Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 263/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-06-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.28 ust.1-3, 3a
journal: Dz.U. 1998 nr 137 poz 887
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: par.3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Zofia Skrzynecka, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski,, sędzia WSA Tadeusz Piskozub (sprawozdawca), Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA/Ol 263/12

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu wniosku M.B. o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylił zaskarżoną decyzję Oddziału ZUS z dnia "[...]" w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości za okres 02/2002 i w tym zakresie umorzył postępowanie, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, co następuje:

W dniu 07.12.2011r. do Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek M.B. o umorzenie należności z tytułu składek za okres do

2003r. W uzasadnieniu wniosku zobowiązany podniósł, że uzyskiwany dochód z działalności gospodarczej jest jedynym źródłem utrzymania jego sześcioosobowej rodziny. Wnioskodawca nadmienił, że żona jego otrzymuje jedynie zasiłek z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Jednocześnie wskazał na wysokie koszty związane z codziennym dowożeniem niepełnosprawnej córki do szkoły oraz jej rehabilitacją. Dodał, iż obecnie jeździ z córką na turnus rehabilitacyjny do Szpitala Rehabilitacyjnego w A. Dodatkowo oświadczył , iż w lipcu 2011 r. był zmuszony do zaciągnięcia pożyczki w Banku A., aby nie utracić płynności finansowej firmy.

Stwierdził również, że " o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej nie może być mowy, ponieważ przy zatrudnieniu na umowę o pracę uzyskiwane dochody są tak małe, że nie pozwalają normalnie funkcjonować bez zadłużania się".

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. przeprowadził postępowanie

wyjaśniające. Na podstawie zebranych dokumentów oraz zweryfikowanych danych Zakład wydał w dniu "[...]’ decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek.

W dniu 28.02.2012r. do Zakładu wpłynęło odwołanie M. B. od decyzji Zakładu z dnia "[...]" W treści wniosku odwołujący wyraził przekonanie, iż Zakład nie dał wiary temu, iż znalazł się w trudnej sytuacji finansowej.

Dodał też, iż odmowa umorzenia należności z tytułu składek powoduje, iż "wykonywanie dalszej działalności staje się bardzo trudne". Wskazał, że w związku z niskim dochodem z działalności gospodarczej był zmuszony do zawieszenia działalności do czasu zdobycia zleceń. Ponadto odwołujący dodał, iż jest właścicielem samochodu Opel "[...]", który został zakupiony w 2008 r. za środki w 75% przekazane przez PFRON oraz jest on związany umową do należytego wykorzystania pojazdu w ściśle określonym celu, zatem nie jest w pełni upoważniony do zarządzania nim jako majątkiem ruchomym. Wyjaśnił ponadto , iż zadłużenie z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej- pośrednictwo ubezpieczeniowe za okres 15.12.2001- 22.06.2003 powstało z powodu nie wywiązywania się z obowiązku płatnika składek, ale z powodu nie uznania przez Zakład okresów, w których miał zawieszoną działalność gospodarczą. Wskazał też, iż w/w okresie poświęcał z żoną dużo czasu córce, która często przebywała w szpitalu, zaś w maju 2002 r. urodziły się bliźniaki. Powyższe okoliczności zmusiły go do częstego zawieszania działalności gospodarczej. Odwołujący nie zgodził się ze stwierdzeniem w zaskarżonej decyzji, iż udzielenie pomocy zwiększyłoby konkurencyjność firmy M. B. na rynku budowlanym, podkreślając, że ewentualna pomoc ze strony Zakładu stanowiłaby jedynie wyrównanie konkurencyjności. Podniósł też, iż córka skończyła 13 lat i waży ponad 50kg, w związku z powyższym sprawowanie nad nią opieki wymaga zaangażowania nie jednej ale dwóch osób. Wskazał, iż córka porusza się w bardzo ograniczonym zakresie, w większości przypadków na wózku inwalidzkim. Wyraził żal, iż choć razem z żoną opiekują się niepełnosprawną córką, to zasiłek z tytułu opieki nad niepełnosprawną osobą przysługuje tylko jednej osobie. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdził, iż opieka nad niepełnosprawną córką w bardzo dużym stopniu uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej.

W dniu 08.03.2012r. do Zakładu wpłynęły następujące dokumenty:

- oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej,

- karta informacyjna leczenia szpitalnego córki,

- zlecenia na zaopatrzenie córki Ł. w wyroby medyczne tj. na aparat na stopy

oraz wózek inwalidzki.

Zobowiązany oświadczył ponadto , iż nie posiada żadnego majątku nieruchomego, jest właścicielem samochodu osobowego Opel "[...]" zakupionego w 75% ze środków PFRON. Posiada kredyty w A. Bank, B. Bank oraz C. Bank, z tytułu których miesięczna łączna wysokość rat wynosi ok. 1030zł. Zobowiązany prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną A.B., która otrzymuje stały zasiłek z tytułu opieki nad córką w wysokości 520zł. Mają czwórkę dzieci, na które otrzymują zasiłki w łącznej wysokości 757zł miesięcznie. Skarżący z tytułu miesięcznych opłat (czynsz, energia, gaz) ponosi koszty w wysokości 1 265,23zł oraz koszty związane z leczeniem w wysokości 220zł miesięcznie. Jego najmłodsza córka jest alergikiem i wymaga leczenia na oddziale alergicznym w A. Musi kupić starszej córce nowy wózek inwalidzki oraz aparat na stopy.

Rozpatrując przedmiotowy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku M.B. o ponowne rozpatrzenie sprawy uchylił zaskarżoną decyzję z dnia "[...]" w części dotyczącej odmowy umorzenia zaległości za okres 02/2002 i w tym zakresie umorzył postępowanie, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy.

W uzasadnieniu decyzji Zakład odniósł się do zebranego we wcześniejszym postępowaniu materiału dowodowego. Zgodnie z informacją uzyskaną z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej M.B. prowadzi działalność gospodarczą od 01.11.2008r., zaś w dniem 21.02.2012r. dokonał zawieszenia działalności gospodarczej. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej poinformował, że Zobowiązany nie znajduje się w ewidencji osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej i świadczeń rodzinnych. Według informacji uzyskanej z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych Zobowiązany nie jest właścicielem nieruchomości znajdujących się w zasobach tej ewidencji. Zgodnie z informacją Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji zobowiązany jest właścicielem samochodu osobowego OPEL "[...]" rok prod. 2005. Zakład ustalił ponadto, iż Odwołujący nie pobiera świadczeń rentowych z tut. Oddziału.

Biorąc pod uwagę fakt, iż M. B. nie dokonał wykreślenia działalności gospodarczej, co w konsekwencji oznacza, iż nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, Zakład przyjął, że w jego przypadku nie stwierdzono wystąpienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a tym samym brak podstaw dla uznania całkowitej nieściągalności zadłużenia.

Zakład dokonał również oceny wniosku pod kątem zastosowania umorzenia należności z tytułu składek w oparciu o art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy, przyjmując, że stosownie do zapisów w/w przepisu prawnego, należności z tytułu składek mogą być umorzone pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z postanowieniami wymienionego rozporządzenia Zakład może umorzyć przedmiotowe należności, jeżeli osoba zobowiązana wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest ona w stanie spłacić ciążących na niej należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W takim przypadku na zobowiązanym ciąży jednak obowiązek przedstawienia dowodów świadczących o aktualnej, trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej uniemożliwiającej uregulowanie zadłużenia.

Zakład podkreślił, że w myśl § 3 ust. 2 rozporządzenia za rodzinę uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące ze zobowiązanym osoby spokrewnione lub nie spokrewnione pozostające ze zobowiązanym w faktycznym związku.

Z zebranej dokumentacji wynikało, iż M.B. prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód w wysokości ok. 870zł miesięcznie, żona nigdzie nie jest zatrudniona i uzyskuje stały zasiłek z tytułu sprawowania opieki na niepełnosprawnym dzieckiem w wysokości 520zł miesięcznie. Rodzina posiada czwórkę dzieci, na które otrzymują zasiłki w łącznej wysokości 757zł miesięcznie. Odwołujący wskazał, że ponosi miesięczne stałe wydatki z tytułu utrzymania (czynsz, energia, gaz) w wysokości ok.

1265zł miesięczne oraz stałe koszty związane z leczeniem w łącznej wysokości 220zł. Dodał też, iż ponadto ponosi wydatki z tytułu leczenia alergicznego najmłodszej córki i jest zmuszony do zakupu nowego wózka inwalidzkiego i aparatu na stopy dla starszej córki.

W przedłożonej dokumentacji M B. wskazał , iż miesięcznie reguluje z opóźnieniem

kwotę w wysokości ok. 1 030zł z tytułu zaciągniętych kredytów.

Zakład podkreślił, że spłacane przez Zobowiązanego raty z tytułu zaciągniętych kredytów nie mogą być regulowane kosztem zobowiązań wobec Zakładu, ponadto wyjaśnił, iż fakt posiadania zobowiązań w innych instytucjach nie może stanowić przesłanki przemawiającej za umorzeniem należności względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż prowadziłoby to do uprzywilejowania innych wierzycieli kosztem Zakładu.

ZUS odnosząc się do przedstawionej przez M. B. sytuacji materialno-bytowej oraz uwzględniając zgromadzone przez Zakład dokumenty uznał, że mogły zaistnieć przesłanki zawarte w § 3 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia, w świetle podniesionego przez Odwołującego się zarzutu dotyczącego nieuwzględnienia trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej.

Zakład podniósł, że nie kwestionuje trudności z jakimi się obecnie boryka Zobowiązany, lecz stwierdził, że sytuacja finansowa rodziny nie ma charakteru stałego, pogłębiającego i może ulec poprawie np. poprzez zdobycie nowych zleceń. Dodatkowo Zakład wyjaśnił, iż w kontekście obowiązujących przepisów prawa zła sytuacja materialna oraz brak środków na pokrycie zadłużenia wobec Zakładu nie przesądzają o pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku w zakresie umorzenia należności, bowiem opłacanie należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których niezaprzeczalnie wynika, że

ZUS jako wierzyciel nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania swoich należności, ale również w przyszłości nie będzie miał takiej możliwości.

ZUS zarzucił, że w złożonym wniosku M. B. nie podniósł okoliczności

wymienionych w § 3 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia tzn. nie wskazał, iż poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności, ponadto Zobowiązany nie wykazał zaistnienia przesłanki wynikającej z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, tzn. nie udowodnił , iż przewlekła choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem pozbawia jego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Zakład podniósł, iż zgodnie z w/w przepisem prawnym, przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłankę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne tylko wtedy, gdy pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W przedłożonej dokumentacji przedstawił Zobowiązany kserokopię orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]", zgodnie z którym córka została uznana za osobę niepełnosprawną wymagająca stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, a żona Zobowiązanego otrzymuje zasiłek w wysokości 520zł z tytułu sprawowania opieki na niepełnosprawną córką.

W odwołaniu Zobowiązany podkreślił , iż sprawowanie opieki nad córką w dużym stopniu uniemożliwia prowadzenie mu działalności gospodarczej. Zakład zauważył, iż w dokumentacji złożonej w dniu 03.01.2012r. Zobowiązany wskazał , iż zamierza zatrudnić pracownika z związku z koniecznością pomocy córce w zajęciach rehabilitacyjnych. Ponadto w odwołaniu z dnia 27.02.2012r. Zobowiązany podniósł, iż " w ostatnich miesiącach dochód uzyskiwany z działalności był na tak niskim poziomie, że nie wystarczał na utrzymanie rodziny i opłacenie podstawowych należności m.in. ZUS, dlatego zdecydował się zawiesić tymczasowo działalność do czasu zdobycia zleceń".

Zdaniem ZUS, to brak zleceń, a nie opieka nad córką zmusiły M. B. do zawieszenia działalności gospodarczej, w związku z powyższym Zakład stwierdził brak wystąpienia przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.

W ocenie Zakładu prawidłowa wykładania art. 28 ust.3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. prowadzi do wniosku, że wynikająca z tych przepisów podstawa umorzenia należności ZUS winna mieć zastosowanie tylko do tych dłużników, którzy przekonują o wykorzystaniu w pełni zdolności do pracy i aktywnej postawie w poszukiwaniu źródeł dochodów. Podstawa umorzenia należności ZUS mająca swe źródło w omawianych przepisach została stworzona dla uzasadnionych przypadków, a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika).

ZUS na podstawie zgromadzonego materiału ustalił, iż M. B. dokonał zawieszenia działalności gospodarczej z dniem 21.02.2012r. Fakt ten świadczył o tym, iż Zobowiązany przewidywał możliwość podjęcia działalności gospodarczej w przyszłości, a tym samym możliwość poprawy swojej sytuacji materialnej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał ponadto , że nie można wykluczyć możliwości spłaty zadłużenia w przyszłości, tym bardziej, iż Wnioskodawca nie wykazał niemożności uzyskania dochodu a zatem umorzenie należności byłoby przedwczesne i działałoby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych.

Zakład podniósł,, iż rozstrzygając sprawę uwzględnił także zasadę tzw. interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela.

Zdaniem Organu w powyższej sprawie został należycie wyważony, często niezgodny interes społeczny i słuszny interes obywatela. Organ w oparciu o zebrany i udostępniony przez Stronę materiał dowodowy dokonał jasnej i precyzyjnej oceny przesłanek umożliwiających umorzenie. Zatem podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne.

Zakład podkreślił, iż przepis art. 28 ust. 2 i 3 ustawy daje organowi prawo umorzenia należności w pewnych określonych przepisami okolicznościach. Ustawodawca nie przewidział jednak żadnej okoliczności, w której ZUS miałby obowiązek umorzenia należności z tytułu składek.

Odmowa umorzenia nie narusza więc prawa zarówno wtedy gdy wystąpiły przesłanki

przemawiające za umorzeniem jak i wtedy gdy nie miały one miejsca. Oczywiście zasada uwzględnienia interesu strony nakazuje Organowi działanie w zgodzie z dobrze pojętym interesem zobowiązanego, jednakże nie oznacza to obowiązku wydania rozstrzygnięcia zgodnie z oczekiwaniem osoby składającej wniosek o umorzenie.

ZUS rozważając zastosowanie instytucji umorzenia powinien uwzględnić interes społeczny, który przekłada się na interes ubezpieczonych, regularnie płacących składki i nie mogących ponosić konsekwencji za innych nie płacących składek. Zakład ma obowiązek ocenić istnienie przesłanki umorzenia ze względu na ważny interes publiczny, który nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia jego zobowiązań, tj. ocenić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy. Obowiązek opłacania składek wynika z samego faktu prowadzenia działalności gospodarczej i nie jest zależny od uzyskiwanych dochodów z tej działalności. Ryzyko związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz wynikające z niego konsekwencje nie mogą stanowić o umorzeniu zadłużenia, bowiem zobowiązany, w przypadku niepowodzeń finansowych winien samodzielnie poszukiwać możliwości rozwiązania swojej sytuacji.

Dokonując ponownej analizy sytuacji M. B., Organ stwierdził, iż okoliczności i dowody w sprawie nie przemawiają za uchyleniem decyzji o odmowie umorzenia należności.

M.B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzję ZUS z dnia "[...]’ w której wniósł o uwzględnienie jego trudnej sytuacji finansowej z powodu braku zleceń na roboty budowlane.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji odwoławczej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,. - dalej jako "p.p.s.a..

Rozpoznając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała jej wyeliminowania z obrotu prawnego.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku skarżącego z dnia 7

grudnia 2011 r., którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek.

Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, dalej u.s.u.s., należności z tytułu składek - pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.) - mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia, gdyż w tym względzie organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny.

W ocenie Sądu, organ orzekający w sprawie trafnie uznał, że w sprawie niniejszej nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Okoliczności uzasadniające stwierdzenie jej istnienia zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia przez organ sytuacji innych niż wymienione w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W świetle tego przepisu nieściągalność należności z tytułu składek związana jest generalnie z brakiem majątku umożliwiającego skuteczne ich dochodzenie w postępowaniu egzekucyjnym oraz racjonalnością wszczęcia takiego postępowania. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie występuje. Skarżący jest właścicielem firmy budowlanej osiągając rocznie około 30.000 zł przychodu, otrzymuje zasiłek rodzinny i opiekuńczy, ponadto nieregularnie , ale opłaca czynsz za mieszkanie w kwocie 1233 zł miesięcznie i spłaca raty kredytu bankowego w wysokości 1034 zł miesięcznie. Ponadto wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego marki Opel "[...]" z 2005 roku, sfinansowanego 75% ze środków PFRON.

Biorąc pod uwagę te okoliczności oraz fakt, że zobowiązany osiągał dochód z tytułu działalności gospodarczej, Zakład zasadnie przyjął, że nie występują przesłanki zawarte w art. 28 ust. 2 i 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a tym samym brak jest podstaw dla uznania całkowitej nieściągalności zadłużenia, gdyż jest to sytuacja przejściowa.

W § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (Dz.U.03.141.1365) z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określono, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, chwilowo zawieszoną, żona skarżącego otrzymuje zasiłek opiekuńczy, mają na utrzymaniu czworo dzieci, otrzymują zasiłek rodzinny w wysokości 751 zł miesięcznie. Ponadto rodzina zobowiązanego miesięcznie ponosi wydatki na utrzymanie mieszkania w wysokości 1233 zł, koszty leków ponosi w wysokości 220 zł miesięcznie i spłaca, wprawdzie nieregularnie, kwotę 1034 zł miesięcznie raty kredytu bankowego.

A zatem nie można uznać, że skarżący jest w trudnej sytuacji. Nie można uznać, że skarżący nie jest w stanie opłacić zaległych należności z tytułu składek. Nie można też uznać, że świetle przedstawionej sytuacji osobistej i majątkowej, spłata należności pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych składek, z uwagi na posiadanie przez skarżącego ruchomości oraz osiągania dochodów, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne.

Zgodnie z treścią art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.