Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 816/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 116 § 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędziowie WSA Paweł Kornacki, Wojciech Organiściak (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2016 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2011, 2012 i 2013 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 107 § 1 i § 2 pkt 1, 2 i 4, art. 108 § 1, § 2 pkt 2 lit. b), art. 109 § 1 i § 2 pkt 1 i 2, art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2015r., poz.613 ze zm., dalej O.p.) decyzją z dnia (...) (Nr (...)) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w B. z dnia (...) r. (Nr (...) do (...)) orzekającej o solidarnej odpowiedzialności K. S. (dalej jako strona) jako osoby trzeciej, za zaległości podatkowe Spółki z o.o. A. (dalej jako Spółka) z tytułu pobranego, a niewpłaconego przez Spółkę, jako płatnika, w ustawowym terminie podatku dochodowego od osób fizycznych za luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2011 roku, marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień 2012 roku, październik, listopad i grudzień 2013 roku w łącznej kwocie (...) zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie (...) zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie (...) zł.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy po zaprezentowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania oraz po odwołaniu się do postanowień art. 116 O.p. odniósł się do przesłanek odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, wskazując w pierwszej kolejności, że zaległości podatkowe i pozostałe należności, za które przypisano odpowiedzialność stronie są następstwem nieuregulowania przez Spółkę w terminie płatności zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, co szczegółowo opisano na stronach od 6 do 7 decyzji.

Podkreślono, że decyzjami z dnia (...) roku nr (...), z dnia (...) roku nr (...) i z dnia (...) roku nr (...) Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w B. określił Spółce wysokość należności z tytułu pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za wskazane okresy oraz orzekł o jej odpowiedzialności, jako płatnika, za niewpłacony podatek dochodowy od osób fizycznych za ww. miesiące. Spółka, jako płatnik, nie uregulowała w całości pobranego i zadeklarowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za wyliczone miesiące. Kwoty nie zapłacone, zgodnie z art. 51 ustawy Ordynacja podatkowa stały się zaległościami podatkowymi. Organ odwoławczy podkreślił, że wskazuje to, iż istnieją zobowiązania podatkowe ww. Spółki wobec Skarbu Państwa, z których wynikają zaległości podatkowe, za które odpowiadać ma członek zarządu tej Spółki – w osobie K. S., co oznacza, że został spełniony warunek orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej. Organ podkreślił, że zobowiązania podatkowe, stanowiące źródło zaległości Spółki objętych zaskarżoną decyzją, nie uległy przedawnieniu.

Organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż K. S. pełni funkcję Prezesa Zarządu Spółki z o.o. A. od 5 stycznia 2005 roku (uchwała Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 5 stycznia 2005 roku) do nadal. Podkreślono, że bezspornym pozostaje fakt, iż termin płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych Spółki upływał w czasie pełnienia przez stronę funkcji Prezesa Zarządu, co wypełnia dyspozycję art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej. Faktowi temu nie zaprzecza również sama strona.

W zakresie wykazania bezskuteczności egzekucji do majątku Spółki organ podkreślił, że z zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji wynika, iż organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących m. in. zaległości z tytułu pobranego, a niewpłaconego przez Spółkę w ustawowym terminie podatku dochodowego od osób fizycznych za luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2011 roku, marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień 2012 roku, październik, listopad i grudzień 2013 roku.

W toku postępowania dokonano zajęcia wierzytelności prawa majątkowego z rachunków bankowych Spółki w banku B., C., D., E., które okazały się bezskuteczne. Z protokołów o stanie majątkowym Spółki spisanych w dniach 29 grudnia 2011 roku, 20 grudnia 2013 roku oraz 31 października 2014 roku wynika, iż Spółka nie posiada majątku.

Ustalono również, iż Spółka:

- nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów - pismo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie z 14.01.2014 r.,

- nie figuruje jako właściciel nieruchomości na terenie miasta B. i okolic - pisma Urzędu Miejskiego w B. z 10.01.2014r. i Starostwa Powiatowego w B. z 9.01.2014 r.,

- nie figuruje w elektronicznym rejestrze Ksiąg wieczystych - pismo Ministerstwa Sprawiedliwości z 13.01.2014 r.,

- z dniem 16.03.2015 r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej (dane zawarte w KRS).

W toku postępowania egzekucyjnego nie ustalono żadnych składników majątkowych, z których egzekucja byłaby możliwa. Pismem z dnia 10 grudnia 2014 roku nr (...) skierowanym do wierzyciela organ egzekucyjny stwierdził całkowitą bezskuteczność postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki celem wyegzekwowania m. in. zaległości z tytułu pobranego, a niewpłaconego przez Spółkę w ustawowym terminie podatku dochodowego od osób fizycznych za luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2011 roku, marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień 2012 roku, październik, listopad i grudzień 2013 roku.

Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy podzielając stanowisko organu I instancji stwierdził, że spełniony został warunek bezskuteczności egzekucji, a zatem spełniona została druga przesłanka pozytywna, od której uzależnione jest orzeczenie odpowiedzialności osoby trzeciej, wymieniona w art. 116 § 1 O.p.

W zakresie występowania ewentualnych przesłanek egzoneracyjnych, które pozwalają członkowi zarządu na uniknięcie odpowiedzialności za zaległości organ odwoławczy skorygował ustalenia organu I instancji, który podkreślał, iż już na dzień 31 grudnia 2005 roku majątek Spółki nie wystarczał na zaspokojenie jej długów. Organ odwoławczy do tego dnia doliczył dwutygodniowy termin do złożenia wniosku o upadłość, stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, podkreślając, że strona winna była w terminie do 14 stycznia 2006 r. a najpóźniej do 31 marca 2006 r. zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki bądź o wszczęcie postępowania układowego."

Organ szczegółowo wyliczał i uzasadniał, że począwszy od stanu wskazanego w bilansie za 2005 r. majątek Spółki nie wystarczał na pokrycie zobowiązań (tabela na stronie 12). Niejako dodatkowo organ wskazywał i wyliczał, że płynność finansowa Spółki ulegała stopniowemu pogorszeniu (strona 13 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Organ podkreślał, że w przypadku Spółki już w 2005 roku. miała ona trudności finansowe, które występowały również w kolejnych latach. Na dzień 31 grudnia 2005 roku majątek Spółki nie wystarczał na zaspokojenie jej długów. Jednak zdaniem organu odwoławczego dwutygodniowy termin do złożenia wniosku o upadłość, stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze należy liczyć od 31 marca 2006 r., kiedy to upływał dla ww. Spółki termin na sporządzenie sprawozdania finansowego. Zdaniem organu należało przyjąć, że strona w terminie do 14 kwietnia 2006r. winna była zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki bądź o wszczęcie postępowania układowego. Organ odwoławczy podkreślił, że jego stanowisko odmienne od stanowiska organu pierwszej instancji, który uznał, że strona w terminie do 14 stycznia 2006 roku winna była zgłosić ten wniosek, pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, jak również o wszczęcie postępowania układowego nie został w ogóle złożony, co potwierdza Sąd Rejonowy w B. przy piśmie z dnia 18 maja 2015 r.

Organ podkreślał, że w odwołaniu strona nie odnosiła się do ustalonego terminu do złożenia wniosku o upadłość Spółki, zarzucając natomiast "błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, poprzez całkowite pominięcie okoliczności dotyczących stanu zdrowia odwołującej, w tym przewlekłej choroby odwołującej, całkowicie wykluczającej ją z życia zawodowego, w tym zajmowania się sprawami spółki, skutkujące naruszeniem prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie okoliczności egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 ust. 1 lit b) Ordynacji podatkowej i przyjęcie, że niezgłoszenie wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego spółki pod firmą A. sp. z o. o. nastąpiło z winy odwołującej."

W tym zakresie organ odwoławczy wyjaśniał, że obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek zwalniających z odpowiedzialności za zaległości ciąży, co do zasady, na członku zarządu. Tymczasem strona dopiero w odwołaniu powołała się na problemy zdrowotne, zatem zarzuty pod kątem pominięcia przez organ pierwszej instancji w zaskarżonym rozstrzygnięciu "okoliczności dotyczących stanu zdrowia odwołującej" należy uznać za bezzasadne, albowiem członek zarządu nie wykazał przed wydaniem zaskarżonej decyzji, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy.

Organ odwoławczy wyjaśniał, że winą w rozumieniu tego przepisu jest każda postać winy, a zatem także niedbalstwo, tj. powinność i możliwość przewidywania, iż nastąpi skutek w postaci trwałego zaprzestania długów w określonym terminie. Należy przy tym mieć na względzie, że rozważając kryterium braku winy, jako przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Osoba zainteresowana (w tym członek zarządu) winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne. Taką okolicznością może być choroba uniemożliwiająca złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczał, że problemy zdrowotne strony nie dają podstaw do uznania zaistnienia okoliczności wyłączających Jej odpowiedzialność, albowiem w czasie choroby faktycznie pełniła ona obowiązki członka zarządu.

Organ zastrzegał, że pełnienie funkcji członka zarządu jest dobrowolne i wymaga zgody osoby powołanej na to stanowisko, przy czym członek zarządu może zrezygnować w każdym czasie ze swojej funkcji. Problemy zdrowotne nie stanowiły dla strony przeszkody w prowadzeniu spraw spółki.

Organ podkreślał, że z akt sprawy wynika, iż strona faktycznie pełniła swą funkcję pomimo bardzo obszernie opisanych w odwołaniu problemów zdrowotnych. Znajduje to swoje odzwierciedlenie w treści znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, które przesłane zostały do (...) Urzędu Skarbowego w B. przez Sąd Rejonowy (...) Wydział (...) wraz z pismem z dnia 15.04.2015 r., a na których widnieją jej podpisy jako Prezesa Zarządu, między innymi na: sprawozdaniach finansowych Spółki za lata 2004-2012, uchwałach Zgromadzenia Wspólników w sprawie pokrycia strat.

Zdaniem organu z powyższego wynika, że nie nastąpiło zaprzestanie czynnego pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółki. W tym stanie rzeczy, brak jest podstaw do przyjęcia, że problemy zdrowotne strony usprawiedliwiają Jej brak winy w niezłożeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, tym bardziej, że - jak wynika z ustaleń organów podatkowych - taki wniosek nie został w ogóle złożony.

W ocenie organu odwoławczego uzasadnione było uznanie przez organ pierwszej instancji, że w okolicznościach sprawy uwalniająca od orzeczenia odpowiedzialności przesłanka egzoneracyjna z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej, dotycząca braku winy członka zarządu Spółki w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, nie wystąpiła. Organ podkreślał, że wszelkie okoliczności uwalniające członka zarządu od odpowiedzialności obowiązany jest wykazać on sam.

Podsumowując, organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka wyłączająca odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej wskazana w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. odnosząca się do kwestii winy członka zarządu za niepodjęcie obowiązkowych działań służących ochronie interesów wierzycieli. Strona nie wykazała bowiem, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy.

W toku toczącego się postępowania strona nie wskazała również mienia Spółki, z którego egzekucja byłaby możliwa. Nie zaistniały zatem przesłanki, o których mowa w art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z tym przepisem egzonerację zapewnia jedynie wskazanie takiego mienia dłużnika, z którego egzekucja jest możliwa i zaspokoi zaległości w znacznej części.

W skardze na decyzję organu odwoławczego z dnia (...) r. pełnomocnik strony (dalej jako skarżąca) domagając się jej uchylenia zarzucał naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa polegające na dokonaniu błędnej jego wykładni poprzez przyjęcie, że skarżąca odpowiada solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, ze szczególnym uwzględnieniem błędnego przyjęcia, iż niezgłoszenie wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego spółki pod firmą A. sp. z o.o. nastąpiło z winy skarżącej.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podkreślał, że skarżąca nie zgadza się z ustaleniami organu podatkowego, zarzucając, iż powinny one uwzględniać leżące po stronie skarżącej okoliczności wyłączające w tym konkretnym przypadku odpowiedzialność podatkową członka zarządu.

W dalszej części skargi pełnomocnik szeroko opisywał stan zdrowia i trudności ze zdiagnozowaniem choroby skarżącej (strony od 2 do 3 skargi).

Podkreślał, że skarżąca całkowicie utraciła samodzielność. Nie porusza się nigdzie sama. Wykonuje wyłącznie proste czynności życiowe. Przestała komunikować się ze światem zewnętrznym, jest zagubiona i bezradna. Wraz z małżonkiem próbując podjąć jakiekolwiek leczenie skarżącej, całkowicie wyłączyli się z życia zawodowego. Należąca do nich spółka, w której skarżąca w sensie formalnym nadal pełni funkcję prezesa zarządu całkowicie utraciła zdolność funkcjonowania. Zabrakło bowiem osoby, która byłaby w stanie jednocześnie pomagać w leczeniu i sprawowaniu codziennej bieżącej opieki nad skarżącą i podejmować niezbędne czynności korporacyjne zmierzające do utrzymania rodzinnego biznesu. Dylemat, który z punktu widzenia przesłanek odpowiedzialności z art. 116 O.p. wydaje się obojętny, w subiektywnej ocenie zarówno skarżącej jak i jej małżonka, był jasny i prosty: należało uczynić wszystko aby skarżącą wyleczyć. Sprawy związane z zarządzaniem rodzinną firmą, jakkolwiek również ważne, to wedle bardzo trudnego wyboru, którego rodzina musiała dokonać, ustąpiły sprawom wagi wyższej, w których nieterminowo zapłacony, bądź w ogóle niezapłacony podatek zmierzył się rangą z życiem i zdrowiem.

Autor skargi podawał, że w roku 2014 skarżąca ciągle pomimo braku jednoznacznej diagnozy lekarskiej, podjęła na własną rękę leczenie w kierunku boreliozy. Obecnie odnotowywane wyniki tego leczenia dają podstawę, aby z dużym prawdopodobieństwem przypuszczać, że po blisko 10 latach błędnie ukierunkowanego leczenia, wreszcie udało się poprawnie określić przyczynę powikłanych stanów chorobowych strony.

Pełnomocnik podkreślał, że art. 116 § 1 ust. 1 lit b) O.p. osadza przesłankę egzoneracyjną, wyłączającą odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania publicznoprawne spółki w kategorii winy, co uzasadnia sięgnięcie po cywilistyczną definicję stanu, w którym możemy mówić o działaniu bądź zaniechaniu noszącym przytoczone znamiona. W takim ujęciu wina jest kategoryzowana jako stan, w którym zobowiązany do działania lub zaniechania, przy zachowaniu obiektywnych kryteriów należytej staranności, był w stanie wykonać nałożoną na niego powinność. Abstrahując od sytuacji w okresie powstania zobowiązań podatkowych Spółki, w których należałoby dosadnie wykluczyć zdolność skarżącej do podejmowania w ramach zarządu tej spółki jakichkolwiek czynności prawnych bądź faktycznych, a to z powodu wielokrotnych pobytów w szpitalu, trzeba podjąć próbę oceny, czy skarżąca a także jej małżonek, byli w stanie zajmować się pracą w czasie przerw w pobytach w szpitalu albo pomiędzy nawrotami choroby. Tego rodzaju zaniechanie należy ocenić w kontekście miernika należytej staranności, a więc miernika o charakterze obiektywnym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2015 roku, sygn. I SA/Gd 970/15).

Choroba wyłączająca skarżącą z czynnego życia jest zdarzeniem o charakterze obiektywnym wyłączającym winę w rozumieniu art. 116 O.p. Przyjęcie odmiennego założenia powodowałoby, że brak winy jako przesłanka egzoneracyjna stałaby się kategorią iluzoryczną z praktycznego punktu widzenia.

Autor skargi podkreślał, że powyższą wątpliwość jednoznacznie rozstrzygnął Sąd Najwyższy stwierdzając, ze wina członka zarządu w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. jest zjawiskiem rozstrzygającym się w obszarze decyzyjnym. Przez to wszelkie zakłócenia występujące w sferze świadomości i woli mogą stanowić podstawę do powołania się na przesłankę egzoneracyjną wyłączającą odpowiedzialność za zobowiązania składkowe spółki kapitałowej (wyrok SN z dnia 8 października 2014 roku, sygn. II UK 15/14).

Pełnomocnik akcentował, że skarżąca nie przypisuje sobie winy za niedoprowadzenie Spółki do stanu, w którym prewencyjnie zostałyby zabezpieczone interesy wierzycieli. Skarżąca nie złożyła w czasie właściwym wniosku o ogłoszenie upadłości spółki ani o wszczęcie postępowania układowego. Długotrwała i przewlekła choroba skarżącej, która całkowicie wyłączyła jej oraz jej małżonkowi możliwość profesjonalnej dbałości o sprawy spółki i realizację jakichkolwiek obowiązków spoczywających na członku zarządu, także na zgromadzeniu wspólników, przebiega w sposób, na który skarżąca pomimo potwornego wysiłku swojego i całej rodziny, nie miała zbyt dużego wpływu. Stan zdrowia skarżącej zdecydowanie więc ingerował, jak również nadal ingeruje w sferę jej świadomości i woli. Na marginesie pełnomocnik zaznaczał, że z medycznego punktu widzenia choroba skarżącej ma nieuleczalny charakter.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ((t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, ze zm.) w związku z art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę organów administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uchyla decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

Stan faktyczny sprawy jest w przeważającej części bezsporny, a jako, że został zaprezentowany przy okazji opisywania stanowisk strony i organów, brak jest w ocenie Sądu konieczności jego przedstawiania. Sąd za prawidłowe uznaje ustalenia jakie w zakresie stanu faktycznego poczyniły organy podatkowe i uznaje te ustalenia za własne.

Istota sporu sprowadza się do oceny legalności działań organów podatkowych, które orzekły o odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe Spółki za jej zobowiązania podatkowe, ze szczególnym uwzględnieniem negowanego przez stronę a przyjętej przez organy okoliczności co do tego, że niezgłoszenie wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego Spółki nastąpiło z winy skarżącej.

Mając na uwadze istotę sporu przyjdzie w pierwszej kolejności wskazać, że stosownie do postanowień art. 116 § 1 i 2 O.p., zasady odpowiedzialności podatkowej członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z tytułu zaległości podatkowych kształtują się następująco. Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swym majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy, 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (§ 1). Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona wyżej obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 O.p. powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu (§ 2).

Z przepisu tego wynika, iż organ podatkowy zobowiązany jest wykazać jedynie fakt pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie, gdy upłynął termin płatności zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz, że egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniających od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu. Jak wynika z treści przywołanego przepisu członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe poprzez wykazanie, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, lub wszczęto postępowanie układowe albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy. Nadto przesłanką egzoneracyjną jest również wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W sprawie nie ma sporu, że skarżąca pełniła obowiązki członka zarządu Spółki w okresie, gdy upłynął termin płatności zobowiązań podatkowych z tytułu pobranego, a niewpłaconego przez Spółkę, jako płatnika, w ustawowym terminie podatku dochodowego od osób fizycznych za luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2011 roku, marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień 2012 roku, październik, listopad i grudzień 2013 roku w łącznej kwocie (...) zł.

Fakt pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu wynika zarówno z danych zawartych w KRS, jak i innych zebranych w sprawie dowodów, w tym dokumentów księgowych podpisywanych przez stronę.

Prawidłowe są przy tym ustalenia organu odwoławczego korygujące stanowisko organu I instancji, co do terminu w jakim strona winna była zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki (14 kwietnia 2006 r.) bądź o wszczęcie postępowania układowego.

Prawidłowe są również ustalenia organów dotyczące istniejących, na dzień wszczęcia postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki zobowiązań podatkowych, wynikających z decyzji organu.

Także ustalenia w zakresie bezskuteczności egzekucji prowadzonej przeciwko Spółce są zdaniem Sądu, prawidłowe i znajdują w pełni oparcie w zebranym materiale dowodowym.

Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia

2008 r. sygn. akt II FPS 6/08 stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu. Bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Nie zachodzi ponadto żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organy, przeciwko Spółce prowadzone było postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących m. in. zaległości z tytułu pobranego, a niewpłaconego przez Spółkę w ustawowym terminie podatku dochodowego od osób fizycznych za luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad 2011 roku, marzec, maj, czerwiec, lipiec, sierpień 2012 roku, październik, listopad i grudzień 2013 roku. W toku postępowania dokonano zajęcia wierzytelności prawa majątkowego z rachunków bankowych Spółki, które okazały się bezskuteczne. Z protokołów o stanie majątkowym Spółki wynika, iż Spółka nie posiada majątku, w tym nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów, w rejestrze gruntów i budynków na terenie miasta B. oraz w elektronicznym rejestrze Ksiąg wieczystych. Pismem z dnia 10 grudnia 2014 r. organ egzekucyjny stwierdził całkowitą bezskuteczność postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Spółki celem wyegzekwowania m. in. ww. zaległości z tytułu pobranego, a niewpłaconego przez Spółkę w ustawowym terminie podatku dochodowego.

Powyższe wywody uprawniają stwierdzenie, że wynikające z art. 116 O.p. pozytywne przesłanki odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za jej zaległości podatkowe, a mianowicie: istnienie zaległości, pełnienie funkcji członka zarządu w czasie, kiedy upłynął termin płatności zobowiązania oraz bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko Spółce zostały, zdaniem Sądu, w dostateczny sposób wykazane. Ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywał na organach podatkowych.

Odnosząc się do przesłanki uwalniającej członka zarządu spółki od odpowiedzialności, a polegającej na zgłoszeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe), albo wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, to w ocenie Sądu organy prawidłowo uznały, że nie została ona spełniona.

Przesłanką ogłoszenia upadłości, stosownie do art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t. j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 z późn. zm., dalej: p.u.n., jest niewypłacalność dłużnika. Zgodnie z art. 11 pun dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeśli nie wykonuje on wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dłużnika będącego osobą prawną, uważa się za niewypłacalnego także wówczas, gdy jego zobowiązania przekraczają wartość jego majątku nawet, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.

Podkreślenia wymaga to, że wymienione w przepisach art. 11 p.u.n. przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość, mają charakter alternatywny i równorzędny i dlatego zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości przedsiębiorców (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 grudnia 2009 r. I SA/Wr 973/09, LEX nr 560637)

Stosownie natomiast do art. 21 ust. 1 i 2 p.u.n., osoba reprezentująca osobę prawną będącą dłużnikiem, winna zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Wystąpienie którejkolwiek z tych okoliczności obliguje członka zarządu do złożenia wniosku o upadłość. Jeżeli zatem dłużnik nie wykonuje swoich zobowiązań (zarówno cywilnoprawnych, jak i publicznoprawnych, przy czym to zaniechanie nie musi dotyczyć wszystkich zobowiązań), to jest on niewypłacalny, co rodzi konieczność ogłoszenia upadłości. Z taką koniecznością mamy także do czynienia w przypadku osób prawnych, gdy zobowiązania podmiotu przekroczą wartość jego aktywów, i to nawet wówczas, gdy na bieżąco regulowane są zobowiązania. Warunkiem zwolnienia się przez stronę skarżącą z odpowiedzialności za zaległości spółki było wykazanie, że wniosek o ogłoszenie upadłości tej spółki został zgłoszony w terminie dwóch tygodni od zaprzestania płacenia przez nią długów (wymagalnych zobowiązań pieniężnych) lub w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym zobowiązania spółki przekroczyły wartość jej majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonywała.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca nie wykazała w toku postępowania, że gdy była członkiem zarządu spółki został zgłoszony w stosunku do spółki wniosek u upadłość. Nie przedstawiła też żadnych dowodów, świadczących o tym, że wniosek o ogłoszenie upadłości kiedykolwiek został zgłoszony, co pozostaje w sprawie poza sporem.

Organ ustalając właściwy czas do złożenia wniosku o upadłość bądź o postępowanie układowe przeanalizował sytuację Spółki, co przedstawił w decyzji i stwierdził, że w okresie pełnienia przez skarżącą funkcji członka zarządu istniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Organ odwoławczy przeprowadził analizę, której ustalenia Sąd akceptuje, zaistnienia przesłanek stanu niewypłacalności Spółki w okresie pełnienia przez stronę funkcji członka zarządu na podstawie struktury ujawnionego zadłużenia Spółki, bilansów z lat 2005-2010 oraz wskaźnika pokrycia bieżących zobowiązań (strona 12 i 13 zaskarżonej decyzji) oraz zasadnie w ocenie Sądu skorygował stanowisko organu podatkowego I instancji, wskazując, że strona winna była zgłosić wniosek o upadłość w terminie do 14 kwietnia 2006 roku.

W tym miejscu wymaga wyjaśnienia, że charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności stricte zarządzających, lecz musi wiązać się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności, obejmującym skutki działań spółki. Nie ma przy tym znaczenia czy członek zarządu interesował się sprawami spółki. Są to okoliczności prawnie obojętne, jako że odpowiedzialność podatkowa ma charakter obiektywny, niezależny od woli czy świadomości podatnika.

Bezzasadny w ocenie Sądu jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 116 1 pkt 1 lit. b) O.p. Zarówno w odwołaniu, jak i w skardze strona zarzucała błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, poprzez całkowite pominięcie okoliczności dotyczących stanu jej zdrowia, w tym przewlekłej choroby, całkowicie wykluczającej ją z życia zawodowego, w tym zajmowania się sprawami spółki, skutkujące naruszeniem prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie okoliczności egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 ust. 1 lit b) Ordynacji podatkowej i przyjęcie, że niezgłoszenie wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego Spółki nastąpiło z winy strony.

Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, Sąd podzielając stanowisko organu odwoławczego podkreśla, że obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek zwalniających z odpowiedzialności za zaległości ciąży, co do zasady, na członku zarządu. Strona powyższe problemy zdrowotne podniosła dopiero na etapie odwołania. Tym samym należy wskazać, że winą w rozumieniu przepisu art. 116 § 1 ust. 1 lit b) Ordynacji podatkowej jest każda postać winy, a zatem także niedbalstwo, tj. powinność i możliwość przewidywania, iż nastąpi skutek w postaci trwałego zaprzestania spłacania długów. Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, co do tego, że analizując kryterium braku winy, jako przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Podmiot zainteresowany, także członek zarządu, winien wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niego niezależne. Taką okolicznością może być przy tym choroba uniemożliwiająca złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do zaakceptowania stanowiska strony skarżącej, co do uznania zaistnienia okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność, albowiem w czasie choroby faktycznie i dobrowolnie pełniła ona obowiązki członka zarządu.

Powyższe wynika m. in., z dokumentacji przesłanej do organu podatkowego przez Sąd Rejonowy (...) Wydział (...) wraz z pismem z dnia 15.04.2015 r. Na sprawozdaniach finansowych Spółki za lata 2004-2012, uchwałach Zgromadzenia Wspólników w sprawie pokrycia strat figurują podpisy strony, a co w toku postępowania nie była ani razu negowane.

Tym samym Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, że w sprawie nie nastąpiło zaprzestanie czynnego pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółki. Brak było zatem podstaw do przyjęcia, że problemy zdrowotne strony usprawiedliwiają brak jej winy w niezłożeniu we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki, przy czym, co w sprawie bezsporne taki wniosek nie został w ogóle złożony.

Tym samym zasadne jest, wbrew stanowisku skarżącej, to że strona nie wykazała, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jej winy. Co więcej w toku postępowania strona nie wskazała mienia Spółki, z którego egzekucja byłaby możliwa.

W ocenie Sądu, na podstawie poczynionych ustaleń Dyrektor Izby Skarbowej miał podstawy uznać, że strona nie wykazała w toku prowadzonego postępowania spełnienia jednej z przesłanek egzoneracyjnych wskazanych w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p.

Mając na uwadze powyższe oraz wobec braku stwierdzenia naruszeń prawa mogących skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.