Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1209/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3 zadnie 1, art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz / spr. / Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda WSA Mirosław Bator Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2009 r. sprawy ze skargi Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na decyzję Wojewody z dnia 29 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Prezydent Miasta, na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 138, art. 139, art. 140, art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) orzekł w punkcie 1 o zwrocie działki ewidencyjnej nr "1" o pow. 3243 m2 obręb [...] jedn. ewid. [...] m. K., odpowiadającej przejętym na rzecz Skarbu Państwa działkom nr "2" o pow. 3086 m2 i nr "3" o pow. 157 m2 obr. [...] (mały) T., objętych księgą wieczystą KR [...] na rzecz P. Z. w całości, w punkcie 2 zobowiązał P. Z. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 18 085 zł, w punkcie 3 rozłożył należność określoną w punkcie 2 na raty na okres 5 lat. Nadto, w punkcie 4 decyzji organ stwierdził, że ostateczna decyzja stanowi podstawę do dokonania na wniosek właściciela stosownych wpisów w księdze wieczystej, ujawnienia zmian z operacie ewidencji gruntów dla obrębu [...] jednostka ewidencyjna [...] m. K., ustanowienia w księdze wieczystej hipoteki w celu zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, natomiast w punkcie 5 orzekł o wygaśnięciu trwałego zarządu ustanowionego na przedmiotowej nieruchomości na rzecz Komendy Wojewódzkiej Policji w K. z dniem uprawomocnienia się decyzji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie zostało zainicjowane w dniu [...] lutego 1998 r. wnioskiem P. Z.. W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że działka nr "4" o pow. 3503 m2 obr [...] (mały) T. objęta księgą wieczystą KW [...], stanowiła własność P. Z. w całości. Planem podziału z dnia [...] października 1974 r. nr K-[...] działka ta podzieliła się na działki "5" i "2", które zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego w dniu [...] października 1975 r. Rep. [...], zawartej w oparciu o art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z przeznaczeniem na cele budowy Ośrodka Zmotoryzowanego Odwodu Milicji Obywatelskiej przy ul. [...] w K., zgodnie z decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta z dnia [...] maja 1974 r. nr [...] zatwierdzającą plan realizacyjny zagospodarowania terenu obiektów ZOMO. Za nieruchomość przewidziano odszkodowanie w wysokości 52545 starych złotych.

Na podstawie analizy dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej ustalono, że planem podziału z dnia 20 listopada 1977 r. nr K-[...] działka "5" o powierzchni 345 m2 obr. [...] (mały) T. podzieliła się na działki nr "6" o pow 170 m2 i nr "7" o pow. 175 m2. Planem podziału z dnia 2 kwietnia 1986 r. nr K-[...] działka nr "7" podzieliła się na działki "8" o pow. 18 m2 i nr "3" o pow. 157 m2. Następnie działki nr "2" i nr "3" wraz z innymi działkami utworzyły działkę ewidencyjną nr "9" o pow. 237687 m2 obr. [...] jedn. ewid. [...], zaś działki "6" i "8" obr [...] (mały) T. wraz z innymi działkami utworzyły działkę nr "10" o pow. 6206 m2 obr. [...] jedn. ewid. [...], co potwierdza znajdujący się aktach sprawy wykaz zmian gruntowych z dnia 27 maja 2003 r. nr ks rób. [...]. Planem podziału z dnia 16 czerwca 2006 r. nr [...] działka nr "10" o pow. 6206 m2 obr [...] jedn. ewid. [...] podzieliła się na działki nr "11" o pow. 1452 m2, nr "12" o pow. 52 m2 i nr "13"3 o pow. 4702 m2. Z uwagi na odmienny stan prawny działek nr "6" i "8" stanowiących obecnie część działek nr "11" i "13" organ wskazał, że sprawa dotycząca ich zwrotu zostanie rozpatrzona w odrębnym postępowaniu, natomiast przedmiotem postępowania uczyniono zwrot działek "2" i "3" obr. [...] (mały) T..

Organ l instancji uznał, że zaistniały przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości określone w art. 136 ust. 3 oraz art. 137 ust. 1 cyt. ustawy. Z wnioskiem wystąpił właściciel nieruchomości, a żądanie zwrotu dotyczyło nieruchomości, której przejęcie nastąpiło na podstawie umowy wymienionej w art. 216 powołanej ustawy.

Odnośnie spełnienia przesłanki zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia organ poczynił następujące ustalenia. Nieruchomość objęta wywłaszczeniem miała zostać przeznaczona pod budowę Zmotoryzowanego Odwodu Milicji Obywatelskiej. Jak wynika z analizy planu ogólnego zagospodarowania bazy ZOMO z dnia [...] listopada 1972 r. l. ks. rób. [...], wykonanego w skali 1:1000, stanowiącego załącznik do decyzji z dnia [...] maja 1974 r. nr [...] na części nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot planowano wybudować [...] budynki koszarowe o powierzchni kubaturowej 11941 m3 każdy oraz plac alarmowy. Natomiast w pozostałej części nieruchomość przeznaczona była pod budowę i realizację ciągów pieszych, dróg dojazdowych do obiektów oraz zieleńców. W trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami terenu, przeprowadzonej w dniu 6 kwietnia 1998 r. stwierdzono, że działka "4" obr. [...] (mały) T. nie posiada widocznych granic w terenie i wraz z nieruchomościami przyległymi stanowi teren porośnięty nieskoszoną trawą, samosiejkami i chwastami, na którym znajdują się latarnie i prowizoryczne [...]. Od strony ul. P. teren jest ogrodzony. W trakcie kolejnej rozprawy przeprowadzonej w dniu 16 maja 2006 r. ustalono, że część działki nr "9" obr. [...] jedn. ewid. [...] w granicach wywłaszczonej działki nr "4" stanowi nieużytek porośnięty nieskoszoną trawą. Od strony wschodniej granicę działki nr "9" wyznacza ciąg drzew, natomiast pozostałe granice są niewidoczne w terenie. Dokonane oględziny terenu pozwoliły zatem na stwierdzenie, że mimo upływu 32 lat od wywłaszczenia zamierzona inwestycja nie powstała, co więcej nie rozpoczęto nawet budowy. Zatem przesłanki określone w art. 137 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy odnośnie zbędności inwestycji zostały spełnione. Przedmiotowe działki stanowią w dalszych ciągu własność Skarbu Państwa, nie ma więc przeszkód prawnych do wydania decyzji o ich zwrocie.

Wobec powyższego konieczne stało się dokonanie podziału działki "9" w celu wydzielenia części odpowiadającej wywłaszczonej nieruchomości. Ponieważ ustalono, że decyzją Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2004 r. nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa w trwałym zarządzie Komendy Wojewódzkiej Policji w K., składające się między innymi z działki "9" obr [...] określone zostały jako teren zamknięty na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, stosownie do postanowień art. 13 ust. 3 cyt. ustawy organ uzyskał zgodę zarządcy na wykonanie prac geodezyjnych na ww. terenie w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia roszczeń byłego właściciela. Planem podziału, przyjętym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 19 kwietnia 2007 r. pod nr [...], zatwierdzonym ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] lipca 2007 r. działka "9" o powierzchni 237689 m podzieliła się na działki "14" o pow. 230683 m, nr "15" o pow. 3761 m i "16" o pow. 3243 m. Zgodnie z wykazem synchronizacyjnym z dnia 19 grudnia 2006 r. nr ks rób. [...] działka "16" odpowiada działkom "2" i "3". Nadto organ wskazał, że przez teren działki "16" przeprowadzone są elektroenergetyczne linie kablowe średniego napięcia, natomiast na działkach nie występują przyłącza i sieci gazowe, wodociągowe, kanalizacyjne ani ciepłownicze. Odszkodowanie zostało ustalone stosownie do treści art. 140 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy uwzględnieniu, że powierzchnia działki podlegającej zwrotowi jest mniejsza od wywłaszczonej. Stosownie do wniosku P. Z. spłata odszkodowania została rozłożona na raty. Na koniec organ podał, że stosownie do treści art. 238 ust. 1 cyt. ustawy trwały zarząd ustanowiony na rzecz Komendy Wojewódzkiej Policji w K. wygasł.

Odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody złożył Komendant Wojewódzki Policji w K., zarzucając naruszenie art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 105 § 1 k.p.a. poprzez niewykazanie, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w umowie sprzedaży, w szczególności realizację "zagospodarowania terenu Zmotoryzowanego Odwodu Milicji Obywatelskiej przy ul. [...] w K.". Strona odwołująca się wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania organu l instancji.

W uzasadnieniu odwołania podniosła, że umowa o sprzedaży zawarta w dniu [...] października 1975 r. inaczej niż ustalił to organ l instancji określała przedmiot, a mianowicie dotyczyła ona m.in. działki "2" o pow. 3158 m2. Już samo porównanie powierzchni działki "2" z 1975 r. i 2007 r. (3242 m2 i 3158m2) nasuwa, zdaniem strony odwołującej się, oczywisty wniosek, że nie jest to działka tożsama, a w konsekwencji postępowanie o zwrot nieruchomości nie doprowadziło do ustalenia swojego przedmiotu, co winno skutkować jego umorzeniem. Zakwestionowano również ustalenie dokonane przez organ l instancji odnośnie zbędności nieruchomości na cel określony w wywłaszczeniu, zarzucając, że Prezydent nie dokonał kompleksowej oceny stanu faktycznego działki, nie uzyskując informacji m.in. w zakresie istniejącego uzbrojenia podziemnego, pozostającego we własności Komendy Wojewódzkiej Policji w K.. W szczególności dotyczy to rozprowadzania od stacji trafo Nr [...] (będącej własnością KWP w K.) sieci kabli niskiego napięcia w celu oświetlenia ternu całej nieruchomości Policji, jak również zasilania tymczasowych obiektów Oddziału Prewencji Policji i Komendy Powiatowej Policji w K.. Nie bez znaczenia, w ocenie strony odwołującej się, jest również fakt, że przez działkę nr "16" przebiega fragment toru przeszkód wybudowanego dla ćwiczeń policjantów ww. oddziału policji. Powołując się na stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 2 marca 2006 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. l OSK 623/05 strona odwołująca się stwierdziła, że skoro zagospodarowanie nieruchomości na charakter stały, zwrot nieruchomości jest niedopuszczalny.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r., znak: [...] Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ podzielił ustalenia w zakresie stanu faktycznego poczynione przez organ l instancji oraz stanowisko o spełnieniu przesłanek wymaganych do zwrotu nieruchomości. Dodatkowo na podstawie przedstawionej na żądanie organu mapy sytuacyjno-wysokościowej z uzbrojeniem terenu organ ustalił, że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się wskazane w odwołaniu uzbrojenie podziemne. Powołując się jednak na stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2000 r., sygn. l SA 1088/99 stwierdził, że budowa infrastruktury technicznej w postaci ciągów czy sieci przesyłających wodę, prąd czy gaz jak również budowa kanalizacji nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli, nie stanowi bowiem samo w sobie realizacji celu określonego w umowie z dnia [...] października 1975 r., zwłaszcza, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, że uzbrojenie to miało związek z planowaną budową bazy ZOMO. Odnosząc się do zarzutu nieustalenia przedmiotu postępowania przez organ l instancji Wojewoda podniósł, że w zgromadzonym materiale dowodowym wystąpiły rozbieżności odnośnie powierzchni działki "2", jednakże ostatecznie Prezydent Miasta dokonał prawidłowych ustaleń w kwestii powierzchni działki, przyjmując, że jej powierzchnia wynosiła 3086 m2. Jak wskazał organ l instancji w piśmie z dnia 28 stycznia 2008 r. powyższe rozbieżności wystąpiły z powodu nieuwzględnienia w planie podziału z dnia [...] października 1974 r., przeprowadzenia ponownego obliczenia powierzchni przedmiotowych nieruchomości w celu doprowadzenia do zgodności z ewidencją gruntów. Wówczas na podstawie dokonanych obliczeń działka "4" otrzymała powierzchnię 3431 m2 (w miejsce pow. 3503 m2) Powierzchnia ta została następnie przyjęta w operacie podziału działki, w którym wykazano, że działka "4" o pow. 3431 m2 podzieliła się na działki "5" o pow. 345 m2 i nr "2" o pow. 3086 m2. W operacie tym, przed dokonaniem podziału działki nr "4" nie wykonano jednak wykazu zmian potwierdzającego zmianę powierzchni działki "4" z 3503 m2 na 3431 m2. W operacie ewidencji gruntów dla obrębu [...] (mały) T. ujawnione zostały działki "5" o pow. 345 m2 i "2" o pow. 3086 m2 (powstałe w wyniku podziału działki nr "4" planem podziału z dnia [...] października 1974 r.). W akcie notarialnym z dnia [...] października 1975 r. pomimo powołania przedmiotowego planu podziału, nieuwzględniona została zmiana powierzchni, w konsekwencji czego błędnie przyjęto, iż działka nr "4" miała powierzchnię 3503 m2, a nie 3431 m2. Dlatego też należy uznać, że przedmiotem nabycia przez Skarb Państwa była działka "2", której powierzchnia po uwzględnieniu ww. dokumentów geodezyjnych wyniosła 3086 m2. Nadto Wojewoda powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lutego 2008 r. sygn. II SA/Kr 1034/07 stwierdził, że aktualny stan zagospodarowania działki jest irrelewantny z punktu orzekania o zwrocie nieruchomości, chyba że stanowi potwierdzenie, że teren w przeszłości, w określonych przez art. 137 cyt. ustawy granicach, został wykorzystany zgodnie z celem na jaki dokonano wywłaszczenia. Na zakończenie organ stwierdził, że organ l instancji, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., pismem z dnia 11 października 2007 r. poinformował strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i możliwości składania wniosków.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2008 r. złożył Komendant Wojewódzki Policji. Decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 136 ust. 3 i art. 137 w zw. z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w umowie sprzedaży. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji organu l instancji oraz zasądzenie koszów postępowania.

Wyrokiem z dnia 29 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie sygn. II SA/Kr 628/08 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak: [...] oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania przed sądem administracyjnym.

W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Sąd podniósł, iż w przedmiotowej sprawie, dla prawidłowego dokonania oceny, czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna w rozumieniu art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, najważniejszą czynnością było dokonanie identyfikacji wywłaszczonej działki w terenie. Sąd zauważył, iż dwukrotnie organ przeprowadzał na wnioskowanej do zwrotu działce oględziny ([...] kwietnia 1998 r. oraz [...] maja 2006 r.), jednakże czynności tej dokonano bez udziału geodety. Sąd uznając, iż poważne wątpliwości budzi sposób dokonania identyfikacji w terenie działki przeznaczonej do zwrotu, a w związku z tym czy ustalony przez organ aktualny stan zagospodarowania dotyczy wywłaszczonej nieruchomości, skargę uwzględnił i uchylił zakwestionowaną decyzję.

Wojewoda po ponownym rozpatrzeniu odwołania Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 31 października 2007 r. nr [...] decyzją z dnia 29 maja 2009 r. znak: [...] w punkcie I uchylił w całości zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia 31 października 2007 r. nr [...]. W punkcie II orzekł:

1. o zwrocie działki ewidencyjnej nr "16" o pow. 3243 m2 obręb [...] jedn. ewid. [...] m. K., odpowiadającej przejętym na rzecz Skarbu Państwa działkom nr "2" o pow. 3086 m2 i nr "3" o pow. 157 m2 obr. [...] (mały) T., objętych księgą wieczystą [...], na rzecz P. Z. (s. J. i M.) w całości,

2. o zobowiązaniu P. Z. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie: 19 572,00 zł (słownie: dziewiętnaście tysięcy pięćset siedemdziesiąt dwa złote 00/100);

3. że należność określoną w punkcie 2 rozkłada się na okres 5 lat i ustala spłatę w ratach miesięcznych w następujący sposób:

- P. Z. pierwszą ratę w kwocie 326,20 zł (słownie: trzysta dwadzieścia sześć złotych 20/100) winien wpłacić na konto Urzędu Miasta Wydział Podatków i Opłat - Bank "[...]" Spółka Akcyjna, nr konta: [...] lub w kasie Urzędu Miasta, [...], w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stosownie do treści art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, stanie się wykonalna;

- pozostałą kwotę w wysokości 19 245,58 zł rozkłada się na 59 rat miesięcznych w wysokości po 326,20 zł (słownie: trzysta dwadzieścia sześć złotych 20/100), które P. Z. winien wpłacać do dnia 25 każdego miesiąca poczynając od następnego miesiąca, w którym decyzja stanie się ostateczna. Powyższe raty podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski. W razie zwłoki w uiszczeniu należności pobrane zostaną odsetki na zasadach określonych w Kodeksie Cywilnym;

4. że ostateczna decyzja o zwrocie działki nr "16" obr. [...] jedn. ewid. [...] stanowi podstawę do:

- dokonania na wniosek właściciela stosownych wpisów w księdze wieczystej,

- ujawnienia zmian w operacie ewidencji gruntów dla obrębu [...] jedn. ewid. [...] m. K.,

- ustanowienia w księdze wieczystej hipoteki w celu zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu zwrotu wywłaszczonych nieruchomości,

5. o wygaśnięciu trwałego zarządu, ustanowionego na przedmiotowej nieruchomości na rzecz Komendy Wojewódzkiej Policji w K., z dniem wydania niniejszej decyzji.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż w związku z zaleceniami sformułowanymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 września 2009 r., który uznał, iż dostrzeżone uchybienia mogą zostać usunięte przez organ odwoławczy, Wojewoda powołał biegłego - uprawnionego geodetę, który opracował dokumentację geodezyjną, tj. sporządził mapę porównawczą przebiegu granic działki nr "1" obr. [...] jedn. ewid. [...] oraz wznowił znaki graniczne omawianej nieruchomości.

Organ wskazał, iż w dniu 27 kwietnia 2009 r. odbyła się rozprawa administracyjna połączona z oględzinami terenu, z udziałem biegłego - uprawnionego geodety – A. P., który okazał stronom przedmiotowego postępowania granice działki nr "17" obr. [...] jedn. ewid. [...] w terenie, odpowiadającej przejętym na rzecz Skarbu Państwa działkom nr "2" i nr "3" obr. [...] (mały) T.. W protokole omawianej rozprawy organ odwoławczy dokonał szczegółowego opisu sposobu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości. Opisane w treści protokołu punkty graniczne oraz ich położenie zostały wskazane przy pomocy biegłego geodety, który wykonał również stosowną dokumentację z przeprowadzonych czynności geodezyjnych załączoną do akt organu II instancji.

Organ podał, iż szczególne znaczenie dla przedmiotowego postępowania, w świetle zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 29 września 2008 r. sygn. akt: II SA/Kr 628/08 mają:

- mapa porównawcza przebiegu granic, wykonana na kompilacji map: archiwalnej mapy ewidencyjnej gruntów miasta, obrębu [...] – T., działek nr "2" i "3’ oraz aktualnej mapy ewidencyjnej gruntów miasta jedn. ewid. [...] obrębu [...], działki nr "16",

- mapa zasadnicza, sporządzona przez Przedsiębiorstwo Geodezyjne w K. w lutym 1977 r., ks. rób. Nr [...],

- mapa wznowienia znaków granicznych działki nr "16" obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K.,

- protokół wznowienia znaków granicznych działki nr "16" obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. wraz ze szkicem wznowienia znaków granicznych,

- sprawozdanie techniczne dotyczące wznowienia znaków granicznych działki nr "16" oraz opracowania dokumentacji geodezyjnej.

Zdaniem organu w oparciu o wskazane dokumenty możliwym jest jednoznaczne zidentyfikowanie w terenie przeznaczonej do zwrotu działki. Na załączonych mapach, o których mowa powyżej zostały bowiem, w sposób precyzyjny, wyrysowane przez biegłego geodetę granice działki nr "16" obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K..

Wojewoda wskazał, iż w kontekście przepisu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz w świetle ustaleń poczynionych w trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami działki nr "16" obr. [...] jedn. ewid. [...], przeprowadzonej z udziałem geodety 27 kwietnia 2009 r., nie ulega wątpliwości, iż w przypadku wywłaszczonych działek nr "2" i nr "3" obr. [...] (mały) T. zachodzi przesłanka zbędności. Teren ten, co również podkreślał organ I instancji, nie nosi bowiem żadnych oznak realizacji celu wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na przedmiotowym terenie brak jest jakichkolwiek śladów, aby w przeszłości wybudowano na nim dwa budynki koszarowe, plac alarmowy oraz wewnętrzne drogi dojazdowe. Realizacja bowiem celu wywłaszczenia polegającego na budowie budynków koszarowych i placu alarmowego musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi, wskazującymi na wykonanie takich obiektów budowlanych, czego w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono. Stan faktyczny ustalony w czasie oględzin nieruchomości oraz analiza treści mapy sytuacyjno-wysokościowej terenu świadczą zatem wyraźnie o tym, iż po wywłaszczeniu nie podjęto na wnioskowanej do zwrotu w/w działce jakichkolwiek działań dla zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej.

Zdaniem Wojewody podnoszony w odwołaniu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji argument, iż na przeznaczonej do zwrotu działce nr "16" obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. istnieje "uzbrojenie podziemne" oraz przebiegają przez nią "sieci kabli niskiego napięcia", co skutkuje niedopuszczalnością zwrotu przedmiotowej nieruchomości, jest nietrafiony. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2000 r. sygn. akt. I SA 1088/99, "budowa infrastruktury technicznej w postaci kanalizacji wraz z przyłączami - z natury rzeczy - nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli". Tak więc uzasadniony wydaje się być pogląd mówiący, iż realizację ciągów czy sieci przesyłających wodę, prąd czy gaz, jak również budowę kanalizacji można uznać za realizację celu wywłaszczenia o tyle, o ile zrealizowana została główna jego część. Nie można więc twierdzić, iż zrealizowanie samych tylko urządzeń potrzebnych do prawidłowego korzystania z danej - stanowiącej cel wywłaszczenia (w tym przypadku dwa budynki koszarowe, plac alarmowy oraz wewnętrzne drogi dojazdowe) - infrastruktury, jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości.

Wojewoda poprzez poczynione ustalenia stwierdził, iż w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym faktycznie wystąpiły rozbieżności w kwestii powierzchni działki nr "2", jednakże ostatecznie Prezydent Miasta dokonał prawidłowych ustaleń w kwestii powierzchni działki nr "2", przyjmując, iż jej powierzchnia wynosiła 3 086 m2. Jak bowiem wskazał w piśmie z dnia 28 stycznia 2008 r. nr [...], organ I instancji, powyższe rozbieżności wystąpiły z powodu nie uwzględnienia w planie podziału z dnia [...] października 1974 r. nr [...], przeprowadzenia ponownego obliczenia powierzchni przedmiotowych nieruchomości w celu doprowadzenia do zgodności z ewidencją gruntów. Wówczas na podstawie dokonanych obliczeń działka nr "4" otrzymała powierzchnię 3 431 m2 (w miejsce powierzchnie 3 503 m2). Powierzchnia ta została następnie przyjęta w powołanym wyżej planie podziału, w którym wykazano, iż działka nr "4" o pow. 3 431 m2, podzieliła się na działki nr "5" o pow. 345 m2 i nr "2" o pow. 3 086 m2.

Dalej organ II instancji wskazał, iż w przedmiotowej sprawie, w oparciu o treść aktu notarialnego z [...] października 1975 r. Rep. [...], iż z tytułu przejęcia działki nr "4" obr. [...] (mały) T. o pow. 3 503 m2, za grunt przyznano poprzedniemu właścicielowi odszkodowanie w kwocie 52 545 starych złotych.

Organ podniósł, iż kwota wypłaconego odszkodowania zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podlega waloryzacji w oparciu o wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych, ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowy Rzeczpospolitej Polskiej "Monitor Polski". Z uwagi na fakt, iż powierzchnia działki nr "16" obr. [...] jedn. ewid. [...] jest mniejsza od powierzchni nieruchomości wywłaszczonej, waloryzowane odszkodowanie zostało proporcjonalnie zmniejszone w stosunku do zwracanej powierzchni i ustalone w ten sposób wynosi obecnie 19 572,00 zł (słownie: dziewiętnaście tysięcy pięćset siedemdziesiąt dwa złote 00/100), a powyższa kwota została rozłożona na raty, na okres 5 lat, płatne w ratach miesięcznych, w sposób szczegółowo przedstawiony w sentencji niniejszej decyzji.

Natomiast w odniesieniu do istniejącego na nieruchomości trwałego zarządu, ustanowionego na rzecz Komendy Wojewódzkiej Policji w K., organ podał, iż zastosowanie znajduje przepis art. 138 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym trwały zarząd wygasa z dniem wydania niniejszej decyzji, jako ostatecznej decyzji w sprawie.

Skargę na decyzję Wojewody z dnia 29 maja 2009 r. znak: [...] złożył Komendant Wojewódzki Policji w K.. Powyższej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to art. 136 ust. 3 i art. 137 w zw. z art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w umowie sprzedaży z dnia [...] października 1975r Rep. [...] zawartej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Mając powyższe na uwadze strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżący podał, iż działka ewidencyjna nr "16" - podlegająca zwrotowi, została wydzielona z działki ewidencyjnej nr "9" stanowiącej faktycznie cały obszar nieruchomości Skarbu Państwa - pozostającej w trwałym zarządzie Komendy Wojewódzkiej Policji w K. położonej przy ul. [...] w K.. Na przedmiotowym terenie - jako całości, zostały wybudowane po wywłaszczeniu albo po wykupie w trybie ustawy z 1958 r. w połowie lat 70-tych ubiegłego wieku, budynki koszarowe ([...] sztuk) oraz budynki infrastruktury (zaplecze magazynowo-garażowe, stacja trafo, stołówka, stacja benzynowa, portiernia). Ponadto są urządzone drogi dojazdowe i plac apelowy. W obiektach tych funkcjonują Oddział Prewencji Policji oraz Komenda Powiatowa Policji w K.. Zdaniem skarżącej strony obiekty te muszą mieć zapewniony dostęp do instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej i elektroenergetycznej. W szczególności przez działkę ewidencyjną nr "16" przebiega od stacji trafo będącej własnością Komendy Wojewódzkiej Policji w K. sieć kabli energetycznych niskiego napięcia służących oświetleniu terenu całej nieruchomości, jak również zasilania obiektów Oddziału Prewencji Policji i Komendy Powiatowej Policji w K.. Nie bez znaczenia jest fakt, że przez działkę nr "16" przebiega fragment toru przeszkód wybudowanego dla ćwiczeń policjantów Oddziału Prewencji Policji w K..

Zdaniem strony skarżącej istnienie powyższych urządzeń i instalacji także na działce nr "16" powoduje, że nie jest możliwe potraktowanie tej działki jako zbędnej dla realizacji celu wywłaszczenia. Celem wywłaszczenia było bowiem wybudowanie Ośrodka Zmotoryzowanego Odwodu Milicji Obywatelskiej, który faktycznie tam powstał w połowie lat 70-tych - czego dowodem są istniejące budynki koszarowe oraz infrastruktura. W konsekwencji więc dokonywanie oceny zbędności działki ewidencyjnej nr "16" nie może odbywać się w oderwaniu od oceny zagospodarowania pozostałych części nieruchomości przy ul. [...] w K..

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Ze względu na powyższą zasadę oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, konieczne jest podkreślenie, że w świetle treści skargi przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Wojewody z dnia 29 maja 2009 r., znak: [...] w zakresie orzeczenia o zwrocie przedmiotowej nieruchomości. Podkreślić należy, że w świetle art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Należy przypomnieć, iż zaskarżona decyzja zapadła w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez Wojewodę w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 29 września 2008 r., sygn. akt: II SA/Kr 328/08 decyzji Wojewody z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak: [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2007 r. nr [...] orzekającej m. in. o zwrocie działki ewidencyjnej nr "16" o pow. 3243 m2 obręb [...] jedn. ewid. [...] m. K., odpowiadającej przejętym na rzecz Skarbu Państwa działkom nr "2" o pow. 3086 m2 i nr "3" o pow. 157 m2 obr. [...] (mały) T., objętych księgą wieczystą KR [...] na rzecz P. Z. w całości.

Wojewoda, związany wskazaniami zawartymi w wyżej wymienionym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, naprawił uchybienia postępowania wyjaśniającego. Powołał biegłego geodetę, który opracował dokumentację geodezyjną, sporządził mapę porównawczą przebiegu granic działki nr "16" obr. [...] jedn. ewid. [...] oraz wznowił znaki graniczne omawianej nieruchomości. Natomiast w dniu 27 kwietnia 2009 r. odbyła się połączona z oględzinami działki rozprawa administracyjna, z udziałem biegłego - uprawnionego geodety A. P., który okazał stronom przedmiotowego postępowania granice działki nr "17" obr. [...] jedn. ewid. [...] w terenie, odpowiadającej przejętym na rzecz Skarbu Państwa działkom nr "2" i nr "3" obr. [...] (mały) T.. Należy stwierdzić, iż organ odwoławczy ustalił ponad wszelką wątpliwość granice działki, której dotyczy wniosek o zwrot.

Zdaniem Sądu organ, po ponownym rozpoznaniu sprawy, wydał prawidłową decyzję orzekając o zwrocie przedmiotowej działki na podstawie wystarczającego materiału dowodowego. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy, należy wskazać, iż art. 136 ust. 3 zdanie 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2004 Nr 261, poz. 2603 ze zm.) stanowi, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Legalną definicję stanu zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ustawodawca sformułował w art. 137 ust. 1 powołanej ustawy. Przepis ten zawiera dwie odrębne normy prawne, zgodnie z którymi "nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, iż wyżej wymienione przesłanki zbędności nieruchomości nie muszą być spełnione łącznie. Dla ustalenia, iż wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna dla realizacji celu wywłaszczenia wystarczy ustalenie, iż jedna z dwóch wymienionych w art. 137 ust. 1, przesłanek zbędności nieruchomości została zrealizowana w danej sprawie.

Zatem kluczową kwestią wymagającą ustalenia przez organ prowadzący postępowanie o zwrot nieruchomości jest precyzyjne ustalenie w pierwszej kolejności celu wywłaszczenia nieruchomości, a następnie, w drodze dostępnych środków dowodowych, czy przesłanka zbędności, określona w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami zaistniała.

Zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawa administracyjnego w zakresie wywłaszczeń i zwrotów nieruchomości (m. in. T. Woś, "Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości", Warszawa, 2004 r., s. 209-216) oraz orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z 22 października 1993 r., sygn. akt SA/Kr 477/93 - zachowujący nadal aktualność) cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle.

Jak ustalono w toku postępowania nieruchomości oznaczone jako działki nr "2" i nr "3" obr. [...] (mały) T., przejęte zostały na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 1975 r. Rep. [...] w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Jako cel wywłaszczenia określono przeznaczenie działek na cele budowy Ośrodka Zmotoryzowanego Odwodu Milicji Obywatelskiej przy ul. [...] w K., zgodnie z decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta z [...] maja 1974 r. nr [...], zatwierdzającą plan realizacyjny zagospodarowania terenu obiektów ZOMO. Na podstawie - stanowiącego załącznik do w/w decyzji z [...] maja 1974 r. - planu ogólnego zagospodarowania tego terenu stwierdzono, iż na przedmiotowej nieruchomości miały powstać obiekty bazy ZOMO, tj. dwa budynki koszarowe, plac alarmowy oraz wewnętrzne drogi dojazdowe.

Tymczasem na dzień dzisiejszy na zawnioskowanej do zwrotu działce ustalono stan zagospodarowania następujący: Działka w większości jest porośnięta nieskoszoną trawą, chaszczami, krzewami samosiejkami. Znajdują się na niej pozostałości toru przeszkód, nieczynna lampa oświetleniowa - słup betonowy, standardowy. Jak wynika z końcowej treści protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 27 kwietnia 2009 r., "teren wytyczony wymienionymi punktami granicznymi działki nr "16" nie nosi żadnych śladów widocznej "gołym okiem" działalności inwestycyjnej, związanej z realizacją "Bazy ZOMO ", o czym świadczy również opis terenu ".

Rację więc należy przyznać Wojewodzie, iż przedmiotowy teren nie nosi żadnych oznak realizacji celu wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na przedmiotowym terenie brak jest jakichkolwiek śladów, aby w przeszłości wybudowano na nim [...] budynki koszarowe, plac alarmowy oraz wewnętrzne drogi dojazdowe, co oznaczałoby realizację celu wywłaszczenia. Realizacja bowiem celu wywłaszczenia polegającego na budowie budynków koszarowych i placu alarmowego musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi, wskazującymi na wykonanie takich obiektów budowlanych, czego w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono. Stan faktyczny ustalony w czasie oględzin nieruchomości oraz analiza treści mapy sytuacyjno-wysokościowej terenu świadczą zatem wyraźnie o tym, iż po wywłaszczeniu nie podjęto na wnioskowanej do zwrotu w/w działce jakichkolwiek działań dla zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej.

W tym stanie rzeczy należy jeszcze rozważyć kwestię podnoszoną przez stronę skarżącą, iż na przeznaczonej do zwrotu działce nr "16" obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K. istnieje "uzbrojenie podziemne" oraz przebiegają przez nią "sieci kabli niskiego napięcia". W tym miejscu należy przytoczyć orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2006 r. I SA/Wa 777/06 w Warszawie LEX nr 258375 stwierdzające, iż rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu polegającego na wybudowaniu ulicy musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi wskazującymi na wykonywanie takiego obiektu budowlanego. Nie jest równoznaczne z wybudowaniem ulicy zakopanie na tym terenie kabla wysokiego napięcia. Nie jest również równoznaczne z wykonaniem (wybudowaniem) ulicy jedynie wydzielenie pasa gruntu przeznaczonego pod ulicę. Budowa infrastruktury technicznej (podziemnego kabla wysokiego napięcia) z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 czerwca 2000 I SA 1088/99 LEX nr 57175 wskazał, iż budowa infrastruktury technicznej w postaci kanalizacji wraz z przyłączami - z natury rzeczy - nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli. Poglądy wyrażone w powyższych orzeczeniach Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela stając na stanowisku, że również okoliczność ewentualnego przebiegu przez działkę nr "16" fragmentu toru przeszkód wybudowanego dla ćwiczeń policjantów Oddziału Prewencji Policji w K., nie odpowiadająca celowi wywłaszczenia, nie może uzasadniać odmowy zwrotu nieruchomości w przedmiotowej sprawie.

W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo przyjął, iż w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w postaci zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Tym samym w ocenie sądu argumentacja zaprezentowana przez organy administracji jest w pełni uzasadniona, a cytowane orzecznictwo w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znajduje zastosowanie na gruncie przedmiotowej sprawy.

Z powyższych powodów skargę, jako nieuzasadnioną należało oddalić mając na uwadze treść art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270), zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.