Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 57/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2022-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1, ust. 1b
journal: Dz.U. 2022 poz 615
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 listopada 2021 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 18 czerwca 2021r. nr (...) 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej B.U. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

B. U. (dalej: strona, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: Kolegium) z dnia 15 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Wnioskiem z dnia 18 lutego 2021 r., złożonym w dniu 22 lutego 2021 r., strona wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - matką G. L.

W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia 18 czerwca 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił B. U. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką G. L.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z orzeczeniem nr [...] z dnia 11 grudnia 2020r. G. L. została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym na stałe, nie da się ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje, ustalony na stałe stopień niepełnosprawności istnieje od 5 listopada 2020 r. Organ ustalił, że B. U. ma ustalone prawo do emerytury, zatrudnienie zakończyła w 2013 r. Do wykonywanych w związku z opieką czynności należą: czynności higieniczne (m.in. kąpiel, strzyżenie włosów, mycie zębów) wykonywane co drugi dzień, pomoc przy ubieraniu górnych partii garderoby, mierzenie ciśnienia co drugi dzień, poziomu cukru – wg zaleceń lekarza, przygotowanie, podawanie leków i posiłków trzy razy dziennie, sprzątanie, pranie, prasowanie co drugi dzień, masowanie łydki codziennie. Ponadto opłaca rachunki, realizuje recepty, wychodzi z matką na spacery, czyta książki. Brat J. L. mieszka i pracuje w G.

Organ wskazał na treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. 2022r., poz. 615, zwanej dalej w skrócie "u.ś.r." lub "ustawą"), stwierdzając, że przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikające z tego przepisu nie zostały spełnione – po pierwsze, czynności opiekuńcze wykonywane przez stronę nie są na tyle znaczące, że strona nawet przy należytej organizacji opieki nie może podjąć pracy zarobkowej. Po drugie, zakończenie zatrudnienia przez stronę nie ma faktycznego związku z koniecznością zapewnienia opieki matce, a było spowodowane niezdolnością strony do pracy. Ponadto, zdaniem organu, przyznanie stronie wnioskowanego świadczenia jest niemożliwe również z powodu pobierania przez stronę emerytury (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy) oraz z powodu braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności G. L. (art. 17 ust. 1b ustawy).

W konsekwencji organ stwierdził, że strona nie spełnia ustawowych przesłanek do pobierania ww. świadczenia.

W wyniku rozpoznania odwołania strony, zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 czerwca 2021 r.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie wskazał, że mając świadomość, iż organy administracji publicznej zobowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa przychylił się do stanowiska sądów administracyjnych, które coraz częściej wskazują na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.

W odniesieniu do zarzutu niekonstytucyjności odmowy przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia z uwagi na pobieranie emerytury Kolegium wskazało, podzielając stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przyznanie opiekunowi pobierającemu emeryturę świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe pod warunkiem zawieszenia przez niego prawa do emerytury. Kolegium nie znalazło jednak podstaw do wzywania strony do dokonania wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, bowiem nie stwierdziło istnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wynikających z art. 17 ust. 1 ustawy, tj. istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.

Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że skarżąca sprawuje opiekę nad swoją niepełnosprawną w stopniu znacznym matką G. L. W ramach sprawowanej opieki skarżąca wykonuje co drugi dzień czynności higieniczne (kąpiel, obcinanie paznokci, strzyżenie włosów, mycie protezy, mycie zębów, moczenie nóg), pomaga zakładać górną partię ubrań, co drugi dzień mierzy ciśnienie, sprząta, prasuje, dokonuje zakupów, każdego dnia masuje matce łydki, trzy razy dziennie przygotowuje i podaje leki oraz posiłki. W zależności od potrzeby załatwia sprawy urzędowe, czyta książki, pisma urzędowe oraz w zależności od pogody wychodzi na spacery. Według zaleceń lekarza 10 dni z rzędu mierzy poziom cukru i podaje insulinę.

Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w G. wynika, że G. L. mieszka od ośmiu lat z córką B. U. Według oświadczeń G. L. jest ona osobą niesamodzielną i wymaga całodobowej opieki. Podała ona, że ma problemy ze słuchem i wzrokiem, widzi słabo jedynie na jedno oko. W 2019 r. przeszła operację wstawienia endoprotezy biodra i od tego czasu porusza się o lasce lub przy chodziku. Zdarza się, że traci równowagę i przewraca się. Nie opuszcza samodzielnie mieszkania. Przyjmuje leki na cholesterol i cukrzycę. Zgodnie z oświadczeniem, może pozostać sama w domu maksymalnie 1-2 godziny. Pracownik socjalny ustalił, że syn G. L. – J. L., opiekuje się matką okazjonalnie, stale nie może się nią zajmować gdyż mieszka i pracuje poza G. (z załącznika do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wynika, że syn mieszka w G.).

Kolegium wskazało, świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodzinny, ale z tytułu niemożności podjęcia zatrudnienia spowodowanej faktem sprawowania tej opieki. Jeżeli osoba sprawująca opiekę nie podejmuje zatrudnienia z innych przyczyn, takich jak np. brak pracy, stan zdrowia, wiek, niepodejmowanie zatrudnienia od wielu lat, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Z ustaleń organu I instancji wynika, że rezygnacja przez stronę z aktywności zawodowej była spowodowana jej niezdolnością do pracy, a nie potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Powyższe ustalenie koresponduje z materiałem dowodowym, z którego wynika, że strona pobierała w okresie od 1 marca 2014 r. do 29 stycznia 2018 r. rentę z tytułu niezdolności do pracy, a od dnia 30 stycznia 2018 r. pobiera emeryturę oraz że po uzyskaniu uprawnień emerytalno-rentowych nie figurowała jako osoba zgłoszona do ubezpieczeń z tytułu zatrudnienia. Kolegium zauważyło, że przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy nie jest jednoznaczne z zakazem podejmowania aktywności zawodowej. Tym samym brak zatrudnienia był wynikiem stanu zdrowia strony wyłączającego możliwość podjęcia pracy lub był wynikiem świadomego wyboru strony z uwagi na przyznane już świadczenie i wiek przedemerytalny.

W ocenie Kolegium w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego nie można przyjąć, że 63-letnia osoba w wieku emerytalnym, która nie pracuje od ponad 7 lat, chciałaby obecnie realnie podjąć zatrudnienie i nie podejmuje tego zatrudnienia jedynie z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Symptomatyczne jest również, że strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie przedłożyła dowodów świadczących o istnieniu związku pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem aktywności zawodowej a świadczoną opieką nad niepełnosprawną matką, a dowód potwierdzający pozostawanie na rencie z tytułu niezdolności do pracy został pozyskany z urzędu.

W świetle powyższych okoliczności niepodejmowanie przez skarżącą aktualnie zatrudnienia nie ma faktycznego, realnego związku ze sprawowaniem opieki nad matką.

Wtórną kwestią, aczkolwiek również przemawiającą za odmową przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego, jest zakres czynności opiekuńczych świadczonych wobec G. L., która samodzielnie się porusza za pomocą urządzeń wspomagających. W ocenie Kolegium, nie pozbawia to strony możliwości podjęcia zatrudnienia przy odpowiedniej organizacji czasu i zaangażowaniu brata J. L., na którym ciąży również prawny i moralny obowiązek opieki nad matką i który mieszka w G. i czasowo zastępuje siostrę w okresach jej choroby.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. U. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy polegającą na przyjęciu, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu skargi skarżąca dokonała interpretacji przepisu art. 17 ust. 1 ustawy po czym wskazała, że istota opieki, o której mowa w tym przepisie, jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd stwierdził, że złożona skarga zasługuje na uwzględnienie.

Sąd w pełni aprobuje stanowisko organu II instancji zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie stosowania przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych których niepełnosprawność powstała po ukończeniu 18 roku życia. Znajduje ono bowiem oparcie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 38/13 oraz w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela je i przyjmuje jako własne.

Prawidłowo również Kolegium stwierdziło, podzielając stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przyznanie opiekunowi pobierającemu emeryturę świadczenia pielęgnacyjnego jest możliwe pod warunkiem zawieszenia przez niego prawa do emerytury.

W sprawie nie jest sporne, że na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki oraz że matka skarżącej posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Istota sporu sprowadza się do oceny, czy skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia lub go nie podejmuje z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką oraz czy matka takiej stałej opieki potrzebuje.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ustawa o świadczeniach rodzinnych w słowniku wyrażeń ustawowych w art. 3 pkt 22 definiuje pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie zawiera jednak definicji sprawowania opieki, niemniej z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wywieść można, że opieka musi być stała lub długoterminowa. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych nie musi to być opieka całodobowa. Jednak nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, wskazał, że z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Podkreślić należy, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną osobą, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną. Jest kompensacją strat materialnych. Sprawowana opieka ma być to opieka stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, której zakres jest wyznaczony niepełnosprawnością danej osoby niepełnosprawnej. Rozważenia zatem wymagały dwie kwestie: po pierwsze, czy zakres sprawowanej opieki uniemożliwia podjęcie przez skarżącą aktywności zawodowej oraz po drugie, czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.

Odnośnie pierwszej ze wskazanych kwestii wskazać należy, że jak wynika z poczynionych przez Kolegium ustaleń, które znajdują oparcie w aktach sprawy, skarżąca sprawuje opiekę nad swoją niepełnosprawną w stopniu znacznym matką G. L. W ramach sprawowanej opieki skarżąca wykonuje co drugi dzień czynności higieniczne (kąpiel, obcinanie paznokci, strzyżenie włosów, mycie protezy, mycie zębów, moczenie nóg), pomaga zakładać górną partię ubrań, co drugi dzień mierzy ciśnienie, sprząta, prasuje, dokonuje zakupów, każdego dnia masuje matce łydki, trzy razy dziennie przygotowuje i podaje leki oraz posiłki. W zależności od potrzeby załatwia sprawy urzędowe, czyta książki, pisma urzędowe oraz w zależności od pogody wychodzi na spacery. Według zaleceń lekarza 10 dni z rzędu mierzy poziom cukru i podaje insulinę.

Kolegium ustaliło ponadto, na podstawie wywiadu środowiskowego, że G. L. mieszka od ośmiu lat z córką B. U. G. L. ma problemy ze słuchem i wzrokiem, widzi słabo jedynie na jedno oko. W 2019 r. przeszła operację wstawienia endoprotezy biodra i od tego czasu porusza się o lasce lub przy chodziku. Zdarza jej się stracić równowagę i przewrócić się. Nie opuszcza samodzielnie mieszkania. Przyjmuje leki na cholesterol i cukrzycę.

W aktach sprawy znajdują się nadto następujące dokumenty dotyczące leczenia G. L.: karta informacyjna ze szpitala po przeprowadzeniu zabiegu operacyjnego wszczepienia endoprotezy w dniu 5 września 2019 r. oraz zalecenia pielęgniarskie po operacji oka.

W ocenie Sądu z materiału dowodowego wynika, wbrew temu co przyjęło Kolegium, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką jest szeroki i uniemożliwia podjęcie przez nią aktywności zawodowej nawet w częściowym zakresie. Matka skarżącej ma obecnie 94 lata, ma problemy ze wzrokiem i słuchem, po wszczepieniu endoprotezy porusza się z trudnością, zdarza jej się przewrócić. Okoliczności te wynikają z ustalonego przez organ stanu faktycznego, błędnie jednak zostały ocenione jako niestanowiące przeszkody w podjęciu przez skarżącą zatrudnienia. Z takim wnioskiem nie można się zgodzić, Kolegium nie wzięło bowiem pod uwagę, że w razie upadku G. L. musiałaby kilka godzin czekać na powrót skarżącej z pracy, co dla osoby w jej wieku i o jej stanie zdrowia mogłoby mieć groźne skutki. G. L. wymaga również mierzenia poziomu cukru i podawania insuliny, co w powiązaniu z problemami ze wzrokiem niewątpliwie wymaga pomocy osoby trzeciej.

Niezależnie od powyższego, skarżąca wykonuje szereg innych czynności związanych z opieką nad matką, opisanych przez organ, takich jak pomoc w czynnościach dnia codziennego, podawaniu leków, przygotowaniu posiłków. Charakter tych czynności nie pozostawia wątpliwości, że są one dokonywane stale, całodobowo i praktycznie we wszystkich sferach życia chorej. Czynności te w tej konkretnej sprawie wyczerpują zatem pojęcie opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Jak już wskazywano w orzecznictwie WSA w Gdańsku pod pojęciem "sprawowania opieki" użytym w art. 17 ustawy nie sposób rozumieć wyłącznie czynności związanych bezpośrednio z troską o fizyczny dobrostan bliskiej osoby niepełnosprawnej (w niniejszej sprawie matki). Pielęgnacja w sensie medycznym i higienicznym nie wyczerpuje bynajmniej treści tego pojęcia. Także wyręczenie matki od jej normalnych, codziennych czynności życiowych, którym nie może sprostać z uwagi na swą niepełnosprawność, stanowi przejaw opieki nad nią. Ograniczenie form opieki nad osobą niepełnosprawną do czynności pielęgnacyjnych sensu stricto z pominięciem innych, szerzej rozumianych czynności opiekuńczych prowadziłoby do zdeformowania znaczenia pojęcia opieki, a co za tym idzie naruszałoby istotę świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą tą jest bowiem udzielenie wsparcia osobom, które poświęcając się w pełnym wymiarze opiece nad najbliższą osobą niepełnosprawną nie mogą pracować zarobkowo, by zaspokoić potrzeby życiowe swoje i swojej rodziny.

Nie jest zasadny również argument, że skarżąca mogłaby podjąć zatrudnienie przy odpowiedniej organizacji czasu i zaangażowaniu brata J. L. Z ustaleń wynika, że J. L. mieszka i pracuje w G. Fakt, że on również jest zobowiązany do alimentacji w żaden sposób nie podważa faktu, że to skarżąca sprawuje faktyczną opiekę nad matką. Nie może to być zatem podstawa do odmowy przyznania jej wnioskowanego świadczenia.

W ocenie Sądu Kolegium błędnie także uznało, że w sprawie brak jest podstaw do uznania, że pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Kolegium uznało, że rezygnacja z aktywności zawodowej była spowodowana niezdolnością do pracy skarżącej, a nie potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W ocenie Sądu prawidłowo oceniony materiał dowodowy w jego całokształcie nie daje podstaw do takiego wniosku. Dokonana przez organ ocena dowodów jest wybiórcza, Kolegium bowiem zwróciło uwagę wyłącznie na fakt, że skarżąca od marca 2014 r. do stycznia 2018 r. pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy, z czego wywiodło, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia wynikało z jej stanu zdrowia. Organ nie odniósł się natomiast w żaden sposób do dowodów znajdujących się w aktach sprawy takich jak zaświadczenie z dnia 5 lutego 2021 r. o braku przeciwwskazań zdrowotnych do bycia opiekunem, jak również zaświadczeń o odbyciu w 2010r. kursu masażu klasycznego i kursu "opiekunka środowiskowa", którego celem było zdobycie nowego zawodu umożliwiającego pracę opiekunki osoby starszej w środowisku domowym, instytucjach społecznych, domach pomocy społecznej, hospicjach, zakładach opiekuńczo leczniczych (k. 70 i 72 akt administracyjnych). Zgodnie z zaświadczeniem, kurs obejmował: zajęcia z zasad wyżywienia i dietetyki (teoria 20 godzin), zajęcia z pielęgniarstwa (teoria 20 godzin) i zajęcia praktyczne (80 godzin). Wiedzę z tego zakresu skarżąca aktualnie wykorzystuje w praktyce opiekując się swoją matką, co nie jest kwestionowane. W tej sytuacji zdaniem Sądu twierdzenie Kolegium, że przyczyną niepodejmowana przez stronę aktywności zawodowej są przyczyny zdrowotne, jest dowolne i nie znajduje oparcia w materiale dowodowym sprawy. Zgromadzone dowody wskazują, że czynności opiekuńcze, które skarżąca faktycznie wykonuje wobec swojej matki, mogłaby również wykonywać w ramach pracy zawodowej – ani wiek ani stan zdrowia tego nie wykluczają.

Okoliczność zatem, że skarżąca nie była aktywna zawodowo od 2013 r., czyli siedem lat przed stwierdzeniem niepełnosprawności jej matki, nie wyklucza co do zasady przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Stanowisko Kolegium w kwestii braku możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia nie zostało poparte przekonującą argumentacją. Nie można się zgodzić z twierdzeniem organu odwoławczego, że wiek i stan zdrowia uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia, skoro co innego wynika z zaświadczenia lekarskiego jak i faktycznego wykonywania przez skarżącą czynności opiekuńczych, które mogłaby wykonywać zawodowo, mając w tym względzie zarówno podstawy teoretyczne w postaci odbytego kursu jak i praktykę wynikającą z opieki nad matką.

Podsumowując, w niniejszej sprawie bezsporne jest to, że matka skarżącej ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Skarżąca zamieszkuje wraz z matką, która nie jest w stanie funkcjonować samodzielnie i nad którą sprawuje całodobową opiekę. Skarżąca, która pozostawała w przeszłości w zatrudnieniu, nie podejmuje obecnie zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, niezdolną do samodzielnej egzystencji. W sprawie zostały zatem spełnione przesłanki przyznania świadczenia wynikające z art. 17 ust. 1 ustawy. Organy obu instancji niewłaściwie oceniły, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia z art. 17 ust. 1 ustawy, jaką jest istnienie związku przyczynowego między sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia. Organy dopuściły się zatem naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1 i 1b ustawy a ponadto naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 8 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 735).

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Rzeczą organu, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, będzie ocena wniosku skarżącej z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska, którym organy są związane na podstawie art. 153 p.p.s.a.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na postawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika ustalonego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).