Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 190/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145  par. 1  pkt 1a
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3  pkt 24  lit. c
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7  ust. 1 i 2,  art. 8  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 86 poz 732
law: Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2008r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. przyznał K. P. prawo do zaliczki alimentacyjnej w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. w kwocie [...] zł oraz w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. w kwocie [...] zł miesięcznie. Rozstrzygnięcie to oparto na przepisie art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. nr 86, poz. 732, ze zm.), zwanej dalej ustawą o zaliczce alimentacyjnej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że różnica w wysokości przyznanej zaliczki za miesiąc [...] oraz na okres od miesiąca [...] r. do [...] r. wynika z faktu, że wysokość średniego miesięcznego dochodu rodziny K. P. do końca miesiąca [...] r. nie przekroczyła [...] % kwoty [...] zł. Natomiast dochód ten za miesiąc [...] (wynikający z dołączonego do wniosku zaświadczenia z zakładu pracy matki wnioskodawczyni – M. P. o wysokości dochodu uzyskanego w pierwszym pełnym przepracowanym miesiącu, tj. [...] r.) wyniósł [...] zł i tym samym przekroczył owe [...] % kwoty [...] zł. Wobec tego, zdaniem organu pierwszej instancji, zaliczka winna ulec, stosownie do brzmienia art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, pomniejszeniu do kwoty [...] zł począwszy od dnia [...] r. Końcowy okres wypłaty świadczenia ustalono zgodnie z brzmieniem art. 45 ustawy z dnia 7 września 2007 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ pierwszej instancji wskazał również, że dochód uzyskany przez matkę strony obliczył na podstawie art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 24 lit. c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. J. Dz. U z 2006, Nr 139, poz. 992 ze zm.).

Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła K. P. Uzasadniając odwołanie wskazała, że zaliczka alimentacyjna powinna być jej przyznana w kwocie [...] zł, na cały okres tj. do dnia [...] r., bowiem miesięczny dochód jej rodziny w przeliczeniu na jedną osobę wynosi [...] zł, a kwota ta nie przekracza 50 % kwoty określonej w art. 7 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, tj. kwoty 291,50 zł. Wskazała również, że w jej rodzinie są dwie osoby uprawnione do zaliczki alimentacyjnej, co zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 2 pkt 1 tej ustawy winno skutkować przyznaniem jej świadczenia w kwocie 300,00 zł przez cały okres, na który prawo do świadczenia zostało przyznane. Równocześnie strona dołączyła do odwołania zamieszczoną na stronach internetowych Ministerstwa Pracy i Polityki społecznej interpretację przepisów art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy zajął stanowisko tożsame ze stanowiskiem wyrażonym przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazano, że w świetle obowiązujących przepisów, strona spełnia wszystkie przesłanki konieczne do przyznania jej zaliczki alimentacyjnej. Jednak, co podkreślono, w ocenie Kolegium przyznanie zaliczki alimentacyjnej w wysokości wyższej niż [...] zł miesięcznie jest możliwe m.in. w sytuacji gdy dochód rodziny, a nie dochód na osobę w rodzinie nie przekracza [...] % kwoty [...] zł. Odnosząc się natomiast do treści dołączonej do odwołania interpretacji Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a podstawą wydawanych przez nie rozstrzygnięć w sprawach indywidualnych nie może być stanowisko wyrażone przez określone ministerstwo. Stanowisko takie – interpretacja przepisów – nie jest bowiem prawem powszechnie obowiązującym. Jak podkreślono, rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zgodne jest z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, tj. art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, który odwołuje się do pojęcia dochodu rodziny, czyli przeciętnego miesięcznego dochodu rodziny, a nie dochodu na osobę w rodzinie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K. P. zakwestionowała prawidłowość tego rozstrzygnięcia. W jej ocenie wysokość przyznanej zaliczki alimentacyjnej powinna wynosić [...] zł miesięcznie, gdyż dochód w jej rodzinie w przeliczeniu na osobę nie przekracza [...] zł. Skarżąca wskazała również na treść interpretacji przepisów art. 7 i art. 8 ustawy o zaliczce alimentacyjnej opublikowaną na stronach internetowych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz Rzecznika Praw Obywatelskich. Interpretacje powyższe w jej ocenie potwierdzać winne słuszność stanowiska wyrażonego w skardze.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie oraz podniósł, że stanowisko przedstawione przez ministerstwo nie jest prawem powszechnie obowiązującym i nie może stanowić podstawy do orzekania przez organy administracji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności tej działalności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Stosownie zaś z treści art. 134 §1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei z brzmienia art. 145 §1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego. Jednak w tym drugim przypadku, tylko jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Istota problemu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii interpretacji zawartego w art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej pojęcia "dochód rodziny", jakiej dokonało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem tego organu zgodnie z regulacją zawartą w art. 8 ust. 2 pkt 1 w przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2 tej ustawy kwotę zaliczki zwiększa się do 300,00 zł dla osoby uprawnionej, jeśli w rodzinie jest jedna lub dwie osoby uprawnione do zaliczki. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela zaprezentowanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wykładni użytego w art. 8 ust. 2 cytowanej ustawy pojęcia "dochód rodziny" jako przeciętny miesięczny łączny dochód wszystkich członków rodziny. Za przyjętym przez Kolegium rozumieniem wskazanego pojęcia mogłaby przemawiać definicja "dochodu rodziny" zawarta w art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (stosowana odpowiednio w myśl art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej), gdzie wskazano, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny oznacza to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Jednak należy zwrócić uwagę, że zastosowanie wykładni gramatycznej art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej może prowadzić do daleko idących niedokładności i nieprecyzyjności. Zatem zastosowanie tej wykładni powinno być uzupełnione wnioskami płynącymi z zastosowania innego rodzaju metod wykładni, w tym wykładni systemowej, funkcjonalnej i celowościowej. Ta ostatnia jest uznana za najodpowiedniejszą i najlepiej prowadzącą do odczytania intencji i celów ustawodawcy. Porównując przepisy art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, należy uznać, iż są one ze sobą ściśle powiązane. Art. 7 ust. 2 tej ustawy stanowi ogólną zasadę osiągnięcia dochodu w rodzinie w przeliczeniu na osobę, która zezwala na przyznanie zaliczki alimentacyjnej. Natomiast art. 8 tej ustawy jest ściśle związany z art. 7 ustawy i określa, do jakiej wysokości przysługuje świadczenie z art. 7, przy zaistnieniu przesłanek wymienionych w art. 8 tej ustawy. Takie usystematyzowanie przepisów ustawy pozwala na przyjęcie, że ustawodawca posługując się w art. 8 ust. 2 pojęciem "dochód rodziny" dokonał skrótu myślowego dotyczącego określenia zawartego w art. 7 ust. 2 tj. "dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę" (por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 października 2008 r. sygn. akt P 25/07 oraz powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych, w tym wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 664/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 661/07 oraz inne). Tylko bowiem kwota ustalona w oparciu o treść art. 7 ust. 2 pozwala na ustalenie przesłanek z art. 8 ust 1 i 2 cytowanej ustawy. Tak więc pojęcie "dochód rodziny" występujące w art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej nie może być interpretowane samodzielnie, w oderwaniu od regulacji zawartej w art. 7 ust. 2 tej ustawy, gdzie jest mowa o dochodzie rodziny w przeliczeniu na osobę jako kryterium uzasadniającym przyznanie zaliczki alimentacyjnej. "Dochód rodziny", o którym mowa w art. 8 ust. 2 cytowanej ustawy winien być interpretowany w ścisłym związku z art. 7 ust. 2 tej ustawy, a więc jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. Za taką interpretacją przemawia również wykładnia logiczna, uwzględniająca związek obu unormowań wynikający z zawartego w art. 8 ust. 2 omawianej ustawy bezpośredniego odesłania do art. 7 ust. 2 tej ustawy. Nadto wzgląd na wewnętrzną spójność ustawy nakazuje, aby w przepisach regulujących tę samą materię, w tym przypadku kryterium dochodu rodziny, stosować jednolite kategorie prawne. Skoro w art. 8 ust. 2 ustawy jest mowa o "przypadku, gdy dochód rodziny nie przekracza 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2" tej ustawy, to dochód uprawniający do otrzymania zaliczki w podwyższonym wymiarze winien być ustalony w ten sam sposób jak przy ustalaniu kryterium dochodowego, a więc w przeliczeniu na osobę w rodzinie (stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej).

Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy uwzględni wytyczne Sądu w zakresie wykładni użytego w art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej pojęcia "dochód rodziny" rzutującego na wysokość należnej skarżącej zaliczki alimentacyjnej w okresie od miesiąca [...]r. do [...]r.

W tym stanie rzeczy należało uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 2 ustawy o zaliczce alimentacyjnej, co miało wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.