Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 1115/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-05-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 18, art. 59 par. 1 par. 2 par. 3, art. 29
journal: Dz.U. 2012 poz 1015
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dominik Mączyński Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem(spr.) Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Protokolant: st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2015 r. sprawy ze skargi PB na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia[...]czerwca 2014 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] odmówił X.A (dalej zwanemu zobowiązanym lub skarżącym) umorzenia prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że dnia [....] marca 2014 r. w związku z nieuregulowaniem zaległości z tytułu opłaty rocznej za wyłączenie gruntów w produkcji rolnej za 2013r. przystąpiono do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] marca 2014r., nr [...] i dokonano zajęcia rachunku bankowego.

Dnia [...] kwietnia 2014r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wpłynęło podanie zatytułowane "skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego". Skarga ta kierowana była do Dyrektora Izby Skarbowej w[...]. Stosownie do art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji skarga ta została przekazana temu organowi. Dyrektor Izby Skarbowej w[...] postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. oddalił skargę zobowiązanego, zawiadamiając go jednocześnie, że Dyrektor Izby Skarbowej w [...] jest właściwy do rozpatrzenia skargi na czynność organu egzekucyjnego, natomiast w pozostałym zakresie tj. "umorzenia czynności egzekucyjnej" właściwy jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w[...] .

W odpowiedzi na to zawiadomienie zobowiązany pismem z dnia [...] maja 2014 r. poinformował, że przedmiotem jego wniosku jest umorzenie postępowania egzekucyjnego. Pomimo wezwania przez organ do sprecyzowania treści wniosku o umorzenie zobowiązany nie wskazał żadnej z przesłanek warunkujących obligatoryjne umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący w swoim piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. ponownie wskazał, że wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego, ponieważ opłata z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej naliczona jest niesłusznie. Zdaniem strony na gruncie objętym wskazanym podatkiem działalność gospodarcza została zaniechana od 2012r., a Starosta[...] wydał decyzję na rozbiórkę stacji paliw znajdującej się na gruncie objętym wskazanym podatkiem.

W powyższej sytuacji organ egzekucyjny uznał, że zobowiązany poodnosi przesłankę określoną w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm. – dalej: "u.p.e.a.") tj. brak wymagalności obowiązku.

Jednocześnie organ wystąpił do wierzyciela z zapytaniem, czy w stosunku do tytułu wykonawczego [...] zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel pismem z dnia [...] czerwca 2014r. uznał brak podstaw do umorzenia postępowania.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wskazał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, ze dalsze prowadzenie postępowanie jest niemożliwe lub niecelowe. Umorzenie postępowania może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania. W drugim przypadku organ egzekucyjny ma jedynie uprawnienie do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Fakultatywny tryb umorzenia postępowania egzekucyjnego określony został w art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższając wydatki egzekucyjne. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego o bezskuteczności egzekucji nie może decydować subiektywne przekonanie strony, że takowe podstawy zachodzą. W przypadku skarżącego nie można mówić o bezskuteczności postępowania egzekucyjnego. Podnoszone przez stronę argumenty dotyczące zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej na gruncie objętym spornym podatkiem, nie znajdują uzasadnienia w kontekście stanowiska wierzyciela, który nie znajduje przesłanek do umorzenia prowadzonego postepowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] działa w powyższej sytuacji jedynie jako organ wykonujący zlecenie wierzyciela, który jest dysponentem prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem zobowiązany złożył zażalenie na wyżej wymienione postanowienie, domagając się jego uchylenia oraz rozpatrzenia sprawy zgodnie ze stanem faktycznym. W uzasadnieniu zażalenia zobowiązany wskazał, że powstała sytuacja finansowa jest "niezależna od nas samych". W jego ocenie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w[...] doprowadził nieprawnym działaniem do zamknięcia firmy zobowiązanego, skutkiem czego stracił on płynność finansowa. Ponadto Stacja Paliw Płynnych [...] zaprzestała działalności, zatem egzekwowana opłata jest nieprawna.

Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. nr [...] wydanym po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej w[...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że w sprawie nie wystąpiła żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 59 u.p.e.a. przesłanek do umorzenie postępowania egzekucyjnego. W tym kontekście wskazano, że podnoszone przez stronę argumenty dotyczące zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej na gruncie objętym spornym podatkiem, nie znajdują uzasadnienia w kontekście stanowiska wierzyciela, który nie znajduje przesłanek do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] działa w powyższej sprawie jedynie jako organ wykonujący zlecenie wierzyciela, który jest dysponentem prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Podnoszone przez stronę argumenty dotyczące trudnej sytuacji finansowej, nie mogą stanowić podstawy do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Podkreślono także, że art. 59 § 1 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek będących podstawą do umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W opinii Naczelnika Urzędu Skarbowego w[...] , podzielanej również przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] nie wystąpiła żadna z przesłanek wskazanych w ww. artykule ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto stanowisko wierzyciela również nie wskazywało na istnienie jakichkolwiek przesłanek do umorzenia prowadzonego postępowania.

W skardze z dnia [...] października 2014 r. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu X.A wniósł o "cofnięcie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] wraz z poprzedzającymi ją dokumentami i ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z faktycznym stanem prawnym".

W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, iż Urząd Skarbowy w [...] nie dopełnił swojego obowiązku dotyczącego weryfikacji poprawności różnych dokumentów, w tym m.in. wyroku WSA w Poznaniu z dnia [...] maja 2005 r. (w związku z powyższym organ podatkowy może kompensować wzajemne zobowiązanie). Tym samym, zdaniem skarżącego jego interes prawny został naruszony w wyniku niewykonania podstawowych obowiązków urzędniczych. Skarżący dołączył do niniejszej skargi kserokopię wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] maja 2005r, sygn. akt I SA/Po 727/03.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym akcie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Istotą sporu w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu egzekucyjnego w kwestii odmowy umorzenia prowadzonego względem skarżącego postępowania egzekucyjnego.

Na wstępie należy zaznaczyć, że procedura ustanowiona w u.p.e.a., co do zasady, nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - w skrócie: "k.p.a.") mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Ol 152/13, LEX nr 1323412). Podkreślić też należy, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.

Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Zaznaczyć także należy, że umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Przesłanki do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały natomiast określone w art. 59 § 2 u.p.e.a. W myśl tego przepisu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W przypadkach, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 3 u.p.e.a.).

Należy także zaznaczyć, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. W związku z tym należy wskazać, że organ egzekucyjny umarza postępowanie egzekucyjne, jeśli uzyska informację z jakiegokolwiek źródła o przyczynach uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1999 r., sygn. akt III SA 7105/98, LEX nr 46237).

W kontekście poczynionych powyżej rozważań i powołanych przepisów u.p.e.a., Sąd stwierdza, że skarga jest bezzasadna. Przede wszystkim zaakcentować należy, że skarżący w zarówno w skardze, jak i wcześniej na etapie postępowania egzekucyjnego, nie podniósł żadnych zarzutów, które wskazywałyby na wadliwość zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji.

Zgodnie z art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu wyłącznie dopuszczalność prowadzenia egzekucji, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności lub wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dlatego też, mając na uwadze podnoszone okoliczności, zwrócił się do wierzyciela o wskazanie, czy obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje. Wierzyciel w odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2014 r. stwierdził, że brak jest przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr[...] .

Należy podkreślić, że za przesłankę do umorzenia postępowania egzekucyjnego nie można uznać utratę płynności finansowej, zamknięcie firmy oraz możliwość kompensaty wzajemnych zobowiązań z tytułu prawomocnego wyroku WSA w Poznaniu z dnia [...] maja 2005 r.

Mając na względzie powyższe, Sąd uznaje za prawidłowe stanowisko organów, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek skutkująca umorzeniem postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącego. Wniosek skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wskazywał przesłanek, które mogły stanowić podstawę zakończenia postępowania egzekucyjnego poprzez jego umorzenie. Za chybiony należy również uznać argument skarżącego odnoszący się do możliwości dokonania kompensaty wzajemnych zobowiązań, albowiem przepis art. 59 u.p.e.a. nie przewiduje takiej możliwości, wyrok z dnia 10 maja 2005 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Po 727/03 dotyczył należności i jak wynika z informacji Dyrektora Izby Skarbowej w[...], zasądzona na rzecz X.A kwota [...] zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, została stronie zwrócona w dniu [...] października 2005 r.

W podsumowaniu dokonanej kontroli Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu, albowiem przy ich wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłyby lub miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).