Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 35/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2013-06-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 121 par. 1 i2
journal: Dz.U. 2012 poz 749
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Woźniak, Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości wraz z odsetkami, kosztami egzekucyjnymi i kosztami przesyłek upomnieniowych 1. uchyla zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia 3 października 2012 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

S M złożył w dniu 31 sierpnia 2012 r. pismo do Prezydenta Miasta pismo o spowodowanie, żeby Wydział Podatków i Opłat Lokalnych dokonał mu zwrotu kwot zapłaconych w latach 2003-2010 r. tytułem, podatku od nieruchomości za lokale użytkowe w S przy ul. L, G, S, S, S nr [...], M i S wraz z odsetkami ustawowymi, kosztami egzekucyjnymi, kosztami przesyłek upomnieniowych i innych poniesionych przez niego.

Strona podała, że ww. wydział obciążył go podatkami od nieruchomości za dzierżawione lokale na podstawie art. 336 Kc. Strona wskazała, że decyzje podatkowe za lata 2003 -2004 oraz za 2011-2012 dostała z opóźnieniem, zaś decyzji za lata 2005-2010 organ nie wystawił, a mimo to wystawił tytuły wykonawcze przez co strona płacił podatek lub był jej potrącony z emerytury. Strona do pisma załączyła kopie decyzji za lata 2003, 2004, 2010, 2011, 2012.

Prezydent Miasta dnia [...] r. wydał na podstawie art. 216 w zw. z art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz.794) postanowienie, w którym odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie zwrotu nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości wraz z odsetkami, kosztami egzekucyjnymi, kosztami przesyłek upomnieniowych za nieruchomości położone w S przy ul. L 21, G 1, S 2, Sa 9a, S 89 i 98, M 15 oraz S 7/U2.

Organ wskazał kiedy, na jaki adres i komu doręczył decyzje w sprawie podatku od nieruchomości za poszczególne nieruchomości. Organ podał, że strona nie złożyła w odpowiednim czasie odwołań od powyższych decyzji. Ponadto, organ wyjaśnił, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie może być stosowany przez podatników w odniesieniu do nadpłat podatków powstających po doręczeniu decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Podatnicy kwestionujący kwotę podatku wynikającą z decyzji ustalającej, muszą najpierw wyeliminować z obrotu prawnego ostateczne decyzje, co może nastąpić jedynie w ramach nadzwyczajnych trybów wzruszenia tych decyzji. Wobec powyższego, zdaniem organu, brak było podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie o zwrot nadpłaty.

S M złożył zażalenie na powyższe postanowienie i wniósł o jego uchylenie oraz nakazanie Prezydentowi Miasta zwrotu kwot zapłaconych tytułem podatku od nieruchomości za przedmiotowe nieruchomości wraz z innymi poniesionymi przez stronę kosztami. Strona podała, że niektóre decyzje podatkowe otrzymywała z opóźnieniem kilkuletnim, a niektórych w ogóle nie otrzymała, przez co została pozbawiona obrony swoich praw.

Po otrzymaniu od Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawiadomienia o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie, strona złożyła w dniu 14 listopada 2012 r. pismo, w którym podała, że w jej przypadku nie zastosowano procedur wymienionych w § 8 pkt 2 uchwały nr XX/364/04 Rady Miasta z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie zasad gospodarowania komunalnymi lokalami użytkowymi. Strona stwierdziła, że ściąganie z niego podatków było samowolą miasta. Ponadto, według strony, w 2005 r. został zmuszony do podpisania decyzji z opłatą wsteczną za grunt, co było niezgodne z prawem. W związku z powyższym strona wniosła o zwrot wpłaconych podatków wraz z odsetkami i innymi kosztami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w dniu [...] r. wydało postanowienie, w którym utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny w sprawie oraz treść art. 6 ust. 6 i ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Organ odwoławczy wskazał kiedy, na jaki adres i komu doręczył decyzje w sprawie podatku od nieruchomości za poszczególne nieruchomości. Zdaniem organu podatkowego, wszystkie decyzje w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2003-2012 zostały stronie skutecznie doręczone i w związku z tym należności, wynikające z tych decyzji są zgodne z prawem. Odnośnie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, organ odwoławczy wyjaśnił, że nie może on być stosowany przez podatników w odniesieniu do nadpłaty podatków powstających po doręczeniu decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. W celu zakwestionowania kwoty podatku wynikającego z decyzji ustalającej podatnik musi najpierw wyeliminować z obrotu prawnego decyzje ostateczne. Wyeliminowanie decyzji ostatecznych z obrotu prawnego może nastąpić jedynie w ramach nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu momentu powstania okoliczności mających wpływ na zastosowanie określonego trybu. Według organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie uznał, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty podatku. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 165 a ustawy Ordynacja podatkowa. Odnośnie okoliczności podniesionych przez stronę w piśmie z 14 listopada 2012, organ odwoławczy wyjaśnił, że nie maja one wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Ponadto w aktach sprawy znajdują się umowy dzierżawy zawarte pomiędzy Gminą Miasto a stroną, z których wynika, że podatnik był dzierżawcą lokali, tj. posiadaczem zależnym.

S M złożył skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o jego uchylenie.

Skarżący zarzucił organowi niezgodność z przepisami prawa, tj. uchwałą nr XX/364/04 Rady Miasta z dnia 26 kwietnia 2012 r. w sprawie zasad gospodarowania komunalnymi lokalami użytkowymi i błędy w ustaleniach faktycznych. Skarżący wniósł, żeby Sąd uznał zaskarżone postanowienie za niezgodne z prawem, w tym ze wskazaną uchwałą Rady Miasta oraz uchylił wszystkie decyzje wymiaru podatku od nieruchomości za lata 2003-2010 i nakazał Prezydentowi Miasta zwrócić pobrane od niego kwoty z tego tytułu wraz z odsetkami ustawowymi. Skarżący podał, że ww. decyzje nie były zgodne z prawem, niektóre otrzymał z kilkuletnim opóźnieniem, a niektórych w ogóle nie otrzymał. Podał, że był najemcą komunalnych lokali użytkowych na podstawie umów, które nie zawierały zapisu, iż jest zobowiązany do ponoszenia podatku od nieruchomości. Ponadto, nie składał nigdy informacji IN-1, mimo twierdzeń organu w tym zakresie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację jak w zaskarżonym postanowieniu.

Skarżący złożył Sądzie w dniu 23 maja 2013 r. pismo, w którym podał, że głównym celem złożenia do SKO odwołania był fakt kwestionowania przez niego prawa Prezydenta Miasta do obciążenia go podatkiem od nieruchomości za przedmiotowe lokale, a najmniej istotną kwestią był zwrot nadpłaconego, jego zdaniem, podatku. Skarżący podał, że nie chodziło mu o to kto i kiedy odebrał przedmiotowe decyzje. Skarżący podał, że chodziło mu o ustalenie czy istniał ciążący na nim obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości za przedmiotowe lokale i takiego ustalenia domaga się od Sądu i to jest przedmiotem jego skargi, a nie kwestia nadpłaty, czy dat doręczenia decyzji. Według skarżącego, taki obowiązek na nim nie ciążył, gdyż w umowach zawartych z Gminą nie było takiego zapisu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga jest zasadna, choć nie z powodów w niej podniesionych.

Zgodnie z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 197 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz.749 ze zm.), zwanej dalej "O.p.". Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (§ 2).

Wskazać należy, że organy podatkowe przy rozpatrywaniu sprawy, żądania i wnioski strony powinny odczytywać zgodnie z ich treścią, a nie według nazw nadanych przez strony postępowania. Organ administracji nie jest związany nawet podaną przez stronę podstawą prawną żądania, a musi rozpoznać sprawę, co do jej istoty, w świetle intencji autora dających się ustalić na podstawie całej treści pisma. Nie ma decydującego znaczenia również tytuł pisma. Organ w sytuacji wątpliwości, co do treści żądania strony powinien, kierując się art. 121 § 2 O.p. wyjaśnić rzeczywistą wolę stron, udzielając jej przy tym odpowiednich wyjaśnień i wskazówek, co do konsekwencji rozpatrzenia żądania w określonym trybie.

W niniejszym postępowaniu organ podatkowy tego nie uczynił.

Zasadnicze znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia miała treść art. 168 § 2 O.p. Przepis ten stanowi, iż podanie (pismo podatnika) powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. Do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego wezwania osoby do ich usunięcia, należą braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu. Do nich należy zaliczyć: żądanie, które wyznacza przedmiot postępowania, podpis osoby, pełnomocnictwo, jeżeli osoba działa przez pełnomocnika oraz inne wymagania stawiane przepisami szczególnymi (np. w przypadku odwołania określenia zarzutów przeciw decyzji, istotę i treść żądania oraz wskazanie dowodów uzasadniających żądanie).

W rozpatrywanej sprawie istotne było ustalenie znaczenia i zakresu pojęcia "treść żądania". Uwzględniając ograniczenie do niezbędnego minimum treści podania wynikające z art. 168 § 2 O.p., uznać należy, iż "treść żądania" to nic innego jak wskazanie czego domaga się strona, w przypadku pisma inicjującego postępowanie-wyznaczenie przedmiotu postępowania. Odformalizowanie postępowania na korzyść strony co do formy i treści żądania wszczęcia postępowania ma prowadzić do tego, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony (wyrok NSA z 20 lipca 1981 r. sygn. akt: SA 1461/81, ONSA 1981 r. Nr 2, poz. 71, wyrok NSA z 5 listopada 2010 r. sygn. akt: II FSK 1195/09 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://cbois.nsa.gov.pl).

Skarżący we wniosku z dnia 28 sierpnia 2012 r., w którym domagał się zwrotu zapłaconych kwot tytułem podatku od nieruchomości za przedmiotowe lokale wskazał na okoliczność min., że nie brał udziału w sprawie z uwagi na niedoręczenie mu określonych decyzji podatkowych.

W piśmie z dnia 14.11.2012 r., uzupełniającym zażalenie, skarżący podniósł, że decyzje podatkowe były niezgodne ze wskazaną w nim uchwałą Rady Miasta.

Zdaniem Sądu, organ podatkowe był zobowiązane do wyjaśnienia i w sposób właściwy zakwalifikowania pisma skarżącego. Organ podatkowy winien wyjaśnić skarżącemu, że nie jest możliwe przeprowadzenie postępowania na podstawie art. 73 § 1 O.p. w sprawach zakończonych decyzjami w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości, tj. zwrotu nadpłaty i ustalić, czy wniosek skarżącego dotyczy wniosku o nadpłatę, czy też nadzwyczajnych trybów postępowania. Organ podatkowy winien pouczyć także skarżącego o przesłankach ww. nadzwyczajnych trybów postępowania. Tym bardziej, że z przytoczonych pism skarżącego zarówno organ I instancji, jaki organ odwoławczy mogły wywieść już inne wnioski co do treści żądania skarżącego

Co istotne, skarżący jest osobą starszą, nie jest prawnikiem, nie ma pełnomocnika a to powoduje, że składane pisma są napisane nieporadnie, niejasno i chaotycznie. Jak wskazano w orzecznictwie, w sprawach, w których występuje nieporadny podatnik, obowiązkiem organów jest dołożenie szczególnej staranności w trakcie postępowania prowadzonego w zgodzie z przepisami art. 120-125 O.p.

Potraktowanie pisma z [...] r. (złożone 31 sierpnia 2012 r.) skarżącego przez organ podatkowy jako wniosku o nadpłatę bez jego dokładnej analizy, zdaniem Sądu, stanowiło naruszenie przez organ podatkowy zasad postępowania. Przyczyniło się to również do złożenia skargi przez skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które jak przyznał sam skarżący nie dotyczyło głównego problemu o jaki mu chodzi, tj. zgodności z prawem wydanych decyzji podatkowych i braku po stronie skarżącego obowiązku uiszczenia podatku od nieruchomości za przedmiotowe lokale.

Wyjaśnić należy, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonych orzeczeń wydanych przez organy administracyjne, czyli ich zgodność z przepisami postępowania i prawa materialnego. W niniejszej sprawie kontrolował prawidłowość wydania postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości i innych kosztów i uznał, że w niniejszej sprawie, organ odwoławczy i organ I instancji naruszyły przepisy postępowania. Sąd nie mógł ustalić, zgodnie z żądaniem skargi, czy na skarżącym ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za przedmiotowe lokale, bowiem należy to do kompetencji organów podatkowych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ podatkowy zobowiązany jest ustalić w sposób prawidłowy treść żądania skarżącego i wydać stosowne orzeczenie zgodnie z obowiązującymi przepisami, kierując się zasadami ogólnymi, wynikającymi z ustawy Ordynacja podatkowa.

Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy.