Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1371/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Stwierdzono bezskuteczność czynności
Powołane przepisy: article: art. 146 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.) Sędziowie: WSA Grzegorz Antas WSA Artur Kuś Protokolant starszy referent Grażyna Dmitruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] na czynność Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. znak [...] w przedmiocie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. uznaje obowiązek Prezydenta Miasta [...] dokonania na rzecz [...] sp. z o.o. zwrotu części opłaty w wysokości 425 zł (czterysta dwadzieścia pięć złotych) za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], zarejestrowanego w dniu 01 grudnia 2003 r.; III. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącej [...] sp. z o.o. 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

1. Prezydent Miasta [...] w piśmie z [...] kwietnia 2019 r., znak:

[...], odmówił [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej "skarżąca") zwrotu nadwyżki opłaty za wydanie karty pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym VIN: [...] i numerze rejestracyjnym [...].

Zaskarżona czynność odmowy zwrotu ww. nadwyżki opłaty została dokonana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

2. Poprzednik prawny skarżącej nabył samochód marki [...] o numerze identyfikacyjnym VIN: [...]. W dniu 31 października 2003 r. ww. pojazd został zarejestrowany po raz pierwszy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami nabywca został zobowiązany do wniesienia opłaty w wysokości 500 złotych za wydanie karty pojazdu nr [...]. Skarżąca jest następcą prawnym nabywcy pojazdu i ciążą na niej wszystkie obowiązki oraz przysługują jej wszystkie uprawnienia powstałe po stronie poprzednika prawnego.

Podstawą prawną naliczenia wskazanej opłaty był § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. Nr 137, poz. 1310 ze zm.; dalej: "rozporządzenie z 2003 r.") w związku z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej: "prawo o ruchu drogowym").

Wskazane wyżej przepisy zostały zaskarżone do Trybunału Konstytucyjnego przez Rzecznika Praw Obywatelskich. W wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 (opubl. Dz. U. z 2006 r. Nr 15, poz. 119) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia z 2003 r. jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 prawa o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 127 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższy przepis rozporządzenia z 2003 r. utracił moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r.

W konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego, Minister Transportu i Budownictwa w rozporządzeniu w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z dnia 28 marca 2006 r. (Dz. U. z 2006 r. Nr 59, poz. 421; dalej: "rozporządzenie z 2006 r.") ustalił wysokość opłaty za wydanie takiej karty na kwotę 75 złotych.

3. Z uwagi na wskazane zmiany systemu prawa skarżąca w dniu 11 kwietnia 2019 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o zwrot nadpłaty w kwocie 425 zł za wydanie karty pojazdu nr [...] dla pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niezgodność przepisu rozporządzenia z 2003 r., na podstawie którego skarżąca wniosła opłatę w oryginalnej wysokości z przepisami prawa o ruchu drogowym oraz przepisami Konstytucji RP.

4. W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent Miasta [...] pismem z [...] kwietnia 2019 r. odmówił skarżącej zwrotu żądanej kwoty, uznając, że pobierając ww. opłatę działał na podstawie i w granicach powszechnie obowiązującego prawa i nie nastąpiło jego naruszenie w tym zakresie. Późniejsze zmiany prawa nie podważają wcześniejszych czynności organu administracji. W związku z tym organ uznał, że brak podstawy prawnej uniemożliwia mu pozytywne rozpatrzenie wniosku.

5. Nie godząc się z powyższym stanowiskiem organu, skarżąca w dniu 4 czerwca 2019 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. czynność organu w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu oraz uznanie obowiązku Prezydenta Miasta [...] dokonania na rzecz skarżącej spółki zwrotu kwoty 425 zł stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu dla ww. pojazdu ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy prawo o ruchu drogowym. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej czynności skarżąca zarzuciła:

naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.");

naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie w tej sprawie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 prawa o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP;

naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy art. 90 akapit pierwszy Traktatu Wspólnot Europejskich (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), który sprzeciwia się opłacie związanej z wydaniem pierwszej karty pojazdu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego;

naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, z której wynika, że organ krajowy stosujący prawo jest obowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową, a w stanie faktycznym sprawy przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu był sprzeczny z art. 90 akapit pierwszy Traktatu Wspólnot Europejskich.

Skarżąca podkreśliła, że organ administracji nie może nie brać pod uwagę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04, ani też uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07, w której wyrażono pogląd, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga no sądu administracyjnego. Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 107/10 podkreślił, że opłaty pobierane w oparciu o przepisy niekonstytucyjne są w istocie opłatami nienależnymi, co do których zachodzi obowiązek ich uiszczenia. Dodatkowo organ samorządowy pobierając zawyżoną opłatę za wydanie karty pojazdu dopuścił się również naruszenia art. 90 akapit pierwszy Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), do którego stosowania był zobowiązany, zgodnie z zasadą nadrzędności nad prawem krajowym oraz bezpośredniego stosowania prawa wspólnotowego (patrz też postanowienie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r., sygn. akt C-134/07 w sprawie [...][...] przeciwko Gminie i Miastu [...]).

6. W odpowiedzi z dnia 18 czerwca 2019 r. na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że po wejściu w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 868; dalej: "ustawa o finansach publicznych"), opłata za wydanie karty pojazdu stanowi nieopodatkowaną należność budżetową o charakterze publiczno-prawnym, bowiem jest kwalifikowana jako dochód jednostki samorządu terytorialnego. Zgodnie z art. 67 powołanej ustawy, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 900; dalej: "Ordynacja podatkowa").

Według przepisów powołanych przez Prezydenta Miasta [...] prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty i jej zwrot zgodnie z art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie opłata wniesiona została w dniu 31 października 2003 r., bieg terminu przedawnienia rozpoczął się w dniu 31 grudnia 2003 r., w związku z czym termin przedawnienia upłynął 31 grudnia 2008 r. Termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie podlega odroczeniu ani też przedłużeniu. Po jego upływie nie może być wszczęte ani prowadzone postępowanie administracyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

7. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) zadanie Sądu jest ściśle określone: Sąd ma dokonać kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.

W związku z tym, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny jeśli stwierdzi, że w danej sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, lub doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nakazuje to art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Sąd ma też obowiązek stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia, jeśli akt taki jest dotknięty którąkolwiek z wad określonych w art. 156 k.p.a.

Z kolei w przypadku skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę i działając na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchyla ten akt (...) albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się przy tym odpowiednio. We wskazanych sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa.

Natomiast w przypadku niestwierdzenia wskazanych postaci naruszenia prawa przez organ administracji, skarga podlega oddaleniu. Inaczej mówiąc, jeśli zaskarżona decyzja lub akt jest zgodny z prawem, uchylenie go przez sąd jest niedopuszczalne.

8. Rozważając zasadność skargi będącej przedmiotem postępowania Sąd zobowiązany był wziąć na wstępie pod uwagę kwestię dopuszczalności skierowania żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu na drogę postępowania administracyjnego. W taki zakresie Sąd uznał, że słusznie tryb taki został zaaprobowany w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. (sygn. akt I OPS 3/07). W uchwale tej stwierdzono, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r. Nr 137, poz. 1310, cytowanego jako "rozporządzenie z 2003 r."), jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. We wskazanej uchwale NSA podkreślono, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej.

Jak wynika z powyższego, obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu ma charakter administracyjnoprawny, wynika też z bezwzględnie wiążących przepisów prawa (iuris cogentis). Organ administracji publicznej jest więc uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym jednak, że nie ma prawnej podstawy do rozstrzygania w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego rozpoznając żądanie zwrotu opłaty za kartę pojazdu, organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem.

W tej sytuacji, prawo do wniesienia ewentualnej skargi do sądu administracyjnego wynika z art. 3 § 2 pkt. 4 p.p.s.a. Należy jednocześnie wyjaśnić, że postępowanie skargowe przed sądem administracyjnym jest dopuszczalne, pomimo istnienia prawnej możliwości dochodzenia roszczenia przed sądem powszechnym (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07).

9. Rozpatrując sprawę co do istoty Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Pełnomocnik skarżącej zasadnie wskazała te zarzuty, które w sprawie niniejszej były istotne i przesądzały o wadliwości dokonanej prze organ czynności.

Materialnoprawną podstawę do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowią przepisy powołanej wcześniej ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1990) oraz przepisy wydanych na jej podstawie rozporządzeń. Obowiązek uiszczenia ww. opłaty wprost określony został w treści art. 77 ust. 1 prawa o ruchu drogowym, zgodnie z którym producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem pojazdów zabytkowych i pojazdów, o których mowa w art. 73 ust. 2a, 2b i 4 prawa o ruchu drogowym. Natomiast art. 77 ust. 4 pkt 2 prawa o ruchu drogowym stanowi delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu zastrzegając, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (ust. 5).

Wykonując powyższą delegację, Minister Infrastruktury wydał powołane wyżej rozporządzenie z 2003 r. Przewidywało ono w § 1 ust. 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Powyższe rozporządzenie zostało uchylone wprost z dniem 15 kwietnia 2006 r. na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 59, poz. 421; dalej: "rozporządzenie z 2006 r."), w którego § 1 określono, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 75 zł.

Kwestia pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu była przedmiotem powołanego przez skarżącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 (Dz. U. z 2006 r. Nr 15, poz. 119), w którym stwierdzono niezgodność § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie z 2003 r. niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało bowiem opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Dlatego też § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być, bowiem wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał Konstytucyjny uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym.

Jeśli chodzi o skutki tego orzeczenia, na tle zastosowanego przez Trybunał Konstytucyjny zabiegu polegającego na czasowym odroczeniu terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, to Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę wyjaśnia, że przepis był niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Odnosząc to do kompetencji Sądu należy wziąć pod uwagę, że z art. 178 Konstytucji RP wywodzi się samodzielność sądownictwa administracyjnego w ocenie konstytucyjności prawa wykonawczego. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje zgodność poglądów o upoważnieniu sądów do takiej kontroli stosowania prawa (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2000 r., sygn. akt OPK 13/00, ONSA z 2001 r., nr 2, poz. 63 oraz wyrok składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05, ONSAiWSA nr 2, poz. 39).

Wskazane uprawnienie sądów nie pozostaje w żadnej mierze niezgodne z kompetencjami i zadaniami Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega natomiast na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje taki skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08). Tym samym określenie przez Trybunał innego, niż wynikającego z bazowej reguły walidacyjnej, momentu utraty mocy obowiązującej przepisu wykonawczego sądu administracyjnego nie związuje (por. J. Trzciński, Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r., P 10/07, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2008, nr 1; także J. Trzciński, R. Hauser: Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 70 i 85; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 290/09, LEX nr 505239; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 179/09, LEX nr 507638, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 71/09, LEX 507812; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 1745/07, LEX nr 357511).

W świetle powołanych przepisów Sąd był w pełni upoważniony do uwzględnienia niekonstytucyjności 1 rozporządzenia z 2003 r. i konsekwentnego rozstrzygania o dalszych skutkach takiego stanu rzeczy.

10. Niezależnie od powyższego, w ocenie tut. Sądu należy wskazać na sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z treścią art. 90 akapit pierwszy Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny.

Art. 90 TWE stanowi zaś, że żadne Państwo Członkowskie nie jest upoważnione do nakładania bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07 (Lex nr 354541). Trybunał ten stwierdził, że art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany.

Z tych względów orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym przede wszystkim Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje, że czynność polegająca na odmowie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo, jako wydana bez podstawy prawnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt l OSK 52/07; z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1340/07, z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt l OSK 418/08; z dnia 30 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 939/08; z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1238/08; z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 773/09; z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 842/09; z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 590/09 oraz sygn. akt I OSK 591/09 oraz orzeczenia późniejsze).

Sąd administracyjny może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny już w postanowieniu z dnia 11 maja 2007 r., sygn. I OSK 573/07, a także w późniejszych orzeczeniach, wyrażał pogląd, że obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu ma charakter publicznoprawny, a więc wynikający z przepisów prawa administracyjnego. Sprawa odmowy zwrotu opłaty jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego ma swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, tj. art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Nie ma przy tym znaczenia, że ten ostatni przepis wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. został uznany za niezgodny z Konstytucją RP (patrz też: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 590/09).

Skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ma prawo żądać, aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 1 p.p.s.a.).

11. Odnosząc się do podniesionej w odpowiedzi na skargę kwestii rzekomego przedawnienia roszczenia, należy wyjaśnić, co następuje.

Dopiero od dnia 1 stycznia 2010 r. opłata za wydanie karty pojazdu, o której mowa w powołanych przepisach prawa o ruchu drogowym, stanowi środki publiczne będące nieopodatkowanymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym - w rozumieniu art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych. Tym samym, wyłącznie do opłat za wydanie karty pojazdu uiszczonych po dniu 31 grudnia 2009 r. stosuje się przepisy ustawy o finansach publicznych oraz odpowiednio (art. 67 in fine) przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa, regulujące terminy przedawnienia wynikające z tej ustawy.

Zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit), powyższe akty prawne nie mają bowiem zastosowania do opłat pobranych przed tym dniem (a podlegających zwrotowi). Opłaty te należy traktować jako świadczenia pieniężne pobrane bez podstawy prawnej. Dotyczy to w szczególności stosowania przepisów dotyczących przedawnienia, którego konsekwencją jest wygaśnięcie zobowiązania uiszczenia przez stronę, czy też zwrotu przez organ opłaty, a zawartych w art. 59 i następne Ordynacji podatkowej. Wynika to z treści art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, który wprost stanowi, że do spraw dotyczących nieopodatkowanych należności budżetowych, o których mowa w art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowej ustawy o finansach publicznych stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis ten nie ma zastosowania do niniejszej sprawy, gdyż dotyczy on spraw będących w toku, skoro stanowi o sprawach wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, czyli przed dniem 1 stycznia 2010 r. Oznacza to brak w niniejszej sprawie podstawy prawnej do odpowiedniego zastosowania przepisów o przedawnieniu wynikających z rozdziału III Ordynacji podatkowej.

Z tej przyczyny stanowisko organu, wyrażone w odpowiedzi na skargę nie zasługiwało na uznanie – również w zakresie upływu terminu, jak organ wskazywał "prawa materialnego".

12. Mając powyższe na uwadze, skargę należało uznać za zasadną i na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności. Na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. Sąd uznał obowiązek Prezydenta Miasta [...] dokonania zwrotu skarżącej spółce części uiszczonej opłaty w wysokości 425 zł.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.), zasadzając na rzecz skarżącej zwrot uiszczonego wpisu oraz koszty zastępstwa adwokackiego wraz z uiszczoną opłata skarbową od pełnomocnictwa.