Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 466/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2016-11-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 173 ust. 1, art. 181 ust. 1, 3 i 4, art. 186 ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Rektora Uniwersytetu im. A. M. w P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. Nr [...] sygn. DN [...] w przedmiocie stypendium dla najlepszych studentów oddala skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 14 października 2015 r. M. C. zwróciła się do Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii (dalej: [...] z wnioskiem o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów na rok akademicki [...].

Rektor decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], sygn. DN [...] odmówił M. C. przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim [...].

Jako podstawę prawną wydanej decyzji organ wskazał art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 175 ust. 2, art. 181 ust. 1 i 3 oraz art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia [...] lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm., dalej: P.s.w.) oraz § 3-4, § 8-10 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] (załącznik do zarządzenia Rektora [...] nr [...]/2014 z dnia [...] września 2014 r.), § 60 ust. 1-3 Statutu [...] (załącznik do uchwały Senatu [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. ze zm.), § 1 zarządzenia Rektora [...] nr [...]/2013 z dnia [...] września 2012 r. w sprawie zakresu obowiązków prorektorów w kadencji 2012-2016 oraz art. 104 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. Z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej: K.p.a.)

W uzasadnieniu decyzji Rektor [...] wyjaśnił, iż zgodnie z art. 181 ust. 1 P.s.w. oraz § 4 ust. 6 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] stypendium może otrzymać student studiów stacjonarnych lub niestacjonarnych, pod warunkiem uzyskania zaliczenia roku w terminie określonym planem studiów i uzyskania wpisu na kolejny rok. Ustalono zaś, że M. C. nie zaliczyła roku studiów, w wyniku czego został udzielony jej warunkowy wpis na wyższy rok, w związku z czym nie spełnia warunku uzyskania zaliczenia roku.

M. C. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniosła, iż zgodnie z art. 181 ust. 1 P.s.w. stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Przepis § 4 ust. 6 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] stanowi, że o przyznanie stypendium student może ubiegać się nie wcześniej niż po zaliczeniu pierwszego roku studiów I stopnia lub I roku jednolitych studiów magisterskich, pod warunkiem zaliczenia tego roku w terminie określonym planem studiów i uzyskaniem wpisu na kolejny rok.

Zdaniem wnioskodawczyni z literalnego brzmienia powołanego przepisu regulaminu wynika, że warunek uzyskania zaliczenia oraz wpisu dotyczy tylko studentów kończących I rok I stopnia lub I rok jednolitych studiów magisterskich. Jakakolwiek inna interpretacja byłaby wyraźnym rozszerzeniem tego warunku ponadto, co zostało w przepisie zawarte. Zdaniem strony, nawet zaś przyjmując interpretację organu i przyjmując, że zaliczenie roku faktycznie stanowi warunek uzyskania stypendium przez osoby kończące inny niż pierwszy etap studiów, należy zauważyć, że istotą instytucji warunkowego zaliczenia roku oraz warunkowego wpisu na kolejny rok studiów jest, jak sama nazwa wskazuje uzyskanie odpowiednio zaliczenia roku oraz wpisu na kolejny rok studiów. Fakt, że następuje to w szczególnym trybie nie ma w kontekście wniosku o stypendium znaczenia, gdyż brakuje jakiejkolwiek podstawy prawnej do różnego traktowania studentów w zależności od trybu (zwykłego bądź warunkowego) zaliczenia studiów. Student, który skorzystał z warunkowego zaliczenia zalicza rok i kontynuuje naukę na kolejnym etapie studiów. Powołując się na zasadę praworządności i zasadę prawdy obiektywnej, wnioskodawczyni wskazała, że organ II instancji ma obowiązek badania stanu faktycznego z momentu wydania swej decyzji. W związku z powyższym przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, zdaniem wnioskodawczyni, organ powinien wziąć pod uwagę, że w dniu 16 listopada 2015 r. zdała ona na ocenę bardzo dobrą egzamin z przedmiotu, który stanowił konieczność skorzystania przez nią z warunkowego zaliczenia. W związku z tym wnioskodawczyni podniosła, iż zaliczyła poprzedni rok studiów w pełnym wymiarze, gdyż nieodwracalnie spełnił się warunek owego warunkowego zaliczenia. Rozpatrując zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ winien odnieść się do aktualnego stanu faktycznego, w którym wnioskodawczyni ostatecznie zaliczyła poprzedni etap studiów i uzyskała pełnoprawny wpis na rok obecny. Dodała, że minimalna liczba punktów kwalifikująca do otrzymania stypendium wynosiła 162, a ze średniej ocen M. C., wynoszącej 4,25 oraz osiągnięć (czynny udział w międzynarodowej konferencji naukowej, jej organizacja oraz organizacja wydarzenia popularno-naukowego) wynika, że powinna była otrzymać 165 pkt.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Rektor [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], sygn. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Ponownie powołał przytoczone w poprzedniej decyzji przepisy art. 181 ust. 1 P.s.w. i § 4 ust. 6 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...], by następnie stwierdzić, że z powodu braku zaliczenia co najmniej jednego przedmiotu ujętego w programie studiów roku, na podstawie którego powinny zostać ustalone wnioskodawczyni uprawnienia do stypendium, w terminie przewidzianym organizacją roku akademickiego oraz w ramach właściwego dla roku studiów roku akademickiego, nie nastąpiło bezwarunkowe zaliczenie przez nią roku studiów, w wyniku czego został M. C. udzielony warunkowy wpis na wyższy rok. W związku z tym wnioskodawczyni nie spełnia wymienionego w § 4 ust. 6 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] warunku uzyskania zaliczenia roku i uzyskania bezwarunkowego wpisania na rok wyższy, na którym złożony został wniosek o przyznanie stypendium.

M. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Rektora [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy:

- art. 181 ust. 1 P.s.w. poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że okolicznością wykluczającą przyznanie stypendium rektora jest uzyskanie wpisu warunkowego na kolejny rok studiów, podczas gdy takie ograniczenie nie wynika z przepisu,

- § 4 ust. 6 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] poprzez jego błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że znajduje on zastosowanie do studentów innych niż I roku studiów jednolitych magisterskich i I roku studiów I stopnia, przyjęcie, że pojęcia "zaliczenia roku" oraz "uzyskanie wpisu na kolejny rok" wyłączają przyznanie stypendium studentowi, który zaliczył rok warunkowo tj. poprzez uzyskanie warunkowego wpisu na kolejny rok, a także przyjęcie, że plan studiów, o którym mowa w regulaminie, można traktować zamiennie z harmonogramem organizacji roku akademickiego, podczas gdy w rzeczywistości są to dwa odmienne dokumenty;

2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 6 oraz art. 75 § 1 K.p.a. w zw. z art. 207 P.s.w. poprzez niedopuszczenie dowodów wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy,

- art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 207 P.s.w. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i niezastosowanie się do tzw. zasady aktualności,

- art. 80 i art. 7 w zw. z art. 140 K.p.a. w zw. z art. 207 P.s.w. poprzez wybiórczą ocenę materiału dowodowego i nieuwzględnienie wyjaśnień strony,

- art. 107 § 3 w zw. z art. 8, art. 9 i art. 11 K.p.a. w zw. z art. 207 P.s.w. poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące uzasadnienie faktyczne decyzji i naruszenie zasad ogólnych postępowania.

Mając na względzie postawione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, przeprowadzenie dowodów z dokumentów dołączonych do skargi, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym i zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.

W motywach skargi skarżąca powtórzyła argumentację powołaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nadto odnosząc się do treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji podniosła, że Rektor odwołał się do "terminu przewidzianego organizacją roku akademickiego" oraz "przedmiotu ujętego w programie studiów", gdy tymczasem z treści regulaminu wyraźnie wynika, że chodzi o termin określony planem studiów. Nie sposób więc uznać za uzasadnione, by utożsamiać pojęcia planu studiów, programu studiów i organizacji roku akademickiego, a także by zmieniać wykładnię regulaminu tak, że zamiast terminu określonego planem studiów stosuje się termin organizacji roku akademickiego. Przez organizację roku akademickiego Rektor rozumie swe zarządzenie nr [...]/2015 z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie organizacji roku akademickiego [...], a przez plan studiów powinno się rozumieć – plan studiów dla kierunku "Prawo" na Wydziale Prawa i Administracji [...] (dla studentów rozpoczynających naukę od roku akademickiego [...]), stanowiący załącznik nr [...] do uchwały nr [...] Rady Wydziału Prawa i Administracji z dni [...] czerwca 2012 r. w sprawie zmiany planu studiów na kierunku prawo, zmieniony uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. i uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. Jak wynika z analizy planu studiów nie zawiera on żadnych terminów, w których student Prawa na Wydziale Prawa i Administracji [...] ma dokonać zaliczenia wymienionych w nim przedmiotów. Reasumując skarżąca podała, że w tej sytuacji organ już w chwili wydania pierwszej decyzji powinien był uwzględnić fakt bezwarunkowego zaliczenia roku studiów przez skarżącą i stosując się do przyjętej przez siebie wykładni regulaminu, przyznać stypendium rektora dla najlepszych studentów.

Zarzucając Rektorowi naruszenie przepisów postępowania, poza powtórzeniem argumentacji z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżąca podniosła, że organ nie odniósł się do przedstawionego przez nią materiału dowodowego i sformułowanych zarzutów. Tym samym przekroczył granice swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.), co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Reasumując skarżąca wskazała, że jej zdaniem spełniała kryteria przyznania stypendium dla najlepszych studentów, a decyzje odmawiające jej tego prawa powinny zostać uchylone.

W odpowiedzi Rektor [...] reprezentowany przez pełnomocnika r. pr. G. W. wniósł o oddalenie skargi.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi przywołano treść art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 181 ust. 1 i 3 oraz art. 186 ust. 1 P.s.w., a także § 4 ust. 1-3, 6 i 9, § 13 ust. 1 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów Uniwersytetu im. A. M. w P. i § 23 ust. 1 pkt a Regulaminu pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] by następnie wyjaśnić, że w świetle powołanych przepisów twierdzenie skarżącej, że warunek zaliczenia roku i uzyskania wpisu na kolejny rok studiów należy odnosić tylko do studentów I roku studiów nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą ubiegania się o stypendium rektora mogą być osiągnięcia z co najmniej jednego zaliczonego roku (art. 181 ust. 1 P.s.w.). Regulację tę, zdaniem organu, należy odnosić do treści § 4 ust. 6 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...], a konieczność uzyskania wpisu na kolejny rok studiów odnosić do studentów wszystkich lat studiów. Przemawia za tym również wykładnia systemowa, albowiem z katalogu przesłanek utraty prawa do stypendium rektora wynika, że jednym z warunków pozbawiających prawa do stypendium jest niezaliczenie roku, a więc jedna z przesłanek przyznania stypendium, określonych w art. 181 ust. 3 P.s.w. i § 4 ust. 6 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...]. W związku z faktem, że brak zaliczenia roku pozbawia studenta prawa do otrzymywania stypendium, niezależnie od roku, na jakim studiuje, należy przyjąć, że również uzyskanie wpisu na kolejny rok należy odnosić do studentów wszystkich lat studiów. Świadczy o tym również treść § 4 ust. 9 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...]. Ponadto przyjmując stanowisko skarżącej w treści powołanego § 4 ust. 6 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] powinien być wskazany II rok studiów, a nie kolejny rok studiów.

Organ zakwestionował też tezę skarżącej jakoby warunkowe zaliczenie roku było tożsame z zaliczeniem roku. W odpowiedzi na skargę przywołano w tym zakresie przepisy § 35 ust. 1, § 36 ust. 4 i § 38 ust. 1 i 2 Regulaminu studiów Uniwersytetu im. A. M. w P., by następnie stwierdzić, że warunkowe zaliczenie roku nie może być równoznaczne z bezwarunkowym zaliczeniem roku – student bowiem nie spełnia w takim wypadku wszystkich wymagań przewidzianych planem studiów (przedmiot wymagany dla danego roku studiów nie zostaje zaliczony w granicach właściwego roku akademickiego).

Odnosząc się do wątpliwości skarżącej co do terminu zaliczenia przedmiotów, w szczególności braku jego określenia w planie studiów, organ przywołał przepisy § 39 Regulaminu studiów Uniwersytetu im. A. M. w P. w zw. z § 4 ust. 1 i 3 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...].

Co do zarzutów naruszenia przepisów postępowania Rektor wskazał, że stosownie do przepisu art. 207 ust. 1 P.s.w. przepisy K.p.a. stosuje się w indywidualnych sprawach studenckich odpowiednie; zgodnie zaś z wykładnią dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 listopada 2000 r. sygn. akt SK 18/99 (publ.: OTK 2000, nr 7, poz. 258), ze względu na autonomię szkół wyższych, decyzja organów uczelni to nie w pełni to samo, co decyzja organu administracji publicznej. W rezultacie decyzja organów uczelni nie musi odpowiadać tak surowym rygorom jak decyzja organów administracji, co powinno stanowić punkt wyjścia w odniesieniu do oceny prawnej zarzucanego naruszenia. Zdaniem Rektora uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada rygorom odpowiednio stosowanego art. 107 § 3 K.p.a., a odnoszenie się do wszystkich argumentów strony organ uznał za zbędne, ponieważ nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

W piśmie procesowym z dnia [...] października 2016 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – zarządzenia nr [...]/2017 Rektora [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] wraz z załącznikiem. Podniosła, iż w nowo przyjętym Regulaminie Rektor zasadniczo zmienił przepis odpowiadający swej treści uprzedniemu § 4 ust. 6 poprzedniego regulaminu, co wskazuje na przyjęcie argumentacji skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.

Rozpatrując sprawę w tak określonej kognicji stwierdzić należy, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przypomnieć w tym miejscu należy, iż przedmiotem skargi była prawidłowość rozstrzygnięć w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej stypendium rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2015/2016.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do zweryfikowania stanowiska organu jakoby uzyskanie przez skarżącą jedynie warunkowego zaliczenia trzeciego roku studiów skutkowało koniecznością odmowy przyznania skarżącej stypendium dla najlepszych studentów ze względu na brak zaliczenia roku w terminie określonym planem studiów i brak bezwarunkowego wpisu na kolejny rok.

Podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz przepisy aktów wewnątrz zakładowych, w tym w szczególności Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] w P. przyjętego Zarządzeniem Rektora [...] z dnia [...] września 2014 r., nr [...].

Określone art. 173 ust. 1 pkt 2 P.s.w. stypendium rektora dla najlepszych studentów, jest jedną z ustawowych form pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa. Art. 173 ust. 1 stanowi, że student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: a) stypendium socjalnego, b) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, c) stypendium rektora dla najlepszych studentów; d) stypendium ministra za osiągnięcia w nauce, e) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe, f) zapomogi. Posłużenie się przez ustawodawcę w wymienianych przepisach sformułowaniem "może" oznacza, że świadczenie ma charakter uznaniowy (może lecz nie musi być przyznane), ale rektor i komisje stypendialne nie mogą działać w sposób dowolny lecz w granicach prawa.

W myśl art. 181 ust. 1 powyższej ustawy stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymywać student, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym.

Dokonując wykładni powyższego przepisu stwierdzić należy, iż zarówno wysoka średnia ocen jak i osiągnięcia naukowe lub sportowe odnoszą się wyłącznie ocen i osiągnięć uzyskanych w roku studiów poprzedzającym rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie stypendium.

Z przytoczonego przepisu art. 181 ust. 1, jak również z unormowań zawartych w art. 181 ust. 3 i 4 tej ustawy, wynika jednoznacznie, że ustawodawca przyjął "rok studiów" jako okres oceny osiągnięć edukacyjnych, naukowych i sportowych ubiegającego się o stypendium.

Innymi słowy, w procesie ustalania klasyfikacji studentów wnioskujących o przyznanie stypendium mogą być - co do zasady - wzięte pod uwagę tylko te oceny, które zostały osiągnięte w roku studiów poprzedzającym rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie stypendium, co czyni oczywiście bezzasadnym postulat strony skarżącej by przy procedowaniu w przedmiocie stypendium dla najlepszych studentów w roku akademickim 2015/2016 organu uwzględniał wyniki egzaminu złożonego przez nią w dniu [...] listopada 2015 r., a więc w kolejnym roku akademickim, w którym było rozpoznawane jej podanie.

Dalej zauważyć należy, iż zgodnie z art. 181 ust. 3 P.s.w. o przyznanie stypendiów, o których mowa w ust. 1 i 2, student może ubiegać się nie wcześniej niż po zaliczeniu pierwszego roku studiów. Powyższa regulacja rangi ustawowej w sposób jednoznaczny łączy uprawnienie do uzyskania stypendium rektora dla najlepszych studentów z zaliczeniem roku studiów.

W art. 181 P.s.w. określone przy tym zostały jedynie ogólne kryteria przyznawania stypendiów dla najlepszych studentów, które doprecyzowywane są przez rektora danej uczelni wyższej działającego na podstawie art. 186 § 1 P.s.w., stanowiącego, iż szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, sposób wyłaniania studentów mogących otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego.

Wykonując powyższą delegacje ustawową Rektor [...] Zarządzeniem z dnia [...] września 2014 r., nr [...]/2014 ustalił Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] w P..

W § 3 ust. 2 powyższego Regulaminu wskazano, iż stypendium dla najlepszych studentów przyznawane jest na dziewięć miesięcy w roku akademickim, począwszy od października.

Dalej w § 4 wskazano, że stypendium może otrzymać student studiów stacjonarnych lub niestacjonarnych, który w trakcie poprzedniego roku studiów w granicach właściwego roku akademickiego uzyskał wysoką średnią ocen, nie niższą niż 4,00 (ust. 1), osiągnięcia sportowe naukowe lub artystyczne wymienione w Załączniku nr [...] do Regulaminu (ust. 3), stypendium może otrzymać do 10% studentów danego kierunku studiów, spełniających warunki określone w ust. 1 i 3 (ust. 4), o przyznanie stypendium student może ubiegać się nie wcześniej, niż po zaliczeniu pierwszego roku studiów I stopnia lub pierwszego roku jednolitych studiów magisterskich, pod warunkiem zaliczenia tego roku w terminie określonym planem studiów i uzyskania wpisu na kolejny rok studiów (ust. 6).

W § 9 znalazły się postanowienia zgodnie, z którymi stypendium przyznawane jest na wniosek studenta na podstawie rankingu przygotowanego przez Uczelnianą Komisję Ekonomiczną (ust. 1), średnią ocen na potrzeby rankingu wylicza się ze wszystkich ocen z przedmiotów objętych programem studiów danego kierunku, z wyłączeniem ocen, o których mowa w pkt. II. Załącznika nr [...] do Regulaminu (ust. 4), do średniej ocen studenta nie wlicza się ocen z przedmiotów realizowanych na zasadach określonych w § 35 (powtarzanie przedmiotu) oraz § 42 ust. 2 (różnice programowe) Regulaminu studiów (ust. 6).

Zgodnie zaś z § 13 ust. 1 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] zawieszenie lub utrata prawa do stypendium następuje zgodnie z postanowieniami Regulaminu pomocy materialnej.

Wreszcie § 15 ust. 3 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] stanowił, iż w sprawach nieuregulowanych Regulaminem zastosowanie mają postanowienia Regulaminu pomocy materialnej i ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Obowiązujący w dacie orzekania przez organ, a wprowadzony Zarządzeniem Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] września 2014 r., Nr [...] Regulamin Pomocy Materialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] stanowił w § 23 ust. 1, iż utrata uprawnień do wszystkich form pomocy materialnej wymienionych w § 1 ust. 2 (czyli stypendium socjalnego, stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, stypendium rektora dla najlepszych studentów oraz zapomogi) następuje jeśli student:

a) nie zaliczył roku,

b) został ukarany prawomocnym orzeczeniem Komisji Dyscyplinarnej w drodze orzeczenia o zawieszeniu prawa do świadczeń pomocy materialnej,

c) uzyskał pomoc materialną na podstawie nieprawdziwych danych,

d) został skreślony z listy studentów.

Dokonując wykładni przytoczonych wyżej przepisów w ich wzajemnym powiązaniu za trafne uznać należy stanowisko Rektora [...] wyrażone w zaskarżonej decyzji, iż skoro skarżącej udzielony został jedynie warunkowy wpis na wyższy rok, to nie spełnia ona kryteriów dla uzyskania stypendium rektora dla najlepszych studentów.

Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze w pierwszym rzędzie zauważyć trzeba, iż skarżącą zdaje się nie rozumieć instytucji tzw. "warunkowego zaliczenia".

Instytucja tak zwanego "warunkowego zaliczenia", zgodnie z § 35 ust. 1 pkt 1 Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] (patrz Obwieszczenie nr [...] Senatu Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2012 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu w/w regulaminu) polega wyłącznie na tym, że na wniosek studenta dziekan może zezwolić na powtórzenie modułu (przedmiotu) niezaliczonego z jednoczesnym kontynuowaniem przez studenta studiów na roku wyższym, jeżeli liczba niezaliczonych przedmiotów nie przekracza trzech.

Uzyskanie tzw. "warunkowego zaliczenia" oznacza co za tym idzie, że student nie zaliczył roku studiów, albowiem nie uzyskał zaliczenia jednego lub więcej przedmiotów (modułów), które zgodnie planem studiów na danym roku winny zostać w odpowiedniej, w tymże planie przewidzianej formie egzaminu, bądź jedynie zaliczenia, zaliczone.

Przyjęta dla tej instytucji nazwa "warunkowego zaliczenia" ma przy tym charakter jedynie zwyczajowy i nie może przekreślać faktu, że chodzi w niej o sytuację, w której student w terminach wynikających z organizacji danego roku akademickiego nie zaliczył wszystkich obowiązkowych dla danego roku przedmiotów, a więc obiektywnie nie zaliczył danego roku studiów i jedynie w drodze wyjątku i swoistego przywileju umożliwia mu się kontynuowanie studiów na roku wyższym, przy czym kontynuacja ta będzie miała skutki prawne w postaci zaliczenia tegoż wyższego roku studiów jedynie w sytuacji spełnienia warunku (stąd tzw. warunkowe zaliczenie"), jakim jest zaliczenie w określonym terminie modułu (przedmiotu) nie zaliczonego na właściwym roku studiów. Nawet zaś gdyby przyjąć, że pojęcie tzw. "warunkowego zaliczenia" jest pojęciem prawnym, to pamiętać należy o jednej z podstawowych reguł wykładni, to jest o zakazie wykładni synonimicznej, z którego wynika, że różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia, co – odwołując się do najbardziej oczywistych przykładów oznacza, iż nie można utożsamiać funkcjonariusza publicznego i osoby pełniącej funkcję publiczną.

Inaczej rzecz ujmując wyjaśnić należy skarżącej, iż nawet zbliżone nazwy dwóch różnych instytucji, to jest "zaliczenie roku studiów" i "warunkowe zaliczenie roku studiów" nie pozwalają na ich utożsamianie, tym bardziej, że pojęcie "warunkowe zaliczenie roku studiów" nie jest pojęciem używanym w aktach prawnych, jedynie zwyczajową nazwą instytucji prawa akademickiego umożliwiającej studentowi – pod określonymi warunkami – kontynuowanie nauki bez straty roku, pomimo braku terminowego zaliczenia przedmiotów obowiązkowych na danym roku studiów. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy i ujmując rzecz nieco kolokwialnie stwierdzić należy, iż tzw. "warunkowe zaliczenie roku studiów" oznacza przede wszystkim, że student nie uzyskał zaliczenia roku studiów.

A contrario z uzyskania przywileju kontynuowania studiów na roku wyższym, pomimo braku zaliczenia roku niższego nie wynika zaś w żadnym razie, że ten niższy roku studiów został w sposób dorozumiany zaliczony.

Co za tym idzie oczywistym jawi się, że student, który uzyskał jedynie tzw. "warunkowe zaliczenie", de facto nie zaliczył roku studiów w oparciu o wyniki i osiągnięcia, z którego dokonuje się kwalifikacji w ramach przyznawania stypendium rektora dla najlepszych studentów i co za tym niezależnie od średniej ocen uzyskanej z przedmiotów zaliczonych nie może być uwzględniany przy przyznawaniu stypendium rektora dla najlepszych studentów.

Brak zaliczenia nawet jednego przedmiotu (modułu) obowiązkowego na danym roku oznacza bowiem, że dany student posiada zasadnicze braki w opanowaniu istotnej partii wiedzy i umiejętności wymaganych dla zaliczenia danego roku studiów i co za tym idzie nie może być zaliczony do grupy studentów, których osiągnięcia edukacyjne uprawniają do zaliczenia ich do grupy najlepszych i zasługujących na wyróżnienie w postaci stypendium rektora.

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż stypendium rektora dla najlepszych studentów [...] [...] ma charakter konkurencyjny, albowiem może otrzymać do 10% studentów danego kierunku studiów.

Powyższe oznacza, iż przyznanie stypendium określonej osobie oznacza, iż inny spośród studentów możliwości uzyskania takowego stypendium zostanie pozbawiony.

Włączenie osób, które uzyskały tzw. "warunkowe zaliczenie" do grupy studentów, którzy mogą ubiegać się o stypendium rektora dla najlepszych studentów mogłoby zatem doprowadzić do kuriozalnej i nieakceptowalnej z punktu widzenia elementarnych zasad sprawiedliwości sytuacji, gdy stypendium na dany rok, przyznawane przecież za osiągnięcia uzyskane w poprzednim roku akademickim, uzyskałby student, który tegoż uprzedniego roku w ogóle nie zaliczył, bowiem również w roku kolejnym nie zaliczył przedmiotu uprzednio niezliczonego, a jednocześnie stypendium pozbawiony byłby student o minimalnie mniejszych wynikach edukacyjnych i osiągnięciach, który jednakże rok ten skutecznie zaliczył.

W świetle regulacji § 3 ust. 2 Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów, stanowiącej iż stypendium dla najlepszych studentów przyznawane jest na dziewięć miesięcy w roku akademickim, począwszy od października nie sposób przy tym oczekiwać od organu kwalifikującego studentów do otrzymania przedmiotowego stypendium rektora do oczekiwania na ewentualne zaliczenie przez studenta warunkowo dopuszczonego do studiowania na kolejnym roku na zaliczenie przedmiotu w uprzednim roku niezaliczonego.

W kontekście powyższych rozważań oczywistym jawi się, że § 4 ust. 6 powyższego Regulaminu stanowiący, że o przyznanie stypendium student może ubiegać się nie wcześniej, niż po zaliczeniu pierwszego roku studiów I stopnia lub pierwszego roku jednolitych studiów magisterskich, pod warunkiem zaliczenia tego roku w terminie określonym planem studiów i uzyskania wpisu na kolejny rok studiów należy wykładać tak, jak uczynił to Rektor [...], to jest przyjmując, że warunek zaliczenia uprzedniego roku w terminie określonym planem studiów i uzyskania wpisu na kolejny rok studiów należy odnosić do ubiegających się o to stypendium studentów wszystkich lat, a nie tylko jak proponuje skarżąca, studentów II roku studiów.

Odwołanie się w powyższej regulacji do terminu określonego planem studiów, w sytuacji gdy plan ten expressis verbis nie wskazuje określonych datami terminów, wykładać zaś należy w ten sposób, że do zaliczenia roku musi dojść w granicach czasowych roku akademickiego w ramach, którego student realizuje dany rok studiów. Zgodnie zaś z § 4 Regulaminu studiów Uniwersytetu [...] rok akademicki trwa od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego, o ile rektor Uniwersytetu nie zarządzi inaczej.

Powyższe oznacza, iż dla spełnienia warunku zaliczenia roku w terminie określonym planem studiów skarżąca winna zaliczyć wszystkie moduły (przedmioty) do [...] września 2015 r., czego jednakże i co pozostaje w sprawie poza sporem nie uczyniła, dopiero w listopadzie 2015 r., uzyskując pozytywną ocenę z egzaminu i zaliczając obowiązkowy na uprzednim (III) roku studiów przedmiot Prawo administracyjne.

Stąd też za oczywiście nietrafne uznać należy podnoszone przez skarżącą zarzuty, iż plan studiów nie określał terminów w jakich student winien dokonać zaliczenia wskazanych w nim przedmiotów a organ wadliwie zastosował w tym zakresie Zarządzenie rektora [...] w sprawie organizacji roku akademickiego 2015/2016. Zauważyć bowiem należy, iż treści decyzji w żadnym razie nie wynika by organ rozstrzygając sprawę opierał się na inkryminowanym zarządzeniu, a jednocześnie jak wykazano już powyżej nie było to w sprawie konieczne.

Z tych tez przyczyn za nieistotne dla sprawy uznać należy argumenty podnoszone przez skarżącą w piśmie procesowym z dnia [...] października 2016 r., albowiem wskazane przez nią zmiany w treści Regulaminu stypendium rektora dla najlepszych studentów wprowadzone zarządzeniem Rektora [...] z dnia [...] września 2016 r. nie miały znaczenia dla dokonania wykładni postanowień tegoż Regulaminu w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania zaskarżonej decyzji. Jedynie na marginesie zauważyć trzeba, że zmiany te – o charakterze jedynie doprecyzowującym – w żadnym razie nie wskazują – ja sugeruje skarżąca – na prawidłowość proponowanej przez nią wykładni postanowień wcześniejszej wersji tegoż Regulaminu.

Stąd też Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.