Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SAB/Sz 89/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne: Cudzoziemcy
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: stwierdzono przewlekłość postępowania
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 4, art. 52 par. 1 i 2, art. 149 par. 2, art. 200, art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 37 par. 1 pkt 2, art. 35, art. 12
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 109 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2020 poz 35
law: Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi V. H. na przewlekłe prowadzenie postępowania Wojewody Z. w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda Z. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, II. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Z. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Z. do załatwienia sprawy, IV. przyznaje od Wojewody na rzecz strony skarżącej V. H. sumę pieniężną w kwocie [...]([...]) złotych, V. zasadza od Wojewody Z. na rzecz strony skarżącej V. H. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] kwietnia 2020 r. do Wojewody wpłynął, za pośrednictwem operatora pocztowego, wniosek V. H. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy z uwagi na fakt wykonywania przez nią pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W dniu [...] maja 2020 r. do ww. organu wpłynął, za pośrednictwem operatora pocztowego, wniosek męża wnioskodawczyni O. H. o przyspieszenie załatwienia sprawy jego rodziny i wydanie decyzji w odniesieniu do niego, jego dwójki dzieci oraz jego żony V. H.. W prośbie wskazał on, że karta pobytu jest mu niezbędna do uzyskania pomocy społecznej.

W dniu 5 czerwca 2020 r. powiadomiono wnioskodawczynię telefonicznie o konieczności uzupełnienia braku formalnego jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy poprzez osobiste stawiennictwo w terminie wyznaczonym na 10 czerwca 2020 r.

W wyznaczonym dniu V. H. stawiła się osobiście w [...] Urzędzie Wojewódzkim w S., celem złożenia odcisków linii papilarnych. Podczas jej wizyty w Urzędzie, wniosek został wstępnie przeanalizowany. W wyniku tych czynności ustalono, że dokumenty zawierają braki formalne, które należy uzupełnić. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wręczono wnioskodawczyni w dniu [...] czerwca 2020 r.

Powyższe braki strona uzupełniła w dniu [...] czerwca 2020 r., załączając do akt sprawy prawidłowo wypełniony Załącznik Nr [...]. W tym też dniu organ doręczył stronie pismo informujące wraz z załącznikami. W jego treści m.in. potwierdzono fakt złożenia przez nią wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę oraz wskazano, że termin jego rozpatrzenia determinowany jest liczbą wpływających wniosków oraz stopniem skomplikowania sprawy i w związku z tym może wynosić znacznie powyżej dwóch miesięcy.

Następnie pismem z dnia [...] marca 2021 r. organ wystąpił do Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o udzielenie informacji, o której mowa w art. 109 ustawy o cudzoziemcach.

Pismem z dnia [...] maja 2021 r. strona zwróciła się o pilne rozpatrzenie jej wniosku, zaś w dniu [...] czerwca 2021r. - reprezentowana przez radcę prawnego - złożyła ponaglenie, które przekazane zostało zgodnie z właściwością do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. Wojewoda wyznaczył termin wydania decyzji w sprawie do 23 sierpnia 2021 r. - wymieniając jednocześnie dokumenty niezbędne do potwierdzenia spełnienia wymogów udzielenia wnioskowanego zezwolenia, tj. potwierdzające posiadanie zapewnionego miejsca zamieszkania na terytorium Polski, potwierdzające posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego w rozumieniu ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. (uzupełnionym pismem z dnia [...] października 2021 r.) V. H., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę, zarzucając mu naruszenie następujących przepisów prawa procesowego: art. 7, 8, 12, 35 § 1 w zw. z art. 37 § 1 oraz art. 36 k.p.a.

Mając na względzie wskazane zarzuty skarżąca wniosła o:

- dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga;

- na podstawie art. 6 ustawy o odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa w związku z art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

- orzeczenie o przyznaniu od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości [...] zł zgodnie z art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,

- zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów procesowych, w tym wynagrodzenia radcy prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że strona już ponad rok oczekuje na wydanie decyzji o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, a w sprawie nie występują żadne okoliczności wyjątkowe uzasadniające przedłużanie się postępowania. Zachowanie organu świadczy o celowym wydłużaniu postępowania, co niewątpliwie narusza zasady postępowania administracyjnego. Od złożenia ww. wniosku do dnia sporządzenia skargi strona nie otrzymała żadnej pisemnej informacji o przyczynach zwłoki. Stan powyższy bardzo mocno komplikuje skarżącej życie, ponieważ nie może odbywać ani zaplanować żadnych podróży. Nie może odwiedzić swoich najbliższych, których nie widziała prawie dwa lata. Nie może zobaczyć się z chorą matką. Brak dokumentu potwierdzającego tożsamość cudzoziemca na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej utrudnia także załatwianie wszelkich spraw urzędowych. Strona przybyła do Polski w celach zarobkowych, jako cudzoziemiec niewładający dobrze językiem polskim, nie zna funkcjonującego w Polsce porządku prawnego i spotyka się z biernością urzędników, która dodatkowo komplikuje jej sytuację, ponieważ nie wie w jaki sposób (bo nie jest o tym informowana) może dowiedzieć się, na jakim etapie znajduje się jej sprawa oraz kiedy uzyska oczekiwaną decyzję zezwalającą na pobyt czasowy w Polsce. Strona znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, pozostaje na częściowym utrzymaniu męża, gdyż zatrudniona jest na ˝ etatu (obecnie na zwolnieniu chorobowym z uwagi na problemy z kręgosłupem) oraz posiada dwie małoletnie córki. Skarżąca podkreśliła, że w tym samym okresie złożyła wniosek wspólnie ze swoimi najbliższymi: mężem O. H. oraz małoletnimi córkami: A. H. oraz O. H.. Decyzje udzielające zezwolenia na pobyt czasowy dotyczące osób najbliższych strony zostały wydane: [...] lipca 2020 r. (dot. O. H.), [...] lipca 2020 r. (dot. A. H.) i [...] lipca 2020 r. (dot. [...]). Z niewiadomych przyczyn organ nie wydał decyzji dotyczącej skarżącej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że wniosek skarżącej w przedmiocie udzielenia jej zezwolenia na pobyt czasowy zawierał braki formalne. Przepis art. 105 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, wskazuje termin do złożenia wniosku oraz - pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania - nakłada na cudzoziemca obowiązek osobistego stawiennictwa w celu jego złożenia. Złożenie więc wniosku za pośrednictwem poczty lub ustanowionego w sprawie pełnomocnika stanowi brak w postaci złożenia wniosku bez osobistego stawiennictwa. Ponadto, od 14 marca 2020 r. obowiązywał stan zagrożenia epidemicznego, który został odwołany z dniem 20 marca 2020 r. Z tym samym dniem został zaś ogłoszony stan epidemii, który obowiązuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do chwili obecnej. Zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 i ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-I9, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, tj. od dnia 14 marca 2020 r. bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Dodatkowo nie stosowało się przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie administracyjnego do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy. W myśl art. 68 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, która weszła w życie w dniu 16 maja 2020 r., terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs ww. ustawy, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzs tej ustawy, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Terminy w postępowaniach, o których mowa w art. 15zzs, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzs tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Ponadto na mocy art. 46 pkt 20 ww. ustawy uchylony został m.in. art. 15zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Przy czym pomimo wejścia w życie ww. przepisów, w sprawie z wniosku skarżącej nie rozpoczął się jeszcze bieg terminu do rozpatrzenia sprawy, gdyż wniosek od początku zawierał braki formalne. Ponadto, z uwagi na ogłoszony stan epidemii w [...] Urzędzie Wojewódzkim została zawieszona obsługa klienta, która została przywrócona zarządzeniem nr 24/2020 Dyrektora Generalnego Z. Urzędu Wojewódzkiego w S. z dnia 19 czerwca 2020 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. Wojewoda wyznaczył termin wydania decyzji w sprawie do 23 sierpnia 2021 r.

Wojewoda wskazał, że w dniu wpływu wniosku, skarżąca przebywała na terytorium RP na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] października 2019 r. o udzieleniu jej zezwolenia na pobyt czasowy do dnia [...] kwietnia 2020 r. Na jej dane osobowe wydana została również w dniu [...] listopada 2019 r. karta pobytu ważna do dnia [...] kwietnia 2020 r., której ważność z mocy prawa została przedłużona "do odwołania stanu epidemii". Karta pobytu, w okresie jej ważności, potwierdza tożsamość cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz uprawnia, wraz z dokumentem podróży, do wielokrotnego przekraczania granicy bez konieczności uzyskania wizy. Na mocy przepisów szczególnych ważność posiadanej przez skarżącą karty pobytu została przedłużona. A zatem posiada ona nadal ważny dokument tożsamości i mogła załatwiać swoje sprawy urzędowe oraz swobodnie wjeżdżać i wyjeżdżać do kraju swojego pochodzenia celem odwiedzin swojej najbliżej rodziny i chorej matki.

Sytuację prawną cudzoziemców przebywających na terytorium RP po wprowadzeniu stanu epidemii uregulowały przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r., które, zdaniem organu, nie tylko nie pogarszały sytuacji prawnej cudzoziemców w obszarze wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a wręcz tę sytuację częstokroć polepszały poprzez petryfikowanie określonych uprawnień lub odłożenie w czasie określonych obowiązków. Z ustaleń organu wynika, że cudzoziemka wjechała do Polski [...] sierpnia 2018 r. wraz z dwójką małoletnich dzieci. W dniu [...] października 2018 r. skarżąca złożyła wniosek o udzielenie jej zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce wskazując w części C wniosku pkt. 12 jako główny cel pobytu "inne okoliczności - pobyt z mężem cudzoziemcem i dziećmi". A zatem skarżąca nie wjechała do Polski w celach zarobkowych, jak wskazuje pełnomocnik, a w celu połączenia rodziny. W związku z upływem ważności posiadanego zezwolenia na pobyt, w dniu [...] kwietnia 2020 r. złożyła kolejny wniosek, tym razem wskazując jako główny cel pobytu wykonywanie pracy.

W toku prowadzonego postępowania ustalono, że skarżąca w Spółce Jawnej [...] była zatrudniona, w ramach umowy o pracę, w okresie od [...].10.2019 r. do [...].12.2019 r. na stanowisku sprzątaczki - 1 etat oraz od [...].02.2020 r. do [...].05.2020 r. na stanowisku barman-barista. Zatrudnienie to zostało zalegalizowane w oparciu o wpisane do ewidencji przez PUP w D. oświadczenia pracodawcy o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Kolejno na wniosek ww. pracodawcy Wojewoda w dniu [...] września 2020 r. wydał zezwolenie TYP A na pracę dla skarżącej w okresie od [...].09.2020 r. do [...].09.2021 r. na stanowisku barista w ramach umowy o pracę w wymiarze ˝ etatu.

Zdaniem Wojewody, jak wynika z powyższego, skarżąca w całym okresie oczekiwania na udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, posiadała źródło utrzymania, nie może zatem powoływać się na jakiekolwiek komplikacje w jej życiu związane z przedłużającym się postępowaniem. W odniesieniu do trudnej sytuacji finansowej skarżącej należy wskazać, że w złożonych w 2018 r. i w 2020 r. wnioskach w części II wniosku skarżąca oświadczyła, że zarówno jej mąż jak i jej dzieci nie pozostają na jej utrzymaniu. To, że wskutek zatrudnienia na pół etatu przez pracodawcę i zwolnienia lekarskiego, skarżąca rzeczywiście może obecnie znajdować się w trudnej sytuacji, nie może być poczytane jako okoliczność wystarczająca do przyznania odszkodowania. Ponadto skarżąca nie przedstawiła żadnych dodatkowych informacji obrazujących jej sytuację finansową wynikłą z faktu wydłużonego oczekiwania na wydanie kolejnej decyzji. Jeżeli chodzi o świadczenie "Rodzina 500+'' organ podkreślił, że mógł się o nie ubiegać ojciec dzieci, który oświadczył, że dzieci pozostają na jego utrzymaniu.

Jednocześnie organ wyjaśnił, że ilość złożonych dziennie do Wojewody wniosków w sprawach legalizacji pobytu jest znacząco większa od możliwości dziennego załatwiania spraw. Stąd też możliwości organu w natychmiastowym rozpatrzeniu każdego złożonego wniosku są ograniczone. W orzecznictwie utrwalony jest już pogląd, że terminu "niezwłocznie" nie można utożsamiać z terminem natychmiastowym, lecz terminem realnym dla organu. W odniesieniu do nadzwyczaj dużej ilości spraw wpływającej do organu istnieje uzasadnienie, że powstaje pewien odstęp czasowy od momentu przyjęcia wniosku do momentu pierwszej czynności merytorycznej w sprawie. Z uwagi na 30 - dniowy termin uzyskania informacji, o której mowa w art. 109 ustawy o cudzoziemcach, i załączenie do wniosku dokumentów niewystarczających do udzielenia skarżącej żądanego zezwolenia, organ nie mógł zakończyć postępowania w terminie 1 miesiąca. Ze względu na brak uzupełnienia wniosku przez stronę sprawa nie mogła zakończyć się wydaniem decyzji również w terminie 2 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Wprawdzie czynności podejmowane przez Wojewodę odbywały się w pewnych odstępach czasowych, lecz nie było to związane z opieszałością, pozornością czy nieuzasadnionym przedłużaniem terminów przez organ w celu opóźnienia załatwienia sprawy. Z uwagi na jednoczesny wpływ dużej ilości wniosków każdego dnia, o różnym stopniu skomplikowania i przygotowania ich przez strony, organ przyjął zasadę załatwiania spraw według kolejności wpływu. Ponadto, każda prowadzona przez organ sprawa, wymaga indywidualnej oceny i nie zawsze sprawy tożsame przedmiotowo można rozpoznać w jednakowym czasie. Indywidualna sprawa cudzoziemki nie mogła być załatwiona w sposób wybiórczy. Naruszałoby to przyjętą przez organ zasadę i w konsekwencji narażało na zarzut nierównego traktowania stron ubiegających się o legalizację pobytu. Ponadto analiza złożonego wniosku i załączonych dokumentów, dokonanie niezbędnych sprawdzeń w posiadanych przez organ rejestrach, sporządzenie wezwań i pism w sprawie również wymagają czasu. W postępowaniach o udzielanie cudzoziemcom zezwoleń na pobyt na terytorium RP organ zasadniczo dąży do wydania decyzji pozytywnej, tj. legalizującej pobyt cudzoziemca. Decyzja organu musi być jednak wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami w oparciu o kompletny i wyczerpujący materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. W przedmiotowej sprawie organ dokonywał niezbędnych, ustawowych działań koniecznych do wnikliwego wyjaśnienia sprawy, zmierzających do załatwienia jej zgodnie z żądaniem strony. W związku z powyższym oddalenie skargi jest, zdaniem organu, w pełni uzasadnione.

Pismem z dnia [...] października 2021 r. organ poinformował Sąd, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Wojewoda udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP do dnia [...] maja 2023 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Wniesiona skarga okazała się zasadna.

Niniejszą sprawę Sąd rozpoznał na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.".

Przystępując do rozpoznania sprawy kontrolę skargi na przewlekłość postępowania należało poprzedzić ustaleniem dopuszczalności skargi w warunkach jej wniesienia do sądu administracyjnego przed rozpoznaniem ponaglenia przez organ wyższego stopnia.

Zdaniem sądu, sam tylko fakt poprzedzenia skargi wniesieniem ponaglenia wyczerpuje tryb w rozumieniu art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., a o przedwczesności (niedopuszczalności) tej skargi nie może świadczyć okoliczność, że skarga została złożona przed rozpatrzeniem tego ponaglenia przez organ wyższego stopnia nad organem prowadzącym postępowanie. Sąd podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2019 r., sygn. akt I GSK 957/19, w myśl którego, skarga na przewlekłość (bezczynność) może być wnoszona niezależnie od tego, czy organ wyższego stopnia rozpatrzy ponaglenie oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne lub negatywne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2013 r. I OZ 893/13, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2016 r. II OSK 326/16, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2012 r. II OSK 1478/12). Innymi słowy, prowadzenie postępowania przez organ na skutek ponaglenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a. i wydanie w tym zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 i § 6 pkt 1 i 2 k.p.a. nie decyduje o wyczerpaniu toku środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1210/18, CBOSA). Przesłanką wyczerpania środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. jest bowiem w tym przypadku już samo wniesienie ponaglenia.

Nie stwierdzając na tej podstawie formalnych przeszkód do merytorycznego rozpoznania skargi sąd uznał, że przebieg postępowania administracyjnego w sprawie uzasadnia zarzuty skargi w zakresie przewlekłego prowadzenia przez Wojewodę postępowania z wniosku strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium RP.

Definicję przewlekłości postępowania administracyjnego ustawodawca zawarł w treści art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowiąc, że postępowanie prowadzone w sposób przewlekły to takie postępowanie, które trwa dłużej aniżeli jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z tak rozumianą przewlekłością będziemy mieć do czynienia m.in. w sytuacji, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie (w terminach wynikających z art. 35 k.p.a.), a przy tym, podejmowane przez niego czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle zasady szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), jak

również, gdy między poszczególnymi czynnościami organu występują nieusprawiedliwione okresy przerw, które w sumie prowadzą do znaczącego i nieakceptowalnego z punktu widzenia zasad ekonomiki procesowej wy-dłużenia czasu trwania postępowania. Niewątpliwie, stwierdzenie przewlekłości postępowania uzależnione będzie od konkretnych okoliczności jednostkowej sprawy. W podobnym kierunku cechę przewlekłości postępowania postrzega orzecznictwo sądowe, w którym akcentuje się, że postępowanie przewlekłe to takie postępowanie, którego czas trwania nie znajduje uzasadnienia w świetle zindywidualizowanych okoliczności sprawy, a przez to narusza prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II GPP 5/10). Ocena, czy określone postępowanie trwa dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy powinna być poprzedzona analizą zarówno charakteru podejmowanych czynności, jak i stopnia skomplikowania sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2018 r., sygn. akt III SAB/Wr 61/18).

W ocenie sądu, analiza akt administracyjnych sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że Wojewoda dopuścił się przewlekłości w załatwieniu sprawy administracyjnej, zainicjowanej złożonym przez stronę wnioskiem.

Wniosek skarżącej wpłynął do Wojewody w dniu [...] kwietnia 2020 r. Ze względu na stwierdzone braki formalne skarżąca została wezwana do ich uzupełnienia w dniu [...] czerwca 2020 r. a po wykonaniu wszystkich czynności, do których zobowiązał ją organ, co nastąpiło w dniu [...] czerwca 2020 r., ta data została uznana jako data wszczęcia postępowania w sprawie.

Zgodnie a art. 109 ust. 1-4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, przed wydaniem decyzji o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wojewoda zwraca się do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także do konsula właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub do innych organów z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (ust. 1).Komendanci, o których mowa w ust. 1, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub konsul przekazują informację, o której mowa w ust. 1, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku (ust. 2). W szczególnie uzasadnionych przypadkach termin 30-dniowy może być przedłużony do 60 dni, o czym organ obowiązany do przekazania informacji zawiadamia wojewodę (ust. 3). Jeżeli organ obowiązany do przekazania informacji, o której mowa w ust. 1, nie przekaże informacji w terminach, o których mowa w ust. 2 lub 3, uznaje się, że wymóg uzyskania informacji został spełniony (ust. 4).

Wojewoda zwrócił się do organów wymienionych w art. 109 ust. 1 dopiero w dniu [...] marca 2021 r. czyli po upływie ponad 8 miesięcy od wszczęcia postępowania, podczas gdy jest to standardowa procedura w sprawach tego rodzaju, która powinna być wdrażana bez zbędnej zwłoki, także z powodów dla których jest wdrażana.

Od [...] czerwca 2020 r. do [...] lutego 2021 r. oraz od wniesienia ponaglenia do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w dniu [...] maja 2021 r. do [...] czerwca 2021 r. organ nie podejmował żadnej inicjatywy procesowej. Dopiero pismem z dnia [...] czerwca 2021 r., skierowanym do pełnomocnika V. H., zobowiązał skarżącą do uzupełnienia dokumentów niezbędnych do uzyskania zezwolenia (aktualnego ubezpieczenia zdrowotnego, posiadania zapewnionego miejsca zamieszkania, aktualizacji stawki godzinowej za wykonywanie umowy zlecenia w wysokości nie niższej niż obowiązująca w 2021 r., aktualizacji okresu zatrudnienia).Jednocześnie organ zawiadomił, ze decyzja w sprawie z wniosku skarżącej zostanie wydana do dnia 23 sierpnia 2021 r.

Analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, że postępowanie w sprawie z wniosku V. H. było prowadzone przez organ w sposób przewlekły, znacznie dłuższy niż wymagały tego czynności niezbędne do końcowego załatwienia sprawy. Organ nie dotrzymał nawet terminu wydania decyzji, który sam wskazał w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. Poza tym niezrozumiałe jest wzywanie skarżącej do uzupełnienia wniosku o dokumenty wymienione w piśmie z dnia [...] czerwca 2021 r. O ile skarżąca tych dokumentów nie dostarczyła, to organ winien był wezwać do ich uzupełnienia odpowiednio wcześniej. Rodzaj tych dokumentów wskazuje jednak, że celem uzupełnienia jest aktualizacja danych, albowiem dokumenty złożone w czerwcu 2020 r. mogły stracić na aktualności ze względu na przewlekłe prowadzenie postępowania. Zestawiając datę wszczęcia postępowania ([...] czerwca 2020 r.) oraz termin wykonania obowiązków przez organy wymienione w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach można wyprowadzić wniosek, że sprawa skarżącej mogła być załatwiona w 2020 r. bez narażenia organu na zarzut przewlekłości oraz skarżącej na wykonywanie dodatkowych obowiązków polegających na dostarczeniu zaktualizowanych dokumentów.

Odnosząc się do argumentów organu odpierających zarzut przewlekłości podkreślić należy, że postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy jest sformalizowane a udzielenie informacji przez organy współdziałające (ABW, Policję czy Straż Graniczną) jest ograniczone terminami, których niedochowanie skutkuje uznaniem, że wymóg uzyskania informacji został spełniony (art. 109 ust. 4 ustawy o cudzoziemcach). Nie ma również znaczenia w sprawie, czy skarżąca przyczynia się do utrzymania rodziny oraz, czy poniosła szkodę na skutek opieszałości organu. Wnosząc o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy skarżąca mogła się spodziewać, że wobec jasno sprecyzowanej procedury oraz dobrej organizacji pracy w zakresie rozpatrywania wniosków jej sprawa zostanie rozpatrzona w rozsądnym terminie. Oczekiwanie na załatwienie wniosku ponad rok, mając nawet na uwadze ograniczenia związane z epidemią COVID-19 oraz ilość wpływających wniosków, tego kryterium nie spełnia. Sąd dostrzega, że na sprawność działania wojewody niewątpliwie ma wpływ ilość składanych wniosków przez cudzoziemców, jednakże sytuacja ta od dłuższego czasu nie ulega zauważalnej poprawie, co powoduje zaistnienie zdarzeń, które są nie do zaakceptowania w państwie prawa.

Działając na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną w wysokości [...] zł (pkt IV wyroku) uznając, że kwota ta pozwoli na częściową chociaż rekompensatę dolegliwości związanych z oczekiwaniem na rozpoznanie wniosku. Na wysokość rekompensaty wpłynął czas oczekiwania na rozpoznanie wniosku oraz utrwalona w sądach administracyjnych praktyka przyznawania sum pieniężnych w podobnych sprawach. Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych oraz nie pełni funkcji odszkodowawczej lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną skarżącej przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z przewlekłego prowadzenia postepowania lub bezczynności – jeśli taka miała miejsce. Jest to dyskrecjonalne uprawnienie sądu (por. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 listopada 2019 r. II SAB/Go 188/19, WSA w Poznaniu z 13 listopada 2019 r. IV SAB/Po 207/19, WSA we Wrocławiu z dnia 10 maja 2021 r. I SAB/Wr 326/21).

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną na rzecz skarżącej kwotę tytułem zwrotu kosztów postępowania składają się [...] złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi, [...] zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz [...] zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej.

Wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.