Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1599/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-07-04 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2, 3, 3a
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 7 art. 77
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Protokolant st. sekr. sąd. Anna Tymowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2011 r. przy udziale – sprawy ze skargi R. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w wyniku ponownego rozpatrzenia złożonego przez R. D. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia powstałych w związku z prowadzoną działalnością utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. z [...] r. nr [...], którą odmówiono umorzenia należności w łącznej w wysokości [...] zł z tytułu nieopłaconych w terminie składek na FUS, FUZ oraz FPiFGŚP. W podstawie prawnej powołano art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z [...] 2008 r., uzupełnionym pismem z [...] 2008 r. skarżący zwrócił się o umorzenie zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne za okres od października 2003 r. do grudnia 2007 r. Wskazał, że utrzymuje się z zasiłku z MOPS, wychowuje dwoje małych dzieci i posiada zadłużenie w opłatach z tytułu czynszu.

Decyzją z [...] r. ZUS Oddział w C. odmówił umorzenia składek objętych wnioskiem. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek wymienionych w zapisie art. 28 ust. 3 pkt. 1-6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych uzasadniających uznanie ww. należności za całkowicie nieściągalne, co jest warunkiem koniecznym do ich ewentualnego umorzenia. Ponadto działalność gospodarcza skarżącego nadal jest prowadzona, a Naczelnik I Urzędu Skarbowego w K. od [...] r. prowadzi postępowanie egzekucyjne, dlatego brak jest podstaw do uznania należności za całkowicie nieściągalną. Nadto strona nie wykazała, iż z uwagi na sytuację materialną oraz rodzinną uregulowanie należności wpłatami własnymi lub w ramach układu ratalnego w dłuższym okresie czasu wiązałoby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych rodziny.

Powyższą decyzję zakwestionowała strona składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności uzasadniając go trudną sytuacją finansową. Do wniosku dołączono kserokopię postanowienia z [...] r. Sądu Rejonowego w K. dotyczącego zmiany zarządzeń opiekuńczych odnośnie małoletnich dzieci W. i R. L.; kserokopię postanowienia z Domu Dziecka "[...]"; kserokopię decyzji wydanej przez MOPS K. w sprawie przyznania zasiłku okresowego w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od 1 grudnia 2008 r. do 31 maja 2009 r., kserokopię zeznania podatkowego PIT-36 za 2008 r.

W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] r., utrzymał w mocy wyżej wskazaną decyzję. Opierając się na art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń uznano prawidłowość rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, gdyż nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalnie, co jest warunkiem koniecznym do umorzenia. Wskazano na okoliczność dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, w związku z czym nie można uznać, iż wystąpiła przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 3. Nadto zaznaczono, że Naczelnik I Urzędu Skarbowego w K. od dnia [...] r. prowadzi postępowanie egzekucyjne, w związku z czym brak jest możliwości uznania należności za całkowicie nieściągalną zgodnie z art. 28 ust. 5. Nie wystąpiła również przesłanka wymieniona w pkt 6, ponieważ nie jest wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Poza tym w sprawie z przyczyn oczywistych nie mają zastosowania przesłanki wymienione w pkt 1, 2, 4, 4a. Dodatkowo opierając się na art. 28 ust. 3 a ustawy oraz powołując się na rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) podkreślono, że wyłącznie w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem płatnika, wyjątkowością jego sytuacji można umorzyć w całości lub w części zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. Powołując się na wyjątkowy charakter tej instytucji wskazano, iż wnioskodawca nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną podjęcie spłaty należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego rodziny. R. D. samotnie wychowuje dwoje dzieci, które do dnia [...]r. pozostawały pod opieką MOPS-u, a od [...]r., przeszły pod jego opiekę. Na dochód gospodarstwa domowego składa się dochód z prowadzonej działalności – tj. ok [...] zł. (PIT-36 za 2008 r.); na dzieci został przyznany zasiłek okresowy w wysokości [...] zł; wydatki strona określiła na kwotę [...] zł. W okresie od dnia złożenia wniosku tj. od [...] 2008 r. nadal nie są opłacane należności wobec ZUS. Organ zaakcentował uznaniowy charakter wydanych decyzji; wyjątkowość okoliczności warunkujących zastosowanie omawianej instytucji, których zaistnienia strona nie wykazała oraz ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący wniósł o uchylenie decyzji Zakładu podtrzymując dotychczasowe argumenty; dodatkowo podkreślił, że nawet rozłożenie długu na raty doprowadzi do sytuacji braku środków na utrzymanie dzieci oraz strony, a w konsekwencji do bezdomności i skrajnej nędzy.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Na rozprawie sądowej strona zaakcentowała ciężką sytuację materialną; otrzymywanie zasiłków celowych z MOPS-u, samotne wychowywanie dwojga dzieci po odebraniu ich z Domu Dziecka, zajmowanie mieszkania bez tytułu prawnego oraz zadłużenie w opłatach czynszowych ok. [...] zł. Zaznaczył, że dochód z działalności wynosi ok. [...] zł, a pracę kończy o 16-tej aby odebrać dzieci z przedszkola.

Wyrokiem z 22 grudnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 790/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdził, że przepisy Kpa, w szczególności art. 7 i 77 tej ustawy obligują organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę. Natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak rozważenia przez organ w sposób kompleksowy okoliczności związanych z sytuacją majątkową skarżącego, co stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 Kpa w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji. W rozpoznawanej sprawie ZUS tylko ogólnie przedstawił sytuację materialną i życiową skarżącego. W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji powinno zawierać informacje o przeprowadzeniu analizy sytuacji materialnej i rodzinnej strony i wnioski, do jakich te okoliczności doprowadziły organ, w kontekście zarówno przepisu art. 28 ust. 3, jak i art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Powtórnie rozpatrując wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS wydał określoną na wstępie decyzję, będącą przedmiotem skargi w niniejszej sprawie. Rozstrzygnięciem tym organ znów utrzymał w mocy decyzję ZUS Oddział w C. z [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności objętych wnioskiem skarżącego. W uzasadnieniu streścił dotychczasowy przebieg postępowania i przytoczył treść art. 28 ust.2, ust.3 i ust.3a. Stwierdził, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalnie, co jest warunkiem koniecznym do umorzenia. Wskazano na okoliczność dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, w związku z czym nie można uznać, iż wystąpiła przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 3. Nadto zaznaczono, że Naczelnik I Urzędu Skarbowego w K. od [...] r. prowadzi postępowanie egzekucyjne, w związku z czym brak jest możliwości uznania należności za całkowicie nieściągalną zgodnie z art. 28 ust. 5. Nie wystąpiła również przesłanka wymieniona w pkt 6, ponieważ nie jest wykluczone, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwoty przekraczające wydatki egzekucyjne. Poza tym w sprawie z przyczyn oczywistych nie mają zastosowania przesłanki wymienione w pkt 1, 2, 4, 4a. ZUS stwierdził także, że organ I instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną podjęcie spłaty należności w dłuższym okresie wiązałoby się z brakiem możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych rodziny skarżącego. Ponadto organ wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego Zakład ustalił, iż skarżący samotnie wychowuje dwoje dzieci, które do [...] r. przebywały w Domu Dziecka, a od [...] r. przeszły pod jego opiekę. Wskazał, że na dochód gospodarstwa domowego składa się dochód z działalności gospodarczej, który w roku 2008 wynosił [...] zł. Stałe miesięczne wydatki skarżący określił na kwotę [...] zł, a skarżący nadal nie opłaca składek na rzecz ZUS. Podniósł, że skarżący, mimo wezwania, nie zaktualizował danych na temat swojej sytuacji. Podkreślił uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek i fakt, że może ono mieć miejsce w sytuacjach wyjątkowych, niezależnych od ubezpieczonego, co – w ocenie ZUS – nie zachodzi w przypadku skarżącego.

Na powyższą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wnosząc o jej uchylenie. W skardze podniósł, że nieuzasadniony jest zarzut organu zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż był wzywany do aktualizacji danych na temat swojej sytuacji, czego nie uczynił, bo z art. 7 Kpa wynika, że obowiązek ustalenia stanu faktycznego ciąży na organie i nie można go przerzucać na stronę. Zarzucił, iż organ pominął fakt, że posiada on zadłużenie czynszowe na ok. [...] zł, a także rozbieżność między uzyskiwanymi dochodami w kwocie ok.[...] zł miesięcznie, a miesięcznymi wydatkami oszacowanymi na kwotę ok. [...] zł oraz fakt samotnego wychowywania dwójki dzieci i otrzymywania zasiłków z pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację faktyczną i prawną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc stwierdzenie, że zaskarżona decyzja dotknięta jest którąś z w/w wad skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego.

Nadto należy podkreślić, że sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja uprawnionego organu. Kontrola ta obejmuje jedynie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Analizując przedmiotową sprawę przy uwzględnieniu tych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie przeprowadzone przez organ przed wydaniem decyzji jest dotknięte wadami.

W wyroku z 22 grudnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 790/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając poprzednią decyzję ZUS i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, stosownie do art. 141 § 4 zd. 2. p.p.s.a. - stanowiącego, że jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania - udzielił organowi stosownych wskazówek. W szczególności Sąd podniósł, że art. 7 i 77 tej ustawy obligują organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko strony, czy też je podważa. Obciąża on zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, ponownie rozpatrujący sprawę. Sąd wskazał wówczas, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak rozważenia przez Zakład w sposób kompleksowy okoliczności związanych z sytuacją majątkową skarżącego, co stanowiło o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego decyzji. W rozpoznawanej sprawie ZUS tylko ogólnie przedstawił sytuację materialną i życiową skarżącego. Natomiast w ocenie Sądu uzasadnienie decyzji powinno zawierać wyczerpujące informacje o przeprowadzeniu analizy sytuacji materialnej i rodzinnej strony i wnioski, do jakich te okoliczności doprowadziły organ, w kontekście zarówno przepisu art. 28 ust. 3, jak i art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że organ nie wykonał wskazań Sądu zawartych w przytoczonym wyroku. Nie zgromadził ani nie zaktualizował danych dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, a rację ma skarżący, że na mocy art. 7 i 77 Kpa obowiązek taki organ obciąża. Faktem jest, że do skarżącego wystosowano pismo z [...] 2010 r., gdzie organ poinformował, że "w terminie 7 dni od jego otrzymania istnieje możliwość przytoczenia okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie". Wydaje się jednak, że skarżący nie jest osobą szczególnie zaradną życiowo i być może wezwanie to – oprócz sformułowań ogólnych – winno zawierać przykładowe zestawienie dokumentów, jakie mogłyby być pomocne przy ocenie jego sytuacji. Należy również wziąć pod uwagę, że w tymże piśmie znalazły się także sformułowania, że "Prezes ZUS (...) podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy", co – w świetle art. 7 i 77 Kpa - strona mogła odczytać w ten sposób, że organ istotnie zbierze wszelkie dowody, nawet bez jej aktywności. Ponadto okoliczność, że to skarżący zwraca się o swego rodzaju udzielenie ulgi nie zwalnia organu od obowiązku poszukiwania dowodów we własnym zakresie. Faktem jest, że szeregu dokumentów organ nie będzie w stanie uzyskać z uwagi na to, że są one chronione tajemnicą, np. zaktualizowana wysokość dochodów skarżącego (bowiem te, na których oparł się organ pochodzą z roku 2008), a które nie mogą być ujawnione ZUS z uwagi na tajemnicę skarbową, którą są objęte zgodnie z art. 293 i nast. ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.). Jednakże w aktach sprawy znajduje się np. decyzja z [...] r. dot. przyznania skarżącemu zasiłku okresowego od 1 grudnia 2008 r. do 31 maja 2009 r. w kwocie [...] zł, a organ zaniechał wyjaśnienia, czy nie został on przedłużony na dalszy okres. Na stronie 20. akt administracyjnych znajduje się rachunek dot. prawdopodobnie opłat za energię elektryczną, ale wystawiony na nazwisko H. D., nie wiadomo więc jaki jest jego związek ze sprawą. Organ nie wziął także pod uwagę zaświadczenia o wysokości zaległości czynszowych skarżącego, które na dzień [...] 2008 r. wynosiły prawie [...] zł (karta 13 akt administracyjnych). Fragment uzasadnienia poświęcony analizie stanu majątkowego i rodzinnego (bez zestawienia należności, których dotyczy wniosek) obejmuje 7 linijek tekstu na str. 3 decyzji i sprowadza się do stwierdzenia, że skarżący samotnie wychowuje dwoje dzieci, które do [...] r. pozostawały pod opieką MOPS, a od [...] r. przeszły pod opiekę skarżącego. Na dochód gospodarstwa domowego składa się dochód z działalności gospodarczej. Wedle przedstawionego przez stronę zeznania rocznego PIT-36 w 2008 r. z tytułu tej działalności uzyskał on kwotę [...] zł. Stałe miesięczne wydatki strona określiła na [...] zł. Tak lakoniczna ocena stanu majątkowego skutkuje wadliwością postępowania polegającą na zgromadzeniu niepełnego materiału i wydaniu decyzji w oparciu o niedostatecznie ustalony stan faktyczny, a tym samym naruszeniem art. 77 § 1 Kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz art. 7 Kpa wskazujący, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Należy także wskazać, że postępowanie w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne jest niejako dwuetapowe. W pierwszym etapie organ bada, czy zostały spełnione przesłanki udzielenia ulgi, określone w art. 28 ust. 2, 3 i 3a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz.1585 ze zm.). Stosownie do powołanych przepisów art. 28:

2. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

3. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

3a. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Zasady umarzania składek osób będących równocześnie płatnikami składek określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i polityki społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz.1365). W myśl § 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. lub uzasadnionych przypadków w rozumieniu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Tak więc dopiero ustalenie w toku postępowania wszczętego wnioskiem strony o umorzenie należności, że zachodzi któraś z w/w przesłanek skutkuje możliwością jego rozpatrzenia przez pryzmat uznania administracyjnego.

W niniejszej sprawie organ ocenił, iż w przypadku skarżącego żadna z przesłanek określonych wyżej cytowanymi przepisami nie zachodzi mimo, iż nie ustalił w sposób wyczerpujący i pełny stanu majątkowego i rodzinnego skarżącego. Już sama ta okoliczność powoduje wadliwość rozstrzygnięcia, skutkującego jego uchyleniem. Ponadto w przypadku decyzji uznaniowych organ musi w sposób pełny wyjaśnić przesłanki, jakimi się kierował, wydając określone rozstrzygnięcie. W przeciwnym razie jego decyzja będzie obarczona wadą naruszenia prawa. W niniejszej sprawie, ponieważ organ stwierdził, iż skarżący nie wykazał przesłanek uzasadniających umorzenie składek, bezprzedmiotowa była ocena wniosku skarżącego przez pryzmat uznania administracyjnego, dokonana przez organ na stronie 3. decyzji.

Wobec uchybień stwierdzonych w odniesieniu do postępowania, jakie poprzedzało wydanie zaskarżonej decyzji, zasadne stało się jej uchylenie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.