Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1732/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Infrastruktury~Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135, art. 200 w związku z art. 205 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

IV SA/WA 1732/18 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Sękowska Sędziowie: Sędzia WSA Kaja Angerman Asesor WSA Agnieszka Wąsikowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. S. i W. S. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...]; II. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz Skarżących solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej: Minister), po rozpoznaniu wniosku G. S. i W. S.(dalej też: Skarżący, Wnioskodawcy) o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem własnym z [...] lutego 2018 r. nr [...], odmawiającym wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r. nr [...], utrzymującym w mocy postanowienie Ministra z [...] sierpnia 2014 r. nr [...], odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Budownictwa z [...] lutego 2007 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Ministra Budownictwa z [...] września 2006 r. nr [...], orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody T. z [...] grudnia 1993 r. nr [...]w sprawie o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz o odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco.

Decyzją z [...] grudnia 1993 r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w T. orzekł o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości będącej własnością G. S. i W. S., położonej we wsi K., gm. L., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonych pod budowę T. Autostrady P.-P. oraz o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia.Decyzją z [...] grudnia 1993 r. nr [...], Wojewoda T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z [...] grudnia 1993 r. o wywłaszczeniu nieruchomości.Prawomocnym wyrokiem z 16 lutego 1995 r., sygn. akt SA/Gd 343/94, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w G. oddalił skargę na decyzję Wojewody T. z [...] grudnia 1993 r.

Decyzją z [...] września 2006 r. nr [...], sprostowaną postanowieniem z [...] stycznia 2007 r. nr [...], Minister Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody T. z [...] grudnia 1993 r. utrzymanej przez nią w mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z [...] grudnia 1993 r., orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz o odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia.

Decyzją z [...] lutego 2007 r. nr [...] Minister Budownictwa utrzymał w mocy ww. decyzję Ministra Budownictwa z [...] września 2006 r.Wyrokiem z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 637/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę G. S. i W. S. na ww. decyzję Ministra Budownictwa z [...] lutego 2007 r. Następnie wyrokiem z 8 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 23/08, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] sierpnia 2007 r.

Pismem z [...] maja 2014 r. G. i W. S. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Budownictwa z [...] lutego 2007 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Ministra Budownictwa z [...] września 2006 r., znak: [...], wskazując jako podstawę art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r., nr [...], Minister odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Budownictwa z [...] lutego 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Budownictwa z [...] września 2006 r.

Postanowieniem z [...] lutego 2015 r. nr [...], Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy własne ww. postanowienie z [...] sierpnia 2014 r.Prawomocnym wyrokiem z 9 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1108/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę na ww. postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r.

Pismem z [...] sierpnia 2017 r., sprostowanym pismem z [...] sierpnia 2017 r., G. i W. S. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r., który utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] sierpnia 2014 r., odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Budownictwa z [...] lutego 2007 r., utrzymującą w mocy decyzję Ministra Budownictwa z [...] września 2006 r., orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody T. z [...] grudnia 1993 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz o odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia. Wnioskodawcy jako przesłankę wznowienia wskazali istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

Pismem z [...] grudnia 2017 r., Wnioskodawcy wskazali, że przyczyną wznowienia postępowania jest art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. Wyjaśnili, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, oraz, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Postanowieniem z [...] lutego 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r.

W piśmie z [...] lutego 2017 r. G. i W. S. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. postanowieniem z [...] lutego 2018 r., nie zgadzając się z ustaleniami Ministra w kwestii wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie własne z [...] lutego 2018 r. W uzasadnieniu postanowienia Minister wskazał, że G. i W. S. we wniosku o wznowienie postępowania ograniczyli się jedynie do wskazania podstawy wznowienia, nie dołączając do niego żadnego dokumentu wskazującego na sfałszowanie dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. W ocenie Ministra, w sprawie nie zaszły przy tym przesłanki zastosowania art. 145 § 2 k.p.a., ponieważ do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Zdaniem Ministra, w niniejszej sprawie żadna z tych przesłanek nie zaistniała, ponieważ wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. został złożony mimo braku wskazania sfałszowanego dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne.

Odnosząc się do drugiej przesłanki wznowienia, na którą powołują się Wnioskodawcy, Minister wskazał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że brali oni udział w postępowaniu, o czym świadczy fakt, że w toku postępowania doręczane były im pisma w tym m.in. decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r. Minister podkreślił, że zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] lutego 2018 r., jak i w piśmie z [...] grudnia 2017 r. precyzującym wniosek o wznowienie postępowania, Wnioskodawcy nie wskazali w jaki sposób zostali pominięci jako strony w postępowaniu zakończonym ostatecznym postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r., utrzymującym w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] sierpnia 2014 r. Minister wskazał, że podniesiono jedynie, że wobec niedoręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w W., G. i W. S. zostali pozbawieni możliwości złożenie wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Minister podkreślił, że kwestia zawiadomienia dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organami administracji publicznej i ewentualny brak udziału strony nie może uzasadniać wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r. Ponadto Minister wskazał, że prawomocnym wyrokiem z 20 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 562/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę G. i W. S. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 9 lipca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1108/15.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] kwietnia 2018 r. wnieśli G. S. i W. S., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 i art. 7 k.p.a. oraz zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W związku z czym, na podstawie art. 32 i art. 77 Konstytucji RP oraz art. 6 i art. 13 Konwencji o ochronie prawa człowieka i obywatela wnieśli o:

1. zarządzenie zlecenia na koszt strony skarżącej, określenia rzeczywistej wartości nieruchomości, (stanowiącej gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, zlikwidowane z powodu budowy na części jego gruntów o pow. [...] ha T.Autostrady P.-P.) położonej we wsi K., gmina L. k/T., oznaczonej numerami działek: [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa, decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z [...] grudnia 1993r. nr [...], przez rzeczoznawcę majątkowego z listy biegłych Sądu Okręgowego w T., wg jej stanu faktycznego na dzień wywłaszczenia (art. 62 pkt 1 p.p.s.a)

2. zarządzenie rozpoznania skargi w postępowaniu mediacyjnym (art. 115 § 1 p.p.s.a.) zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna z innych jednak powodów niż w niej podniesione.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369., dalej "p.p.s.a.") w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest - zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. - do zbadania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w granicach sprawy.

Kontroli sądowej w niniejszej sprawie podlegało:

- postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r. odmawiającą wznowienia decyzji Ministra z dnia [...] lutego 2007 r. dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody T. z dnia [...] grudnia 1993 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości skarżących oraz odszkodowania z tytułu wywłaszczenia,

- i utrzymujące je w mocy postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r.

Podstawą prawną powyższego rozstrzygnięcia z [...] lutego 2018 r. był art. 149 § 3 i art. 150 § 1 K.p.a. Przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie są zatem kwestie dotyczące wznowienia postępowania, a ocena legalności zaskarżonego postanowienia sprowadza się do badania zasadności zastosowania przez organ art. 149 § 3 k.p.a.

Na wstępie przypomnieć należy zasady jakimi rządzi się postępowanie wznowieniowe, jeden z nadzwyczajnych trybów służących weryfikacji decyzji ostatecznej zapadłej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Zasady te regulują przepisy art. 145-153 k.p.a., a na ich podstawie można wyróżnić dwie fazy tego postępowania - wstępną, zainicjowaną wnioskiem o wznowienie oraz fazę następującą po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (właściwą). Przy czym na każdym z tych etapów inny jest przedmiot i zakres rozstrzygania organu.

W pierwszym następuje jedynie wstępne badanie dopuszczalności wznowienia, a więc badanie formalnych podstaw wznowienia, obejmujące przede wszystkim kwestie zachowania terminu oraz powołania ustawowych przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. Wyłączona tu jest jakakolwiek uznaniowość organu (tak m.in. E. Mzyk w: Wznowienie postępowania administracyjnego, Warszawa - Zielona Góra 1994, s. 45), co oznacza, że w przypadku wskazania przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. obowiązkiem organu jest wydać postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), które nie przesądza jednak o istnieniu podstaw wznowienia. Negatywny zaś wynik badania podstaw formalnych prowadzi do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).

Ustalenie, czy w danym przypadku zaistniały rzeczywiście podstawy wznowienia, a następnie rozstrzygnięcie istoty sprawy może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym stanowi expressis verbis art. 149 § 2 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie podstawą odmowy wznowienia postępowania było uznanie, żewniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. został złożony mimo braku wskazania sfałszowanego dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, jak i, że Strony nie wykazały, w jaki sposób zostały pominięte jako strony w postępowaniu zakończonym ostatecznym postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r., a w związku z tym, nie zaszła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W konsekwencji w związku z tym, że przesłanki wznowieniowe z art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., w niniejszej sprawie nie wystąpiły, to w ocenie organu, należało odmówić wznowienia postępowania.

Z zaprezentowaną tezą nie sposób się zgodzić.

Po pierwsze przeprowadzona przez organ analiza wystąpienia wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. przesłanek wznowienia dokonana została w postanowieniu o odmowie wznowienia postępowania, na etapie wstępnym, co jest niezgodne z przytoczonymi wcześniej regulacjami.

Analiza, a następnie rozstrzygnięcie, czy rzeczywiście w konkretnej sytuacji wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 - 8 k.p.a. może nastąpić wyłącznie po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, a rodzaje rozstrzygnięć jakie mogą zapaść we wznowionym postępowaniu wymienia art. 151 k.p.a. w § 1 - są to:

1) odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy organ stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchylenie decyzji dotychczasowej, gdy organ stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.

W sytuacji zatem, gdy organ stwierdzi brak zaistnienia przesłanki wznowienia - odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 k.p.a., zaś w sytuacji, gdy stwierdzi, że taka przesłanka zachodzi - prowadzi dalej postępowanie. Jego zakończenie następuje poprzez wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej istotę sprawy) lub na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 1 lub § 2 k.p.a. (stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa i wskazanie powodów nieuchylenia decyzji - upływ czasu lub okoliczność, że w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej). Uznanie zatem przez organ, zgodnie z wnioskiem podmiotu ubiegającego się o wznowienie, że istnieje przesłanka wznowienia wymieniona w art. 145 § 1, 145a lub 145b k.p.a., nie oznacza automatycznie uchylenia wydanej uprzednio decyzji źródłowej.

W rozpoznawanej sprawie co już zostało przez Sąd wskazane, organ przyjął, że nie zaistniały przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. już na etapie wstępnym, co narusza art. 149 § 3 k.p.a.

W orzecznictwie podnosi się, że wszelkie czynności i rozważania merytoryczne na etapie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania są niedopuszczalne. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia (wyrok NSA z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 999/16, LEX nr 2446963.

Te okoliczności - tj. stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkują uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r.

Uwzględniają powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął z urzędu na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., na które składał się uiszczony przez skarżącychsolidarnie wpis w wysokości 200 zł.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę prawną.

Sygn. akt IV SA/Wa 1732/18

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej: Minister), po rozpoznaniu wniosku G. S. i W. S.(dalej też: Skarżący, Wnioskodawcy) o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem własnym z [...] lutego 2018 r. nr [...], odmawiającym wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r. nr [...], utrzymującym w mocy postanowienie Ministra z [...] sierpnia 2014 r. nr [...], odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Budownictwa z [...] lutego 2007 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Ministra Budownictwa z [...] września 2006 r. nr [...], orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody T. z [...] grudnia 1993 r. nr [...]w sprawie o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz o odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco.

Decyzją z [...] grudnia 1993 r. nr [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w T. orzekł o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości będącej własnością G. S. i W. S., położonej we wsi K., gm. L., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...]o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczonych pod budowę T. Autostrady P.-P. oraz o ustaleniu odszkodowania z tytułu wywłaszczenia.Decyzją z [...] grudnia 1993 r. nr [...], Wojewoda T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z [...] grudnia 1993 r. o wywłaszczeniu nieruchomości.Prawomocnym wyrokiem z 16 lutego 1995 r., sygn. akt SA/Gd 343/94, Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w G. oddalił skargę na decyzję Wojewody T. z [...] grudnia 1993 r.

Decyzją z [...] września 2006 r. nr [...], sprostowaną postanowieniem z [...] stycznia 2007 r. nr [...], Minister Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody T. z [...] grudnia 1993 r. utrzymanej przez nią w mocy decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z [...] grudnia 1993 r., orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz o odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia.

Decyzją z [...] lutego 2007 r. nr [...] Minister Budownictwa utrzymał w mocy ww. decyzję Ministra Budownictwa z [...] września 2006 r.Wyrokiem z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 637/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę G. S. i W. S. na ww. decyzję Ministra Budownictwa z [...] lutego 2007 r. Następnie wyrokiem z 8 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 23/08, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] sierpnia 2007 r.

Pismem z [...] maja 2014 r. G. i W. S. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Ministra Budownictwa z [...] lutego 2007 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Ministra Budownictwa z [...] września 2006 r., znak: [...], wskazując jako podstawę art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.

Postanowieniem z [...] sierpnia 2014 r., nr [...], Minister odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Budownictwa z [...] lutego 2007 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Budownictwa z [...] września 2006 r.

Postanowieniem z [...] lutego 2015 r. nr [...], Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał w mocy własne ww. postanowienie z [...] sierpnia 2014 r.Prawomocnym wyrokiem z 9 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 1108/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę na ww. postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r.

Pismem z [...] sierpnia 2017 r., sprostowanym pismem z [...] sierpnia 2017 r., G. i W. S. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r., który utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] sierpnia 2014 r., odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Budownictwa z [...] lutego 2007 r., utrzymującą w mocy decyzję Ministra Budownictwa z [...] września 2006 r., orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody T. z [...] grudnia 1993 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oraz o odszkodowaniu z tytułu wywłaszczenia. Wnioskodawcy jako przesłankę wznowienia wskazali istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (145 § 1 pkt 5 k.p.a.).

Pismem z [...] grudnia 2017 r., Wnioskodawcy wskazali, że przyczyną wznowienia postępowania jest art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. Wyjaśnili, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, oraz, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Postanowieniem z [...] lutego 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r.

W piśmie z [...] lutego 2017 r. G. i W. S. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. postanowieniem z [...] lutego 2018 r., nie zgadzając się z ustaleniami Ministra w kwestii wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego.

Postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie własne z [...] lutego 2018 r. W uzasadnieniu postanowienia Minister wskazał, że G. i W. S. we wniosku o wznowienie postępowania ograniczyli się jedynie do wskazania podstawy wznowienia, nie dołączając do niego żadnego dokumentu wskazującego na sfałszowanie dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. W ocenie Ministra, w sprawie nie zaszły przy tym przesłanki zastosowania art. 145 § 2 k.p.a., ponieważ do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Zdaniem Ministra, w niniejszej sprawie żadna z tych przesłanek nie zaistniała, ponieważ wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. został złożony mimo braku wskazania sfałszowanego dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne.

Odnosząc się do drugiej przesłanki wznowienia, na którą powołują się Wnioskodawcy, Minister wskazał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że brali oni udział w postępowaniu, o czym świadczy fakt, że w toku postępowania doręczane były im pisma w tym m.in. decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r. Minister podkreślił, że zarówno we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z [...] lutego 2018 r., jak i w piśmie z [...] grudnia 2017 r. precyzującym wniosek o wznowienie postępowania, Wnioskodawcy nie wskazali w jaki sposób zostali pominięci jako strony w postępowaniu zakończonym ostatecznym postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r., utrzymującym w mocy postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] sierpnia 2014 r. Minister wskazał, że podniesiono jedynie, że wobec niedoręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w W., G. i W. S. zostali pozbawieni możliwości złożenie wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Minister podkreślił, że kwestia zawiadomienia dotyczy postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania przed organami administracji publicznej i ewentualny brak udziału strony nie może uzasadniać wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r. Ponadto Minister wskazał, że prawomocnym wyrokiem z 20 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 562/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę G. i W. S. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z 9 lipca 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 1108/15.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] kwietnia 2018 r. wnieśli G. S. i W. S., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 i art. 7 k.p.a. oraz zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W związku z czym, na podstawie art. 32 i art. 77 Konstytucji RP oraz art. 6 i art. 13 Konwencji o ochronie prawa człowieka i obywatela wnieśli o:

1. zarządzenie zlecenia na koszt strony skarżącej, określenia rzeczywistej wartości nieruchomości, (stanowiącej gospodarstwo rolne o pow. [...] ha, zlikwidowane z powodu budowy na części jego gruntów o pow. [...] ha T.Autostrady P.-P.) położonej we wsi K., gmina L. k/T., oznaczonej numerami działek: [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa, decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w T. z [...] grudnia 1993r. nr [...], przez rzeczoznawcę majątkowego z listy biegłych Sądu Okręgowego w T., wg jej stanu faktycznego na dzień wywłaszczenia (art. 62 pkt 1 p.p.s.a)

2. zarządzenie rozpoznania skargi w postępowaniu mediacyjnym (art. 115 § 1 p.p.s.a.) zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna z innych jednak powodów niż w niej podniesione.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369., dalej "p.p.s.a.") w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Przy tym na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest - zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. - do zbadania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego w granicach sprawy.

Kontroli sądowej w niniejszej sprawie podlegało:

- postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r. o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r. odmawiającą wznowienia decyzji Ministra z dnia [...] lutego 2007 r. dotyczącą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody T. z dnia [...] grudnia 1993 r. w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości skarżących oraz odszkodowania z tytułu wywłaszczenia,

- i utrzymujące je w mocy postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2018 r.

Podstawą prawną powyższego rozstrzygnięcia z [...] lutego 2018 r. był art. 149 § 3 i art. 150 § 1 K.p.a. Przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie są zatem kwestie dotyczące wznowienia postępowania, a ocena legalności zaskarżonego postanowienia sprowadza się do badania zasadności zastosowania przez organ art. 149 § 3 k.p.a.

Na wstępie przypomnieć należy zasady jakimi rządzi się postępowanie wznowieniowe, jeden z nadzwyczajnych trybów służących weryfikacji decyzji ostatecznej zapadłej w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Zasady te regulują przepisy art. 145-153 k.p.a., a na ich podstawie można wyróżnić dwie fazy tego postępowania - wstępną, zainicjowaną wnioskiem o wznowienie oraz fazę następującą po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (właściwą). Przy czym na każdym z tych etapów inny jest przedmiot i zakres rozstrzygania organu.

W pierwszym następuje jedynie wstępne badanie dopuszczalności wznowienia, a więc badanie formalnych podstaw wznowienia, obejmujące przede wszystkim kwestie zachowania terminu oraz powołania ustawowych przesłanek określonych w art. 145 § 1 k.p.a. Wyłączona tu jest jakakolwiek uznaniowość organu (tak m.in. E. Mzyk w: Wznowienie postępowania administracyjnego, Warszawa - Zielona Góra 1994, s. 45), co oznacza, że w przypadku wskazania przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. obowiązkiem organu jest wydać postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), które nie przesądza jednak o istnieniu podstaw wznowienia. Negatywny zaś wynik badania podstaw formalnych prowadzi do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).

Ustalenie, czy w danym przypadku zaistniały rzeczywiście podstawy wznowienia, a następnie rozstrzygnięcie istoty sprawy może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym stanowi expressis verbis art. 149 § 2 k.p.a.

W rozpoznawanej sprawie podstawą odmowy wznowienia postępowania było uznanie, żewniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. został złożony mimo braku wskazania sfałszowanego dowodu, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, jak i, że Strony nie wykazały, w jaki sposób zostały pominięte jako strony w postępowaniu zakończonym ostatecznym postanowieniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] lutego 2015 r., a w związku z tym, nie zaszła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

W konsekwencji w związku z tym, że przesłanki wznowieniowe z art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., w niniejszej sprawie nie wystąpiły, to w ocenie organu, należało odmówić wznowienia postępowania.

Z zaprezentowaną tezą nie sposób się zgodzić.

Po pierwsze przeprowadzona przez organ analiza wystąpienia wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. przesłanek wznowienia dokonana została w postanowieniu o odmowie wznowienia postępowania, na etapie wstępnym, co jest niezgodne z przytoczonymi wcześniej regulacjami.

Analiza, a następnie rozstrzygnięcie, czy rzeczywiście w konkretnej sytuacji wystąpiła którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 - 8 k.p.a. może nastąpić wyłącznie po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego, a rodzaje rozstrzygnięć jakie mogą zapaść we wznowionym postępowaniu wymienia art. 151 k.p.a. w § 1 - są to:

3) odmowa uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy organ stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

4) uchylenie decyzji dotychczasowej, gdy organ stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.

W sytuacji zatem, gdy organ stwierdzi brak zaistnienia przesłanki wznowienia - odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 k.p.a., zaś w sytuacji, gdy stwierdzi, że taka przesłanka zachodzi - prowadzi dalej postępowanie. Jego zakończenie następuje poprzez wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej istotę sprawy) lub na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 1 lub § 2 k.p.a. (stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa i wskazanie powodów nieuchylenia decyzji - upływ czasu lub okoliczność, że w wyniku wznowienia mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej). Uznanie zatem przez organ, zgodnie z wnioskiem podmiotu ubiegającego się o wznowienie, że istnieje przesłanka wznowienia wymieniona w art. 145 § 1, 145a lub 145b k.p.a., nie oznacza automatycznie uchylenia wydanej uprzednio decyzji źródłowej.

W rozpoznawanej sprawie co już zostało przez Sąd wskazane, organ przyjął, że nie zaistniały przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. już na etapie wstępnym, co narusza art. 149 § 3 k.p.a.

W orzecznictwie podnosi się, że wszelkie czynności i rozważania merytoryczne na etapie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania są niedopuszczalne. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia (wyrok NSA z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 999/16, LEX nr 2446963.

Te okoliczności - tj. stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkują uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lutego 2018 r.

Uwzględniają powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął z urzędu na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., na które składał się uiszczony przez skarżącychsolidarnie wpis w wysokości 200 zł.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę prawną.