Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1434/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-09-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 170
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 81 c ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 1333
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
article: art. 15 ust. 2 i 3
journal: Dz.U. 2020 poz 2028
law: Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Antas, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Siwek, asesor WSA Elżbieta Granatowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania oceny stanu technicznego obiektu oddala skargę


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r., Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania M. S.A. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2021 r. o nałożeniu na skarżącą spółkę obowiązku wykonania oceny stanu technicznego komory wodomierzowej dla urządzeń wodnych zapewniających możliwość użytkowania budynku mieszkalnego przy Al. [...] w W., określającej jednoznacznie sposób odtworzenia stropu komory stanowiącej oddzielny od nawierzchni drogi element konstrukcyjny.

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W dniu 5 czerwca 2018 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...](dalej PINB [...]) wpłynęło pismo Zarządu Dróg Miejskich w [...] dotyczące uszkodzonej studni wodomierzowej w pasie drogowym Al. [...] w [...]..

Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. PINB [...], na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego, nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową [...] obowiązek wykonania oceny stanu technicznego studzienki - komory wodomierzowej dla urządzeń wodnych zapewniających możliwość użytkowania budynku mieszkalnego przy Al. [...] w [...], znajdującej się w pasie drogowym określającej szczegółowy sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej [...]WINB) postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. w całości uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w ramach nadzoru budowlanego, wskazując, iż w związku z tym, że sporna studzienka wodomierzowa znajduje się w pasie drogi wojewódzkiej, organem właściwym w tej sprawie w I instancji jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., [...]WINB stwierdził nieważność decyzji PINB [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., wskazując, że przedmiotem postępowania w tej sprawie powinien być zły stan techniczny stropu pomieszczenia komory wodomierzowej, a nie zły stan techniczny drogi.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. PINB [...] nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową[...]z siedzibą w [...]. obowiązek wykonania oceny stanu technicznego komory wodomierzowej dla urządzeń wodnych zapewniających możliwość użytkowania budynku mieszkalnego przy Al. [...] w [...]. określającej jednoznacznie sposób odtworzenia stropu w/wym. komory stanowiącej oddzielny od nawierzchni drogi element konstrukcyjny wraz ze szczegółowym sposobem usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. Nr [...][...]WINB utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 771/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2020 r. i poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.

Sąd uznał, że organ dopuścił się naruszenia art. 81c ust. 2 p.b., ponieważ Wspólnota, nie pozostając właścicielem spornej studzienki (komory) wodomierzowej, ani jej zarządcą w rozumieniu art. 61 Prawa budowlanego nie mogła stać się adresatem nakazu sporządzenia oceny technicznej tego obiektu. W myśl § 116 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2019 r. poz. 1065), zestaw wodomierza głównego, na połączeniu z siecią wodociągową, powinien być umieszczony w piwnicy budynku lub na parterze, w wydzielonym, łatwo dostępnym miejscu, zabezpieczonym przed zalaniem wodą, zamarzaniem oraz dostępem osób niepowołanych. W budynkach mieszkalnych wielorodzinnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej miejscem tym powinno być odrębne pomieszczenie. Dopuszcza się umieszczenie zestawu wodomierza głównego w studzience poza budynkiem, jeżeli jest on niepodpiwniczony i nie ma możliwości wydzielenia na parterze budynku miejsca, o którym mowa w ust. 1. W świetle powyższego, studnia wodomierzowa jest traktowana jako miejsce instalacji wodomierza głównego, który jest umiejscowiony na połączeniu wewnętrznej instalacji wodociągowej zimnej wody w budynku lub zewnętrznej na terenie działki budowlanej z siecią wodociągową (§ 115 ust. 1 rozporządzenia). W ocenie Sądu, traktowanie studni wodomierzowej przez [...]WINB jako przyłącza wodociągowego, o którym mowa w art. 2 pkt 6 u.z.z.w., nie znajduje uzasadnienia w świetle treści powołanego przepisu, skoro w rozumieniu ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków "przyłączem wodociągowym" jest odcinek przewodu łączącego sieć wodociągową z wewnętrzną instalacją wodociągową w nieruchomości odbiorcy usług wraz z zaworem za wodomierzem głównym (art. 2 pkt 6 u.z.z.w.). Za "sieć" powołana ustawa jednocześnie uznaje przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego (art. 2 pkt 7 u.z.z.w.), co każe studnie wodomierzową pozostającą budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b. uznawać, zdaniem Sądu, za element uzbrojenia sieci wodociągowej, a nie część przyłącza wodociągowego, albowiem to w komorze wodomierzowej znajduje się ostatni odcinek sieci należącej do przedsiębiorstwa. Art. 15 ust. 3 u.z.z.w. wiążąco przyjmuje, że koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Także art. 15 ust. 2 u.z.z.w. rozróżnia budowę przyłącza oraz studni wodomierzowej, przyjmując jednoznacznie, że jest ona miejscem połączenia przyłącza oraz sieci wodociągowej. (...) nie da się uznać, że studnia wodomierzowa jest rodzajem przyłącza, a równocześnie twierdzić, że stanowi ona konstrukcyjnie wydzielone stropem od nawierzchni drogi "pomieszczenie".

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika, by Wspólnota była właścicielem spornej studzienki (komory) wodomierzowej, która jako "studzienka podwórzowa" została wybudowana w związku z wykonanym wcięciem do wodociągowej sieci miejskiej przy ul. [...] na potrzeby budowy nowo powstającego osiedla w grudniu 1949 r. (k. 106-109 akt).

Zdaniem Sądu, z uwagi na datę budowy spornej studni wodomierzowej znajdującej się w pasie drogowym Al. [...] kluczowe znaczenie przypisać należy przepisom szczególnym regulującym jej status prawnorzeczowy jako urządzenia wodociągowego umożliwiającego zaopatrywanie ludności w wodę. W tym zaś zakresie Sąd podziela uwagę G. Matusika (por. G. Matusik, Własność urządzeń przesyłowych a prawa do gruntu, Warszawa 2013, s. 117 i n.) wskazującego w odniesieniu do urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych, że z całokształtu regulacji obowiązującej do 1975 r., tj. rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 marca 1928 r. o zaopatrywaniu ludności w wodę (Dz. U. Nr 32, poz. 310) oraz ustawy z dnia 17 lutego 1960 r. o zaopatrywaniu ludności w wodę (Dz. U. Nr 11, poz. 72), wynika, iż właściciele nieruchomości mogli być uważani za właścicieli co najwyżej instalacji wewnętrznych w ramach ich nieruchomości. Ustawa z dnia 4 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230) przesądziła w sposób jednoznaczny kwestię własności urządzeń wodociągowo-kanalizacyjnych. Wszelkie urządzenia wykonane na koszt budżetu państwa, a nawet za zwrotem części kosztów, stanowiły własność państwową (art. 100). Ta regulacja obowiązywała aż do 1 stycznia 2002 r. Tezę tę potwierdza również wyrok [...] z [...] sierpnia 1965 r., [...] [...], w którym przyjęto, że połączenie domowego urządzenia wodociągowego z wodociągiem publicznym na przestrzeni od zaworu głównego za wodomierzem do rurociągu ulicznego stanowi własność dostawcy wody, a więc osoba, na rzecz której przeprowadzono podłączenie z wodociągiem publicznym przez grunty sąsiednich właścicieli, nie może być zobowiązana do usunięcia urządzeń wodociągowych biegających przez grunty sąsiedzkie ani też zobowiązana do ich naprawienia. Orzeczenie to koresponduje z § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministrów Budownictwa oraz Gospodarki Komunalnej z dnia 9 października 1956 r. (Dz.U. Nr 48, poz. 216) w sprawie urządzeń instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych, zgodnie z którym połączenie domowych urządzeń wodociągowych z wodociągiem publicznym na przestrzeni od zaworu głównego za wodomierzem lub miejscem przeznaczonym na jego umieszczenie do rurociągu ulicznego stanowi własność dostawcy wody. Tak oceniany status własnościowy studni wodomierzowej wybudowanej w latach 40. ubiegłego wieku organ w kontrolowanej sprawie był zobowiązany uwzględnić w zakresie, w jakim art. 81c ust. 2 p.b. umożliwia obowiązkiem przedłożenia oceny stanu technicznego obiektu budowlanego obciążyć jego właściciela.

W ocenie Sądu, z faktu, że komora wodomierzowa zapewnia techniczną możliwość przesyłu wody do budynku mieszkalnego przy Al. [...] w [...]. w żaden sposób nie wynika, że to Wspólnota powinna stać się adresatem wydanego nakazu. Zainstalowanie w studni wodomierzowej znajdującej się na terenie działki nr ew. [...] wodomierza głównego stanowiącego miejsce połączenia instalacji wodociągowej doprowadzającej wodę do budynku Wspólnoty z miejską siecią wodociągową nie stanowi bowiem również o tym, że Wspólnota pozostaje zarządcą tego obiektu w rozumieniu, jakie temu pojęciu nadaje art. 81c ust. 1 i 2 p.b. (...) z żadnego dokumentu znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, jak i z okoliczności podnoszonych w treści zaskarżonego postanowienia nie wynika, by Wspólnota uzyskała pozycję zarządzającego studnią wodomierzową. Takich uprawnień, jak wynika z powyższych rozważań, skarżącej przypisać nie sposób, wobec czego uznanie jej za adresata nakazu było całkowicie dowolne, wypełniając przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 81c ust. 2 p.b.

Sąd jednocześnie podzielił stanowisko strony Wspólnoty, że uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2019 r. w sprawie uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie [...], gmin: [...], [...], [...], [...], [...] oraz miast P.i P. (zastępująca uchwałę Nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r.) nie mogła stanowić dla skarżącej źródła obowiązku utrzymywania studni wodomierzowej znajdującej się w pasie drogowym Al. [...] w prawidłowym stanie technicznym. Z treści § 8 ust. 1 lit. c ww. uchwały wynika bowiem, że przepis ten kreuje dla odbiorcy usług wodociągowych obowiązek wybudowania studzienki wodomierzowej i jej utrzymywania w stanie zabezpieczającym przed napływem wody opadowej i gruntowej (wodomierz główny powinien być zabezpieczony przed możliwością mechanicznego uszkodzenia, jego zamarznięciem lub kradzieżą) wyłącznie w sytuacji, gdy odbiorca usług tego rodzaju studzienkę wodomierzową uprzednio wykonał, co w sprawie nie miało miejsca. Co równie istotne, tak wyznaczony aktem prawa miejscowego obowiązek należy uznać za bezprawny, uwzględniając, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie stwierdza się, że nie znajduje on upoważnienia ustawowego (por. wyrok WSA w Warszawie z 16 października 2019 r. sygn. VIII SA/Wa 479/19; wyrok WSA w Olsztynie z 17 lipca 2018 r. sygn. II SA/Ol 471/18). Koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego, jak wynika z wyraźnego brzmienia art. 15 ust. 3 u.z.z.w. ponosi wyłącznie przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Kosztów tych nie można zatem przerzucać na odbiorców usług poprzez jednostronne ustanowienie przez radę gminy w formie uchwały zatwierdzającej regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, że pomieszczenie na zainstalowanie wodomierza głównego lub studzienka wodomierzowa powinny być na koszt odbiorcy usług utrzymywane we właściwym stanie. Taki przepis uchwalony z przekroczeniem delegacji ustawowej Sąd zobowiązany jest pominąć.

Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę, organ powinien uwzględnić ocenę prawną Sądu sformułowaną w niniejszym wyroku, uzupełniając przyjęte przez siebie ustalenia faktyczne o te, które w świetle poczynionych wyżej wyjaśnień dotyczących wykładni nadawanej art. 81c ust. 2 p.b. zostały wskazane jako konieczne do prawidłowego określenia adresata postanowienia.

W związku z powyższym wyrokiem, postanowieniem Nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] nałożył na M. S.A. obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, oceny stanu technicznego komory wodomierzowej dla urządzeń wodnych zapewniających możliwość użytkowania budynku mieszkalnego przy Al. [...] w [...]. określającej jednoznacznie sposób odtworzenia stropu w/wym. komory stanowiącej oddzielny od nawierzchni drogi element konstrukcyjny. Ocena powinna zawierać szczegółowy sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Ocenę należy sporządzić w formie opisowej oraz graficznej.

Na to rozstrzygnięcie zażalenie złożyła spółka M. S.A.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Organ odwoławczy stwierdził, że sprawa była rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 26 sierpnia 2020 r., VII SA/Wa 771/20 wprost wskazał, że Wspólnota Mieszkaniowa [...] w [...]. nie mogła być adresatem obowiązku wykonania oceny stanu technicznego spornej komory wodomierzowej znajdującej się w pasie drogowym Al. [...] w [...]. Sąd wskazał, że w komorze wodomierzowej znajduje się ostatni odcinek sieci należącej do przedsiębiorstwa oraz że studnia wodomierzowa stanowi element uzbrojenia sieci wodociągowej oraz że zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Sąd w sposób jednoznaczny i precyzyjny wskazał, że sporna komora wodomierzowa stanowi element uzbrojenia sieci wodociągowej oraz że koszty jego utrzymania ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania zarzutów wskazanych w zażaleniu w w/w zakresie. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Natomiast zgodnie z art. 170 w/w ustawy, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W myśl art. 171 w/w ustawy wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.

Wyrok zapadły w niniejszej sprawie, który wskazuje adresata obowiązku jest prawomocny od dnia 27 października 2020 r. i wiążący dla organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w omawianej sprawie. Od daty uprawomocnienia się wskazanego wyroku nie nastąpiła zmiana stanu prawnego, uzasadniająca odstąpienie od zasady związania uzasadnieniem wyroku.

Organ podkreślił, że Sąd nie kwestionował w ogóle zasadności nałożenia obowiązku sporządzenia oceny technicznej w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 81c ust.1 Prawa budowlanego organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego mają prawo żądania od uczestników procesu budowlanego, inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego udzielania informacji oraz udostępnienia dokumentów związanych m.in. z utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego. Skorzystanie z dyspozycji art. 81 ust. 2 Prawa budowlanego winno mieć miejsce jedynie w sytuacji, w której zgromadzony materiał dowodowy jest niewystarczający do załatwienia sprawy, a organ nadzoru budowlanego nie ma możliwości dokonania koniecznych ustaleń we własnym zakresie. Organ powiatowy jako fachowy pion administracji publicznej, w tym konkretnym przypadku nie może samodzielnie określić stanu technicznego spornej komory, jak również ewentualnych robót budowlanych niezbędnych do wykonania celem usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Powyższe wymaga bowiem nie tylko wiedzy specjalistycznej, ale także przeprowadzenia szczegółowych badań stanu technicznego poszczególnych elementów konstrukcyjnych komory, w tym być może nawet miejscowych odkrywek. Zasadnym jest zatem sporządzenie przez M. S.A. opisanego w zaskarżonym postanowieniu opracowania technicznego. Ustalenia zawarte w żądanym opracowaniu stanowić będą podstawę do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w przedmiotowej sprawie.

Skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka M. S.A., zarzucając nierozpoznanie istoty sprawy, polegające na nierozpoznaniu przez organ podniesionych w zażaleniu zarzutów, a tym samym w konsekwencji uznania postanowienia organu I instancji za prawidłowe i zasadne, naruszenie także za organem I instancji prawa materialnego tj. :

1. art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2028 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu za organem I instancji, iż pod pojęciem obowiązku utrzymania wodomierza głównego należy rozumieć także obowiązek utrzymania studzienki - komory wodomierzowej, w której znajduje się wodomierz główny, a która znajduje się w pasie drogowym Al. [...] w [...];

2. art. 15 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie tuż za organem I instancji;

3. § 8 pkt 1c uchwały nr ; Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2019 roku w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie [...], gmin: [...], [...], [...], [...], [...] oraz miast P. i P. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie.

W skardze zarzucono organowi błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu za organem l instancji, iż komora wodomierzowa usytuowana w pasie drogowym Al. ; w [...]. stanowi wodomierz główny, za który odpowiada przedsiębiorstwo wodociągowo - kanalizacyjne.

Na podstawie wskazanych powyżej zarzutów wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i nałożenie obowiązku wykonania oceny stanu technicznego komory wodomierzowej na jej właściciela oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż organ I instancji całkowicie pominął w niniejszej sprawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2028 ze zm.), zgodnie z którym realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w żaden sposób nie można dowiedzieć się z jakich przyczyn organ II Instancji uznał za zasadne niezastosowanie przez organ I instancji powołanego przepisu.

Dodatkowo organ II instancji w ślad za organem I instancji, błędnie powołującym się na orzeczenie Sądu Administracyjnego w sprawie pod sygn. akt VII SA/WA 771/20, uznał art. 15 ust. 3 w/w ustawy jako zasadną podstawę prawną rozstrzygnięcia, pomimo, iż skarżący wykazał, że dotyczy on obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowo – kanalizacyjnego ponoszenia kosztów nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego, a nie, jak błędnie przyjęto, komory czy studzienki wodomierzowej. Skarżący podnosił, iż uszczegółowieniem powyższych przepisów ustawy są postanowienia uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2019 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie [...], gmin: [...], [...], [...], [...], [...] oraz miast P. i P.. W szczególności, że zastosowanie znajduje § 8 pkt 1c Regulaminu, zgodnie z którym odbiorca usług ma obowiązek wybudować studzienkę wodomierzową lub przeznaczyć odpowiednie pomieszczenie na zainstalowanie wodomierza głównego oraz utrzymywać to pomieszczenie w należytym stanie i czystości; pomieszczenie lub studzienka wodomierzowa powinny być zabezpieczone przed napływem wody opadowej i gruntowej, a wodomierz główny powinien być zabezpieczony przed możliwością mechanicznego uszkodzenia, jego zamarznięciem lub kradzieżą.

Fakt ustalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż podmiot trzeci, jakim jest Wspólnota Mieszkaniowa [...] nie może być adresatem jakiegoś obowiązku, nie oznacza automatycznie, iż jego adresatem musi być skarżący. Wprawdzie przedmiot nałożonego przez organ obowiązku związany jest pośrednio z infrastrukturą skarżącego, niemniej jednak, ażeby można było uznać skarżącego za adresata konkretnego obowiązku, organ powinien dokonać przede wszystkim analizy stanu prawnego znajdującego zastosowanie w niniejszej sprawie. Powołane bowiem przez skarżącego przepisy prawa, wprost wskazują, który z podmiotów ponosi odpowiedzialność za sporną komorę wodomierzową. Przepisy prawa wskazane przez skarżącego wprost i kazuistycznie wymieniają składniki infrastruktury, za które odpowiedzialność ponosi przedsiębiorstwo oraz wprost i kazuistycznie wymieniają składniki infrastruktury, za które odpowiedzialność ponosi kontrahent - odbiorca usług.

W odpowiedzi na skargę spółki [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 – zwanej dalej "p.p.s.a.") sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że nie narusza ono prawa.

Na wstępie wskazać należy, iż sprawa była już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2020 r., VII SA/Wa 771/20 stwierdził nieważność postanowienia [...]WINB z dnia [...] lutego 2020 r. i poprzedzającego je postanowienia PINB [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., którym organ nałożył na Wspólnotę Mieszkaniową [...] z siedzibą w [...]. obowiązek wykonania oceny stanu technicznego komory wodomierzowej dla urządzeń wodnych zapewniających możliwość użytkowania budynku mieszkalnego przy Al[...] w [...].

Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z orzecznictwa jednoznacznie wynika, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualny. Co więcej, przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ (sąd) nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (sądem). Uregulowania zawarte w art. 153 p.p.s.a. mają bowiem zapobiec sytuacji, w której określona kwestia byłaby odmiennie oceniana w kolejnych orzeczeniach sądu. Natomiast - zgodnie z art. 170 p.p.s.a. - orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

W tej sprawie w wyroku z dnia 26 sierpnia 2020 r. Sąd uznał, że brak było podstaw prawnych do nałożenia obowiązku sporządzenia oceny technicznej komory wodomierzowej na podstawie art. 81c ust. 2 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego na Wspólnotę Mieszkaniową [...] z siedzibą w [...], którą to oceną prawną organy obu instancji były bezwzględnie związane.

Zgodnie z art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1 (właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego), obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. W sprawie bezsporne jest, iż zostały spełnione przesłanki z art. 81c ust. 2 Prawa budowalnego, a więc że istnieją uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego tego obiektu, w odniesieniu do którego organ nadzoru budowlanego nie ma możliwości dokonania koniecznych ustaleń we własnym zakresie, w szczególności w zakresie robót budowlanych niezbędnych do wykonania celem usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Wobec wykluczenia przez Sąd Wspólnoty Mieszkaniowej z kręgu potencjalnych adresatów przedmiotowego postanowienia, obowiązkiem organu było ustalenie podmiotu, który jest właścicielem lub zarządcą studni wodomierzowej w celu nałożenia na niego obowiązku dostarczenia oceny technicznej tej studni. Organ oparł się w tym zakresie na ocenie prawnej wyrażonej we wskazanym wyżej wyroku, w którym Sąd stwierdził, iż studnia wodomierzowa, pozostająca budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b., jest elementem uzbrojenia sieci wodociągowej, a nie częścią przyłącza wodociągowego, albowiem to w komorze wodomierzowej znajduje się ostatni odcinek sieci należącej do przedsiębiorstwa. Art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wiążąco przyjmuje, że koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne. Analizując stan prawny istniejący w dacie budowy tej studni (1949 r.), Sąd w powołanym wyroku doszedł do wniosku, iż właścicielem spornej studzienki (komory) wodomierzowej w dacie jej budowy był dostawca wody, czyli przedsiębiorstwo wodociągowe. Sąd polecił organom uwzględnić tak oceniany status własnościowy studni wodomierzowej w zakresie, w jakim art. 81c ust. 2 p.b. umożliwia obowiązkiem przedłożenia oceny stanu technicznego obiektu budowlanego obciążyć jego właściciela. Będąc związanym powyższym poglądem, organ zasadnie nałożył wskazany obowiązek na M.S.A.

Tymczasem argumentacja zawarta w uzasadnieniu skargi zmierza do wykazania, iż to odbiorca usług (w tym wypadku Wspólnota) ponosi odpowiedzialność za stan techniczny studni wodomierzowej, co pozostaje w sprzeczności z oceną prawną wyrażoną w wydanym w tej sprawie wyroku z dnia 26 sierpnia 2020 r., VII SA/Wa 771/20. W skardze zarzucono naruszenie art. 15 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Pierwszy z tych przepisów stanowi, iż realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Przepis ten dotyczy budowy nowej studni wodociągowej przez osobę ubiegającą się o przyłączenie nieruchomości do sieci. Zauważyć jednak należy, iż obowiązuje on od dnia 14 stycznia 2002 r., a przedmiotowa studnia wodociągowa została wybudowana ponad 50 lat przed jego wejściem w życie. Nie ma on więc w tej sprawie zastosowania. Podobnie należy ocenić zastosowanie w tej sprawie powołanego w skardze § 8 pkt 1c uchwały nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2019 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie [...], gmin: [...], [...], [...], [...], [...] oraz miast P. i P.. Z treści tego przepisu wynika, że odbiorca usług ma obowiązek wybudować studzienkę wodomierzową lub przeznaczyć odpowiednie pomieszczenie na zainstalowanie wodomierza głównego oraz utrzymywać to pomieszczenie w należytym stanie i czystości; pomieszczenie lub studzienka wodomierzowa powinny być zabezpieczone przed napływem wody opadowej i gruntowej, a wodomierz główny powinien być zabezpieczony przed możliwością mechanicznego uszkodzenia, jego zamarznięciem lub kradzieżą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 sierpnia 2020 r., VII SA/Wa 771/20 wskazał, iż "przepis ten kreuje dla odbiorcy usług wodociągowych obowiązek wybudowania studzienki wodomierzowej i jej utrzymywania w stanie zabezpieczającym przed napływem wody opadowej i gruntowej (...) wyłącznie w sytuacji, gdy odbiorca usług tego rodzaju studzienkę wodomierzową uprzednio wykonał, co w sprawie nie miało miejsca".

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 15 ust. 3 powołanej ustawy, który stanowi, iż koszty nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza głównego ponosi przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, a urządzenia pomiarowego - odbiorca usług, wskazać należy, iż organ był w zakresie interpretacji tego przepisu związany wykładnią Sądu, który wskazał, że studnia wodomierzowa pozostająca budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b. jest elementem uzbrojenia sieci wodociągowej, a nie częścią przyłącza wodociągowego, albowiem to w komorze wodomierzowej znajduje się ostatni odcinek sieci należącej do przedsiębiorstwa. Dodać należy, iż w okolicznościach faktycznych i prawnych tej sprawy wskazany w art. 15 ust. 2 i 3 ustawy podział obowiązków pomiędzy przedsiębiorstwo wodociągowe i odbiorcę usług nie mógł mieć zastosowania, albowiem sporna komora wodomierzowa została wybudowana ponad 50 lat przed wejściem w życie tych przepisów, a - jak wynika z uzasadnienia w wyroku z dnia 26 sierpnia 2020 r., VII SA/Wa 771/20 - właścicielem spornej studzienki (komory) wodomierzowej w dacie jej budowy był dostawca wody, czyli przedsiębiorstwo wodociągowe, którego następcą jest obecnie skarżącą spółka.

W związku z powyższym, Sąd uznał, iż organy obu instancji, prawidłowo wykonując wytyczne wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2020 r., VII SA/Wa 771/20, zasadnie przyjęły, iż podmiotem na który powinien zostać nałożony obowiązek sporządzenia oceny technicznej komory wodomierzowej znajdującej się przy Al. [...] w [...] jest M.S.A.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.

Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.