Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SAB/Wa 508/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
659
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Stwierdzono przewlekłość postępowania  administracyjnego i że przewlekłość postępowania  miała charakter rażący
Powołane przepisy: article: art. 8a
journal: Dz.U. 2016 poz 708
law: Ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu,  Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony  Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi E. W. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] września 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy 1. stwierdza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] września 2017 r. o wyłączenie stosowania przepisów ustawy, 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. przyznaje od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz E. W. sumę pieniężną w kwocie 1000 (tysiąc) złotych.


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. E. W. (zwana dalej "Skarżącą") wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej "Ministrem") wnioskiem z [...] września 2017r., na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2016r. poz. 708 ze zm., zwanej dalej "u.z.e.f.") o skorzystanie z uprawnień do wyłączenia stosowania wobec niej art. 15c u.z.e.f. i wydanie w tym zakresie stosownej decyzji.

2. Minister pismem z [...] września 2017r. poinformował Skarżącą, że sprawa nie zostanie załatwiona z terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. i zwrócił uwagę, że zachodzi konieczność uzyskania i weryfikacji informacji o przebiegu służby Skarżącej oraz innych materiałów mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Ze względu na złożony charakter sprawy, konieczne stało się wydłużenie terminu przewidzianego na jej załatwienie.

3. Minister pismem z [...] września 2017r. wystąpił do Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA (zwany dalej: "ZER") o przekazanie informacji, czy Skarżąca ma ustalone prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje ww. świadczenia, oraz podanie, jakie okresy pracy i służby, w jakich formacjach stanowią podstawę ww. świadczeń.

4. ZER w odpowiedzi z [...] października 2017r. wskazał, że Skarżąca ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, została zwolniona ze służby [...] kwietnia 2007r. Do emerytury zaliczono okresy wymienione w załącznikach do ww. pisma. ZER załączył też decyzję z [...] sierpnia 2017r. o ponownym ustaleniu Skarżącej emerytury, w związku z otrzymaną z IPN informacją o przebiegu służby Skarżącej, zawartą w piśmie z [...] maja 2017r.

5. Minister pismem z [...] października 2017r. wystąpił do Komendanta Głównego Policji (zwany dalej "KGP") o przekazanie informacji dotyczących przebiegu służby Skarżącej, które pozwoliłyby ocenić przesłanki z art. 8a u.z.e.f. (rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, w tym zwłaszcza informacji dotyczącej stanowisk zajmowanych w trakcie służby i pełnionych funkcji, awansów w stopniu służbowym, podwyżek, dodatków do uposażenia o charakterze uznaniowym, opinii służbowych ze wskazaniem okresów opiniowania i ogólnej oceny, a także informacji o złożonych podziękowaniach, otrzymanych orderach i odznaczeniach, udzielonych wyróżnieniach, dokumentach (w tym zaświadczeniach) potwierdzających pełnienie służby w warunkach, o których mowa w art. 15 ust. 2 u.z.e.f. i w rozporządzeniu Rady Ministrów z 4 maja 2005r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz.U. z 2005r. Nr 86 poz. 734, ze zm.), jak również informacji o wszelkich prawomocnych wyrokach zapadłych wobec strony w sprawach karnych i karno-skarbowych, wymierzonych karach dyscyplinarnych oraz podstawie prawnej rozwiązania stosunku służbowego, a także ewentualnych postępowaniach dyscyplinarnych umorzonych w związku ze zwolnieniem ze służby.

6. Minister pismem z [...] października 2017r. wystąpił do Prezesa IPN o przekazanie informacji o przebiegu służby Skarżącej do [...] lipca 1990r., w szczególności okresów służby, nazwy formacji, jednostek i komórek organizacyjnych, zajmowanych stanowisk, pełnionych funkcji, oraz informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków od 12 września 1989r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia.

7. KGP w odpowiedzi z [...] lutego 2018r. na pismo Ministra z [...] października 2017r., przesłał informację o przebiegu służby Skarżącej, wskazując, że Skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. KGP poinformował, że brak jest dokumentów potwierdzających udział Skarżącej w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia.

8. IPN w odpowiedzi z [...] grudnia 2017r. na pismo Ministra z [...] października 2017r., przesłał kopie akt osobowych Skarżącej, wskazując, że odnaleziono w nich dokumenty dotyczące służby po 12.09.1989r.

9. Minister pismem z [...] kwietnia 2018r. poinformował Skarżącą, że zebrał dokumentację niezbędną do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia i możliwe jest skorzystanie przez Skarżącą z uprawnień przewidzianych w art. 10 i art. 81 k.p.a. Jednocześnie poinformował Skarżącą, że na mocy art. 36 k.p.a. nastąpiło przedłużenie terminu rozpatrzenia sprawy, które powinno nastąpić do 31 lipca 2018r.

10. Skarżąca w ponagleniu z [...] lipca 2020r. wskazała, że postępowanie wszczęte z jej wniosku nie zostało ukończone w ustawowym terminie i wniosła o niezwłoczne rozpatrzenie ww. wniosku na podstawie art. 8a u.z.e.f.

11. Minister decyzją z [...] października 2019r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. W podstawie prawnej podał art. 8a u.z.e.f.

12. Skarżąca pismem [...] listopada 2019r. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy.

13. Minister pismami z [...] grudnia 2019r., [...] maja 2020r. i [...] lipca 2020r. poinformował Skarżącą, że sprawa nie zostanie załatwiona z terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. W dwóch ostatnich pismach wskazał, że na mocy art. 36 k.p.a. nastąpiło przedłużenie terminu rozpatrzenia sprawy, które powinno nastąpić najpierw do [...] sierpnia 2020r., a następnie do [...] listopada 2020r.

14. Skarżąca pismem z [...] września 2020r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra postępowania w przedmiocie rozpoznania ww. wniosku z [...] września 2017r., wnosząc o zobowiązanie organu do wydania decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi przytoczono stan faktyczny sprawy, podkreślając, że Minister przez wiele miesięcy nie podejmował czynności. Pierwszą decyzję wydano po 2 latach i 2 miesiącach, a wniosek o ponowne rozpatrzenie ma być procedowany po 2 prolongatach, najwcześniej po upływie kolejnego roku. Skarżąca zwróciła uwagę, że rozpatrywanie jej wniosku z [...] września 2020r. trwa już 3 lata.

15. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując, że biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy i przytoczone orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, wydłużenie terminu załatwienia jest uzasadnione, a organ potrzebuje - realnego czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego i wydania oraz uzasadnienia decyzji. Jest to bardzo istotne, ze względu na materię, którą obejmuje u.z.e.f. - dotyczącą wysokości zaopatrzenia emerytalnego/rentowego/rentowego rodzinnego funkcjonariuszy i ich rodzin. Do Ministra wpłynęła, na podstawie art. 8a u.z.e.f., znaczna ilość spraw (ok. 4.900), więc nie można uznać, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego, lecz z obiektywnie weryfikowanymi czynnikami, które wpływają na terminy rozstrzygnięcia sprawy.

16. Sąd, na podstawie zarządzeń z [...] i [...] grudnia 2020r. wezwał Ministra do udzielenia informacji, czy doszło do wydania decyzji w związku z ww. wnioskiem Skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy.

17. Minister przy piśmie z [...] grudnia 2020r. nadesłał decyzję wydaną [...] października 2020r. w związku z ww. wnioskiem Skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.

1. Skarga ma usprawiedliwione podstawy.

2. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a.

Sąd stwierdza ponadto, że w myśl art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a tego przepisu, czyli w sytuacjach, gdy organ ma obowiązek wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służą odwołanie bądź zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających.

Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a).

Sąd w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. P.p.s.a.

3. Sąd stwierdza, że z akt sprawy wynika, że Skarżąca wniosła skargę na przewlekłość przed zakończeniem postępowania administracyjnego w drodze decyzji Ministra z [...] października 2020r. z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Tym samym skarga na przewlekłość w świetle najnowszego orzecznictwa NSA (por. np. wyrok z 17 listopada 2020r. sygn. akt II OSK 3804/18, dostępny na www.nsa.gov.pl), wydawanego po uchwale NSA z 22 czerwca 2020r. w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19, była dopuszczalna.

4. Sąd, mając na względzie zarzuty podniesione w skardze, stwierdza, że z przewlekłym prowadzeniem postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy postępowanie to jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Innymi słowy, organ prowadzi postępowanie przewlekle wówczas, gdy nie załatwia sprawy w wymaganym terminie, a więc w okresie, który można uznać za konieczny dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ, co prawda, prowadzi postępowanie, ale podejmuje w nim czynności opieszale, w tempie, które nie ma usprawiedliwienia w ich złożoności lub charakterze, albo czynności zbędne, pozorne albo nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Analogiczne stanowisko było wielokrotnie prezentowane w orzecznictwie (por. np. wyrok NSA z 19 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 1039/17, LEX nr 2454680, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 listopada 2017r. sygn. akt II SAB/Łd 187/17, LEX nr 2411020).

Przewlekłe prowadzenie postępowania określane jest jako nieefektywne. Przewlekłość obejmuje opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012r. sygn. akt II OSK 1031/12; postanowienie NSA z 26 lipca 2012r. sygn. akt II OSK 1360/12 – dostępne na www.nsa.gov.pl).

W piśmiennictwie ponadto wskazuje się, że pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" pojmowane jest jako prowadzenie postępowania w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70).

Zgodnie z art. 12 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Zasada szybkości postępowania wyrażona we wskazanym przepisie ściśle związana z regulacjami zawartymi w art. 35-38 k.p.a., nie może jednak pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem organu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela. Niekiedy może to się wiązać z koniecznością dłuższego prowadzenia postępowania. Wówczas, stosownie do art. 36 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

W art. 35 k.p.a. określone zostały terminy do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis ten zobowiązuje organy administracji publicznej do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, co stanowi realizację zasady zawartej w art. 12 k.p.a. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.).

Organ ponadto w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie powinien podać stronom przyczyny zwłoki i wskazać nowy termin załatwienia sprawy, co wynika z art. 36 § 1 k.p.a., zaś ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Podkreślić trzeba też, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego. Z bezczynnością organu mamy do czynienia nie tylko wówczas, gdy organ w ogóle nie podejmuje żadnych czynności w sprawie, ale także wtedy, gdy nie załatwia sprawy w terminach ustawowych.

Przesłanką zatem uznania przez Sąd administracyjny wystąpienia przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, który prowadzi do niezałatwienia sprawy w terminie wymaganym przepisami k.p.a.

5. Zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie Minister prowadził postępowanie przewlekle. Przyjmując nawet, że sprawa mogłaby być uznana za mającą charakter szczególnie skomplikowany w rozumieniu art. 35 § 3 k.p.a., z uwagi na nieostrość pojęć, którymi posłużył się ustawodawca w art. 8a u.z.e.f., jak również ze względu na koniczność podejmowania przez organ dodatkowych czynności, wiążących się z występowaniem do IPN, ZER i KGP oraz biorąc pod uwagę to, że dotyczyła wysokości zaopatrzenia emerytalnego/rentowego/rentowego funkcjonariuszy i ich rodzin - bezsporne jest, że Minister ani w pierwszej ani w drugiej instancji nie zakończył postępowania w ustawowym terminie. Wskazać bowiem należy, że z akt administracyjnych wynika, że ww. wniosek Skarżącej z [...] września 2017r. o skorzystanie z uprawnień do wyłączenia stosowania wobec niej art. 15c u.z.e.f. wpłynął do Ministra [...] września 2017r., natomiast Minister decyzję w sprawie wydał, po wniesieniu przez Skarżącą ponaglenia z [...] lipca 2018r., dopiero [...] października 2019r., czyli po upływie dwóch lat. Należy też podnieść, że wniosek Skarżącej o ponowne rozpoznanie sprawy z [...] listopada 2019r. wpłynął do Ministra [...] listopada 2019r., zaś do wydania w tym zakresie stosownej decyzji doszło dopiero [...] października 2020r. W tym okresie – przez prawie rok – organ podjął tylko jedną czynność mającą na celu wyjaśnienie sprawy – wystąpił do IPN pismem z [...] maja 2020r. o nadesłanie szerszej dokumentacji na potrzeby postępowania administracyjnego w trybie art. 8a u.z.e.f., czyli po upływie pół roku od złożenia ww. wniosku o ponowne rozpoznawanie sprawy. Tym samym opieszałość organu już z tego powodu nie budzi wątpliwości.

Warto też wskazać, że IPN przy piśmie z [...] czerwca 2020r. (wpływ do Ministra [...] czerwca 2020r.) nadesłał uwierzytelnioną kserokopię akt osobowych, dotyczącą przebiegu służby Skarżącej. Minister natomiast dopiero po upływie ponad miesiąca od [...] czerwca 2020r., skierował do Skarżącej pismo z [...] lipca 2020r., że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie i że rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić do [...] listopada 2020r. Takie działanie Ministra, a w zasadzie jego brak, należy uznać za postępowanie opieszałe.

Przesłanką uznania przez Sąd przewlekłości postępowania, co już powiedziano, jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący w rezultacie do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie. Sytuacja, w której strona, choć informowana pismami z [...] grudnia 2019r., [...] maja 2020r. i [...] lipca 2020r., że sprawa nie zostanie załatwiona w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Znaczna ilość spraw podlegających rozpatrzeniu przez Ministra, a także charakter sprawy nie uzasadniają opieszałego działania organu administracji publicznej, który już raz analizował materiał dowodowy sprawy w kontekście możliwości wyłączenia stosowania wobec Skarżącej art. 15c u.z.e.f. (decyzja z[...] października 2019r., którą Minister utrzymał w mocy ww. decyzją z [...] października 2020r.). Sąd stwierdza ponadto, że załatwienie przez Ministra sprawy z ww. wniosku Skarżącej z [...] września 2017r. o skorzystanie z uprawnień do wyłączenia stosowania wobec niej art. 15c u.z.e.f. dopiero [...] października 2020r. świadczy o rażącym naruszeniu przez Ministra zasady szybkości postępowania, o której mowa w art. 12 k.p.a. w związku z art. 35 § 3 k.p.a.

Sąd, wydając rozstrzygnięcie w sprawie, miał także na uwadze art. 15 zza ust. 1 pkt 1 i pkt 6 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zabieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r. poz. 374), który (w brzmieniu obowiązującym od [...] marca do [...] maja 2020r.) stanowił, że w okresie od [...] marca do [...] maja 2020r. terminy w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych zostały zawieszone. Niemniej jednak, Sąd wskazuje, że z akt administracyjnych nie wynika, aby w terminie od dnia wniesienia ww. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy z [...] listopada 2019r. organ podejmował przed [...] maja 2020r. jakiekolwiek czynności procesowe, poza poinformowaniem Skarżącej w piśmie z 16 grudnia 2019r., doręczonym Skarżącej 30 grudnia 2019r. (k. 49-50 akt administracyjnych), że sprawa nie zostanie zakończona w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., z uwagi na konieczność dokonania wnikliwej analizy oraz wskazał, że rozpatrzenie sprawy powinno nastąpić do [...] marca 2020r. Również po wpłynięciu z IPN akt osobowych Skarżącej – [...] czerwca 2020r. – organ wydał decyzję dopiero [...] października 2020r., czyli po upływie 4 miesięcy. Tym samym zarówno w toku postępowania przed pierwszą, jak i drugą instancją doszło do załatwienia sprawy z naruszeniem zasady szybkości postępowania, gdyż łączny okres rozpoznania sprawy wszczętej ww. wnioskiem Skarżącej, który wpłynął do organu [...] września 2017r., wynosił ponad trzy lata, gdyż Minister ostateczną decyzję wydał dopiero [...] października 2020r.

6. Sąd wskazuje, że jakkolwiek Skarżąca w uzasadnieniu skargi nie wnosiła ani o wymierzenie organowi grzywny ani o przyznaniu od organu sumy pieniężnej, tym niemniej Sąd z urzędu uznał, że w sytuacji stwierdzonej rażącej przewlekłości w prowadzeniu przez Ministra sprawy wszczętej ww. wnioskiem Skarżącej o skorzystanie z uprawnień do wyłączenia stosowania wobec niej art. 15c u.z.e.f., zasadne jest przyznanie Skarżącej sumy pieniężnej, która może zrekompensować wydłużony czas rozpatrywania ww. wniosku przez Ministra. Zwłoka Ministra w załatwieniu sprawy jest efektem zaniechań organu, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie.

Sąd stwierdza ponadto, że zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. "suma pieniężna" jest jednym z dwóch (obok grzywny) środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a decyzja o ich zastosowaniu, w tym wybór konkretnego środka (grzywna, suma pieniężna albo oba te środki łącznie) należy do sądu (por. wyroki NSA z: 8 lutego 2017r. sygn. akt I OSK 1314/16; 11 kwietnia 2017r. sygn. akt I OSK 1506/16; 3 lutego 2017r. sygn. akt II GSK 1695/16; 19 grudnia 2017r. sygn. akt I OSK 1685/17 – dostępne na www.nsa.gov.pl). Suma pieniężna stanowi szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan bezczynności organu (postanowienie NSA z 19 lipca 2016 r. sygn. akt I OZ 705/16), ma zrekompensować, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek, jakiego doznała strona skarżąca na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji. Stwierdzenie istnienia przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa jest zdaniem Sądu wystarczające do uznania za zasadne żądanie przyznanie sumy pieniężnej.

7. Sąd, mając to wszystko na względzie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. oraz art.149 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.