Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 225/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2010-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 127, art. 15, art. 83 ust. 4, art. 7, 77, 80 par. 1, 107 par. 3, art. 8, 11,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 200, art. 205 par. 2, 239 pkt 1,
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 2 ust. 1, par. 14 ust. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
article: art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2006 nr 225 poz 1635
law: Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej
article: art. 83 ust. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 11 poz 74
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędzia WSA Maciej Guziński Protokolant: Renata Pawlak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję ZUS z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od ZUS na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję tegoż Zakładu z dnia [...] r., odmawiającą umorzenia na wniosek L. Z. (zwanej dalej "skarżącą") zaległych składek na ubezpieczenie własne płatnika.

Na wstępie uzasadnienia organ opisał przebieg postępowania pierwszoinstancyjnego, podając między innymi, że ustalono w jego toku, iż wnioskodawczyni nadal prowadzi działalność gospodarczą w zakresie handlu obwoźnego, z której, jak oświadczyła w wypełnionym przez siebie kwestionariuszu, w okresie od [...] r. do [...] r. osiągnęła dochód w wysokości [...]zł. Gospodarstwo domowe prowadzi wraz z matką, zarejestrowaną jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Wydatki ponoszone stale przez stronę kształtują się następująco: gaz [...] zł /m-c; energia elektryczna [...] zł /m-c; polisa na życie [...] zł; czynsz, wywóz nieczystości stałych oraz wodę i ścieki - ogółem opłata miesięczna [...] zł. W sumie udokumentowane wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą około [...] zł. Dodatkowo, strona na zakup towarów tzw. pierwszej potrzeby (żywność, środki chemiczne) przeznacza miesięcznie około [...] zł. Ponadto skarżąca opłaca kontener handlowy oraz energię elektryczną na łączną kwotę [...] zł. Organ ustalił również, że wnioskodawczyni w ostatnich kilku latach kilkakrotnie zaciągała kredyty, które zostały spłacone. Obecnie jest również w trakcie spłaty kredytu na podstawie umowy z [...] r. Łączne zobowiązanie do spłaty, z tytułu kredytu, wynosi [...] zł. Zgodnie z przedstawionym harmonogramem spłat, wnioskodawczym spłaca ten kredyt w formie cotygodniowych wpłat w wysokości około [...] zł ( około [...] zł/m-c). Wnioskodawczym posiada zaległości z tytułu opłaty abonamentowej RTV.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził w trakcie postępowania I instancji, że wysokość podanego przez wnioskodawczynię dochodu jest niższa od ponoszonych przez nią wydatków. Strona nie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej. Nie posiada zarówno majątku ruchomego jak i nieruchomości.

Zakład wskazał, że pomimo opisanych okoliczności, w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 powołanej na wstępie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z treścią w/w przepisu całkowita nieściągalność zachodzi gdy:

nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności, przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności małżonka, następców prawnych i braku możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,

wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, aktualnie stanowi to kwotę 8,80 zł;

naczelnik urzędu skarbowego stwierdził brak majątku z którego można prowadzić egzekucję,

jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wydając decyzję odmawiającą umorzenia należności w pierwszej instancji organ wziął pod uwagę, że skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą, zaś zaległości będące przedmiotem wniosku nie były jeszcze objęte postępowaniem egzekucyjnym i w związku z tym, nie było możliwości aby w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego ewentualnie stwierdzić brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Organ wywiódł, że skoro nie stwierdzono wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności, organ podejmujący decyzję pozbawiony jest prawnej możliwości umorzenia należności na podstawie cytowanych przepisów.

Organ wyjaśnił również, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Szczegółowe zasady umarzania należności z tytułu składek określone zostały rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365). Umorzenie należności z tytułu składek zgodnie z art. 28 ust. 3a, może nastąpić w sytuacjach nadzwyczajnych, niezależnych od stron, zdarzeń losowych.

Zgodnie z powołanym rozporządzeniem, Zakład może umorzyć należności tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenia należności;

gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Zakład wywodził, że ocena, czy w konkretnej sprawie istnieją przesłanki umorzenia należności, może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego. W przypadku wniosku skarżącej, analiza taka została przeprowadzona.

Rozpatrując wniosek o umorzenie pod kątem przesłanek z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. i podejmując w pierwszej instancji decyzję o odmowie umorzenia należności, wzięto pod uwagę, że wnioskodawczyni nadal prowadzi działalność gospodarczą osiągając z tego tytułu stałe dochody. Jakkolwiek organ przyznał, że podawana przez wnioskodawczynię kwota dochodu nie jest wysoka, środki te pozwalają na bieżące regulowanie innych zobowiązań, w tym spłatę zaciągniętych przez nią kredytów.

Jak następnie zauważył ZUS - przechodząc już do części rozważań związanych z rozpatrzeniem wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (podkreślenie Sądu), w którym skarżąca informowała, że prosi o umorzenie, gdyż nie jest w stanie spłacić tak wysokiego zadłużenia - osoba decydująca się na podjęcie działalności gospodarczej w jakiejkolwiek formie, przyjmuje na siebie ryzyko prowadzenia tej działalności i ponoszenia związanych z nią kosztów. Gromadzenie środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej jest więc zasadą prowadzenia działalności. Zaległości wnioskodawczyni z tytułu nieopłaconych składek obejmują okres od [...] do [...]. W tym czasie strona - cały czas prowadząc działalność - nie dopełniła ciążącego na niej - jako płatniku składek - obowiązku określonego w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, doprowadzając do powstania zadłużenia.

Organ podkreślił, że umorzenie zadłużenia z tytułu nie opłaconych składek jest instytucją nadzwyczajną, a więc i argumenty powoływane przez płatnika powinny posiadać tę samą cechę. Za umorzeniem mogą przemawiać wypadki niezależne od sposobu postępowania płatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które nie może mieć wpływu. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły zdaniem organu okoliczności takie jak np. poniesienie strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Podejmując decyzję w sprawie o umorzenie należności należy postępować z największą ostrożnością, ważąc z jednej strony interes zobowiązanego, a z drugiej interes ubezpieczeń społecznych. Tak więc, z umorzenia zaległości nie można czynić powszechnie stosowanej metody, prowadzącej do braku zaległości z tytułu składek. Wskazano, że umorzenie należności z tytułu składek - zgodnie z brzmieniem obowiązujących przepisów w tym zakresie - ma charakter fakultatywny, co oznacza, iż ZUS ma prawo podjąć decyzję o ich umorzeniu, nie ma natomiast takiego obowiązku. Nawet spełnienie przesłanek określonych w przepisach regulujących kwestie umorzenia składek jedynie otwiera możliwość ich umorzenia, ale nie obliguje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do umorzenia składek, w każdej bowiem sytuacji rozważony winien być także interes funduszy, na które składki są przeznaczane.

Organ wywiódł następnie, że uwzględniane są przede wszystkim możliwości dochodzenia należności. W przypadku, gdy płatnik nie dokonuje dobrowolnych wpłat na poczet należnych składek, ustawowym obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Biorąc pod uwagę fakt, iż zaległości, o umorzenie których wnosi skarżąca, nie były przedmiotem postępowania egzekucyjnego (nie stwierdzono stanu całkowitej nieściągalności), uznano, że umorzenie należności z tytułu składek byłoby aktem przedwczesnym.

Na opisane rozstrzygnięcie ZUS skarżąca – działająca przez pełnomocnika - wywiodła skargę zarzucając, że decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto zarzuciła niezastosowanie art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz obrazę art. 28 ust. 3a powołanej ustawy. Argumentowano, że rozpoznając sprawę organy nie przeprowadziły prawidłowo postępowania dowodowego i nie dokonały wszechstronnego i obiektywnego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy. Wniesiono o uchylenie decyzji, a także o zasądzenie kosztów: tytułem zastępstwa procesowego w kwocie [...] zł i tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa - [...] zł .

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2). Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b), a także przy którego wydaniu nastąpiło naruszenie innych przepisy postępowania, o ile mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c).

Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz obowiązany jest z urzędu badać, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu (art. 134 § 1 p.p.s.a.)

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria oceny legalności, nie można utrzymać w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji.

Ustanowiona przepisem art. 15 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie "K.p.a.")., zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oznacza, że każda sprawa administracyjna na skutek wniesionego odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest dwukrotnie rozpatrywana i rozstrzygana przez właściwy w danej instancji organ (art. 127 K.p.a.).

W myśl art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r., Nr 11, poz. 74 ze zm.) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przysługuje zainteresowanemu prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone ustawą z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Tym samym, zasada dwuinstancyjności z art. 15 K.p.a. znajduje pełne zastosowanie w tej kategorii spraw. Jakkolwiek zatem postępowanie uregulowane w przywołanym art. 83 ust. 4 nie jest postępowaniem dwuinstancyjnym w tym znaczeniu, że sprawa ta zostaje rozpatrywana i rozstrzygana dwukrotnie przez dwa odrębne organy różnego stopnia, jak ma to miejsce w przypadku wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 127 § 1 Kodeksie postępowania administracyjnego, to jednak nie oznacza, że rozpoznając ponownie sprawę na skutek wniosku złożonego przez stronę, ZUS nie bada jej ponownie, a ogranicza się jedynie do kontroli kasacyjnej – tzn. bada tylko, czy organ pierwszej instancji nie naruszył prawa przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zasada dwuinstancyjności bowiem, wyrażona w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w art. 15 K.p.a. przewiduje dwukrotne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie tej samej sprawy administracyjnej. Do uznania wobec tego, że doszło do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy nie wystarcza stwierdzenie, że w tej samej sprawie zostały wydane dwie decyzje administracyjne, najpierw w pierwszej, a następnie w drugiej instancji. Konieczne jest natomiast, aby rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone stosownym postępowaniem wyjaśniającym, co winno znaleźć stosowne odzwierciedlenie w uzasadnieniach podjętych rozstrzygnięć. Z chwilą zainicjowania postępowania drugoinstancyjnego, na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, powstaje obowiązek traktowania tego postępowania, jako powtórzenia rozpatrywania i rozstrzygania tej samej sprawy. Jak się wskazuje w doktrynie - rozstrzygnięcie w II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu I instancji, a działanie organu II instancji nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., III AZP 11/86, PiP 1989, z. 8, s. 147). Nie spełnia powyższego wymogu jedynie kontrola zasadności argumentów podniesionych w stosunku do rozstrzygnięcia organu I instancji (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 592; por. także wyr. NSA z dnia 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35; wyr. NSA z dnia 19 lipca 2001 r., V SA 3872/00, niepubl.). Dla uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarczy samo stwierdzenie, iż w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia różnych stopni. Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (por. wyr. NSA z dnia 29 kwietnia 1999 r., I SA/Łd 112/98, niepubl.; wyr. NSA z dnia 12 listopada 1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 95). Chodzi zatem o to, by "przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i poważny przeanalizowano wszelkie argumenty i opinie, i w konsekwencji doprowadzono do wydania takiego rozstrzygnięcia, które najlepiej odpowiadać będzie prawu, interesowi publicznemu i słusznym interesom strony" (uzasadnienie uch. SN z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 82). Obowiązkiem organu ponownie rozpoznającego sprawę jest kolejne rozpatrzenie sprawy tak jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu I instancji. Od strony teoretycznej można by przyjąć, że pierwsze rozstrzygnięcie przestaje obowiązywać z chwilą, gdy zdecydowano się na powtórzenie postępowania w sprawie, która musi i tak zakończyć się nowym rozstrzygnięciem (T. Woś, J. Zimmermann, glosa do uchwały SN z dnia 23 września 1986 r., s. 147). Zadaniem organu II instancji jest rozważenie, jak należy daną sprawę rozstrzygnąć zgodnie z zasadą praworządności i zasadą prawdy obiektywnej, a nie tylko, czy utrzymać lub zmienić rozstrzygnięcie organu I instancji (wyr. NSA z dnia 7 lutego 1996 r., SA/Sz 2214/95, niepubl.).

Mając na względzie powyższe rozważania i ugruntowane poglądy wyrażone w judykaturze i doktrynie, stwierdzić trzeba, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie spełnia wymogu powtórnego rozpatrzenia sprawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ dokonał bowiem wyłącznie ograniczonej kontroli legalności decyzji podjętej w pierwszej instancji z dnia [...]r., bez kolejnego, merytorycznego rozpoznania wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. W zaskarżonej decyzji, organ zrelacjonował w zasadzie ustalenia faktyczne i prawne dokonane w decyzji pierwszoinstancyjnej. Treść uzasadnienia ostatecznego rozstrzygnięcia nie zawiera natomiast, niezbędnych z punktu widzenia realizacji zasady dwuinstancyjności, "własnych" ustaleń i rozważań odnoszących się do materii postępowania – które muszą być poczynione powtórnie i w sposób pełny, gdyż organ rozpoznaje ponownie wniosek zainteresowanej strony.

Organ nie ocenił przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego istniały (lub nie) podstawy do umorzenia zaległości. Uzasadnienie rozstrzygnięcia nie zawiera więc kluczowego elementu jakim winno być stwierdzenie przez Zakład zaistnienia (lub nie) przesłanek decydującym o ewentualnym umorzeniu – na tle wyczerpującego przeanalizowania zebranego materiału dowodowego oraz powinności dokładnego wyjaśnienia swojego stanowiska, do czego (w każdej instancji) obligują normy art., 7, 77, 80 § 1 i 107 § 3 K.p.a. Właściwe uzasadnienie faktyczne i prawne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej. Uzasadnienie decyzji stanowi integralną jej część i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym uregulowanej w art. 11 K.p.a. zasady przekonywania, szczególnie istotnej przy decyzjach podejmowanych w sferze uznania administracyjnego oraz koresponduje z treścią art. 8 K.p.a. według którego organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli.

Przytoczona w decyzji drugoinstancyjnej argumentacja nie uzasadnia - zdaniem Sądu – w stopniu należytym wydanego orzeczenia, a jedynie świadczy o powierzchownej ocenie stanu faktycznego sprawy przy ponownym jej rozpoznaniu.

W tym miejscu należy podkreślić, że na aprobatę Sądu nie zasługuje również powtórzony z decyzji pierwszej instancji argument, jakoby fakt, że do tej pory nie została wszczęta egzekucja należności, przesądzał o niewystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. Pogląd ten jest pozbawiony racji. Dla stwierdzenia zaistnienia tej przesłanki wystarczy obiektywna ocena sytuacji, dokonana po wszechstronnym zebraniu materiału dowodowego. Oczywistym jest bowiem, że po ustaleniu, że skarżąca nie posiada żadnego majątku z którego należności mogłyby być egzekwowane, ewentualne wszczęcie tej egzekucji musiałoby się zakończyć jej umorzeniem z powodu bezskuteczności. Fakt, że organ zwlekał przez kilka lat z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, obciąża tylko ten organ i nie może skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony, w postaci uznania tej okoliczności za przesłankę uzasadniającą odmowę umorzenia zaległości. Dla podjęcia konkluzji o wystąpieniu przesłanki całkowitej nieściągalności, organ winien – jak już wspomniano – przeprowadzić czynności dowodowe, należycie zebrany materiał dowodowy ocenić, oczywiście w granicach swobodnej oceny i w ramach uznania administracyjnego, wydać decyzję spełniającą dyspozycję art. 107 § 3 K.p.a.

Z tych względów Sąd uznał, że organ ponownie rozpoznając wniosek strony przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia naruszył treść art. 8 oraz 11 K.p.a., art. 15 K.p.a., a także art. 80 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego aktu, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyrażone w niniejszym rozstrzygnięciu.

Odnośnie zasądzonych kosztów postępowania (pkt II wyroku) trzeba wskazać w pierwszym rzędzie na art. 200 p.p.s.a., według którego, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei stosownie do art. 205 § 2 do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności, o których mowa w § 1 i 2, oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne (§ 3).

Po myśli § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) - zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Według ust. 2 - podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa w ust. 1, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-4. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Zgodnie zaś z § 14 ust. 2 stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi:

1) w pierwszej instancji:

a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 6,

b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł,

c) w innej sprawie - 240 zł.

Trzeba podkreślić, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są zwolnione od kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit.e p.p.s.a.), nie ustala się tu wartości przedmiotu zaskarżenia, w rozpatrywanym przypadku przedmiot zaskarżenia dotyczy odmowy umorzenia należności, a nie jej określenia, co zresztą leży poza kognicją sądów administracyjnych. Minimalna wobec tego stawka w niniejszej sprawie wynosi 240 zł. Wnioskowana w skardze kwota zwrotu kosztów tytułem zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł dalece przekracza sześciokrotną stawkę minimalną, o której mowa w § 14 ust. 2 lit. c (240 zł). W niniejszym przypadku czynności pełnomocnika ograniczyły się do sporządzenia skargi, która nie wymagała, zważywszy na jej treść oraz materię sprawy, nakładu pracy ponad przeciętny poziom w tego rodzaju sprawach. Rozpatrywany przypadek nie należał również do zawiłych lub skomplikowanych. Żądanie skargi w tej części nie zostało poparte żadną argumentacją. Tym samym Sąd nie znalazł uzasadnienia dla zasądzenia kosztów zastępstwa w wysokości wyższej niż minimalna.

W aspekcie natomiast części omawianego żądania skargi, obejmującego także zwrot wydatku w kwocie [...] zł, tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, wypada zauważyć, że na mocy art. 2 ust.1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz.1635 ze zm.) nie podlega opłacie skarbowej złożenie dokumentu (jego odpisu, kopii) stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w sprawach ubezpieczenia społecznego.