny bez koncesji, bez znaczenia jest oświadczenie skarżących, że nie prowadzili działalności gospodarczej na terenie swojej działki. Jeśli bowiem organ nie może ustalić podmiotu, który dopuszcza się nielegalnego wydobycia, wówczas odpowiada właściciel jako podmiot mający tytuł prawny do nieruchomości. Sam fakt własności działki zobowiązywał skarżących do pieczy nad tym terenem.

Podsumowując, w ocenie Sądu prawidłowo i w wystarczającym dla rozstrzygnięcia sprawy zgromadzono i ocenionego materiał dowodowy. Wielkość i głębokość wyrobiska jednoznacznie wskazują na nielegalne wydobycie piasku, nie zaś na budowę drogi czy rekultywację terenu. Organy nie przekroczyły granic swobodnej oceny zebranych dowodów. W ramach owej swobody nie zostały przekroczone granice dowolności, organ kierował się zasadami logiki, traktował zebrane dowody obiektywnie i ocenił je wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy. Dopóki tak zakreślone granice swobodnej oceny dowodów nie zostały przez organ orzekający przekroczone, sąd administracyjny nie ma podstaw do podważania dokonanych w ten sposób ustaleń. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, które miałoby wpływ na wynik sprawy, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tych przyczyn skargi nie uwzględnił.

W szczególności w ocenie Sądu w sprawie nie można dopatrzeć się naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 79 i art. 81 k.p.a., oraz pozostałych, gdyż organ przeprowadził postępowanie dowodowe w niezbędnym do wydania decyzji zakresie, a skarżący mieli zapewnione prawo czynnego udziału w tym postępowaniu. Dokonując oceny materiału dowodowego w sposób odmienny od stanowiska strony organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Wydana decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne, a przedstawiona argumentacja przekonująca i oparta na prawidłowo zebranym materiale dowodowym. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szeroko i wyczerpująco odniósł się do wszystkich podniesionych zarzutów, a zaprezentowane stanowisko Sąd podziela.

Wobec powyższego Sąd uznał za niezasadne zarzuty skargi, zaś stanowisko organu, że doszło do wydobycia kopaliny bez koncesji na terenie stanowiącym własność skarżących małżonków uznał za uprawnione. Dlatego skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił.