Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA 3070/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-10-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Protokolant Wojciech Wiktorowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 października 2004 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Gminy W. z dnia [...]lutego 2002 r. Nr[...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

J.W. pismem z dnia 6 listopada 2001 r. wnosił o wymeldowanie jego byłej małżonki J. W. wraz z córką M. W. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Twierdził, że J. W. w lokalu tym nie mieszka, nie znajdują się w nim jej rzeczy, nie przychodzi do niej korespondencja. Podawał, że J. W. zamieszkuje w C. przy ul. [...]

Burmistrz Gminy W. wszczął stosowne postępowanie w niniejszej sprawie.

J.W. wyjaśniła pisemnie, że jest zameldowana czasowo do [...] listopada 2005 r. w C. przy ul. [...]. Zameldowanie to związane jest ze sprawowaniem opieki nad swoją matką. Nadto w C. uczy się niepełnoletnia córka stron – M., nad którą J.W. sprawuje opiekę. Twierdziła, że po ustaniu opieki nad matką i ukończeniu nauki przez córkę zamierza powrócić do przedmiotowego lokalu w W..

Decyzją z dnia[...]lutego 2002 r. [...] Burmistrz Gminy W. odmówił wymeldowania J. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. W jego ocenie nie spełniała ona warunków niezbędnych do wymeldowania, określonych w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960), ponieważ wprawdzie opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez wymeldowania się, to jednak nie utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu, o którym mowa w art. 9 ust. 2 tej ustawy.

Od tej decyzji odwołał się J. W. podnosząc, że J.W. nigdy faktycznie w przedmiotowym lokalu nie mieszkała, której to okoliczności organ w ogóle, jego zdaniem, nie zbadał. Wskazywał, że sprawa rozwodowa odbyła się przed Sądem Okręgowym w C., właściwym dla miejsca zamieszkania J.W..

Wojewoda [...]decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...]uchylił zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy W. i orzekł o wymeldowaniu J.W. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. W uzasadnieniu decyzji powołał się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., orzekającym o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazując na treść tego wyroku, stwierdził zaistnienie przesłanki decydującej o wymeldowaniu, określonej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to jest faktu opuszczenia przez J. W. dotychczasowego miejsca pobytu stałego - lokalu nr [...] przy ul. [...]w W., bez dokonania czynności wymeldowania i zamieszkania wraz z córką w C.

W skardze na tę decyzję, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, J.W. wnosiła o uchylenie decyzji Wojewody [...] argumentując, że nie utraciła uprawnienia do zameldowania w przedmiotowym lokalu i nie zamierza go opuszczać, zaś do wyjazdu do C. zmusiła ją sytuacja rodzinna. Twierdziła, że w przedmiotowym lokalu pozostały jej rzeczy osobiste oraz rzeczy córki.

Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wbrew stanowisku Wojewody[...]nie zostały w niniejszej sprawie spełnione przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż czasowe zamieszkanie przez skarżącą wraz z matką w C. nie może być kwalifikowane jako opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, ponieważ opuszczenie to nie miało charakteru trwałego – skarżąca pozostawiła swoje rzeczy osobiste i meble, a jej wyjazdowi nie towarzyszył zamiar stałego związania się z miejscem pobytu czasowego.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...]Wojewoda [...]utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Gminy W. z dnia [...] lutego 2002 r. orzekającą o odmowie wymeldowania. W uzasadnieniu decyzji wskazywał, że w rozpoznawanej sprawie ustawowa przesłanka skutkująca wymeldowanie nie została spełniona. Czasowe zamieszkiwanie przez J.W. wraz z matką w C. nie może być kwalifikowane jako opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, ponieważ opuszczenie to nie miało charakteru trwałego, gdyż wymieniona pozostawiła swoje rzeczy osobiste i meble, a jej wyjazdowi nie towarzyszył zamiar stałego związania się z miejscem pobytu czasowego. J. W. zameldowała się bowiem w lokalu matki na pobyt czasowy i zadeklarowała wolę powrotu do spornego lokalu, jak zdrowie matki ulegnie poprawie.

J.W. wniósł skargę od powyższej decyzji Wojewody [...]. W skardze wnosił o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów. Wskazywał na rażące naruszenie art. 7, art. 15, art. 77, art. 136 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) poprzez wydanie decyzji merytorycznej rozstrzygającej przez organ drugiej instancji z pominięciem postępowania wyjaśniającego.

W uzupełnieniu skargi skarżący podnosił, że: J.W. od 2001 r. nie jest jego żoną (rozwód), nie przebywała w ogóle w przedmiotowym lokalu, nie ma tam jej rzeczy, nie posiada nawet kluczy do tego lokalu. Dodawał, że podczas rozwodu J.W. nie rościła żadnych praw do lokalu nr [...] przy ul. [...]w W.. Twierdził, iż zawsze przebywała wraz z córką w C.w domu swojej matki i nigdy nie zmieniała tego miejsca pobytu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie, podtrzymując wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)

Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.

Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga jest zasadna.

W niniejszej sprawie na szczególną uwagę zasługują rozważania co do istoty prawnej zagadnienia, zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 kwietnia 2003 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Według art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzje w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub tymczasowego i jednocześnie nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Powołany w art. 15 ust. 2 przepis art. 9 ust. 2 dotyczy zameldowania i stanowi, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie.

W wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 9 ust. 2 powyższej ustawy jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z tego względu, jak wynika z motywów wyroku, że nakłada na osobę meldującą się obowiązek przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu. Oznacza to, że w świetle art. 10 ust. 1 cyt. ustawy przesłanką zameldowania określonej osoby w oznaczonym lokalu jest sam fakt jej przebywania w oznaczonym lokalu, bez konieczności legitymowania się potwierdzeniem uprawnienia do przebywania w nim. Jest to konsekwencją charakteru i istoty czynności zameldowania, wyłącznie jako aktu rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby (art. 1 ust. 2 cyt. ustawy).

Tak jak zameldowanie również wymeldowanie (por. art. 15 ust. 1 cyt. ustawy) jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu (o jego opuszczeniu).

Analogicznie jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym miejscu.

Pogłębiona analiza powyższych wywodów wskazuje na obowiązek organu, polegający na przeprowadzeniu postępowania dowodowego, zgodnie z treścią przepisów zawartych w rozdziale 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) pod kątem treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na organie spoczywa obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej – art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego – poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na mim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego – art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Ma rację skarżący zarzucając organowi nieprzeprowadzenie w niniejszej sprawie właściwego postępowania dowodowego i naruszenie przez organ przepisów art. 7, art. 15, art. 77, art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego.

W tej kategorii spraw decydujące znaczenia mają dowody pozwalające ustalić, czy dana osoba faktycznie opuściła przedmiotowy lokal stanowiący jej miejsce pobytu stałego, jak długo trwa przebywanie tej osoby poza miejscem stałego pobytu i jakie są przyczyny przebywania w innym miejscu.

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz orzecznictwo organów administracyjnych wielokrotnie podkreślało wagę postępowania dowodowego w ustalaniu przesłanek skutkujących podjęciem decyzji w przedmiocie wymeldowania lub odmowy wymeldowania (porównaj: wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2003 r. V SA 3657/02 w: Wspólnota 2004/9/55; wyrok NSA z dnia 19 lipca 2001 r. V SA 3872/00 w: LEX nr 78936; ; decyzja SKO w Warszawie z dnia 28 kwietnia 1999 r. LXI KOB/200/Lo/99 w: LEX nr 42132).

Cały materiał dowodowy w niniejszej sprawie stanowią jedynie oświadczenia byłych małżonków W., wzajemnie sprzeczne ze sobą, zawarte w ich pismach. Rozbieżności te dotyczą istotnych dla oceny całokształtu materiału dowodowego okoliczności. Byli małżonkowie składają odmienne twierdzenia co do szeregu okoliczności istotnych dla oceny stanu faktycznego w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zaprzeczają sobie wzajemnie co do takich okoliczności jak: pozostawienie przez J. W. w przedmiotowym lokalu jej osobistych rzeczy, mieszkania w tym lokalu przez J. W. (skarżący twierdzi, że nigdy nie mieszkała), faktycznych przyczyn skutkujących jej przebywanie w C. itp.

Okoliczności tych organ nie ustalił w sposób przekonywujący, nie uzasadnił dlaczego dał wiarę jednym, a odmówił wiary innym twierdzeniom stron, nie przedstawił na jakich faktach oparł rozstrzygnięcie sprawy.

W niniejszym postępowaniu administracyjnym brak własnej inicjatywy organu w gromadzeniu materiału dowodowego, szczególnie tak wskazanej przy ubogim materiale dowodowym. Własna inicjatywa dowodowa organu jest nadto konieczna w takich sprawach, w których organ ma obowiązek działania z urzędu. Niniejsza sprawa do takiej kategorii spraw należy, co wynika z treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Ponownie rozstrzygając niniejszą sprawę organ powinien w pierwszej kolejności przeprowadzić właściwe postępowanie dowodowe, które pozwoli zweryfikować sprzeczne twierdzenia byłych małżonków W., co do istotnych w sprawie okoliczności. Należałoby poza wskazanymi wyżej okolicznościami dotyczącymi ustalenia takich faktów jak pozostawienia przez J.W. w przedmiotowym lokalu jej osobistych rzeczy, faktycznych przyczyn skutkujących jej pobyt w C., czy wyjaśnienie prawdziwości twierdzenia skarżącego jakoby J.W. nigdy nie mieszkała w lokalu w W., wyjaśnić także od jak dawna pani W. faktycznie przebywa w C. w lokalu nr [...] przy ul. [...], czy okres ten pokrywa się z zameldowaniem jej w tym lokalu na pobyt czasowy, wyjaśnić czy długi czas przebywania w C. nie spowodował, że właśnie tam koncentruje się jej życie domowe. Pomocny może okazać się tu, podnoszony przez skarżącego, fakt zawisłości sprawy rozwodowej państwa W. w Sądzie Okręgowym w C., a nie w Sądzie Okręgowym w W.. Należy ustalić, czy nie wynikało to z braku wspólnego miejsca zamieszkania rozwodzących się małżonków (patrz art. 41 Kodeksu postępowania cywilnego), co może wskazywać na prawdziwość twierdzeń J.W., że J.W. nigdy nie mieszkała w przedmiotowym lokalu w W..

Dopiero po dogłębnie przeprowadzonym postępowaniu dowodowym należy dokonać analizy zebranego materiału dowodowego, ustalić jakie okoliczności można uznać za udowodnione i dlaczego.

Organy administracji wydając poprzednie decyzje całkowicie pomijały materiał dowodowy, sprowadzając istotę całej sprawy jedynie do wywodów prawnych. Dlatego też w niniejszej sprawie, w każdej instancji zapadały tak odmienne decyzje. Brakowało bowiem rzetelnej podstawy faktycznej, na której można oprzeć wywody logiczne i prawne.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.