Wyrok NSA oz. we Wrocławiu, sygn. akt SA/Wr 179/92
NSA oz. we Wrocławiu
Data orzeczenia: 1992-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Podatek od nieruchomości
Ubezpieczenie społeczne
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 1991 nr 9 poz. 31
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
article: art. 3
journal: Dz.U. 1980 nr 27 poz. 111
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych.
article: poz. 118
journal: Dz.U. 1974 nr 2 poz. 1
Teza: Przydzielenie działki o powierzchni do 0,5 ha do bezpłatnego użytkowania rolnikowi, który oddał gospodarstwo rolne w zamian za rentę w trybie ustawy z dnia 28 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych za własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne /Dz.U. nr 21 poz. 118/ nie świadczy o tym, że użytkownik działki /posiadacz zależny/ jest zwolniony od podatku od nieruchomości.

Przydzielenie działki do bezpłatnego użytkowania oznacza jedynie to, że z samym użytkownikiem nie wiążą się stosowne opłaty na rzecz Skarbu Państwa jako właściciela.

Natomiast na użytkowniku ciąży obowiązek w podatku od nieruchomości stosownie do art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.

TEZY

Przydzielenie działki o powierzchni do 0,5 ha do bezpłatnego użytkowania rolnikowi, który oddał gospodarstwo rolne w zamian za rentę w trybie ustawy z dnia 28 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych za własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne /Dz.U. nr 21 poz. 118/ nie świadczy o tym, że użytkownik działki /posiadacz zależny/ jest zwolniony od podatku od nieruchomości.

Przydzielenie działki do bezpłatnego użytkowania oznacza jedynie to, że z samym użytkownikiem nie wiążą się stosowne opłaty na rzecz Skarbu Państwa jako właściciela.

Natomiast na użytkowniku ciąży obowiązek w podatku od nieruchomości stosownie do art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./.


UZASADNIENIE

Decyzją z 5.10.1991 r. na podstawie przepisów art. 5 i art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31/ oraz uchwały Rady Miejskiej z 21.2.1991 r., Burmistrz Gminy P. ustalił podatek od nieruchomości należącej do A.M. w wysokości 250.000 zł za 1991 r.

W odwołaniu od tej decyzji podatniczka wniosła o jej anulowanie wobec tego, że ustawa, którą powołał Burmistrz w decyzji nie zobowiązuje rolnika emeryta do płacenia podatku gruntowego od działki rentowej o powierzchni 0,5 ha, którą rolnik ten otrzymał w dożywotnie użytkowanie bezpłatnie. Zarzuciła, że Burmistrz powołał się na uchwałę Rady Miejskiej, ale uchwała nie może być sprzeczna z przepisami ustawy. Nadto dodała, że działki, od której naliczono jej podatek nie otrzymała jeszcze na własność, gdyż nie wydano stosownej decyzji na podstawie ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Kolegium Odwoławcze przy Sejmiku Samorządowym decyzją z 26.11.1991 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Zarzut odwołania, iż przepisy ustawy powołanej w podstawie prawnej decyzji I instancji, nie przewidują opodatkowania podatkiem od nieruchomości rolników, którzy w zamian za emeryturę przekazali gospodarstwo rolne na rzecz Skarbu Państwa, Kolegium uznało za bezzasadną. W myśl art. 2 ustawy podatnikami w tym podatku mogą być wszystkie podmioty niezależnie od ich statusu prawnego, o ile mają określony w art. 2 pkt 1-4 tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, m.in., jeżeli są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości, są posiadaczami zależnymi, itp. Z tego przepisu wynika, że obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży również na rolnikach, którzy przekazali swoje gospodarstwo państwu za emeryturę lub rentę, a w dalszym ciągu zajmują, w oparciu o różne tytuły prawne, budynki i grunty. Zwolnienia od podatku od nieruchomości tych rolników nie przewiduje również art. 7 tej ustawy.

W skardze do NSA podatniczka interpretując art. 7 pkt 11 cytowanej ustawy twierdzi, że prawa do zwolnienia od podatku nabywa na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne /Dz.U. nr 21 poz. 118/, ponieważ na jej podstawie otrzymała działkę rentową w dożywotnie użytkowanie bezpłatnie. Informuje jednocześnie, że ma obecnie 87 lat i jest inwalidką I grupy, a jej emerytura wynosi 910 tys. zł wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym i "zbowidowskim" i nie jest w stanie tego podatku płacić, gdyż część swej emerytury jest zmuszona wydawać na leki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Dodał także, że trudne warunki materialne skarżącej mogą stanowić podstawę do wystąpienia o umorzenie podatku, a nie wpływają na legalność zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarżąca A.M. w 1975 r. przekazała na własność państwa gospodarstwo rolne za rentę na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłaty pieniężne /Dz.U. nr 21 poz. 118 ze zm./. Z akt sprawy wynika, że na podstawie przepisu art. 12 ust. 1 tej ustawy przydzielono wówczas skarżącej do bezpłatnego użytkowania działkę gruntu rolnego o powierzchni 0,5 ha.

W świetle przepisu art. 336 Kc ten, kto rzeczą faktycznie włada jak użytkownik w tym wypadku działką gruntu, jest posiadaczem zależnym.

Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które są posiadaczami zależnymi. Przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy z kolei stanowi, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają:

1/ budynki lub ich części,

2/ budowle związane wyłącznie z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna,

3/ grunty nie objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym,

4/ grunty objęte przepisami o podatku rolnym lub leśnym, związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna.

Działka gruntu przydzielona do użytkowania na podstawie cytowanej ustawy z dnia 29 maja 1974 r. mieści się w kategorii gruntów nie objętych przepisami o podatku rolnym lub leśnym, gdyż te przepisy odnoszą się do: gruntów gospodarstw rolnych /por. art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1954 r. o podatku rolnym/ /Dz.U. nr 52 poz. 268 ze zm./ lub lasów /art. 60 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach - Dz.U. nr 101 poz. 444/.

Należy zatem przyjąć, że użytkownik działki gruntu przydzielonej do bezpłatnego użytkowania na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa w zamian za rentę podlega obowiązkowi podatkowemu wynikającemu z przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Skoro przy tym ta ostatnia ustawa określając krąg podziałów zobowiązanych do podatku nie przewidziała warunku uwłaszczenia tymi działkami niezbędnego do skonkretyzowania tym obowiązku podatkowego, toteż zarzut jaki zdaje się czynić skarżąca, że nie została dotąd uwłaszczona, chociaż obciążono ją podatkiem, nie jest zasadny.

Wskazać należy jednocześnie treść art. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przewidującego zwolnienie od podatku od nieruchomości. Wśród rzeczy w nim wymienionych, podlegających zwolnieniu nie przewidziano nieruchomości tego rodzaju jak działka gruntu oddana do bezpłatnego użytkowania. W pkt 11 tego przepisu istnieje wprawdzie postanowienie, że takiemu zwolnieniu podlegają nieruchomości lub ich części zwolnione od podatku od nieruchomości na podstawie odrębnych ustaw, ale żaden z przepisów prawa, w tym zwłaszcza ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę nie przewidują takiego zwolnienia w stosunku do działki, o jakiej w sprawie mowa. Wywodzenie tego zwolnienia z faktu, że działka taka została przydzielona do bezpłatnego użytkowania, wskazującego jedynie, że z samym użytkowaniem nie wiążą się stosowne opłaty, jest bezzasadne. Dodać należy, co wynika także z akt sprawy, że zwolnień takich nie wprowadzono na podstawie przepisu art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu jako niezasadna na podstawie przepisu art. 207 par. 5 Kpa.