Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 6/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art.art. 101 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 115 poz 728
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 22 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 4, art. 15 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia NSA Anna Łukaszewska- Macioch Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Bolesławiec o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Bolesławiec a Prezydentem Miasta Głogowa w przedmiocie rozpoznania wniosku B. G. o przyznanie zasiłku stałego oraz zasiłku celowego na żywność postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Głogowa jako organ właściwy do rozpoznania wniosku B. G.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 19 stycznia 2009 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bolesławcu, działając z upoważnienia Prezydenta miasta Bolesławiec, wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Bolesławcu a działającym z upoważnienia Prezydenta miasta Głogowa Dyrektorem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie w postępowaniu o przyznanie zasiłku stałego oraz zasiłku celowego na żywność B. G., zam. w Głogowie przy ul. [...], poprzez uznanie, że organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Głogowie. Wniesiono także o zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wniosku, organ wskazał na następujący stan sprawy: B. G. w dniu [...] sierpnia 2008 r. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Głogowie wniosek o przyznanie zasiłku stałego oraz zasiłku celowego na żywność.

Organ podkreślił, że ze zgromadzonych w trakcie postępowania dokumentów wynika, że B. G. posiadała ostatni stały meldunek w Bolesławcu, natomiast w okresie od dnia [...] maja 2007 r. do dnia [...] czerwca 2008 r. B. G. odbywała karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w K. Po odbyciu kary zamieszkała w Głogowie w wynajętym mieszkaniu położonym przy ul. [...].

Organ wskazał, że w złożonych w dniu [...] sierpnia 2008 r. oraz w dniu [...] sierpnia 2008 r. oświadczeniach B. G. zadeklarowała zamiar pozostania na stałe w obecnym miejscu zamieszkania. Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono bowiem, że ośrodkiem jej interesów i życiowych od kilku lat jest Głogów.

Postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Głogowie na podstawie art. 65 ust. 1 k.p.a. przekazał prośbę o pomoc wraz z wywiadem środowiskowym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bolesławcu, uznając, że jest on właściwy do załatwienia sprawy, gdyż B. G. ostatnio zameldowana była na pobyt stały w Bolesławcu. Zdaniem organu, zgodnie z przepisem art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), w niniejszej sprawie właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały.

Zdaniem natomiast Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bolesławcu stanowisko Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Głogowie jest nietrafne, gdyż zgodnie z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, właściwą do prowadzenia postępowania w sprawie świadczeń objętych tą ustawą jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. B. G. natomiast zamieszkuje w Głogowie pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, z wolą koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Zgodnie zatem z przepisem art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem jej zamieszkania jest miasto Głogów. Organ pokreślił przy tym, że właściwą w niniejszej sprawie nie jest gmina miejsca ostatniego zameldowania strony na pobyt stały, gdyż tego typu kryterium przyjmowane jest jedynie w przypadku osób bezdomnych, o czym stanowi art. 101 ust. 2 powołanej ustawy, którą B. G. nie jest.

Organ podkreślił ponadto, że czynności meldunkowe są jedynie potwierdzeniem miejsca pobytu danej osoby i mają jedynie walor rejestracyjny, nie decydując o jej faktycznym miejscu zamieszkania. Wskazano, że ustawa o pomocy społecznej wyraźnie rozróżnia te kategorie przesłanek decydujących o ustaleniu właściwości miejscowej gminy, przyznając pierwszeństwo miejscu zamieszkania, a dopuszczając stosowanie kryterium stałego meldunku jedynie wobec osób bezdomnych.

W odpowiedzi na wniosek Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Bolesławcu o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość, Prezydent Miasta Głogowa – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, wniósł o rozstrzygnięcie przedmiotowego sporu w ten sposób, że właściwym do udzielenia pomocy B. G. jest Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Bolesławcu, zgodnie z art. 101 powołanej ustawy o pomocy społecznej oraz o zasądzenie kosztów postępowania od wnioskodawcy.

Prezydent Miasta Głogowa wskazał, że z dokumentacji, w tym z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż B. G. ostatnie zameldowanie na pobyt stały posiadała w Bolesławcu, a na terenie miasta Głogowa przebywa w mieszkaniu, które zostało wynajęte przez E. K., natomiast B. G. w umowie najmu lokalu mieszkalnego figuruje jako współlokator, za który to lokal E. K. zobowiązana jest do dopłaty do czynszu tytułem wynajmu lokalu dla dodatkowej osoby.

Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Głogowie uznał zatem za zasadne, aby to Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Bolesławcu udzielił B. G. oczekiwanej pomocy, gdyż zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania, a taka właściwość przypada Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Bolesławcu.

Organ wskazał, że nie można uznać, aby w okresie 1,5 miesiąca, to jest od dnia 17 czerwca 2008r. do dnia 1 sierpnia 2008 r. B. G. mogła skoncentrować swoje sprawy życiowe w taki sposób, aby uznać, że Głogów jest jej miejscem zamieszkania. Zdaniem organu jest to bowiem zbyt krótki okres czasu, nie przemawia za tym także umowa najmu z lipca 2008 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 K.p.a., sądy administracyjne rozpoznają, spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej.

Przez spór kompetencyjny (także spór o właściwość), o którym mowa we wskazanym przepisie, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał miedzy Prezydentem miasta Bolesławiec – Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Bolesławcu a Prezydentem Głogowa – Miejskim Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Głogowie w sprawie z wniosku B. G. o przyznanie zasiłku stałego oraz zasiłku celowego na żywność. Istota sporu sprowadza się więc do ustalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, jaki z organów jest właściwy do rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie tychże zasiłków.

Wskazać należy, że właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, przy czym ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach kodeksu cywilnego, który w art. 25 stanowi, że miejscem zamieszkania osoby jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, przy czym ustalenie tego zamiaru powinno być oparte o kryteria zobiektywizowane. O zamieszkiwaniu w jakiejś miejscowości można mówić więc wówczas, gdy występujące okoliczności pozwalają przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosków, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem aktywności życiowej danej dorosłej osoby fizycznej. Należy jednocześnie zauważyć, że samo zameldowanie będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego.

Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się zatem dwa elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości oraz wola, zamiar stałego pobytu, przy czym oba te elementy muszą występować łącznie. Zatem sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

Odnosząc ten stan prawny do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy należy, według Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać, że miasto Głogów w rozumieniu powołanego art. 25 k.c., spełnia przesłanki miejsca zamieszkania B. G., na co wskazuje okoliczność, że w złożonych w dniu [...] sierpnia 2008 r. oraz w dniu [...] sierpnia 2008 r. oświadczeniach B. G. zadeklarowała zamiar pozostania na stałe w obecnym miejscu zamieszkania, jakim jest Głogów. Wyraziła wolę koncentracji w tym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów.

Zamiar przebywania na stałe w Głogowie i jednocześnie przebywanie w tej miejscowości czyni z niego miejsce zamieszkania B. G. w rozumieniu art. 25 k.c. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Prezydenta Miasta Głogowa uznać należy, zgodnie z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku B. G. o przyznanie zasiłku stałego oraz zasiłku celowego na żywność.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł, jak w sentencji.