Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 629/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Minister Funduszy i Polityki Regionalnej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 60 pkt 6; art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 107 par 3; art. 11
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...]; [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem K. N., dalej: "Skarżąca", "Strona", "Beneficjent" jest decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju (dalej: "Minister IR", "organ odwoławczy" lub "II instancji") z dnia [...] stycznia 2020 r., znak: [...], IK: [...], utrzymującą w mocy decyzję nr [...], znak: [...], Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej: "PARP", "organ I instancji") z dnia [...] marca 2019 r., odmawiającą udzielenia Stronie ulgi w postaci umorzenia w całości należności głównej w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonych od dnia przekazania środków na rachunek bankowy Beneficjenta, w związku z umową o dofinansowanie nr [...].

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie fatycznym.

W dniu [...] maja 2010 r. Beneficjent zawarł z PARP umowę o dofinansowanie nr [...], której przedmiotem była realizacja Projektu pn. "Kalendarz internetowy - narzędzie rezerwacji on-line terminów zleceń dla usługodawców i ich klientów" w ramach działania 8.1 "Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej" 8. osi priorytetowej "Społeczeństwo informacyjne - zwiększanie innowacyjności gospodarki" Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007 - 2013. Na podstawie tej umowy zostało wypłacone Stronie dofinansowanie w łącznej kwocie [...] zł. Umowa była czterokrotnie zmieniana aneksami.

W dniu [...] stycznia 2017 r. PARP, działając na podstawie art. 207 ust. 9 uofp w związku z art. 207 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2077 ze zm., dalej: "ufp"), wydała decyzję nr [...], znak: [...], w której zobowiązała Stronę do zwrotu kwoty [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek bankowy Beneficjenta do dnia ich zwrotu, z zastrzeżeniem, że z okresu naliczania odsetek powinien zostać wyłączony okres od dnia 17 sierpnia 2016 r., tj. od dnia wszczęcia postępowania administracyjnego przez PARP, do dnia doręczenia Stronie tej decyzji, tj. do dnia 27 stycznia 2017 r. Ze względu na to, iż Strona nie skorzystała z prawa do wniesienia odwołania - decyzja PARP nr [...] stała się ostateczna i prawomocna w dniu 10 lutego 2017 r.

W dniu [...] lutego 2017 r. Strona dokonała zwrotu środków w kwocie [...] zł. Wpłata nie pokryła jednak całej należności. W związku z wytycznymi organu II instancji, PARP w dniu [...] listopada 2018 r. wydała postanowienie, w którym rozliczyła zwrócone przez Beneficjenta środki zgodnie z art. 55 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), dalej: "op", w następujący sposób:

kwotę [...] zł zaliczyła na poczet należności głównej pochodzącej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, dalej: "EFRR",

kwotę [...] zł zaliczyła na poczet odsetek od należności głównej pochodzącej z EFRR, liczonych jak dla zaległości podatkowych od dnia 26 sierpnia 2010 r. do dnia 22 lutego 2017 r., z wyłączeniem okresu od dnia 17 sierpnia 2016 r. do dnia 27 stycznia 2017 r.,

kwotę [...] zł zaliczyła na poczet należności głównej pochodzącej z budżetu państwa, dalej: "BP",

kwotę [...] zł zaliczyła na poczet odsetek od należności głównej pochodzącej z BP, liczonych jak dla zaległości podatkowych od dnia 24 sierpnia 2010 r. do dnia 22 lutego 2017 r., z wyłączeniem okresu od dnia 17 sierpnia 2016 r. do dnia 27 stycznia 2017 r.

Zgodnie z art. 55 § 2 op, jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę.

Pismem z dnia 25 maja 2017 r. Strona wniosła o udzielenie jej ulgi w postaci umorzenia odsetek od kwoty dofinansowania, wskazując, że w dniu 22 lutego 2017 r. dokonała zwrotu [...] zł ze środków, które otrzymała w drodze darowizny od brata. Strona argumentowała to tym, iż ze względu na trudną sytuację finansową związaną z niskimi dochodami oraz wysokimi wydatkami nie jest w stanie spłacić pozostałej części należności. Strona zaznaczyła, iż w jej sytuacji wystąpiła przesłanka uzasadnionych względów społecznych i gospodarczych, w szczególności możliwości płatniczych, tym bardziej, że nawet wspólnie z mężem nie ma zdolności kredytowej, co wyklucza możliwość rozłożenia na raty pozostałej części należności.

W dniu [...] stycznia 2018 r. organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego na powyższy wniosek Strony, wydał decyzję nr [...], znak: [...], w której odmówił Beneficjentowi wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia odsetek od kwoty dofinansowania w wysokości [...] zł.

Skarżąca złożyła odwołanie od ww. decyzji PARP nr [...], podnosząc w szczególności, iż wnioskowała o umorzenie całego zobowiązania, które pozostało po dokonanej przez nią wpłacie w dniu 22 lutego 2017 r., a nie jedynie - jak błędnie przyjął to organ I instancji - samych odsetek. Strona zarzuciła PARP naruszenie przepisów kpa, ustawy o finansach publicznych i ordynacji podatkowej oraz wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez udzielenie wnioskowanej ulgi.

Organ II instancji, wskutek rozpatrzenia ww. odwołania Strony z dnia [...] lutego 2018 r., decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., znak: [...], uchylił zaskarżoną decyzję PARP nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał w szczególności, iż PARP niewłaściwie zinterpretowała wniosek Strony w zakresie wnioskowanej ulgi. Z analizy treści wniosku wynikało bowiem, iż Strona, składając wniosek z dnia 25 maja 2017 r., była przeświadczona o tym, że spłaciła należność główną i pozostały jej do spłaty jedynie odsetki. W związku z powyższym, Organ II instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazał, że PARP powinna m.in. wezwać Stronę do doprecyzowania treści wniosku, a w uzasadnieniu rozstrzygnięcia odnieść się do merytorycznych zarzutów podniesionych w odwołaniu z dnia [...] lutego 2018 r.

W ramach realizacji powyższych wytycznych organu II instancji, PARP pismem z dnia 15 listopada 2018 r. zwróciła się do Strony o doprecyzowanie wniosku o udzielenie ulgi oraz o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie poprzez przedstawienie dokumentów potwierdzających aktualną sytuację finansową i majątkową Strony.

W odpowiedzi na to wezwanie, Strona w piśmie z dnia 2 stycznia 2019 r. doprecyzowała pierwotny wniosek o udzielenie ulgi, wskazując, że Beneficjent wnosi o umorzenie całości kwoty należności głównej wraz z odsetkami, która pozostała do spłaty po dokonanej przez Stronę wpłacie w dniu 22 lutego 2017 r.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ I instancji decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2019 r. odmówił Skarżącej udzielenia ulgi w postaci umorzenia w całości należności głównej w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Strona zaskarżyła w całości ww. decyzję PARP, wnosząc o zmianę rozstrzygnięcia poprzez udzielenie ulgi w postaci umorzenia w całości należności głównej w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W wyniku rozpoznania odwołania Minister IR zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że na mocy art. 64 ust. 1 pkt 2 lit a) i b) ufp należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może na wniosek zobowiązanego umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym; umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

Minister IR wyjaśnił, że decyzje wydawane w sprawie ulg w zapłacie niepodatkowych należności budżetowych mieszczą się w granicach tzw. uznania administracyjnego, które oznacza, że brak zaistnienia ustawowo określonych przesłanek udzielenia ulgi obliguje organ administracji publicznej do wydania decyzji negatywnej, natomiast stwierdzenie wystąpienia tych przesłanek nie niesie ze sobą obowiązku udzielenia ulgi. Organ odwoławczy dokonał wykładni pojęć nieostrych "ważny interes zobowiązanego" i "interes publiczny" i stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności.

Organ II instancji wskazał, iż w odwołaniu, pełnomocnik Strony przedstawił miesięczne koszty utrzymania 4-osobowej rodziny Strony, które wynoszą obecnie ok. [...] zł, na co składają się następujące kwoty:

czynsz za mieszkanie - [...] zł + koszt wody oraz rozliczenie CO ok. [...] zł (jednorazowo, raz w roku),

telewizja kablowa - [...] zł,

abonamenty telefoniczne - [...] zł,

dojazd do pracy komunikacją miejską - [...] zł,

paliwo za dojazd do pracy oraz praca w terenie - [...] zł (mąż Strony),

utrzymanie samochodu, tj. naprawy bieżące oraz ubezpieczenie - [...] zł,

korepetycje z języków obcych dla obu córek - [...] zł,

prąd - [...] zł,

wyposażenie domu + remonty bieżące - [...] zł,

opłaty szkolne: artykuły szkolne, wycieczki, składki klasowe - [...] zł,

wyżywienie dla 4 osób - [...] zł,

odzież dla 4 osób - [...] zł,

wyjście całej rodziny do kina lub restauracji 1 raz w miesiącu - [...] zł,

kieszonkowe dzieci - [...] zł,

ubezpieczenie dzieci - [...] zł.

Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że Strona dwukrotnie przedstawiła to samo zestawienie (w piśmie z dnia 30 stycznia 2019 r. i w odwołaniu z dnia 1 kwietnia 2019 r.), jednak w kolejnych pismach podawała inną (coraz wyższą) łączną miesięczną kwotę wydatków związanych z utrzymaniem domu i rodziny Strony. W piśmie z dnia 30 stycznia 2019 r. wskazał kwotę [...] zł, w piśmie z dnia 19 lutego 2019 r. - kwotę ok. [...] zł, zaś w treści odwołania - kwotę ok. [...] zł. Powyższa różnica nie została jednak w żaden sposób potwierdzona dodatkowymi wydatkami ani dokumentami świadczącymi o wzroście wydatków w budżecie domowym. Z pisma Strony z dnia 27 maja 2019 r. wynika natomiast, że miesięczne wydatki z budżetu domowego Strony i jej rodziny uległy zmniejszeniu w stosunku do wydatków, które podawano we wcześniejszych zestawieniach (w tym w odwołaniu z dnia 1 kwietnia 2019 r.), gdyż - jak poinformowano - na korepetycje miała uczęszczać tylko młodsza córka Strony, a więc miesięczne wydatki na korepetycje miały wynosić nie [...] zł, ale [...] zł. Organ odwoławczy podkreślił również, że Strona nie udokumentowała jakichkolwiek wydatków związanych z korepetycjami dla dzieci.

Minister IR zwrócił uwagę na fakt uzyskiwania przez Stronę i jej męża corocznie od 2014 r. do 2019 r. zwrotów z tytułu rozliczenia z rocznego podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2013 - 2018 z [...] Urzędu Skarbowego w T. i tak np. za rozliczenie wspólnego zeznania PIT-37 za 2017 r. Pan T. N. otrzymał zwrot w wysokości [...] zł (wpływ na rachunek bankowy w [...] Bank S.A. w dniu 19 kwietnia 2018 r.), a za rozliczenie wspólnego zeznania PIT-37 za 2018 r. - zwrot w wysokości [...] zł (wpływ na rachunek bankowy w [...] Bank S.A. w dniu 30 kwietnia 2019 r.).

Jak wynika z ww. zeznania rocznego PIT-37 za 2018 r., T. N. wykazał przychody w wysokości - [...] zł, koszty uzyskania przychodów - [...] zł, dochód - [...] zł, zaliczki pobrane przez płatnika - [...] zł, składki na ubezpieczenie społeczne - [...] zł, natomiast K. N. wykazała przychód - [...] zł, koszty uzyskania przychodu - [...] zł, dochód - [...] zł, zaliczki pobrane przez płatnika - [...] zł, składki na ubezpieczenie społeczne - [...] zł, dochód po odliczeniach - [...] zł. Zarówno Strona, jak i jej mąż osiągnęli zatem w 2018 r. wyższe dochody w porównaniu z 2016 r.

Z analizy wyciągów bankowych za okres od stycznia do kwietnia 2019 r. wynika, że T. N. uzyskiwał co miesiąc regularne dochody z tytułu:

wynagrodzenia z Biura [...] S. T. w wysokości [...] zł (takie dochody uzyskiwał także w całym 2018 r.),

wynagrodzenia z [...] Sp. z o.o. w wysokości [...] zł za grudzień 2018 r., a za okres styczeń - marzec 2019 r. w wysokości [...] zł,

wynagrodzenia z [...] Sp. z o. o. w wysokości [...] zł za grudzień 2018 r., a za okres styczeń - marzec 2019 r. w wysokości [...] zł,

a zatem w pierwszych miesiącach 2019 r. średni miesięczny dochód ze stałych źródeł wynosił [...] zł, czyli o [...] zł więcej w porównaniu z 2018 r.

Z kolei w umowie o kredyt na zakup konsoli [...], podpisanej w dniu 10 października 2017 r. pomiędzy [...] Bank S.A. a Panem T. N., zawarto informację, iż T. N. osiągał miesięczne dochody w wysokości [...] zł netto (średnia z trzech ostatnich miesięcy) z tytułu umowy o pracę w Biurze [...] S. T.

Ponadto z przeprowadzonej przez organ II instancji analizy wyciągów bankowych wynika, że T. N. uzyskał w okresie od stycznia do kwietnia 2019 r. następujące dochody:

- w styczniu 2019 r.: z [...] S.A. - [...] zł,

w lutym 2019 r.: z P.U.H. [...] M. M. - [...] zł oraz przelew od D. R. - [...] zł,

w marcu 2019 r.: z [...] S.A. - [...] zł,

w kwietniu 2019 r.: z [...] S.A. - [...] zł; z [...] Sp. z o.o. - [...] zł oraz z firmy [...] M. N. - [...] zł,

a zatem średnio miesięczne wpływy wyniosły [...] zł.

Organ odwoławczy ustalił, że Strona i jej mąż spłacili już pożyczkę na zakup monitora marki [...] (zgodnie z zawartą w dniu 28 maja 2017 r. pomiędzy [...] Sp. z o.o. a Panem T. N. umową pożyczki [...] na zakup ww. monitora termin spłaty ostatniej raty upłynął 30 stycznia 2019 r., czyli rok temu) oraz kredyt na zakup konsoli [...] (zgodnie z zawartą w dniu 10 października 2017 r. pomiędzy [...] Bank S.A. a Panem T. N. umową o kredyt na zakup ww. konsoli ostateczny termin spłaty kredytu upłynął 10 sierpnia 2018 r., a więc blisko półtora roku temu).

W dalszym ciągu do spłaty pozostają dwa kredyty:

na zakup telewizora marki [...] - umowa zawarta w dniu 28 marca 2018 r. pomiędzy Bankiem [...] S.A. a Panem T. N. o kredyt ratalny (20 miesięcznych rat w wysokości [...] zł każda, pierwsza miesięczna rata była płatna w terminie do dnia 5 sierpnia 2018 r., a ostatnia - ma zostać zapłacona do dnia 5 marca 2020 r.),

na zakup kanapy - umowa zawarta w dniu 7 maja 2019 r. pomiędzy Bankiem [...] S.A. a Panią K. N. o kredyt ratalny (10 miesięcznych rat w wysokości [...] zł każda, pierwsza miesięczna rata była płatna w terminie do dnia 15 czerwca 2019 r., a ostatnia - ma zostać zapłacona do dnia 15 marca 2020 r.).

Reasumując Minister IR uznał, iż do budżetu domowego Strony i jej rodziny należy zaliczyć następujące kwoty: [...] zł netto (średnie miesięczne wynagrodzenie Strony za pracę w [...] S.A.), [...] zł netto (minimalne wynagrodzenie męża Strony za pracę w firmie [...] M. N.), [...] zł netto (minimalne wynagrodzenie męża Strony za pracę w [...] Sp. z o.o.), [...] zł netto (minimalne wynagrodzenie męża Strony za pracę w [...] Sp. z o.o.) oraz [...] zł (świadczenie wychowawcze wypłacane w ramach programu "Rodzina 500+"), co daje miesięcznie minimum ok. [...] zł.

Organ II instancji podkreślił, że do tej kwoty nie wliczono dodatku zadaniowego otrzymywanego miesięcznie przez K. N. za wykonywaną pracę w [...] S.A., premii regulaminowej wypłacanej T. N. przez [...] Sp. z o.o., dochodu ze zleceń, które mąż Strony podejmuje średnio 4-5 razy w miesiącu, czy w końcu zwrotu z Urzędu Skarbowego z tytułu rozliczenia z rocznego podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości [...] zł.

Odnosząc się do argumentacji odwołania wskazującego na konieczność spłaty zaciągniętych kredytów. Instytucja Zarządzająca PO IG zauważyła, że okoliczność ta jest wynikiem podjętych przez Skarżącą decyzji finansowych, których skutkami nie może zostać obciążony budżet państwa, czy budżet unijny.

Zdaniem organu II instancji przedkładanie zobowiązań cywilnoprawnych nad publicznoprawne narusza interes publiczny państwa. Tym samym organ odwoławczy podziela stanowisko PARP, iż nie można uznać pierwszeństwa w spłacie zobowiązań cywilnoprawnych (kredyt/pożyczka) przed zobowiązaniem publicznoprawnym, gdyż przyznanie takiego prymatu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i naruszałoby zasadę równości obywateli.

Organ II instancji podzielił stanowisko PARP, że umorzenie niepodatkowych należności budżetowych wraz z odsetkami za zwłokę w sytuacji, kiedy mogą być one spłacane przy odpowiednim gospodarowaniu ponoszonymi kosztami utrzymania byłoby niezgodne z równością i powszechnością opodatkowania. Dopóki istnieje prawdopodobieństwo zaspokojenia w przyszłości, chociaż części należności budżetowych, to nie ma podstaw do odstąpienia od dochodzenia tej należności. Dokonana przez PARP analiza przedłożonych przez Stronę wyciągów bankowych z lat 2017-2018, a także dokonana przez organ odwoławczy analiza wyciągów bankowych z późniejszego okresu (styczeń - kwiecień 2019 r.), wskazują, że Strona regularnie, co miesiąc odkłada środki finansowe w wysokości [...] zł na Program Budowy Kapitału (realizacja zlecenia stałego w banku [...]), a mąż Strony przeznacza [...] zł miesięcznie na ubezpieczenie Pani K. N. w [...] Towarzystwo Ubezpieczeń S.A.

Zdaniem organu II instancji, gdyby Strona faktycznie była w bardzo trudnej sytuacji materialnej - nie zdecydowałaby się na zakup konsoli, monitora i nowego telewizora renomowanej marki, tj. sprzętów, które nie są do życia niezbędne. Okoliczność zaciągania przez Stronę kredytów i pożyczek i ich regularna spłata wynikająca z wyciągów bankowych dowodzi natomiast, że Strona potrafi z budżetu domowego wygospodarować środki na spłatę zaciągniętych zobowiązań. W tym kontekście można oczekiwać, że po spłacie w pierwszym kwartale 2020 r. przez Stronę i jej męża pozostałych dwóch kredytów (zaciągniętych w celu zakupu telewizora marki [...] i kanapy), Skarżąca będzie w stanie wygospodarować z budżetu domowego środki w wysokości nie mniejszej niż łączna miesięczna wysokość rat obu zobowiązań, czyli ok. [...] zł, by zgromadzić środki na spłatę zobowiązania wobec PARP.

Mając na uwadze przedstawioną powyżej sytuację finansową Strony organ odwoławczy stwierdził, iż jest ona dość stabilna i nie występuje zagrożenie egzystencji Strony i jej rodziny. Strona wraz z mężem uzyskuje regularny dochód z tytułu umów o pracę oraz dodatkowych zleceń, posiada majątek w postaci samochodu osobowego oraz własnościowego lokalu mieszkalnego w T., rodzina korzysta ze świadczenia wychowawczego w ramach programu "Rodzina 500+" w wysokości 1 000 zł na dwoje dzieci. Ponadto w pierwszym kwartale 2020 r. powinny zostać spłacone wszystkie kredyty zaciągnięte przez Stronę lub jej męża. Minister IR nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącej, iż jej obecna sytuacja finansowa jest na tyle niekorzystna, że nie pozwala na uregulowanie zobowiązań względem PARP.

Strona złożyła skargę na ww. decyzję wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 145a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: dalej: "ppsa") zobowiązanie organu do wydania w terminie 30 dni decyzji o udzieleniu ulgi w postaci umorzenia w całości należności głównej w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych liczonych od dnia przekazania środków na rachunek bankowy Skarżącej, w sposób wskazany w skarżonej decyzji. Na podstawie art. 200 ppsa wniosła o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym dowodów z dokumentu (aneksu do umowy o pracę z dnia 20 listopada 2019 r.) oraz przesłuchania świadków (T. N. - męża K. N. oraz K. W. - brata K. N.).

W przedmiotowej skardze Strona zarzuciła organowi II instancji naruszenie:

art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256), dalej: "kpa", poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, wliczanie do dochodów Skarżącej i jej męża świadczenia z programu 500+ oraz nieuwzględnienie faktu, że z wyciągów z rachunków bankowych Skarżącej i jej męża wynika zerowy lub ujemny bilans płatniczy (koszty równe lub przewyższające przychody), a tym samym błędne przyjęcie, że w przypadku Skarżącej nie występują przesłanki z art. 64 ust. 1 pkt 2 ufp;

art. 8 § 1 kpa, ustanawiającego zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej, poprzez opis stanu faktycznego i uzasadnienie decyzji sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego i podważające zasadność podejmowania przez Stronę normalnych działań związanych z jej życiem prywatnym i rodzinnym, co nie leży w kompetencji Organu i podważa zaufanie uczestników postępowania administracyjnego do racjonalności działań władzy publicznej;

art. 80 kpa, poprzez ustalenie stanu faktycznego tylko w oparciu o część materiału dowodowego, a nie jego całokształtu, m.in. nieuwzględnienie faktu, że z wyciągów z rachunków bankowych Skarżącej i jej męża wynika zerowy lub ujemny bilans płatniczy (koszty równe lub przewyższające przychody), a tym samym błędne przyjęcie, że w przypadku Skarżącej nie występują przesłanki z art. 64 ust. 1 pkt 2 ufp;

art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b ufp, poprzez jego niezastosowanie, pomimo wystąpienia przesłanek jego zastosowania u Skarżącej, tj. uzasadnionych względów społecznych lub gospodarczych, w szczególności możliwości płatniczych Strony, wskazując, że po stronie Skarżącej nie wystąpiły przesłanki z tego artykułu;

art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp, poprzez jego niezastosowanie, pomimo wystąpienia przesłanek jego zastosowania u Skarżącej, tj. ważnego interesu Skarżącej, a także interesu publicznego, wskazując, że po stronie Skarżącej nie wystąpiły przesłanki z tego artykułu,

art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE C z dnia 14 grudnia 2007 r), dalej: "Karta", poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że organ administracyjny, tj. PARP, jest uprawniona do dochodzenia zwrotu kwoty dofinansowania, pomimo, iż zgodnie z zasadą dobrej administracji, którą ustanawia art. 41 ust. 1 Karty, instytucje Unii mają obowiązek starannie prowadzić postępowanie w sprawie zwrotu i postępować tak, aby każda czynność dochodzeniowa następowała w rozsądnym terminie w stosunku do poprzedniej czynności, czego PARP nie czyniła;

art. 35 § 3 kpa, poprzez przekroczenie terminu na wydanie decyzji o ponad 8 miesięcy.

W odpowiedzi na skargę Minister IR wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się nie zasadna.

Na wstępie wyjaśnić trzeba, iż z uwagi na objęcie Warszawy strefą czerwoną z tytułu panującej pandemii i wydanie zarządzeń przez Prezesa NSA nr 39 z dnia 16 października 2020 r. i Prezesa WSA z dnia 16 października 20 r. nr 21 o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej w trybie posiedzeń niejawnych, sprawę przekazano do rozpoznania w trybie niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r., poz. 374). Przepis ten stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) i art. 134 § 1 ppsa, sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Istotą sporu między stronami niniejszego postępowania jest prawidłowość rozstrzygnięcia, którym odmówiono Skarżącej umorzenia przypadającej do zwrotu należności z tytułu dofinasowania na realizację projektu pt. "Kalendarz internetowy - narzędzie rezerwacji on-line terminów realizacji zleceń dla ich usługodawców i ich klientów".

Zgodnie z art. 60 pkt 6 ufp środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym są w szczególności należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności.

W myśl art. 64 ust. 1 ufp należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może:

1) z urzędu umarzać w całości - w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4;

2) na wniosek zobowiązanego:

a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,

b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.

W ocenie Sądu, wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ prawidłowo ocenił, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z ww. przesłanek.

Powyższe przesłanki stanowią katalog zamknięty, dlatego też organ administracyjny rozpoznający sprawę winien rozpoznać wniosek o umorzenie po wnikliwym ich zbadaniu. Pamiętać także należy, iż ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia wniosku. W przypadku wniosków o umorzenie, w trybie art. 64 ust. 1 pkt 2 ufp będą to: umorzenie w całości lub w części bądź też odmowa umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala zatem na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy.

Sądowa kontrola przedmiotowej decyzji obejmuje zatem jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ administracyjny. Aby jednak organ ten mógł podjąć rozstrzygnięcie w ramach tzw. uznania administracyjnego, musi najpierw stwierdzić istnienie przesłanek określonych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp. To z kolei obliguje go do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych sprawy oraz szczegółowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślić tutaj należy, iż uzasadnienie jest jednym ze wskazanych w art. 107 kpa integralnych elementów prawidłowej decyzji administracyjnej i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną cześć decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art. 11 kpa zasady przekonywania. W uzasadnieniu faktycznym organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem. Uzasadnienie prawne decyzji winno zawierać wskazanie przepisów prawa z przytoczeniem ich treści i chodzi tutaj o przepisy prawa, które regulują skutki prawne faktów wymienionych w uzasadnieniu faktycznym (por. Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie Administracyjne ogólne, Warszawa 2003, s. 663 i nast., a także wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1983 r., sygn. akt I S.A. 178/83, ONSA 1983, Nr 1, poz. 51).

Wyjaśniając przesłanki wiążące organ w przedmiotowej sprawie ustawodawca w dyspozycji art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp. użył zwrotów niedookreślonych: ważny interes zobowiązanego oraz interes publiczny, co uznaje się za swoistą klauzulę generalną odsyłającą do ocen pozaprawnych. Przyjmuje się, że klauzula ta określa dyrektywy wyboru organu, co każdorazowo wymaga dokonania oceny skutków rozstrzygnięcia, przy czym obie przesłanki o jakich mowa w 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp. mają charakter równorzędny. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, w myśl którego "interes publiczny" to sytuacja, gdy zapłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspakajać swoich potrzeb materialnych (wyrok NSA z 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, niepubl.). Nie powinno budzić zastrzeżeń stwierdzenie, że "interes publiczny" nie sprowadza się do zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, zaś wystarczającą przesłanką do stosowania ulgi powinien być interes podatnika (wyrok NSA z 30 maja 2001 r. w sprawie III SA 830/00), jednak mówiąc o interesie publicznym mowa jest o ochronie wpływów do budżetu, która powinna uniemożliwiać sytuację rezygnacji z tych wpływów oraz rezygnację z konieczności ochrony interesów innych podatników. Z kolei przy wykładni pojęcia "ważny interes zobowiązanego" należy posiłkować się orzecznictwem i poglądami doktryny dotyczącymi pojęcia zbliżonego jakim jest "ważny interes podatnika". W związku z tym za "ważny interes podatnika" uznać należy zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, z uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 723/12). W orzecznictwie sądów administracyjnych za niewystarczającą podstawę do umorzenia zaległości uznawana jest trudna sytuacja finansowa podatnika. Uznaje się bowiem, że wiele podmiotów boryka się z wieloma trudnościami, czasami nieusuwalnymi, które mogą nawet doprowadzić do zaniechania działalności. Błędne jest więc przekonanie Strony zawarte w odwołaniu od decyzji, iż spowodowana niezrealizowaniem Projektu utrata wkładu własnego w kwocie [...] zł, stanowiącej zgromadzone w ciągu wielu lat oszczędności całej rodziny, wypełnia przesłankę ważnego interesu zobowiązanego.

W ocenie Sądu, słusznie organy wskazywały na pewną wyjątkowość instytucji umorzenia należności. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że instytucja umorzenia należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym powinna być odstępstwem od generalnej zasady ich płacenia i może być stosowana jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami.

Należy zauważyć, iż problemy finansowe Strony związane są głównie z utratą zainwestowanych w Projekt własnych środków finansowych oraz zakończeniem prowadzenia działalności gospodarczej. Prawidłowo organ II instancji uznał, iż ta okoliczność nie może być traktowana jako sytuacja nadzwyczajna, której Strona nie mogła przewidzieć i na której powstanie nie miała wpływu. Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że udzielenie ulgi w żaden sposób nie może być traktowane jako rozwiązanie jej problemów finansowych, co skutkowałoby przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa.

Bezsporne w sprawie jest, iż Skarżąca nie zrealizowała Projektu, a należy podkreślić, iż Beneficjenci mają obowiązek zrealizować i rozliczyć swój projekt według zasad określonych w umowie o dofinansowanie. Szczególny charakter umowy zawartej między właściwą instytucją zarządzającą a beneficjentem pomocy finansowej ze środków funduszy europejskich powoduje, że odpowiedzialność za wystąpienie okoliczności skutkujących obowiązkiem zwrotu środków opiera się na obiektywnych kryteriach niewypełnienia wszystkich warunków umowy. Nie ma znaczenia to, czy można beneficjentowi przypisać bezpośrednio winę z tytułu zaistniałych zdarzeń, czy przyczyny skutkujące obowiązkiem zwrotu były zależne od beneficjenta. W razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek z ufp organ nie bada winy czy też zamiaru beneficjenta, jego dobrej bądź złej wiary. W ustawie o finansach publicznych nie przewidziano żadnych okoliczności - wystąpienia winy lub jej rodzaju czy też zakresu udziału podmiotów trzecich w powstaniu sytuacji prowadzących do zwrotu środków. Podkreślenia wymaga, że beneficjent podpisując umowę o dofinansowanie projektu otrzymuje bezzwrotną pomoc pod warunkiem zrealizowania określonych w niej warunków.

Rację ma organ wskazując, iż z punktu widzenia interesu Skarbu Państwa, ze względów społecznych i gospodarczych, jak również ważnego interesu publicznego, istotne jest odzyskanie wypłaconych w ramach dotacji środków w celu wsparcia innego przedsiębiorcy, który będzie realizował projekt zgodnie z założeniami i na zasadach określonych w umowie o dofinansowanie, co równocześnie jest zgodne z realizacją zasady równości obywateli wobec prawa. Wynika to także z faktu, że część beneficjentów aplikujących o dofinansowanie projektu w ramach działania 8.1 PO IG nie otrzymała wsparcia z uwagi na fakt, iż zostało ono udzielone Stronie. Na marginesie należy wskazać, że Strona nie była jedynym wnioskodawcą ubiegającym się o wsparcie i przede wszystkim nie miała obowiązku się o nie ubiegać. Aplikując jednak o dofinansowanie, Skarżąca powinna przeanalizować możliwości realizacji projektu z uwzględnieniem związanego z tym ryzyka, w tym ryzyka finansowego.

Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących możliwości realizacji projektu pt. "Kalendarz internetowy - narzędzie rezerwacji on-line terminów realizacji zleceń dla ich usługodawców i ich klientów" w terminach określonych umową [...] z dnia [...] maja 2010 r. i innych okoliczności związanych z ww. umową Sąd wskazuje, że kontrolowane postępowanie w sprawie umorzenia w należności głównej w kwocie [...] zł wraz z odsetkami, jest zupełnie odrębnym postępowaniem od postępowania - zakończonego ostateczną decyzją PARP z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], znak: [...].

Strona nie skorzystała z prawa do wniesienia odwołania i tym samym ww. decyzja PARP z [...] stycznia 2017 r. stała się ostateczna. Decyzja ta podlegałaby odrębnej kontroli sądów administracyjnych, które potwierdziłyby jej prawidłowość bądź nie, gdyby Skarżąca złożyła odwołanie do organu II instancji, a następnie skargę do sądu administracyjnego.

Skoro zatem przedmiotem kontrolowanego postępowania była kwestia umorzenia kwoty dofinansowania, to argumentacja Skarżącej, mająca na celu wywiedzenie, iż to błędy PARP przyczyniły się do wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania nie podlega kontroli Sądu. Przedmiotem niniejszej sprawy jest jedynie decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty dofinansowania wraz z odsetkami. Sąd zatem będzie badał sprawę tylko w zakresie możliwości umorzenia tych należności, pod kątem spełniania przez Stronę wymogów wynikających z art. 64 ufp. Słusznie wskazał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, iż niezrozumiałe i niezasadne jest formułowanie w postępowaniu ulgowym zarzutów dotyczących zarówno obowiązku zwrotu dofinansowania, jak i wysokości zobowiązania.

Wskazać należy również, że przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że Sąd nie jest związany granicami skargi (jej zarzutami i wnioskami), ale jest związany granicami sprawy. Rozstrzygnięcie "w granicach sprawy" oznacza, że Sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. m.in. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, komentarz do art. 134, punkt 5, Lex 23013). Przez sprawę w rozumieniu art. 134 § 1 p.p.s.a rozumieć bowiem należy sprawę, w której została wydana zaskarżona decyzja, czyli ogół elementów stosunku administracyjnoprawnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji (por. m.in. T. Woś w T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, 2016, komentarz do art. 134, pkt 1; także B. Adamiak, Glosa do wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1998 r., I SA/Gd 654/96, OSP 1999, z. 1, s. 51; por. też m.in. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2005 r., I FSK 68/05, LEX nr 172990). Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny wyznaczone są zatem przez granice kontrolowanej przez sąd sprawy administracyjnej, której treść i zakres wyznaczają normy prawa materialnego. Granice sprawy są więc wyznaczone ustawą materialnoprawną.

Należy stwierdzić, iż organy w swoich decyzjach nie zgodziły się ze stanowiskiem Skarżącej, iż zła sytuacja finansowa Skarżącej stanowi o całkowitym braku możliwości regulowania zobowiązania. Skoro bowiem Strona miała możliwość m in. zaciągnięcia zobowiązań w postaci kredytów konsumenckich na zakup towarów, które należałoby uznać za zbyteczne, szczególnie w świetle narracji Skarżącej, to brak jest podstaw do uznania jej za niezdolnej do regulowania jakichkolwiek należności.

Sąd podkreśla, iż w decyzjach zarówno organu I instancji, jaki i organu odwoławczego w bardzo obszerny sposób przedstawiono zebrany materiał dowodowy i szczegółowo odwołano się do zebranych w sprawie dowodów i informacji przekazanych przez Stronę.

Prawidłowo Minister IR odwołał się do opublikowanych przez Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych (IPiSS) danych za II kwartał 2019 r., z których wynika, że minimum socjalne dla 4-osobowego gospodarstwa domowego wyniosło 3 908,52 zł, czyli 977,13 zł na jedną osobę. Na tę kwotę składają się następujące miesięczne wydatki: żywność - 1 179,82 zł, mieszkanie (użytkowanie i energia oraz wyposażenie) - 1 054,94 zł, edukacja - 219,59 zł, kultura i rekreacja - 291,14 zł, odzież i obuwie - 212,35 zł, ochrona zdrowia - 143,05 zł, higiena osobista - 123,16 zł, transport i łączność - 498,35 zł i pozostałe wydatki - 186,12 zł. Z danych i opracowań opublikowanych przez IPiSS wynika również, że minimum socjalne w 2018 r. dla 4-osobowego gospodarstwa domowego w województwie [...] wyniosło 3 592,09 zł, a w przypadku 4-osobowego gospodarstwa domowego w mieście o liczbie mieszkańców 100 - 250 tys. (do którego zalicza się T.) - jego wartość wyniosła 3 791,93 zł. Natomiast wysokość minimum egzystencji jest zawsze niższa od minimum socjalnego. Wartość minimum egzystencji w 2018 r. dla 4-osobowego gospodarstwa domowego w województwie [...] wyniosła 1 991,52 zł, a w przypadku 4-osobowego gospodarstwa domowego w mieście o liczbie mieszkańców 100 - 250 tys. - 2 054,09 zł.

Porównując powyższe wartości minimum socjalnego i minimum egzystencji z poszczególnymi miesięcznymi wydatkami na utrzymanie domu i rodziny Strony (ujętymi w zestawieniu zamieszczonym na str. 13-14 niniejszej decyzji), organ odwoławczy trafnie zauważył, że wysokość miesięcznego budżetu domowego Strony wynosi obecnie - bez uwzględnienia dochodu z dodatkowych zleceń T. N. i premii regulaminowej z [...] Sp. z o.o. - ok. [...] zł netto, czyli o ok. [...] zł więcej niż wysokość minimum socjalnego w II kwartale 2019 r. W omawianej sytuacji nie występuje więc ryzyko niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny Strony. Większość poszczególnych wydatków Strony i jej rodziny (ujętych w zestawieniu przedstawionym w odwołaniu) jest zbliżona do wartości poszczególnych wydatków podanych w ramach minimum socjalnego, z wyjątkiem miesięcznych wydatków na żywność, które zgodnie z informacjami podanymi przez Stronę wynoszą ok. [...] zł miesięcznie, tj. ponad 2 razy więcej niż wysokość tego wydatku w ramach minimum socjalnego obliczonego za II kwartał 2019 r. (1 179,82 zł).

Zasadnie organ odwoławczy wskazuje również, że Skarżąca w piśmie datowanym na 25 maja 2017 r., stanowiącym pierwotny wniosek o udzielenie ulgi, wskazała - "nie mamy żadnych wolnych środków, oszczędności (...) nie mamy zdolności kredytowej, a nawet gdybyśmy mieli to nie mielibyśmy z czego spłacać rat kredytu". Analogicznie, w piśmie z dnia 30 stycznia 2019 r., a także w kolejnych pismach (np. w piśmie z dnia 29 lipca 2019 r.) Strona oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności, w tym akcji, obligacji, oszczędności na rachunkach bankowych. Jednakże organ odwoławczy w toku postępowania odwoławczego dokonał analizy przedstawianych przez Skarżącą wyciągów bankowych z lat 2017-2018 z rachunku Skarżącej. Na tej podstawie organ ustalił, że Strona miała oszczędności na założonych w banku lokatach terminowych, które zerwała tuż przed złożeniem wniosku o udzielenie ulgi lub kilka/kilkanaście miesięcy po jego złożeniu - na kwotę [...] zł (lokata zerwana przez Stronę w dniu 24 maja 2017 r.), na kwotę [...] zł (lokata zerwana w dniu 4 stycznia 2018 r.) i na kwotę [...] zł (lokata zerwana w dniu 13 września 2018 r.), a w dniu 10 stycznia 2018 r. Strona otworzyła w banku kolejną lokatę z datą obowiązywania do dnia 10 stycznia 2023 r. Okoliczność ta została przez organ zauważona i opisana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza słuszność podjętych przez organy administracji orzekające w sprawie rozstrzygnięć. Beneficjent w toku postępowania administracyjnego nie wykazał bowiem istnienia przesłanek, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a i b uofp. Należy stwierdzić, że w omawianej sprawie nie wystąpiły sytuacje wyjątkowe, losowe, niezależne od działań Strony, które uzasadniałyby udzielenie wnioskowanej ulgi.

Zgodny z logiką jest wywód organu odwoławczego, iż sprawie brak jest cech wyjątkowości, jaką np. odznaczają się wypadki losowe. Mimo trudnej - jak określa ją Strona - sytuacji finansowej, nie jest wykluczone wyegzekwowanie zobowiązania, zwłaszcza w obliczu możliwości przyjmowania dodatkowych zleceń przez T. N., możliwością zwiększenia wymiaru czasu pracy w firmach, gdzie mąż Strony pracuje w niepełnym wymiarze, wzrostem płacy minimalnej w bieżącym roku, a także spłatą w pierwszym kwartale 2020 r. obu wykazanych przez Stronę zobowiązań z tytułu kredytów.

Zupełnie chybione są zarzuty Skarżącej dotyczące naruszenia przez organ art. 7, 8 § 1, 77 § 1 i art. 80 kpa. W toku prowadzonego postępowania, organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Organ rozważył wszystkie okoliczności sprawy, poddał je wnikliwej ocenie i na tej podstawie wydał decyzję zgodną ze stanem faktycznym i obowiązującymi przepisami. Także wydana decyzja zawiera wszelkie elementy decyzji określone w art. 107 § 3 kpa.

Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. W ocenie Sądu, postępowanie administracyjne przeprowadzono w sposób prawidłowy, zapewniając Skarżącej czynny udział w nim (z którego to prawa Skarżąca aktywnie korzystała).

Niezależnie od powyższego Sąd przyznaje rację Skarżącej, że organ II instancji naruszył art. 35 § 3 kpa, zobowiązujący go do załatwienia sprawy w terminie miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Co prawda organ odwoławczy kilkukrotnie zawiadamiał Stronę o przekroczeniu tego terminu, wskazywał przyczyny takiego stanu rzeczy i podał nowy termin załatwienia sprawy, tj. uczynił zadość obowiązkowi z art. 36 kpa, jednak nie usprawiedliwiało to braku działania organu. Podkreślić należy, że odwołanie zostało przekazane do organu II instancji w dniu 9 kwietnia 2019 r. Od tej właśnie daty organ miał miesiąc na załatwienie sprawy. Pierwsza czynność została przez ten organ podjęta w dniu 6 maja 2017 r. i było to zawiadomienie Strony o wpłynięciu sprawy, pouczenie o prawach wraz z wezwaniem w trybie art. 50 kpa. Kolejna czynność mająca swój wyraz w aktach sprawy polegała na wystąpieniu o kolejne wyjaśnienia do Skarżącej pismem z dnia 5 lipca 2019 r. Następnie w dniu 5 lipca 2019 r. organ odwoławczy zawiadomił Stronę o kolejnym przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy wyznaczając przewidywany termin rozpatrzenia odwołania na dzień 16 września 2019 r., kolejnego zawiadomienia przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy dokonano w dniu 13 września 2019 r. oraz 13 listopada 2019 r.

W ocenie Sądu - choć z powodów przedstawionych wcześniej nie miało to wpływu na wynik sprawy - przedstawione działanie organu II instancji naruszało art. 35 § 3 kpa. Organ II instancji miał miesiąc na wydanie decyzji, lecz w tym terminie decyzji nie wydał. Należy zauważyć, iż ostatnie zaś pismo strony skarżącej uzupełniające materiał dowodowy w postępowaniu odwoławczym wpłynęło w dniu 16 sierpnia 2019 r.

W odniesieniu zaś do wniosku Strony o powołanie w charakterze świadka T. N. - męża K. N. oraz K. W. - brata K. N. na okoliczność sytuacji majątkowej Strony i jej rodziny, braku oszczędności i możliwości ich zgromadzenia, konsumowania dochodów na zwykłe, podstawowe potrzeby rodziny Strony, przeznaczenia na projekt oszczędności całej rodziny oraz dowodu z dokumentu - aneksu do umowy o pracę z dnia 20 listopada 2019 r., na okoliczność zmiany płacy zasadniczej K. N. to wyjaśnić trzeba, że przeprowadzenie postępowania dowodowego zmierzającego do wyjaśnienia powyższych okoliczności nie było możliwe w postępowaniu przed Sądem, ponieważ sądy administracyjne orzekają na podstawie akt sprawy zgromadzonych przez organy administracji publicznej (art. 133 § 1 p.p.s.a.).

Sąd administracyjny nie ma kompetencji do przesłuchania świadków, gdyż z art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Niezależnie od powyższego, powtórzyć wypada za Naczelnym Sądem Administracyjnym, który w wyroku z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. akt II GSK 250/14 podniósł, iż przewidziane art. 106 § 3 p.p.s.a. postępowanie dowodowe ma charakter wyjątku i pozostawione jest do uznania sądu. Celem art. 106 § 3 p.p.s.a. nie jest ponowne, czy też uzupełniające ustalenie stanu faktycznego w sprawie, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. W dodatku trafnie podnosi się, że może on mieć zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd poweźmie wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych (wyrok NSA z 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2331/13).

Sąd za zasadne uznał zwrócenie uwagi na okoliczność, że przepisy prawa nie ograniczają możliwości wielokrotnego składania wniosku o przyznawanie ulg w postaci umorzenia należności. Wniosek taki Skarżąca może ponowić, jeżeli pojawią się nowe, okoliczności, które nie były przedmiotem oceny organów administracji.

Reasumując Sąd stwierdza, że na podstawie przedstawionego przez Skarżącą materiału dowodowego oraz podnoszonych argumentów, organy obydwu instancji prawidłowo odmówiły umorzenia należności.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.