Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 27/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-10-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.149 § 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art.7,77 § 1
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia del. WSA Sławomir Antoniuk Protokolant: st. asystent sędziego Dorota Kozub - Marciniak po rozpoznaniu w dniu 7 października 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1362/14 w sprawie ze skargi B. T. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od B. T. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 15 września 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 1362/14), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi B. T., uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] oraz utrzymaną przez nią decyzję tego samego organu z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.

Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

Decyzją z dnia [...] grudnia 1978 r. nr [...], Naczelnik Gminy N. orzekł o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, obejmującego działki oznaczone nr [...], położone we wsi K. oraz działkę oznaczoną nr [...], położoną we wsi R., stanowiącego własność C. K. Rozpatrując zaś sprawę w instancji odwoławczej, na skutek wniesionego przez C. K. odwołania, Prezydent W., decyzją z dnia [...] czerwca 1979 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu stanowiska stwierdził, iż ponieważ, będące przedmiotem przejęcia na własność Państwa grunty od kilku lat nie były wykorzystywane na cele produkcji rolnej oraz, iż na przedmiotowym gospodarstwie rolnym nie zamieszkiwał jego właściciel ani nikt z jego rodziny, to istniała uzasadniona podstawa do przejęcia w/w gospodarstwa na rzecz Państwa w trybie przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1957r.

Powyższe decyzje stały się przedmiotem wniosku B. T. i M. G., które – jako spadkobierczynie C. K. – wraz z H. K., byłą współwłaścicielka nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...], będącą częścią przejętego na rzecz Państwa gospodarstwa rolnego, wystąpiły o stwierdzenie ich nieważności z uwagi na rażące naruszenie prawa. Zdaniem wnioskodawczyń, przepisy, będące podstawą wydania kwestionowanych decyzji, były sprzeczne z porządkiem prawnym ustanowionym w Konstytucji PRL z dnia 22 lipca 1952 r.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił uwzględnienia powyższego wniosku, a następnie, decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., wydaną w trybie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 k.p.a., utrzymał mocy swoje pierwotne rozstrzygnięcie.

W motywach stanowiska organ stwierdził, że ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynikało, iż gospodarstwo rolne, o powierzchni [...] ha, obejmujące działki nr [...], położone we wsi K., a stanowiące własność C. K. oraz działkę nr [...], położoną we wsi R., będącą współwłasnością C. i H. K., zostało przejęte na własność Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reforma rolną i osadnictwem rolnym oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198 ze zm.). Ponadto organ zauważył, że w rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie miało ustalenie, czy w momencie przejęcia omawianego gospodarstwa na własność Państwa zamieszkiwał na nim właściciel, jego małżonek, dzieci lub rodzice, a także czy gospodarstwo to było uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela bądź użytkownika lub dzierżawcę.

W związku z powyższym, Minister wyjaśnił, że z protokołu lustracji gospodarstwa, dokonanej dnia [...] października 1978 r. wynikało, iż nieruchomości rolne położone we wsiach K. i R. od kilku lat nie były wykorzystywane na cele produkcji rolnej, przeszło połowa gruntów od 1976 r. leżała odłogiem, a na nieruchomości nie zamieszkiwał właściciel ani żaden jego krewny. Ponadto z oświadczenia C. K. z dnia [...] września 1976 r. oraz notatki służbowej z dnia [...] listopada 1978 r., sporządzonej przez inspektora ds. gospodarki ziemią w Urzędzie Gminy N. wynikało, iż C.K. był informowany o możliwości przejęcia jego gospodarstwa na rzecz Państwa w przypadku, gdy grunty wchodzące w jego skład, nie zostaną zagospodarowane. Pomimo wielokrotnych upomnień właściciela przedmiotowe gospodarstwo do dnia [...] grudnia 1978 r. nie było uprawiane, o czym świadczył opis gospodarstwa, sporządzony tego samego dnia. Powyższe informacje – w ocenie organu nadzoru – jednoznacznie zatem wskazywały na to, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo opuszczone, które podlegało przejęciu na rzecz Państwa w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z 13 lipca 1957 r.

Odnosząc się do kwestii nie skierowania przez Naczelnika Gminy N. decyzji z dnia [...]grudnia 1978 r. do H. K., będącej drugim współwłaścicielem działki oznaczonej nr [...] wchodzącej w skład przedmiotowego gospodarstwa rolnego, organ wyjaśnił, że kwestia ta nie mogła być przedmiotem oceny w trybie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy N. z dnia [...] grudnia 1978 r. oraz decyzji Prezydenta W. z dnia [...]czerwca 1979 r., gdyż nie uczestniczenie przez jedną ze stron w postępowaniu administracyjnym, w którym miała ona interes prawny stanowić mogło jedynie podstawę do jego wznowienia - w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Poza tym Minister zauważył, że ustawa z dnia [...] lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym była aktem prawnym o charakterze powszechnie obowiązującym, uchwalonym przez Sejm. W związku z powyższym niezasadne było twierdzeń stron, że kwestionowane decyzje podjęte zostały w oparciu o przepisy sprzeczne z obowiązującym wówczas porządkiem prawnym. Organ podkreślił także, iż nigdy nie był i nie jest organem właściwym do stwierdzenia, czy dana ustawa jest sprzeczna z konstytucją.

Na wyżej przedstawioną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2014 r. B. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła organowi naruszenie: art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. - poprzez nie wyjaśnienie w sposób wyczerpujący, czy przejęcie przedmiotowego gospodarstwa nastąpiło bez rażącego naruszenia prawa i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. - poprzez błędne uznanie, iż sprawa dotyczy gospodarstwa rolnego - w rozumieniu przepisów dekretu.

W odpowiedzi na skargę, Minister wnosił o jej oddalenie a odnosząc się do zarzutów skarżącej, wskazał, że co prawda w ówcześnie obowiązującym kodeksie cywilnym brak było definicji legalnej gospodarstwa rolnego, to jednak definicja taka znajdowała się w rozporządzeniu z dnia 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1972 r. Nr 31, poz. 215, ze zm.).

W ocenie Ministra, przejęta na własność Państwa nieruchomość, oznaczona jako działki nr [...], stanowiła zaś gospodarstwo rolne - w myśl przytoczonych wyżej przepisów. Jak wynikało bowiem z wypisu z ewidencji gruntów wg stanu na 1976 r., nieruchomość tę stanowiły: grunty orne, pastwiska oraz lasy.

Uchylając – na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." – zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 października 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu, decyzje organu nadzoru zostały wydane z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a., gdyż organ ten nie dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Organ nie wyjaśnił bowiem w sposób prawidłowy kluczowej dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności tj. tego, czy sporna nieruchomość stanowi gospodarstwo rolne - w rozumieniu przepisów obowiązujących w dacie wydania kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji Naczelnika Gminy N. z dnia [...] grudnia 1978 r. a utrzymanej w mocy decyzją Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 1979 r.

Sąd wskazał w tym miejscu, że podstawę prawną decyzji kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym stanowił art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz § 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 198, ze. zm.). Zgodnie z tymi zaś przepisami, gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu [...] kwietnia 1955 r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń. Z powyższego wynikało więc, iż przejęcie gospodarstwa rolnego na tej podstawie uzależnione było łącznie od spełnienia dwóch przesłanek: (i) przejęciu podlegało gospodarstwo rolne, (ii) przejęciu podlegało gospodarstwo rolne opuszczone przez właścicieli. Ten tryb – jak podkreślił Sąd - miał zatem zastosowanie wyłącznie do gospodarstw rolnych opuszczonych a nie do wszystkich nieruchomości wykazujących cechy opuszczenia. Dla ustalenia, czy dana nieruchomość spełniała cechy gospodarstwa rolnego opuszczonego należało więc zastosować przepisy definiujące pojęcie gospodarstwa rolnego w dacie wydania decyzji przez Naczelnika Gminy N. z dnia [...] grudnia 1978 r. Tymczasem okolicznością bezsporną było, iż ustawa z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym nie zawierała definicji ustawowej gospodarstwa rolnego. Natomiast w kodeksie cywilnym definicja gospodarstwa rolnego została przyjęta dopiero w 1990 roku poprzez dodanie - na mocy art. 1 pkt 12 ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321) - nowego art. 553, a otrzymała nowe brzmienie w noweli do kodeksu cywilnego z 2003 roku.

Z tych powodów – zdaniem Sądu - dla ustalenia definicji gospodarstwa rolnego - a tym samym potwierdzenia wystąpienia przesłanki dopuszczalności przejęcia nieruchomości w tym trybie - konieczne było między innymi skorzystanie w tym zakresie z definicji zawartych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45, poz. 304). Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, gospodarstwo rolne stanowią wszystkie należące do tej samej osoby (osób) nieruchomości rolne, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą wraz z budynkami, urządzeniami, inwentarzem żywym i martwym, zapasami oraz prawami i obowiązkami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W myśl zaś § 1 powołanego rozporządzenia - w wersji obowiązującej na dzień wydania decyzji Naczelnika Gminy N. - nieruchomość uważa się za rolną, jeżeli jest lub może być użytkowana na cele produkcji rolnej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej, chyba że stosownie do przepisów o terenach budowlanych na obszarach wsi albo stosownie do przepisów o planach zagospodarowania przestrzennego została przeznaczona na inne cele, niezwiązane bezpośrednio z produkcja rolną. Nie uważa się jednak za nieruchomości rolne nieruchomości, które należą do tej samej osoby lub osób, jeżeli ich łączny obszar nie przekracza 0,5 ha.

W rezultacie Sąd uznał, że organ, prowadząc ocenę zgodności z prawem decyzji o przejęciu, obowiązany był do ustalenia, czy nieruchomość przejęta na mocy decyzji Naczelnika Gminy N. mogła być uznana za gospodarstwo rolne. Takich ustaleń brak było zaś w treści zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W decyzjach tych stwierdzono bowiem jedynie ogólnikowo, iż przedmiotem przejęcia na własność Państwa było gospodarstwo rolne. Zdaniem Sądu, takiego ogólnikowego stwierdzenia - nie opartego na ocenie materiału dowodowego będącego podstawą wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego - nie można zaś było przyjąć jako prawidłowego procesu kontroli decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego. Samo takie stwierdzenie, bez oceny wiarygodności dowodów i sposobu ich przeprowadzenia, nie stanowiło bowiem pełnej weryfikacji - w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji – prawidłowości ustalenia stanu faktycznego w decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego.

W związku z powyższym, Sąd polecił, aby prowadząc ponownie postępowanie organ uwzględnił przedstawione powyżej zapatrywania prawne Sądu i przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające, na okoliczność, czy faktycznie doszło do przejęcia gospodarstwa rolnego, dokonując przy tym analizy dokumentów zebranych w sprawie i przepisów, w tym dotyczących definicji gospodarstwa rolnego i nieruchomości rolnej na dzień wydania kontrolowanych decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego.

W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - przez bezzasadne przyjęcie, że organ nie ustalił, czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne.

Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący organ wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie wraz z zasądzeniem zwrotu kasztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zarzut dotyczący charakteru przejętej na własność Państwa nieruchomości nie był podnoszony przez strony postępowania, aż do momentu złożenia skargi do Sądu i dlatego też kwestia ta nie była przedmiotem szczegółowych wyjaśnień w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Tym niemniej z akt sprawy bezsprzecznie wynikało, że przedmiotowa nieruchomość rolna stanowiła gospodarstwo rolne. Wynikało to zwłaszcza z wypisu z ewidencji gruntów wg stanu na 1976 r.. Nieruchomość tę stanowiły bowiem: grunty orne, pastwiska oraz lasy. Najważniejszym zaś elementem do uznania, że mamy do czynienia w tym wypadku z gospodarstwem rolnym było istnienie nieruchomości rolnych. Fakt braku, posadowienia na nieruchomości budynków nie pozbawiał przy tym nieruchomości charakteru gospodarstwa rolnego, bowiem nie stanowiło to przeszkody w prowadzeniu produkcji rolnej. Tego rodzaju pogląd – jak podkreślał skarżący kasacyjnie - jest ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OSK 2110/13).

Ponadto autor skargi kasacyjnej zwracał uwagę, że w zaskarżonej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że przedmiotem przejęcia na własność Państwa było gospodarstwo rolne, co - w świetle powyższego - nie budziło wątpliwości. Z uzasadnienia tej decyzji wynikało też, że oceniono wszystkie przeprowadzone dowody (np. opis gospodarstwa z dnia [...] grudnia 1978 r.), które w sposób jednoznaczny dowiodły, że w przedmiotowej sprawie nieruchomość rolna stanowiła gospodarstwo rolne, które podlegało przejęciu na własność Państwa jako gospodarstwo rolne opuszczone na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 174, z późn. zm.).

W świetle powyższego – zdaniem skarżącego organu - nie można było się zgodzić ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że w toku postępowania administracyjnego naruszono art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., gdyż dokładnie wyjaśniono stan faktyczny sprawy, jak również w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy, oraz wykazano w uchylonych przez Sąd decyzjach, że istniały przesłanki do przejęcia przedmiotowej nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne na własność Państwa.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną, B. T. wnosiła o jej oddalenie wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 206 r. poz. 718) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Podstawy te obejmowały wyłącznie zarzuty istotnego naruszenia przepisów postępowania w postaci: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. - przez bezzasadne przyjęcie przez Sąd I instancji , że organ nie ustalił, czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne i z zarzutami tymi należy się zgodzić.

Analizowana sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymującej w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] października 2013 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 1979 r., utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Gminy N. z dnia [...] grudnia 1978 r. o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, obejmującego działki oznaczone nr [...], położone we wsi K. oraz działkę oznaczoną nr [...], położoną we wsi R. Powyższe oznaczało zatem, że w tym wypadku kontroli podlegała decyzja, wydana w postępowaniu nadzwyczajnym. W postępowaniu zaś nieważnościowym organ, badając, czy w sprawie zachodziły przesłanki, wymienione w art. 156 § 1 k.p.a., nie gromadzi zaś nowego materiału dowodowego, który prowadziłby do nowych ustaleń faktycznych w sprawie, tylko to ustalenia faktyczne, dokonane w postępowaniu zwyczajnym, determinują ocenę zastosowania przesłanek norm prawa materialnego. W postępowaniu nadzorczym inny jest więc zakres postępowania dowodowego, w odniesieniu do postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Tymczasem, uchylając wprawdzie z powodu – jak Sąd Wojewódzki przyjął - naruszenia przez Ministra w postępowaniu nieważnościowym art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w istocie rzeczy Sąd I instancji weryfikował jednak ustalenia faktyczne, dokonane w trybie zwykłym. Świadczy o tym wyraźnie wypowiedź Sądu, w której stwierdził, że (cyt.) "Samo takie stwierdzenie, bez oceny wiarygodności dowodów i sposobu ich przeprowadzenia, nie stanowi pełnej weryfikacji - w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji – prawidłowości <>".

W związku z powyższym wyjaśnić należy, że – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym - rażące naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 §1 k.p.a., regulujących przyjętą w postępowaniu administracyjnym teorię dowodów i postępowania dowodowego, mogłoby mieć miejsce tylko wtedy, gdyby w sprawie zastosowano normę prawa materialnego do stanu faktycznego niezapisanego w hipotetycznym stanie faktycznym tej normy. Natomiast z różnicy w ocenie dowodów, która oparta jest na zasadzie swobodnej oceny dowodów, nie jest dopuszczalne wyprowadzenie rażącego naruszenia prawa, gdyż podważałoby to zasadę trwałości decyzji administracyjnej. W związku z tym – jak wyżej wspomniano - w postępowaniu nieważnościowym nie można prowadzić postępowania dowodowego w takim zakresie, jak ma to miejsce w postępowaniu co do istoty sprawy, a ocena legalności decyzji ostatecznej powinna być dokonywana w zasadzie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Z tych powodów wytyczne Sądu Wojewódzkiego, zawarte w zaskarżonym wyroku a w których Sąd polecił by prowadząc ponownie postępowanie organ przeprowadził (cyt.): "szczegółowe postępowanie wyjaśniające, w którym ustali, czy faktycznie doszło do przejęcia gospodarstwa rolnego, dokonując analizy dokumentów zebranych w sprawie (...)", nie mogły być zrealizowane.

Z treści kontrolowanych w trybie nieważnościowym decyzji oraz ich uzasadnień jednoznacznie wynikało, że dotyczyły one przejęcia na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego. Nie doszło zatem w tym przypadku do rażącego naruszenia art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reforma rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959 r. Nr 14, poz. 78). Okoliczność natomiast czy obiekt, do którego zastosowano ten przepis był istotnie gospodarstwem rolnym – w rozumieniu definicji gospodarstwa rolnego zawartej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z 28 listopada 1964 r. w sprawie przenoszenia własności nieruchomości rolnych, znoszenia współwłasności takich nieruchomości oraz dziedziczenia gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 45, poz. 304) - była już kwestią z zakresu postępowania dowodowego. Samo bowiem rozumienie tej definicji ( § 1 i 2 ust. 1 cyt. rozporządzenia) nie było sporne. Podkreślić przy tym trzeba, że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy prowadzonej w trybie zwykłym nie wynika też w żaden sposób (rażący lub ewidentny), aby przejęta na własność Skarbu Państwa nieruchomość rolna nie mogła być stanowić gospodarstwa rolnego. Wręcz przeciwnie, dowodzi tego faktu zarówno treść wypisu z ewidencji gruntów – wg stanu na 1976 r. jak i opis przedmiotowego gospodarstwa rolnego z dnia [...] grudnia 1978 r.

Biorąc zatem powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny - z mocy art. 188 w zw. z art. 151 i art. 193 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na przepisie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.