Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3040/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 lit. e
journal: Dz.U. 1945 nr 3 poz 13
law: Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: § 5
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec, Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.), Sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz, Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Mazur, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 128/15 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 maja 2015 r., sygn. akt: I SA/Wa 128/15 oddalił skargę W.B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [..] listopada 2014 r., nr [..] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [..] marca 2012 r., znak: [..] po rozpatrzeniu wniosku W.B. o wydanie - w trybie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) - decyzji stwierdzającej, że majątek [..], w zakresie działek nr [..], [..], [..], [..], [..], [..], [..], [..], [..] nie podpadał pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r., poz. 13 ze zm.) umorzył postępowanie administracyjne.

Organ wyjaśnił, że z wnioskiem o wydanie decyzji wystąpił W.B. - następca prawny J.B., który w dniu [..] listopada 1939 r. zawarł umowę kupna sprzedaży w formie aktu notarialnego (rep. [..]), mocą której nabył od [..] wydzielone z dóbr tabularnych [..], objętych wykazem hipotecznym [..], parcele katastralne (budowlane i gruntowe, o wskazanych w akcie numerach). Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ ustalił, że prawo własności nie zostało intabulowane w księdze wieczystej. Ponieważ w dniu nabycia nieruchomości przez J.B. na terenie, w którym ta nieruchomość była położona, obowiązywał Kodeks cywilny austriacki, który stanowił w § 431, iż do przeniesienia własności rzeczy nieruchomych akt nabycia musi być wniesiony do ksiąg publicznych na to przeznaczonych (intabulowany), to w związku z tym, że wpis własności w księdze wieczystej nie został dokonany, własność nieruchomości – zdaniem organu - nie została przeniesiona skutecznie, zgodnie z wymogami obowiązującego wówczas prawa. Tym samym nieruchomość ta nie stanowiła w dacie wejścia w życie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej własności J.B., zatem W.B. nie miał interesu prawnego w wystąpieniu z wnioskiem o wydanie decyzji.

Po rozpatrzeniu odwołania W.B. od powyższej decyzji, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [..] listopada 2014 r., znak: [..] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości argumentację organu I instancji co do braku skutecznego przeniesienia prawa własności nieruchomości wobec nieistnienia wpisu w księdze gruntowej.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi W.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalając skargę przyznał słuszność ustaleniom organów co do braku ujawnienia w księdze wieczystej przeniesienia prawa własności, a tym samym uznał, że skarżący nie mógł żądać wydania decyzji, gdyż nie będąc właścicielem ani spadkobiercą właściciela, nie legitymował się interesem prawnym w wydaniu decyzji o niepodpadaniu nieruchomości pod przepisy dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Powołując przepis § 5 rozporządzenia w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej Sąd stwierdził, że z wnioskiem o ustalenie w drodze decyzji, czy dana nieruchomość podlegała działaniu przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej może wystąpić właściciel bądź następca prawny, a takiego przymiotu nie ma W.B. wywodząc swoje uprawnienie z roszczenia o wpis jego prawa do księgi wieczystej, czy ewentualnie roszczenia odszkodowawczego. Sąd uznał, że w sprawie toczącej się w trybie § 5 Rozporządzenia nie można przyznać przymiotu strony podmiotom, którym przysługują potencjalne roszczenia wobec byłych właścicieli nieruchomości.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł W.B., zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi, chociaż postępowanie administracyjne było dotknięte wadami, co uzasadniało uchylenie decyzji organu ze względu na istotne naruszenie przepisów postępowania, w szczególności polegające na błędnym ustaleniu przez organy stanu faktycznego w sprawie,

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dokonanie błędnej interpretacji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt: II GSK 1771/12, co doprowadziło do oddalenia skargi, gdy tymczasem skarga zasługiwała na uwzględnienie,

- art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawny do objętej postępowaniem nieruchomości, gdy tymczasem z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż tytuł taki przysługiwał,

- art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez sporządzenie uzasadnienia w niniejszej sprawie w sposób lakoniczny i pozbawiający stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.

W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W pierwszym zarzucie, powołując przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie sprzeciwia się oddaleniu skargi, pomimo błędnego ustalenia przez organy stanu fatycznego sprawy. Sformułowanie zarzutu wskazuje, że autor skargi kasacyjnej zarzuca niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 151 p.p.s.a. w zaistniałym stanie faktycznym sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że powyższy przepis ma charakter ogólny (blankietowy), podobnie, jak przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., powołany w powiązaniu z art. 151 p.p.s.a. w tym zarzucie. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Jeśli z wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się uchybień w działaniu organów, to nie można Sądowi stwierdzającemu ten stan rzeczy zarzucić naruszenia omawianego przepisu, gdyż takie rozstrzygnięcie jest właśnie zgodne z dyspozycją zastosowanej przez Sąd I instancji normy prawnej. Naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym. Skarga kasacyjna w zakresie, w jakim strona skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie przepisów, które osobno, jak i w powiązaniu nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, nie mogła zatem odnieść skutku. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem uprawniony do przypisywania skarżącemu zamiaru przytoczenia konkretnej podstawy kasacyjnej ani też poszukiwania takiej podstawy, która byłaby najbardziej skuteczna i adekwatna do prawdopodobnego zamysłu strony. Orzekanie w granicach skargi kasacyjnej wyklucza możliwość merytorycznej oceny tak wadliwie skonstruowanego zarzutu naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a.

W skardze kasacyjnej zarzucono następnie naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c przez błędną interpretację wyroku NSA z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt: II GSK 1771/12. Zarzut ten, z przyczyn podanych wyżej nie mógł także być uwzględniony, a ponadto jest niezrozumiały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził jedynie, że skarżący przywołał wskazany wyrok NSA na poparcie swojego stanowiska. Z uzasadnienia wyroku nie można także wywieść, aby wyrok ten stanowił jakąkolwiek podstawę stanowiska Sądu w sprawie.

Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. powiązano także z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naruszenia powyższych przepisów skarżący kasacyjnie upatruje w dokonaniu przez Sąd błędnych ustaleń faktycznych przez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługiwał tytuł prawny do objętej postępowaniem nieruchomości. Zarzut ten nie jest uzasadniony. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być bowiem skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można jednak skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Podnieść też trzeba, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie Sąd nie sporządził lakonicznego uzasadnienia. Uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji odniósł się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy.

Wskazane wyżej względy stanowiły podstawę oddalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a. jako niemającej usprawiedliwionych podstaw.