Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1159/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2015-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne: Przewlekłość postępowania
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: stwierdzono że przewlekłe prowadzenie postępowania miało  miejsce z rażącym naruszeniem prawa
wymierzono grzywnę
Powołane przepisy: article: art. 154
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędziowie: WSA Magda Froncisz (spr.) WSA Aldona Gąsecka-Duda Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi E. P. na niewykonanie przez Wojewodę [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2015 r. w sprawie o sygn. II SAB/Kr 427/14. I. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. wymierza Wojewodzie [...] grzywnę w wysokości 1000,00 zł (tysiąc złotych); III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego E. P. kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 27 sierpnia 2015 r. E.P. wniósł skargę na niewykonanie przez Wojewodę prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2015 roku (sygn. akt II SAB/Kr 427/14) uwzględniającego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie znak: [...] .

Działając w oparciu o przepis art. 154 § 1ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wniósł w skardze o wymierzenie Wojewodzie grzywny i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że prawomocnym wyrokiem z dnia 19 lutego 2015 r. (sygn. akt II SAB/Kr 427/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zobowiązał Wojewodę do wydania rozstrzygnięcia w sprawie znak: [...] w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia akt organowi po uprawomocnieniu się orzeczenia.

Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy doręczono Wojewodzie w trzeciej dekadzie marca 2015 r. Od tego czasu Wojewoda nie wykonał wyroku mimo, że termin wyznaczony przez Sąd już upłynął. Dlatego też pismem z dnia 22 lipca 2015 r. skarżący wezwał Wojewodę do wykonania wyroku, wyznaczając mu stosowny termin. Wezwanie okazało się bezskuteczne, gdyż skarżący nadal nie otrzymał rozstrzygnięcia w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda pozostawił do uznania Sądu rozstrzygnięcie sprawy.

Podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 lutego 2015r., sygn. akt II SAB/Kr 427/14, zobowiązał Wojewodę do wydania w terminie 1 miesiąca aktu administracyjnego. Ponadto Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Wyrok jest prawomocny od dnia 21 kwietnia 2015 r.

Wskazano, że sprawa o sygn. akt II SAB/Kr 427/14 dotyczyła przewlekłości postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą pod budowę drogi wojewódzkiej nr [...] nieruchomość oznaczoną numerem działki [...] obręb N. , jedn. ewid. N.

Postanowieniem Wojewody z dnia 9 kwietnia 2015 r. postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za działkę oznaczoną numerem [...] obręb N. zostało zawieszone z urzędu. Jednocześnie wezwano Starostę W. do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym.

Zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania odszkodowawczego złożył E.P. . W związku z tym całość akt sprawy została przekazana do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju pismami z dnia 4 maja 2015 r. i z dnia 28 maja 2015 r..

Pismem z dnia 22 lipca 2015 r. E.P. wezwał Wojewodę do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II SAB/Kr 427/14.

Odpowiedzi udzielono stronie pismem z dnia 28 lipca 2015 r..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) sąd administracyjny kontroluje działalność administracji i stosuje środki przewidziane ustawą.

Skarga E.P. jest skargą na niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania i znajduje oparcie w art. 154 p.p.s.a..

Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

Istotą skargi wszczynającej postępowanie w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania po wyroku sądu jest żądanie zastosowania przez sąd określonych środków mających na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie.

Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć zaniechanie podjęcia lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00, LEX nr 57180).

W tym miejscu wymaga wyjaśnienia, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ogranicza wniesienia skargi na niewykonanie wyroku żadnym terminem. Należy zatem przyjąć, że może to nastąpić w każdym czasie, jednakże nie później niż do dnia wykonania wyroku.

E.P. przed złożeniem skargi na niewykonanie wyroku z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II SAB/Kr 427/14, wezwał Wojewodę pismem z dnia 22 lipca 2015 r., do wykonania ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Z tego względu jego skarga podlegała merytorycznemu rozpoznaniu.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że o niewykonaniu wyroku można mówić dopiero po bezskutecznym upływie pewnego terminu, w którym organ miał faktyczną możliwość podjęcia nakazanych w wyroku czynności. W prawomocnym wyroku z dnia 19 lutego 2015 r. termin do jego wykonania, tj. do wydania aktu administracyjnego, został określony na 1 miesiąc.

W tym miejscu należy przywołać treść art. 286 p.p.s.a., w myśl którego po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi.

Zgodnie z powyższym przepisem miesięczny termin do wykonania wyroku zaczął biec 19 maja 2015 r. tj. w dniu, w którym Wojewoda otrzymał od sądu I instancji odpis prawomocnego wyroku o sygn. akt II SAB/Kr 427/14 wraz z aktami administracyjnymi.

Dla oceny zasadności skargi E.P. niezbędna jest analiza czynności podjętych przez Wojewodę . Z akt sprawy o sygn. akt II SAB/Kr 427/14 wynika, że wyrok WSA z dnia 19 lutego 2015 r. jest prawomocny od dnia 21 kwietnia 2015 r.. Wojewoda otrzymał od sądu I instancji odpis prawomocnego wyroku o sygn. akt II SAB/Kr 427/14 wraz z aktami administracyjnymi w dniu 19 maja 2015 r..

Z akt administracyjnych dołączonych do akt niniejszej sprawy sądowej wynika natomiast, że w dniu 9 kwietnia 2015 r. Wojewoda wydał postanowienie, którym zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za działkę oznaczoną numerem [...] obręb N. i wezwał Starostę W. do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym.

Zażalenie na to postanowienie o zawieszeniu postępowania odszkodowawczego złożył w dniu 22 kwietnia 2015 r. E.P. wnosząc o jego uchylenie. W związku z tym całość akt sprawy została przekazana do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju pismami z dnia 4 maja 2015 r. i z dnia 28 maja 2015 r.

Pismem z dnia 22 lipca 2015 r. E.P. wezwał Wojewodę do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II SAB/Kr 427/14.

Odpowiedzi udzielono stronie pismem z dnia 28 lipca 2015 r. informując, że Wojewoda czeka na rozstrzygnięcie zażalenia przez Ministra.

W przedmiotowej sprawie mamy wiec do czynienia z sytuacją w której organ, po wydaniu prawomocnego wyroku sądu, nie rozpoznaje sprawy w przewidzianym prawem terminie oraz pomija ocenę prawną sądu wyrażoną w tym wyroku. Niewykonaniem wyroku jest również takie działanie organu, które następuje po zwrocie akt administracyjnych organowi przez sąd administracyjny, lecz pozostaje w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku sądu. O niewykonaniu wyroku może być mowa także w razie niewłaściwej lub opieszałej realizacji obowiązków nałożonych przez sąd (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 lipca 2008 r. sygn. akt. [...] ).

Jak wynika z akt sprawy wyrokiem z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II SAB/Kr 427/14, Sąd zobowiązał Wojewodę do wydania w terminie 1 miesiąca aktu administracyjnego. Ponadto Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Wyrok jest prawomocny od dnia 21 kwietnia 2015 r.. Przedmiotem skargi wniesionej w sprawie o sygn. akt II SAB/Kr 427/14 było przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania w sprawie znak: [...] , dotyczącej ustalenia odszkodowania na rzecz E.P. i L.P. za nieruchomość oznaczoną jako dz. nr [...], obr. N. , jedn. ewid. N. , przejętą pod budowę drogi wojewódzkiej nr [...] na rzecz Województwa [...] zgodnie z decyzją Wojewody nr [...] znak: [...] z dnia 30 grudnia 2010 r..

Przepis art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W rozpatrywanej sprawie organ administracji, wbrew wyrokowi sądu z dnia 19 lutego 2015 r., nie zastosował się do wskazań zawartych w uzasadnieniu orzeczenia, w którym Sąd nie kwestionował, że stan prawny tej nieruchomości jest skomplikowany. Sąd wskazał, że działka ta została objęta decyzją zrid z dnia 30 grudnia 2010 r. znak [...] W rejestrze gruntów jako poprzedni właściciele nieruchomości wpisani byli skarżący, podobnie w księdze wieczystej. Jednocześnie przed wydaniem decyzji zrid w odniesieniu do tej nieruchomości przedstawiciel Zarządu Dróg Wojewódzkich złożył oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Działka nr [...] wydzieliła się z działki nr [...] , która z kolei powstała m. in. z działki nr [...] , która w 1978 roku została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa.

Celem wyjaśnienia stanu prawnego nieruchomości Wojewoda w 2012 roku podjął cały szereg czynności, m. in. zwrócił się do sądu wieczystoksięgowego oraz do Starostwa Powiatowego w W. o wydanie kopii dokumentów dotyczących tej nieruchomości (wykaz zmian, na podstawie których nieruchomość powstała, odpisy zupełne LWH oraz ksiąg wieczystych).

W grudniu 2012 roku Wojewoda zwrócił się do Zarządu Dróg Wojewódzkich z prośbą o zajęcie stanowiska w kwestii rozbieżności co do stanu prawnego przedmiotowej działki, a w lutym 2013 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w W. Zamiejscowy VII Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w N. o odłączenie działek ewidencyjnych [...] i [...] z księgi wieczystej [...] i przyłączenie ich do księgi wieczystej nr [...] oraz wpis prawa własności na rzecz Skarbu Państwa-Starosty W. , na podstawie prawomocnej decyzji wywłaszczeniowej z dnia 10 lipca 1978 r. Sąd postanowieniem z dnia 28 marca 2013 r. [...] oddalił wniosek. Postanowienie jest prawomocne.

Sąd wskazał, że od tego momentu Wojewoda nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności i rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania. Jego działalność ograniczała się jedynie do wydawania kolejnych zawiadomień o przesunięciu terminu rozpoznania sprawy.

Sąd nie kwestionował zatem, że stan prawny nieruchomości jest skomplikowany i wymaga wyjaśnienia, jednakże Wojewoda po podjęciu w 2012 roku pewnych czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy, które nie doprowadziły do ostatecznego jej rozstrzygnięcia, stał się całkowicie bierny i przestał podejmować jakiekolwiek działania. Ponieważ w sprawie zaistniał stan przewlekłości, objawiający się dwuletnią całkowitą biernością organu administracji, Sąd uwzględnił skargę wniesioną w sprawie o sygn. akt II SAB/Kr 427/14 i zobowiązał Wojewodę do wydania aktu administracyjnego w terminie 1 miesiąca.

Tymczasem, jak wynika z akt niniejszej sprawy, Wojewoda nadal nie wydał aktu administracyjnego, lecz zawiesił postępowanie w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania na rzecz E.P. i L.P wskazując, że kontynuowanie postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania jest uzależnione od ujawnienia w księgach wieczystych zmian wynikających z decyzji wywłaszczeniowej z dnia 10 lipca1978 r., a to z kolei, w ocenie Wojewody, stanowi zagadnienie wstępne, które winno zostać rozstrzygnięte przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość odszkodowania.

Należy podkreślić, że wcześniej, prowadząc przez dwa lata postępowanie w sposób przewlekły i podejmując różne czynności w sprawie Wojewoda nie widział potrzeby ujawniania w księgach wieczystych zmian wynikających z decyzji wywłaszczeniowej z dnia 10 lipca1978 r..

Ponadto, na co wskazuje skarżący, na żadnym etapie postępowania Wojewoda nie kwestionował, kto był właścicielem (że był to skarżący - na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej) wywłaszczonej nieruchomości, tj. działki oznaczonej numerem [...] , obr. N. w momencie uprawomocnienia się decyzji o przejęciu ww. nieruchomości na realizację inwestycji drogowej (decyzja Wojewody z dnia 30 grudnia 2010 r. nr [...] znak: [...] utrzymana następnie w mocy przez Ministra Infrastruktury decyzją z dnia 30 grudnia 2010 r. nr [...] znak: [...]

Należy więc stwierdzić, że Wojewoda nadal prowadzi postępowanie w sposób przewlekły, a przewlekłość ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

O przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ administracji można bowiem mówić wówczas, gdy podejmowane przez organ czynności nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., względnie mają charakter czynności pozornych. Innymi słowy przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego zaistnieje zawsze wtedy, gdy można organowi skutecznie zarzucić niedochowanie należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, aby zakończyło się ono w rozsądnym terminie (tak WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 25.08.2011 r. sygn. II SAB/Po 42/11). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W tak ustalonych terminach organ publiczny zobowiązany jest załatwić sprawę.

Zgodnie z art. 154 § 2 i 6 p.p.s.a. w warunkach opisanych w § 1 tego przepisu jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Grzywnę, o której mowa w § 1 wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Wojewoda na dzień wniesienia skargi w niniejszej sprawie nadal pozostawał w przewlekłości i nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II SAB/Kr 427/14, a dalsze przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt I sentencji. Fakt ten uzasadnia wymierzenie temu organowi grzywny w wysokości 1.000 zł, o czym sąd orzekł w pkt II wyroku. Grzywna we wskazanej wysokości jest adekwatna do stopnia zaniedbań tego organu i spełnia, w ocenie Sądu, zarówno funkcję represyjną, jak i prewencyjną.

O kosztach Sąd orzekł w pkt III wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a.. Zasądzoną na rzecz skarżącego kwotę 100 zł stanowi uiszczony przez skarżącego wpis od skargi.