Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 631/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-01-31 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 71 ust. 1 pkt 2 ,
journal: Dz.U. 2017 poz 1332
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: art. 15, art. 138 par. 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 144 ust. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 2344
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann (spr.) Sędzia WSA Maciej Busz Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska Protokolant st.sek.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skarg: A. W. syndyka masy upadłości H. W., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Firma H. H. W. [...] w upadłości likwidacyjnej O. W. i H. W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonego obowiązku 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] grudnia 2017 r. (znak [...]), w części, w której decyzja ta została skierowana do H. W.; w pozostałej części decyzję tę uchyla, 3. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego A. W. kwotę [...]zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących H. W. i O. W. solidarnie kwotę [...]zł (tysiąc czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2018 r. (nr [...]) Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej też jako "WWINB" lub "organ odwoławczy") – po rozpoznaniu odwołania H. W. i O. W. od wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. (zwanego też dalej "PINB" lub "organem I instancji") decyzji z [...] grudnia 2017 r. (znak: [...]) nakazującej właścicielom O. W. i H. W. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń, w których nastąpiła samowolna zmiana sposobu użytkowania z lokali usługowych na mieszkalne - zakwaterowania zbiorowego, znajdujących się w części parteru oraz sutereny budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługową, znajdującego się w T. przy ul [...], na pomieszczenia usługowe – uchylił ww. decyzję PINB w części dotyczącej adresata nakazu H. W. i w to miejsce orzekł, że obok O. W. zobowiązanym do wykonania obowiązku jest Syndyk masy upadłości H. W. - radca prawny A. W. (syndyk licencjonowany; nr [...]). W pozostałej części organ odwoławczy utrzymał ww. decyzję PINB w mocy.

Zaskarżona decyzja, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W związku z pismem M. W. M. "[...]" z [...] czerwca 2015 r. PINB w dniu [...] października 2015 r. przeprowadził kontrolę na nieruchomości znajdującej się w T. przy ul. [...] (dz. nr [...], [...], [...] oraz [...]), w toku której ustalił, że na działce nr [...] znajduje się budynek mieszkalny wielorodzinny 3-kondygnacyjny i 4-kondygnacyjny. Na parterze budynku znajdują się 2 łazienki, kuchnia oraz 8 pokoi wydzielonych ściankami działowymi z płyt wiórowych. Zgodnie z oświadczeniem H. W. ww. prace budowlane zostały wykonane ok. 2010 r., natomiast w suterenie, gdzie znajduje się kuchnia, łazienka oraz 6 pokoi wydzielonych ściankami działowymi z płyt wiórowych i gipsowo-kartonowych, roboty budowlane wykonano w 2014 r. Na wykonanie tych prac inwestor oraz właściciel nieruchomości H. W. nie posiadał żadnych dokumentów, potwierdzających ich legalność.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. (sprostowanym postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r.) PINB wstrzymał użytkowanie pomieszczeń, w których nastąpiła samowolna zmiana sposobu użytkowania z lokali usługowych na mieszkalne, i nałożył na H. W. (inwestora) obowiązek przedstawienia wskazanych dokumentów w terminie do [...] listopada 2016 r. (przedłużonym następnie do [...] stycznia 2017 r.).

Na skutek kontroli przeprowadzonej na przedmiotowej nieruchomości [...] lutego 2017 r. PINB ustalił, że nie wykonano obowiązku wynikającego z ww. postanowienia.

Decyzją z [...] lutego 2017 r. (znak: [...]) PINB nakazał inwestorowi H. W. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń, w których nastąpiła samowolna zmiana sposobu użytkowania z lokali usługowych na mieszkalne - zakwaterowania zbiorowego, znajdujących się w części parteru oraz sutereny budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługową, znajdującego się w T. przy ul. [...] – na pomieszczenia usługowe.

Na skutek odwołania wniesionego przez inwestora, WWINB, decyzją z [...] czerwca 2017 r., uchylił w całości ww. decyzję PINB i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] sierpnia 2017 r. PINB wydał postanowienie, którym wstrzymał użytkowanie pomieszczeń należących do O. i H. W., w których nastąpiła samowolna zmiana sposobu użytkowania z lokali usługowych na mieszkalne, oraz nałożył na ww. właścicieli obowiązek przedstawienia do [...] października 2017 r. dokumentów wskazanych w sentencji tego postanowienia.

Dnia [...] listopada 2017 r. organ I instancji przeprowadził kontrolę (oględziny) przedmiotowej nieruchomości, w toku której stwierdzono, że wynikający z pkt 1 ww. postanowienia obowiązek wstrzymanie użytkowania pomieszczeń, w których nastąpiła samowolna zmiana sposobu użytkowania, nie został wykonany. W pomieszczeniach nadal przebywają ludzie.

Decyzją z [...] grudnia 2017 r. (znak: [...]) PINB nakazał właścicielom O. W. i H. W. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń, w których nastąpiła samowolna zmiana sposobu użytkowania z lokali usługowych na mieszkalne - zakwaterowania zbiorowego znajdujących się w części parteru oraz sutereny budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługową, znajdującego się w T. przy ul. [...] – na pomieszczenia usługowe.

Wymienieni właściciele wnieśli odwołanie od ww. decyzji PINB, zarzucając jej naruszenie przepisów ustawy Prawo budowlane, tj. art. 71a ust. 4, przez wadliwą kwalifikację przedmiotowej sprawy polegającą na uznaniu o braku możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego, a także naruszenie przepisów ustawy Prawo upadłościowe, tj. art. 51, art. 52, art. 53 oraz art. 56c i art. 56e, polegające na nie uwzględnieniu przez organ upadłości przedsiębiorcy "[...]" H. W. [...].

Uzasadniając swe rozstrzygnięcie zawarte w decyzji kasacyjno-reformatoryjnej z [...] maja 2018 r., WWINB wskazał, że przedmiotowa zmiana sposobu użytkowania pomieszczeń usługowych na pomieszczenia mieszkalne w budynku mieszkalnym wielorodzinnym z częścią usługową na przedmiotowej nieruchomości negatywnie wpłynęła na warunki związane z bezpieczeństwem przeciwpożarowym, jak również zmianie uległy warunki sanitarne. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ powiatowy ustalił, iż właściciele nieruchomości, O. W. i H. W., dokonali tej zmiany samowolnie. Wobec braku dokonania zgłoszenia właściwemu organowi zmiany sposobu użytkowania, zasadne jest, zdaniem WWINB, prowadzenie postępowania na podstawie art. 71a ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332, z późn. zm.; w skrócie: "pr.bud."), co też uczynił w niniejszej sprawie PINB.

Natomiast wobec tego, że w niniejszej sprawie zobowiązani, tj. O. W. i H. W., nie przedłożyli wymaganych dokumentów oraz nie wstrzymali użytkowania przedmiotowych pomieszczeń – do czego zostali zobowiązani postanowieniem PINB z [...] sierpnia 2017 r., w terminie do [...] października 2017 r. – organ I instancji prawidłowo, zdaniem WWINB, nałożył decyzją z [...] grudnia 2017 r. obowiązek przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania.

Organ odwoławczy nie podzielił jednak sposobu określenia przez PINB adresatów tego obowiązku. Podkreślił, że dokonał czynności mających na celu wykazanie, kto jest właścicielem lub zarządcą przedmiotowego obiektu budowlanego. W rezultacie ustalił, iż właścicielami lokali niemieszkalnych będących przedmiotem niniejszego postępowania są O. W. i H. W. W., oraz że w odniesieniu do tego ostatniego – prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "[...]" H. W. [...] – została ogłoszona upadłość, prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego P. - Stare M. w P. XI Wydział Gospodarczy Do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z [...] października 2017 r. (sygn. akt: XI GU [...]), w którym to postanowieniu wyznaczony został także syndyk masy upadłości, w osobie r.pr. A. W. (zwanego też dalej "Syndykiem").

Wobec tego, zdaniem WWINB, w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdował art. 144 ustawy z dnia [...] lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.; w skrócie "pr.upadł.", zgodnie z którym: "Po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłączenie przez syndyka albo przeciwko niemu" (ust. 1). Zatem – jak skonstatował organ odwoławczy – stroną jest syndyk masy upadłości, dlatego też organ w dniu [...] kwietnia 2018 r., na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., zawiadomił Syndyka o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Zarazem WWINB zauważył, że choć odwołanie wniósł m.in. upadły (H. W.), który, jak wskazuje się w orzecznictwie, nie może być stroną postępowania, a odwołanie może wnieść tylko strona, to jednak odwołanie niniejsze należało rozpatrzyć, ze względu na fakt, iż PINB adresatem obowiązku uczynił właśnie m.in. H. W..

W rezultacie WWINB uznał za zasadne uchylenie decyzji PINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w części dotyczącej adresata nakazu, tj. H. W., natomiast nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., gdyż nie zachodzi już konieczność prowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego.

Skargi na opisaną decyzję WWINB z [...] maja 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli:

- A. W. jako syndyk masy upadłości H. W., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "Firma [...] H. W. [...]" w upadłości likwidacyjnej – pismem z [...] maja 2018 r. (sprawa zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygn. IV SA/Po [...]);

- H. W. i O. W. – pismem z [...] czerwca 2018 r. (sprawa zarejestrowana w tut. Sądzie pierwotnie pod sygn. IV SA/Po [...]).

Syndyk zaskarżył decyzję WWINB w części, w której organ ten uchylił decyzję PINB i obok O. W. zobowiązał Syndyka do wykonania obowiązku nałożonego tą ostatnią decyzją. Zarzuciwszy:

1) rażące naruszenie prawa procesowego – art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 127 § 1 k.p.a. i w zw. z art. 144 ust. 1 pr.upadł. – przez błędne przyjęcie, że WWINB działał jako organ drugiej instancji, gdy tymczasem brak było odwołania legitymowanego podmiotu,

2) rażącego naruszenie prawa procesowego – art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 176 ust. 2 pr.upadł. – przez nie rozważenie kwestii skuteczności doręczenia decyzji,

3) naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 144 ust. 1 pr.upadł. – przez jego nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż brak jest podstaw do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania,

4) naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz w zw. z art. 80 k.p.a. – przez oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym i nie ustalenie faktycznego użytkowania lokalu, jak również kręgu osób mających zamieszkiwać lokal,

5) naruszenie prawa procesowego – art. 15 k.p.a. – przez uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty, gdy tymczasem Syndyk, wskutek nieprawidłowego działania organu I instancji, nie brał udziału w czynnościach podejmowanych przed tym organem,

6) naruszenie prawa procesowego – art. 10 § 1 k.p.a. – poprzez pominięcie udziału Syndyka w postępowaniu od momentu ogłoszenia upadłości H. W., zaniechanie poinformowania Syndyka o toczącym się postępowaniu bądź wezwania go do udziału w sprawie, w tym umożliwienia mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań,

Syndyk wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie i umorzenie postępowania odwoławczego oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych. Ponadto wniósł o stwierdzenie nieważności [albo] o uchylenie decyzji PINB w części dotyczącej upadłego.

Z kolei O. W. i H. W. zaskarżyli decyzję WWINB w całości, zarzucając jej oraz poprzedzającej ją decyzji PINB naruszenie przepisów:

1) art. 28 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. polegające na ich niezastosowaniu w sprawie i nie stwierdzeniu przez organ odwoławczy nieważności decyzji organu I instancji, w związku z tym że przepis nakazuje stwierdzenie nieważności w przypadku rażącego naruszenia prawa oraz przy skierowaniu decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie;

2) art. 71a ust. 4 pr.bud. przez wadliwą kwalifikację przedmiotowej sprawy, polegającą na uznaniu braku możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego,

3) art. 51, art. 52 i art. 53 oraz art. 56c i art. 56e polegające na nieuwzględnieniu przez organ I instancji upadłości przedsiębiorcy "[...]" H. W. [...] z siedzibą w P., będącego współwłaścicielem nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, nie uwzględnienia przez organ faktu ustanowienia syndyka i przekazania do sprzedaży przez syndyka zorganizowanej części ww. przedsiębiorstwa obejmującej przedmiotową nieruchomość i nieprzestrzeganiu prawomocnego postanowienia SR w P. z [...] października 2017 r. o ogłoszeniu upadłości ww. przedsiębiorcy,

4) art. 8, art. 9, art. 28 oraz art. 107 k.p.a. polegające na braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a także zaniechań obowiązków informacyjnych, i brak uznania faktycznego dzierżawcy i zarządcy – K. sp. z o.o. oraz syndyka masy upadłościowej obejmującej przedmiotowe lokale za stronę postępowania.

Z powołaniem się na te zarzuty skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, gdyż decyzje te nie były adresowane do strony postępowania, w miejsce której wszedł syndyk, w związku z czym postępowanie administracyjne powinno zostać – jako nieważne – powtórzone w całości w stosunku do prawidłowo ustalonych stron postępowania z uwzględnieniem praw zarządcy budynku spółki K. sp. z o.o.

W odpowiedzi na skargi organ II instancji wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt: IV SA/Po [...] oraz IV SA/Po [...].

Postanowieniem z [...] sierpnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Orzeczenie to zostało uchylone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z [...] listopada 2018 r. sygn. akt II OZ [...].

Na rozprawie w dniu [...] stycznia 2019 r. pełnomocnik O. i H. W. podtrzymał wnioski i wywody zawarte w skardze oraz w późniejszych pismach procesowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia [...] lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli jest w niniejszym postępowaniu sądowym decyzja Inspektor Nadzoru Budowlanego w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń.

Sąd w niniejszym składzie podziela stanowisko organów nadzoru budowlanego obu instancji odnośnie do tego, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do samowolnej zmiany sposobu użytkowania przedmiotowych pomieszczeń w budynku mieszkalno-usługowym przy ul. [...] w T. – z pomieszczeń usługowych na mieszkalne (zamieszkania zbiorowego) – która to zmiana wiązała się w szczególności ze zmianą warunków bezpieczeństwa pożarowego oraz higieniczno-sanitarnych w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332, z późn. zm.; w skrócie: "pr.bud."). Stanowisko to jest oparte na niewadliwych, należcie udokumentowanych w aktach sprawy ustaleniach faktycznych oraz prawidłowej wykładni ww. przepisu; poza tym nie jest w istocie przedmiotem sporu pomiędzy stronami.

W konsekwencji Sąd podziela także ocenę organów w kwestii zasadności zastosowania w tej sprawie trybu "naprawczego" z art. 71a pr.bud.

Również pogląd organu odwoławczego co do konieczności prowadzenia postępowania "naprawczego" z udziałem syndyka masy upadłości H. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "Firma [...] H. W. [...]" w upadłości – w miejsce samego upadłego (H. W.) – nie budzi zastrzeżeń. Bez wątpienia bowiem także do tego postępowania odnosi się regulacja art. 144 ust. 1 ustawy z dnia [...] lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344, z późn. zm.; w skrócie "pr.upadł.", w myśl której po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowo-administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. W konsekwencji prawidłowo organ odwoławczy dostrzegł uchybienie polegające na niezapewnieniu Syndykowi przez PINB udziału w prowadzonym postępowaniu "naprawczym" i wytknął błędne określenie adresatów obowiązku nałożonego decyzją PINB.

Jednakże, w ocenie Sądu, niezasadnie WWINB uznał, ze wystarczającym dla sanowania uchybienia polegającego na niezapewnieniu Syndykowi udziału w postępowaniu pierwszej instancji będzie dokonana przez organ odwoławczy zmiana jednego z adresatów nałożonego obowiązku – wskazanie w miejsce upadłego (H. W.), syndyka masy jego upadłości (r.pr. A. W.).

Zdaniem Sądu takie działanie jest niewystarczające w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) – w szczególności nie sanuje bowiem podstawowego błędu organu I instancji, który polegał na nie-umożliwieniu Syndykowi (zamiast upadłemu) ewentualnego podjęcia działań legalizacyjnych – a ponadto opiera się na błędnej interpretacji art. 138 § 2 k.p.a.

Ten ostatni przepis stanowi, że: "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy."

Godzi się zauważyć, że – po pierwsze – cytowany przepis nie reguluje wprost sytuacji, gdy w postępowaniu odwoławczym miałoby dojść jedynie do zmiany adresata obowiązku poprzez nałożenie go na inny podmiot-stronę, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji.

Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swym orzecznictwie formułował zasadę – i pogląd ten nadal jest aktualny – że jeżeli w postępowaniu nie uczestniczyły wszystkie strony, to organ odwoławczy zobowiązany jest zastosować art. 138 § 2 k.p.a., gdyż postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym (art. 15 k.p.a.), a więc pozbawienie strony udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji prowadziłoby do wadliwości wydanej przez ten organ decyzji (por. wyroki NSA: z 04.12.2008 r., I OSK 1862/07; z 12.07.2011 r., II OSK 1180/10; z 14.01.2015 r., I OSK 1946/14; z 04.04.2017 r., I OSK 2096/15; z 18.08.2017 r., II OSK 2952/15 – CBOSA). Nieliczne, dostrzegane w orzecznictwie sądów administracyjnych wyjątki od tej zasady (por. np. wyroki WSA: z 04.03.2012 r., II SA/Ol 124/12; z 27.06.2013 r., IV SA/Po 312/13 – CBOSA) nie zachodzą w niniejszej sprawie.

Po drugie, niezależnie od powyższego, wbrew stanowisku WWINB, w kontrolowanej sprawie zostały spełnione również literalnie rozumiane przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a. Wszak niezapewnienie Syndykowi udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym stanowiło naruszenie przepisów postępowania, statuujących obowiązek organów administracji zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 k.p.a.). W świetle art. 144 ust. 1 pr.upadł. od momentu ogłoszenia upadłości H. W., organ I instancji powinien umożliwić Syndykowi czynny udział w sprawie. Wcześniej PINB – wiedząc o toczącym się równolegle postępowaniu w sprawie ogłoszenia upadłości H. W. (jeszcze przed wydaniem przez PINB pierwszej decyzji, z [...] lutego 2017 r., pełnomocnik H. W. złożył do akt postanowienie SR Poznań-Stare M. z [...] lutego 2017 r., sygn. akt XI GU [...], którym dokonano m.in. zabezpieczenia majątku H. W. przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego w osobie A. W.) – powinien rozważyć zasadność zawieszenia postępowania "naprawczego", na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd sprawy ogłoszenia upadłości, czego nie uczynił. W konsekwencji, nie rozważywszy tej kwestii, PINB przedwcześnie wydał postanowienie nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów niezbędnych do "legalizacji" zaistniałej samowoli, które zostało skierowane m.in. do H. W.. Wprawdzie data tego postanowienia (10 sierpnia 2017 r.) przypadała jeszcze przed ogłoszeniem upadłości H. W. (do czego doszło w dniu [...] października 2017 r.), ale już zakreślony w tym postanowieniu termin przedłożenia żądanych dokumentów (27 października 2017 r.) przypadał po tym dniu. O wydaniu tego postanowienia Syndyk nie został przez organ powiadomiony. W konsekwencji nie miał on także formalnie możliwości podjęcia działań zmierzających do sanowania powstałej samowoli. Zatem istotna kwestia mająca istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy – czy Syndyk podjąłby działania sanujące – pozostała niewyjaśniona Tego uchybienia, jak to już wyżej wskazano, nie mogła usunąć orzeczona przez organ odwoławczy zmiana adresata decyzji nakładającej obowiązek przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń, gdyż wydanie takiej decyzji stanowi już skutek niepodjęcia lub fiaska działań naprawczych.

Z tych wszystkich względów należy uznać, że WWINB nieprawidłowo zmienił decyzję PINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a., zamiast uchylić ją w całości i przekazać do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów i wniosków skarg, należy wskazać, co następuje:

- wbrew zarzutom skargi Syndyka, nie można uznać, że odwołanie od decyzji PINB wniosła osoba nieuprawniona. Wprawdzie H. W. nie powinien był być adresatem tej decyzji, ale skoro nim został, to już z tego powodu przysługiwała mu formalna legitymacja do wniesienia odwołania od decyzji PINB – a wcześniej: do otrzymania tej decyzji (która w związku z tym należy uznać za skutecznie doręczoną H. W.) – a następnie do udziału w postępowaniu odwoławczym w charakterze strony (art. 28 k.p.a.).

W konsekwencji także Sąd nie był władny odmówić H. W. posiadania interesu prawnego, w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., we wniesieniu skargi na decyzję organu odwoławczego (WWINB), skoro zasadnie uczestniczył on w postępowaniu przed tym organem w charakterze strony;

- WWINB nie miał kompetencji do stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji w postępowaniu odwoławczym. Takie rozstrzygnięcie nie mieści się bowiem w zamkniętym katalogu rozstrzygnięć dostępnych organowi odwoławczemu, zawartym w art. 138 k.p.a. Zatem choć decyzja PINB, w części obejmującej jej skierowanie (nałożenie określonego nią obowiązku) względem H. W., rzeczywiście była dotknięta wada nieważności (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), to jednak mogła ona zostać przez organ odwoławczy na tej podstawie "jedynie" uchylona;

- zarzut niezasadnego pozbawienia prawa udziału w postępowaniu "naprawczym" spółki K. sp. z o.o. (względnie innych jeszcze podmiotów) mógłby być skutecznie podnoszony wyłącznie przez podmiot (podmioty), którego (których) ów zarzut pominięcia wprost dotyczy (tu: przez spółkę K.).

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie:

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – orzekł jak punkcie 1. sentencji wyroku, tj. uchylił zaskarżoną decyzję WWINB;

- art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – orzekł jak punkcie 2. sentencji wyroku, tj. odpowiednio: stwierdził nieważność decyzji PINB w części, w której została ona skierowana do H. W., a w pozostałej części ją uchylił;

- art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. – orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżących (pkt 3 i 4 sentencji wyroku).

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji powtórnie przeprowadzi postępowanie naprawcze, w szczególności prawidłowo ustalając aktualny krąg stron tego postępowania oraz adresatów postanowienia wydawanego na podstawie art. 71a ust. 2 pr.bud., którego wydanie powinno też zostać ponowione.