Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1299/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Zawody prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 5,6 i 7, art. 29, art. 29 (1)
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1059
law: Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o radcach prawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy radców prawnych oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] kwietnia 2009 r., Nr [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z [...] stycznia 2009 r., Nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] z [...] listopada 2008 r., Nr [...] o skreśleniu K. S. z listy radców prawnych [...] Izby Radców Prawnych.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z póżn. zm.) – dalej k.p.a. w związku z art. 291 w związku z art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.).

Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Izby Radców Prawnych w [...] orzeczeniem z [...] czerwca 2006 r. sygn. [...] wymierzył K. S. (dalej zwanej też stroną, skarżącą) karę dyscyplinarną pozbawienia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Orzeczeniem z [...] września 2007 r., sygn. akt [...] Wyższy Sąd Dyscyplinarny Krajowej Izby Radców Prawnych w [...] utrzymał w mocy powyższe orzeczenie.

Zarządzeniem z [...] sierpnia 2008 r. Przewodniczący Wyższego Sądu Dyscyplinarnego odmówił przyjęcia kasacji strony z uwagi na jej sporządzenie przez osobę nieuprawnioną. Zarządzenie zostało zaskarżone przez stronę do Sądu Najwyższego, który postanowieniem z [...] września 2008 r., sygn. akt [...] utrzymał je w mocy.

Tym samym orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego w [...] z [...] czerwca 2006 r., sygn. akt [...], na mocy którego skarżąca została dyscyplinarnie pozbawiona prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego, stało się prawomocne.

Minister Sprawiedliwości rozpatrując odwołanie od uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych ocenił, że w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 29 pkt 6 ustawy o radcach prawnych skutkująca skreśleniem K. S. z listy radców prawnych Izby [...]. Wskazał, że zgodnie z art. 291 ustawy o radcach prawnych uchwała rady okręgowej izby radców prawnych w sprawie skreślenia z listy radców prawnych powinna być podjęta w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o zaistnieniu zdarzenia, o którym mowa w art. 29, czyli orzeczenia dyscyplinarnego lub wyroku sądowego o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Uznał zatem, że zasadnie na tej podstawie Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwałą z [...] listopada 2008 r. nr [...] dokonała skreślenia K. S. z listy radców prawnych.

Na decyzję Ministra Sprawiedliwości . S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją uchwał Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] oraz Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] ewentualnie stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzających ją uchwał jako kryminogennej oraz kryminogennego postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji.

Jednocześnie domagała się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że brak jej wstrzymania może spowodować nieodwracalne negatywne skutki dla skarżącej ponieważ Dziekan OIRP w [...] zawiadomiła wszystkie sądy oraz Urząd Skarbowy w S., że została pozbawiona prawa wykonywania zawodu oraz skreślona z listy radców prawnych tej Izby.

Dodatkowo wnosiła także o dopuszczenie dowodów na okoliczność popełnienia przestępstwa i popełnienia czynów karalnych przez wymienione w skardze osoby w jej sprawie orzekające w sądach dyscyplinarnych, w Sądzie Najwyższym, także wymienionych sędziów Sądu Okręgowego w [...], prawomocnych postanowień Sądu Apelacyjnego w [...] oraz Sądu Okręgowego w [...] w sprawie jej wniosków dotyczących wyłączenia wszystkich Sędziów Sądu Okręgowego w [...] od udziału w sprawach z udziałem skarżącej, wymienionych akt postępowań karnych, akt sygn. [...] Sądu Apelacyjnego w [...] -na okoliczność nieważności orzeczenia WSD przy KIRP utrzymującego w mocy orzeczenie OSD przy OIRP w [...], dopuszczenia dowodu z akt sprawy z udziałem skarżącej i SM "[...] " w [...] sygn. akt [...] Sądu Okręgowego w [...] przekazanych do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w [...], po wyłączeniu wszystkich Sędziów Sądu Okręgowego w [...] przez Sąd Apelacyjny w [...], z akt sprawy o ustanowienie kuratora dla Spółdzielni Mieszkaniowej "[...] " w [...] z jej udziałem.

Skarżąca zarzuciła decyzji, że została wydana z naruszeniem: art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 89 § 1 i § 2, art. 97 § 1, art. 104 § 1 i § 2, art. 107 § 1 i 3, art. 138 § 1 pkt 1 i § 2, art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. oraz art. 29 , art. 29 pkt 6 oraz 65 ust. 1 pkt 4 ustawy o radcach prawnych i Konstytucji RP.

W obszernej skardze zawierającej zarzuty wykraczające poza zaskarżoną decyzje i poprzedzające ją uchwały samorządu radcowskiego powoływała się m. in. na "nieludzkie, poniżające traktowanie oraz karanie" jej przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny przez KIPR w [...] oraz poprzedzający Okręgowy Sąd Dyscyplinarny przy OIRP w [...] oraz Dziekana OIRP w [...], która bez formalnej skargi osób rzekomo pokrzywdzonych oraz bez uchwały Rady OIRP w [...] uruchomiła postępowanie dyscyplinarne w celu pozbawienia jej prawa wykonywania zawodu w obronie Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...], przy współpracy Sędziów Sądu Okręgowego w [...], Sądu Apelacyjnego w [...] oraz Sądu Rejonowego w [...], którzy wspierają procesami karnymi we współpracy z miejscową administracją, wydanie zaskarżonej decyzji oraz uchwał na posiedzeniach niejawnych, a wcześniej celowego przewlekania, pozbawienie prawa do obrony wskutek odmowy ustanowienia pełnomocnika przed Sądem Najwyższym z urzędu, nierozpatrzenie wniosku przez Sąd Najwyższy o podjęcie uchwały w składzie 7 Sędziów w przedmiocie możliwości samodzielnego działania skarżącej przed Sądem Najwyższym w sprawie wniesionej kasacji.

Podnosiła m. in., że Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych nie zwróciła się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] o wyrażenie zgody na wszczęcie postępowania oraz na przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego przeciwko radcy prawnemu K. S. i nie została wydana uchwała Rady OIRP w [...] w sprawie wyrażenia zgody na wszczęcie postępowania w sprawie oraz na przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego. Okoliczność ta, zdaniem skarżącej, skutkuje nieważnością postępowania z mocy prawa w tym wszystkich wydanych w sprawie orzeczeń i uchwał.

Zgłosiła szereg zarzutów do postępowania dyscyplinarnego, wymienionych w skardze osób w nim orzekających m.in., iż nie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające przez rzecznika dyscyplinarnego, że nie została wezwana na przesłuchanie, jak i "rzekomo pokrzywdzeni" Sędziowie Sądu Okręgowego w [...], co jej zdaniem skutkuje nieważnością postępowania i wydanych orzeczeń z mocy prawa.

Odnośnie zarzutów dotyczących zaskarżonej decyzji i uchwał ją poprzedzających zarzuciła, że Dziekan OIRP w [...] na posiedzeniu niejawnym mimo wniosku strony o wzięcie udziału w posiedzenia Rady OIRP w [...], bez akt sprawy, dopuściła się kolejnego nadużycia prawa, poprzez wydanie uchwały o skreśleniu radcy prawnego K. S. z listy radców prawnych. Była to decyzja jednoosobowa Dziekana, a nie Rady OIRP w [...]. Identycznie postąpiło Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z uchwałą zaskarżoną do Ministra Sprawiedliwości. Uchwały te, zdaniem skarżącej, jako kryminogenne są nieważne z mocy prawa, a Minister Sprawiedliwości nie badając akt sprawy, utrzymał je w mocy, czym spowodował wydanie kryminogennej decyzji.

Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zarzut, że została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. uznał za niezasadny, tak jak i zarzut naruszenia wymienionych w skardze norm proceduralnych. Ocenił, że zaskarżona uchwała została wydana przez organ uprawniony i zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami.

Ponadto wskazał, że w odniesieniu do decyzji uznaniowych "pewną wskazówkę interpretacyjną stanowi art. 7 kpa. dotyczący uznania administracyjnego, w myśl którego organy administracji uprawnione są do własnej oceny interesu społecznego i słuszności interesu obywatela i każdorazowo o treści podejmowanego rozstrzygnięcia decydują okoliczności konkretnego przypadku. Interes obywatela winien być przy tym «słuszny» w rozumieniu obiektywnym, nie może być natomiast wyprowadzany z własnego tylko jego przekonania opartego na poczuciu krzywdy i nierówności" (wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., sygn. I SA/Ka 1744/96).

Podniósł, że do naruszenia zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa dochodzi w sytuacji, kiedy ten sam organ, przy zaistnieniu takiego samego stanu faktycznego dokonuje różnej interpretacji przepisu (wyrok z dnia 29 listopada 2005 r. WSA, sygn. VI SA/Wa 1638/05, wyrok z dnia 25 stycznia 2006 r. WSA, sygn. VI SA/Wa 1796/05). Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie.

W jego ocenie nie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. Wbrew zarzutom, Dziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] pismem z dnia [...] października 2008 r. powiadomił ją o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia przesłanek dotyczących skreślenia z listy radców prawnych oraz o czasie i miejscu rozpoznania sprawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. stwierdził, że obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie oznacza jednak, że organ ten ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności leżących w interesie strony. Strona nie może zasadnie oczekiwać, że niejako w jej interesie, dysponując już określonym materiałem dowodowym będzie poszukiwał jeszcze innych dowodów, które prowadziłyby do obalenia ustaleń dokonanych na podstawie już zgromadzonych dowodów (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2020/06, LEX nr 453463).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 89 § 1 i § 2 k.p.a. ocenił, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki ustawowe do przeprowadzenia rozprawy przed Ministrem Sprawiedliwości. Zgodnie ze wskazanym przepisem, organ administracji publicznej przeprowadzi rozprawę w przypadku, gdy zapewni to przyśpieszenie lub uproszczenie postępowania, osiągnięcie celu wychowawczego lub gdy wymaga tego przepis prawa. Ponadto rozprawę winno się przeprowadzić, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz, gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin. Podkreślił, że Minister Sprawiedliwości działał jako organ odwoławczy i uznał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy stanowił dostateczną podstawę do wydania decyzji Nie zaistniała zatem konieczność przesłuchania świadków lub biegłych albo przeprowadzenia oględzin. Brak było podstawy do przeprowadzenia rozprawy.

Stwierdził, że nie doszło także do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.: art. 291 i art. 29 ustawy o radcach prawnych. Zgodnie bowiem z art. 29 pkt 6 ustawy o radcach prawnych skoro skreślenie z listy radców prawnych następuje w sytuacji orzeczenia dyscyplinarnego o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego, a uchwałę w przedmiocie skreślenia z listy radców prawnych podejmuje rada okręgowej izby radców prawnych w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o wydaniu takiego orzeczenia dyscyplinarnego.

Przed rozprawą skarżąca złożyła pisemny wniosek m. in. o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wskazując, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz od wyniku innych, toczących się postępowań karnych. W szczególności zaś dlatego, że Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł [...] stycznia 2009 r. do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności z art. 17, 31 ust. 3 i art. 58 ust. 1 Konstytucji ustawy o radcach prawnych w zakresie obowiązkowej przynależności samorządu radcowskiego oraz dożywotniego pozbawienia prawa wykonywania zawodu radcy prawnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Oznacza to, że sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej jako p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi i powołaną podstawą prawną.

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga K. S. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jak również poprzedzające ją uchwały samorządu radcowskiego nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Na wstępie podnieść należy, że szereg zarzutów objętych skargą nie dotyczy postępowania administracyjnego dotyczącego zaskarżonej uchwały o skreśleniu skarżącej z listy radców prawnych. Zatem zarzuty wskazujące na nieważność postępowania przed sądami dyscyplinarnymi i Sądem Najwyższym, brak akceptacji wydanych prawomocnych orzeczeń oraz dowody wskazane na te okoliczności są oczywiście bezzasadne, jako że pozostają poza kognicją sądów administracyjnych.

Sąd nie uwzględnił także wniosku o zawieszenie postępowania, bowiem podnoszona argumentacja – w świetle obowiązującej w dacie orzekania ustawy o radcach prawnych - nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy.

Merytoryczną istotą sporu jest rozstrzygnięcie, czy skreślenie K. S. z listy radców prawnych [...] Izby Radców Prawnych narusza obowiązujące prawo.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości nr [...] odpowiada prawu.

Art. 29 ustawy o radcach prawnych reguluje podstawy materialne stanowiące przesłanki do skreślenia z listy radców prawnych. Są to: wniosek radcy prawnego, choćby częściowe ograniczenia zdolności do czynności prawnych, utrata z mocy wyroku sądowego praw publicznych, nieuiszczanie składek członkowskich za okres dłuższy niż jeden rok, śmierć radcy prawnego oraz orzeczenie dyscyplinarne lub wyroku sądowego o pozbawieniu prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Ta ostatnia przesłanka, prawomocne orzeczenie z [...] czerwca 2006 r., sygn. [...] Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Izby [...] o pozbawieniu skarżącej prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego, stała się podstawą do działań podejmowanych obligatoryjnie – z mocy art. 291 ustawy o radcach prawnych – przez organ samorządu radcowskiego Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], z chwilą powzięcia informacji o jej prawomocności.

Przepis art. 291 stanowi bowiem, że uchwała rady okręgowej izby radców prawnych w sprawie skreślenia z listy radców prawnych powinna być podjęta w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o zaistnieniu zdarzenia, o którym mowa w art. 29. Przepis art. 28 ust. 5-7 stosuje się odpowiednio. Przepis art. 28 ust. 5-7 dotyczy trybu odwoławczego, który został w przypadku skarżącej wyczerpany. Przewodniczący Wyższego Sądu Dyscyplinarnego odmówił przyjęcia kasacji K. S. złożonej do Sądu Najwyższego od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Krajowej Izby Radców Prawnych z uwagi na jej sporządzenie przez osobę nieuprawnioną.

Powyższe zarządzenie z [...] sierpnia 2008 r., zaskarżone przez K. S. do Sądu Najwyższego zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia [...] września 2008 r. sygn. akt [...].

Tym samym, jak słusznie przyjęły organy administracji, orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego w [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., sygn. akt [...] na mocy którego skarżąca została dyscyplinarnie pozbawiona prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego stało się prawomocne i podlegało wykonaniu.

Oznaczało to jednocześnie, że wystąpiła przesłanka określona w art. 29 pkt 6 ustawy o radcach skutkująca skreśleniem K. S. z listy radców prawnych Izby [...].

Za bezzasadny należy uznać zarzut skargi, że zaskarżone uchwały o skreśleniu radcy prawnego K. S. z listy radców prawnych wydane zostały przez Dziekana OIRP w [...] jak i Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych jednoosobowo na posiedzeniu niejawnym. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że skarżąca pismem z [...] października 2008 r. została zawiadomiona o terminie posiedzenia Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] w dniu [...] listopada 2008 r. Okoliczność te potwierdziła w piśmie o odroczenie tego posiedzenia z [...] listopada 2008 r.

W ocenie Sądu, w świetle ustalonego stanu faktycznego i prawnego, Minister Sprawiedliwości prawidłowo stwierdził zasadność podjętej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] uchwały z [...] listopada 2008 r. o skreśleniu skarżącej z listy radców prawnych wobec tego, że z mocy orzeczenia dyscyplinarnego została ona pozbawiona prawa wykonywania zawodu.

Wobec zarzutów skargi wykraczających poza meritum tej sprawy, podkreślić należy, że postępowanie o skreślenie z listy radców prawnych jest postępowaniem odrębnym. W niniejszej sprawie było konsekwencją postępowania dyscyplinarnego. Okoliczność ta powoduje, że w postępowaniu o skreślenie z listy radców prawnych, po zaistnieniu zdarzenia, o którym mowa w art. 29 pkt 6 ustawy o radcach prawnych, nie dochodzi już do kwestionowania rozstrzygnięcia zapadłego w prawomocnym postępowaniu dyscyplinarnym. Wszystkie zarzuty dotyczące błędnej oceny naruszenia przez skarżącą zasad etyki zawodowej mogły być wyłącznie podnoszone w postępowaniu dyscyplinarnym.

Innymi słowy, pozbawienie skarżącej prawa wykonywania zawodu, wypełniło dyspozycję art. 29 pkt 6 ustawy o radcach prawnych i stanowiło podstawę do obligatoryjnego skreślenia jej z listy radców prawnych.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie dopuścił się zarzucanych naruszeń przepisów prawa materialnego, jak też przepisów procedury administracyjnej.

Tym samym skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.