Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 565/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2021-11-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1427
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Dnia 17 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda (spr.), Sędzia WSA Paweł Kowalski, , po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej podatku od nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z [...]r., którym oddalono zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec K. B..

Organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z dnia 1 marca 2021 r. Prezydent Miasta Ł. oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec K. B. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr [...],[...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdzono, że obowiązek skierowany do egzekucji obejmuje nieuiszczony podatek od nieruchomości za III i IV ratę roku 2019 oraz I i II ratę roku 2020. Podstawą prawną obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...] była decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r., natomiast podstawę prawną obowiązku egzekwowanego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] stanowiła decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia 3 lutego 2020 r.

Na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych, w dniu 12 stycznia 2021 r. wystawiono zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego prowadzonego przez Bank A Zawiadomienie to zostało doręczone do banku z dniem nadania za pomocą systemu teleinformatycznego OGNIVO, natomiast zobowiązanemu doręczono odpis zawiadomienia wraz z odpisami wskazanych wyżej tytułów wykonawczych w dniu 25 stycznia 2021 r.

W dniu 2 lutego 2021 r. do organu wpłynęło podanie zobowiązanego, którego przedmiot stanowił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej: u.p.e.a. Podstawą zarzutu było nieistnienie obowiązku.

Organ pierwszej instancji zauważył, że tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] r. objęta została zaległość w wysokości 131,00 zł z tytułu nieuiszczonego podatku od nieruchomości za III i IV ratę 2019 r. Podstawę prawną tego obowiązku stanowiła decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. na łączną kwotę 263,00 zł. Decyzja ta została skierowana do zobowiązanego na jego adres zamieszkania, tj. Ł., ul. A 13 m. 37 i doręczona zobowiązanemu w dniu 6 marca 2019 r., co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem zobowiązanego.

Natomiast tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] r. objęta została zaległość w wysokości 136,00 zł z tytułu nieuiszczonego podatku od nieruchomości za I i II ratę 2020 r. Podstawę prawną tego obowiązku stanowiła decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. Decyzja ta również została skierowana do zobowiązanego na jego adres zamieszkania w Ł., przy ul. A 13 m. 37. W związku z nieodebraniem przesyłki zawierającej ww. decyzję została ona – w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2020 poz. 1325 ze zm.), dalej: O.p., uznana za doręczoną w dniu 10 kwietnia 2020 r.

Organ podkreślił, że obie decyzje były kierowane na adres zamieszkania zobowiązanego, tj. Ł., ul. A 13 m. 37. Adres ten, jak wynika z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy został wskazany przez zobowiązanego w złożonej w dniu 22 września 2015 r. do organu podatkowego deklaracji podatkowej IN-1 w sprawie podatku od nieruchomości - lokalu mieszkalnego nr 11 przy ul. B 23 D w Ł..

Na marginesie zaznaczono, że ze zbiorów ewidencji ludności prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł. wynika, iż zobowiązany K. B. zameldowany pozostawał pod adresem Ł., ul. A 13 m. 37 od dnia 3 grudnia 1956 r. do dnia 20 lipca 2020 r.

Organ podkreślił, że w przypadku osób fizycznych zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania na rok podatkowy. Warunkiem powstania zobowiązania w tym przypadku jest doręczenie decyzji podatnikowi, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce w dniach: 6 marca 2019 r. oraz 10 kwietnia 2020 r. W świetle powyższego za niesłuszne uznano twierdzenie zobowiązanego, jakoby nie otrzymał żadnej z rzeczonych decyzji. Zobowiązany nie skorzystał z prawa do wniesienia środków odwołania od wydanych przez organ podatkowy decyzji podatkowych. Skutkiem doręczenia ww. decyzji było powstanie obowiązku podatkowego w wysokości i kwotach wskazanych w tytułach wykonawczych, na podstawie których toczy się przedmiotowe postępowanie egzekucyjne. Nie sposób zatem uznać, iż obowiązek podatkowy w tym zakresie nie istnieje.

Na postanowienie, w terminie ustawowym, zobowiązany złożył zażalenie. Wyjaśnił, że nie została doręczona mu żadna decyzja podatkowa, a informował Wydział Finansowy Urzędu Miasta Ł. na jaki adres należy kierować korespondencję dotyczącą podatku od nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu wskazało, że kwestia prawidłowego doręczenia decyzji podatkowej nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, niezależnie od tego czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, czy też nie. Przyjęcie odmiennego poglądu byłoby równoznaczne z umożliwieniem zobowiązanemu podważenia ostatecznych decyzji poza trybami nadzwyczajnymi dla tego celu przewidzianymi w przepisach. Ze względu na charakter postępowania w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne i obowiązujące w nim reguły procedowania, brak jest podstaw do kwestionowania skuteczności doręczenia decyzji będących podstawy wystawienia tytułów  wykonawczych i żądania przeprowadzenia w tym zakresie dowodu np. w postaci opinii biegłego grafologa.

Jednocześnie organ odwoławczy zauważył jednak, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu skutecznego doręczenia do Wydziału Finansowego Urzędu Miasta L. prośby odnośnie korespondencji a Prezydent Miasta Ł. stwierdził, że żadnej prośby nie otrzymał. Autentyczność podpisu na zwrotce również nie budziła żadnych wątpliwości Kolegium. Wobec powyższego uznano zgłoszony zarzut za nieuzasadniony na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K. B. wskazał, że nie otrzymał ani w dalszym ciągu nie otrzymuje żadnych decyzji w sprawie podatku od nieruchomości skierowanych na adres Ł., ul. A 13 m. 37. Pod wskazanym adresem skarżący już nie mieszka – nie jest to jego mieszkanie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w sprawie nie ma zastosowania). Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie, mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Zarzuty te można składać tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpoznania tego środka prawnego.

Podstawę zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej stanowi, zgodnie z art. 33 § 2 pkt 1 – 6 u.p.e.a.: nieistnienie obowiązku (pkt 1), określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, dokumentu, przepisu prawa (pkt 2 lit. a-c), błąd co do zobowiązanego (pkt 3), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (pkt 4), wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części (pkt 5), brak wymagalności obowiązku w przypadku odroczenia terminu wykonania obowiązku, rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, wystąpienia innej przyczyny (pkt 6 lit. a-c).

Zauważyć przy tym należy, że zarzuty (tak samo jak inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego) nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej (podatkowej) stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Zmiana lub uchylenie takiej decyzji może nastąpić wyłącznie w ramach jednego z trybów szczególnych unormowanych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – w skrócie: "k.p.a.") lub O.p. Ponadto należy zaznaczyć, że wniesienie zarzutu nie uprawnia organu egzekucyjnego do weryfikacji innych niż decyzja administracyjna (podatkowa) orzeczeń lub rozstrzygnięć, na których podstawie wystawiono tytuł wykonawczy.

Skarżący zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. z uwagi na brak doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości.

Na wstępie rozważań należy podkreślić, że Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2020 r. II FSK 1876/18, że w zakresie badania dopuszczalności egzekucji, z mocy art. 29 § 1 u.p.e.a., mieszczą się ustalenia dotyczące doręczenia decyzji, stanowiącej podstawę wykonania obowiązku. Stanowią one bowiem o tym, czy istnieje obowiązek podlegający wykonaniu (por. C. Kulesza, komentarz do art. 29 pkt 2.2 i 2.3 w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz pod red. R. D. Kijowskiego, Wyd. II, LEX 2015, wyrok NSA z 17 września 2019 r., II FSK 3811/17). Badanie, czy obowiązek istnieje nie musi być równoważne z merytoryczną kontrolą decyzji, z której obowiązek ten ma wynikać.

Przede wszystkim wskazać należy, że instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym służy ochronie zobowiązanego, a ta wyraża się w tym, że właściwy organ bada, czy egzekucja zasadnie jest prowadzona, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ochrona ta zostałaby zniweczona, gdyby uznać, że niedopuszczalne jest sprawdzenie, czy obowiązek istniał lub był wymagalny w dacie wszczęcia egzekucji. Zatem istota egzekucji nie stoi na przeszkodzie zbadaniu zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku w dacie wszczęcia egzekucji, a przepisy prawa wręcz nakazują rozpatrzenie tego zarzutu.

Badanie, czy obowiązek istnieje lub czy występuje brak jego wymagalności, nie musi być równoważne z kontrolą sprawy podatkowej. Sąd rozpoznający skargę podziela pogląd organu, że w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być kontrolowane kwestie rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu administracyjnym, ale zauważa też, że nie każde nieistnienie obowiązku i nie każdy przypadek braku jego wymagalności musi prowadzić do weryfikacji decyzji określających obowiązki poddane egzekucji. W większości przypadków wystarczy bowiem czynność materialno-techniczna, której realizacja pozwala na ustalenie, czy zobowiązanie istnieje, a jeśli tak, to czy jest ono wymagalne.

W rozpoznanej sprawie strona skarżąca nieistnienie obowiązku wiązała z niedoręczeniem jej przed podjęciem czynności egzekucyjnych decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.

Doręczenie decyzji stanowiącej podstawę dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym obowiązku, ma fundamentalne znaczenie dla prowadzenia tego postępowania.

Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 212 zd. 1 O.p., organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Moment skutecznego doręczenia decyzji stronie ma takie znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania administracyjnego, że decyzja chociaż podpisana przez organ, który ją wydał, nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych przed jej doręczeniem lub ogłoszeniem stronie. W obrocie prawnym istnieje tylko i wyłącznie decyzja doręczona, czyli dopóki decyzja nie zostanie doręczona, dopóty nie wywołuje ona żadnych skutków, w tym, nie może być poddany egzekucji określony w niej obowiązek.

Wbrew stanowisku Kolegium, obowiązkiem organu było sprawdzenie, czy zarzuty skarżącego odnoszące się do kwestii wadliwego doręczenia decyzji są zasadne; ich zasadność oznaczałaby bowiem bezzasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Sprawdzenie, czy przed wszczęciem egzekucji decyzja stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego została doręczona stronie, nie może być traktowane jako umożliwienie zobowiązanemu podważenia decyzji, ani nie prowadzi do badania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji. Sprawdzenie, czy akt ten został doręczony przed wszczęciem egzekucji jest zwykłą czynnością materialno-techniczną, która nie prowadzi do podważenia obowiązku określonego decyzją, a ma na celu jedynie sprawdzenie, czy obowiązek istnieje (czy jest decyzja określająca obowiązek), zatem czy egzekucja jest dopuszczalna. Tożsamy pogląd został wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 3499/18; z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 2027/17; z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 22/17; z dnia 15 listopada 2018 r., sygn. akt II FSK 2642/16; z dnia 23 października 2018 r., sygn. akt II FSK 2916/16; z dnia 18 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 1775/16; z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1600/16; z dnia 8 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1599/16; z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1465/16; z dnia 5 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1148/16; z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1032/16, publ. CBOSA).

Błędne jest zatem zajęte przez Kolegium stanowisko, że kwestia prawidłowości doręczenia decyzji nie może podlegać weryfikacji w toku postępowania wszczętego zarzutami wniesionymi do postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na wynik postępowania. Zauważyć bowiem należy, że w postanowieniu SKO w Ł. z dnia [...] r. zawarto ocenę, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu skutecznego doręczenia do Wydziału Finansowego Urzędu Miasta Ł. prośby odnośnie zmiany adresu korespondencji, zaś Prezydent Miasta Ł. żadnej prośby nie otrzymał. Tym samym organ dokonał oceny, że decyzje będące podstawą wystawienia tytułów wykonawczych zostały prawidłowo doręczone skarżącemu. Ponadto, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji organ odwoławczy zaakceptował też stanowisko zaprezentowane w postanowieniu Prezydenta Miasta Ł. z dnia 1 marca 2021 r., zgodnie z którym decyzje podatkowe, których doręczenie kwestionuje skarżący, kierowane były na adres zamieszkania zobowiązanego, tj. Ł., ul. A 13 m. 37. Adres ten, jak wynika z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy został wskazany przez zobowiązanego w złożonej w dniu 22 września 2015 r. do organu podatkowego deklaracji podatkowej IN-1 w sprawie podatku od nieruchomości - lokalu mieszkalnego nr 11 przy ul. B 23 D w Ł.. Zobowiązany nie zawiadamiał organu o zmianie adresu do doręczeń. Organ podatkowy pierwszej instancji dokonał też weryfikacji adresu w zbiorze ewidencji ludności prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł., z którego wynika, że K. B. pozostawał zameldowany pod adresem Ł., ul. ul. A 13 m. 37 od dnia 3 grudnia 1956 r. do dnia 20 lipca 2020 r.

Wobec powyższego, zdaniem Sądu, zasadna okazała się konstatacja, że doręczenie decyzji podatnikowi w przedmiotowej sprawie miało miejsce w dniach: 6 marca 2019 r. (decyzja z dnia 31 stycznia 2019 r.), oraz 10 kwietnia 2020 r. (decyzja z dnia 3 lutego 2020 r.), wobec czego nie mógł znaleźć uzasadnionych podstaw zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego sformułowany w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

P.C.