Postanowienie NSA, sygn. akt I FSK 118/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Podatek od towarów i usług
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Skierowano pytanie prawne do Składu Siedmiu Sędziów
Powołane przepisy: article: art. 87 ust. 2 i 6 oraz art. 274b
journal: Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
law: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
article: art. 272 pkt 3, art. 274 c par. 1, art. 277
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia WSA Hieronim Sęk, Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 665/14 w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 3 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za kwiecień 2013 r. p o s t a n a w i a: na podstawie art. 187 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) przedstawić do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego następujące zagadnienie prawne: "Czy w przypadku przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku w związku z weryfikacją prowadzoną na podstawie art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm.) w ramach czynności sprawdzających, o których mowa w dziale V ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613), możliwe jest żądanie od kontrahentów podatnika wykonujących działalność gospodarczą przedstawienia dokumentów w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności?".


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 665/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone przez M.S. (dalej jako: "skarżąca") postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 3 kwietnia 2014 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu części nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanej w deklaracji VAT-7 za kwiecień 2013 r.

Z uzasadnienia Sądu I instancji wynika, że skarżąca złożyła w dniu 24 maja 2013 r. w Urzędzie Skarbowym L. deklarację dla podatku od towarów i usług za kwiecień 2013 r., w której wykazała nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 25 dni oraz do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego L. wydał w dniach 13 czerwca i 7 listopada 2013 r. postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Kolejne przedłużenie terminu zwrotu zostało uzasadnione wszczęciem postępowania kontrolnego w zakresie podatku od towarów i usług za luty i marzec 2013 r., które nie zostanie zakończone w terminie do dnia 12 listopada 2013 r.

Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, utrzymał w mocy ww. postanowienie organu pierwszej instancji. Stwierdził, że zasadne było wydanie postanowienia przedłużającego termin zwrotu podatku za kwiecień 2013 r. w celu uzyskania kompletnego materiału dowodowego. Przesunięcie terminu nastąpiło w związku z podjęciem przez organ pierwszej instancji czynności wyjaśniających zmierzających do ustalenia stanu faktycznego odnośnie transakcji wewnątrzwspólnotowych dokonanych przez podatnika - mających na celu zweryfikowanie jego zasadności poprzez ustalenie, czy dane przedstawione w deklaracji VAT-7 odzwierciedlają rzeczywisty stan faktyczny uzasadniający zasadność zwrotu podatku w żądanej wysokości. Dalej wskazał, że w ramach czynności sprawdzających organ pierwszej instancji wezwał podatnika do przedłożenia dokumentów źródłowych, rejestrów sprzedaży i zakupów za kwiecień 2013 r. celem przeprowadzenia stosownych czynności. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził również, że dodatkowo postanowieniem z dnia 4 lutego 2014 r. włączył jako dowód w postępowaniu podatkowym dotyczącym podatku od towarów i usług za kwiecień 2013 r. prowadzonym w stosunku do skarżącej zapytania - wysłane za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej - do niemieckiej oraz czeskiej administracji podatkowej (wymiana informacji) dotyczące transakcji zawartych przez skarżącą z kontrahentami z Niemiec i Czech oraz protokół przesłuchania strony z dnia 7 stycznia 2014 r. W związku z powyższym w celu uzyskania kompletnego materiału dowodowego oraz dokonania wszechstronnej analizy stanu faktycznego, oceny prawnej przedmiotowej sprawy i końcowo ustalenia zasadności zwrotu, zdaniem organu drugiej instancji, koniecznym było wydanie postanowienia przedłużającego termin zwrotu podatku za kwiecień 2013 r.

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez skarżącą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucającej w skardze :

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm) dalej ustawa o VAT, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji niezasadne przyjęcie, iż organ pierwszej instancji miał prawo przedłużyć termin zwrotu części nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwocie 19.582,00 zł wykazanej w deklaracji podatkowej VAT-7 za kwiecień 2013 r., pomimo że nie wykazał, iż w sprawie istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do prawidłowości rozliczenia VAT dokonanego przez skarżącą;

b) art. 87 ust. 6 ustawy o VAT poprzez jego bezpodstawne niezastosowanie i nie zwrócenie skarżącej w terminie 25 dni nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, mimo spełnienia przez skarżącą warunków wymaganych w tej ustawie,

c) art. 86 ust. 1 i art. 99 ust. 12 ustawy o VAT poprzez ich niezastosowanie i zaakceptowanie naruszenia przez organ l instancji zasady proporcjonalności, neutralności i tym samym naruszenia prawa skarżącej do odliczenia podatku naliczonego;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 120, art. 121 i art. 124 w zw. z art. 239 i art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) dalej O.p., poprzez błędne uznanie, iż organ pierwszej instancji był uprawniony do przedłużenia terminu zwrotu podatku, pomimo braku wskazania, że w sprawie zachodziła konieczność dokonania dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku, będące wynikiem prowadzenia postępowania z naruszeniem podstawowych zasad procedury podatkowej, tj. odpowiednio zasady: działania organu na podstawie przepisów prawa, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa oraz wyjaśnienia przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy;

b) art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy postanowienia organu l instancji w sytuacji braku przesłanek do przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym;

c) art. 217 § 2 w zw. z art. 210 § 4, art. 239 i art. 235 O.p. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji niesprostanie wymogom uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego w drodze braku wskazania podstawy faktycznej rozstrzygnięcia;

d) art. 272 pkt 3 O.p. w drodze błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że fraza "ustalenia stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami", w zakresie, w jakim odnosi się do "zgodności z przedstawionymi dokumentami", dotyczy także dokumentów przedstawionych przez innych podatników niż podatnik wnioskujący o zwrot nadwyżki podatku i w konsekwencji uznaniu, że zakres planowanych czynności sprawdzających uzasadniających przedłużenie terminu zwrotu VAT, jest adekwatny do okoliczności, jakie organ podatkowy był uprawniony ustalać w ramach czynności sprawdzających, a nadto poprzez uznanie, że zakres czynności wykonywanych przez organ drugiej instancji może być taki sam, jak organu pierwszej instancji, a także przyjęcie, że organ drugiej instancji może konwalidować - z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania - braki w postępowaniu organu wymienionego w tym przepisie, tj. organu pierwszej instancji, który jest wyłącznie właściwy do przedłużenia terminu zwrotu;

e) art. 274b Ordynacji podatkowej w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji bezzasadne przyjęcie, iż organ l instancji miał prawo przedłużyć termin zwrotu części nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwocie 19.582,00 zł wykazanej w deklaracji podatkowej VAT-7 za kwiecień 2013 r. do czasu zakończenia czynności sprawdzających, polegających na sprawdzeniu kontrahentów skarżącej, w sytuacji gdy - na gruncie przepisów O.p. - nie jest dopuszczalne zajmowanie się kontrahentami podatnika w ramach czynności sprawdzających, dokonywanych w związku z prowadzonym postępowaniem wyjaśniającym w przedmiocie zasadności wniosku o zwrot podatku od towarów i usług.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu pierwszej i drugiej instancji oraz o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że skarga jest zasadna.

W pisemnych motywach wyroku Sąd wskazał, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy organ podatkowy był uprawniony do przedłużenia terminu zwrotu podatku do czasu zakończenia czynności sprawdzających, w sytuacji gdy te czynności polegają na sprawdzeniu kontrahentów skarżącej oraz czy przedłużając termin zwrotu podatku, organ wykazał, że w sprawie istnieją wątpliwości co do prawidłowości rozliczenia VAT dokonanego przez skarżącą.

Sąd pierwszej instancji podniósł, że organy podatkowe wskazały, że z uwagi na wykazane przez skarżącą transakcje wewnątrzwspólnotowe zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jak również to, że za miesiące : luty i marzec 2013 r. wszczęta została kontrola podatkowa, dlatego zasadne było przedłużenie zwrotu terminu podatku.

Dalej Sąd wskazał, że weryfikacja rozliczenia podatnika zgodnie z treścią art. 87 ust. 2 zd. 2 ustawy o VAT może być dokonywana w ramach czynności sprawdzających, jak też kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego, inny jest przy tym cel czynności sprawdzających, kontroli podatkowej i postępowania podatkowego. Wątpliwości prawne Sądu wzbudziło m.in. stwierdzenie przez Dyrektora Izby Skarbowej w zaskarżonym postanowieniu o włączeniu jako dowodu w postępowaniu podatkowym dotyczącego podatku od towarów i usług za kwiecień 2013 r., prowadzonej w ramach czynności sprawdzających tzw. kontroli krzyżowej.

Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie do przedłużenia zwrotu podatku doszło w ramach czynności sprawdzających, nie było bowiem wszczęte ani postępowanie podatkowe, ani kontrola podatkowa dotycząca kwietnia 2013 r.

W tym zakresie Sąd pierwszej instancji w pełni podzielił stanowisko i argumentację przedstawioną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt I FSK 1480/12, w którym wskazano, że ustawodawca dopuścił możliwość zażądania od kontrahentów podatnika przedstawienia dokumentów, w tym także w celu sprawdzenia zasadności zwrotu podatku VAT, jednak jedynie w związku z prowadzonym u podatnika postępowaniem podatkowym lub kontrolą podatkową. Kontrola tzw. "krzyżowa" dopuszczalna jest więc w ramach prowadzonego wobec podatnika postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, ale nie poza nimi.

W ocenie Sądu odnosząc powyższe do niniejszej sprawy brak jest podstaw prawnych w ramach jedynie czynności sprawdzających określonych w dziale V O.p., bez wszczęcia postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, żądania od kontrahentów podatnika dokumentów w celu sprawdzenia zasadności zwrotu podatku VAT.

W konsekwencji zdaniem Sądu należało zgodzić się z zarzutami skarżącej, że organ w zaskarżonym postanowieniu dokonał w sprawie błędnej wykładni art. 87 ust. 2 w związku z art. 87 ust. 6 ustawy o VAT i w związku z art. 272 pkt 3 O.p., uznając, że podstawą do ponownego przedłużenia terminu zwrotu jest fakt zwrócenia się przez organ podatkowy I instancji za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej do czeskiej i niemieckiej administracji podatkowej z zapytaniem o kontrahentów skarżącej i transakcje z nimi zawarte, bowiem w ramach czynności sprawdzających organ nie miał uprawnień do zwracania się do kontrahentów podatnika, natomiast dokumentacja żądana od skarżącej została przez nią przedłożona na żądanie organu i nie wymagało to kolejnego przedłużenia terminu zwrotu.

Od powyższego wyroku pełnomocnik organu wywiódł skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej P.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. poprzez niezasadne uchylenie zaskarżonego postanowienia zamiast oddalenia skargi wskutek błędnej wykładni art. 87 ust. 2 i 6 ustawy o VAT oraz art. 274b w związku z art. 272 pkt 3, art. 274 c § 1 i art. 277 O.p. polegającej na uznaniu, że brak było podstaw do kolejnego przedłużenia terminu zwrotu podatku, bowiem w ramach czynności sprawdzających organ podatkowy pierwszej instancji nie miał uprawnień do zwracania się za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej do czeskiej i niemieckiej administracji podatkowej z zapytaniem o kontrahentów skarżącej i transakcje z nimi zawarte.

Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu uiszczonego wpisu sądowego od skargi kasacyjnej i kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik skarżącej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z normą zawartą w art. 187 § 1 P.p.s.a., jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu. Podstawowym celem cytowanego uregulowania prawnego jest wyjaśnienie poważnych wątpliwości interpretacyjnych związanych z treścią przepisów prawnych. Wątpliwości dotyczyć muszą kwestii prawnych o zasadniczym znaczeniu w sprawie, w której powstały. O wątpliwościach tych można mówić, gdy wynikają ze stanu ustawodawstwa i orzecznictwa. Chodzi przy tym o wątpliwości, które wiążą się z możliwością różnego rozumienia przepisów prawnych.

W art. 187 § 1 P.p.s.a. wskazuje się zatem na zagadnienie prawne o szczególnej doniosłości. Uwzględniając bowiem sens wyrazu "poważne", należy przyjąć, że w przepisie tym mowa jest tylko o takich zagadnieniach prawnych, których wyjaśnienie ma zasadnicze znaczenie przy rozstrzyganiu konkretnej sprawy (R. Hauser, A. Kabat, Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w nowych regulacjach).

O poważnych wątpliwościach prawnych będzie można mówić także wówczas, gdy w sprawie pojawią się kwestie prawne, których wyjaśnienie nastręcza znaczne trudności, głównie z powodu możliwości różnego rozumienia przepisów prawnych. Podstawą do przyjęcia, że wystąpiła przesłanka określona w powołanym wyżej przepisie, będzie również pojawienie się w danej kwestii prawnej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie V, Warszawa 2013).

Zagadnienie to musi mieć ścisły związek ze stanem faktycznym i prawnym sprawy. Niepodważenie tych okoliczności w skardze kasacyjnej wyłącza możliwość sięgnięcia do nich przez skład sędziowski zadający pytanie (por. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., I FPS 3/05, ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 72).

Zdaniem składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie pojawiły się poważne wątpliwości dotyczące tego, czy w przypadku przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku w związku z weryfikacją prowadzoną na podstawie art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o VAT w ramach czynności sprawdzających, o których mowa w dziale V O.p., możliwe jest żądanie od kontrahentów podatnika wykonujących działalność gospodarczą przedstawienia dokumentów w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności. W rozpoznawanej sprawie nie było kwestionowane to, że postanowienie o przedłużeniu terminu zwrotu za kwiecień 2014 r. nastąpiło w ramach czynności sprawdzających. Wobec braku zarzutów kwestionujących tę okoliczność do oceny prawnej zarzutów skargi kasacyjnej przyjęto takie ustalenie.

W zakresie przedstawionego w niniejszej sprawie problemu wskazać można na dwie linie orzecznicze.

Pierwszą z nich reprezentuje powołany przez Sąd pierwszej instancji wyrok z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt I FSK 1480/12, w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nie powinno budzić wątpliwości to, że czynności dokonywane w ramach czynności sprawdzających określone w art. 274 § 2, art. 275 § 1, 2 i 3 oraz art. 276 § 1, 2 i 5 O.p. wykraczają poza zakres formalnej kontroli. W tych jednak wypadkach ustawodawca wyraźnie wskazał zakres czynności, które organ może przeprowadzić w ramach czynności sprawdzających. W zakresie tym nie mieszczą się czynności związane z tzw. kontrolą krzyżową. Wynika to nie tylko bowiem z zakresu dopuszczalnych czynności, o których mowa we wskazanych wyżej przepisach, ale także z art. 274c § 1 O. p. Stosownie do treści tego przepisu organ podatkowy w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym lub kontrolą podatkową może zażądać od kontrahentów podatnika wykonujących działalność gospodarczą przedstawienia dokumentów, w zakresie objętym kontrolą u podatnika w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności. Z czynności tych sporządza się protokół. Ustawodawca dopuścił możliwość zażądania od kontrahentów podatnika przedstawienia dokumentów, w tym także w celu sprawdzenia zasadności zwrotu podatku VAT, jednak jedynie w związku z prowadzonym u podatnika postępowaniem podatkowym lub kontrolą podatkową.

W efekcie rozważań Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku stanął na stanowisku, że kontrola tzw. "krzyżowa" dopuszczalna jest więc w ramach prowadzonego wobec podatnika postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, ale nie poza nimi. Nie ma więc podstaw prawnych w ramach jedynie czynności sprawdzających określonych w dziale V O.p., bez wszczęcia postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej, do żądania od kontrahentów podatnika dokumentów w celu sprawdzenia zasadności zwrotu podatku VAT, co wyeksponowano w tezie wyroku.

Stanowisko tożsame z powyżej przedstawionym zostało powtórzone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2015 r., sygn. akt I FSK 583/14 i z dnia 6 maja 2015 r. sygn. akt I FSK 590/14.

Odmienny natomiast pogląd został wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt I FSK 1251/14.

W polemice z tezą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt I FSK 1480/12, Sąd ten stwierdził, że przepis art. 272 pkt 3 Ordynacji podatkowej wskazuje, że celem czynności sprawdzających jest ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami. Organ podatkowy występując do Biura Informacji Podatkowych z pytaniami dotyczącymi przebiegu transakcji wewnątrzwspólnotowych dokonanych w okresie objętym czynnościami sprawdzającymi, a także występując do miejscowo właściwych naczelników urzędów skarbowych, o sprawdzenie transakcji zawartych z dostawcą towarów, podjął czynności, w celu ustalenia stanu faktycznego, w zakresie niezbędnym do stwierdzenie jego zgodności z deklaracjami VAT-7, w tym do określenia prawidłowej stawki podatku VAT (zasadności zastosowania 0%).

Dalej Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że w sytuacji gdy podatek do zwrotu wynikał z wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów i zastosowania 0% stawki trudno było uznać podjęte przez organ podatkowy czynności za bezzasadne. Przedstawione działania organu należało uznać za uzasadniające przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku w toku czynności sprawdzających, w rozumieniu art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o VAT. Zdaniem Sądu stanowisko przeciwne prowadziłoby do nieuprawnionego wniosku, że organ nie ma możliwości wstrzymania się ze zwrotem podatku do momentu zakończenia dodatkowej weryfikacji obejmującej zasadność zwrotu.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku tym stwierdził, że w sytuacji, gdy skarżąca w deklaracjach wykazała wewnątrzwspólnotową dostawę towarów organ podatkowy mógł w ramach czynności sprawdzających wystąpić do administracji podatkowej o sprawdzenie przebiegu transakcji wewnątrzwspólnotowych oraz do miejscowo właściwych naczelników urzędów skarbowych o sprawdzenie transakcji zawartych z dostawcą. W sytuacji, gdy zbliżał się termin zwrotu podatku wynikający w deklaracji, a organ podatkowy do dnia wydania zaskarżonych postanowień nie otrzymał żądanych informacji, to zasadne było przedłużanie terminu zwrotu do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia.

Analogiczne stanowisko wynika także z uzasadnienia postanowienia z dnia 3 marca 2014 r., sygn. akt II FPS 7/13, wydanego w składzie siedmiu sędziów w którym Naczelny Sąd Administracyjny odmówił podjęcia uchwały. Treść zadanego pytania wskazywała na to, że organ zadający pytanie nie miał wątpliwości co do możliwości przeprowadzania kontroli krzyżowej w ramach czynności sprawdzających. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej wyżej sprawie przyjął, że nie ma rozbieżności w orzecznictwie co do zakresu kontroli krzyżowej u kontrahentów podatnika i w związku z tym odmówił udzielenia odpowiedzi na zadane pytanie. W istocie w tym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak dopuszczalność przeprowadzania w ramach czynności sprawdzających kontroli krzyżowej.

Mając na względzie wskazane wyżej rozbieżności w orzecznictwie i uznając, że przedstawione zagadnienie prawne ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia zasadności zarzutów zawartych w rozpoznawanej skardze kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 187 § 1 P.p.s.a. przedstawił składowi powiększonemu następujące zagadnienie prawne : "Czy w przypadku przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku w związku z weryfikacją prowadzoną na podstawie art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm.) w ramach czynności sprawdzających, o których mowa w dziale V ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613), możliwe jest żądanie od kontrahentów podatnika wykonujących działalność gospodarczą przedstawienia dokumentów w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności?".