Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1825/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-03-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 5 ust. 1
journal: Dz.U. 1990 nr 32 poz 191
law: Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
article: art. 147
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] października 2008 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r., nr [...], w części dotyczącej stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miasto G. własności nieruchomości, położonej w G., przy ul. [...], obręb [...], stanowiącej działkę Nr [...], o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ przedstawił następującą stan faktyczny:

W związku z wnioskiem J. M. o wznowienie postępowania zakończonego powołaną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., [...] odmówił wznowienia postępowania, uznając, że jako spadkobierca poprzednich właścicieli nie ma on interesu prawnego do występowania o wznowienie postępowania komunalizacyjnego, ponieważ nie przysługiwał mu żaden prawnorzeczowy tytuł do przedmiotowej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. Ponadto sama decyzja komunalizacyjna w żaden sposób nie narusza jego praw do żądania zwrotu tej nieruchomości, jeżeli okaże się, iż jest zbędna na cel wywłaszczenia. W oparciu o te ustalenia organ uznał, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. i nie może on skutecznie żądać wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r.

Od powyższej decyzji Wojewody [...] J. M. wniósł odwołanie, podnosząc zarzuty dotyczące nieprawidłowości wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, w wyniku rozpoznania odwołania uznała, że skarżący nie dysponując żadnym tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości nie jest stroną postępowania wznowieniowego. W związku tym organ odwoławczy stwierdził, iż skarżący nie jest stroną postępowania i na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 124/08, po rozpoznaniu skargi J. M. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2007 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na błędną ocenę przez organ II instancji legitymacji skarżącego w przedmiocie uprawnienia do złożenia wniosku o wznowienie postepowania, podnosząc, że umorzenie postępowania odwoławczego jest pozbawieniem skarżącego prawa do merytorycznej oceny dopuszczalności wznowienia. Sąd odniósł się do zarzutów merytorycznych zawartych w skardze i stwierdził, iż zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami są całkowicie chybione, ponieważ powołane przepisy nie mają w ogóle zastosowania w postępowaniu komunalizacyjnym.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa ponownie rozpatrując sprawę w zakresie oceny zasadności decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania wskazała, iż nie można odmówić słuszności stanowisku Wojewody [...] wyrażonemu w decyzji z dnia [...] lipca 2007 r., [...].

Zdaniem organu odwoławczego, Wojewoda [...] prawidłowo ocenił brak legitymacji wnioskodawcy w przedmiocie wznowienia postępowania. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie komunalizacyjnej może toczyć się tylko w sytuacji, gdy wnioskodawca przynajmniej uprawdopodobni tytuł prawny do spornej nieruchomości. W sprawie niniejszej skarżący wnosząc o wznowienie postępowania tego nie uczynił.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła ponadto, że postępowanie komunalizacyjne dotyczy przeniesienia prawa własności pomiędzy Skarbem Państwa, a właściwą gminą wraz ze wszystkimi obciążeniami i prawami osób trzecich, a stronami tego postępowania są Skarb Państwa i właściwa gmina, oraz ewentualnie osoba legitymująca się prawem własności do przedmiotowego mienia.

W ocenie organu J. M. nie wskazał na przysługujący mu tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości. W tej sytuacji nie może mu przysługiwać legitymacja strony w niniejszym postępowaniu, zaś polemika z tytułem własności Skarbu Państwa i ewentualne jego obalenie może toczyć się jedynie w odrębnym postępowaniu.

Pismem z dnia 10 listopada 2008 r. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2008 r., nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie art. 8, art. 21 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz .U. Nr 78, poz. 483);

2. naruszenie przepisów prawa art. 231 §1 kk przez niewykonanie prawomocnego Wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2008 r. o sygn. akt I SA/Wa 124/08, który to Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził jednoznacznie, że zaskarżona w całości decyzja nie podlega wykonaniu;

3. naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu w szczególności art. 14, art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.);

4. naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 15, art. 24 § 1 pkt 1 i 4, art. 28, art. 77§ 1, art. 35 § 1, art. 138 § 1 pkt 3, art. 144 § 1 pkt 1,2,3 i 4, art. 145a § 1, art. 148 § 1§ 2, art. 149, art. 156 § 1 pkt 1,2,4 i 7, art. 157 § 2, art. 217 §2 i §3, art. 218 § 1, art. 227 i art. 231 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.);

5. przyjęcie określonych faktów za ustalone pomimo braku ich dostatecznej podstawy, czego wyrazem jest brak ich dostatecznego potwierdzenia zebranym materiałem,

a także uznawanie pewnych faktów za udowodnione, oraz dopuszczenie się błędu

w ustaleniach faktycznych;

6 nierozpoznanie istoty sprawy przez celowe mataczenie postępowania odwoławczego.

Wobec powyższych zarzutów J. M. wniósł o:

1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2008 r. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r. oraz stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r., nr [...] wydanej w wyniku przestępstwa i z rażącym naruszeniem prawa art. 156 § 1 pkt 1,2,4.

2. przywrócenie działki Nr [...] obręb [...] o pow. [...] m2 przy ul. [...] następcom prawnym po byłych właścicielach (rodzicach) zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w G. sygn. akt [...], który to Sąd, zdaniem skarżącego, stwierdził nabycie spadku do tej nieruchomości.

4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Przy czym oceny tej dokonuje według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu w oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy. Stosownie zaś do treści art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Działając w oparciu o powyższe kryteria, Sąd uznał, iż zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] października 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2007 r. odmawiającą wznowienia postępowania komunalizacyjnego.

Zgodnie z treścią art. 147 kpa wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony. Stroną zaś - stosownie do treści art. 28 kpa - jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zatem interes prawny, o którym mowa w cytowanym przepisie musi być wywiedziony przez składającego wniosek o wznowienie postępowania z konkretnego przepisu prawa materialnego.

Należy podnieść, iż w niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U Nr 32, poz. 191 ze zm.), zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia w życie ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z przepisu tego wynika, że przedmiotem postępowania komunalizacyjnego są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące w dniu 27 maja 1990 r. (tj. w dniu wejścia w życie powołanej ustawy) pomiędzy Skarbem Państwa a gminami w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego, co oznacza, że decydujące znaczenie ma stan faktyczny i prawny dotyczący tego mienia istniejący w dniu 27 maja 1990 r.

W orzecznictwie sądowym dotyczącym komunalizacji mienia ugruntowany jest pogląd, iż w tego rodzaju sprawach stronami postępowania są: Skarb Państwa (jako dotychczasowy właściciel) oraz gmina nabywająca mienie, gdyż postępowanie to dotyczy interesu prawnego tych podmiotów. Natomiast inne podmioty mogą brać udział w takim postępowaniu, jeśli wykażą, że w dniu 27 maja 1990 r. mienie objęte postępowaniem komunalizacyjnym stanowiło ich własność i w związku z tym nie podlega ono komunalizacji (zob. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 1998 r., sygn. akt I SA 873/98, LEX nr 45036, wyrok NSA z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt I SA 352/98, LEX nr 45028).

Ponadto wskazać należy, że podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu komunalizacyjnym - żądając wznowienia postępowania - winien wykazać, iż sprawa ta dotyczy jego interesu prawnego tj., że przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanej nieruchomości (zob. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2002 r., sygn. akt I SA 3261/01, LEX nr 82817).

Tymczasem J. M. (jeden ze spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości) - składając wniosek o wznowienie postępowania komunalizacyjnego zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r., nr [...] nie wykazał, iż w dniu 27 maja 1990 r. był właścicielem działki nr [...].

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dokumentacyjnego wynika, że M. M.i T. M. aktem notarialnym z dnia [...] maja 1969 r. Repertorium [...] zbyli na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w G., oznaczoną jako parcela nr [...]. Wywłaszczona nieruchomość następnie uległa podziałowi, w wyniku czego powstała działka nr [...] o pow. [...] ha oraz działka nr [...] o pow. [...] ha. Aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1972 r. Repertorium [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. oddało [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w G. w użytkowanie wieczyste działkę nr [...] z przeznaczeniem pod zabudowę osiedla mieszkaniowego [...]. W dniu 6 marca 1972 r. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej działki na rzecz Spółdzielni wpisano w księdze wieczystej KW Nr [...]. Działka ta została skomunalizowana decyzją Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r. (obecnie wchodzi ona w skład działki nr [...] o pow. [...] ha). Następnie J. M. - spadkobierca dawnych właścicieli wystąpił z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej działki nr [...]. Na marginesie należy wskazać, iż postępowanie sądwoadministracyjne w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości zostało już prawomocnie zakończone - Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn., akt I OSK 1010/07 oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 467/06 oddalającego skargę J. M.

Z powyższego wynika, że w dacie wejścia w życie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, tj. w dniu 27 maja 1990 r. J. M. nie posiadał tytułu prawnorzeczowego do działki nr [...], a więc nie posiadał przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Nie miał tym samym legitymacji do żądania wznowienia postępowania zakończonego decyzją komunalizacyjną Wojewody [...] z dnia z dnia [...] października 1991 r., nr [...].

Ponadto podkreślić należy, że twierdzenie skarżącego, iż przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu o wznowienie postępowania komunalizacyjnego przysługuje mu w oparciu o prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] lipca 1997 r., sygn. akt [...] stwierdzające nabycie spadku po zmarłych M. M. i T. M. jest błędne. Wskazać bowiem trzeba, iż zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku NSA z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt I SA 336/98, LEX nr 45029, fakt bycia spadkobiercą byłych właścicieli nieruchomości nie kreuje uprawnień strony w postępowaniu komunalizacyjnym, jeśli w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość należała do Skarbu Państwa. Skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela.

W ocenie Sądu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanki faktyczne i prawne stanowiące podstawę jej wydania są zgodne z prawem, stąd brak jest podstaw do jej wzruszenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.