Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 41/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6211 Przydział i opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz kwatery tymczasowej w służbach mundurowych
Skarżony organ: Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kube, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2020 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz skarżącego W. S. kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] Komendant Główny Straży Granicznej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 K.p.a., w oparciu o art. 99 pkt 1 w związku z art. 100 ust 1 pkt 2 ustawy dnia z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2365 z późn. zm.), uchylił decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] przydzielającą W. S. na czas pełnienia służby w [...] Oddziale Straży Granicznej lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w m. [...] i umorzył postępowanie organu I instancji w całości.

Decyzje powyższe zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W związku ze złożonym w dniu [...] listopada 2008 r. przez W.S. wnioskiem o przydział lokalu mieszkalnego, zostało wszczęte przez organ w dniu [...] stycznia 2018 r. postępowanie administracyjne na podstawie art. 61 § 2 i 4 K.pa. w sprawie przydziału ww. funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego nr [...] w m. [...] przy ul. [...], jako miejscowości pobliskiej do miejscowości pełnienia służby.

Wnioskodawca został w związku z tym wezwany do zajęcia stanowiska, czy wyraża zgodę na prowadzenie postepowania w sprawie przydziału ww. lokalu.

W piśmie z dnia [...] lutego 2018 r. W. S. reprezentowany przez pełnomocnika wyraził zgodę na prowadzenie postepowania administracyjnego w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w m. [...], a jednocześnie wniósł o dopuszczenie dowodu z kompletnej dokumentacji budowlanej na okoliczność weryfikacji, czy budynek nie zagraża bezpieczeństwu mieszkańców, czy został usytuowany zgodnie z projektem budowlanym, czy projekt nie zawiera wad oraz o załączenie świadectwa charakterystyki energetycznej z uwagi na duże dopłaty po sezonie grzewczym.

Dnia [...] kwietnia 2018 r., zgodnie z wnioskiem strony z dnia [...] marca 2018 r., w obecności W. S. oraz jego pełnomocnika, przeprowadzono dowód z oględzin ww. lokalu oraz budynku mieszkalnego, w którym ten lokal jest położony. W protokole sporządzonym na miejscu przeprowadzenia dowodu nie stwierdzono żadnych wad konstrukcyjnych, a stan sanitarno – techniczny lokalu mieszkalnego oceniony został jako dobry i niestwarzający zagrożenia dla ludzi.

Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 92 ust. 1, art. 94 ust. 1 oraz art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2365, ze zm.), § 3, § 4 ust. 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1005, z późn. zm.) oraz § 2, § 3 i § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych znajdujących siew budynkach będących własnością Skarbu Państwa, pozostających w zarządzie Straży Granicznej, oraz sposobu obliczania wysokości czynszu najmu za te lokale (Dz. U. z 2002 r. Nr 122 poz. 1048) przydzielił W.S. na czas pełnienia służby w [...] Oddziale Straży Granicznej lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w m. [...].

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że przydział jest zgodny z powołanym w podstawie prawnej rozporządzeniem z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych. Lokal jest położony w miejscowości pobliskiej do miejscowość pełnienia służby przez funkcjonariusza (zaświadczenia w aktach sprawy) oraz znajduje się w należytym stanie technicznym i sanitarnym (przy czym stan techniczny lokalu ustalono na podstawie rocznych i pięcioletnich przeglądów stanu technicznego budynku mieszkalnego oraz lokalu mieszkalnego). Organ I instancji wyjaśnił też, że ww. lokal mieszkalny był zamieszkany do dnia [...] października 2017 r. i do dyspozycji organu został przekazany wyremontowany (dokumenty w aktach sprawy). Ustalono również, że lokatorzy zamieszkujący w budynku sąsiednim nie mają dopłat z tytułu ogrzewania po zakończeniu sezonu grzewczego. Natomiast nadpłata z tytułu użytkowania lokalu mieszkalnego nr [...] za sezon grzewczy 2016/2017 wyniosła 1161,61zł, wobec czego, w ocenie organu I instancji, nie zachodzi przesłanka do sporządzenia świadectwa charakterystyki energetycznej budynku mieszkalnego, ponieważ twierdzenie pełnomocnika strony o dopłatach za ogrzewanie jest bezpodstawne. Organ I instancji dodał też, że świadectwo charakterystyki energetycznej nie ma wpływu na określenie stanu technicznego lokalu mieszkalnego, a elementy ogrzewania podlegają ocenie i badaniom okresowym zgodnie z Prawem budowlanym.

W odwołaniu od powyższej decyzji W. S., reprezentowany przez pełnomocnik zarzucił organowi I instancji:

– naruszenie przepisów postępowania, tj.: art 7, art. 77, art. 80, art. 81 K.p.a., poprzez błędne uznanie na podstawie protokołu z oględzin, że proponowany lokal jest w należytym stanie techniczno-sanitarnym, podczas gdy na klatkach schodowych i w lokalach widoczne są pęknięcia i rysy, balkon przynależny do ww. lokalu jest uszkodzony, pomimo odnowienia łuszczy się zawilgocona farba na suficie balkonu, co z kolei powoduje odpadanie tynku na balkon, przecieka sufit balkonu, na dokumentacji fotograficznej widoczne są spadające na balkon funkcjonariusza krople, co z kolei powoduje zawilgocenie balkonu oraz może spowodować zawilgocenie lokalu, w stolarce okiennej znajduje się wywiercony na wylot otwór, zaślepiony jakimś piaskiem co może powodować przedostawanie się zimna zimą (stwierdzone w protokole oględzin z dnia [...] kwietnia 2018 r.),

– naruszenie prawa materialnego tj.: § 4 rozporządzenia MSWiA z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach będących własnością Skarbu Państwa pozostających w zarządzie Straży Granicznej oraz sposobu obliczania czynszu najmu za te lokale, poprzez błędne uznanie, że budynek oraz lokal przyznany stronie znajdują się w należytym stanie techniczno-sanitarnym, podczas gdy stolarka okienna w tym budynku nie spełnia dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/WE wdrożone w ustawach i rozporządzeniach, nieszczelne okna powodują duże dopłaty do ogrzewania po sezonie grzewczym i zimno w lokalach w okresie zimowym oraz na klatkach schodowych, jak też widnieją ww. już uszkodzenia.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Dodatkowo w piśmie z dnia [...] czerwca 2018 r. pełnomocnik W. S. wniósł o dopuszczenie przez organ odwoławczy dowodu z decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] na okoliczność uzyskania przez żonę funkcjonariusza pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego w m. [...] w wysokości 12.474 zł. Osobami uwzględnionymi przy przyznaniu i ustaleniu wysokości pomocy finansowej była funkcjonariusz, jej córka oraz mąż – W.S.

Komendant Główny Straży Granicznej, w wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz § 2, § 4 i § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w całości.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przyznając funkcjonariuszowi lokal mieszkalny w m. [...], należałoby przy obliczeniu należnej normy zaludnienia uwzględnić wszystkich członków rodziny. Skoro zatem funkcjonariusz został uwzględniony w decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na budowę domu, to uznać należy, że jego prawo do lokalu mieszkalnego zostało spełnione.

Po rozpoznaniu skargi na ww. decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 327/19 uchylił decyzję organu odwoławczego.

W uzasadnieniu wyroku Sąd zarzucił, że wydając decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. organ drugiej instancji w jej uzasadnieniu zawarł jedynie uzasadnienie faktyczne, lecz nie podał uzasadnienia prawnego wyjaśniającego dlaczego postępowanie organu pierwszej instancji należało umorzyć w całości. Organ nie przywołał też w uzasadnieniu decyzji i nie wykazał ziszczenia przesłanek z art. 105 § 1 K.p.a.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy wskazane uchybienia powodują, że zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym. Nie można bowiem uznać, że organ w sposób prawidłowy rozpoznał i rozstrzygnął ponownie sprawę. Stwierdzone wadliwości proceduralne przy jej wydaniu mogły mieć bowiem wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie też skutkowały tym, że Sąd nie mógł dokonać kontroli legalności merytorycznej oceny organu dotyczącej zaistnienia podstaw do wydania zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę ponownie organ zobowiązany będzie zatem poddać wnikliwej analizie i ocenie cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w kontekście wskazanych obowiązujących przepisów prawa oraz podnoszonych przez skarżącego zarzutów. Obowiązkiem organu będzie też wyczerpujące uzasadnienie orzeczenia.

Komendant Główny Straży Granicznej, rozpoznając ponownie sprawę, decyzją z dnia [...] października 2019 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 K.p.a., w oparciu o art. 99 pkt 1 w związku z art. 100 ust 1 pkt 2 ustawy dnia z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2018 r. i umorzył postępowanie organu I instancji w całości.

W ocenie organu odwoławczego okoliczność otrzymania pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego przez M. S. (żonę W. S.) ma kluczowe znaczenie dla rozpoznawanej sprawy, ponieważ skarżący, pozostając w związku małżeńskim, uczestniczył we wspólnym przedsięwzięciu zmierzającym do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych (budowa domu) i został uwzględniony w decyzji wydanej na wniosek żony, uzyskując należną mu normę pomocy finansowej. Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, że poprzez udzieloną pomoc finansową, której alternatywą jest przydział lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, zrealizowane zostało przysługujące funkcjonariuszowi prawo do lokalu mieszkalnego, co wynika z jednoznacznego stwierdzenia zawartego w przepisie art. 99 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej. Komendant Główny SG wskazał również, że odstępstwo od tej zasady wprowadza art. 100 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy w stosunku do funkcjonariusza przeniesionego do służby w innej miejscowości, dopuszczając możliwość przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, jednakże pod warunkiem zwrotu przyznanej pomocy finansowej.

W ocenie organu odwoławczego ww. stan faktyczny w rozpatrywanym przypadku nie zaistniał, stąd też decyzja o przydziale skarżącemu lokalu mieszkalnego wydana została z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 99 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej. Okoliczność przyznania i wypłaty należnej normy pomocy finansowej W.S. od początku wyłączała bowiem możliwość przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji, a tym samym przesądzała o bezprzedmiotowości prowadzonego przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej postępowania administracyjnego w tej sprawie.

W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącego zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 98 i art. 99 ustawy o Straży Granicznej, poprzez pominięcie tego, że to żona skarżącego, ani nie sam skarżący, otrzymała pomoc finansową.

Pełnomocnik skarżącego zarzucił również organowi naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, tj.:

– art. 107 § 1 i 3 w zw. z art 8, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 81 K.p.a., poprzez błędne uznanie w uzasadnieniu, że skoro funkcjonariusz został uwzględniony w decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na budowę domu, to uznać należy, że jego prawo do lokalu zostało spełnione – bez wskazania i wyjaśnienia podstawy prawnej powyższego twierdzenia, co powoduje, że stronie nieznane są motywy prawne rozstrzygnięcia. Pełnomocnik skarżącego dodał, że organ w żaden sposób nie odniósł się w uzasadnieniu do zarzutów postawionych w odwołaniu, ograniczając się tylko do zacytowania tych zarzutów w swojej decyzji, nie odniósł się również do zarzutów dotyczących stanu techniczno-sanitarnego lokalu oraz budynku, w którym lokal ten się znajduje, dokumentacji fotograficznej załączonej do akt sprawy oraz wniosków dowodowych składanych przez stron;.

– art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w zw. z § 4 rozporządzenia MSWiA z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie warunków najmu lokali mieszkalnych znajdujących się w budynkach będących własnością Skarbu Państwa pozostających w zarządzie Straży Granicznej oraz sposobu obliczania czynszu najmu za te lokale, poprzez nieodniesienie się do zarzutu naruszenia przez organ I instancji § 4 ww. rozporządzenia poprzez błędne uznanie przez organ I instancji, że lokal oraz budynek przyznany funkcjonariuszowi znajdują się w należytym stanie sanitarno – technicznym, podczas gdy stolarka okienna w tym budynku nie spełnia dyrektyw Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/WE wdrożone w ustawach i rozporządzeniach, nieszczelne są okna, co powoduje duże dopłaty do ogrzewania po sezonie grzewczym i zimno w lokalach w okresie zimowym oraz na klatkach schodowych, na klatkach schodowych i w lokalach widoczne są pęknięcia i rysy, na balkonie przynależnym do ww. lokalu jest uszkodzony balkon, pomimo odnowienia łuszczy się zawilgocona farba na suficie balkonu, co z kolei powoduje odpadanie tynku na balkon, przecieka sufit balkonu, na dokumentacji fotograficznej widoczne są spadające na balkon krople, co z kolei powoduje zawilgocenie balkonu oraz może spowodować zawilgocenie lokalu, w stolarce okiennej znajduje się wywiercony na wylot otwór, zaślepiony jakimś piaskiem co może powodować przedostawanie się zimna zimą (stwierdzone w protokole oględzin z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz co potwierdza dokumentacja fotograficzna).

W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Komendant Główny Straży Granicznej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podkreślając, że zarzuty co do stanu techniczno-sanitarnego lokalu są bez znaczenia dla sprawy z uwagi na jej bezprzedmiotowość spowodowaną uzyskaniem przez żonę skarżącego pomocy finansowej na nabycie lokalu mieszkalnego. Organ odwoławczy podniósł przy tym, że środki przeznaczone na realizację uprawnień mieszkaniowych funkcjonariuszy są wydatkowane z budżetu państwa i jako takie winny podlegać szczególnej kontroli. Biorąc pod uwagę okoliczność, że skarżący został uwzględniony w decyzji przyznającej żonie funkcjonariusza pomoc finansową na budowę domu, przydział lokalu mieszkalnego oznaczałby dwukrotne zrealizowanie świadczeń mieszkaniowych skarżącego ze środków budżetu państwa.

Organ zaznaczył jednocześnie, że decyzja o przydziale lokalu mieszkalnego nie ma charakteru uznaniowego i może zostać wydana wyłącznie przy braku negatywnych przesłanek wskazanych w art. 99 ustawy o Straży Granicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli rozstrzygnięcia wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Sąd jest władny wzruszyć zaskarżone rozstrzygniecie jedynie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa. Art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa w jakich sytuacjach decyzje lub postanowienia organów administracji podlegają uchyleniu, czy też stwierdzeniu ich nieważności.

Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej w świetle wskazanych powyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Komendant Główny Straży Granicznej, zaskarżoną decyzją, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 105 § 1 K.p.a. uchylił decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] przydzielającą W. S.na czas pełnienia służby w [...] Oddziale Straży Granicznej lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w m. [...] i umorzył postępowanie organu I instancji w całości.

Przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., w oparciu o który organ odwoławczy wydał powyższe rozstrzygniecie wprowadza wyjątek od zasady obowiązku rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji.

Przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. nie precyzuje przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania pierwszej instancji, niemniej w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że umarzając postępowanie organu pierwszej instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 K.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami bezprzedmiotowością postępowania (vide: wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2006 r. sygn. akt II GSK 17/06, wyrok NSA z dnia 15 lutego 2002 r., sygn. akt IV SA 752/00, wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA/Wr 2401/97). Oznacza to, że uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji o charakterze kasacyjnym, o której mowa tym przepisie, podlega ograniczeniu, które związane jest z wystąpieniem okoliczności powodujących bezprzedmiotowość postępowania przed organem I instancji. Zważyć przy tym należy, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a., oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego brak możliwości wydania decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (w sposób negatywny lub pozytywny dla strony). Wynikać ona może z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych, np. przestało obowiązywać prawo będące podstawą orzekania w danej sprawie, albo przestał istnieć podmiot, którego praw i obowiązków postępowanie dotyczy, bądź też w toku postępowania okazało się, że wszczęto je w sprawie nie będącej sprawą z zakresu administracji publicznej. Postępowanie jest również bezprzedmiotowe, jeżeli nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada zatem w sytuacji, gdy organ administracji stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Od bezprzedmiotowości postępowania należy odróżnić bezzasadność żądania strony, która wiąże się z niespełnieniem przez stronę postępowania określonych prawem przesłanek koniecznych do uzyskania uprawnienia w trybie decyzji administracyjnej. Wówczas mamy do czynienia co najwyżej z bezzasadnością żądania strony, nie zaś z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Oznacza to konieczność załatwienia sprawy przez wydanie decyzji rozstrzygającej ją co do istoty. W uzasadnieniu wyroku z dnia 9 listopada 1995 r., sygn. akt III ARN 50/95, OSNAPiUS 1996, nr 11, poz. 150, Sąd Najwyższy podkreślił, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, art. 105 § 1 K.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco. Przepis ten ma bowiem zastosowanie tylko w tych sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania.

Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte przez organ na podstawie wniosku z dnia [...] listopada 2008 r. złożonego przez W.S. o przydział lokalu mieszkalnego. W związku tym błędne było powoływanie się przez organ I instancji w piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. wszczynającym to postępowanie na art. 61 § 2 K.p.a. i uzależnianie dalszego prowadzenia postępowania od uzyskania zgody strony. W obiegu prawnym pozostaje bowiem wniosek funkcjonariusza z 2008 r., który nie utracił swej skuteczności i winien być rozpatrzony, skoro zaistniały okoliczności umożliwiające realizację zasadniczego prawa funkcjonariusza, jakim jest uzyskanie lokalu mieszkalnego w miejscowości, której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej. Jak zawrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. I OSK 1844/11, wypowiedź funkcjonariusza Straży Granicznej skierowana do organu wyrażająca wolę otrzymania przezeń mieszkania jest prośbą o przyznanie publicznoprawnego uprawnienia przysługującego funkcjonariuszowi Straży Granicznej, czynnością procesową z zakresu postępowania administracyjnego, jest to wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 61 § 1 K.p.a.

Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej rozpoznając wniosek funkcjonariusza decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. przydzielił W.S. na czas pełnienia służby w [...] Oddziale Straży Granicznej lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w m. [...].

Komendant Głowy Straży Granicznej rozpoznając odwołanie skarżącego od tej decyzji uznał natomiast, że postępowanie w sprawie przydziału lokalu mieszkalnego stało się bezprzedmiotowe z uwagi na otrzymanie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego przez M. S. (żonę skarżącego), która także jest funkcjonariuszem Straży Granicznej. W ocenie organu odwoławczego, poprzez udzieloną pomoc finansową, której alternatywą jest przydział lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, zrealizowane zostało przysługujące funkcjonariuszowi prawo do lokalu mieszkalnego, co wynika z jednoznacznego stwierdzenia zawartego w przepisie art. 99 pkt 1 ustawy o Straży Granicznej.

Z powyższego wynika, że organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i umorzyły postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem W.S. z [...] listopada 2008 r. o przydział lokalu mieszkalnego jako bezprzedmiotowe z uwagi na stwierdzenie zaistnienia negatywnej ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego w przedmiotowym wniosku.

W ocenie Sądu stanowisko Komendant Głowy Straży Granicznej, co do bezprzedmiotowości postępowania o przydział lokalu mieszkalnego z tej przyczyny jest nieprawidłowe. Bezzasadność żądania strony nie czyni bowiem postępowania bezprzedmiotowym w trybie art. 105 § 1 K.p.a.

W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zachodziły żadne przyczyny, które czyniłyby postępowanie o przydział lokalu mieszkalnego wszczęte na podstawie wniosku skarżącego bezprzedmiotowym. Istniał bowiem przedmiot tego postępowania tj. sprawa administracyjna, która mogła być załatwiona decyzją administracyjną oraz istniała strona tego postępowania.

W sytuacji natomiast, gdy Komendant Głowy Straży Granicznej, na etapie rozpoznawania odwołania od decyzji organu I instancji przydzielającej W.S. lokal mieszkalny pozyskał dodatkowy materiał dowody, z którego wynikało, że skarżący nie spełnia ustawowych przesłanek do uwzględnienia jego wniosku, to powinien uchylić zaskarżoną decyzję i orzec co do istoty sprawy.

Uchylając zaskarżoną decyzję i umarzając postępowanie organu I instancji w całości, Komendant Głowy Straży Granicznej w sposób nieprawidłowy zastosowały art. 105 § 1 K.p.a., albowiem postępowanie o przydział lokalu mieszkalnego, zainicjowane wnioskiem W. S., nie stało się bezprzedmiotowe.

Rozpoznając ponownie odwołanie skarżącego Komendant Głowy Straży Granicznej winien zatem wydać orzeczenie merytoryczne w sprawie na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a jeżeli uzna, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygniecie to, działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy oraz wynagrodzenie pełnomocnika, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.