Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 993/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1647
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 134 par. 1, art. 145, art. 151, art. 250 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-4, art. 39 ust. 1-2
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 10 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2016 roku sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokata P. Ch. kwotę 240 złotych (słownie dwieście czterdzieści) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 7 maja 2015r. wydaną przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z upoważnienia Burmistrza M. przyznano D. P. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie 150 zł oraz odmówiono przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w kwocie 200 zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakup leków. W uzasadnieniu podano, że w dniu 9 kwietnia 2015r. D. P. złożył podanie o przyznanie zasiłku celowego na wykupienie leków w miesiącu maju 2015r. w wysokości 350 zł wraz z kserokopią 5 recept. Podał, że jest po zawale serca, cierpi na nadciśnienie tętnicze i przewlekle choroby, co powoduje iż musi przyjmować leki przepisywane przez różnych lekarzy. Wskazano, że stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, do 31 grudnia 2016r. posiada ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności i z tego tytułu pobiera zasiłek stały w kwocie 529 zł. Wskazano, że wnioskodawca spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej wymienione w art. 7 pkt. 5 i 6 ustawy, gdyż jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym oraz cierpi na choroby przewlekłe, a poza tym jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej. Rozpatrując jednak możliwość przyznania zasiłku celowego organ pomocy społecznej zobowiązany jest ustalić, poza zasadnością przyznania wsparcia, również to, czy przyznanie pomocy odpowiada celom i mieści się w możliwościach pomocy społecznej. Wyjaśniono, że po przenalizowaniu sytuacji wnioskodawcy, jak również własnych możliwości finansowych z uwzględnieniem ilości podopiecznych zgłaszających się o udzielenie wsparcia, postanowiono przyznać wnioskodawcy wsparcie na częściowe zaspokojenie zgłoszonej potrzeby w wysokości 150 zł, natomiast odmówiono wsparcia w pozostałym zakresie. Wyjaśniono, że wnioskodawca prowadząc samodzielne gospodarstwo domowe ponosi relatywnie niskie opłaty za mieszkanie w wysokości 32 zł, otrzymuje zasiłek stały w wysokości 529 zł, a poza tym otrzymuje wsparcie organu w formie zasiłków celowych. Podano, że środki finansowe, jakimi dysponuje Ośrodek na wsparcie w formie zasiłków celowych są bardzo ograniczone, ponieważ budżet Ośrodka na rok bieżący został ponownie zmniejszony, z uwagi na zmniejszające się dochody własne budżetu gminy. Wskazano, że stale zwiększa się liczba osób i rodzin ubiegających się o przyznanie wsparcia co sprawia, że środki finansowe przeznaczone na wsparcie z pomocy społecznej muszą być rozdysponowywane bardzo racjonalnie. Podano, że od początku 2015r. do dnia 6 maja 2015r., do Ośrodka wpłynęło już 1005 podań o przyznanie wsparcia w formie zasiłków celowych, oraz 747 wniosków o przyznanie wsparcia w formie zasiłku okresowego, natomiast w roku 2014r. do Ośrodka wpłynęło 3899 podań o przyznanie wsparcia w formie zasiłków celowych oraz 1968 wniosków o przyznanie wsparcia w formie zasiłku okresowego. W kwietniu 2015r. średnia wysokość świadczenia w wysokości wynosiła 126,31 zł, a zatem wnioskodawcy przyznano wsparcie w wysokości wyższej niż średnia kwota wsparcia. Wyjaśniono, że świadczenia w wyższych kwotach są przyznawane jedynie osobo borykających się z chorobami nowotworowymi, szczególnie w terminalnym stadium choroby, albowiem koszt zakupu leków przeciwbólowych i opatrunków jest duży. Zatem po analizie zebranego materiału nie znaleziono przesłanek, aby wnioskodawcę traktować w sposób szczególny, szczególnie w kontekście ponoszonych relatywnie niskich wydatków mieszkaniowych. Wskazano, że z uwagi na ilość osób ubiegających się o wsparcie priorytetem musi być zabezpieczenie żywności, oraz schronienia osobom tego potrzebującym, a więc potrzeb o charakterze podstawowym. Natomiast wnioskodawca będący osobą samotnie gospodarującą, nie mający żadnych innych osób na utrzymaniu i dysponujący stałym dochodem ma możliwości, aby chociażby w części zaspokajać zgłoszoną potrzebę z własnych środków. Przyznanie mu wszelkiej pomocy, o jaką wnioskuje musiałoby spowodować zmniejszenie rozmiaru wsparcia dla osób znajdujących się w trudniejszych sytuacjach, czy też koniecznością odmowy sfinansowania posiłków dzieciom w szkołach i przedszkolach, co byłoby rozwiązaniem sprzecznym z zasadami współżycia społecznego. Poza tym organ pomocy wskazał, zabezpieczenie jakich potrzeb uważa za priorytetowe oraz podniósł, że ograniczona ilość środków na wsparcie celowe wymusza bardzo racjonalne ich rozdysponowywanie. Podano przy tym, że łączne wsparcie udzielone dla wnioskodawcy w roku 2014 wyniosło 10.587,71 zł, co średnio miesięcznie daje wsparcie w wysokości 882,31 zł, a łączne wsparcie udzielone dla wnioskodawcy w roku 2015 wyniosło 4251,05 zł, co średnio miesięcznie daje wsparcie w wysokości 1062,76 zł. Tymczasem najniższa emerytura przyznawana przez ZUS wynosi 880,45 zł brutto i większość mieszkańców otrzymuje świadczenia rentowe w takich kwotach, a więc wnioskodawca co miesiąc realnie dysponuje większą kwotą wsparcia z pomocy społecznej niż osoby otrzymujące świadczenie z ZUS.

W odwołaniu od powyższej decyzji D. P. wniósł o jej uchylenie i przyznanie zasiłku celowego na wykupienie niezbędnych lekarstw lub przekazanie sprawy do ponownego wyjaśnienia. Podał, że zasiłek na zakup leków jest niezbędny, gdyż zasiłek stały wynoszący tylko 529 zł miesięcznie, przy uwzględnieniu ponoszonych wydatków, jest niewystarczający. Skoro zaś nie ma przepisów wykonawczych do ustawy o pomocy społecznej o zasadach przyznawania zasiłków celowych na lekarstwa, leczenie i badania diagnostyczne, organ winien ustalić, które tańsze lekarstwa obniżą koszt leczenia i poinformować o tym skarżącego w trakcie wywiadu środowiskowego. Odwołujący się podał, że w maju 2015r. był zmuszony wykupić leki, na co otrzymał część środków, a w związku z tym resztę środków musiał pożyczyć. Zarzucił, że organ naruszył przepisy postępowania, gdyż nie ustalił u lekarzy specjalistów, które z przepisanych leków są niezbędne oraz naruszył przepisy prawa materialnego, gdyż przerzucił część kosztu niezbędnych leków w wysokości 139,77 zł na zasiłek stały od Skarbu Państwa. Podał, że zasiłek celowy w musiał być przyznany w całości na wykupienie lekarstw ratujących jego zdrowie i życie, gdyż wystąpił o taką pomoc, a organ ma obowiązek jego przyznania z mocy art. 68 Konstytucji RP. Odwołujący się zarzucił także, że organ pomocy nie traktuje wszystkich podopiecznych jednakowo, gdyż niektóre osoby otrzymują pomoc na leki w całości. Ponadto organ nie udokumentował, że wystąpił do Ministerstwa Finansów o dofinansowanie, czy przesunięcie środków z rezerwy budżetowej na zasiłki celowe na lekarstwa. Zdaniem odwołującego się w przyznawaniu zasiłku na lekarstwa nie ma żadnego znaczenia wysokość najniższej emerytury, gdyż ustawodawca nie ograniczył wysokości środków wypłacanych dla podopiecznego do wysokości najniższej emerytury i także osoby posiadające najniższą emeryturę i spełniające przesłankę z art. 7 ustawy o pomocy społecznej otrzymują specjalny zasiłek celowy. Wskazał, że zasiłek stały jest przeznaczony na zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych i jest niewystarczający, bo przyznawane też są środki na zasiłki celowe. Podniósł także, że organ nie zastosował się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie sygn. akt II SA/Ol 338/12. Wskazał także, że troska o zdrowie ma wyższe znaczenie, aniżeli zaspokojenie takich potrzeb jak odnowienia mieszkania, czy zakup przyborów kuchennych i butów. Skoro organ wie, że skarżącemu skończyły się oszczędności, to obecnie powinien pomagać wnioskodawcy w większym rozmiarze.

Decyzją z dnia 23 lipca 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Wskazano, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej mają na celu jedynie wsparcie, dofinansowanie określonej potrzeby wymagającej zaspokojenia. Celem pomocy społecznej nie jest natomiast całkowite utrzymywanie wnioskodawcy. Podano, że możliwość przyznania stronie pomocy w formie zasiłku celowego uzależniona jest od spełnienia przesłanek wskazanych w ustawie, a decyzja w sprawie zasiłku celowego zależy od uznania administracyjnego. Orzekając w przedmiocie przyznania tego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy, co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Podniesiono, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami, gdyż organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Uznanie administracyjne w przypadku zasiłku celowego obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. W przypadku wielokrotnego występowania o świadczenia organ może uwzględniać te, które w danej sytuacji są najistotniejsze. Podano, że niewątpliwie istnieje katalog potrzeb, takich jak zapewnienie schronienia, posiłku czy leków, które mają charakter elementarny i nawet wśród innych form pomocy przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej muszą być traktowane priorytetowo Jednak nie oznacza to, iż należy pokryć koszt wszystkich leków wnioskodawcy. Wyjaśniono przy tym, że organ nie oceniał, które z leków są niezbędne, ponieważ nie ma takich uprawnień, ani wiedzy w tym zakresie. Podkreślono, że organ pomocy społecznej dysponuje środkami publicznymi, a z uwagi na ich ograniczoną ilość winien nimi tak dysponować, aby trafiły do jak największej liczby osób potrzebujących i nie może pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna była najtrudniejsza. Wskazano, że z zestawienia wypłat sporządzonego przez organ wynika, że pomoc jest udzielana stronie co miesiąc przez cały rok w łącznej kwocie przewyższającej kwotę najniższej emerytury z ZUS. Stwierdzano, że organ pomocy dokładnie wyjaśnił przyczyny wydania takiej, a nie innej decyzji, a rozpatrzenia dokonał w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy i zebrany materiał dowodowy. Nie przekroczył zatem granic uznania administracyjnego, tym bardziej, że w swym rozstrzygnięciu zwrócił uwagę na ograniczone możliwości finansowe ośrodka, ponadto w aktach sprawy wskazywał na udzielaną cyklicznie (co miesiąc) pomoc, zaś kwota zasiłku celowego przyznana wnioskodawcy jest wyższa niż średnia przyznawana na ten cel w miesiącu kwietniu 2015. Wyjaśniono, iż fakt, iż otrzymywane dotąd świadczenia nie wystarczają na pokrycie wszystkich jego potrzeb, nie stwarza po stronie organu obowiązku uwzględnienia wszystkich jego wniosków, bowiem świadczenia z pomocy społecznej mają charakter subsydiarny i nie mają być podstawowym źródłem utrzymania, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej.

Skargę na powyższą decyzję wniósł D. P., wnosząc o jej uchylenie z powodu naruszenia prawa materialnego do uzyskania środków na wykupienie niezbędnych lekarstw przepisanych przez lekarzy, na które skarżący dostarczył zaświadczenia od lekarzy. Powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreślił, że nie można ograniczać środków przyznawanych na zakup leków, gdyż jest to niezgodne z Konstytucją RP. Zakwestionował stwierdzenie zawarte w decyzji Kolegium, że skarżący otrzymał wyższą kwotę zasiłku niż średnia wysokość zasiłków celowych przyznanych przez organ, a także wyliczenia średniej kwotę tych zasiłków. Zarzucił, że organ odwoławczy nie zażądał od organu I instancji stosownych dokumentów. Opisał także swoją sytuację mieszkaniową, wskazując że ogranicza to jego możliwość zarobkowania poza miejscem zamieszkania. Podał, że wydatki na lekarstwa są w hierarchii niezbędnych potrzeb podopiecznego na pierwszym lub drugim miejscu, łącznie z wyżywieniem. Konieczność używania leków ma większe znaczenie, niż zakup odzieży, bielizny, butów, garnków do kuchni, remontów i napraw w mieszkaniu. Nieprzyznanie wystarczających środków na leki powoduje nie stosowanie się do zaleceń lekarskich.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U z 2015r., poz. 163 ze zm., dalej jako: u.p.s.) pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jej celem nie jest jednak wyręczanie strony w zaspokajaniu jej wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Pomoc ta udzielana jest na podstawie przepisów wskazanej ustawy, między innymi w postaci zasiłku celowego. Wynika to z treści art. 39 ust. 1 u.p.s. stanowiącego, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu zasiłek celowy może być przyznawany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Podkreślenia wymaga, że świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz uznaniowy, co wynika z zawartego w art. 39 ust. 1 u.p.s. sformułowania "może być przyznany". Orzekając w przedmiocie przyznania takiego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom mieszczącym się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Nie można zapominać, że przyznawanie i wypłata zasiłków celowych należy do zadań własnych gmin o charakterze obowiązkowym, stąd też gminy muszą gospodarować ograniczonymi środkami finansowymi w taki sposób, aby zachować zdolność wywiązania się z ustawowo nałożonych obowiązków przez okres całego roku. Wydanie decyzji w sprawie przyznania zasiłku celowego powinno być poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, zaś przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, zaś motywy podjętego orzeczenia powinny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Należy podkreślić, że uznaniowy charakter decyzji nie pozwala organowi na dowolność w podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000r., sygn. I SA 945/00, dostępny w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec czego spełnienie ustawowych kryteriów do przyznania pomocy społecznej nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości odpowiadającej jej oczekiwaniom. Organ - rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego - musi bowiem mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej (por. wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2008r., sygn. I OSK 624/07, dostępny w CBOSA).

W niniejszej sprawie powyższe wymogi zostały zachowane. Organ pomocy sporządził wywiad środowiskowy, w toku którego ustalono, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pieniężnego w ramach pomocy społecznej, gdyż ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na okres do dnia 31 grudnia 2016r., natomiast jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego ustawą o pomocy społecznej. Biorąc zatem pod uwagę, zarówno sytuację materialną skarżącego, jak i uwzględniając własne możliwości finansowe organu oraz konieczność zaspokojenia potrzeb także innych osób i rodzin występujących o przyznanie pomocy, organ udzielił skarżącemu wsparcia w postaci przyznania zasiłku celowego w kwocie 150 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków oraz odmówił przyznania zasiłku celowego w kwocie 200 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków.

Wskazać należy, że niewątpliwie sytuacja finansowa i życiowa skarżącego jest dość trudna, jednakże decyzja o przyznaniu skarżącemu świadczenia w postaci zasiłku celowego znajduje oparcie w przepisach prawa. Skarżący kwestionuje wysokość przyznanego zasiłku, wskazując że udzielona pomoc jest zbyt mała. Należy jednak wyjaśnić, że nie jest to jedyna pomoc którą otrzymuje z organu pomocy społecznej. Z decyzji organu I instancji wynika, że strona skarżąca otrzymała w 2015r. wsparcie w postaci zasiłków w łącznej kwocie 4251 zł, co średnio miesięcznie stanowiło kwotę 1062,76 zł. Ponadto wysokość wsparcia udzielonego w 2014r. wyniosła 10587,71 zł, co średnio wynosiło 882,31 zł. Oprócz zasiłku stałego w wysokości 529 zł miesięcznie, skarżący otrzymywał zasiłki celowe na inne cele, w tym na zakup butli gazowych do przygotowywania posiłków, na dożywianie, częściowe pokrycie kosztów zakupu leków. Nie można jednak oczekiwać, iż świadczenia z pomocy społecznej staną się stałą i systematyczną formą wspomagania zainteresowanego w wysokości świadczeń przez niego oczekiwanych, gdyż pomoc społeczna realizowana w formie zasiłku celowego ma za zadanie jedynie wspomóc osoby potrzebujące wsparcia, a nie stanowić źródło regularnego dochodu.

Należy również zwrócić uwagę na okoliczność, że organ pomocy wykazał, iż przyznał skarżącemu takie świadczenie, jakie był w stanie udzielić z uwagi na środki którymi dysponował. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że od początku 2015r. do dnia wydania decyzji przez organ I instancji do organu wpłynęło 1005 podań o przyznanie zasiłków celowych oraz 747 wniosków o przyznanie zasiłków okresowych. Natomiast w budżecie na rok 2015 ponownie zmniejszono pulę środków finansowych przeznaczonych na przyznawanie i wypłacanie przez gminę zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych. W tej sytuacji organ nie był w stanie przyznać wsparcia w całej wnioskowanej kwocie z uwagi na ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje i z uwagi na stale zwiększającą się liczbę osób i rodzin ubiegających się o przyznanie pomocy. Jeśli zatem organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, a z drugiej własne możliwości finansowe i uznał, że nie istnieje możliwość przyznania stronie zasiłku celowego w większym rozmiarze, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, którą sama określi. Zainteresowany musi liczyć się z tym, że organ odmówi przyznania mu tego świadczenia lub jego wysokość będzie inna niż ta, którą określił w złożonym wniosku. Jak już wskazano, wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są bowiem od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto organ, oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2012r., sygn. II SA/Po 393/12, dostępny CBOSA). Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Ponadto osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swoich problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać pomoc społeczna może być przyznana (wyrok NSA z dnia 4 listopada 2008r., sygn. I OSK 1910/07, wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2008r., sygn. I OSK 840/07, dostępne CBOSA). Tymczasem jak wynika z akt sprawy skarżący regularnie otrzymuje pomoc w postaci świadczeń pieniężnych w różnych wysokościach na różne cele. Nie może jednak oczekiwać, iż organ pomocy społecznej będzie zaspokajać wszystkie jego potrzeby w pełnym zakresie.

Wyjaśnić należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela stanowiska wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 września 2012r. (sygn. akt II SA/Ol 338/12), na który powołuje się skarżący. Orzeczenie to zapadło w zupełnie innej sprawie, a zatem Sąd nie jest związany tym wyrokiem. Zdaniem składu orzekającego pogląd tam wyrażony ma charakter jednostkowy i nie można go odnieść do stanu faktycznego i prawnego w niniejszej sprawie. Sąd nie podziela także stanowiska skarżącego, że przepisy Konstytucji RP gwarantują mu prawo do przyznawania świadczeń na zakup leków w pełnej, żądanej przez niego wysokości. Powoływane przez skarżącego przepisy Konstytucji określają jedynie ogólnie prawa obywateli do zabezpieczenia społecznego i ochrony zdrowia. Jednak konkretyzacja zasad, trybu i sposobu przyznawania świadczeń z pomocy społecznej jest określona w ustawie o pomocy społecznej. Nie znajduje także podstawy prawnej twierdzenie skarżącego, że organ pomocy społecznej winien wystąpić o przesunięcie środków z rezerwy budżetowej. Żaden przepis prawa nie gwarantuje bowiem organom gminy przekazywania środków budżetowych na cele pomocy społecznej dokładnie w takiej wysokości, aby zabezpieczyć wszystkie potrzeby mieszkańców gminy w tym zakresie. Wynika to chociażby z przywołanego wyżej przepisu art. 3 ust. 4 u.p.s. stanowiącego, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Z wyżej podanych względów zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a.