Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 986/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-02-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 2, par. 5 ust.1 pkt 1a, par.7 ust.1 pkt 1
journal: Dz.U. 2004 nr 24 poz 215
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami.
article: art. 90 ust.1 pkt 5
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2011 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wnioskiem złożonym w dniu [...] r. obecnie skarżący T. M. zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o wydanie prawa jazdy kategorii B . W części G wniosku złożył oświadczenie (zaznaczając odpowiednie pozycje w formularzu "Wniosku") , wedle którego: 1/ dane podane przez niego w pkt. A,B i D wniosku są zgodne ze stanem faktycznym; 2/ nie stwierdzono u niego aktywnej formy uzależnienia od alkoholu lub podobnie działającego środka; 3/ nie został orzeczony w stosunku do niego prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów; 4/ nie ma zatrzymanego prawa jazdy; 5/nie ma cofniętego uprawnienia do kierowania pojazdami; 6/ przebywa na terytorium RP przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym. Przy tym ostatnim oświadczeniu znajduje się adnotacja poczyniona pismem ręcznym , iż przebywa na terytorium RP przez wskazany okres czasu "ze względu na więzi osobiste". Do wniosku zostało dołączona kopia (nieuwierzytelniona) pełnomocnictwa skarżącego do zastępowania go w sprawach uzyskania prawa jazdy, udzielonego S. i R. V. , zamieszkałym czasowo pod adresem B. , ul. [...].

W toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji , ze względu na zamieszkiwanie skarżącego na terenie Republiki Federalnej [...] , zwrócił się w dniu [...] r. do organu administracji [...] - Kraftfahrt-Bundesamt we F. - o udzielnie informacji dotyczących posiadania prawa jazdy przez T. M. ( karta nr 9).

W dniu [...] r. , drogą elektroniczną , do Wydziału Komunikacji Urzędu Miejskiego w B. została przekazana informacja sporządzona w języku angielskim przez B. L. , reprezentującego Kraftfahrt-Bundesamt, F. Do informacji zostały załączone kopie kilku dokumentów sporządzonych w języku niemieckim. Z informacji tej wynika , iż T. M. nie posiada ważnego prawa jazdy . Jego prawo jazdy było zatrzymywane wielokrotnie ze względu na prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu. Może otrzymać nowe prawo jazdy jeśli uzyska pozytywne wyniki badań psychologicznych i medycznych. Ponadto , jego normalne (stałe) miejsce zamieszkania znajduje się w [...] (wskazano adres).

Wezwaniem a dnia [...] r. organ pierwszej instancji zobowiązał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez złożenie dokumentu potwierdzającego fakt przebywania na terytorium RP przez okres czasu wymagany w świetle art. 90 ust. 5 ustawy-Prawo o ruchu drogowym .

W odpowiedzi na to wezwanie T. M. , działając na podstawie art. 75 § 2 k.p.a. , złożył w dniu [...] r. oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej , w którym stwierdza , iż przebywa na terytorium RP przez co najmniej 185 dni w roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi o charakterze osobistym.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Inspektor , działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta B. , odmówiła skarżącemu wydania prawa jazdy. Jako materialno-prawną podstawę takiego rozstrzygnięcia organ wskazał na art. 90 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr, 108, poz. 908 z późn. zm.; dalej : u.r.d.) oraz § 5 ust. 1a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215 z późn. zm. ; dalej: rozporządzenie MI).

W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z art. 90 ust. 1 pkt. 5 ustawy-Prawo o ruchu drogowym prawo jazdy otrzymuje osoba, która przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy. Jeśli o wydanie prawa jazdy ubiega się cudzoziemiec dołącza ponadto do wniosku kserokopię karty pobytu, wizy pobytowej lub innego dokumentu potwierdzającego posiadanie prawa pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo zaświadczenie, że studiuje co najmniej od sześciu miesięcy (ust. 1 a § 5 rozporządzenia MI). Skarżący nie wykazał , iż warunek ten został spełniony. Zgodnie z wnioskiem zamieszkuje w B. ul. [...], gdzie jednak nie odbiera korespondencji. Pod tym adresem był zameldowany czasowo od [...] do [...] r. , jak wynika z ewidencji prowadzonej przez organ, nie posiadał i nie posiada nadal innego miejsca zameldowania na terenie B. Na podstawie art. 23 w zw. z art. 24 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity z 2006 r. , Dz.U. Nr 139 , poz. 993 ze zm.) cudzoziemiec jest zobowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy najpóźniej przed upływem czwartej doby , licząc od chwili przekroczenia granicy RP.

W uzasadnieniu podniesiono także , iż organem uprawnionym do wydania prawa jazdy jest starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy ,a w uzasadnionych przypadkach – właściwy ze względu na miejsce czasowego pobytu (art. 95 ust. 1 p.r.d.). W świetle dokumentów uzyskanych od organu administracji [...] miejscem normalnego zamieszkania (miejsce związków osobistych) skarżącego są [...].

Zgodnie z art. 11ust. 4 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (przekształcenie) (Dz.U. UE.L.06.403.18) państwo członkowskie zobowiązane jest odmówić wydania prawa jazdy osobie , której prawo jazdy podlega ograniczeniu , zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim. Jak wynika informacji uzyskanych od organów administracji [...] , skarżący posiadał prawo jazdy , które zostało mu zatrzymane ze względu na prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu. Pozostaje to w sprzeczności z oświadczeniem skarżącego , złożonym we wniosku , gdzie stwierdził , iż nie został orzeczony w stosunku do niego prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów , nie ma zatrzymanego prawa jazdy oraz nie ma cofniętego uprawnienia do kierowania pojazdami.

W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił Prezydentowi Miasta B.:

Po pierwsze - naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 90 ust. 1 pkt. 5 ustawy -Prawo o ruchu drogowym, polegające na błędnej wykładni przepisu i przyjecie , że pojęcie "przebywa" jest równoznaczne z pojęciem "miejsca zamieszkania" oraz , iż skarżący jest zobowiązany do przebywania przez co najmniej 185 dni w ciągu roku kalendarzowego w terenie powiatu starosty do wydania prawa jazdy, podczas gdy przepis wymaga przebywania na terenie RP;

Po drugie - naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 90 ust. 1 pkt. 5 ustawy -Prawo o ruchu drogowym w związku § 5 ust. 1 a rozporządzenia MI poprzez błędne zastosowanie tych przepisów polegające na domaganiu się od skarżącego kserokopii karty pobytu , wizy pobytowej lub innego dokumentu potwierdzającego prawo pobytu na terytorium RP podczas gdy wobec obywateli państw unijnych tego rodzaju dokumentów nie wydaje się. Potwierdza to art. 45 Traktatu z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską oraz art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006 r. , Nr 234 , poz. 1694 ze zm.);

Po trzecie - naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 90 ust. 1 pkt. 5 ustawy -Prawo o ruchu drogowym polegające na błędnym zastosowaniu wbrew art. 12 Dyrektywy 2006j126jWE Parlamentu i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy - (Dz.U.UE.L.06.403.18), który dla zachowania więzi osobistej z miejscem przebywania pozwala osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy na zamieszkanie w różnych miejscach pod warunkiem , ze regularnie powraca do miejsca z którym wiążą go więzi osobiste;

Po czwarte - naruszenie przepisów prawa procesowego , a to art. 97 ust. 1 u.p.r.d. w zw. z art. 7 ust. 1 b Dyrektywy Rady z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie wymiany praw jazdy (91/439/EWG) w z. z art. 12 Dyrektywy 2006/126/WE w sprawie praw jazdy (przekształcenia) , z których wynika właściwość organów RP (a nie [...]) do wydania skarżącemu prawa jazdy ;

Po piąte - naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 90 ust. 1 pkt. 2 ustawy -Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 11 ust. 4 Dyrektywy 2006/126/WE w sytuacji , w której organ pierwszej instancji nie jest uprawniony do kwestionowania orzeczenia lekarza o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami oraz nie może nakazać przeprowadzenia badań lekarskich wymaganych w innym państwie członkowskim ;

Po szóste - naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 91 pkt. 2 ustawy -Prawo o ruchu drogowym w związku z art. 11 ust. 4 Dyrektywy 2006/126/WE polegające na odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy , gdy orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów upłynął.

Rozpoznając to odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją utrzymało w całości w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy, opierając się na ustaleniach poczynionych przez organ pierwszej instancji, uznał iż skarżący nie spełnia wymogu koniecznego do uzyskania prawa jazdy , określonego w art. 90 ust. 1 pkt. 5 u.p.r.d. , w postaci przebywania w Polsce co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym. Odniósł się również do zarzutów podnoszonych w odwołaniu , które dla tej okoliczności nie mają istotnego znaczenia .

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik T.M. podniósł zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego oraz prawa materialnego przez organ pierwszej i drugiej instancji.

Zarzuty naruszenia prawa procesowego obejmują:

Po pierwsze - naruszenie art. 7 kodeksu w związku 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. , polegające na nie rozważeniu całości materiału dowodowego w sprawie i poczynienie ustaleń w oparciu o niepełny materiał dowodowy, a zwłaszcza pominięcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu obywatela Unii Europejskiej wydanego przez Wojewodę [...] z dnia [...] r. przedłożonego przez skarżącego do wniosku o wydanie prawa jazdy;

Po drugie - naruszenie art. 75 i nast. k.p.a. polegające na przyjęciu jako dowodu w sprawie notatki służbowej z dnia [...] r. osoby mającej dokonywać doręczeń o informacji od osoby zamieszkałej przy ul. [...], iż nie zna takiej osoby (tj. P. T. M.) i nie mieszka ona tam;

Po trzecie - naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania , a to zarzutu ( nr 2 odwołania) dotyczącego tego, że organ pierwszej instancji oprócz oświadczenia, o którym mowa w § 5 ust 1 a) rozporządzenia MI oraz zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu obywatela Unii Europejskiej nie może domagać się dokumentów, o których mowa w § 5 ust 1 a) ww. rozporządzenia, albowiem skarżący nie może ich uzyskać z uwagi na to, że takie dokumenty me są wydawane obywatelom Unii Europejskiej oraz, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wskazało jakie dokumenty skarżący miałby przedstawić, na potwierdzenie faktu, iż przebywa na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej w okresie wymaganym przepisem art. 90 ust 1 pkt 5 u.pr.d. i w istocie nie odniósł się tym samym do podniesionego zarzutu naruszając zasadę dwuinstancyjności,

Naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczy art. 90 ust. 1 pkt. 5 ustawy -Prawo o ruchu drogowym i polega na błędnej wykładni przepisu i przyjęcie , że pojęcie "przebywa" jest równoznaczne z pojęciem "miejsca zamieszkania" oraz , iż skarżący jest zobowiązany do przebywania przez co najmniej 185 dni w ciągu roku kalendarzowego w ternie powiatu starosty do wydania prawa jazdy, podczas gdy przepis wymaga przebywania na terenie RP.

Skarżący wnosi o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji a także uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Uzasadniając pierwszy z zarzutów donoszących się do naruszeń prawa procesowego , skarżący podkreśla , że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z tą zasadą organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (np. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 45). Zgodnie z wyrokiem • z dnia 23 listopada 1994 r., III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 83) jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.)".

Wbrew twierdzeniom Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skarżący zarejestrował swój na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej na co przedstawił w organie pierwszej w postaci instancji zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu obywatela Europejskiej wydanego przez Wojewodę [...] z dnia [...] r. Zaświadczenie to stanowiło jeden z załączników do wniosku o wydanie prawa jazdy i znajduje się w aktach sprawy. Organ odwoławczy nie tylko nie uwzględnił tego dowodu, ale twierdzi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż skarżący swojego pobytu na terytorium RP me zarejestrował. Świadczy to tym , że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zapoznało się z całością materiału dowodowego zgromadzonego przez organ pierwszej instancji , a tym samym nie rozważyło całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, z naruszeniem przepisów art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.

Okoliczność ta ma o tyle istotne znaczenia dla rozpatrywanej sprawy , że zaświadczenie o zarejestrowaniu jest jedynym dokumentem jaki może posiadać obywatel państwa członkowskiego UE przebywający na terenie RP.

Drugi z podnoszonych zarzutów procesowych wiąże się z dopuszczeniem jako dowodu w sprawie "notatki służbowej" sporządzonej przez osobę dokonującą doręczeń na adres wskazany przez skarżącego w B. przy ul. [...]. Osoba zastana w mieszkaniu pod tym adresem oświadczyła, iż nie zna T. M. i że nie mieszka on tam. W ocenie skarżącego przeprowadzenie dowodu z notatki służbowej stanowi naruszenie przepisów postępowania a to art. 75 k.p.a i następne k.p.a. ze względu na zastąpienie środków dowodowych przewidzianych w tych przepisach notatką, zamiast przeprowadzenia dowodu z zeznań osoby zamieszkałej i osoby sporządzającej notatkę służbową oraz z zeznań skarżącego (art. 75 § 1 k.p.a.) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 listopada 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 6/99 publ. LEX nr 76108, w którym stwierdził on, że notatka służbowa nie może zastąpić środków dowodowych przewidzianych w nast. 75 i nast. k.p.a .). Prawdziwość tej notatki służbowej budzi wątpliwości z uwagi na fakt, że skarżący pod wyżej wymienionym adresem był zameldowany, a zameldować się tam bez zgody osób uprawnionych nie mógł zgodnie z ustawą o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Uzasadniając trzeci z przedstawionych zarzutów pełnomocnik skarżącego podkreśla, iż świetle przepisów ustawy o cudzoziemcach obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej nie ubiegają się o karty bytu, wizy pobytowe czy inne dokumenty potwierdzające posiadanie prawa pobytu na terytorium RP. Ubiegając się o wydanie prawa jazdy w Rzeczpospolitej Polskiej składa on jedynie oświadczenie o spełnieniu warunku, o którym mowa wart. 90 ust. 1 pkt 5 u.p.r.d. Obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej może posiadać jedynie zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE wydawane na podstawie art. 16 ust 1 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z jej terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz.U. z 2006, Nr 144 poz.1043 ze zm.). Z powołanej wynika, że obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej nie mają bezwzględnego obowiązku zameldowania w Rzeczpospolitej Polskiej, bowiem w razie braku adresu zameldowania na pobyt stały, a w razie jego braku - zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące, danych o adresie nie zamieszcza się w zaświadczeniu o zarejestrowaniu pobytu obywatela Unii Europejskiej (art. 28 ust 1 pkt 5 powołanej ustawy). Również ustawa świadczy, że obywatele państw Unii Europejskiej nie mają obowiązku meldunkowego, od którego organ wydający prawa jazdy może uzależnić jego wydanie.

Organ odwoławczy , zdaniem skarżącego , nie wyjaśnił i w istocie nie rozpoznał podniesionego i opisanego zarzutu odwołania, albowiem nie wskazał jakie dokumenty skarżący miał dostarczyć skoro uzyskanie dokumentów, o których mowa § 5 ust 1 a) rozporządzenia MI było niemożliwe z uwagi na obowiązujące a wyżej opisane uregulowania ustawy o cudzoziemcach. Stwierdził jedynie, ze takim dokumentem jest zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu obywatela Unii Europejskiej, które skarżący przedłożył i które znajduje się w aktach wbrew jego twierdzeniom.

W ocenie skarżącego, takie postępowanie organu odwoławczego godzi w zasadę dwuinstancyjności postępowania , zgodnie którą rola organu odwoławczego nie jest kontrola decyzji pierwszo instancyjnej , ale rozpatrzenie wszystkich żądań strony i ustosunkowanie się do nich w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Skarżący wnosił w odwołaniu , iż może złożyć oświadczenie wymagane § 5 ust. 1 rozporządzenia MI oraz zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu, co zresztą uczynił. Organ odwoławczy do tego wniosku w żaden sposób się nie odniósł.

Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego , to w uzasadnieniu skargi odrębnie przedstawiono problem naruszenia art. 90 ust. 1 pkt. 5 u.p.r.d. w odniesieniu do przyjęcia tezy o równoważności pojęć "przebywania" i "miejsca zameldowania" oraz przyjęciu stanowiska , iż skarżący zobowiązany był do przebywania przez co najmniej 185 dni w roku kalendarzowym na terenie powiatu starosty właściwego do wydania prawa jazdy w sytuacji , gdy przepis wymaga przebywania na terenie RP.

Co do pierwszej z tych tez , zdaniem skarżącego , organ drugiej instancji podobnie, jak i organ pierwszej instancji, mylą pojęcie "przebywania" na terytorium Rzeczpospolitej z pojęciem "zameldowania, czy też "obowiązkiem meldunkowym". Zgodnie z art. 90 ust 1 pkt 5 u.p.r.d. prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli przebywa na terytorium Rzeczypospolitej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie , że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy. Pojęcia "zamieszkania" (zameldowania) i pojęcie "przebywania" nie są równoznaczne . Podkreśla to Ryszard Stefański w komentarzu do art. 97 u.p.r.d. ( LEX, 2008, wyd. III. teza 8 do a73 zwracając uwagę na to , iż miejscem zamieszkania osoby fizycznej , zgodnie z art. 25 k.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z o pobytu, przy czym chodzi o miejscowość, a nie konkretne mieszkanie. Przesłankami miejsca zamieszkania są: przebywanie w określonej miejscowości oraz zamiar stałego w niej pobytu; muszą one występować kumulatywnie. Chodzi o miejscowość, która stanowi centrum życiowej działalności danej osoby, nie zaś o miejscowość, w której osoba jest zameldowana, ale o tę miejscowość, w której ona przebywa z pobytu (post. SN z dnia 3 maja 1973 r., I CZ 48/73). NSA uznał, że "Brak jest jakichkolwiek podstaw, aby miejsce zamieszkania "można było utożsamiać także z miejscem czasowego pobytu wnioskodawcy" (wyr. NSA z dnia 2 lutego 1998, LEX nr 41345). Przywołuje także stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 2005 r., sygn. akt VI SAlWa 1171/05

( LEX nr 191307) , zgodnie z którym żaden przepis u.p.r.d. nie uzależnia uzyskania dokumentu prawa jazdy od posiadania stałego lub czasowego miejsca zamieszkania.

Nie podziela także stanowiska , iż zobowiązany był do przebywania przez co najmniej 185 dni w roku kalendarzowym na obszarze objętym terytorialnym zakresem działania starosty właściwego do wydania prawa jazdy . Zgodnie z art. 97 ust. 1 u.p.r.d. do wydania prawa jazdy uprawniony jest starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy , a w uzasadnionych przypadkach – właściwy ze względu na miejsce czasowego pobytu. W jego ocenie , wystarczy aby osoba składająca wniosek o wydanie prawa jazdy spełniała warunek o jakim mowa w art. 90 ust. 1 pkt.5 u.p.r.d., przy czym nie musi być zameldowana na terenie objętym właściwością starosty.

W części końcowej skargi zwraca uwagę , iż względy związane ze stanem zdrowia stanowiły jedna z podstaw odmowy wydania prawa jazdy T. M. Stąd twierdzenie organu odwoławczego , jakoby wzmianka o tym w uzasadnieniu decyzji pierwszo instancyjnej miała tylko informacyjny charakter , jest nieuzasadnione.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentacji jaką zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji .

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm., dalej: p.p.s.a.) doprowadziła do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z prawem.

Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji wskazano w niej przepis art. 90 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., dalej u.p.r.d.) oraz § 2 , § 5 ust. 1 pkt. 1a i § 7 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 24, poz. 215 ze zm.; dalej: rozporządzenie MI)).

Zgodnie z art. 90 ust. 1 cyt. ustawy Prawo o ruchu drogowym - prawo jazdy otrzymuje osoba, jeżeli:

1) osiągnęła wymagany dla danej kategorii wiek;

2) uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, o ile jest ono wymagane;

3) odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie;

4) zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej kategorii;

5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje od co najmniej sześciu miesięcy.

Rozstrzygnięcie w sprawie wydania prawa jazdy następuje w drodze decyzji administracyjnej ( § 2 rozporządzenie MI). Osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy składa oświadczenie o spełnianiu warunku, o którym mowa w art. 90 ust. 1 pkt 5 u.p.r.d., a cudzoziemiec dołącza ponadto do wniosku kserokopię karty pobytu, wizy pobytowej lub innego dokumentu potwierdzającego posiadanie prawa pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo zaświadczenie, że studiuje co najmniej od sześciu miesięcy ( § 5 ust. 1 pkt. 1a rozporządzenia MI). Jeśli wynik weryfikacji dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę (potwierdzających spełnienie warunków koniecznych do uzyskania prawa jazdy) jest negatywny starosta będzie zobowiązany do odmowy wydania prawa jazdy (§ 7 ust. 1 pkt. 5 a rozporządzenia MI) .

Organ odwoławczy , w ślad za organem pierwszej instancji , uznał iż skarżący nie spełnił wymogu określonego w art. 90 ust. 1 pkt. 2 u.p.r.d. . W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego nie zostało wykazane , iż przebywa on na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe .

W ocenie Sądu stanowisko takie znajduje uzasadnienie w następujących okolicznościach rozpatrywanej sprawy.

We wniosku o wydanie prawa jazdy złożonym w dniu [...] r. skarżący zawarł oświadczenie , zgodnie z którym przebywa on na terytorium RP przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym. Oświadczenie zostało uzupełnione adnotacją, poczynioną pismem ręcznym , zgodnie z którą przebywa on na terytorium RP przez wskazany okres czasu "ze względu na więzi osobiste". Jako miejsce zamieszkania wskazał adres w B. przy ul. [...].Do wniosku dołączono "Zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu obywatela Unii Europejskiej" wydane przez Wojewodę [...] w dniu [...] r.

Organ pierwszej instancji , ze względu na informacje uzyskane od organu administracji [...] , powziął wątpliwość co do faktu zamieszkiwania skarżącego w Polsce i w związku z tym wezwał go w dniu [...] r. do wykazania tej okoliczności. Skarżący w dniu [...] r. złożył oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej w którym stwierdza , iż przebywa na terytorium RP przez co najmniej 185 dni w roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi o charakterze osobistym. Nie przedstawił jednak żadnego dowodu na potwierdzenie tej okoliczności.

Stanowisko skarżącego , wedle którego przepis art. 90 ust. 1 pkt. 5 u.p.r.d. wymaga wykazania przesłanki w postaci "przebywania" osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy na terytorium RP przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym nie powinno być utożsamiane z zameldowaniem tej osoby. Sam akt zameldowania jest czynnością materialno-techniczną , podjętą przez właściwy organ administracji publicznej ze względu na zaistnienie przesłanek określonych w art. ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity z 2006 r. , Dz.U. Nr 139 , poz. 993 ze zm. ), dalej: u.e.d.o. Natomiast "przebywanie" jest pewnym stanem faktycznym polegającym na pobycie danej osoby w określonej miejscowości , czy też na określonym terenie (terytorium).

Przyjdzie jednak zauważyć , iż pojęć tych nie można do końca rozdzielać , bowiem akt zameldowania kształtuje pewien stan prawny, polegający na tym , że dana osoba fizyczna zrealizowała prawny obowiązek zalegalizowania swojego pobytu w określonej miejscowości pod określonym adresem , na czas oznaczony czy też nieoznaczony. Zameldowanie zatem można traktować jako formalny wyraz przebywania danej osoby pod wskazanym adresem.

Zgodnie z art. 2 u.e.d.o., osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy, polegający na zameldowaniu się na pobyt stały albo pobyt czasowy . Obowiązek ten dotyczy także cudzoziemców , w tym obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej (art. 23 u.e.d.o.). Cudzoziemiec przebywający poza zakładem hotelarskim, zakładem udzielającym pomieszczenia w związku z pracą, nauką, leczeniem się lub wypoczynkiem jest obowiązany zameldować się na pobyt czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od chwili przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej (art. 24 ust. 1 u.e.d.o). Obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej i członek jego rodziny niebędący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, dokonujący zameldowania się na pobyt stały, zgłaszają wymagane dane do zameldowania, przy czym obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej przedstawia ważny dokument podróży lub inny ważny dokument potwierdzający jego tożsamość i obywatelstwo oraz ważny dokument potwierdzający prawo stałego pobytu, a członek jego rodziny niebędący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej - ważny dokument podróży oraz ważną kartę stałego pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej (art. 26 ust. 2 u.e.d.o.). Jeśli wskazane osoby dokonują zameldowania się na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące, zgłaszają wymagane dane do zameldowania, przy czym obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej przedstawia ważny dokument podróży lub inny ważny dokument potwierdzający jego tożsamość i obywatelstwo oraz zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu obywatela Unii Europejskiej lub, w przypadku braku zaświadczenia, składa oświadczenie o zarejestrowaniu pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a członek jego rodziny niebędący obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej - ważny dokument podróży oraz ważną kartę pobytu członka rodziny obywatela Unii Europejskiej (art. 26 ust. 4 u.e.d.o.o).

W świetle powyższych regulacji prawnych nie budzi wątpliwości to , że skarżący przebywający na terytorium RP ponad 185 dni w roku kalendarzowym miał obowiązek wykonania obowiązku meldunkowego , jak i to , że dowodem potwierdzającym jego przebywanie powinno być zameldowanie na pobyt stały albo na pobyt czasowy. Wbrew twierdzeniom jego pełnomocnika skutkiem niewykonania obowiązku meldunkowego nie jest tylko odpowiedzialność za wykroczenie ,ale także brak możliwości wykazania faktu przebywania na terytorium RP przez wymagany okres czasu.

Zatem obywatel państwa członkowskiego Unii Europejskiej , ubiegający się o wydanie polskiego prawa jazdy nie jest zobligowany do przedłożenia kserokopii karty pobytu , wizy pobytowej lub innego dokumentu potwierdzającego prawo pobytu na terytorium RP (art. 7 ust. 1 pkt. 1a rozporządzenia MI). Można przyjąć , iż wystarczy złożenie przez niego oświadczenia o spełnianiu warunku o jakim mowa w art. 90 ust.1 pkt. 5 u.p.r.d. , jednakowoż oświadczenie takie musi być wiarygodne. Oświadczenie strony jest środkiem dowodowym, który podlega ocenie przez organ administracji publicznej na zasadach i w trybie przewidzianych w kodeksie. Oświadczenie strony nie jest zatem szczególnym środkiem dowodowym, a okoliczność faktyczna stwierdzona w oświadczeniu może być przedmiotem dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych itd., jeżeli prawdziwość oświadczenia budzi wątpliwości (A.Wróbel w: M.Jaśkowska, A.Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa , s. 325).

Jak wynika z akt postępowania , organy orzekające w rozpatrywanej sprawie nie dały wiary oświadczeniu skarżącego z dniu [...] r. , złożonemu pod rygorem odpowiedzialności karnej , w którym stwierdza iż przebywa na terytorium RP przez co najmniej 185 dni w roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi o charakterze osobistym (aczkolwiek tego wyraźnie nie stwierdzają). W ocenie Sądu teza o braku wiarygodności oświadczenia znajduje uzasadnienie w okolicznościach sprawy, a w szczególności w tym że skarżący nie przedłożył dowodu zameldowania ( na pobyt stały albo na pobyt czasowy) , jak również ze względu na informacje uzyskaną od organów administracji [...] o zamieszkiwaniu skarżącego na terytorium Republiki Federalnej N. Na rzecz braku wiarygodności jego oświadczenia przemawia także notatka z dnia [...] r. sporządzona przez doręczyciela , zgodnie z którą osoba zamieszkała przy ul. [...] (adres zamieszkania wskazany przez skarżącego) stwierdziła , iż nie zna skarżącego i że nie mieszka on pod tym adresem.

Na marginesie przyjdzie zauważyć , że przepis art. 91 ust. 1 pkt. 5 wymaga wykazania nie tylko "przebywania" na terytorium RP przez wymagany okres czasu , ale także faktu przebywania przez wskazany okres czasu na terytorium RP ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, poza ogólnikowym stwierdzeniem we wniosku o wydanie prawa jazdy , iż rzeczywiście przebywa na terytorium RP ze względu na więzi osobiste , na czym więzi te polegają , jak również nie przedstawił dowodów potwierdzających istnienie tego rodzaju więzi.

Obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej mają prawo do wjazdu na terytorium RP oraz przebywania na nim , przy czym mogą przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres do 3 miesięcy bez konieczności zachowania warunków pobytu określonych w niniejszym rozdziale (art. 15 ust. 1 z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin , Dz.U. Nr 144 , poz. 1043 ze zm., dalej: ustawa ).

Zgodnie z art. 16 ust. ustawy , obywatelowi UE przysługuje prawo pobytu przez okres dłuższy niż 3 miesiące, w przypadku gdy spełnia jeden z następujących warunków:

1) jest pracownikiem lub osobą pracującą na własny rachunek na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2) jest objęty powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym albo jest osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji w rozumieniu art. 5 pkt 23 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.) i posiada wystarczające środki finansowe do utrzymania siebie i członków rodziny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tak aby nie stanowić obciążenia dla pomocy społecznej;

3) studiuje lub odbywa szkolenie zawodowe w Rzeczypospolitej Polskiej i jest objęty powszechnym ubezpieczeniem zdrowotnym albo jest osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji w rozumieniu art. 5 pkt 23 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz posiada wystarczające środki finansowe do utrzymania siebie i członków rodziny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tak aby nie stanowić obciążenia dla pomocy społecznej;

4) jest małżonkiem obywatela polskiego.

W sytuacji , kiedy pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej trwa przez okres dłuższy niż 3 miesiące, obywatel UE jest obowiązany zarejestrować swój pobyt (art. 20 ustawy). Rejestracji dokonuje wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu obywatela UE (art. 39 ust. 1 ustawy). Zarejestrowanie pobytu następuje w rejestrze pobytu obywatela UE. Obywatelowi UE wydaje się zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE (art. 27 ustawy).

Jak wykazuje analiza przepisów ustawy , sama czynność rejestracji pobytu obywatela UE w stosownym rejestrze ma charakter czysto techniczny. Może ona jedynie poświadczać , iż osoba taka wykonała spoczywający na niej obowiązek rejestracyjny. Natomiast w żaden sposób nie przesądza o czasookresie przybywania obywatela UE na terytorium RP.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze stwierdzić trzeba co następuje:

Odnośnie zarzutu pierwszego - nie można podzielić poglądu skarżącego , iż w trakcie postępowania prowadzonego przez organ pierwszej i drugiej instancji doszło do naruszenia art. 7 kodeksu w związku 77 § 1 oraz art. 80k.p.a. , polegającego na nie rozważeniu całości materiału dowodowego w sprawie i poczynienie ustaleń w oparciu o niepełny materiał dowodowy, a zwłaszcza pominięcie zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu obywatela Unii Europejskiej wydanego przez Wojewodę [...] z dnia [...] r. Zaświadczenie to , jak wykazano wyżej , nie mogło stanowić dowodu potwierdzającego fakt przebywania przez skarżącego na terytorium RP przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym.

Odnośnie zarzutu drugiego , zgodnie z którym doszło do naruszenie art. 75 i nast. k.p.a. polegające na przyjęciu jako dowodu w sprawie notatki służbowej z dnia [...] r. osoby mającej dokonywać doręczeń o informacji od osoby zamieszkałej przy ul. [...], iż nie zna takiej osoby (tj. P. T. M.) i nie mieszka ona tam. Jak wykazano wyżej, przywołana notatka była jednym z dowodów potwierdzających niespełnienie przez skarżącego wymogu określonego w art. 90 ust. 1 pkt. 5 u.p.r.d. Nie było żadnych przeszkód formalnych , aby wyprowadzać z niej określone wnioski , znajdujące potwierdzenie w innych okolicznościach sprawy.

Odnośnie zarzutu trzeciego , dotyczącego naruszenia art. 15 k.p.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania , w tym kwestii żądania poza oświadczeniem, o którym mowa w § 5 ust 1 a rozporządzenia MI oraz zaświadczenia o zarejestrowaniu pobytu obywatela Unii Europejskiej , innych dokumentów, o których mowa w § 5 ust 1 a ww. rozporządzenia. Zgodzić się trzeba ze stanowiskiem, iż skarżący jako obywatel UE nie może tego rodzaju dokumentów uzyskać i przedłożyć . W ocenie Sądu , przedstawionej wyżej , wystarczające było oświadczenie skarżącego w tej kwestii ( przebywania na terytorium RP przez wymagany okres czasu) pod warunkiem jednak , że będzie ono wiarygodne. Wobec niewiarygodności oświadczenia złożonego przez skarżącego , powinien on przedstawić dowody potwierdzające okoliczność , której oświadczenie dotyczyło ( w szczególności dowód potwierdzający wykonanie obowiązku meldunkowego).

Podzielić trzeba zarzut skarżącego dotyczący naruszenie przez organ drugiej instancji przepisu prawa materialnego tj. art. 90 ust. 1 pkt. 5 u.p.r.d., polegające na błędnej jego wykładni w wyniku przyjęcia poglądu , że pojęcie "przebywa" jest równoznaczne z pojęciem "miejsca zamieszkania". Natomiast , wbrew twierdzeniom skarżącego ,organ ten nie prezentuje stanowiska o równoważności pojęć "przebywanie" i "miejsce zameldowania" (jak wywodzi się w skardze).

Organ odwoławczy bezpodstawnie przyjął , iż "przebywanie w Polsce przez ponad 185 dni jest właściwie tym samym czym (potocznie) zamieszkiwanie w Polsce , jest też tym samym , co zamieszkiwanie w rozumieniu art. 25 k.c.". Miejscem zamieszkania osoby fizycznej , w świetle art. 25 k.c. , jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Samo przebywanie w określonej miejscowości , nawet obejmujące relatywnie długi okres czasu (np. ponad 185 dni w roku) nie oznacza jeszcze zamiaru przebywania tam na stałe. W sytuacji kiedy jednak w trakcie postępowania nie wykazano , aby została spełniona przez skarżącego przesłanka "przebywania" z art. 90 ust. 1 pkt. 5 u.p.r.d. błędna wykładnia przepisu dokonana przez organ odwoławczy nie miała znaczenia dla podjętego rozstrzygnięcia.

Natomiast nieuzasadniony jest zarzut skarżącego jakoby organ odwoławczy uznał, iż jest on zobowiązany do przebywania przez co najmniej 185 dni w ciągu roku kalendarzowego w terenie powiatu starosty do wydania prawa jazdy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko takie nie zostało wyrażone.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.