Postanowienie WSA w Opolu, sygn. akt I SA/Op 134/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2008-06-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Prawo pomocy
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Odrzucono skargę
Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 52 §1 i 2 , art. 58 §1 pkt 6, art. 247
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Gerard Czech po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. P. na tytuł wykonawczy wystawiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w O. Inspektorat w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów na wystawiony tytuł wykonawczy postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy 2. odrzucić skargę


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 marca 2008r. K. P., zwrócił się za pośrednictwem Inspektoratu ZUS w K., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu o uchylenie szeregu tytułów wykonawczych, w tym tytułu wykonawczego wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w O. Inspektorat w K. w dniu [...] nr [...] oraz o wstrzymanie wykonania egzekucji do czasu rozpatrzenia zarzutów i zwolnienie z kosztów postępowania.

Uzasadniając swoje żądania K. P. wskazał, że w dniu 7 marca 2008r. doręczono mu tytuły wykonawcze wystawione przez Inspektorat ZUS w K. w dniu 20 lutego 2008r. W tytułach wykonawczych jako podstawę prawną należności podano deklarację/zgłoszenie, podczas gdy zdaniem strony, podstawą wystawienia tytułów powinien być wyrok sądowy. Jednocześnie skarżący wskazał, że kwestia zaległości w opłacaniu przez niego składek ZUS była przedmiotem postępowania przed Sądem Okręgowym w O. zakończonego wyrokiem, od którego wywiódł on apelację do Sądu Apelacyjnego we W., która do dnia wywiedzenia niniejszej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu nie została jeszcze rozpoznana. W ocenie skarżącego z uwagi na zawisłe nadal postępowanie przed sądem powszechnym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie był uprawniony do wystawienia tytułów wykonawczych w stosunku do spornych jeszcze na tym etapie sprawy należności.

W udzielonej odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat K. wskazał, iż oprócz udzielonej Sądowi odpowiedzi na stanowisko skarżącego zawarte w jego skardze, potraktował to pismo również jako zarzuty zgłoszone w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i rozpoznał je wydając stosowne postanowienie. Obecnie postanowienie to, zgodnie z pouczeniem strony o przysługujących jej środkach odwoławczych zostało przez nią zaskarżone do Dyrektora Izby Skarbowej w O. Odnośnie natomiast do samego żądania skarżącego zawartego w jego skardze z dnia 12 marca 2008r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych zauważył, iż zarzuty wniesione wobec wystawionych tytułów wykonawczych na podstawie art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) – dalej zwanej u.p.e.a., podlegają rozpoznaniu wyłącznie przez organ egzekucyjny, w tym

przypadku przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. Dlatego też na obecnym etapie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest umocowany do rozpoznania merytorycznie podnoszonych przez skarżącego zarzutów egzekucyjnych w stosunku do doręczonych mu tytułów egzekucyjnych. Z tego też względu wniesiono o uznanie się przez Sąd za niewłaściwy do rozpoznania sprawy i pozostawienie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych strony bez rozpoznania.

Równolegle w ramach wywiedzionej skargi, a następnie w związku ze stosownym zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 30 kwietnia 2008r., K. P. wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego. W ramach złożonego wniosku o prawo pomocy wskazał szczegółowo na swoją aktualną sytuację osobistą i majątkową, która w jego ocenie uniemożliwia mu poniesienie samodzielnie wszelkich kosztów i wydatków związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

1. Zgodnie z przepisem art. 3 §2 pkt 3 ustawy dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- dalej zwanej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.

Z uwagi na skierowanie przez skarżącego pod adresem Sądu, żądanie uchylenia zaskarżonego tytułu wykonawczego, w następstwie uwzględnienia skargi, podkreślenia wymaga zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sprawowana jest wyłącznie w oparciu o kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też

przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 §1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Z tego też względu w przypadku stwierdzenia przez Sąd w ramach sprawowanej kontroli legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów administracyjnych, określonego naruszenia prawa materialnego lub procesowego w zakresie wskazanym w art. 145 §1 p.p.s.a., możliwe jest wydanie wyłącznie wyroku o charakterze kasacyjnym. Nie jest natomiast dopuszczalne, czego domaga się skarżący wydanie wyroku merytoryczno – reformacyjnego, a taki charakter miałoby rozstrzygnięcie Sądu dotyczące rozpoznania na etapie postępowania sądowego zgłoszonych przez stronę zarzutów egzekucyjnych.

Słusznie, zatem zauważył Zakład Ubezpieczeń Społecznych w udzielonej odpowiedzi na skargę, iż podniesione przez stronę zarzuty wniesione wobec wystawionych tytułów wykonawczych, na podstawie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, podlegają rozpoznaniu wyłącznie przez organ egzekucyjny, w tym przypadku Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O.

A zatem dopiero ostateczne postanowienie organu egzekucyjnego wydane w wyniku rozpoznania zarzutów egzekucyjnych złożonych w stosunku do doręczonych dłużnikowi tytułów wykonawczych, podlegać będzie kognicji sądu administracyjnego.

Należy bowiem dodatkowo zauważyć, iż zakres tej kontroli sądowej został przez prawodawcę ograniczony treścią art. 52 §1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albowiem skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Stosownie natomiast do §2 wskazanego przepisu, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Tym samym, wniesienie skargi do sądu administracyjnego możliwe jest dopiero wówczas, gdy strona wyczerpie służące jej środki zaskarżenia na etapie postępowania administracyjnego ( egzekucyjnego).

W niniejszej sprawie skarżący otrzymał tytuły wykonawcze, w treści których pouczono go o prawie zgłoszenia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego, równocześnie wskazując podstawę wniesienia zarzutów oraz termin do ich wniesienia. Stosownie do art. 34 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Na postanowienie

w sprawie zarzutów, w myśl §5 wskazanego artykułu, przysługuje zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, zażalenie. Dopiero postanowienie wydane w efekcie rozpatrzenia zażalenia, może być przedmiotem skargi wniesionej do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Jak wynika z udzielonej odpowiedzi na skargę, z uwagi na zawarte w niej zarzuty egzekucyjne w stosunku do doręczonych stronie tytułów wykonawczych, równolegle z postępowaniem sądowym, uruchomiony został przez organ egzekucyjny właściwy tryb ich rozpoznania, a obecnie wydane w tym przedmiocie stosowne postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. zaskarżone zostało przez zobowiązanego do Dyrektora Izby Skarbowej w O. Dopiero zatem postanowienie organu odwoławczego, wydane w wyniku rozpoznania złożonego zażalenia, podlegać będzie ewentualnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 58 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucił skargę.

2. W zakresie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, należy zauważyć, iż wprawdzie stosownie do art. 243 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, to jednakże, w myśl art. 247 powołanej ustawy, prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.

Oczywista bezzasadność skargi zachodzi wówczas, gdy bez potrzeby analizy stanu faktycznego i prawnego jest oczywiste, że skarga nie może zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz Jan Paweł Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2004 str. 320 i nast.)

W niniejszej sprawie zachodzi przesłanka oczywistej bezzasadności skargi, o której mowa w przytoczonym art. 247, bowiem jak już powyżej wskazano w ramach wywiedzionej skargi, zgłoszone zostało przez stronę żądanie, którego rozpoznanie nie należy do właściwości sądu administracyjnego, ale organu egzekucyjnego. Nadto niewątpliwie również przed wniesieniem skargi nie doszło do wyczerpania przez stronę środków zaskarżenia, jakie służą jej w postępowaniu przed organem właściwym do rozpoznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Z tych też względów skargę jako podlegającą odrzuceniu, należało uznać za oczywiście bezzasadną, w rozumieniu art. 247 p.p.s.a., również w zakresie rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Stanowisko takie zostało ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym przyjęto, iż o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona, w szczególności w razie oczywistej bezzasadności skargi z przyczyn procesowych np. gdy strona nie wyczerpała toku instancji (vide postanowienia NSA z dnia 11 kwietnia 2007r. sygn. akt II OZ 294/07, z dnia 24 stycznia 2007r. sygn. akt I OZ 35/07, z dnia 27 października 2005r. sygn. akt II FZ 652/05 oraz WSA w Warszawie z dnia 2 stycznia 2007r. sygn. akt IV SA/Wa 2222/06; nie publ.)

Należy przy tym zauważyć, iż właśnie z uwagi na okoliczność, iż już z samej treści skargi wynikało, że podlega ona odrzuceniu, stosownie do art. 222 p.p.s.a. nie żądano od skarżącego uiszczenia od niej stosownego wpisu sądowego, a tym samym nie powstał na obecnym etapie postępowania obowiązek poniesienia żadnych kosztów sądowych. Sam zaś fakt odmowy przyznania stronie prawa pomocy nie stanowi przeszkody w złożeniu stosownego wniosku, w sytuacji gdyby w wyniku zamiaru skorzystania przez skarżącego z przysługujących mu środków zaskarżenia, zaistniałaby konieczności poniesienia przez niego ewentualnych wydatków, których niebyły on w stanie ponieść samodzielnie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 247 p.p.s.a odmówił również przyznania stronie prawa pomocy.