Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 1541/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2004-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Dnia 14 grudnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Asesor Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi Szkoły A w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zniszczenie drzew oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Łd 1541/02

UZASADNIENIE

Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...], znak [...], wymierzył A Szkole w Ł. przy ul. A 12, karę pieniężną za zniszczenie (pozbawienie koron) 67 sztuk drzew – topoli, rosnących na terenie wyżej wymienionej posesji, w wysokości 4,629.43 złotych. Decyzję powyższą wydano na podstawie przepisów art. 110 ust. 1b, pkt l ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. Nr 49, poz. 196 z późn. zm.) w związku z art. 3 ust. l ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085), § 10 ust. l pkt 2 i ust. 2 i § 12 ust. l Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz.U. Nr 162 poz. 1138) oraz art. 104 k.p.a.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 11 kwietnia 2000 r. do Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta Ł. zgłoszono interwencje telefoniczne dotyczące niszczenia i wycinania drzew - topoli rosnących na terenie obiektu sportowego należącego do A Szkoły w Ł.. W związku z powyższym w dniach 11 i 12 kwietnia 2000 r. inspektorzy Wydziału Ochrony Środowiska przeprowadzili wizje lokalne, w których uczestniczyli przedstawiciele szkoły. W trakcie wizji ustalono, że samowolnie wyciętych zostało 16 sztuk pni z wielopniowych drzew - topoli, a pozostałe 67 sztuk topoli przycięto nieprawidłowo, pozbawiając drzewa zupełnie koron. Sprawa samowolnego wycięcia drzew jest przedmiotem odrębnego postępowania (postępowanie zostało zakończone ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji w sprawie kary pieniężnej za naruszenie wymagań ochrony środowiska, która została uchylona wyrokiem tut. Sądu z dnia 9 marca 2004 r.). Zniszczone (pozbawione koron) drzewa zostały pomierzone w obecności dyrektora Szkoły R.S. w dniu 12 kwietnia 2000 r.

W oparciu o art. 123 § l k.p.a. i § 12 ust. l wyżej powołanego rozporządzenia Rady Ministrów w dniu 21 kwietnia 2000 r. znak: OŚ.I.7638/3/00 zostało wydane postanowienie o odroczeniu terminu ustalenia kary pieniężnej za zniszczenie (uszkodzenie) 67 drzew na okres 2 lat to jest do dnia 30 maja 2002 r. Z uwagi na zbliżający się termin odroczenia ustalenia kary pieniężnej za zniszczenie drzew w dniu 23 maja 2002 r. inspektorzy Wydziału Ochrony Środowiska przeprowadzili wizję terenową z udziałem dyrektora Szkoły R.S. W trakcie wizji stwierdzono, że wszystkie zniszczone (nieprawidłowo przycięte) drzewa zachowały żywotność i są w dobrym stanie zdrowotnym (drzewa odbudowały korony). Z wyżej wymienionych względów - stosownie do treści § 10 ust. 2 i § 12 ust. l wyżej powołanego rozporządzenia Rady Ministrów ustalona została kara pieniężna w wysokości 4.629,43 zł. Wyliczenie zostało zawarte w załączniku do decyzji,

W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 14 czerwca 2002 r. Szkoła A w Ł. – Liceum Ogólnokształcące wniosła o jej uchylenie, ze względu na niezgodność z prawem, zasadami współżycia społecznego i stanem faktycznym, co zostało zgłoszone do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu odwołania podano, że na terenie nie będącym we władaniu Szkoły ktoś zniszczył korony 67 sztuk topoli - zniszczenie zauważono rano. Zgłoszono to do Wydziału Ochrony Środowiska przez osoby, które to zauważyły. Jednakże twierdzenie, że zniszczenia koron topoli nastąpiło na prośbę czy polecenie Szkoły jest zupełnie bezpodstawne. Do zniszczenia koron topoli do tej pory nikt nie przyznał się. Podkreślono, że nie udowodniono Szkole, że jest odpowiedzialna za zniszczenie drzew, nie przeprowadzono żadnego dochodzenia, nie zbadano w czyim władaniu jest teren, a jedynie oparto się na telefonie do Wydziału Ochrony Środowiska.

Decyzją z dnia [...], Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Rozstrzygnięcie oparto na przepisach art. 138 § l pkt l k.p.a., art. 110 ust. 1b pkt l ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (t.j. z 1994 r. Dz. U. Nr 49, poz. 196 z późn. zm.) w związku z art. 3 ust. l ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085), § 10 ust. l pkt 2 i ust. 2 i § 12 ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz.U. Nr 162, poz. 1138 z późn. zm.), art. l ust. l ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. z 2001 r. Dz.U. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.).

W uzasadnieniu decyzji podano, że wnioskiem z dnia 1 stycznia 2000 r. Dyrektor A Szkoły wystąpił o wyrażenie zgody na obcinki pielęgnacyjne drzew znajdujących się na terenie obiektu sportowego przy ul. A nr 12 oraz wycięcie suchych drzew (dopisane odręcznie). Wnioskodawca stwierdził, że jest dzierżawcą obiektu. Decyzją z dnia [...] zezwolono Szkole na wycięcie l sztuki suchej brzozy, 3 sztuk suchej topoli, l sztuki próchniejącej topoli kanadyjskiej. Pismem z dnia 3 marca 2000 r. zezwolono Szkole na zmniejszenie koron topoli kanadyjskich i skrócenie o 1/3 wysokości koron topoli włoskich, rosnących na terenie całego obiektu Szkoły pod warunkiem, że przycięcie drzew nie naruszy praw osób trzecich i zostanie wykonane przez specjalistyczną firmę ogrodniczą.

Z protokołu oględzin z dnia 12 kwietnia 2000 r. podpisanego przez dyrektora Szkoły, który do sformułowań w nim zawartych nie wniósł zastrzeżeń, wynika że z uwagi na brak środków finansowych Szkoła wycinkę wykonała systemem gospodarczym przy pomocy rodziców dzieci korzystających z obiektu. Tak drastycznych przycięć dokonano z uwagi na zagrożenie bezpieczeństwa przebywającej na działce młodzieży. Dyrektor szkoły, w zamian za odstąpienie od kary, zadeklarował dokonanie nowych zasadzeń. Z odwołania - pisma z dnia 28 kwietnia 2000 r. - skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., podpisanego przez Dyrektora Szkoły – wynika, że ponieważ Szkoła jest placówką oświatową, cierpiącą z powodu braku pieniędzy jak cała oświata, rodzice uczniów zadeklarowali się, że sami wykonają pracę przy pielęgnacji drzew. Podkreślono, że zarówno rodzice jak i dyrektor Szkoły działali w dobrej wierze.

Z pisma rodziców uczniów Szkoły A w Ł., z dnia 16 listopada 2000 r. wynika, że rosnące na obiekcie topole zostały przycięte razem z pniami bocznymi, wychylającymi się niebezpiecznie na drogę bądź po prostu próchniejącymi, na co rodzice nie mogli patrzeć ze względu na bezpieczeństwo dzieci.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wskazało, że wyliczona zaskarżoną decyzją kara jest, jak to zostało sformułowane w powołanych wyżej przepisach, karą za uszkodzenie drzewa, które po dwóch latach od daty podjęcia działań w celu zachowania ich żywotności tę żywotność zachowały. Przeprowadzone postępowanie administracyjne - zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. - bezspornie wykazało uszkodzenie drzew a także ich sprawców.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Szkoła A w Ł. wniosło o uchylenie powyższej decyzji w całości zarzucając jej niezgodność z prawem i stanem faktycznym.

W uzasadnieniu skargi podano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję zupełnie nie uwzględniając okoliczności wyraźnie wskazujących, iż decyzja ta jest niesłuszna i wydana z naruszeniem prawa. Skarżący zarzuca, ze organ posługuje się formułą generalnego obowiązku (obowiązek utrzymywania we właściwym stanie drzew) i karze jednostkę, której nie udowodniono winy, nie złapano na gorącym uczynku, a potraktowano jak złodzieja, który jest w pobliżu i któremu można wlepić karę. Jak podaje strona skarżąca nieprawdą jest, że podmiot, który zniszczył drzewa działał na wyraźną prośbę czy polecenie Szkoły. Wnioski wyciągane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w uzasadnieniu nie mają żadnej podstawy prawnej ani faktycznej.

Szkoła przejęła obiekt (bez działki z topolami) w kompletnej ruinie i wypełniała podkreślany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. obowiązek utrzymywania we właściwym stanie drzew i krzewów, wyrywając chaszcze i chwasty, dosiewając 120 krzewów, wywożąc 200 wywrotek śmieci i brudu, nawożąc 600 wywrotek ziemi i obsiewając cały teren trawą, prowadząc równocześnie renowację dwóch pełnowymiarowych boisk piłkarskich, budując boisko ze sztuczną trawą i 8 poletek treningowych.

Strona skarżąca podkreśliła, że w świecie zagrożonym narkotykami, patologią, pobyt dzieci i młodzieży na obiekcie sportowym jest jedynym lekarstwem na "choroby" XXI wieku. Na obiekcie szkolnym spotyka się okoliczna młodzież z rodzin bezrobotnych, patologicznych, spotykają się dzieci w lidze przedszkoli, szkół podstawowych, gimnazjum i liceum oraz wszyscy inni, którzy doceniają wychowawczą rolę sportu. Na obiekcie przebywa młodzież z całej Polski. Prace modernizacyjne, remontowe i pielęgnacyjne wykonywane są nakładem rodziców, przy pomocy sponsorów i ciężką, wspólną pracą.

Strona skarżąca wskazała, że faktem jest, iż w pierwszej chwili Szkoła wzięła cały ciężar odpowiedzialności na siebie i na rodziców, co podkreśla decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.. Jednakże nie przeprowadzono żadnego postępowania w sprawie, a dobrą wolę naprawienia szkody w postaci chęci spłat w ratach, czy też podjęcia różnorodnych akcji w zakresie ochrony środowiska zbyto odmowami. Teren objęty decyzją administracyjną nie należy do Szkoły, nie udowodniono złej woli ani zamiaru zniszczenia środowiska przez Szkołę.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie wskazując, że w uzasadnieniu wyczerpująco odniosło się do zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak i zarzutów odwołania. Podkreślono, że Szkoła dopiero na etapie odwołania od decyzji organu I instancji zaczęła twierdzić, iż nie są jej znani sprawcy wycięcia drzew oraz, że drzewa te nie znajdowały się na terenie szkoły. Tym samym można wnioskować, iż skarżąca Szkoła nie jest stroną tego postępowania. W ocenie organu odwoławczego, twierdzenia strony skarżącej stoją w oczywistej sprzeczności z zachowaniami i działaniami Szkoły przed złożeniem odwołania – strona skarżąca wystąpiła w dniu 1 stycznia 2000 r. z wnioskiem o wyrażenie zgody na obcinki pielęgnacyjne drzew znajdujących się na terenie obiektu sportowego A 12, oświadczyła (protokół z dnia 12 kwietnia 2000 r.), ze z uwagi na brak środków finansowych wycinkę wykonała systemem gospodarczym przy pomocy rodziców uczniów itd.

Na rozprawie w dniu 23 listopada 2004 r. pełnomocnik strony skarżącej oświadczył, że popiera skargę. Wyjaśnił, że cześć terenu, na którym dokonano obcinki drzew nie należy do strony skarżącej, lecz do Zakładów Przemysłu Lekkiego w upadłości i wszelkie decyzje dotyczące tego terenu powinien podejmować syndyk. Szkoła dokonała obcięcia jedynie kilku koron drzew, a zezwolenie nie precyzowało, ilu drzew dotyczy. Natomiast pełnomocnik organu podkreślił, że nie ma wątpliwości, kto dokonał obcięcia drzew.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy zaznaczyć, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270, dalej w skrócie ustawa o p.s.a.).

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy o p.s.a.. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem.

Sąd uchyla decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 u.p.s.a.).

Skarga nie jest zasadna. Skarżący podnosi zarzut jej niezgodności ze stanem faktycznym.. Te wymogi zostały zachowane przez organy rozstrzygające w niniejszej sprawie. Postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], mocą którego odroczono skarżącemu na dwa lata – do maja 2002r. termin ustalenia kary pieniężnej, zostało wydane po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w roku którego bezspornie ustalono, ile sztuk drzew przycięto i kto tego dokonał. Podstawę decyzji stanowiły bowiem ustalenia dokonane podczas wizji lokalnej, w której uczestniczył dyrektor szkoły. Podpisał on protokół bez zastrzeżeń, nie kwestionował ani liczby, ani usytuowania drzew. Przyznawał, że przycinki dokonali rodzice uczniów, a nie specjalistyczna firma, z uwagi na brak środków. Te same argumenty zostały powtórzone w zażaleniu na powyższe postanowienie. Podobnie podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 23.05.2002r., przed określeniem wysokości kary pieniężnej dyrektor szkoły przyznał, że to szkoła dokonała przycinki 67 drzew. We wniosku o zgodę na pielęgnacyjną wycinkę i przycięcie drzew dyrektor stwierdzał, iż jest zarządzającym terenem. Obecnie skarżący, wbrew składanym przez siebie oświadczeniom bezpodstawnie zarzuca, że ustalenia SKO nie mają żadnej podstawy faktycznej ani prawnej. Organ odwoławczy zresztą w zaskarżonej decyzji wyczerpująco się do tych zarzutów ustosunkował. Wobec przyznawanego kilkakrotnie w toku postępowania faktu, iż przycięto korony 67 drzew, nie ma znaczenia okoliczność, iż wniosek na dokonanie zabiegów pielęgnacyjnych nie precyzował liczby drzew nimi objętych.

Zatem stwierdzić należy, że organy administracji publicznej przeprowadziły wyczerpujące postępowanie dowodowe, dające podstawę do dokonanych ustaleń i wydania zaskarżonej decyzji, stosowanie do przepisu art. 77§1 kpa.

Niezasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, polegający na obciążeniu karą niewłaściwej jednostki. Jak wykazano wyżej, organy orzekające w sprawie trafnie ustaliły, że to skarżąca jednostka odpowiada za wycięcie drzew. Okoliczność, że faktycznej przycinki dokonali rodzice uczniów nie ma znaczenia, bowiem działania te zyskały akceptację szkoły.

Stosowanie do przepisu art.48 ust.1 ustawy z dnia 31.01.1980r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (t.j. DZ.U. z 1994r. Nr 49 poz.196 z późn. zm.), jednostki organizacyjne i osoby fizyczne są obowiązane utrzymać we właściwym stanie drzewa i krzewy rosnące na użytkowanych nieruchomościach. Za naruszenie przez jednostki organizacyjne wymagań ochrony środowiska, polegające na zniszczeniu terenów zieleni lub drzew i krzewów, powodowanym niewłaściwym wykonywaniem robót ziemnych lub wykorzystaniem sprzętu mechanicznego albo urządzeń technicznych oraz zastosowaniem środków chemicznych w sposób szkodliwy dla roślinności, karę pieniężną wymierza wójt, burmistrz lub prezydent miasta.(art. 110 ust 1b powołanej wyżej ustawy). Szczegółowe zasady i tryb nakładania kar określone zostały w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22.12.1998r. w sprawie kar pieniężnych za naruszanie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar (Dz.U.nr 162 poz. 1138 ze zm.). Zgodnie z § 12 rozporządzenia, karę pieniężna ustala się po upływie dwóch lat od podjęcia przez jednostkę organizacyjną działań w celu zachowania żywotności uszkodzonego drzewa, mnożąc stawki wskazane w załączniku do rozporządzenia przez współczynnik 0,01.

Nie ulega wątpliwości, że nieprawidłowe przycięcie drzew, pozbawiające je koron, stanowiło zniszczenie drzew spowodowane niewłaściwym wykorzystaniem sprzętu, o którym mowa w cytowanym wyżej art. 110 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska. Ustawa wprost stanowi, że odpowiedzialność ponosi jednostka organizacyjna, która dokonała takiego zniszczenia a nie właściciel nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 24.09.1999r. (IV S.A. 1363/97, LEX nr 48265) stwierdził, że "kary za wycięcie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia wymierza się tej jednostce, która dopuściła się takiego naruszenia wymagań ochrony środowiska. Stanowisko prezentowane przez organ administracji, iż sprawcy usunięcia drzewa tylko wówczas może być wymierzona kara przewidziana w art. 110 ust.1b pkt 2 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, gdy sprawca ten posiada prawo do korzystania z nieruchomości, na której znajdowały się usunięte drzewa, jest oczywiście sprzeczne z regulacją zawartą w tym przepisie". Powyższe stwierdzenie w pełni odnosi się także do zniszczeń spowodowanych nieprawidłową pielęgnacją. Nietrafny jest w świetle powyższych rozważań zarzut posłużenia się formułą ogólnego obowiązku. Należy również podkreślić, że ustawodawca nie uzależnia w omawianym przypadku odpowiedzialności od stopnia zawinienia. Nie negując dobrej woli osób dokonujących zabiegów pielęgnacyjnych nie sposób podważyć zarzutów, że prace zostały wykonane niezgodnie ze sztuką ogrodniczą. Organ administracji, uwzględniając ten aspekt odroczył wymierzenie kary na okres dwóch lat, aby umożliwić podjęcie działań naprawczych. W rezultacie została wymierzona kara znacznie mniejsza.

Mając powyższe na uwadze sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy o p.s.a.