Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 342/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2005-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod Asesor WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2005 r. sprawy ze skargi H. S., A. S. na decyzję Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym za 1994 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Izba Skarbowa, po rozpatrzeniu odwołania H. i A. małżonków S. od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 24 kwietnia 2003r. umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za lata 1994-1995, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za 1994r. oraz uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za 1995r. i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Urzędowi Skarbowemu.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że w dniu 25 września 2002r. skarżący wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty za lata 1994-1995 w podatku dochodowym od osób fizycznych i zarachowanie jej na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. Uzasadniając wniosek skarżący powołali wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2002r., wskazując, że po uchyleniu decyzji błędnie stwierdzającej zaległość podatkową wpłacona przez podatnika kwota rzekomej zaległości zarachowana przez urząd skarbowy w części na należność główną (zaległy podatek), a w części na odsetki od niej staje się jednorazową nadpłatą. Urząd musi zwrócić ją w całości i od całości zapłacić odsetki za zwłokę liczone od wpłacenia całej kwoty. Odsetki od wpłaty zarachowywanej na odsetki od zaległości podatkowej były i są oprocentowane, dotyczy to również stanu prawnego przed dniem 5 czerwca 2001r.

Decyzją z dnia 24 kwietnia 2003r. Urząd Skarbowy postępowanie wszczęte opisanym wnioskiem umorzył jako bezprzedmiotowe.

W motywach zaskarżonej decyzji Izba Skarbowa zaznaczyła, iż organ I instancji ustosunkował się do kwestii nadpłaty dotyczącej 1994r. i oprocentował poszczególne kwoty zaliczone na poczet odsetek naliczając je za okres od daty wpłaty do dnia zwrotu nadpłaty za 1994r., tj. do dnia 1 sierpnia 2000r. Postanowieniem z dnia 10 października 2002r. Urząd Skarbowy zaliczył z urzędu powstałą nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994r. w kwocie 37.769,80 zł na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. W wyniku rozpatrzenia zażalenia na powyższe postanowienie Izba Skarbowa postanowieniem z dnia 17 stycznia 2003r. utrzymała je w mocy, wskazując jednocześnie na konieczność rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty z dnia 25 września 2002r.

Organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy w części dotyczącej umorzenia postępowania w zakresie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym za 1994r., natomiast w zakresie umorzenia postępowania w sprawie o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym za 1995 r. uchylił decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, uznając, że kwestia ta nie została rozstrzygnięta przez organ podatkowy I instancji.

W skardze H. i A. S. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zarzucili zaskarżonej decyzji przyjęcie błędnego stanowiska w przedmiocie określenia wysokości należnej im nadpłaty, w szczególności nie naliczenia w całości oprocentowania od kwot, które organ podatkowym naliczył jako odsetki za zwłokę i nie wypłacił ich w momencie zwrotu podatku. Zdaniem skarżących Urząd Skarbowy nie wypłacił całości oprocentowania za 1994r. w dniu zwrotu części nadpłaty, tj. w dniu 1 sierpnia 2000r. i kwota ta stała się automatycznie nadpłatą na skutek uchylenia przez organ odwoławczy decyzji stwierdzającej istnienie zaległości podatkowej. Nadpłata została zaliczona na wniosek podatników na poczet zaległości za 1998r. Skarżący wywiedli, iż skoro w dniu 1 sierpnia 2000r. przysługiwała im kwota 37.769,80zł i nie została zwrócona, ani zaksięgowana na zaległe zobowiązania to stała się jednorazową nadpłatą i na dzień 10 października 2002r. (data wydania postanowienia znak w sprawie zaliczenia nadpłaty) wynosiła 67.293,40zł. Urząd Skarbowy pobrał za 1998r. kwotę 37.769,80zł i zmniejszył odsetki o 19.840,50zł. Zatem według Urzędu Skarbowego skarżącym należała się kwota 57.610, 30 zł, czyli o 9.683,10 zł mniej niż wyliczyli to skarżący. Na potwierdzenie swoich zarzutów przytoczyli również, powołany we wniosku z dnia 25 września 2002r., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2002r. sygn. akt III RN 29/01. Zarzucili także, że postępowanie przeprowadzono wadliwie, gdyż zapoznając ich z zebranym w sprawie materiałem nie przedstawiono im żadnych ustaleń dokonanych w trakcie tego postępowania, czym pozbawiono ich możliwości obrony swoich racji przed wydaniem decyzji.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 28 września 2004r. skarżący odnosząc się do odpowiedzi na skargę Dyrektora Izby Skarbowej, podtrzymali wszystkie zarzuty podniesione w skardze i podkreślili, że momentem końcowym naliczania odsetek winien być dzień 10 października 2002r. (dzień wydania postanowienia o zaliczeniu nadpłaty), a nie jak przyjął Urząd Skarbowy 1 sierpnia 2000r. (zwrot niepełnej nadpłaty).

Wyrokiem z dnia 6 października 2004r., sygn. akt 1 III SA 2442/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie opisaną skargę oddalił. Uzasadniając wyrok Sąd zaznaczył, iż zgodnie z art.72 Ordynacji podatkowej nadpłata przestaje istnieć z chwilą jej zwrotu podatnikom, wobec czego żądanie odsetek po tym terminie jest nieuzasadnione (art.77§4 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Sąd uznał, iż organ odwoławczy wyjaśnił sprawę nadpłaty i prawidłowo umorzył postępowanie na podstawie art.208 Ordynacji. Podzielił również stanowisko organów podatkowych, iż dzień zwrotu nadpłaty był momentem końcowym obliczania oprocentowania od wpłat zaliczanych na poczet odsetek.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, pełnomocnik skarżących zaskarżył wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa procesowego mającego wpływ na wynik sprawy oraz norm prawa materialnego - art.72 w zw. z art.77 Ordynacji podatkowej i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania prze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż skoro postanowieniem Izby Skarbowej z dnia 17 stycznia 2003r. rozstrzygnięto ostatecznie o sposobie rozliczenia nadpłaty za 1994r. to wniosek skarżących o stwierdzenie nadpłaty stał się bezprzedmiotowy.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi kasacyjnej i wyrokiem z dnia 24 maja 2005r., sygn. akt II FSK 248/05, zaskarżony wyrok uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania tut. Sądowi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zgodnie z art.190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie jako p.p.s.a.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Nie jest kwestionowane w sprawie, że wnioskiem z dnia 25 września 2002r. H. i A. S. zażądali stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1994-1995.

Pomimo złożenia przedmiotowego wniosku nie został on w niniejszej sprawie rozpoznany w zakresie stwierdzenia nadpłaty za 1994r. Jak stwierdził w wyroku z dnia 24 maja 2005r. Naczelny Sąd Administracyjny, zaskarżona decyzji Izby Skarbowej z dnia 14 sierpnia 2003r. wydana zatem została z naruszeniem art.233§1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.

Z materiałów sprawy nie wynika, ażeby kwestia nadpłaty za rok 1994 była wcześniej przedmiotem rozstrzygnięcia w drodze decyzji. Za rozstrzygnięcie takie nie można bowiem uznać wydania postanowień o zaliczeniu powstałych nadpłat (postanowienie Izby Skarbowej z dnia 21 stycznia 2003r. utrzymujące w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego z dnia 10 października 2002r.), gdyż nie rozstrzygają one kwestii nadpłat w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1994r., a jedynie określają sposób jej zaliczenia na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych.

Zaskarżona decyzja w części umarzającej postępowanie o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym za 1994r., w rzeczywistości, pozbawiła podatników możliwości wszczęcia postępowania w sprawie wysokości nadpłaty podatku, w sytuacji gdy organy podatkowe określiły decyzją inną (niższą) wysokość kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym i jednocześnie błędnie - w ocenie podatników - rozliczyły dokonane wpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 maja 2005r. : "Uznanie, że postępowanie w sprawie zwrotu nadpłaty podatku nie może być w takim przypadku prowadzone z uwagi na jego bezprzedmiotowość, oznaczałoby, że podatnikom pozostawałaby wyłącznie droga cywilnoprawna do dochodzenia roszczeń w zakresie wysokości nadpłaty w podatku, co jest niezgodne z trybem zwrotu nadpłaty uregulowanym w art.72 i nast. Ordynacji podatkowej.".

Bezpodstawny jest natomiast zarzut wadliwego przeprowadzenia postępowania, sprowadzający się do nie zapoznania stron z ustaleniami dokonanymi w trakcie postępowania. Zgodnie z art.200§1 Ordynacji podatkowej, organ wyznaczył stronom siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Z materiałem tym zapoznał się A. S. w dniu 29 sierpnia 2003r. Powołany przepis nie nakłada na organy podatkowe obowiązku zapoznania strony z projektem decyzji, czy też jak to ujęto w skardze dokonanymi w trakcie postępowania ustaleniami.

Mając na uwadze przedstawione wyżej argumenty Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Na podstawie art.152 tej ustawy orzeczono o wstrzymaniu wykonania decyzji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art.55 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz.368 ze zm.) w związku z art.97§2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1271 ze zm.)