Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1535/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3, art. 18
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art. 19
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 345 poz 1 art. 138 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r.ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych  gruntów do produkcji surowców

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; oddala skargę


UZASADNIENIE

M. Sp. z o.o. W. (zwana dalej: Skarżącą) [...] maja 2008 r. złożyła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w W. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2008 r.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR pismem z [...] października 2008 r. wezwał Skarżącą do złożenia wyjaśnień w zakresie działek o nr [...].

Skarżąca [...] listopada 2008 r. nadesłała korektę wniosku wraz z załącznikami.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...] lutego 2009 r. odmówił przyznania Skarżącej jednolitej płatności obszarowej (JPO), ze względu na fakt, iż dane zawarte w korekcie wniosku nie wyjaśniły wykrytych w sprawie nieścisłości.

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca wskazała, iż na działce o nr [...] i powierzchni [...] ha, na której zlokalizowana jest działka rolna o powierzchni [...] ha, znajduje się przepust umożliwiający korzystanie z całej działki, który nie dzieli jej na dwie odrębne działki rolne. Podniosła również, iż w złożonym przez nią wniosku o przyznanie płatności na rok 2008 popełniony został błąd logiczny, polegający na wpisaniu w dziale VII, w rubryce 4 powierzchni działek ewidencyjnych w miejscu, gdzie powinny zostać wpisane powierzchnie działek rolnych.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu niewłaściwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z [...] czerwca 2009 r. przyznał Skarżącej jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, tj. w wysokości pomniejszonej o kwotę [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ uwzględnił argumentację Skarżącej, iż na działce o numerze [...] i powierzchni [...] ha, na której położona jest działka rolna o powierzchni [...] ha, znajduje się przepust umożliwiający korzystanie z całej jej powierzchni, co w konsekwencji uniemożliwia uznanie jej za dwie odrębne działki rolne. Natomiast niewystarczająca była informacja przedstawiona przez Skarżącą dotycząca podanych przez nią wielkości działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie dopłat. Powyższe doprowadziło organ do konieczności przeprowadzenia kontroli wniosku ze względu na niewyjaśnienie pozostałych błędów z wezwania oraz w konsekwencji do pomniejszenia wysokości jednolitych dopłat obszarowych wnioskowanych przez Skarżącą.

Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej pomniejszenia jednolitej płatności obszarowej.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] sierpnia 2009r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną do płatności JPO w stosunku do powierzchni stwierdzonej wyniosła ([...] ha – [...] ha)/ [...] ha x 100% = [...] ha /[...] ha x 100% = 16,11 %. Stawka jednolitej płatności obszarowej do 1 ha uprawy w 2008 r. wynosiła [...] zł. Podstawę do naliczenia JPO stanowi art. 138 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1973/2004 z 29 października 2004 r. zgodnie z którym jeżeli różni między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3%, lecz nie więcej 30%, wówczas kwota jaka ma być przyznana zostaje pomniejszona w danym roku o kwotę przypadającą na dwukrotną wykryta różnicę. Stąd płatność JPO przyznana na 2008 r. wyniosła [...]zł.

Organ odwoławczy wskazał, że Skarżąca ubiegała się o przyznanie płatności do powierzchni [...] ha (sekcja VII, kol. 4). W związku z wykrytą nieprawidłowością Skarżąca została przez organ I instancji wezwany do złożenia wyjaśnień. Dane zawarte w przesłanej korekcie wniosku nie wyjaśniły wykrytych sprawie nieścisłości. W związku z tym powierzchnię działek ewidencyjnych: [...], [...],[...] kwalifikującą się do przyznania płatności ustalono na podstawie sekcji VI, kol. 10 wniosku oraz sekcji VII, kol. 6 wniosku. Powierzchnia wyniosła odpowiednio [...]ha, [...] ha i [...] ha. Organ odwoławczy podkreślił, iż z załączników graficznych będących integralną częścią wniosku Skarżąca zaznaczyła całą powierzchnię działek ewidencyjnych [...],[...],[...] jako powierzchnię użytkowaną rolniczą, co oznacza, że do płatności deklarowała całą powierzchnię wskazanych działek. Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutu odwołania, iż omyłkowo została wpisana we wniosku powierzchnia działek ewidencyjnych zamiast ich powierzchni rolnych, wyjaśnił, iż Skarżąca poza wskazaniem, że błędnie zadeklarowała powierzchnię działek rolnych nie określiła powierzchni jaka powinna być zadeklarowana. Twierdzenie zaś Skarżącej, iż organ I instancji wezwał do złożenia wyjaśnień, a nie do przedłożenia prawidłowo wypełnionego wniosku jest bezpodstawne ze względu na fakt, iż w odpowiedzi na wezwanie przesłano korektę wniosku, a dane zawarte w przesłanej korekcie nie wyjaśniły wykrytych w sprawie nieścisłości. Tak więc Skarżąca posiadała wiedzę o konieczności złożenia korekty wniosku, jednakże do dnia wydania przez organ I instancji nie uczyniła tego prawidłowo. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności przyznawane są na wniosek rolnika. Pracownik organu administracyjnego nie ma możliwości samodzielnego naniesienia poprawek do złożonego wniosku, będącego oświadczeniem woli producenta rolnego. Czynności tej może dokonać jedynie wnioskodawca. Na końcu organ odwoławczy podkreślił, że wnioski o przyznanie płatności są rozsyłane do rolników wraz z instrukcją ich wypełnienia, która szczegółowo wskazuje jak prawidłowo wypełnić wniosek. Ponadto Skarżąca w sekcji VIII złożonego wniosku podpisała oświadczenie, iż zna zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Osoba przystępująca do prowadzenia działalności gospodarczej powinna być zorientowana w przepisach prawnych regulujących tą działalność w stopniu wystarczającym do poprawnego jej prowadzenia, a brak osoby kompetentnej w dziedzinie płatności nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] października 2009 r. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora [...] Oddziały Regionalnego ARiMR z [...] czerwca 2009 r. w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisu art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

2. naruszenie przepisu art. 80 w zw. z art. 9 k.p.a. mającego istotny wpływ na wynik postępowania.

W motywach skargi Skarżąca wskazała, że z przepisu art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 1973/2004 wynika, że warunkiem sine qua non zastosowania sankcji w nim wskazanej jest wykrycie przez organ w wyniku kontroli administracyjnej, iż istnieje różnica pomiędzy zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem. Zdaniem Skarżącej złożenie przez stronę korekty wniosku lub innych dowodów mających na celu umożliwienie rzetelnego wyjaśnienia sprawy nie może prowadzić do uznania, iż to organ "wykrył" wskazaną różnicę. W stanie faktycznym niniejszej sprawy kwestia ta odgrywa zasadniczą rolę, albowiem wszelkie dowody, na których oparł się w swojej decyzji organ zostały mu dostarczone właśnie przez Skarżącą w celu prawidłowego rozpatrzenia sprawy. Skarżąca podkreśliła, że w odwołaniu wskazała, iż jedynie omyłkowo wpisała w dziale VII w rubryce 4 wniosku powierzchnie działek ewidencyjnych zamiast ich powierzchni rolnych. Z działu VI rubryki 10 wniosku i załączonej do niego karty informacyjnej wynikało jednak bezsprzecznie, jaka powierzchnia gruntów rolnych na działce ewidencyjnej zgłoszona została do programów pomocowych oraz jaka jest suma trwałych użytków zielonych położonych na tej nieruchomości. Skarżąca nie zgodziła się z organem, iż jedynym sposobem uzyskania dopłat jest prawidłowe złożenie wniosku przez stronę lub jego późniejsza korekta. Zauważyła, że wniosek wszczyna jedynie postępowanie administracyjne, które kończy się przyznaniem lub odmową przyznania jednolitych płatności obszarowych. W trakcie tego postępowania organ opiera się na procedurze administracyjnej. W konsekwencji jest on zobligowany do zbierania dowodów, uzyskiwania wyjaśnień i dążenia do wszechstronnego ich rozważenia, skutkiem czego powinno być ustalenie prawidłowego stanu faktycznego i wydanie decyzji zgodnej z prawem, a w trakcie postępowania administracyjnego organ zobowiązany jest nadto na zasadzie art. 9 k.p.a., do wyczerpującego informowania stron i uczestników postępowania o wszelkich informacjach mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. W związku z powyższym Skarżąca zarzuciła, że nie została pouczona ani przez organ I instancji, ani przez organ wyższego stopnia o konieczności bezpośredniego wskazania wartości "liczbowych", a jedynie o konieczności "wyjaśnienia nieścisłości", co bezsprzecznie uczyniła. W wydanej przez siebie decyzji organ odwoławczy nie dokonał w szczególności oceny wywiązania się przez organ l instancji z nałożonych nań obowiązków informacyjnych. Organ wyższego stopnia nie uwzględnił również wpływu nie wywiązania się przez organ l instancji z tych obowiązków informacyjnych na formę i treść przedłożonego mu przez Skarżącą materiału dowodowego podczas gdy tylko taka ocena materiału dowodowego byłaby rzetelną oceną jego całokształtu w rozumieniu art. 80 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał stan faktyczny i prawny zawarty w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób i w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego w oparciu o którąkolwiek z podstaw prawnych wskazanych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L 141 z dnia 30 kwietnia 2004 r.) oraz rozporządzenie Komisji (WE) nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. U. UE L 345 z dnia 20 listopada 2004 r.).

Zgodnie z art. 18 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika (ust. 1). We wniosku o przyznanie płatności obszarowych rolnik podaje wszystkie grunty rolne będące w jego posiadaniu, niezależnie od tego, czy ubiega się o przyznanie płatności obszarowych do tych gruntów (ust. 4).

Powyższe oznacza, że wypełniając wniosek o przyznanie płatności obszarowych wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność.

Zgodnie z art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004 – z wyjątkiem przypadków siły wyższej siły wyższej bądź okoliczności nadzwyczajnych zgodnie z definicją zawartą w art. 72 rozporządzenia (WE) nr 796/2004, jeżeli w wyniku kontroli administracyjnej bądź kontroli na miejscu wykryte zostanie, iż ustalona różnica między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem w rozumieniu art. 2 punkt 22 rozporządzenia (WE) nr 796/2004 przekracza 3 %, lecz nie więcej niż 30 % stwierdzonego obszaru, to kwota, jaka ma być przyznana w ramach programu płatności za jeden obszar, jest pomniejszana w przedmiotowym roku o dwukrotną wykrytą różnicę (...).

W niniejszej sprawie przesłanki z powyższego artykułu zaistniały.

Po pierwsze, w sprawie nie mamy do czynienia z przypadkiem siły wyższej bądź okolicznościami nadzwyczajnymi, które uniemożliwiałby zadeklarowanie prawidłowej wielkości deklarowanych obszarów.

Po drugie, w sprawie niewątpliwie doszło w wyniku kontroli administracyjnej do wykrycia różnicy między zadeklarowanym a stwierdzonym obszarem, świadczy o tym raport z kontroli administracyjnej wniosku obszarowego z [...] sierpnia 2008 r. (k. 11- 13 akt adm.). Dokonane "wykrycie" – wbrew zarzutom skargi – było samodzielnym działaniem organu, które doprowadziło do wezwania Skarżącej spółki do korekty danych jej wniosku. Przy czym "wykrycie" nie musi wcale polegać na wyprowadzeniu przez organ prawidłowego wniosku w oparciu o zebrane przez siebie materiały dowodowe, bez informacji uzyskanych bezpośrednio od strony. Sąd zauważa, że gdyby w sprawie organ nie wykrył różnicy między wielkością zadeklarowaną a stwierdzoną, przyznałby dopłaty do wielkości obszarów zadeklarowanych przez Skarżącą w jej pierwotnym wniosku.

Po trzecie, różnica procentowa (16,11%) między powierzchnią zadeklarowaną ([...]ha), a stwierdzoną ([...] ha) obszaru mieściła się w przedziale 3% - 30% i została prawidłowo przez organ wyliczona.

Sąd odnosząc się zarzutów skargi, że Skarżąca omyłkowo wpisała w sekcji w sekcji VII w kolumnie 4 powierzchnie działek ewidencyjnych zamiast ich powierzchni rolnych, zauważa, że taka deklaracja Skarżącej była konsekwentna, ponieważ powierzchnia działek ewidencyjnych wskazana została nie tylko w sekcji VII w kolumnie 4 wniosku lecz także w sekcji VII kolumny 6 wniosku, a także ponownie w sekcji VII w kolumnie 4 korekty wniosku oraz dwukrotnie na załącznikach graficznych wniosku, w których obrysowany został cały obszar działek ewidencyjnych. Nazwy kolumn 4 i 6 w sekcji VII wniosku nie budzą wątpliwości jakie wartości winny być w nich ujęte. Dodatkowo wskazać należy, że w instrukcji wypełnianie wniosku obszarowego o przyznanie płatności na rok 2008 (w części dotyczącej wskazówek wypełniania kolumny 4) wyraźnie zaznaczono, że na podstawie zadeklarowanej grupy upraw (kolumna 3) oraz na podstawie zadeklarowanej powierzchni zostaje naliczona jednolita płatność obszarowa, w związku z tym zadeklarowanie w kolumnie 10 sekcji VI prawidłowej wielkości działek pozostaje bez wpływu na naliczane płatności. Zatem konsekwentnego deklarowania przez Skarżącą we wniosku w sekcji VII kolumna 4 powierzchni działek ewidencyjnych nie można uznać za oczywistą omyłkę, a tylko oczywiste błędy – zgodnie z art. 19 rozporządzenia nr 796/2004 – mogą być skorygowane w każdym momencie po złożeniu wniosku, w przypadku gdy właściwe władze je wykryją.

Sąd odnosząc się do stwierdzeń Skarżącej, że wniosek wszczyna jedynie postępowanie administracyjne, a organ zobligowany jest do zbieranie dowodów, uzyskiwania wyjaśnień i ich rozważania, skutkiem czego powinno być ustalenie stanu faktycznego i wydanie zgodnej z prawem decyzji, zauważa, że w przedmiotowej sprawie organy administracji zastosowały się do powyższego, ponieważ wezwały Skarżącą do złożenia wyjaśnień, oceniły złożoną korektę wniosku oraz wydały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa decyzje.

Co się tyczy kwestii informowania stron i uczestników postępowania o wszelkich informacjach mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania Sąd wskazuje, że w myśl art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredni – organ administracji publicznej udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich obowiązków będących przedmiotem postępowania; a także zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

W niniejszej sprawie Skarżący kontaktował się z organami obu instancji jedynie korespondencyjnie, nie żądał udzielenia pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych. Tak więc zarzut naruszenia art. 9 k.p.a., a w postępowaniu w sprawach płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 ww. ustawy uznać należy za bezpodstawny.

Sąd odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. stwierdza, że organy obu instancji oceniły całość materiału dowodowego uznając za udowodniony fakt zadeklarowania przez Skarżącą powierzchni [...] ha oraz powierzchni stwierdzonej na poziomie [...] ha. Jak wskazano powyżej prawidłowo zastosowano art. 138 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W świetle powyższego przepisu strona zobowiązana jest dostarczyć organowi dowody na poparcie okoliczności, z których wywodzi skutek prawny w postaci uprawnienia do płatności. Organ badający uprawnienia strony do otrzymania płatności nie jest zatem zobligowany do podejmowania dodatkowych działań celem wyjaśnienia określonych czynności – to strona zobowiązana jest udowodnić istnienie faktów mających znaczenie dla sprawy. Jeśli strona nie przedstawi w toku postępowania dowodów, z których w ocenie organu jednoznacznie będzie wynikać, iż spełnia przesłanki do przyznania płatności, organ na podstawie art. 3 ust 3 ustawy uznaje daną okoliczność za nieudowodnioną. Zdaniem Sądu organy trafnie oceniły, że Skarżąca nie wyjaśniła stwierdzonych w sprawie nieścisłości, co skutkowało pomniejszeniem przyznanej płatności. Podkreślić należy, że na żadnym etapie postępowania Skarżąca spółka nie złożyła spójnej i niebudzącej wątpliwości korekty wniosku.

W związku z powyższym uznać należało, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na to rozstrzygniecie.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.