Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 796/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6309 Inne o symbolu podstawowym 630
Hasła tematyczne: Celne prawo
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 186 poz 1 art. 49 ust. 1
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji  wywozowych do produktów rolnych (wersja przekształcona).
article: art. 4
journal: Dz.U. 2004 nr 97 poz 963
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Cichomska – Florek Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. S.A. [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1665/13 w sprawie ze skargi S. S.A. [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

I

Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2013 r. (sygn. akt V SA/Wa 1665/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), oddalił skargę Spółki S na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2013 r. (nr [...]), którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia [...] marca 2013 r. (nr [...]) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej wypłaconych przez Agencję Rynku Rolnego ([...] zł) i zobowiązaniu skarżącej spółki do zwrotu ustalonej kwoty wraz z należnymi odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.

Sąd pierwszej instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu ustalenia faktyczne i stanowisko organów administracji orzekających w sprawie. Organy te ustaliły, że w dniach [...] i [...] lipca 2005 r. oraz [...] kwietnia 2006 r. do Agencji Rynku Rolnego wpłynęły dokumenty dotyczące wywozu z obszaru Unii Europejskiej 100 000 kg cukru, w tym m.in. karta kontrolna T5 nr OGL [...] z [...] lipca 2005 r. potwierdzająca wywóz towaru, złożony przez skarżącą spółkę wniosek o refundację wywozową WPR1 nr [...], a także kopia deklaracji importowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. (druk nr [...]), która zawierała w polu nr 1 zapis "IM-40", w polu nr 37 kod procedury "4000 34", w polu 38 masa netto wpis 300 000 kg, zaś w polu 47 zapis o opłacie celnej (0,15%) i VAT (20%) oraz odręczne zapisy. W dniu [...] czerwca 2006 r. Agencja Rynku Rolnego zrealizowała na rzecz skarżącej płatność w wysokości [...] zł.

W wyniku przeprowadzonych następnie czynności kontrolnych organ administracji powziął wątpliwość, czy przedstawiona kopia kirgiskiej deklaracji importowej nr [...] potwierdza, że towary, w stosunku do których udzielono refundacji wywozowej, zostały wprowadzone do swobodnego obrotu w kraju pochodzenia, tj. na terytorium Republiki Kirgiskiej. W ramach zagranicznej pomocy prawnej organ uzyskał od kirgiskiej administracji celnej kopię deklaracji o numerze druku [...], w której w polach nr 1 i nr 37 wpisano odpowiednio kod procedury "IM 80" i "8000 34", czyli kody zgłoszenia do procedury tranzytu, a nie - jak to wynikało z kopii deklaracji przedłożonej przez skarżącą - kody "IM-40" i "4000 34", świadczące o zastosowaniu procedury dopuszczenia towaru do swobodnego obrotu. Ponadto - już toku postępowania administracyjnego - skarżąca przestawiła pismo pochodzące od Państwowego Komitetu Celnego Republiki Kirgiskiej mające potwierdzać, że cukier z Polski przybył na terytorium Kirgistanu m.in. według deklaracji nr [...] i został odprawiony w trybie celnym "dopuszczenie do swobodnego obrotu", jednak na skutek weryfikacji autentyczności przedstawionych dokumentów organ administracji uzyskał notę Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Kirgiskiej, w której wskazano, że Państwowy Komitet Celny Republiki Kirgiskiej nie kierował takiego pisma do podmiotu, za pośrednictwem którego skarżąca dokonywała eksportu (tj. Spółki B). W konsekwencji Prezes Agencji Rynku Rolnego, działając na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 lit. a), ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 633, ze zm.; dalej powoływana jako "ustawa o ARR") oraz z uwzględnieniem przepisów art. 49 ust. 1 i art. 15 - 17 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. L 186 z dnia 17 lipca 2009 r., s. 1 z późn. zm.; dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 612/2009"), ustalił wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej wypłaconej do wniosku WPR1 nr [...] oraz zobowiązał skarżącą spółkę do zwrotu wymienionej kwoty wraz z należnymi odsetkami. Po rozpatrzeniu odwołania spółki, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podzielił stanowisko organu I instancji. Zdaniem organów administracji, sporna deklaracja celna importowa jest nieautentyczna, gdyż dokonano w niej nieuprawnionych zmian typu deklaracji (z "IM-80" na "IM-40") oraz kodu procedury celnej (z "8000" na "4000"), a zatem nie mogła stanowić podstawy do wypłaty refundacji wywozowej. Z zebranego materiału dowodowego wynika natomiast, że towar nie został objęty procedurą dopuszczenia do swobodnego obrotu na terenie Republiki Kirgiskiej, a skarżąca nie dostarczyła innych dowodów, które potwierdzają prawo do refundacji. W konsekwencji organy administracji uznały, że nie zostały spełnione warunki uprawniające do uznania wcześniej rozliczonej refundacji wywozowej za prawidłową, określone w art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009 (którego odpowiednikiem jest art. 15 ust. 3 obowiązującego uprzednio rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych - Dz. Urz. WE L 102 z dnia 17 kwietnia 1999 r., str. 11; dalej powoływanego jako "rozporządzenie nr 800/1999"). Takie ustalenie skutkowało zastosowaniem art. 49 ust. 1 rozporządzenie nr 612/2009, który obliguje beneficjenta do zwrotu kwoty nienależnie otrzymanej łącznie z karą stosowaną na podstawie art. 48 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd wskazał, że system refundacji wywozowych został unormowany w obowiązującym od 6 sierpnia 2009 r. rozporządzeniu nr 612/2009, które uchyliło uprzednio obowiązujące rozporządzenie nr 800/1999. Z art. 16 ust. 3 pierwszego z tych rozporządzeń i art. 15 ust. 3 drugiego z nich wynika, że produkt uważa się za przywieziony, jeśli zostały dokonane formalności celne, w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w państwie trzecim. Natomiast w pkt 20 preambuły rozporządzenia nr 612/2009 wskazano, że dokonanie przywozowych formalności celnych polega w szczególności na uiszczeniu stosownych należności przywozowych, aby produkt mógł zostać wprowadzony do wolnego obrotu w danym kraju trzecim. Sąd wskazał, że katalog dowodów, którymi może posłużyć się eksporter dla wykazania dokonania formalności przywozowych został określony w art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 (odpowiednio art. 16 ust. 1 rozporządzenia nr 800/1999).

Powołując się na treść pkt 30 i pkt 57 preambuły rozporządzenia nr 612/2009, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że państwa członkowskie są uprawnione do odzyskania wypłaconych refundacji w oczywistych przypadkach, gdy stwierdzono, że czynność nie jest zgodna z systemem refundacji wywozowych, jak również nakładania sankcji w celu przestrzegania przez eksporterów reguł wspólnotowych. Zwrot kwoty nienależnie wypłaconej refundacji został przewidziany w art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009.

Sąd dodał, że przepisy rozporządzenia nr 612/2009 zawierają materialnoprawne uregulowania dotyczące zwrotu nienależnej refundacji wywozowej, jednakże nie zawierają procedur regulujących postępowanie w przedmiocie zwrotu refundacji, bowiem realizacja tych procedur należy do państw członkowskich. W zakresie uzupełniającym regulacje wspólnotowe zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963, ze zm.), która w art. 4 określa, że w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej powoływanej jako "k.p.a.") z wymienionymi w tym przepisie wyłączeniami.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, prawidłowe jest stanowisko organów administracji, że w sprawie nie ma dowodów na fakt dopuszczenia wywiezionego z Polski cukru do swobodnego obrotu w kraju przeznaczenia. Z deklaracji celnej (nr druku [...]) - uzyskanej przez organ na drodze zagranicznej pomocy prawnej - wynika, że nie uiszczono należności przywozowych, a zatem nie dokonano przywozowych formalności celnych, o jakich mowa w art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009. Tym samym produkt nie mógł zostać uznany za wprowadzony do obrotu w państwie trzecim. Sąd uznał natomiast - biorąc pod uwagę, że refundacja została wypłacona skarżącej na podstawie przestawionego przez nią nieautentycznego dokumentu celnego - że refundacja ta jest nienależna i zgodnie z art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 podlega zwrotowi wraz z odsetkami. Działania organów administracji w tym zakresie Sąd uznał za zgodne z prawem.

Sąd nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 49 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia nr 612/2009 poprzez wydanie decyzji co do ustalenia kwot nienależnie otrzymanych z tytułu refundacji z pominięciem obowiązku jednoczesnego łącznego nałożenia kary. Zdaniem Sądu, nałożenie kary jest aktem niezależnym względem decyzji w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków, a przywołany przepis nie określa, że ma to nastąpić poprzez wydanie jednej decyzji administracyjnej.

Za niezasadny uznał Sąd pierwszej instancji także zarzut naruszenia art. 49 ust. 4 lit. a) rozporządzenia nr 612/2009. Sąd uznał bowiem za trafne stanowisko organu administracji, że zmiana kodów na druku deklaracji celnej nie może być uznana za błąd właściwego organu państw członkowskich lub innych państw, który wyłącza obowiązek zwrotu refundacji. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie nie doszło do błędu, lecz do zmiany zapisów na dokumencie urzędowym, której władze celne Republiki Kirgiskiej nie potwierdziły w oficjalnych pismach wystosowanych na drodze dyplomatycznej.

Sąd nie uwzględnił również zarzutów skargi wskazujących na nieuprawnione zastosowanie w sprawie wzajemnie wykluczających się przepisów: k.p.a., ustawy o ARR i o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą. Przytaczając treść art. 7 ustawy o ARR i art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy k.p.a. z wyłączeniem przepisów określonych w art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą

Za nieusprawiedliwiony został także uznany zarzut rażącego naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 1 i 2, art. 6a do 6g i art. 7 ust. 2 ustawy o ARR poprzez złożenie pod decyzją podpisu przez osobę nieuprawnioną, nieupoważnioną do wydania decyzji. Odwołując się do poglądów prezentowanych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego, Sąd pierwszej instancji przyjął, że nie ma podstaw do uznania, iż L. Z., któremu w dniu 7 września 2012 r. Prezes Rady Ministrów powierzył pełnienie obowiązków Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dniem 10 września 2012 r. do czasu powołania Prezesa ARR, nie mógł udzielić pełnomocnictwa pracownikowi Agencji M. M. do podpisania w imieniu Prezesa Agencji decyzji w przedmiocie zwrotu refundacji wywozowych.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, postępowanie Prezesa ARR cechuje należyta staranność w gromadzeniu materiału dowodowego. Organ ten po zebraniu materiału dowodowego dokonał następne jego oceny, która znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji, wskazując, które fakty uznał za udowodnione, a także którym dowodom odmówił wiarygodności i dlaczego. Sąd stwierdził przy tym, że przyjmując za prawdziwe dokumenty uzyskane drogą oficjalną i tym samym nie dając wiary dokumentom przedłożonym przez stronę postępowania organ nie przekroczył zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Sąd podkreślił również, że uzyskane oficjalną drogą dyplomatyczną kopie kirgiskich deklaracji celnych - wobec braku ich oryginałów - należało traktować jako zgodne z treścią dokumentów oryginalnych, mając na uwadze również wyjaśnienia właściwych władz krajów trzecich w tym zakresie, udzielone w oficjalnych pismach urzędowych.

II

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożyła Spółka S. Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi:

I. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, poprzez:

1. uznanie za legalne naruszenia przez organ I jak i II instancji treści bezwzględnie obowiązującego (ius cogens) art. 49 ust. 1 akapit 1 rozporządzenia nr 612/2009 o brzmieniu "1. Bez uszczerbku dla obowiązku uiszczenia kwoty ujemnej na podstawie art. 48 ust. 5, beneficjent zwraca kwoty nienależnie otrzymane, łącznie z karą stosowaną na podstawie art. 48 ust. 1 i odsetkami obliczonymi za okres, który upłynął między płatnością i zwrotem ...", poprzez wydanie decyzji z pominięciem obowiązku nałożenia kary, a więc rozstrzygnięcia w sposób nie przewidziany przepisem bezwzględnie obowiązującego prawa materialnego;

2. naruszenie treści art. 49 ust. 4 pkt a) w zw. z ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 poprzez nakazanie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w sytuacji dokonania płatności na rzecz skarżącej wskutek błędu innych władz w rozumieniu rozporządzenia, w tym wypadku władz celnych Republiki Kirgiskiej, wobec faktu, że skarżąca (beneficjent) złożyła otrzymany od celnych władz kirgiskich egzemplarz kirgiskiej importowej deklaracji celnej, który w polach 1 i 37 miał naniesioną zmianę tekstu (kodu), która w sposób widoczny i niestandardowy, bo w środku tekstu, została opieczętowana autentycznymi pieczęciami władz celnych oraz podpisana przez urzędnika celnego, celem podkreślenia naniesienia zmiany, a należności celne zostały uregulowane zgodnie z obowiązującą w Kirgizji ustawą o wolnych obszarach gospodarczych (WOG) z 1992 r.;

3. rażące naruszenie prawa określone w art. 6 ust. 1 i 2, art. 6a do 6g i art. 7 ust. 2 ustawy o ARR poprzez złożenie pod decyzją podpisu przez osobę nieuprawnioną, nie upoważnioną do wydania decyzji:

a) nieupoważnioną na podstawie konkretnej czynności prezesa ARR "do podejmowania określonych czynności" w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy o ARR, gdyż osoba podpisująca decyzję nie wykazała się pisemnym pełnomocnictwem udzielonym przez następnie odwołanego Prezesa ARR W. Ł. do podpisywania przedmiotowych decyzji;

b) nieupoważnioną do wydawania decyzji w związku z wywodzeniem swego upoważnienia od Prezes ARR L. Z. (tak na pieczątce pod decyzją), który nie jest Prezesem ARR tj. organem zarządzająco-wykonawczym ARR, a jedynie osobą odwołującą się do swojego powołania na pełniącego obowiązki Prezesa ARR przez Prezesa Rady Ministrów z dniem 12 września 2012 r., w sytuacji gdy ani art. 6 ustawy o ARR ani cała ustawa nie przewiduje funkcji p.o. Prezesa ARR, a ponadto osoba ta została powołana z pomięciem otwartego i konkurencyjnego trybu naboru na dane stanowisko spośród osób należących do państwowego zasobu kadrowego (art. 6a d o6g ustawy o ARR), co czyni udzielone upoważnienie nieważnym.

II. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1.

a) naruszenie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 76 § 1 k.p.a., wskutek przyjęcia przez Sąd, że postępowanie w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej i nakazanie ich zwrotu jest odrębnym, samodzielnym postępowaniem administracyjnym, a postępowanie dowodowe w tym zakresie jest ograniczone do dowodów z dokumentów urzędowych, bez możliwości prowadzenia dowodu przeciwko treści tych dokumentów, przy jednoczesnym zakwestionowaniu treści dokumentów urzędowych, w tym obowiązującego w Kirgistanie prawa w postaci ustawy o funkcjonowaniu wolnych obszarów gospodarczych (SEZ) z 16 grudnia 1992 r. Republiki Kirgizji Nr 1076-XII, która reguluje eksport i import towarów do stref gospodarczych, zwalniając je m.in. od należności celnych;

b) naruszenie treści art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009 poprzez uznanie przez Sąd za legalne przyjęcie przez ARR, niezgodnie ze stanem faktycznym, że formalności celne, w szczególności dotyczące pobrania należności przywozowych w Kirgizji od wwiezionego przez skarżącą na teren Kirgizji cukru nie zostały dokonane, w sytuacji gdy zgodnie z treścią ustawy o funkcjonowaniu wolnych obszarów gospodarczych (SEZ) z 16 grudnia 1992 r. Republiki Kirgizji Nr 1076-XII, w tym m.in. z art. 6 ustawa ta wprowadza na obszarze stref SEZ zniesienie opłat i należności celnych od eksportu towarów do SEZ i importu towarów do SEZ, a także od towarów przeznaczonych do reeksportu czego ani organ I ani II instancji, a także sąd nie zbadał, nie żądając tekstu prawa ani jego wykładni oraz poprzez uznanie, że cukier objęty zaskarżoną decyzją nie wszedł do swobodnego obrotu w Kirgistanie wraz z pobraniem należności celnych, mimo że zaświadczały o tym pisma Państwowego Komitetu Celnego Republiki Kirgiskiej nr 25-11/73(a) z dnia 28 marca 2007 r. oraz Państwowego Komitetu Celnego Republiki Kirgiskiej nr 25-11/73(b) z dnia 28 marca 2007 r. oraz nota ambasador Kirgistanu w Mińsku akredytowanej na Polskę z 25 lutego 2009 r., a także pisma Państwowej Służby Celnej przy Rządzie Kirgistanu złożone przez skarżącego w postępowaniu przed sądem I instancji;

c) naruszenie art. 76 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności zawartych w postanowieniu o odmowie wszczęcia śledztwa Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., [...], odnoszących się co do zasady również do niniejszej deklaracji objętej zaskarżoną decyzją, z uwagi na podobny charakter zarzutu wywodzący się z podobnych okoliczności tj. rzekomej nieautentyczności deklaracji, w tym wpisów w polu 1 i 37 i okoliczności łącznego wyjaśniania przez ARR sprawy rzekomej nierzetelności kilkudziesięciu deklaracji dotyczących skarżącej w ramach dokumentów i korespondencji dotyczących zarzutów ARR i uzyskanych odpowiedzi władz kirgiskich w stosunku do wszystkich kilkudziesięciu deklaracji w tym również deklaracji objętej zaskarżoną decyzją:

- w związku z wnioskiem Prezesa ARR o wszczęcie postępowania karnego wobec pracowników skarżącej m.in. w związku z rzekomym posłużeniem się przez nich fałszywymi dokumentami w celu uzyskania refundacji, w którym to postanowieniu, a także wcześniejszym postanowieniu z 2006 r. [...] Prokuratura dwukrotnie umorzyła postępowanie wobec niepopełnienia przestępstwa, a ARR godząc się z tą oceną nie złożyła zażalenia na te postanowienia –

- i wbrew ustaleniom prokuratury polskiej i własnej wiedzy ARR o nieistnieniu (braku) jakiegokolwiek postępowania służbowego czy też karnego toczącego się w Kirgizji w przedmiotowej sprawie, gdy ani w Polsce ani też w Kirgizji nie stwierdzono żadnego przestępstwa i odmówiono wszczęcia postępowań -

- uznanie zaskarżonej deklaracji oraz pism z 28 marca 2007 r. Państwowego Komitetu Celnego Kirgizji oraz pisma Ambasadora Kirgizji z dnia 25 lutego 2009 r. (a także innych) za nieprawdziwe i nieautentyczne;

d) art. 17 ust. 1 a) rozporządzenia nr 612/2009, poprzez nieuznanie jako dowodu dokonania przywozowych formalności celnych, dokumentu celnego, to jest kirgiskiej importowej deklaracji celnej nr 241761, mimo iż był to dokument urzędowy, ze stosownymi kodami poświadczającymi przywóz towaru do kraju przeznaczenia i dopuszczenie go do obrotu w Kirgizji tj. posiadający w poz. 1 kod 40 oraz w poz. 37 – kod 40;

e) oparcie rozstrzygnięcia m.in. na materiale sprawy stanowiącym kopie pism kirgiskich zamiast na oryginałach, co jasno wynika z akt sprawy oraz na dokumentach, mimo iż otrzymanych drogą oficjalną i bezzasadne stwierdzenie przez sąd (uzasadnienie wyroku str. 27), iż kopie deklaracji uzyskane oficjalną drogą dyplomatyczną należy traktować jako zgodne z treścią dokumentów oryginalnych w sytuacji, iż bezpodstawność tego założenia wynika z faktu, że droga dyplomatyczna jest odpowiednikiem poczty i określeniem żargonowym, a sama nazwa w żaden sposób nie nadaje dokumentowi szczególnej rangi dokumentu urzędowego; wprawdzie władze dyplomatyczne Polski nie otwierają kopert adresowanych przez władze celne Kirgistanu do władz polskich (ARR), nie maja wpływu na ich zawartość ani treść; nie jest to więc żadna korespondencja dyplomatyczna; natomiast konieczność uzyskania oryginałów związana jest z faktem, iż z akt sprawy wynika, że ogromna część dokumentów kirgiskich, w tym służące porównaniu kirgiskie deklaracje celne, stanowi kopie, jest sfałszowana i zawiera sprzeczne ze sobą informacje i wiadomości, a w niniejszej sprawie sprzeczności i nieprawdziwość tekstu (kłamliwość) dotyczy nawet noty MSZ Kirgistanu z 20 maja 2008 r. uznanej w sprawie za dokument oficjalny mimo uchylenia jego treści przez pismo Państwowej Służby Celnej Kirgizji ze stycznia 2012 r. stwierdzeniem, że żadne postępowania ani służbowe ani karne nie były prowadzone oraz przez inne pisma.

2. naruszenie przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji mimo, iż nastąpiło naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy w postaci rażącego naruszenia zasad państwa prawa zawartych w art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz poprzez naruszenie reguł postępowania administracyjnego (prawa), w tym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w związku z art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, w postaci naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., w związku z art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, w tym zasad systemowych, a więc kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu, prawdy obiektywnej, uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, polegające na świadomym uchyleniu się od zebrania i rozpatrzenia całego istotnego dla sprawy materiału dowodowego i ograniczenia swojego działania do wybiórczego doboru dokumentów lub nawet wyrwanej z kontekstu części takich dokumentów pod przyjętą tezę skierowaną na naruszenie zasady prawdy obiektywnej, w celu pokrzywdzenia interesu skarżącej. Naruszenie powyższych przepisów oraz zasad w nich określonych zostało zrealizowane poprzez:

a) przyjęcie przez organ przy ocenie materiału zgromadzonego w sprawie, że art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania bowiem tak organ I jak i II instancji orzekają na podstawie ustawy o ARR, a stosownie do art. 7 ust. 1 tej ustawy do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji przez Prezesa ARR artykułów tych nie stosuje się, co stanowi rażące naruszenie art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, na podstawie której przepisy te są stosowane.

b) odmowę zrealizowania (wykonania) wniosków skarżącej zawartych w piśmie z dnia 28 lipca 2011 r. pkt 1 i 6 oraz w piśmie z dnia 29 marca 2012 r. pkt 2, odnośnie do dopuszczenia z urzędu biegłego w zakresie badania autentyczności dokumentów celem sporządzenia opinii, co do autentyczności deklaracji importowych złożonych przez skarżącą, a także pisma Zastępcy Przewodniczącego Państwowego Komitetu Celnego Kirgizji S. S. Nr 25-11/73 (a) z 28 marca 2007 r. potwierdzającego, że cukier objęty deklaracją celną nr 241761 wszedł na terytorium Kirgizji i został dopuszczony do swobodnego obrotu, które nierzetelna, a wręcz kłamliwa w swojej treści nota MSZ Kirgizji z 20 maja 2008 r. uważa za nieautentyczne; - i wydania przez Prezesa ARR postanowienia Nr [...] z dnia [...] września 2011 r. oddalającego wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu badania dokumentów wobec zdaniem ARR:

- "bezzasadności opracowania przez biegłego opinii w sprawie ich (dokumentów) prawdziwości" oraz

- "niemożliwości wydania" (polskiemu biegłemu (sic!) dokumentów oraz pieczęci będących w posiadaniu ARR od stycznia 2005 r., bowiem stanowią one dowody w prowadzonym postępowaniu, co uniemożliwia ich wydanie w trakcie prowadzonego postępowania - mimo, iż do akt sprawy nigdy nie dołączono żadnych wzorów pieczęci;

c) przyjęcie przez ARR oraz organ II instancji za szczególnie wiarygodnych pism:

- z 10 sierpnia 2011 r., nr 25-7/5161 władz celnych Kirgizji potwierdzających, że deklaracje objęte postępowaniem nie zostały objęte procedurą IM 40 z prośbą o oryginały polskie, w celu ustalenia osób odpowiedzialnych za fałszerstwo, - co władze celne Kirgizji czyniły na przestrzeni co najmniej 4 lat w kilkunastu pismach, poczynając od noty MSZ z 20 maja 2008 r. kończąc na piśmie z 12 stycznia 2012 r., w którym zaprzeczono istnienia jakichkolwiek postępowań służbowych, karnych lub innych rzekomo wszczętych w związku z fałszerstwami deklaracji, co oznacza że wszystkie pisma powołujące się na te, zdaniem ARR, "wiarygodne" informacje były kłamstwem; oraz

- pisma Państwowej Służby Celnej Kirgizji, potwierdzającego treść pisma z 2 lipca 2010 r., nr 25-11/2864 tj. potwierdzającego w rzeczywistości expressis verbis zwolnienie ustawowe od cła i należności celnych towarów importowanych i eksportowanych przez przedsiębiorców do Wolnych Obszarów Gospodarczych, bo taka jest zawartość pisma, które może być wewnętrznie sprzeczne, czego nie wyjaśnił organ nie żądając udzielenia przez Kirgizję tekstu prawa i jego wykładni dokonanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości Kirgizji zgodnie z wnioskiem skarżącej;

d) świadome niewystąpienie do właściwych organów Kirgizji, to jest do Ministra Sprawiedliwości tego kraju, o pomoc prawną w zakresie udzielenia tekstu prawa oraz jego wykładni w postaci ustawy o funkcjonowaniu wolnych obszarów gospodarczych (swobodnych stref ekonomicznych SEZ) z dnia 16 grudnia 1992 r., celem niedopuszczenia przez ARR do uzyskania odpowiedzi w formie dokumentu urzędowego na istotne pytania zawarte w piśmie skarżącej z 29 marca 2012 pkt 5, mimo iż w art. 6 zatytułowanym "Specjalny reżim celny" ustawa ta postanawia, iż "Specjalny reżim celny obejmuje zniesienie opłat celnych od eksportu towarów w SEZ i importu towarów do SEZ, lub od towarów przeznaczonych do re-eksportu oraz wolny przewóz towarów przez granicę...." oraz mimo, iż identyczny pogląd prezentuje ARR w korespondencji z władzami dyplomatycznymi Kirgizji, które w oficjalnym stanowisku wyrażonym przez Ambasadora Kirgizji akredytowanego w Warszawie zawartym:

- w piśmie z dnia 25 lutego 2009 r. skierowanym do Prezesa ARR stwierdzającym m.in. "iż tworzy się podejrzenie, że polska strona myli się poniekąd w rozumieniu określenie co to jest "Swobodna Strefa Ekonomiczna (SEZ)", a także władzami celnymi Kirgizji, które,

- w piśmie z dnia 2 lipca 2010 r. znak 25-11/2864 stwierdzają expressis verbis, "że (...) podmioty gospodarcze nie są zobowiązane do składania zgłoszeń przy objęciu towaru kolejną procedurą celną (m.in. procedurą IM-40 dopuszczenia do obrotu) z uwagi na to, iż np. przedmiotowy towar może zostać wykorzystany na terenie WOG (wolnego obszaru gospodarczego) do produkcji innego towaru" oraz, że "Zgodnie z Ustawą Republiki Kirgiskiej "O wolnych strefach ekonomicznych w Republice Kirgiskiej" z dnia 16 grudnia 1992 r. Nr 1076-XII w wolnych strefach ekonomicznych obowiązuje szczególny tryb celny, który włącza zniesienie opłat celnych i podatków od wwozu towarów do wolnych stref ekonomicznych.

Specyfika Wolnych Stref Ekonomicznych nie zobowiązuje podmiotów działalności ekonomicznej do dokonywania w trybie obowiązkowym kolejnych odpraw celnych w innych trybach, w tym także w trybie "Dopuszczony do wolnego obrotu" - (IM-40), ponieważ towar, na przykład, może być wykorzystany na terytorium wolnych stref ekonomicznych w celu produkcji innego towaru"; oraz we własnej korespondencji;

- w piśmie ARR z 5 czerwca 2012 r. nr AZoe-072-MB-14-1379-1620/12 skierowanym do J. C. Dyrektora Generalnego Spraw zagranicznych MSZ w sprawie wystąpienia do Służby Celnej Kirgistanu i Ambasady Republiki Kirgiskiej w Republice Białorusi, do którego załącza projekty dwóch wystąpień, w których prosi o udzielenie odpowiedzi i pomocy w uzyskaniu informacji: "czy prawdziwe jest stwierdzenie zawarte w piśmie Służby Celnej Kirgistanu z dnia 02.07.2010 r., znak 25-11/2864 stwierdzające, że "(...) podmioty gospodarcze nie są zobowiązane do składania zgłoszeń przy objęciu towaru kolejną procedurą celną (m.in. procedurą IM-40 dopuszczenie do obrotu) z uwagi na to, iż np. przedmiotowy towar może zostać wykorzystany na terenie WOG do produkcji innego towaru". (Zał. nr. 1)

W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej wskazał argumenty mające przemawiać za trafnością zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej spółki stwierdził, że popiera w całości skargę kasacyjną, zaś pełnomocnik Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (radca prawny) wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie rozważań wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

Należy zaznaczyć, że problem prawny jakiego dotyczą zarzuty skargi kasacyjnej w tej sprawie był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z dnia 18 listopada 2015 r., m.in. o sygn. akt: I GSK 262/14 i I GSK 315/14. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie co do zasady podziela stanowisko wyrażone w przywołanych wyrokach, uznając że jest ono trafne również w okolicznościach faktycznych i prawnych tej sprawy.

W ocenie NSA, za całkowicie bezzasadne należy uznać zarzuty wymienione w punkcie II ppkt 1 lit. a, b, c, d, e petitum skargi kasacyjnej. Zarzuty te zmierzają do wykazania, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 76 § 1 k.p.a., a także art. 16 ust. 3 i art. 17 ust. 1a rozporządzenia nr 612/2009.

Wbrew twierdzeniom zawartym w tych zarzutach Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazanych przepisów prawa. Zauważyć należy, na co zwraca także uwagę WSA, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej, to na podmiocie ubiegającym się o taką refundację spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów wskazujących na spełnienie ustawowych przesłanek warunkujących wypłatę takiej refundacji. Poza sporem pozostaje okoliczność, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty pochodzące od właściwych władz celnych wskazujące na to, że brak jest podstaw do uznania, iż produkt został przywieziony do kraju przeznaczenia i wprowadzony do swobodnego obrotu. Trafnie przy tym zwraca się uwagę na brzmienie punktu 20 preambuły do rozporządzenia nr 612/2009, w którym wyraźnie podkreślono, że w przypadku, gdy stawka refundacji jest zróżnicowana ze względu na miejsce przeznaczenia wywożonych produktów, należy przedstawić dowód, że dany produkt został przywieziony do kraju trzeciego. Dokonanie przywozowych formalności celnych polega w szczególności na uiszczeniu stosownych należności przywozowych, aby produkt mógł zostać wprowadzony do obrotu w danym kraju trzecim. Ponadto z treści zdania trzeciego punktu 2 preambuły do w/w rozporządzenia wynika wprost, że w przypadku gdy stawka refundacji jest zróżnicowana ze względu na miejsce przeznaczenia produktów, uprawnienie do refundacji jest uzależnione od przywozu do kraju trzeciego. Przedstawione zasady zostały wyrażone w art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009, w którym wskazuje się, że produkt uważa się za przywieziony, jeżeli formalności celne, w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w kraju trzecim, zostały dokonane. Natomiast z treści art. 2 ust. 1 pkt b w/w rozporządzenia wynika co należy rozumieć przez "należności przywozowe" i wskazuje się, że są to należności celne i opłaty o skutku równoważnym oraz inne opłaty przywozowe przewidziane w ramach wspólnej polityki rolnej lub w ramach szczególnych uzgodnień handlowych stosowanych do niektórych towarów będących wynikiem przetworzenia produktów rolnych. W tym miejscu podkreślić należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie zaakceptował stanowisko organów administracji publicznej wskazujące dokumenty, które uznano za wiarygodne i dające podstawę do dokonania ustaleń faktycznych w sprawie. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie podstawę do wypłaty refundacji wywozowej zróżnicowanej mogły stanowić autentyczne dokumenty przedstawione przez spółkę potwierdzające dokonanie przywozowych formalności celnych umożliwiających wprowadzenie towaru do obrotu w kraju trzecim. Poza sporem pozostaje okoliczność, że wypłaty refundacji dokonano po przedstawieniu przez spółkę kirgiskiej deklaracji celnej, z której wynikało, iż w polu nr 1 – typ deklaracji widniał zapis "IM - 40", a polu nr 37 - kod procedury celnej widniał zapis "4000 34" oznaczający dopuszczenie towaru do swobodnego obrotu. Natomiast po przeprowadzeniu weryfikacji przedstawionej deklaracji i uzyskaniu szeregu dokumentów, w tym od Państwowej Służby Celnej Rządu Republiki Kirgizji, Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Kirgiskiej, Ambasady RP w Taszkiencie wynika, że produkt, którego dotyczyła przedstawiona przez spółkę deklaracja nie został objęty procedurą "IM - 40", bowiem dokonano nieuprawnionej zmiany zapisów w polu numer 1 z "IM - 80" na "IM - 40" oraz w polu numer 37 z "8000 34" na "4000 34". Tak więc przedstawiona przez spółkę deklaracja celna została sporządzona w procedurze tranzytu a nie w procedurze dopuszczenia do obrotu. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że zasadnie Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organów administracji publicznej, iż przedstawiony przez spółkę dokument w postaci deklaracji celnej nie może stanowić podstawy do uznania, że spółka spełniła dodatkowe warunki, o których mowa w art. 16 ust. 3 i art. 17 rozporządzenia nr 612/2009. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie dawał podstawy do przyjęcia, że produkt nie został objęty procedurą wprowadzenia do swobodnego obrotu i nie uiszczono należności celnych przywozowych w kraju trzecim.

W związku z powyższym należy także podkreślić, że z treści art. 76 § 1 k.p.a. wynika jedynie tyle, że dokumenty urzędowe sporządzone w odpowiedniej formie przez właściwe organy w zakresie ich kompetencji stanowią dowód tego co zostało w nich stwierdzone. Ustalenia faktyczne, które zostały przyjęte za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia zostały oparte na niczym nie podważonych dokumentach właściwych władz Kirgizji. Ponadto zauważyć należy, że stosownie do treści art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą przepisy art. 76 § 2 i 3 k.p.a. są z mocy ustawy wyłączone i nie mogą być stosowane w tym postępowaniu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla oceny prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji w zakresie odnoszącym się do przyjętych za podstawę orzekania ustaleń faktycznych bez znaczenia pozostaje postanowienie Prokuratury Rejonowej [...], bowiem okoliczność ta pozostaje bez związku z ustaleniem przesłanek warunkujących ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej.

Również niezasadne są zarzuty opisane w punkcie II ppkt 2 lit. a, b, c, d petitum skargi kasacyjnej. W szczególności brak jest podstaw do przyjęcia, iż Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą. W omawianym zakresie należy w pełni podzielić stanowisko i argumentację Sądu pierwszej instancji, który odwołując się orzecznictwa NSA, zasadnie uznał, że w rozpatrywanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy k.p.a. z wyłączeniem przepisów określonych w art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie uznali, że przy ocenie materiału zgromadzonego w sprawie nie mają zastosowania art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W ocenie NSA, Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał w zaskarżonym wyroku, że materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony z dużą starannością i poddany został wnikliwej analizie oraz wszechstronnej ocenie.

Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej określonych w punkcie I ppkt 1, 2 i 3 lit. a, b petitum skargi kasacyjnej, a wskazujących na naruszenie prawa materialnego, przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej opisany w punkcie I ppkt 1 petitum skargi kasacyjnej. Istotne z punktu widzenia rozpatrywanego zarzutu jest to, że unijny prawodawca wyraźnie wskazuje, iż państwa członkowskie powinny być upoważnione do odmowy przyznania refundacji albo powinny być uprawnione do odzyskania wypłaconych refundacji w oczywistych przypadkach, gdy stwierdzono, że czynność nie jest zgodna z systemem refundacji - punkt 30 preambuły do rozporządzenia nr 612/2009. W ocenie NSA należy przyjąć, że art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 odnosi się do zwrotu nienależnie otrzymanych kwot. W tym miejscu należy zauważyć, że przewidziany w art. 49 ust. 1 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 612/2009 obowiązek zwrotu kwoty nienależnie otrzymanej, łącznie z karą stosowaną na podstawie art. 48 ust. 1 rozporządzenia odnosi się do beneficjenta. To beneficjent ma obowiązek dokonać zwrotu kwoty nienależnie otrzymanej łącznie z karą zastosowaną wobec niego przez organ na podstawie art. 48 ust. 1 rozporządzenia. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska, że ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej może nastąpić tylko wówczas, gdy jednocześnie zostanie wydana decyzja o nałożeniu kary, o której mowa w art. 48 ust. 1 rozporządzenia. Z treści art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 nie można wyciągać wniosku, że na organie spoczywa obowiązek wydania w tym samym czasie w tym samym postępowaniu dwóch decyzji, jednej dotyczącej zwrotu nienależnie otrzymanych kwot, a drugiej dotyczącej zastosowania kary, o której mowa w art. 48 ust. 1 rozporządzenia. Oczywiście stwierdzenie nienależnie pobranej refundacji skutkuje obowiązkiem jej zwrotu i wywołuje skutek w postaci nałożenia kary, ale brak rozstrzygnięcia w przedmiocie kary, o której mowa w art. 48 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 nie może skutkować negatywnymi skutkami prawnymi dla decyzji określającej kwotę nienależnie pobranych środków. Dopuszczalne więc jest wydanie wpierw decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej, a w dalszej kolejności decyzji określającej karę, o której mowa w art. 48 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009. W przepisach art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 mamy bowiem do czynienia z dwiema "sankcjami" wynikającymi z tego samego stanu faktycznego, ale zróżnicowanymi pod względem przesłanek, które warunkują ich zastosowanie. Niewątpliwie kara, o której mowa w art. 48 ust. 1 rozporządzenia jest stosowna w przypadku stwierdzenia, że beneficjent w celu przyznania refundacji złożył wniosek o refundację wyższą od refundacji stosowanej. W takiej sytuacji kara jest sankcją za to, że wnioskodawca wadliwie wskazał we wniosku (zawyżył) wysokość refundacji. Z kolei obowiązek zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty, o którym mowa w art. 49 ust. 1 rozporządzenia ma na celu doprowadzenie do równowagi po stronie wydatkowania środków unijnych, m.in. poprzez odzyskanie nienależnie wypłaconej kwoty refundacji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest zasadny również zarzut podniesiony w pkt I ppkt 2 petitum skargi kasacyjnej, a wskazujący na naruszenie art. 49 ust. 4 pkt 1 w zw. z ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009. Przepis art. 49 ust. 4 pkt a) rozporządzenia nr 612/2009 stanowi, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli płatność została dokonana wskutek błędu właściwego organu państw członkowskich lub innych władz i jeżeli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta, oraz beneficjent działał, ze swej strony, w dobrej wierze. Zdaniem NSA, prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji - akceptujące w tym zakresie pogląd organów administracji - że nieuprawniona i niepotwierdzona przez władze celne Republiki Kirgiskiej zmiana kodów na druku deklaracji celnej (będącej dokumentem urzędowym) nie może być zakwalifikowana jako błąd właściwego organu państw członkowskich lub innych władz, o jakim mowa w cytowanym przepisie.

Nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut podniesiony w pkt I ppkt 3 petitum skargi kasacyjnej. Istota tego zarzutu opiera się na twierdzeniu, że decyzję organu I instancji podpisała osoba upoważniona przez pana L. Z., który - w ocenie skarżącej - nie był Prezesem ARR, gdyż został powołany do pełnienia obowiązków Prezesa ARR z pominięciem otwartego i konkurencyjnego trybu naboru na dane stanowisko spośród osób należących do państwowego zasobu kadrowego. Zdaniem strony skarżącej, osoba podpisująca decyzję nie wykazała się natomiast pisemnym pełnomocnictwem do podpisywania przedmiotowych decyzji, które byłoby udzielone przez - następnie odwołanego - Prezesa ARR W. Ł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut ten jest całkowicie bezzasadny, bowiem zarzut błędnego zastosowania prawa materialnego (art. 6 ust. 1 i 2, art. 6a do 6g i art. 7 ust. 2 ustawy o ARR) skarżąca konstruuje przyjmując za podstawę stan faktyczny, który w tej sprawie nie znajduje odzwierciedlenia w aktach. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że decyzja organu I instancji została podpisana przez pana M. M., który wskazał, że działa z upoważnienia Prezesa ARR. W aktach (vide k. 186 - 187) znajduje się również potwierdzona za zgodność oryginałem kopia pełnomocnictwa z dnia 1 czerwca 2011 r. udzielonego panu M..M przez Prezesa ARR W. Ł., przy czym z treści tego dokumentu wynika m.in. umocowanie do wydawania w imieniu Prezesa ARR aktów administracyjnych w przedmiocie refundacji wywozowych oraz ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego - działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w punkcie 1. sentencji wyroku. Sąd uznał jednak, że okoliczności niniejszej sprawy należy zakwalifikować jako szczególnie uzasadniony przypadek, uprawniający sąd - stosownie do treści art. 207 § 2 p.p.s.a. - do odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.