Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 625/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2023-01-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Prawo geologiczne i górnicze
Skarżony organ: Urząd Górniczy
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3, art. 143 ust. 2 i ust. 3
journal: Dz.U. 2022 poz 1072
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Dorota Fleszer, Asesor WSA Aleksandra Żmudzińska (spr.), Protokolant Specjalista Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 3 czerwca 2022 r. nr PR.5432.25.2022 ldz.15942/06/20252/WS w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 3 czerwca 2022 r. nr PR.5432.25.2022 L.dz.15942/06/2022/WS Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia 7 kwietnia 2022 r., znak: [...], ustalającą J. G. (dalej zwanego skarżącym) opłatę podwyższoną, za wydobycie w 2017 r., bez wymaganej prawem koncesji, kopaliny (piasku) w ilości

[...] ton, z terenu działki ewid. nr [...] (wcześniej [...]), położonej w miejscowości B., gmina B., powiat o., województwo w., w wysokości: [...] zł.

W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm. - zwanej dalej "k.p.a.") w związku z art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2022 r., poz. 1072, ze zm. - zwanej dalej "p.g.g."). Natomiast w uzasadnieniu przedstawił następujący stan faktyczny.

W dniu 4 września 2017 r. do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. wpłynęło pismo Starosty O. z dnia 29 sierpnia 2017 r., znak: [...], informujące, że na działce nr [...], należącej do skarżącego, stwierdzono wydobywanie kopaliny bez uzyskania wymaganych decyzji.

W dniu 17 października 2017 r. pracownicy inspekcyjno-techniczni OUG w W. przeprowadzili wizję terenową działki nr [...], w trakcie której stwierdzili, że w wyniku prowadzonej eksploatacji kruszywa naturalnego, w północno-wschodniej części działki powstało wyrobisko o powierzchni [...] m2. Eksploatacja prowadzona była dwoma piętrami w warstwie suchej. Wysokość I piętra wynosiła ok. [...] m, natomiast II piętra ok. [...] m. Kąt nachylenia skarp wyrobiska miejscami przekraczał [...]°. Teren wyrobiska nie był ogrodzony, ani oznakowany w sposób widoczny tablicami. Część wyrobiska o powierzchni ok. [...] m2 została zasypana. Według obmiaru, łączna powierzchnia wyrobiska przed jego zasypaniem wynosiła ok. [...] m. Eksploatowaną w wyrobisku kopaliną był piasek ze żwirem, a materiałem nadkładowym był humus i zanieczyszczony piasek. W trakcie oględzin na terenie przedmiotowej działki nie było żadnych maszyn do robót ziemnych. Stwierdzono jednak, że drogi wyjazdowe z wyrobiska są rozjeżdżone ciężkim sprzętem i prowadzą na południowo-zachodnią część działki nr [...], na której trwała budowa zakładu piekarniczego z infrastrukturą, której Inwestorem był "Piekarnia [...]" Sp. z o.o., a wykonawcą D. Sp. z o.o. Na terenie budowy piekarni znajdował się ciężki sprzęt do robót budowlanych i drogowych (koparka, ładowarka, spycharka i wozidło). W czasie oględzin sporządzono dokumentację fotograficzną i wykonano pomiar sytuacyjno- wysokościowy wyrobiska, na podstawie którego sporządzono "Dokumentację ustalającą ilość kopaliny wydobytej bez koncesji" z dnia 6 listopada 2017 r.

W toku prowadzonych czynności wyjaśniono, że działka nr [...] została podzielona na działki: nr [...] i nr [...]. Wyrobisko znajdowało się na działce nr [...]- według aktualnego stanu (geoportal.gov.pl) - nr [...], a budowa piekarni odbywała się na działce nr [...].

W oparciu o powyższe zawiadomił skarżącego o wszczęciu wobec niego postępowania administracyjnego ustalenia opłaty podwyższonej w związku

z prowadzeniem działalności bez wymaganej prawem koncesji na działce nr [...], które zakończyło się wydaniem decyzji Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z dnia 7 kwietnia 2022 r., znak: [...].

Decyzja ta na skutek złożonego odwołania została utrzymana w mocy przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego (vide: decyzja z dnia 3 czerwca 2022 r. nr PR.5432.25.2022 L.dz.15942/06/2022/WS), który nie znalazł podstaw do jej uchylenia lub zmiany.

W jej uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał na wyjaśnienia zawarte w protokole z oględzin działki nr [...] w dniu 10 kwietnia 2018 r., podając, że wynika z nich, iż "wykop powstały w 2017 r. został wykonany w związku z projektowaną strzelnicą. Roboty związane z wykopem prowadzone były pod potrzeby obiektu zamkniętej strzelnicy w miejscu wskazanym przez inwestora". Organ zaznaczył, że protokół ten został podpisany zarówno przez skarżącego i jego pełnomocnika, jak również przez M. W. - kierownika budowy strzelnicy. W ocenie organu, pomimo wcześniej wyrażanych wątpliwości, co do pochodzenia wykopu (wyrobiska), skarżący przyznał zatem, a kierownik budowy potwierdził, że powstało ono na potrzeby strzelnicy, w miejscu wskazanym przez inwestora - odwołującego się. Organ zwrócił uwagę, że w decyzji Starosty O. nr [...] z dnia 15 stycznia 2018 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę ogólnodostępnej przykrytej strzelnicy rekreacyjno-sportowej na dz. nr [...], jak i w projekcie budowlanym zatwierdzonym przedmiotową decyzją, jako inwestor został wskazany skarżący jako osoba fizyczna.

Przy czym organ podkreślił, że podstawą odpowiedzialności skarżącego jest art. 143 ust. 2 pkt 2 p.g.g., a nie art. 143 ust. 3 p.g.g.

Wobec powyższego organ stwierdził, że roboty związane z wykopem zostały przeprowadzone na zlecenie skarżącego i stanowiły wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji, a nie były skutkiem realizacji "prac ziemnych związanych z budową strzelnicy zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę i projektem", gdyż wydanie decyzji udzielającej pozwolenia na jej budowę i zatwierdzającej projekt budowlany nastąpiło dopiero 15 stycznia 2018 r., a stała się ona ostateczna i prawomocna w dniu 29 stycznia 2018 r. Prace ziemne wykonane w 2017 r. na działce nr [...], skutkujące powstaniem wyrobiska (wykopu) nie stanowiły zatem robót budowlanych zgodnych z uzyskanym pozwoleniem na budowę, skoro pozwolenie zostało uzyskane dopiero po ich wykonaniu, a powstałe wyrobisko znacznie przekraczało parametry planowanej inwestycji.

Analizując treść projektu budowalnego przedmiotowej strzelnicy, opracowanego w listopada 2017 r. organ wskazał, że wyrobisko (wykop) na działce nr [...] zostało wykonane przed sporządzeniem tego projektu. Fakt ten znajduje także potwierdzenie w protokole z kontroli działki przez pracowników Starostwa w dniu 4 lipca 2017 r. oraz w zdjęciach satelitarnych dostępnych w programie GoogleEarth Pro wskazujących, że wyrobisko eksploatacyjne na działce nr [...] istniało już w lipcu 2017 r. Przedmiotowy wykop nie został zatem – w ocenie organu - wykonany "w ramach rzeczowej potrzeby implikowanej konkretnym i udokumentowanym pomysłem inwestycyjnym", ale doszło do nielegalnej eksploatacji kopalin. Ponadto organ zauważył, że w protokole oględzin z dnia 10 kwietnia 2018 r. skarżący przyznał, że "w związku z niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi i przedłużającym się procesem administracyjnym w celu uzyskania pozwolenia na budowę wykop został zasypany, a teren zniwelowany z uwagi na zagrożenie dla osób trzecich", co dowodzi , że niwelacji terenu dokonano po zakończeniu uprzednio zaplanowanego wydobycia kopaliny.

Organ nie zgodził się ze skarżącym, że nie obciąża go okoliczność podjęcia prac przed uzyskaniem pozwolenia na budowę oraz usprawiedliwia przedłużająca się procedura uzyskania pozwolenia na budowę. Dodatkowo podkreślił, że inwestycja budowlana na działce [...] w postaci zakrytej strzelnicy rekreacyjno-sportowej nie powstała, a zgodnie w wyjaśnieniami skarżącego z uwagi na przedłużający się proces administracyjny w celu uzyskania pozwolenia na budowę oraz złe warunki atmosferyczne podjęto decyzję o zasypaniu wykopu i zniwelowaniu terenu.

Stwierdzając, wobec powyższego, że wykop powstały w 2017 r. na działce nr [...] w miejscu wskazanym przez skarżącego nie stanowił realizacji procesu budowlanego, organ uznał, że to skarżący zlecił prace wydobywcze na przedmiotowej działce, zezwolił i świadomie godził się na ich prowadzenie. Z kolei jako zlecający (inwestor) ponosi odpowiedzialność za nielegalne wydobycie kopaliny. Nie dał przy tym wiary wyjaśnieniom, że skarżący nie miał wiedzy na temat tego, czy w ogóle na terenie nieruchomości były prowadzone roboty ziemne na potrzeby strzelnicy, nie sprawdzał tego, bo nie prowadzi działalności w tym zakresie, a jedynie "domniemywał, że w związku z budową strzelnicy na terenie nieruchomości mogły być robione wykopy przez generalnego wykonawcę, tj. firmę D. Sp. z o.o. Organ wskazał na niespójność wyjaśnień w tym zakresie zawartych w treści odwołania. Organ zwrócił także m.in. uwagę, że to na inwestorze strzelnicy ciążył obowiązek takiej organizacji robót związanych z jej budową, aby zapewnić legalne ich prowadzenie. Jeśli zatem zaniedbał swoich obowiązków w tym zakresie, uczynił to na własne ryzyko i ponosi odpowiedzialność za powstałe w wyniku tego skutki.

Odnosząc się do wskazanej w odwołaniu ewentualnej odpowiedzialności D. Sp. z o.o. organ podał, że skarżący nie stwierdził jednoznacznie, że to ta Spółka wykonała w 2017 r. wykop na przedmiotowej działce i nie przedstawił, ani nie wnioskował o przeprowadzenie w tym zakresie żadnych dowodów. Organ powołał się natomiast na treść protokołu z przesłuchania w dniu 29 stycznia 2018 r. G. W. - pracownika D. Sp. z o.o. - kierownika budowy zakładu piekarniczego i kierownik robót żelbetowych strzelnicy. Wskazał, że skarżący nie zaprzeczył, ani nie podważył tych zeznań a w postępowaniu, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, nie składał żadnych wniosków dowodowych.

Zdaniem organu, skarżący również co do Piekarni [...] Sp. z o.o. nie wykazał, że to ta Spółka - w której jest prezesem jednoosobowego zarządu - zleciła D. Sp. z o.o. roboty budowlane budowy piekarni w związku z czym D. Sp. z.o.o. dysponowała całą nieruchomością, jako placem budowy, a także maszynami zdolnymi realizować na nieruchomości inkryminowane wydobycie, a wydobycie zostało zrealizowane w ramach takiego zlecenia. Organ wskazał na konieczność rozróżnienia inwestycji w zakresie budowy piekarni od inwestycji budowy strzelnicy.

Jako chybiony organ ocenił zatem zarzut braku legitymacji biernej i naruszenia art. 140 ust 1 i 2 p.g.g., poprzez wydanie decyzji ustalającej opłatę wobec niewłaściwej osoby. Nie doszło, w ocenie organu, również do naruszenia art. 7, art. 9 art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Dyrektor OUG w W. prawidłowo bowiem ustalił stan faktyczny sprawy, na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji.

Zajmując stanowisko odnośnie do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a. i art. 2 Konstytucji poprzez nałożenie opłaty podwyższonej za wydobycie w 2017 r. bez wymaganej prawem koncesji, kopaliny (piasku) w oderwaniu od ustalonego stanu faktycznego i obowiązującej organ zasady proporcjonalności organ wskazał na brak swobody decyzyjnej w zakresie ustalania wysokości przedmiotowej opłaty (art. 140 ust.3 pkt 3 p.g.g.). Z kolei odnosząc się do zarzutu braku uwzględnienia stopnia zawinienia wskazał, że odpowiedzialność administracyjna jest "niezależna" od winy i zamiaru sprawcy a wystarczającą przesłankę wymierzenia sankcji administracyjnych stanowi samo naruszenie norm prawa administracyjnego materialnego.

W ocenie organu nietrafny jest zarzut naruszenia art. 7, art. 10 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez ustalenie opłaty podwyższonej w oparciu o pomiary i oględziny działki nr [...] z dnia 17 października 2017 r., w których to czynnościach skarżący nie miał możliwości aktywnego udziału, a na podstawie zebranej dokumentacji nie jest wiadome, czy dotyczą przedmiotowej działki. Organ wyjaśnił, że wizja ta odbyła się przed wszczęciem postępowania. Nie można uznać, że w ten sposób naruszona została zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Wskazał, że art. 153 ust. 1 pkt 4 p.g.g. jest regulacją szczególną wobec art. 79 k.p.a. i wyklucza zastosowanie tego przepisu. Nadto skarżący brał natomiast udział w oględzinach w dniu 10 kwietnia 2018 r. i nie kwestionował pomiarów dokonanych podczas wizji z dnia 17 października 2017 r.

Organ wskazał również, że brak jest podstaw aby podważać prawidłowość wykonanych pomiarów i dokonanych obliczeń wykonanych przez pracownika OUG w W. posiadającego wiedzę specjalistyczną w tym zakresie i przy wykorzystaniu wysokiej dokładności odbiornika GPS.

Jako pozostającą bez wpływu na wynik sprawy organ ocenił okoliczność spożytkowania wydobytego piasku podając, że motywy działania podmiotu realizującego wydobycie kruszywa bez zezwolenia nie mają znaczenia. Podobnie nie ma znaczenia w sprawie sposób zagospodarowania wydobytej kopaliny tj. czy wydobyty w ramach prac ziemnych urobek został w całości zagospodarowany w obrębie tej nieruchomości, czy też nie. Kwestia ta nie była istotnym elementem postępowania.

Końcowo organ wyjaśnił, że opłata podwyższona za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji może zostać nałożona nie tylko na podmiot prowadzący działalność gospodarczą związaną z wydobywaniem i sprzedażą kopaliny.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podniesione zostały zarzuty naruszenia:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 7a k.p.a. przez brak rozstrzygnięcia wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony i rozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości na niekorzyść Skarżącego;

-- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 .p.a., art. 80 k.p.a. polegające na rażącym przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów w kierunku oceny dowolnej z pominięciem zasad doświadczenia życiowego oraz logiki, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, który to ustalił skarżącemu opłatę podwyższoną oraz polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu i zebraniu materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym przede wszystkim nierozważenie i nieuwzględnienie wszystkich ustaleń faktycznych, mających istotne znaczenie dla prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, w szczególności:

a) pominięcie okoliczności, że to nie skarżący prowadził wydobycie kopaliny — piasku z terenu dziatki ewid. nr [...] (wcześniej [...]), położonej w miejscowości B., gmina B., powiat o., województwo w. (dalej: "Nieruchomość") w 2017 r., co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy z którego płyną wnioski przede wszystkim takie, że racjonalnie powinny być tu rozważane dwa podmioty:

bądź przedsiębiorstwo D. Sp. z o.o., które na całej Nieruchomości realizowało inwestycję budowy piekarni (w związku z tym dysponowało na Nieruchomości maszynami, którymi możliwe było wydobycie w inkryminowanych rozmiarach) oraz jednocześnie strzelnicy,

bądź też przedsiębiorstwo Piekarnia [...] sp. z o.o., które w ramach umowy o roboty budowlane zleciło D. Sp. z o.o. roboty budowlane budowy piekarni, w związku z tym D. Sp. z o.o. dysponowało całą Nieruchomością, jako placem budowy, a także maszynami zdolnymi realizować na Nieruchomości inkryminowane wydobycie.

b) niezweryfikowanie, jakim sprzętem dysponowała w 2017 r. D. Sp. z o.o. oraz kto (jacy pracownicy rzeczonej spółki) wykonywał pracę na Nieruchomości, co doprowadziło do sytuacji, w której organ niezasadnie dał wiarę zeznaniom G. W. — pracownika D. Sp. z o.o., kierownika budowy zakładu piekarniczego i kierownika robót żelbetowych strzelnicy a nie wyjaśnieniom skarżącego,

c) pominięcie okoliczności, iż skarżący nie był dysponentem Nieruchomości,

d) ustalenie wartości opłaty podwyższonej za wydobycie w 2017 r., bez wymaganej prawem koncesji, kopaliny (piasku) w oparciu o pomiary i oględziny terenu Nieruchomość z dnia 17.10.2017 r., w których to czynnościach Skarżący nie miał możliwości aktywnego udziału a na podstawie zebranej dokumentacji z ww. pomiarów i oględzin nie jest wiadome czy dotyczą Nieruchomości, oraz nie powołanie biegłego na okoliczność potwierdzenia ustaleń wynikających z dokonanych oględzin;

- art. 10 § 1 i 79 § 1 i 2 k.p.a. przez niezapewnienie udziału skarżącemu w oględzinach nieruchomości z dnia 17 października 2017 r., które to oględziny stanowią podstawę do wyliczenia opłaty podwyższonej;

- art. 84 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. przez nieokreślnie konkretnych ram czasowych rzekomego wydobycia kopaliny w 2017 roku, niesporządzenie operatu szacunkowego złoża i nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność identyfikacji przedmiotu sporu, obliczenia powierzchni, na której stwierdzono pobór piasku, braku ekspertyzy na okoliczność jego ciężaru objętościowego, tym bardziej, że w oględzinach nieruchomości z dnia

17 października 2017 r., nie zapewniono udziału skarżącemu a oględziny te stanowią podstawę do wyliczenia opłaty podwyższonej, podczas gdy to na organie ciąży obowiązek udowodnienia ilości wydobytej kopaliny, tym bardziej, że opłata w istocie ma charakter represyjny, a co za tym idzie stan faktyczny musi być całościowo i dokładnie wyjaśniony;

- art. 28 k.p.a. poprzez niewezwanie i nieprzyznanie statusu strony:

- D. Sp. z o.o., która na całej Nieruchomości realizowała inwestycję budowy piekarni (w związku z tym dysponowała na Nieruchomości maszynami, którymi możliwe było wydobycie w inkryminowanych rozmiarach) oraz jednocześnie strzelnicy,

- Piekarni [...] Sp. z o.o., która w ramach umowy o roboty budowlane zleciła D. Sp. z o.o. roboty budowlane budowy piekarni, w związku z tym D. Sp. z o.o. dysponowała całą Nieruchomością, jako placem budowy, a także maszynami zdolnymi realizować na Nieruchomości inkryminowane wydobycie a przyznanie skarżącemu statusu strony w przedmiotowym postępowaniu, podczas gdy nie on był odpowiedzialny za rzekome prowadzenie prac polegających na wydobyciu bez wymaganej koncesji kopaliny oraz nie on eksploatował piasek;

- art. 8 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwiło realizację zasady zaufania pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności jedynie ogólnikowe wskazanie dlaczego organ jako stronę i podmiot, dla którego należy ustalić opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymagalnej koncesji uznał skarżącego, podczas gdy nie prowadził on działalności w zakresie prowadzenia takich robót jak wydobycie kopalin oraz nie prowadzi działalności, w której korzysta z kopaliny w postaci piasku,

- art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11 k.p.a w związku z art. 77 § 1 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób ukierunkowany na z góry określony cel, ignorujący stan faktyczny oraz zgromadzone w sprawie, wskazane dowody, w szczególności fakt zleconych przez skarżącego robót na Nieruchomości profesjonalnemu podmiotowi zajmującymi się zawodowo robotami budowlanymi oraz zeznań świadków jak i złożonych przez skarżącego wyjaśnień, wskazujących jednoznacznie, iż skarżący nie prowadził wydobycia kopalin z Nieruchomości (prace te mogły być prowadzone przez inny podmiot), a w konsekwencji wydanie decyzji na podstawie wybranych faktów z pominięciem faktów istotnych, co narusza zasadę praworządności i zasadę zaufania obywateli do organów państwa;

- art. 8 § 1 k.p.a. i art. 2 Konstytucji RP przez nałożenie na skarżącego opłaty podwyższonej za wydobycie w 2017 r., bez wymaganej prawem koncesji, kopaliny (piasku) w oderwaniu od ustalonego stanu faktycznego i obowiązującej organ zasady proporcjonalności, stanowiącej, że nie jest dopuszczalne stosowanie sankcji oczywiście nieadekwatnych, nieracjonalnych albo niewspółmiernie dolegliwych,

- art. 138 § 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas, gdy organ odwoławczy powinien orzec na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., tj. uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z uwagi na fakt niewyjaśnienia przez organ pierwszoinstancyjny podstawowych okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza kręgu stron postępowania.

2. przepisów prawa materialnego:

- art. 6 ust. 1 pkt 3 p.g.g. przez jego błędną interpretację i w konsekwencji błędne przyjęcie, że podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie kopalin jest skarżący (który tych prac nie wykonywał), podczas gdy z interpretacji tego przepisu wprost wynika, że wydobywającym jest podmiot odłączający kopalinę od złoża;

- art. 21 ust. 1 pkt 2 Prawa górniczego i geologicznego przez zastosowanie wobec skarżącego przepisów prawa geologicznego i górniczego, w sytuacji, gdy nie prowadził on wydobycia kopalin piasku na Nieruchomości w 2017 roku;

- art. 6 ust. 1 pkt 3 i 19 oraz art. 21 ust 1 pkt 2 p.g.g. i błędne przyjęcie przez organ, że skarżący na Nieruchomości dopuścili się wydobywania, bez wymaganej koncesji, kopaliny piasku, podczas gdy celem wykonanych robót ziemnych było wyłącznie wykonanie strzelnicy zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę i projektem,

- art. 4 ust. 3 w zw. z art. 140 ust. 3 p.g.g. przez pozbawione podstaw prawnych i faktycznych ustalenie skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobycie bez wymaganej koncesji kopaliny z Nieruchomości w 2017 roku w kwocie [...] zł,

- art. 140 ust 1 i 2 p.g.g. poprzez wydanie decyzji ustalającej skarżącemu opłatę podwyższoną za wydobycie w 2017 r., bez wymaganej prawem koncesji, kopaliny (piasku) z terenu Nieruchomości, podczas gdy skarżący nie prowadził na terenie Nieruchomości działalność bez wymaganej koncesji,

- art. 140 ust. 1 p.g.g. przez ustalenie opłaty podwyższonej, mimo braku spełnienia przesłanek wykonywania działalności w sposób zorganizowany i ciągły, co stoi w sprzeczności z utrwalonym orzecznictwem,

- art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. przez zastosowanie przy dokonywaniu obliczeń opłaty podwyższonej gęstości gruntów według niewłaściwej normy,

- art. 143 ust. 2 p.g.g. w zw. z art. 28 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że to skarżącemu należy przypisać status strony, a to wyłącznie z tego powodu, że był on dysponentem Nieruchomości, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalana na takie wnioskowanie, bowiem to nie skarżący wykonywał na terenie Nieruchomości prace ziemne związane z budową strzelnicy zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę i projektem i to nie on wykonywał pracę wydobycia kopaliny — piasku z Nieruchomości, nadto nie był dysponentem Nieruchomości bowiem to przedsiębiorstwo D. Sp. z o.o., na całej Nieruchomości realizowało inwestycję budowy piekarni, w związku z tym dysponowało na Nieruchomości maszynami, którymi możliwe było wydobycie w inkryminowanych rozmiarach oraz jednocześnie strzelnicy, oraz pominięcie w charakterze strony D. Sp. z o.o., jak i Piekarnia [...] Sp. z o.o.

- art. 143 ust 3pkt 3 p.g.g. w zw. z obowiązującą w art. 8 k.p.a. zasadą proporcjonalności poprzez ustalenie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopalin w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny, stosując stawkę obowiązującą w dniu wszczęcia postępowania, w odebraniu od stanu faktycznego sprawy i w żadnym stopniu nie uwzględniając stopnia zawinienia.

- art. 143 ust 3pkt 3 p.g.g. przez nieudowodnienie ilości wydobytej kopaliny, a przyjęcie jej ilości jedynie na podstawie oględzin terenu z dnia 17 października

2017 r., w których nie zapewniono udziału skarżącemu, podczas gdy to na organie ciąży obowiązek udowodnienia ilości wydobytej kopaliny, tym bardziej, że opłata w istocie ma charakter represyjny, a co za tym idzie stan faktyczny musi być całościowo i dokładnie wyjaśniony;

- art. 143 ust. 3 p.g.g. przez błędne przyjęcie, że to skarżącemu należy przypisać odpowiedzialność (na zasadzie dysponenta Nieruchomości), podczas gdy to nie on wykonywał pracę wydobycia kopaliny — piasku z Nieruchomości i nie był dysponentem działki w omawianym okresie 2017 r.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Złożył także wniosek o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Pismem procesowym z dnia 30 września 2022 r. skarżący podtrzymał twierdzenia i wnioski zawarte w skardze. Podkreślił, że w sprawie doszło do niewyczerpującego rozpatrzenia i zebrania materiału dowodowego, a zaskarżona decyzja została wydana wobec niewłaściwego podmiotu.

Na rozprawie w dniu 26 stycznia 2023 r. pełnomocnicy stron odwołali się do swoich dotychczasowych stanowisk w sprawie oraz prezentowanej argumentacji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, ze zm., dalej: "p.p.s.a".) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje, między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).

Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisu ustawy z 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2022 r., poz. 1072, ze zm. - zwanej dalej "p.g.g.").

Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 19 p.g.g., złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą, zaś zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Oznacza to, że proces odłączania kopaliny od złoża stanowi jej wydobycie.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g. działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji.

W odniesieniu zatem do wydobycia kopalin istnieje sztywny reżim prawny, którego niedochowanie skutkuje stosowną sankcją. Art. 140 p.g.g. przewiduje naliczenie opłaty podwyższonej w sytuacji, gdy działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych. Organami właściwymi w tych sprawach jest m.in. właściwy organ nadzoru górniczego w zakresie niewymienionym w pkt 1 (art. 140 ust. 2 pkt 2). Natomiast opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny (art. 140 ust. 3 pkt 3).

Przenosząc powyższe uregulowania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd zauważył, że Dyrektor OUG w W. został poinformowany przez Starostę O. o prowadzeniu wydobycia bez koncesji na działce nr [...], należącej do skarżącego. W wyniku czynności wyjaśniających organu I instancji i wizji w terenie wykonano stosowną dokumentację, w tym pomiar wyrobiska. Następnie już w toku postępowania administracyjnego umożliwiono skarżącemu zapoznanie się z materiałem dowodowym oraz złożenie wyjaśnień, przesłuchano świadka G. W. - pracownika D. Sp. z o.o.(kierownik budowy zakładu piekarniczego i kierownik robót żelbetowych strzelnicy), przeprowadzono oględziny działki oraz uzyskano od Starosty O. dokumenty obejmujące pozwolenie na budowę nr [...] z dnia 15 stycznia 2018 r., znak; [...], zatwierdzające projekt budowlany i udzielające pozwolenia na budowę ogólnodostępnej przykrytej strzelnicy rekreacyjno-sportowej, dz. nr [...], dla skarżącego i projekt budowlany zatwierdzony przedmiotową decyzją.

W oparciu o powyższy materiał dowodowy organ stwierdził, że skarżący jest podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton piasku z działki nr [...]. W uzasadnieniu decyzji z dnia 3 czerwca 2022 r., wskazano bowiem, że w podpisanym przez J. G. protokole z oględzin działki nr [...] w dniu 10 kwietnia 2018 r. zawarto wyjaśnienia, z których wynika, że "wykop powstały w 2017 r. został wykonany w związku z projektowaną strzelnicą. Roboty związane z wykopem prowadzone były pod potrzeby obiektu zamkniętej strzelnicy w miejscu wskazanym przez inwestora", tj. J. G. - osobę fizyczną (wskazaną jako "inwestor" w projekcie budowlanym strzelnicy z listopada 2017 r., jak i w decyzji nr [...] Starosty O. z dnia 15 stycznia 2018 r. zatwierdzającej ten projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę strzelnicy, jak również w dzienniku budowy strzelnicy nr [...]), a nie przez Piekarnię [...] Sp. z o.o., której J. G. jest prezesem zarządu, ani przez D. Sp. z o.o., która realizowała inwestycję budowy piekarni.

Skarżący podnosi zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego wskazując, że nie był podmiotem, który wydobył kopalinę bez koncesji. Natomiast zarzuty naruszenia prawa procesowego dotyczą braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i naruszenia naczelnych zasad procedury skutkujących wadliwością zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi Sąd stwierdził co następuje.

W sprawie nie doszło do naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. Jak sam wskazuje skarżący przepis ten formułuje zasadę ogólną rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony. Odnosi się zatem wyłącznie do wątpliwości co do stanu prawnego, a nie stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych treść art. 140 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 p.g.g., stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji dostatecznie jasno przedstawia stan faktyczny przyjęty za podstawę orzekania. Podstawy faktyczne decyzji są czytelne i poddają się weryfikacji przez Sąd.

Jednocześnie, zdaniem Sądu, zgromadzenie i ocena dowodów dokonana przez organ nie naruszają prawa. Jako dowód dopuszczono wszystko, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w szczególności dowody z dokumentów, zeznania świadka oraz oględzin. Pozwoliło to na wyczerpujące ustalenie okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia, stosownie do art. 7, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1 k.p.a., a dalej na dokonanie właściwej oceny zebranych dowodów - w myśl art. 80 k.p.a. Podkreślić trzeba, że swobodna ocena dowodów polega na tym, że organ nie jest skrępowany żadnymi przepisami co do rodzaju poszczególnych dowodów i może zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego w danej sprawie ustalić stan faktyczny. Niewątpliwie swobodna ocena nie oznacza oceny dowolnej, gdyż organ w uzasadnieniu decyzji musi wykazać dlaczego przyjął taki, a nie inny stan jako podstawę swego rozstrzygnięcia. Przepis art. 80 k.p.a. nie wyznacza jednak organowi merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego. Oznacza to, że organ prowadzący postępowanie według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne.

Sąd, dokonując kontroli działania organu w tym zakresie, nie dopatrzył się nieprawidłowości. W świetle przytoczonych już wyjaśnień skarżącego, że "roboty związane z wykopem prowadzone były pod potrzeby obiektu zamkniętej strzelnicy w miejscu wskazanym przez inwestora", a zatem przez skarżącego, organ miał podstawy aby przyjąć, że to skarżący zezwolił i świadomie godził się na ich przeprowadzenie w 2017 r. przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Z kolei G. W. - pracownik D. Sp. z o.o. - kierownik budowy zakładu piekarniczego i kierownik robót żelbetowych strzelnicy zaprzeczył, aby prowadził roboty ziemne na działce nr [...]. Przyznał, że "na początku budowy piekarni pojawiło się hasło budowy strzelnicy ze strony inwestora. (...). Nic nie wiem na temat kto mógłby wykonywać prace przy budowie strzelnicy. W kwietniu/maju 2017 r. pojawiła się koncepcja wykonania strzelnicy. Inwestor wskazał miejsce. Strzelnica miała być podziemna.". W lipcu 2017 r. świadek stwierdził, że ktoś wykonał wykop w miejscu planowanej strzelnicy. Oświadczył, że firma D. nie wywoziła kruszywa z terenu działki (protokół przesłuchania G. W. z dnia 29 stycznia

2018 r.). Skarżący nie zaprzeczył, ani nie podważył w tym zakresie zeznań G. W. Zresztą w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie składał żadnych wniosków dowodowych. Zarówno w skardze, jak i w odwołaniu skarżący nie wskazuje, który z podmiotów tj. Piekarnia [...] Sp. z o.o. czy D. Sp. z o.o. prowadził wydobycie kopaliny na działce nr [...]. Podnosił jedynie, że racjonalne byłoby rozważenie tych dwóch podmiotów. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji odniósł się do tych twierdzeń skarżącego, słusznie wskazując, że miały one na celu wyłączenie rozmycie odpowiedzialności skarżącego. Prawidłowo także zwrócił uwagę na konieczność różnienia inwestycji w zakresie budowy piekarni od inwestycji budowy strzelnicy. Piekarnia [...] Sp. z o.o. nie była bowiem inwestorem budowy strzelnicy, lecz piekarni. Brak zweryfikowana zatem przez organ, jakim sprzętem dysponowała w 2017 r. D. Sp. z o.o. oraz jacy pracownicy tej Spółki wykonywali pracę na nieruchomości pozostawał bez wpływu na wyjaśnienia skarżącego, zgodnie z którymi to on zlecił wykonanie strzelnicy.

Organ odwoławczy zajął także stanowisko odnośnie do wyjaśnień skarżącego, zgodnie z którymi nie miał on wiedzy na temat tego, co dzieje się na terenie działki nr [...]. Zasadnie organ ocenił ich niewiarygodność wskazując, że skarżący prawie miesiąc przed złożeniem wyjaśnień został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej w związku z prowadzeniem działalności bez wymaganej koncesji na działce nr [...].

Z doświadczenia życiowego wynika natomiast że osoba, która dowiaduje się że jest stroną postępowania w sprawie nielegalnego wydobywania kopaliny - nie znając okoliczności tego wydobycia - niezwłocznie udaje się na miejsce w celu naocznego sprawdzenia stanu nieruchomości, zakresu wydobycia, czy ustalenia ewentualnych sprawców.

Jako niezasadny ocenić należało zarzut pominięcia przez organ okoliczności, że skarżący nie był dysponentem nieruchomości. Wszak jako inwestor uzyskał decyzję Starosty O. z dnia 15 stycznia 2018 r. nr [...], zatwierdzają projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę strzelnicy na przedmiotowej działce.

Skarżący podnosił również przeprowadzenie czynności pomiarowych bez jego udziału. W tej kwestii Sąd zauważa, że wizja przeprowadzana przez pracowników organów nadzoru górniczego jest innym dowodem, niż dowód z oględzin, o którym mowa w art. 79 § 1 k.p.a.

Stosownie bowiem do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.

Z treści przytoczonego przepisu wynika, że katalog środków dowodowych przewidziany w przepisach k.p.a. jest otwarty, co oznacza, że nie są one dowodami ani jedynymi, ani bardziej wiążącymi od innych. Natomiast prawo przeprowadzenia wizji w terenie, na którym prowadzona jest działalność górnicza wynika z przepisów szczególnych, tj. art. 153 ust. 1 pkt 1 lit. b p.g.g., zatem przepis ten ma charakter przepisu szczególnego w stosunku do art. 79 k.p.a.

W myśl powołanego przepisu p.g.g, przy wykonywaniu nadzoru i kontroli upoważnionym pracownikom organów administracji geologicznej oraz pracownikom organów nadzoru górniczego, w granicach ich właściwości rzeczowej i miejscowej, przysługuje, po okazaniu legitymacji służbowej, prawo całodobowego wstępu, wraz z pracownikami pomocniczymi, rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem do miejsc wydobywania kopalin.

Ratio legis cytowanego wyżej przepisu p.g.g. jest przyznanie organom nadzoru górniczego szerokich uprawnień mających na celu zapewnienie bezpiecznego sposobu prowadzenia działalności górniczej i zapobieżenie wydobywaniu kopalin w sposób niekontrolowany, prowadzony poza wszelką reglamentacją organów nadzoru górniczego. Poza niewątpliwymi stratami dla budżetu w związku z nieuiszczaniem opłat związanych z eksploatacją stan taki może powodować powstanie niebezpieczeństwa dla osób prowadzących wydobycie i osób trzecich, stąd zasadne jest przeprowadzanie takich czynności natychmiast po powzięciu wiedzy o celowości ich podjęcia.

Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że skoro organ ma prawo wstępu na teren, gdzie prowadzone jest wydobycie kopaliny, to ma również obowiązek utrwalenia dokonanych ustaleń, a sporządzony w tym trybie protokół – jako mogący przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i niesprzeczny z prawem – może stanowić dowód w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a.

Nadto, jak wynika z akt sprawy, skarżący wraz z pełnomocnikiem uczestniczył w oględzinach, które odbyły się w dniu 10 kwietnia 2018 r. i wówczas nie kwestionował pomiarów dokonanych podczas wizji z dnia 17 października 2017 r. (protokół oględzin z dnia 10 kwietnia 2018 r.). Zawiadomieniem z dnia 7 listopada 2017 r. został pouczony o treści art. 10 k.p.a. i przysługujących mu uprawnieniach. Miał wobec tego możliwość zgłoszenia wniosków dowodowych i złożenia dodatkowych wyjaśnień w przedmiotowej sprawie, także w kwestiach pomiarów, które w jego ocenie budziły wątpliwości, jednak nie skorzystał z tego uprawnienia.

W skardze zarzucono brak powołania biegłego na okoliczność potwierdzenia ustaleń wynikających z oględzin w dniu 17 października 2017 r. Wskazać zatem trzeba, że przepis art. 84 § 1 k.p.a. pozostawia kwestię dopuszczenia przez organ dowodu z opinii biegłego uznaniu organu, który może przyznać, że nie dysponuje wystarczającą wiedzą w rozstrzyganym przedmiocie i powołać biegłego lub też uznać - jak w rozpoznawanej sprawie - że dysponuje wiedzą specjalistyczną oraz sprzętem technicznym do dokonania oceny stanu sprawy tj. jego pracownicy mają stosowne uprawnienia i dysponują sprzętem oraz wiedzą do ustalenia wielkości wyrobiska i urobku (zob. wyroki: WSA w Lublinie z 5 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 1090/12, WSA w Olsztynie z 9 grudnia 2014r. sygn. akt II SA/Ol 1161/14, WSA w Gliwicach z 23 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 2158/15).

Jak wynika z wyjaśnień organu pomiary geodezyjne w dniu 17 października 2017 r. wykonane zostały przez pracownika OUG w W. – M. C., który ukończył studia na kierunku geodezji i kartografii w specjalności pomiary geodezyjne i systemy informacji terenowej. Posiada on zatem wiedzę specjalistyczną w tym zakresie.

Wyjaśnić należy, że kwestie uprawnień górniczych w p.g.g. zawarto w Dziale IV "Kwalifikacje, rzeczoznawcy i odpowiedzialność zawodowa, Rozdziale 2 zatytułowanym "Kwalifikacje w zakresie górnictwa i ratownictwa górniczego" (art. 53 p.g.g.). Znajduje się tam wykaz stanowisk, w odniesieniu do których określa się wymagania i stwierdza kwalifikacje.

Odnosząc się do zarzutów dotyczących ustaleń organu co do statusu skarżącego jako strony postępowania Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że doszło w tym zakresie do naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 3 oraz art. 21 ust. 1 pkt 2 p.g.g., ani art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 11 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. oraz, że wystąpiła przesłanka do zastosowania przez organ odwoławczy regulacji art. 138 § 2 k.p.a.

Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy orzekające w sprawie w sposób jednoznaczny ustaliły, że to skarżący jest stroną tego postępowania. Sam skarżący wszak przyznał, że wykop powstały w 2017 r. na działce nr [...] wykonano w związku z projektowaną strzelnicą, której jest inwestorem, w miejscu przez niego wskazanym. Roboty związane z wykopem zostały zatem przeprowadzone na jego zlecenie. Przy czym organy prawidłowo przyjęły, że wykonanie wykopu stanowiło wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji, a nie był skutkiem realizacji "prac ziemnych związanych z budową strzelnicy zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę i projektem", a skarżący miał tego świadomość, albowiem wydanie decyzji udzielającej pozwolenia na budowę strzelnicy i zatwierdzającej projekt budowlany nastąpiło dopiero 15 stycznia 2018 r. Nadto, powstałe wyrobisko znacznie przekraczało parametry planowanej inwestycji. Co więcej, organ – cytując treść projektu budowalnego strzelnicy - słusznie zwraca uwagę, że wyrobisko (wykop) na działce nr [...] zostało wykonane nie tylko przed uzyskaniem przez skarżącego w/w decyzji z dnia 15 stycznia 2018 r., ale nawet przed sporządzeniem zatwierdzonego tą decyzją projektu z listopada 2017 r. Jako niewiarygodne ocenić należało zatem twierdzenia skarżącego, że przekazał on wykonawcy D. Sp. z o.o. dysponowanie nieruchomością w celu wykonania strzelnicy zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę i projektem, a także nie miał wiedzy na temat planowania, czy wykonania wykopu na nieruchomości.

W powyższym projekcie budowy strzelnicy zawarto bowiem informacje o zagłębieniu (wykopie), urobku i rzędnych terenu. Skarżący posiadał wobec tego wiedzę o istnieniu wykopu przekazując ten projekt D. Sp. z o.o. Istnienie wyrobiska już w momencie sporządzania projektu budowy strzelnicy przeczy również twierdzeniom, że wykop ten powstał w celu wybudowania strzelnicy, na którą uzyskano prawomocne pozwolenie na budowę.

Jednocześnie ponownie wskazać należy, że konieczność rozróżnienia w niniejszej sprawie inwestycji w zakresie budowy piekarni od inwestycji budowy strzelnicy, której (co nie jest sporne w sprawie) inwestorem był skarżący. To skarżącego jako inwestora obciąża okoliczność podjęcia prac ziemnych przed wydaniem pozwolenia na budowę strzelnicy. Nie usprawiedliwia podjęcia tychże prac przedłużająca się procedura uzyskania pozwolenia ani też podnoszona przez skarżącego okoliczność, że jest piekarzem, czyli nie zajmuje się profesjonalnie robotami budowlanymi. To na inwestorze ciąży obowiązek takiej organizacji robót związanych z budową, aby zapewnić ich legalne prowadzenie. W orzecznictwie wskazuje się, że zapewnienie legalnego prowadzenia robót związanych z budową może nastąpić przez nadzór nie tylko osobisty, ale również zlecony (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 stycznia 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 749/19). Jakie prawidłowe Sąd ocenił zatem stanowisko organu, że to skarżący jako inwestor (zleceniodawca) jest podmiotem odpowiedzialnym za wydobycie kopaliny. Skarżący ma natomiast możliwość ewentualnego dochodzenia swoich roszczeń na drodze postępowania przed sądem powszechnym, w sytuacji w której stwierdziłby, że wykonawca zlecenia wykroczył swoim działaniem poza zakres zawartej umowy.

W świetle powyższego jako niezasadny Sąd ocenił zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 143 ust. 2 p.g.g.

Mając na względzie zarzuty skargi należy także podkreślić, że podstawą odpowiedzialności skarżącego w niniejszej sprawie jest art. 143 ust. 2 pkt 2 p.g.g., zgodnie z którym w sprawach określonych działem VII P.g.g. ("Opłaty") stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji, a nie art. 143 ust. 3 p.g.g., stanowiący, że dopiero w przypadku braku tego podmiotu, stroną postępowania jest właściciel nieruchomości albo inna osoba posiadająca tytuł prawny do nieruchomości, na której jest prowadzona ta działalność. Skarżący ponosi zatem odpowiedzialność za wydobycie kopaliny bez koncesji nie jako właściciel nieruchomości, ale jako podmiot prowadzący to wydobycie.

Nadto przyjmując, w powołaniu na treść wskazanego na wstępie art. 6

ust. 1 pkt 3 p.p.g. że już proces odłączenia kopaliny od złoża stanowi jej wydobycie, jako bez wpływu na wydane w sprawie rozstrzygnięcie, ocenić należało brak wiedzy skarżącego odnośnie do miejsca wywozu z terenu nieruchomości urobku i ziemi oraz sposobu w jaki piasek został wykorzystany.

Nie ma również znaczenia w przedmiotowej sprawie, że skarżący nie wykonuje działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca

2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162, ze zm.). Opłata podwyższona za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji może zostać bowiem nałożona nie tylko na podmiot prowadzący działalność gospodarczą związaną z wydobywaniem i sprzedażą kopaliny. Ustawodawca nie uzależnił bowiem ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez koncesji ani od celu,

w jakim wydobycie jest prowadzone, ani od ilości wydobytej kopaliny.

Zgodnie z art. 143 ust. 2 p.g.g. w sprawach określonych działem VII p.g.g. ("Opłaty") stroną postępowania jest nie tylko przedsiębiorca, tj. podmiot prowadzący działalność gospodarczą na podstawie koncesji (art. 143 ust. 2 pkt 1

w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 9 p.g.g.), ale również podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji (art. 143 ust. 2 pkt 2 p.g.g.). Przy czym art. 143 p.g.g. należy interpretować łącznie z art. 140 p.g.g. i pod wskazanym w ust. 2 pkt 2 tego przepisu pojęciem "działalności bez wymaganej koncesji" rozumieć działalność, o której mowa w art. 140 ust. 3 pkt 1-6 p.g.g., tj. w szczególności "wydobywanie kopalin" (pkt 3).

Wbrew stanowisku skarżącego regulacja art. 143 ust. 2 pkt 2 p.g.g. nie jest wobec tego skierowana wyłącznie do przedsiębiorców. Adresatem tej przepisu może być także osoba fizyczna nieprowadząca sformalizowanej działalności gospodarczej, jeżeli prowadzi działalność polegającą na wydobyciu kopaliny. Nie ma zatem znaczenia w sprawie to, że skarżący nie zajmuje się w sposób ciągły i zorganizowany wydobywaniem kopalin oraz nie prowadzi działalności gospodarczej w tym zakresie.

Sąd nie stwierdził zasadności zarzutu naruszenia art. 140 ust. 3 pkt 3 p.p.g. poprzez zastosowanie przy obliczaniu opłaty gęstości gruntów według niewłaściwej normy. Zauważyć należy, że skarżący w żaden sposób nie wskazał zgodnie z jaką normą należało dokonać przedmiotowych obliczeń i na czym opiera swoje twierdzenie co do nieprawidłowości przyjętej normy. Tymczasem, zgodnie z wyjaśnieniami organu do przeliczenia objętości wydobytej kopaliny na tony przyjęto najniższą wartość gęstości objętościowej dla piasków drobno i średnioziarnistych mało wilgotnych w stanie luźnym, ustaloną na podstawie polskiej normy PN-81/B-03020, wynoszącą 1,6 g/cm3, która jest najniższą wartością gęstości objętościowej określoną w przedmiotowej normie, powszechnie stosowanej w postępowaniach w sprawach ustalania opłat podwyższonych. Trudno zatem przyjąć, że zastosowanie najbardziej korzystanej dla skarżącego wartości gęstości objętościowej kopaliny stanowiło naruszenie powyższego przepisu.

Jako niezasadny Sąd ocenił zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. i art. 2 Konstytucji. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny. Decyzja o ustaleniu opłaty podwyższonej ma zatem charakter decyzji związanej co oznacza, że organ administracyjny nie działa w ramach uznania administracyjnego, a ustalenie opłaty podwyższonej jest jego obowiązkiem. Opłata podwyższona jest ustalana w wysokości określonej w powyższym przepisie,

a organ wymierzający karę pieniężną nie ma kompetencji do jej miarkowania. Z tych też względów organ nie miał podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku skarżącego o zmiarkowanie ustalonej opłaty do wartości 50 000 zł.

Jednocześnie organ słusznie odwołuje się do celu wymierzenia opłaty podwyższonej tj. restytucji nieuiszczonych opłat oraz prewencji. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że ustalona w niniejszej sprawie opłata podwyższona jest sankcją oczywiście nieadekwatną, nieracjonalną lub niewspółmiernie dolegliwą. Wysokość opłaty podwyższonej została wyliczona zgodnie z art. 140 ust. 3 pkt 3

w zw. z ust. 5, który stanowi, iż opłaty podwyższone, o których mowa w art. 140 ust. 3 pkt 3-6 ustala się, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania (w niniejszej sprawie w czasie obowiązywania stawek ogłoszonych w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 23 sierpnia 2016 r. w sprawie stawek opłat na rok 2017 z zakresu przepisów Prawa geologicznego i górniczego, M.P. poz. 888).

Nietrafny okazał się zatem i zarzut naruszenia art. 140 ust. 3 pkt 3 p.g.g. w zw. z art. 8 k.p.a. przez ustalenie opłaty podwyższonej w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy i w żadnym stopniu nie uwzględniając stopnia zawinienia. Odpowiedzialność administracyjna jest niezależna od winy i zamiaru sprawcy. Wystarczającą przesłankę wymierzenia zastosowanej w niniejszej sprawie sankcji administracyjnej stanowiło samo naruszenie nakazu uzyskania koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż. Organ nie był obowiązany zatem do uwzględnienia stopnia zawinienia skarżącego.

Bezzasadne są także zarzuty naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 3 i 19 i art. 21 ust 1 pkt 2 oraz art. 140 ust. 1 i 2 p.g.g. Organ prawidłowo ocenił jako nieprawdziwe twierdzenie skarżącego, zgodnie z którym celem wykonanych robót ziemnych było wyłącznie wykonanie strzelnicy zgodnie z uzyskanym pozwoleniem na budowę i projektem. Jak wynika bowiem ze wcześniejszych rozważań skarżący dopuścił się wydobywania kopaliny nie posiadając koncesji lub innej decyzji zezwalającej mu na odłączenie kopaliny od złoża. Wyrobisko na działce nr [...] zostało bowiem wykonane przed sporządzeniem projektu zatwierdzonego decyzją z dnia 15 stycznia 2018 r.

Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna, skoro podniesione w niej zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.