Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 744/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2022-11-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 15(4)
journal: Dz.U. 2021 poz 2095
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
article: art. 3 par 1, art. 145 par 1, art. 134 par 1, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 92c ust. 1
journal: Dz.U. 2022 poz 180
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j.)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Spółka na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] lipca 2022 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej powoływany jako GITD lub organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania P. w S. Sp. z o.o. (dalej: Skarżąca lub Spółka), orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Z. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2022 r., nr [...], o nałożeniu na Skarżącą kary pieniężnej w wysokości [...] zł.

Jak wyjaśnił organ odwoławczy, podczas przeprowadzonej w dniu [...] stycznia 2022 r. na P. w S. kontroli drogowej pojazdu marki S. , nr rej. [...], kierowanego przez V. S. stwierdzono wykonywanie okazjonalnego przewozu osób z ul. [...] na P. w S.. Kontrolowany przewóz wykonywany był na rzecz i w imieniu P. w S. Sp. z o.o. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli.

Jak wynika z powyższego protokołu kierowca nie okazał wykresówek zarówno za dzień bieżący, jak i za poprzednie 28 dni. Zeznał natomiast, że do tej pory jeździł na linii pracowniczej (regularnej) do 50 km i nie musiał rejestrować czasu pracy. W dniu kontroli pierwszy raz jedzie na linii okazjonalnej wykonując przewóz dzieci z przedszkola na spektakl do T. . Oświadczył też, że nie wiedział o obowiązku rejestracji czasu pracy. Ponadto, stwierdził, że i tak nie może włożyć wykresówki do tachografu, ponieważ nie ma do niego kluczyka i nie może go otworzyć.

Powyższe zakwalifikowano jako nieprawidłowość polegającą na niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującego nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi tj. naruszenie obowiązków przewozu drogowego wymienionych w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 180 z późn. zm. – dalej: u.t.d.). Dla powyższego naruszenia ustawodawca przewidział karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, w którym podnoszono, iż Spółka nie ponosi winy za stwierdzone naruszenie, gdyż dopełniła wszystkich swoich obowiązków co miało wynikać z przedstawionych dokumentów, organ administracji, po obszernym zacytowaniu przepisów uznał, że w przedmiotowej sprawie art. 92 b u.t.d. nie znajdzie zastosowania, bowiem ustawodawca daje możliwość zastosowania tego przepisu tylko w przypadku, gdy podczas kontroli zostały stwierdzone naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie takie naruszenia nie miały miejsca. W ramach art. 92b ust. 1 u.t.d. nie mieszczą się bowiem przypadki związane z niewłaściwym użytkowaniem tachografu, wszelkie ingerencje w jego działanie, w tym również niezarejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, a więc naruszenie, za które nałożono na Skarżącą karę.

Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie strona nie wskazała też okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. Do wskazanych w decyzji naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich powstania. Tym samym brak było też podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

Jak wyjaśniono, nawet gdyby do naruszenia doszło wyłącznie z winy kierowcy, okoliczność ta nie stanowiłaby podstawy do zastosowania art. 92c. u.t.d. Jest to jest to bowiem przepis wyjątkowy, odnoszący się do wyjątkowych sytuacji i to takich, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieszczą się w zakresie regulacji art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., gdyż wyłącznie z uznania przedsiębiorcy wynika właściwy dobór osób współpracujących. W gestii przedsiębiorcy jest taki dobór kadr i taki nad nimi nadzór, aby kierowcy nie dokonywali naruszeń prawa. Dlatego też to przedsiębiorcę obciążają negatywne konsekwencje zaniedbań, zaniechań lub świadomych działań zatrudnionych prze niego kierowców. Wyjątki określone w powyższym przepisie nie obejmują sytuacji, które są wynikiem zachowania kierowcy, a które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w szczególności w zakresie prawidłowej organizacji pracy kierowców oraz ich kontroli i dyscyplinowania.

Nadmieniono, iż to przedsiębiorca powinien udowodnić okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zastosowania art. 92c u.t.d., gdyż to on wywodzi skutki prawne wynikające z tego przepisu. Skarżąca nie przedstawiła w toku postępowania administracyjnego żadnych dowodów na powstanie takich okoliczności, które mogłyby obalić ustalenia organu I instancji. Wszystkie okoliczności sprawy związane z naruszeniem lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. były okolicznościami, na które przedsiębiorca miał wpływ i mógł je przewidzieć.

Pismem z [...] lipca 2022 r. Spółka wniosła skargę na powyższą decyzję zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego, na jego dowolnej ocenie oraz zaniechaniu poczynienia prawidłowych i logicznych ustaleń opartych na dowodach;

2) naruszenie art. 8 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, brak wskazania faktów, na których organ się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

Wskazując na powyższe skarżąca Spółka zawnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca oświadczyła, że nie kwestionuje ustaleń organu odnośnie braku rejestracji przez kierowcę jego aktywności, kontrolowany nie zrobił tego jednak ani na polecenie, ani za zgodą przedsiębiorcy, o obowiązku rejestracji czasu pracy był informowany wielokrotnie. Za popełnione naruszenie kierowca został zasadnie i dotkliwie ukarany, jednak w żaden sposób nie można przypisać odpowiedzialności przedsiębiorcy w przedmiotowej sprawie.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wywiodła także, iż w toku prowadzonego postępowania złożone zostały wyczerpujące wyjaśnienia, w których wskazano na wyłączną winę kierowcy i wprowadzenie w firmie wszelkich wymaganych środków dla wyeliminowania tego typu naruszeń i zapewnienie właściwej organizacji i dyscypliny pracy ogólnie wymaganej w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającej przestrzeganie przez kierowców wymaganych przepisów. Wskazano również, że ze względu na wielkość przedsiębiorstwa, znaczną liczbę kierowców oraz wobec faktu, że realizowane przewozy mają szczególny charakter, wprowadzono rozwiązania, które pozwalają na minimalizację błędów. Ponadto poinformowano organy, że w firmie obowiązują prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Załączono szereg dokumentów potwierdzających wprowadzone zasady, szkolenia, bieżący nadzór i kontrolę nad kierowcami. Ani organ I instancji, ani II nie odniosły się do nadesłanych załączników i pism, nie wskazano, dlaczego zdaniem organów nie jest to wystarczające dla zastosowania przepisu art. 92c u.t.d.

Wyjaśniono dalej, że każdy kierowca realizujący przewóz osób na zlecenie otrzymuje zlecenie (złącznik nr 1 do skargi) na którym jest napisane, że ma rejestrować czas pracy, jeżeli jest to przewóz dzieci, że ma pobrać tablice "agatki", dodatkowo każdy kierowca otrzymuje kartę drogową (załącznik nr 2 do skargi), gdzie również zamieszczono informację o obowiązku rejestracji czasu pracy kierowców. Ponadto kierowca przed rozpoczęciem przewozu wypełnia tzw. "check listę" (załącznik nr 3 do skargi), gdzie wymienione są dokumenty i tablice, które niezbędne są dla realizowanego przewozu i które kierowca musi potwierdzić.

W przedmiotowej sprawie kierowca pobrał wykresówki, wiedział, że ma rejestrować czas pracy, bo mu ten fakt przypomniano i to wielokrotnie w różnej formie. Kierujący autobusem był również szkolony i na bieżąco informowany o wszelkich zmianach przepisów, a zatem nie jest prawdą, że przedsiębiorca nie przypomniał kierowcy o jego obowiązkach, ponieważ czyni to na bieżąco, na każdym kroku. W tym celu opracowana została także tabela, która wskazuje na obowiązki kierowców w zakresie wymaganych dokumentów, w zależności od rodzaju przewozu (załącznik nr 4 do skargi).

W związku z powyższym, zdaniem Spółki, bardzo krzywdzące jest twierdzenie, że przedsiębiorca nie udowodnił okoliczności, które stanowiłyby podstawę do zastosowania przepisu art. 92c u.t.d. Żaden z organów nie wskazał również jakie rozwiązania byłyby właściwe i wystarczające. W ocenie Skarżącej nie może być tak, jak zostało to wyrażone w decyzji, że przedsiębiorca niezależnie od podjętych kroków i działań będzie zawsze odpowiadał za działania lub zaniechania swoich kierowców. Obecne rozstrzygnięcia prowadzą jedynie do wniosku, że art. 92b i 92c są przepisami martwymi i że żadne rozwiązania wprowadzone przez przedsiębiorcę nie będą w ocenie organów i sądów wystarczające.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie. Ponadto w dniu [...] sierpnia 2022 r. na podstawie art. 93 ust. 2 u.t.d. organ wydał postanowienie o wstrzymaniu wykonania swojej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.) w związku z wystąpieniem przesłanek w przepisie tym wymienionych.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 - dalej P.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również podkreślić, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja GITD utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji, na mocy której nałożono na Spółkę karę w związku z naruszeniem prawa opisanym w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. w postaci niewłaściwej obsługi lub odłączenia homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującego nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi.

Skarżąca Spółka nie kwestionuje ustaleń organu odnośnie zaistniałego braku rejestracji czasu pracy przez kierowcę wykonującego na jej zlecenie przewóz oraz innych ustaleń poczynionych w toku kontroli drogowej. Stoi jednak na stanowisku, że nie może ponosić odpowiedzialności za naruszenia zawinione przez pracownika. Jak twierdzi Skarżącą, w firmie została wprowadzona instrukcja, w której określono w sposób szczegółowy obowiązki poszczególnych osób i m.in. zapisano wprost, że w przypadku wykonywania przewozu okazjonalnego istnieje bezwzględny obowiązek rejestracji czasu pracy kierowcy. W tym zakresie kierowca został też przeszkolony. Nadto kierowcom na bieżąco przekazywane są ważne informacje i uwagi, zarówno w języku polskim, jak i ukraińskim, tak aby były one czytelne dla każdego. Informacje te zamieszczane są w miejscach, gdzie przebywają kierowcy, na przygotowanych w tym celu tablicach ogłoszeniowych. Kierowcy informowani są również na bieżąco o wszelkich zmianach w przepisach, które ich dotyczą. Spółka wskazywała także, iż każdy kierowca realizujący przewóz osób otrzymuje zlecenie, w którym zapisano, że ma rejestrować czas pracy. Kierowca otrzymuje także kartę drogową na której zamieszczono informację o obowiązku rejestracji czasu pracy kierowców, ponadto kierowca przed rozpoczęciem przewozu wypełnia tzw. "check listę" w której wymienione są dokumenty i tablice, które niezbędne są dla realizowanego przewozu i które kierowca musi potwierdzić. Oświadczono także, iż kierowca pobrał wykresówki, wiedział, że ma rejestrować czas pracy, bo mu ten fakt przypomniano wielokrotnie w różnej formie.

W ocenie Skarżącej uwzględnienie powyższych działań Spółki było wystarczające do zastosowania przepisu art. 92c ust. 1 u.t.d. zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć.

W ocenie Sądu organ odwoławczy należycie ustalił okoliczności sprawy i przekonująco przedstawił stanowisko w zakresie braku podstaw odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 92b względnie art. 92c ust. 1 u.t.d. Trafnym jawi się w szczególności wniosek, że Spółka nie wykazała takich okoliczności związanych z zaistniałym naruszaniem obowiązków związanych z transportem drogowym, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu a które uzasadniałyby zastosowanie przywołanego wyżej przepisu.

Dokonując powyższej oceny Sąd miał na względzie, że jak wynika z nie kwestionowanych przez Skarżącą zeznań kierowcy, w chwili kontroli wykonywał on przewóz jednorazowy przewożąc dzieci z przedszkola do teatru. Był to jego pierwszy tego rodzaju przewóz, albowiem dotychczas świadczył pracę wyłącznie na liniach pracowniczych do 50 km, na których nie miał obowiązku rejestracji czasu pracy za pomocą tachografu. Spółka nie kwestionuje przy tym, iż w dacie kontroli kierowca nie posiadał kluczyka do tachografu analogowego zainstalowanego w pojeździcie. Oznacza to, że kierowcy realizującemu przewóz na zlecenie Spółki został wydany do przewozu dzieci pojazd w stanie uniemożlwiającym uruchomienie tachografu. Niezależnie zatem od tego czy oświadczenie kierowcy o braku wiedzy o obowiązku rejestracji czasu pracy w trakcie realizacji zlecenia przewozu było efektem jego obrony przed karą czy faktycznie realizował on przewóz bez świadomości o ciążących na nim obowiązkach w tym zakresie, nie sposób uznać, iżby taka organizacja przewozu, w toku której dochodzi do wydania przez profesjonalny podmiot zajmujący się transportem drogowym pojazdu bez klucza do tachografu analogowego dawało podstawy do uznania, iż powyższe było następstwem zdarzeń i okoliczności, których pracodawca nie mógł przewidzieć. W realiach badanej sprawy warto przy tym dostrzegać, że kierowca oświadczał, iż dotychczas jeździł jedynie na liniach pracowniczych do 50 km, na których nie miał obowiązku rejestracji czasu pracy i nikt mu nie powiedział, że w dacie kontroli ten czas ma rejestrować. Stąd wydanie przez pracodawcę pojazdu bez przedmiotowego klucza do tachografu oznacza oczekiwanie przez pracodawcę, iż pracownik będzie kontrolował pracodawcę pod katem prawidłowego sposobu wykonywania powierzonego zadania transportowego. Wbrew twierdzeniom Spółki nie sposób uznać, aby wprowadzone w przedsiębiorstwie rozwiązania, w tym bieżący nadzór i kontrola nad kierowcami, działały prawidłowo. Przy czym, wbrew twierdzeniom skargi, z żadnych dokumentów przedłożonych przez Spółkę nie wynika, aby w dacie kontroli kierowca został poinformowany o odmiennym niż dotychczas charakterze wykowywanego przewozu. Przedłożone dokumenty nie potwierdzają także oświadczeń iżby kierowcy wydano prawidłowe tj. odpowiednie do prowadzonego pojazdu wykresówki. Taka okoliczność była kwestionowana przez kierowcę w toku zeznań.

I tak, z przedłożonego przez Spółkę wraz ze skargą nie podpisanego przez nikogo zlecenia najmu autobusu Nr [...] (załącznik 1) nie wynika, aby zostało ono przekazane kierowcy i nie sposób powiązać go z pojazdem przezeń prowadzonym w dacie kontroli. Przy czym okazane w toku kontroli zlecenie najmu autobusu nr [...], podpisane nieczytelnie przez sporządzającego, nie zawierało żadnej adnotacji o obowiązku rejestracji czasu pracy. Również karty drogowej (załącznik 2), wystawionej dla autobusu marki M. , nie sposób powiązać z przewozem objętym kontrolą, skoro ów przewóz był realizowany autobusem marki Setra. Jeśli chodzi zaś o dokumenty przedstawione w załącznikach nr 3 i 4 tj. niepodpisaną przez kierowcę "check listę" oraz tabelę, to nie wynika z nich, aby kierowca przystępując do przejazdu ową listę wypełniał.

Wobec powyższego nie sposób uznać za dowiedzione twierdzeń Spółki o wprowadzeniu w firmie "wszelkich wymaganych środków dla wyeliminowania tego typu naruszeń i zapewnienia właściwej organizacji i dyscypliny pracy".

Brak jest też podstaw do uznania aby wskazywane przez Skarżącą regulaminy, ogłoszenia czy szkolenia mogły zastąpić prawidłową organizację pracy na poszczególnych stanowiskach pracy. Taka prawidłowa organizacja pracy, w sytuacji gdy kierowca ma realizować zlecenie przewozu w toku którego niezbędne jest uruchomienie tachografu, powinna uniemożliwiać wydanie mu pojazdu bez klucza do tachografu. Nadto, gdy kierowca realizował dotychczas jedynie przewozy pracownicze na liniach do 50 km, w związku z czym nie miał obowiązku korzystna z tachografu, przy powierzeniu mu po raz pierwszy zadania wymagającego rejestracji czasu pracy, powinien uzyskać odpowiednio wyraźną i zrozumiałą informację w tym zakresie.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi.