Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 23/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art. 53
journal: Dz.U. 2007 nr 35 poz 217
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Tytuł zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. (Dz.U.08.44.262) na: "o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego"
article: art. 6 ust. 2
journal: Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
article: art. 145 § 1 pkt 1, art. 75, art. 81, art. 149 § 2, art. 151 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Michał Ruszyński Protokolant specjalista Magdalena Tyniec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., na podstawie art. 2 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40, ze zmianami), art. 10, art. 104, art. 107, art. 145 § 1 ust. 5, art. 149, art. 150 § 1 oraz 151 § 1 ust. 2 k.p.a. po ponownym rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004 z dnia [...] r. złożonego przez J.D., uchylił własną decyzję ostateczną nr [...] oraz odmówił przyznania J.D. płatności bezpośrednich na 2004 rok.

W uzasadnieniu wskazano, iż J.D. składając w czerwcu 2004 r. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 rok, zgłosił do płatności następujące działki rolne:

1. A - (rzepak) o pow. 18,65 ha, leżącą na działce ewidencyjnej [...],

2. B - (lucerna) o pow. 34,40 ha, leżącą na działce ewidencyjnej [...],

3. C - (łąka) o pow. 6,04 ha, leżącą na działce ewidencyjnej [...],

4. D-(pszenica) o pow. 26,62 ha, leżąca na działkach ewidencyjnych o numerach [...],

Łączna powierzchnia działek rolnych zgłoszonych przez wnioskodawcę do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wyniosła więc 85,71 ha, przy ogólnej powierzchni gospodarstwa 133,33 ha.

W wyniku weryfikacji zgromadzonej dokumentacji oraz po przeprowadzeniu wszelkich obowiązujących kontroli przedmiotowego wniosku, w dniu 23 grudnia 2004 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w łącznej wysokości 43.138,70 zł., która to decyzja stała się ostateczna z dniem 20 stycznia 2005 r.

W związku z treścią postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej w S. z dnia 22 listopada 2005 r. (w sprawie o sygn. akt. 3 Ds. 188/05) o żądaniu wydania rzeczy tj. dokumentacji związanej z dokonanymi oszustwami mającymi na celu wyłudzenie dotacji unijnych, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał Prokuratorowi teczkę aktową J.D. , zawierającą dokumentację dotyczącą przyznania mu płatności za 2004 rok.

Postanowieniem Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wlkp. [...] umorzone zostało śledztwo, wobec braku ustawowych znamion czynu zabronionego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia, wskazano, że z dokonanych ustaleń wynika, iż osoby dzierżawiące grunty od Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "N." w G. (w tym J.D.) nie prowadziły na tych gruntach indywidualnej działalności rolniczej. Były one jedynie ich "formalnymi użytkownikami", zaś działalność rolniczą w dalszym ciągu - na zasadach obowiązujących przed sporządzaniem umów dzierżawy - prowadziła Spółdzielnia. Powyższe postanowienie, w tym i jego uzasadnienie nie zostało zaskarżone. Do postanowienia dołączono również stanowisko Prokuratora Okręgowego w Gorzowie Wlkp., według którego "w konkretnym przypadku podmiotem prowadzącym rolniczą działalność produkcyjną była RSP "N." w G., nie zaś poszczególne osoby fizyczne, które ze Spółdzielnią podpisały fikcyjne umowy dzierżawy gruntów, a które jednocześnie były członkami Spółdzielni".

Mając na uwadze powyższe, Kierownik Biura Powiatowego w S., powołując się na art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 oraz art. 150 k.p.a., postanowieniem nr [...] wznowił postępowanie administracyjne dotyczące przyznania J.D. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004rok.

W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, organ l instancji włączył do akt sprawy protokół przesłuchania świadka - J.D., sporządzony dnia 2 marca 2006 r. przez Komendę Wojewódzką Policji w Gorzowie Wielkopolskim .

W dniu 15 lutego 2007 r. w siedzibie Biura Powiatowego ARiMR w S. odbyła się rozprawa administracyjna, w trakcie której - jak wskazuje organ - "Strona jako swojego pełnomocnika ustanowiła Pana B. P., nie wskazała natomiast żadnych świadków oraz nie złożyła innych wniosków dowodowych". Z rozprawy sporządzony został protokół przesłuchania strony.

Organ wskazał, iż zgodnie z art. 2 pkt 1 i 2 cytowanej wyżej ustawy o płatnościach bezpośrednich, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

Odnosząc się do istotnej na gruncie niniejszej sprawy kwestii "posiadania", organ przyjął za obowiązującą wykładnię przepisów tytułu IV Kodeksu cywilnego, w tym art. 336 k.c., zgodnie z którym posiadaczem rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Organ powołał się także na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, który przyjął, iż nie bez znaczenia jest czynnik fizycznego władztwa nad daną rzeczą, które musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1998r, sygn. akt l SA 339/98, LEX nr 44548). Kolejnym niezbędnym elementem cywilistycznej konstrukcji posiadania jest psychiczny czynnik zamiaru władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi), który to zamiar rozstrzyga o posiadaniu w rozumieniu art. 336 Kc. Decyduje tutaj wewnętrzna, subiektywna wola posiadania, która przejawia się w postępowaniu posiadacza wobec otoczenia. Faktyczne władztwo na daną rzeczą oznacza, że istnieje swoboda co do podejmowania decyzji (np.: co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, kiedy zbierać plony oraz kiedy, gdzie i komu je sprzedawać, czy występować o dotacje, jakie grunty zgłaszać we wnioskach aplikacyjnych).

W wyniku analizy dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie, organ l instancji uznał, iż pomimo podpisania umowy dzierżawy na powierzchnie 86,16 ha gruntów od RSP "N.", J.D. prowadził na nich działalności rolniczej, a co za tym idzie nie jest on producentem rolnym uprawnionym do uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Za podstawę powyższego rozstrzygnięcia przyjęto przede wszystkim ustalenia dokonane w trakcie śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Gorzowie Wielkopolskim, w tym zeznania złożone przez J.D.. Wzięto również pod uwagę wyjaśnienia J.D. złożone w Biurze Powiatowym ARiMR w formie pisemnej oraz zeznania spisane podczas przeprowadzonej rozprawy administracyjnej. Różniły się one znacznie od zeznań złożonych przez wnioskodawcę podczas przesłuchań prowadzonych na Komendzie Wojewódzkiej Policji w Gorzowie Wlkp. Istotny był również fakt, iż w dniu 1 lutego 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo J.D., w którym zakwestionował on treść zeznań złożonych w trakcie śledztwa twierdząc, że są one niezgodne z treścią jego rzeczywistych wypowiedzi. Zarzucił ponadto, że przesłuchanie prowadzone w Komendzie Wojewódzkiej Policji odbywało się "w atmosferze gróźb i straszenia".

W ocenie organu l instancji, z uwagi na zachodzącą rozbieżność zeznań, za wiarygodne, miarodajne, a także "spontaniczne" należy uznać zeznania złożone podczas przesłuchania w Komendzie Wojewódzkiej Policji, bowiem zeznając jako świadek w postępowaniu karnym J.D. nie miał "świadomości, iż jego zeznania będą pociągać za sobą konsekwencje materialne (odmowa przyznania płatności)".

Treść zeznań w ocenie organu l instancji poddaje w wątpliwość "również fakt samodzielnego dysponowania dzierżawionymi gruntami(faktycznego władztwa nad rzeczą). J.D. zeznał bowiem, że nie wie dokładnie ile hektarów gruntów dzierżawi od Spółdzielni, a nadto przyznał, że wniosek o dotację sporządzono w Spółdzielni, zaś wnioskodawca przeczytał go pobieżnie i złożył w odpowiednich miejscach podpisy. Z powyższego wynika, że zawarta we wniosku deklaracja upraw wypełniona była przez osoby trzecie, w sytuacji, gdy to osoba dzierżawiąca, posiadająca władztwo nad daną rzeczą "powinna być najlepiej zorientowana, co do struktury upraw".

W świetle powyższego organ postawił tezę, że J.D. był jedynie "formalnym użytkownikiem" dzierżawionych gruntów, a umowa z dnia 31 lipca 2003 r. została zawarta wyłącznie dla pozoru, w celu uzyskania płatności.

W ocenie organu l instancji ustalono ponad wszelką wątpliwość, że J.D. zawarł w dniu 31 lipca 2003 r. fikcyjną umowę dzierżawy, z której wynika, iż Spółdzielnia oddała działki ewidencyjne do bezpłatnego użytkowania i pobierania pożytków oraz zobowiązała się do bezpłatnego udostępnienia dzierżawcy maszyn, urządzeń i ciągników rolnych oraz do zapłaty podatku rolnego, natomiast J.D. zobowiązał się do właściwego wykorzystywania dzierżawionych gruntów, tj.: uprawy roślin i zbóż oraz zbywania uzyskanych płodów rolnych za pośrednictwem Spółdzielni. W myśl § 6 umowy dzierżawca miał dodatkowo prawo do pobierania dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. W toku śledztwa okazało się - co uwzględniono w uzasadnieniu do postanowienia o umorzeniu śledztwa - że środki finansowe z tytułu dopłat bezpośrednich, które wpłynęły na konto osobiste J.D. a, zostały w całości przekazane przez wnioskodawcę na konto Spółdzielni. Fakt ten J.D. potwierdził w zeznaniach złożonych w toku śledztwa.

Również istotnym w kwestii przedmiotowej umowy dzierżawy jest fakt, iż żaden z jej paragrafów nie zawiera warunków odpłatności ze strony J.D. a na rzecz Spółdzielni. Strony nie określiły wysokości czynszu dzierżawnego, a wręcz przeciwnie, w § 2 zawarły zapis: "Wydzierżawiający oddaje Dzierżawcy całą nieruchomość do bezpłatnego używania i pobierania pożytków", co jest sprzeczne z art 693 Kc stanowiącym, iż odpłatność jest cechą konieczną umowy dzierżawy. Wskutek tego nie jest dzierżawą umowa, w której osoba biorąca grunt rolny do używania i pobierania pożytków nie posiada (wobec wydzierżawiającego) zobowiązań w postaci czynszu dzierżawnego. Wątpliwości budzi również prawidłowość umowy dzierżawy, na której jako członek zarządu RSP "N." figuruje S.M.. Organ wskazał, iż zgodnie z zapisem zawartym w wypisie z Krajowego Rejestru Sądowego nr [...] S.M. nie był w dniu podpisania umowy członkiem zarządu, a w związku z tym nie był uprawniony do sygnowania jakichkolwiek dokumentów w imieniu Spółdzielni.

Organ stwierdził dalej, że dokumenty dostarczone przez J.D. w odpowiedzi na wezwanie nr [...], nie potwierdzają okoliczności faktycznego posiadania dzierżawionych gruntów. Z przedstawionych dowodów można jedynie wnioskować, iż w dniach [...] na gruntach tych wykonane zostały zasiewy rzepaku i pszenicy, że materiał siewny został użyczony przez RSP "N.", prace polowe zostały wykonane przez tę Spółdzielnię, zaś plony zebrane z dzierżawionych gruntów zostały zdeponowane w magazynach Spółdzielni.

Wątpliwość budzi przede wszystkim przedłożona przez S.G. umowa przechowania w formie depozytu nieprawidłowego zawarta w dniu [...] r., a w szczególności fakt, iż nie została ona podpisana przez żadną ze stron. Organ zauważył, że niezrozumiały jest także cel zawarcia ww. umowy w takiej dacie, jeśli zważy się, że zbiór płodów rolnych odbywa się z reguły w miesiącach lipiec - sierpień. Powstaje więc pytanie, gdzie były przechowywane plony przez okres ok. 5 miesięcy. Z uwagi na fakt, iż J.D.nie dostarczył żadnych dodatkowych dokumentów, które mogłyby wyjaśnić powyższe kwestie, zdaniem organu istniało uzasadnione podejrzenie, że powyższa umowa została sporządzona wyłącznie na potrzeby postępowania administracyjnego, a właściwym i rzeczywistym dysponentem zbiorów jest RSP "N.".

W uzasadnieniu decyzji organ przywołał także zeznania J.D. złożone podczas rozprawy administracyjnej, w trakcie której zeznał m.in. iż prace polowe wykonywane były w ramach obowiązków wynikających z zatrudnienia w Spółdzielni. Organ uznał, iż można podważyć możliwość samodzielnego i niezależnego dysponowania wydzierżawionymi gruntami przez wnioskodawcę.

Dlatego też uznać należało w ocenie organu, iż J.D.- nie prowadząc działalności rolniczej na zgłoszonych przez siebie gruntach, nie będąc ich posiadaczem -nie spełniał kryteriów przyznania płatności, określonych w ustawie z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, a w szczególności w art. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy.

Pismem z dnia [...] r. J.D., reprezentowany przez pełnomocnika -[...], wniósł odwołanie do Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. od decyzji organu l instancji, zarzucając organowi rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. - przez niewłaściwe zastosowanie, a także art. 107 § 3 k.p.a. - przez niewskazanie w uzasadnieniach decyzji przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności dowodom przedstawionym przez stronę i oparł swe rozstrzygnięcie "wyłącznie na faktach wygodnych dla organu". Nadto w odwołaniu zawarto zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego, a szczególnie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich (...)-przez błędną jego wykładnię.

Ponadto odwołaniem objęto postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. nr [...] o wznowieniu postępowania administracyjnego, zarzucając temu organowi rażące naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - przez przyjęcie, że w sprawie ujawniono nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznych, nieznane organowi, a także naruszenie sformułowanej w art. 6 kpa ogólnej zasady praworządności, jak również ustanowionej w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej.

W pierwszym rzędzie w odwołaniu zwrócono uwagę na fakt, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje - wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. - ogólna zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, zaś instytucja wznowienia postępowania służy wyłącznie usuwaniu następstw szczególnie ciężkich wadliwości proceduralnych, które mogą wpływać na treść decyzji administracyjnych i ich skutki. Ponieważ zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej mają charakter wyjątkowy to przepisy stanowiące podstawę do wzruszenia takich decyzji powinny być interpretowane "ścieśniające", gdyż zastosowanie innej wykładni godziłoby w zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Z treści art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wynika jednoznacznie, że samoistną podstawę wznowienia postępowania stanowi jedynie ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów nieznanych organowi w chwili wydawania decyzji ostatecznej. Zdaniem odwołującego się uzasadnienie decyzji z dnia 15 czerwca 2007 r. wskazuje, że organ orzekający w roku 2004, przed wydaniem uchylonej decyzji, przeprowadził weryfikację wniosku i zgromadzonej dokumentacji oraz dokonał wszelkich obowiązujących kontroli, w konsekwencji czego nie znalazł okoliczności faktycznych, innych niż wymienione w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, które uniemożliwiałyby wydanie decyzji przyznających dopłaty. Podniesiono, iż organ także wówczas miał wiedzę co do faktu, iż strona była posiadaczem zależnym gruntów należących do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "N." w G., bowiem Prezes Zarządu tej Spółdzielni konsultował z Lubuskim Oddziałem ARiMR oraz z Biurem Powiatowym Agencji w S. zamiar wydzierżawienia gruntów rolnych przez Spółdzielnię członkom i kandydatom na członków.

W dalszej części odwołania powołano się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym w sytuacji, gdy organ wznowił postępowanie na podstawie okoliczności znanych mu w dniu wydania decyzji, bądź też okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji to takie przekroczenie prawa - wbrew jasnym i określonym w sposób niedwuznaczny przesłankom tego przepisu - stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w wyniku czego powstały skutki, które nie powinny być tolerowane z punktu widzenia wymogu praworządności (wyrok NSA z dnia 29 marca 1985 r., III SA 1051/84). Przytaczając stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 10 lutego 1999r. (sygn. akt III SA 5019/98), odwołujący się wskazał, iż nie można również przyjąć, że dana okoliczność była nieznana organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 kpa), jeśli wynikała ona z materiałów będących w dyspozycji tego organu. Fakt, iż urzędnik nie dostrzegł tej okoliczności na skutek przeoczenia, czy też niedokładnego przeczytania akt, nie może uzasadniać wznowienia postępowania.

Z uwagi na powyższe nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu orzekającego, że w sprawie zostały ujawnione nowe dowody nieznane temu organowi w chwili wydawania uchylonych decyzji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją postanowienia o wznowieniu postępowania wynika, że przyczyną uruchomienia instytucji wznowienia postępowania było zawiadomienie organu o wszczęciu postępowania karnego, a nie nowe istotne okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi.

Odwołujący się wskazał także, iż nie spełniają kryterium "nowych dowodów" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa przedłożone przez stronę dokumenty, które istniały w dniu wydania decyzji tj. umowa dzierżawy i dokumenty magazynowe, jak i dokumenty powstałe już po wydaniu decyzji ostatecznej, dokumentujące późniejsze stany faktyczne tj. protokół przyjęcia płodów rolnych na przechowanie, czy umowa przechowania w formie depozytu nieprawidłowego. Z tego zaś powodu przyjąć należy, iż zaskarżona decyzja wydana została bez podstawy prawnej.

W odwołaniu podniesiono ponadto zarzut rażącego naruszenia przepisu art. 107 § 3 kpa, na mocy którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów,

na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W ocenie strony decyzja oparta została wyłącznie "o fakty wygodne dla organu orzekającego".

Odnosząc się dalej do zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego, stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, tj. art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, w uzasadnieniu odwołania podkreślono, że przepisy te w sposób jednoznaczny określają kryteria kwalifikowania podmiotów jako "producentów rolnych" oraz warunki, jakie ci producenci muszą spełniać, aby otrzymać dopłaty. Przepisy te nie mogą być interpretowane rozszerzająco, w szczególności zaś ich wykładnia nie może być oparta na dowolnej, wygodnej dla organu ocenie celowości zawartej umowy dzierżawy, zasadności dysponowania przez stronę pożytkami uzyskanymi z dzierżawionych gruntów i otrzymanymi dopłatami, obowiązujących w Regulaminie spółdzielni zasad użyczania członkom i kandydatom na członków maszyn i sprzętu rolniczego, czy sposobu uprawy gruntów. Negatywna ocena podjętych przez stronę i Spółdzielnię przedsięwzięć dokonana przez organ orzekający, nie może mieć żadnego wpływu na status strony jako "producenta rolnego" i jego prawa do dopłat.

Z uwagi na powyższe odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją postanowienia o wznowieniu postępowania administracyjnego.

Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. nie stwierdzając uchybień w postępowaniu prowadzonym przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S., podzielając prawidłowość interpretacji przepisów prawa i ich zastosowanie przez organ

1 instancji, decyzją [...] - powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1, art. 10, art. 107 w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 1994 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.) oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy - odnosząc się do zarzutu błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 kpa, przez przyjęcie, że w sprawie ujawniono nowe okoliczności faktyczne i dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi -wskazał, iż organ administracyjny wydając decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w dniu 23 grudnia 2004 r. dokonał wyłącznie kontroli administracyjnej wniosku, w ramach której wprowadzono dane dotyczące zadeklarowanych działek ewidencyjnych do systemu komputerowego, sprawdzono zgodność powierzchni działek ewidencyjnych zgłoszonych we wniosku z danymi ewidencyjnymi gruntów i budynków, a także dokonano kontroli krzyżowej, polegającej na sprawdzeniu, czy dana działka nie została zgłoszona we wniosku przez dwa podmioty.

Organ drugiej instancji podkreślił, iż wbrew podnoszonym przez stronę twierdzeniom, fakt wydzierżawienia gruntów rolnych od Spółdzielni nie był znany organowi, ani w dniu składania wniosku przez stronę, ani w dniu wydania decyzji administracyjnej, gdyż do wniosku o przyznanie płatności nie załączono umowy dzierżawy, ani żadnego innego dokumentu potwierdzającego stosunek dzierżawy.

Odnosząc się natomiast do twierdzeń Strony, iż zamiar wydzierżawienia przez Spółdzielnię członkom i kandydatom na członków gruntów rolnych i zgodność takiego wydzierżawienia z obowiązującym prawem był konsultowany z Lubuskim Oddziałem Regionalnym ARiMR oraz Biurem Powiatowym ARiMR, organ odwoławczy wskazał, iż w dniu zawarcia umowy dzierżawy brak było regulacji prawnych w zakresie przedstawionym przez stronę, z czego należy wywieść, iż organ nie mógł udzielić informacji w zakresie przedstawionym przez stronę, chyba że umowy zawarte zostały w innym czasie (i są antydatowane). Zdaniem Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR na powyższe może wskazywać protokół przyjęcia produktów rolnych na przechowanie, z którego wynika, iż dopiero w styczniu 2005 roku strona przekazała na przechowanie rzepak, pszenicę i siano.

Ponadto organ II instancji wskazał, iż umowa dzierżawy - wbrew temu, co próbuje wykazać strona - nie stanowi samoistnej podstawy do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Okolicznością stanowiącą bowiem podstawę do wznowienia postępowania są "ustalenia dokonane przez Prokuraturę Okręgową w Gorzowie Wlkp., stwierdzające, iż Strona mimo zawartej umowy dzierżawy (która według w/w organu ma charakter pozorny) nie prowadziła działalności rolniczej na zadeklarowanych działkach gruntu rolnego". Okoliczność faktyczna wskazująca, że strona nie prowadziła działalności została ujawniona dopiero po wydaniu omawianej decyzji administracyjnej, podczas prowadzonego przez Prokuraturę postępowania.

W ocenie Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. realizując zasadę prawdy obiektywnej, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego podjął szereg działań umożliwiających ustalenie stanu faktycznego, a zatem nie można mu postawić zarzutu naruszenia przepisu art. 7 k.p.a. W kwestii zarzutu naruszenia art. 75 k.p.a. - poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dowodach niedopuszczalnych przez prawo - organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z tym przepisem jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Organ ten nie zgodził się ze stanowiskiem strony, iż materiał dowodowy zebrany w ramach innego postępowania nie może stanowić dowodu w postępowaniu administracyjnym. Dla potwierdzenia takiego stanowiska organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 1985 r, wydany w sprawie o sygn. akt SA/Wr 90/85, w którym podniesiono, iż choć "Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera przepisu bezpośrednio upoważniającego organ do wykorzystania jako dowodu protokołu przesłuchania świadka, sporządzonego w odrębnym postępowaniu, to jednak takie działanie jest dopuszczalne w świetle art. 75 k.p.a., pod warunkiem rozpatrzenia materiałów dowodowych w sposób przewidziany w art. 77 § 1 k.p.a.".

Organ wskazał dalej, że ustalenia dokonane w ramach postępowania karnego mogą mieć znaczenie - tak jak ma to miejsce w niniejszym przypadku - dla postępowania administracyjnego. Stan faktyczny w konkretnym zakresie (prowadzenie działalności rolniczej, cel zawarcia umowy dzierżawy) nie może być bowiem różny w zależności od tego jaki organ prowadzi postępowanie, odmienna może być natomiast jego kwalifikacja i skutki, jakie wywołuje.

W wyniku zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy ustalił, iż J.D. nie prowadził indywidualnej działalności rolniczej na działkach gruntu rolnego zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich. Jak wynika z ustaleń zawartych w postanowieniu o umorzeniu śledztwa strona zawarła fikcyjną umowę dzierżawy. Z uwagi na fakt niezaskarżenia postanowienia Prokuratury brak jest podstaw pozwalających na odmówienie wiarygodności ustaleń zawartych w dokumencie urzędowym, jakim jest postanowienie o umorzeniu śledztwa. Ponadto z treści uzasadnienia postanowienia wynika w sposób bezsporny, iż strona nie prowadziła działalności rolniczej na gruntach wskazanych we wniosku. W toku prowadzonego postępowania przygotowawczego nie zostały również przedstawione jakiekolwiek przeciwdowody, które zmierzałyby do obalenia ustaleń dokonanych przez organy ścigania, co więcej - strona potwierdziła, że spornych gruntów nie uprawiała. Z kolei przedstawione w trakcie postępowania administracyjnego dokumenty, w tym umowa przechowania w formie depozytu, czy protokół przejęcia płodów rolnych, nie są w ocenie organu drugiej instancji dowodami, które potwierdzałyby prowadzenie przez J.D. działalności rolniczej na zadeklarowanych we wniosku gruntach. Organ zwrócił uwagę, że dokumenty te nie zostały przedstawione w Prokuraturze w postępowaniu przygotowawczym (brak jakiegokolwiek odniesienia, czy też ustosunkowania się do nich przez Prokuraturę), co rodzi uzasadnione wątpliwości, co do ich wiarygodności.

Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zdaniem organu odwoławczego nie może być wątpliwości, iż J.D. nie był użytkownikiem zadeklarowanych działek gruntu rolnego, przez co nie spełnił ustawowych przesłanek umożliwiających uzyskanie płatności.

Organ odwoławczy, podobnie jak organ l instancji wskazał, iż w celu uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (składających się z: jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej) osoba wnioskująca o takie płatności musi spełnić warunki określone w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz oddzielnej płatności z tytułu cukru, czyli musi być posiadaczem gospodarstwa rolnego - wówczas to płatności przysługują na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska - a także musi uprawiać powierzchnię działek rolnych nie mniejszą niż 1 ha.

Organ powołał się dalej na definicję "posiadania" wynikającą z art. 336 k.c., jak i nawiązał do zamiaru władania rzeczą dla siebie - jako rozstrzygającym o posiadaniu w rozumieniu ww. przepisu. Przywołał także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 16 listopada 2006r., w sprawie o sygn. akt II GSK 177/06, w którym podniesiono, że "decyzje w sprawach dotyczących przyznania płatności, a więc zarówno pozytywne, jak i negatywne, mogą być podejmowane po uprzednim ustaleniu, że producent rolny jest lub nie jest posiadaczem gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku. Chodzi o posiadanie samoistne lub zależne w rozumieniu przepisów art. 336-352 Kodeksu cywilnego, a więc o sytuacje powiązane z tytułem prawnym i faktycznym władztwem nad rzeczą".

Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR podniósł nadto, że również w art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, ze zm.) zdefiniowano określenie producenta rolnego jako osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjna nie posiadającą osobowości prawnej będącą posiadaczem gospodarstwa rolnego lub posiadaczem zwierzęcia.

W ocenie tego organu nie można dać wiary zeznaniom złożonym w toku rozprawy administracyjnej w dniu 16 lutego 2007 r., bowiem strona była świadoma przyszłych konsekwencji finansowych, związanych z windykacją środków finansowych. Były one

ukierunkowane, zaś strona nie potrafiła wyjaśnić sprzeczności, a także luk w przedstawionym przez nią materiale dowodowym. Natomiast zeznania złożone w dniu 6 marca 2006 r. w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Gorzowie Wlkp. składane były w sposób spontaniczny i tym samym posiadają one - w ocenie organu - większą wartość dowodową.

Organ II instancji stwierdził, iż dowodem potwierdzającym, że strona nie była posiadaczem gruntów rolnych jest protokół nr 3/2004 z Walnego Zgromadzenia Członków Spółdzielni, w którym to na stronie 2 wskazano, że Prezes Spółdzielni "przedstawił strukturę wiosennych zasiewów", decydując w ten sposób o sposobie użytkowania gruntów. Powyższe potwierdza, że strona nie miała wpływu na rodzaj uprawy, a grunty zadeklarowane we wniosku nadal pozostawały w posiadaniu Spółdzielni. Nie była ona również odpowiedzialna za "normalne, codzienne, rutynowe procedury finansowe i produkcyjne, które występują przy prowadzeniu działalności rolniczej".

Pismem z dnia 25 października 2007 r. J.D., reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego [...], wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na wyżej wymienioną decyzje Dyrektora Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia 28 września 2007 r, zarzucając rażące naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - przez przyjęcie, że postanowienie Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] r. o umorzeniu śledztwa i stanowisko Prokuratora Okręgowego w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] r. są nowymi dowodami, stanowiącymi samoistną podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Z tego względu, zdaniem skarżącego, decyzja wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Zdaniem skarżącego organ dopuścił się również naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. -przez powołanie wadliwej podstawy prawnej decyzji, a także art. 75 § 1 i 3 k.p.a. - przez oparcie rozstrzygnięcia na ustaleniach dokonanych przez Prokuraturę Okręgową w Gorzowie Wlkp. w toku prowadzonego śledztwa i stanowisku Prokuratora, z których wynika, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach, a umowy dzierżawy zawarte z Rolniczą Spółdzielnią Produkcyjną "N." w G. były pozorne i że nie był on uprawniony do otrzymania dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, chociaż ustaleń tych nie można przyjąć za udowodnione dopóki nie zostaną stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu. Nadto autor skargi zarzucił organowi naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - przez nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego i przekroczenie reguł swobodnej oceny dowodów, pominięcie dowodów przedstawionych przez skarżącego, świadczących o tym, iż skarżący spełnił warunki (...) decydujące o posiadaniu gruntów, wskazujące, że pożytki osiągnięte z dzierżawionych gruntów tj. plony i otrzymane dopłaty stanowiły jego własność (umowa przechowania w formie depozytu nieprawidłowego, przelew przyznanych dopłat na konto skarżącego).

W skardze zawarto także zarzut błędnej wykładni przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy tj. art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (...). Zastosowanie interpretacji decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. [...] o przyznaniu płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 - celem wykazania, że organ w dniu wydania decyzji pierwotnej posiadał wiedzę o użytkowaniu gruntów przez skarżącego i że taki sam stan faktyczny jak w roku 2004 nie stanowił już przeszkody do przyznania płatności na rok 2006.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w pełni dotychczasowe stanowisko zawarte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Z uwagi na podniesione w odwołaniu, a następnie w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przez organy przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - przez przyjęcie, że postanowienie Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wlkp. o umorzeniu śledztwa i stanowisko Prokuratora są nowymi dowodami stanowiącymi samoistną podstawę do wznowienia postępowania - w pierwszej kolejności zbadania wymaga, czy w niniejszej sprawie istniały ustawowe przesłanki do wznowienia postępowania, zakończonego decyzją ostateczną o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 r.

Odnosząc się więc do przyjętej w niniejszej sprawie przez organ l instancji podstawy do wznowienia postępowania, sprecyzowanej przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję, wskazać należy, iż odnosi się ona do sytuacji, gdy organ prowadzący pierwotne postępowanie nie miał pełnego obrazu stanu faktycznego rozstrzyganej sprawy. Wznowienie postępowania na tej podstawie ma przy tym na celu ponowne przeprowadzenie postępowania, w trakcie którego zbadane zostaną okoliczności (bądź dowody), których w postępowaniu głównym nie wykryto i nie rozpatrzono, a które dla podstaw faktycznych decyzji mają istotne znaczenie.

Instytucja wznowienia postępowania wynika z faktu, iż "już po przyjęciu decyzji ostatecznej (...) mogą pojawić się okoliczności, które pozbawiają znaczenia te przesłanki, na których oparto rozstrzygnięcie sprawy" (W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Z problematyki wznowienia postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego, Samorząd Terytorialny nr 5/65, s. 19, Warszawa 1996). Częstokroć w takiej sytuacji decyzja - mimo że jest ostateczna - nie może w sposób trwały rozstrzygać o prawach, czy obowiązkach strony.

Przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga jednak kumulatywnego spełnienia następujących przesłanek: nowe okoliczności faktyczne, bądź nowe dowody muszą zostać ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej, choć istniały już wcześniej tj. w chwili wydawania decyzji ostatecznej, lecz dla organu są one nowymi tylko dlatego, że nie były mu wcześniej znane.

Należy zaznaczyć, iż nie ma przy tym znaczenia, czy wcześniejsze nieujawnienie tych okoliczności, czy dowodów wynikało z niewłaściwie prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, czy też z zamierzonego nieujawnienia ich przez stronę (G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego -komentarz, tom II, s. 312, Zakamycze 2005).

Podnieść przy tym trzeba, iż w przypadku gdy wznowienie postępowania ma nastąpić z urzędu, organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania nie tylko musi dysponować wiedzą o istnieniu nowych doniosłych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Ta wiedza musi mieć swoje konkretne źródło, nie może wynikać z przypuszczeń, domysłów organu, lecz powinna znajdować oparcie w istniejących dowodach, które posłużą w toku wznowionego postępowania udowodnieniu owych nowości stanu faktycznego sprawy. Organ prowadzący postępowanie powinien wiedzieć o takich dowodach jeszcze we wstępnej fazie postępowania, zanim wyda postanowienie o wznowieniu (M. Pułło, Nowe okoliczności i nowe dowody jako podstawa wznowienia postępowania administracyjnego, Państwo i Prawo, z. 8, str. 57, Warszawa 2004).

W omawianej przesłance występują dwa odrębne człony; jeden dotyczy ujawnienia nowych okoliczności faktycznych, drugi - nowych dowodów. Ten ugruntowany już pogląd znajduje m.in. odzwierciedlenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym wskazuje się, że wznowienie postępowania powinno następować nie tylko z uwagi na wyjście na jaw nowych dowodów, ale także i nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, przy czym ujawnienie się tych okoliczności może być rezultatem przeprowadzenia dowodów (ujawnienia się dowodów) po wydaniu decyzji, byleby tylko rzecz dotyczyła faktów, które są istotne dla sprawy, a nie były znane organowi w momencie jej podejmowania. W art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. posługując się kategorią "nowych okoliczności faktycznych" oraz "nowych dowodów", ustawodawca użył bowiem alternatywy zwykłej, a nie koniunkcji (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2000 r., III RN 125/1999).

Z kolei według doktryny nie można również zgodzić się ze stanowiskiem, iż nie daje podstaw do wznowienia ujawnienie nowej okoliczności faktycznej, bez dowodów na jej poparcie. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych stanowi samoistną podstawę wznowienia postępowania. (...) "Nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile sadła sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające więc w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - komentarz, s. 648, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że przez nową okoliczność istotną dla sprawy (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA zdnia25 czerwca 1985 r., sygn. akt l SA 198/85).

Odnosząc się do okoliczności zaistniałych na kanwie niniejszej sprawy, w tym miejscu podnieść należy, że z uzasadnienia postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] r. o umorzeniu śledztwa wobec strony, jak i innych członków Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "N." w G. wynika, iż w trakcie prowadzonego postępowania przygotowawczego ustalono, iż dzierżawcy gruntów od Spółdzielni nie prowadzili w roku 2004 na tych gruntach indywidualnie działalności rolniczej, byli jedynie ich "formalnymi użytkownikami", zaś działalność rolniczą w dalszym ciągu na zasadach obowiązujących przed sporządzeniem umów dzierżawy prowadziła Spółdzielnia. W uzasadnieniu powołano się również na zeznania świadków, z których wynika, że nie prowadzili oni samodzielnie żadnej działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach. Prokurator uznał, iż ponad wszelką wątpliwość podpisane przez podejrzanych umowy dzierżawy okazały się fikcyjne i zawarte wyłącznie dla pozoru.

Stwierdzić więc należy, że uzyskanie przez Kierownika Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa powyższych informacji wskazujących na fakt nieposiadania, nieużytkowania w roku 2004 przez skarżącego gruntów rolnych zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności - niewątpliwie podważającej podstawę decyzji ostatecznej - wyłączało uznaniowość organu pierwszej instancji i obligowało organ do wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania. Nie budzi wątpliwości, że powyżej przedstawione, nowe okoliczności istniały w dniu wydania decyzji i nie były wówczas znane Kierownikowi Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S., który nie dokonywał w grudniu 2004 r. badania okoliczności związanych z zawarciem i wykonywaniem umów dzierżawy gruntów. Bezsporne jest także, że mają one istotne znaczenie dla sprawy -jeśli zważy się na dyspozycję art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru.

Ponieważ podstawą wznowienia postępowania było ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, bezpodstawnie strona - celem podważenia prawidłowości wydania postanowienia o wznowieniu postępowania - powołała się na naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przez przyjęcie przez organ jako podstawy do wznowienia postępowania pojawienia się w sprawie nowych dowodów w postaci postanowienia oraz stanowiska Prokuratora. Zarzut ten nie znajduje uzasadnienia w treści postanowienia o wznowieniu postępowania.

Po wznowieniu postępowania rzeczą organu było ustalenie kto w roku 2004 był faktycznym posiadaczem gruntów rolnych ujętych we wniosku o przyznanie płatności. Należy bowiem mieć na względzie, iż w świetle przepisów mającej w sprawie zastosowanie (zgodnie z dyspozycją przepisu art. 53 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej - Dz. U. Nr 35, poz. 217 - na mocy którego do postępowań w sprawie przyznania płatności, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie ustawy tj. do dnia 15 marca 2007 r., stosuje się przepisy dotychczasowe) ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), płatności bezpośrednie przysługują producentowi rolnemu na będące w jego posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (art. 2 ust. 1).

A zatem beneficjentem płatności określonych w ustawie są podmioty faktycznie korzystające z gospodarstwa rolnego. Poza odwołaniem się do kwestii "posiadania", świadczy o tym także użyty w tym przepisie zwrot "producent rolny" oraz ustanowiony warunek, iż znajdujące się w posiadaniu grunty rolne winny być utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Należy bowiem pamiętać, że w zamiarze ustawodawcy pomoc ta ma na celu premiowanie producentów rolnych, którzy spełniają wskazane wyżej warunki, rekompensując w części poniesione przez nich koszty.

Jednakże skoro ustawodawca posłużył się pojęciem posiadania na gruncie wymienionej ustawy, nie definiując go jednak i nie nadając mu specyficznego dla tego postępowania znaczenia, słusznie organy posiłkowały się definicją ustawową posiadania zawartą w treści przepisu art. 336 Kodeksu cywilnego. Według zawartej w nim ustawowej formuły, posiadaczem rzeczy jest więc zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Zatem w każdym przypadku posiadanie przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. Według panującego poglądu doktryny posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jako corpus possessionis oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Nie budzi szczególnych wątpliwości interpretacyjnych element "władania rzeczą" (corpus). Bez wątpienia chodzi tu o dostrzegalny fakt fizycznego władztwa nad rzeczą (...) jej "używania", ,,korzystania"(...) Zamiar władania rzeczą "dla siebie" rozstrzyga o posiadaniu w rozumieniu art. 336 Kc (E. Gniewek, Kodeks cywilny, księga druga Własność i inne prawa rzeczowe - komentarz, Zakamycze 2001). Pamiętać przy tym należy, że przejawia się on w postępowaniu posiadacza wobec otoczenia.

Organy słusznie - dokonując ustaleń w zakresie posiadania gruntów rolnych -oparły się na treści postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wlkp. o umorzeniu śledztwa. Należy mieć bowiem na uwadze, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, postanowienie Prokuratury wydane na podstawie przepisów art. 17 § 1 pkt 2 i art. 322 § 1 k.p.k. (o umorzeniu śledztwa) należy uznać za dokument urzędowy (wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt FSK 2323/04).

Dokumentem urzędowym - na podstawie k.p.a. - jest dokument sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania (art. 76 § 1 k.p.a.). Wzorując się na poglądzie doktryny (G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks ..., tom l, s. 700) odnieść trzeba się w tym miejscu do legalnych definicji dokumentu urzędowego, stworzonych wprawdzie nie na potrzeby postępowania administracyjnego, niemniej mających dla niego istotne znaczenie, l tak, zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) dokumentem urzędowym - w rozumieniu tej

ustawy -jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy.

Przesłanką zakwalifikowania utrwalonej treści oświadczenia woli lub wiedzy do grupy dokumentów urzędowych jest skierowanie jej do innego podmiotu lub złożenie do akt. Rodzaj adresata oświadczenia woli lub wiedzy jest nieistotny (inny funkcjonariusz publiczny, podmiot, którego oświadczenie woli lub wiedzy bezpośrednio dotyczy, osoba trzecia). Konstytutywną przesłanką definicji dokumentu urzędowego jest jego pochodzenie od funkcjonariusza publicznego (E. Jarzęcka-Siwik, Dostęp do informacji publicznej (Uwagi krytyczne), "Kontrola Państwowa" 2002, nr 1, s. 29). Przy czym pod pojęciem funkcjonariusza publicznego należy rozumieć podmioty wskazane w art. 115 § 13 Kodeksu karnego, w tym także prokuratora (pkt 3).

Stosownie natomiast do dyspozycji przepisu art. 76 § 1 in fine k.p.a. dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Z dokumentem urzędowym związane jest domniemanie jego prawdziwości, zgodnie z którym przyjmuje się zgodność z prawdą tego, co zostało w dokumencie stwierdzone. Z powyższego wynika, iż organy są związane normatywną oceną dokumentu urzędowego i nie dysponują marginesem swobody w zakresie odnoszącym się do oceny jego treści. Dowodowi z dokumentu towarzyszy więc szczególny walor dowodowy.

Niewątpliwie jednak - poza stanowiskiem Prokuratora wyrażonym w postanowieniu o umorzeniu śledztwa - kluczowym dowodem potwierdzającym fakt, iż strona nie użytkowała gruntów rolnych był protokół przesłuchania strony w charakterze świadka, sporządzony przez Komendę Wojewódzką Policji w Gorzowie Wlkp.

Z tym dowodem związany jest zaś przedstawiony zarówno w skardze, jak i w odwołaniu od decyzji organu l instancji zarzut naruszenia art. 75 § 1 k.p.a. w związku żart. 186 § 1 Kodeksu postępowania karnego - poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dowodzie niedopuszczalnym przez prawo. Nie można przyznać także i w tej mierze racji skarżącemu, bowiem przepis art. 186 § 1 k.p.k. odnosi się wyłącznie do sytuacji, w której na gruncie postępowania karnego nie mogą służyć za dowód, ani być odtworzone zeznania osoby (świadka), która skorzystała z przysługującego jej prawa do odmowy złożenia zeznań. Osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznań to osoba określona w art. 182, i to ona właśnie, jak i osoba zwolniona od tego na podstawie art. 185, należy do kategorii osób, których zeznania nie mogą stanowić dowodu w sprawie, jeżeli w terminie określonym w art. 186 z uprawnienia takiego skorzystają (J. Grajewski, L.K. Paprzycki, S. Steinborn, Kodeks postępowania karnego - komentarz, tom l, s. 531, Zakamycze 2006).

Należy stanąć na stanowisku, że ustalenia co do faktów poczynione w toku postępowania karnego mogą stanowić dowód na gruncie postępowania administracyjnego. W tej kwestii przyznać trzeba rację organom orzekającym w sprawie.

Z treści dowodów przyjętych przez organ za podstawę ustalenia stanu faktycznego sprawy, bezspornie wynika, że skarżący nie spełniał w roku 2004 przesłanki faktycznego władztwa nad dzierżawionymi gruntami, jak i przesłanki woli posiadania deklarowanych we wniosku działek rolnych. Uprawą gruntów i zapewnieniem wymogów utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów środowiska w tym czasie zajmowała się bowiem Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "N.".

Ponieważ w realiach rozpatrywanej sprawy to Spółdzielnia skupiała przedstawione uprzednio atrybuty posiadania, wyklucza to uznanie skarżącego za ich posiadacza.

Biorąc pod uwagę, że zasada swobodnej oceny dowodów odwołuje się do reguł logiki dotyczących wnioskowania, dowodzenia, przekonywania, uzasadniania (G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks..., tom l, s. 724), stwierdzić należy, iż organy słusznie - po wszechstronnym rozpatrzeniu zebranych w sprawie materiałów -odmówiły wiarygodności przedstawionym przez stronę dowodom. Ustalenia faktyczne dotyczące niespełnienia wymogu faktycznego posiadania zadeklarowanych gruntów nie były dowolne i znajdowały oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Przyczyny (kryteria) dokonanej przez organy oceny znalazły przy tym swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Brak jest więc podstaw, by postępowanie organów kwalifikować jako tendencyjne.

Podkreślić w tym miejscu nadto należy, że organy dokonując oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy, każdorazowo winny mieć na względzie zastrzeżenie dotyczące dokumentów urzędowych, które na podstawie art. 76 § 1 k.p.a. korzystają ze szczególnej mocy dowodowej.

Z uwagi na fakt, że okoliczności faktyczne związane z posiadaniem spornych gruntów rolnych ustalone zostały w oparciu o prawomocne postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej o umorzeniu śledztwa oraz protokół zeznań świadka, polemika strony z wnioskami organów formułowanymi na podstawie dowodów z dokumentów, korzystających także z waloru dokumentów urzędowych, nie może podważyć stanowiska zawartego w objętej skargą decyzji. Dowód z przesłuchania strony, jak i przedstawione przez stronę dokumenty, nie mogą stanowić skutecznego kontrdowodu.

Należy też dostrzec, że zarówno Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S., jak i Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. dążąc do realizacji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu - przed wydaniem rozstrzygnięcia - powołując się na przepis art. 10 k.p.a., pouczyły stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonymi w sprawie materiałami oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.

Wyznaczenie stronie odpowiedniego terminu do zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranego materiału dowodowego jest istotne, gdyż okoliczność faktyczna -stosownie do art. 81 k.p.a., normującego przebieg prowadzonego przez organ administracyjny postępowania wyjaśniającego - może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.

Reasumując, dokonując kontroli pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzających ją decyzji i postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, a także prawidłowości postępowania organów nie stwierdza się w tym zakresie uchybień przepisom prawa materialnego, czy przepisom postępowania, mających wpływ na wynik sprawy. Organ l instancji zasadnie wznowił postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a następnie, po przeprowadzeniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. - uznając, iż decyzja z roku 2004 nie może w sposób trwały rozstrzygać o prawach strony - wydał decyzję, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 2 kpa, w której uchylił decyzję ostateczną i wydał nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.

W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami ) prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.