Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1201/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2017-02-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 28 ust. 3 i ust. 3a
journal: Dz.U. 2016 poz 963
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński (spr.), Dorota Kozłowska, Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej – ZUS lub organ) decyzją z dnia (...) r. nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 – dalej k.p.a.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 963 – zwana dalej u.s.u.s.) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. nr (...), (...) z dnia (...) r. odmawiającą umorzenia A. P. (dalej – zobowiązany lub skarżący) należności z tytułu składek w łącznej wysokości 17.003,90 zł.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia (...) r. zobowiązany zwrócił się o umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż w 2015 r. zdiagnozowano u niego białaczkę. Ponadto prowadzona przez niego działalność gospodarcza zaczęła przynosić straty wobec czego środki z tego źródła nie wystarczają na bieżące opłaty, co w konsekwencji prowadzi do wzrostu zadłużenia. Podniósł również, że w chwili obecnej jest w trakcie leczenia – chemioterapii, co znacząco obniża jego zdolności zarobkowe. Z tego też względu rozważa zakończenie działalności gospodarczej. W maju ma stanąć przed komisją lekarską ZUS celem oceny jego niezdolności do pracy. Dodał także, że od wielu lat boryka się z chorobą dyskopatii odcinka lędźwiowego kręgosłupa, przewlekłymi stanami zapalnymi żołądka oraz refluksem przełykowo-żołądkowym, a także ma powiększoną wątrobę w związku z wykrytą białaczką. Podniósł również, że ma umiarkowany stopień niepełnosprawności. Do przedmiotowego wniosku dołączył następujące dokumenty:

– oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości, z którego wynika, że:

• prowadzi działalność gospodarczą,

• nie pobiera świadczeń oraz nie uzyskuje dochodu z innych źródeł, nie korzysta z pomocy opieki społecznej,

• nie korzysta z innych form pomocy,

• wraz z żoną i dwójką dzieci (córka i syn) tworzy czteroosobową rodzinę,

• ponosi wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 2.350 zł, w tym 150 zł to koszty leczenia,

• posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów oraz leasingu w łącznej kwocie 341.100 zł,

• jest właścicielem trzech pojazdów: F. rok prod. 1997 o wartości 1.500 zł, M. rok prod. 1995 o wartości 4.000 zł, M. rok prod. 2008 o wartości 20.000 zł,

– oświadczenie przedsiębiorcy z dnia (...) r. o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis, z którego wynika, że w bieżącym roku podatkowym oraz w dwóch poprzedzających latach podatkowych nie korzystał z pomocy de minimis;

– zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu PIT-36L za 2015 r., w którym wykazana została strata z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 5.586,75 zł;

– zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu PIT-36L za 2014 r., w którym wykazany został dochód z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 21.635,71 zł;

– zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu PIT-36L za 2013 r., w którym wykazany został dochód z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 115.662,15 zł;

– orzeczenie z dnia (...) r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wskazujące, że zatrudnienie skarżącego dopuszczalne jest w warunkach pracy chronionej;

– dokumentację lekarską składającą się z: konsultacji lekarskich, historii choroby, wyników badań laboratoryjnych.

Następnie pismem z dnia (...) r. organ poinformował skarżącego o zasadach i przesłankach warunkujących umorzenie zaległych składek oraz wskazał na potrzebę przedstawienia przez wnioskodawcę wszelkich dowodów, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

W toku postępowania organ ustalił dodatkowo, iż w stosunku do skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne. Ustalono również, że jest on właścicielem nieruchomości opisanej w księdze wieczystej nr (...) (nieruchomość zabudowana – Z., Gmina P.).

Następnie decyzją (...) r. nr (...) organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami składek:

1. na ubezpieczenie społeczne za okres 10/2014 w łącznej wysokości 138,16 zł,

2. na ubezpieczenie zdrowotne za okres 10/2014 w łącznej wysokości 62,86 zł.

W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych, niebędących płatnikami składek, nie stosuje się art. 28 u.s.u.s.

Następnie decyzją nr (...) z dnia (...) r. odmówiono skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek:

I. na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. odmówiono umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek za osoby ubezpieczone w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej wysokości 266,75 zł: w tym:

– składki na Ubezpieczenia Społeczne za okres 10/2014 w wysokości 229,20 zł; składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 10/2014 w wysokości 11,55 zł;

– odsetki za zwłokę w wysokości 26 zł naliczone na dzień 26 kwietnia 2016 r.

II. na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odmówiono umorzenia należności z tytułu nie opłaconych w terminie składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej wysokości 16.536,13 zł, w tym:

– składki na Ubezpieczenia Społeczne za okres 10/2014-07/2015, 12/2015-04/2016 w wysokości 10.420,19 zł;

– składki na Ubezpieczenie Zdrowotne za okres 10/2014-07/2015, 12/2015-04/2016 w wysokości 4.202,28 zł;

– składki na Fundusz Pracy za okres 07/2011, 10/2014-07/2015, 12/2015-04/2016 w wysokości 890,46 zł;

– koszty upomnienia w wysokości 139,20 zł;

– odsetki za zwłokę w wysokości 884 zł naliczone na dzień 26 kwietnia 2016 r.

III. na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s odmówiono umorzenia naliczonych na dzień (...) r. odsetek za zwłokę w wysokości 23 zł należnych od nie opłaconych w terminie składek za osoby ubezpieczone w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej wysokości 201,02 zł, w tym: składki na Ubezpieczenia Społeczne za okres 10/2014 oraz składki na Ubezpieczenie Zdrowotne za okres 10/2014.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ stanął na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące umorzenie należności z tytułu składek, które określone zostały w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 – zwane dalej rozporządzeniem).

W dniu (...) r. do Oddziału ZUS w Chorzowie wpłynął wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż jego zdaniem, zachodzi przesłanka umorzenia składek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Mianowicie opłacanie składek pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto jest osobą przewlekle chorą na białaczkę, co wyklucza uzyskiwanie dochodów pozwalających na regulowanie składek. Okoliczności te zostały udokumentowane przedłożonymi organowi dokumentami. Jak podniósł skarżący, organ nie zakwestionował jego stanu zdrowia, a jednocześnie przyjął, że nie wykazano, jakoby spłata zadłużenia miała pozbawić skarżącego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. We wniosku skarżący wskazał także, że choroba jest czynnikiem warunkującym jego aktywność życiową i możliwość uzyskiwania dochodu. Dodatkowym obciążeniem jest dla niego stosowana w związku z chorobą chemioterapia. Jest to czynnik zdecydowanie wpływający na jego stan fizyczny i psychiczny.

Skarżący zwrócił uwagę, że organ bezzasadnie ustalił, że średni miesięczny dochód brutto rodziny wynosi 3.658,54 zł, gdyż złożone dokumenty pokazują, że w ostatnim roku działalność przyniosła stratę. Natomiast biorąc pod uwagę, że stałe miesięczne wydatki skarżący oszacował na kwotę około 2.300 zł, oczywistym jest, że nie jest w stanie spłacić należności bez uszczerbku dla możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny. Na marginesie podniósł, że nie może przemawiać przeciwko niemu zamiar ustanowienia przez ZUS zabezpieczenia na jego majątku, a jego ustanowienie jest swoistą represją na wniosek o umorzenie składek. Poza tym, zdaniem skarżącego, podstawą decyzji nie mogą być zdarzenia przyszłe, a jedynie stan faktyczny na chwilę wydawania decyzji.

Pismem z dnia (...) r. organ ponownie poinformował skarżącego o zasadach i przesłankach warunkujących umorzenie zaległych składek oraz wskazał na potrzebę przedstawienia przez wnioskodawcę wszelkich dowodów, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Skarżący nie przedstawił nowych dowodów w sprawie.

Wydając zaskarżoną decyzję z dnia (...) r. organ w pełni podzielił stanowisko zawarte w rozstrzygnięciu z dnia (...) r. stwierdzając, że bezspornym jest, że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Ponadto organ w zaskarżonej decyzji wyraził pogląd, że zobowiązany nie wykazał, aby brak umorzenia należności z tytułu składek mógł zagrozić jego egzystencji i spowodować konieczność sięgnięcia do środków z pomocy społecznej. Nie wykazał również, iż ze względu na stan zdrowia wymaga stałej opieki, a zatem obecna sytuacja nie uniemożliwia mu uzyskiwania dochodu i opłacenia składek. Do wniosku dołączono orzeczenie o stopniu niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym z którego wynika, iż sytuacja skarżącego chociaż jest trudna, to nie może zostać uznana za trwałą, uniemożliwiającą uzyskiwanie dochodu wystarczającego na pokrycie należności. W ocenie organu, nie do zaakceptowania jest także fakt regulowania przez skarżącego należności cywilno-prawnych w postaci rat kredytu, a uchylanie się od spłacania należności publiczno-prawnych z tytułu składek ZUS. Należności publiczno-prawne mają charakter priorytetowy w stosunku do zobowiązań o charakterze cywilno-prawnym i należy je zaspokoić w pierwszej kolejności. Podsumowując organ uznał, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja nie daje wystarczających podstaw do umorzenia zaległości i dlatego uznał, że nie spełnia on przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Jednocześnie organ podniósł, iż złożony wniosek stoi w sprzeczności z interesem publicznym rozumianym jako zapewnienie realizacji świadczeń szerokiej rzeszy obywateli. Środki na realizację ww. świadczeń pochodzą właśnie z wpływów na poczet bieżących i zaległych składek.

W skardze zobowiązany rozstrzygnięciu ZUSU zarzucił:

1. naruszenie art. 80 k.p.a. mające wpływ na treść rozstrzygnięcia polegające na naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów i dokonaniu oceny materiału dowodowego w sposób całkowicie dowolny i sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego, szczególnie w odniesieniu do choroby płatnika, a w konsekwencji ustalenie, że stan zdrowia płatnika nie uzasadnia umorzenia należności, gdyż nie przemawia z za tym ważny interes płatnika;

2. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na zaniechaniu czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności wyjaśnienia znaczenia choroby płatnika w kontekście przesłanki naruszenia jego ważnego interesu, co przemawiałoby za umorzeniem należności;

3. naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Gospodarki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne polegające na niezastosowaniu wskazanego przepisu wobec płatnika, podczas gdy występują w sprawie przesłanki uzasadniające jego zastosowanie,

Mając na względzie powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącego, organ nie przeprowadził jakiejkolwiek pogłębionej analizy wpływu choroby na jego sytuację, która jest punktem wyjścia do oceny czy ważny interes nie przemawia za umorzeniem należności tj. zastosowaniem przepisu art. 28 ust 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 rozporządzenia. Wobec powyższego zaskarżona decyzja jest przedwczesna.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Zauważył dodatkowo, iż skarżący poza ogólnymi i lakonicznymi stwierdzeniami, iż w jego subiektywnej ocenie, w istocie żyje on w ubóstwie i z tego tytułu umorzenie składek na ubezpieczenie jest właściwie konieczne, nie stawia on żadnych konkretnych zarzutów. Zdaniem organu, posiadany przez skarżącego majątek nie pozwala uznać jego twierdzeń o życiu w ubóstwie za zasadne. Organ zwrócił również uwagę, iż zarzut dotyczący stanu zdrowia skarżącego także jest zbyt daleko idący, gdyż z przedłożonych przez niego dokumentów medycznych (w postaci ksero) w żaden sposób nie wynika, iż w związku ze stanem zdrowia jest on całkowicie niezdolny do pracy i stan ten jest trwały i nieusuwalny. Bezspornym jest to, że organ w postępowaniu administracyjnym dotyczącym umorzenia składek nie prowadzi żadnego postępowania w zakresie ustalenia przez komisję lekarską stanu zdrowia skarżącego, ponieważ nie ma ku temu podstaw prawnych. Tym samym organ ten może jedynie zapoznać się z przedłożoną dokumentacją i jeżeli z dokumentacji medycznej w sposób wyraźny i jednoznaczny nie wynika, iż skarżący jest trwale i nieusuwalnie niezdolny do pracy organ nie może dokonywać tego typu ustaleń ponad treść danego dokumentu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS-u z dnia (...) r., którą utrzymano w mocy decyzję własną o odmowie umorzenia należności z tytułu składek.

Organ stanął na stanowisku, że skarżący nie spełnia żadnej z przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określonych w art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s., jak również tych, o których mowa w § 3 ust. 1 powołanego już wyżej rozporządzenia. Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy wskazać należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu. Całkowita nieściągalność, o której mowa w tym przepisie zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2015 r. poz. 233, 978, 1166, 1259 i 1844 oraz z 2016 r. poz. 615);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto, w myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Według § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Organ uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek, która pozwalałaby na zastosowanie uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia składek. Podkreślenia wymaga, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter dwuetapowy. W pierwszym etapie organ administracji winien jednoznacznie ustalić, czy istnieje któraś z przesłanek umorzeniowych albo jednoznacznie wykluczyć jej istnienie. Dopiero po ustaleniu, że którakolwiek z przesłanek umorzeniowych istnieje organ administracji proceduje na etapie drugim - to jest na etapie uznania administracyjnego.

Analizując sytuację skarżącego, bezspornym jest, że nie zachodzą wobec niego przesłanki umorzenia składek wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. w punktach: 1, 2, 4, 4b. Odnosząc się do przesłanki zawartej w pkt 3 wspomnianego przepisu stwierdzić należy, że samo zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, nie przesądza automatycznie o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. W tych przypadkach bowiem, zasadniczo konieczne jest stwierdzenie przez organ rozpoznający wniosek o umorzenie należności, że brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego można egzekwować należności. W niniejszym przypadku skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności, a jedynie ją zawiesił (zawieszenie działalności nastąpiło z dniem 1 lipca 2016 r.). Zawieszenie działalności gospodarczej, które nie ma definitywnego charakteru, nie może być jednak traktowane na równi z przesłanką, o jakiej mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r. sygn. akt II GSK 2005/11, LEX nr 1298463). Już tylko z tego względu organ zasadnie przyjął, iż nie zaistniała owa przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s.

Znając wysokość zaległości skarżącego z tytułu składek (na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy), które wynoszą 15.954,70 zł (bez odsetek, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych), można jednoznacznie stwierdzić, że przekraczają one kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, które do tej pory wyniosły 139,20 zł. Nadmienić należy, że zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 września 2015 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1526) koszty upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wynoszą 11,60 zł. Tym samym nie zachodzi przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s.

Sąd podziela również stanowisko, iż nie występuje w sprawie okoliczność świadcząca o całkowitej nieściągalności opisana w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Jak bowiem wynika z akt sprawy, wobec skarżącego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne z tytułu należnych składek. Tym samym nieuprawnionym byłoby twierdzenie, że brak jest majątku, do którego skierowana może zostać egzekucja, tym bardziej że wiadomym jest, że skarżący jest właścicielem ruchomości (np. samochodów) oraz nieruchomości.

Jak zaznaczono wyżej wobec skarżącego nie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, zatem przedwczesne byłoby stwierdzanie, że nie uzyska się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne. Sąd podziela pogląd, że organ w trakcie postępowania dotyczącego umorzenia zaległości, może samodzielnie ocenić przesłankę z art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych porównując spodziewane koszty egzekucji (obliczane w części w proporcji do egzekwowanych kwot) z posiadanymi informacjami o nadającym się do egzekucji majątku zobowiązanego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 października 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 224/12, LEX nr 1697448). Mając na uwadze to, że wobec skarżącego nie toczy się postępowanie egzekucyjne, to nie można zakładać wystąpienia okoliczności wymienionej w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s.

Zobowiązany jest płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne, wobec czego znajduje zastosowanie również art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przed przystąpieniem do rozpatrzenia zasadności stanowiska organu o braku występowania przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia podnieść należy, iż to na wnioskodawcy (zobowiązanym) spoczywa ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających umorzenie składek (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2014 r. sygn. akt II GSK 1501/13), co wprost wynika z przywołanego przepisu. Organ wzywał skarżącego przed wydaniem każdej decyzji do przedstawienia dowodów na poparcie żądania umorzenia postępowania.

Sytuacja majątkowa skarżącego wskazuje, że w latach 2013-2015 jedynie w roku 2015 poniósł stratę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Nie wykonuje pracy zarobkowej (działalność gospodarcza jest zawieszona) oraz nie uzyskuje dochodów z innych źródeł, jak również nie korzysta z jakiejkolwiek pomocy społecznej. Posiada czteroosobową rodzinę, którą tworzy z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. Jego wydatki miesięczne związane z utrzymaniem zostały oszacowane przez skarżącego na kwotę 2.350 zł, w tym 150 zł wydatkowane jest na leczenie. Na jego zobowiązania składają się kredyty w łącznej kwocie 341.100 zł. Na jego majątek składa się nieruchomość zabudowana (księga wieczysta nr KI1P/00025357/9) położona w miejscowości – Zagość Stara, Gmina Pińczów. Ponadto jest właścicielem trzech samochodów: F. rok prod. 1997, M. rok prod. 1995 i M. rok prod. 2008.

Nie sposób kwestionować faktu, że skarżący jest chory na białaczkę oraz pozostałe choroby wskazane w toku postępowania (dyskopatia odcinka lędźwiowego kręgosłupa, przewlekłe stany zapalne żołądka, refluks przełykowo-żołądkowy, powiększona wątroba w związku z wykrytą białaczką). Przedłożone dokumenty jednak nie zawierają informacji, które wprost wskazywałyby, że skarżący nie jest zdolny do pracy. Nie można tego również wywieść z orzeczenia o niepełnosprawności skarżącego w stopniu umiarkowanym, które jedynie wskazuje, że zatrudnienie może odbywać się w warunkach pracy chronionej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 2046) do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Nie oznacza to, że osoba taka może być zatrudniona tylko i wyłącznie w takich warunkach, wyłom bowiem w tym zakresie wprowadza art. 4 ust. 5 przywołanej ustawy, który stanowi, że zaliczenie do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności osoby, o której mowa w art. 4 ust. 1 lub ust. 2, nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach:

1) przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej;

2) zatrudnienia w formie telepracy.

Wynika stąd, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zarobkowania przez skarżącego.

Jednak należy mieć na uwadze fakt zdiagnozowanej białaczki u skarżącego. Doświadczenie życiowe pozwala na stwierdzenie, że choroba ta bardzo często pozbawia ludzi możliwości realizowania obowiązków zawodowych. Z wniosku skarżącego wiadomym jest, iż w maju 2016 r. jego stan zdrowia miał być oceniany pod kątem zdolności do pracy. Jednak tak skarżący, jak również organ, nie przytoczyli ustaleń poczynionych przez lekarza orzecznika ZUS. Zaniechanie to nie ma jednak wpływu na zasadność wydanego rozstrzygnięcia w sprawie. Otóż okoliczności wymienione w trzech punktach w § 3 ust. 1 rozporządzenia odnieść należy do stanu majątkowego zobowiązanego. Oznacza to, że okoliczności te należy powiązać ze stanem majątkowym i sytuacją rodzinną zobowiązanego. Dlatego też rozważając wystąpienie przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia, nie można tracić z pola widzenia stanu posiadania skarżącego. Bezspornym jest, że skarżący dysponuje majątkiem w postaci nieruchomości zabudowanej oraz trzech samochodów. W tym miejscu należy zasygnalizować, że w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości, skarżący nie wykazał swego prawa własności do w/w nieruchomości (zostało to ustalone przez organ). Oznacza to, że majątek skarżącego pozwala mu na zaspokajanie swoich potrzeb. W tym miejscu Sąd zauważa, że wobec tego, że skarżący w 2015 r. poniósł stratę nie można przyjąć twierdzenia organu, iż rodzina uzyskuje miesięczny dochód, wyliczony na podstawie danych z lat poprzednich.

Zwrócić należy również uwagę, iż skarżący posiada zobowiązania wobec banków z racji zaciągniętych kredytów oraz umowy leasingowej. Oczywistym jest, że wiąże się z tym konieczność regulowania rat kredytowych oraz leasingowych. Przedstawiając swoją sytuację skarżący nie wykazał, aby z tego tytułu dysponował zaległościami, co prowadzi do wniosku, iż zobowiązania te są systematycznie spłacane. Wobec tego nie można poczytywać za spełniające przesłanki umorzenia należności publicznoprawnych, osób, które nie dysponują środkami na wykonanie zobowiązań publicznoprawnych jedynie z uwagi na preferowanie wykonywania zobowiązań cywilnoprawnych, nawet jeśli niewykonanie tych zobowiązań wiązałoby się daleko idącymi konsekwencjami dla zobowiązanego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 522/16, LEX nr 2096898).

Zasadnie zatem organ przyjął, że nie występuje przesłanka umorzenia składek, o której mowa § 3 ust. 1 rozporządzenia.

Skoro nie zaistniała żadna z okoliczności warunkujących umorzenie składek to organ nie był uprawniony do procedowania w zakresie uznania administracyjnego.

Jednorazowe uregulowanie zaległości może stanowić duże obciążenie dla zobowiązanego. Dlatego wskazać należy na art. 29 u.s.u.s., który daje możliwość zobowiązanemu ubiegania się o rozłożenie należności na raty.

W opisanej sytuacji Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa.

Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 p.p.s.a. i działając na podstawie art. 151 ustawy, skargę oddalił.