Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt I SPP/Go 91/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2023-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: SPP - Odmówiono przyznania prawa pomocy.
Powołane przepisy: article: art. 246 par 2 pkt 2, art. 258 par 2 pkt 7
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia i zabezpieczenia na majątku podatnika przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy od maja 2021r. do grudnia 2021r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz ustalenia i zabezpieczenia przybliżonej kwoty dodatkowego zobowiązania podatkowego za poszczególne okresy od maja 2021r. do grudnia 2021r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

P. sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Go 455/22). Jednocześnie Spółka zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniosła, że jej obecna sytuacja nie pozwala na poniesienie opłaty sądowej. Z uwagi na toczącą się kontrolę celno-skarbową Spółka ma w całości zajęty majątek ruchomy i stały. Nie jest w stanie uzyskać zewnętrznego dofinansowania. Została wykreślona z rejestru czynnych podatników i tym samym została pozbawiona możliwości prowadzenia aktywnej działalności gospodarczej. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 5.000,00 zł, wartość środków trwałych 0,00 zł, a wysokość zysku za ostatni rok obrotowy 96.042,86 zł. Spółka posiada dwa rachunku bankowe w [...]: nr [...] w PLN oraz nr [...] w EURO.

Tożsamy wniosek Spółka złożyła w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 87/22.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację finansową Spółki, pełnomocnik przedłożył bilans i rachunek zysków i strat sporządzony na dzień [...] grudnia 2021r. oraz [...] czerwca 2022r., roczne zeznanie podatkowe Spółki CIT-8 za 2021r. (z wykazanym przychodem w kwocie 4.652.182,91zł, kosztami uzyskania 4.546.641,05zł i dochodem 105.541,86zł), zerowe JPK_V7M za wrzesień, październik i listopad 2022r., umowę Spółki sporządzoną [...] marca 2021r., wyciąg z rachunku bankowego Spółki w [...] nr [...] za okres [...].10.2021-[...].12.2021r. wraz z informacją banku, że ww. rachunek jest obciążony tytułami egzekucyjnymi, oraz nr [...] za okres [...].09.2021r.- [...].12.2021r. Jednocześnie, pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że z uwagi na fakt, iż Spółka została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej nie ma żadnych obrotów kasowych. Spółka nie posiada żadnych środków trwałych, a w oświadczeniu rubryki 5 formularza PPPr omyłkowo wskazano zajęcie majątku, co dotyczyło zajęć na rachunku bankowym.

Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022r., poz. 329 ze zm. - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym - czyli takim o jakie wnioskuje skarżąca Spółka - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§3).

Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd/Referendarz sądowy bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (post. NSA z dnia 8 lipca 2008r. sygn. akt I GZ 173/08, wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym postanowieniu dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza jednak konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt II GZ 935/14). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04). Co więcej, w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 7 października 2014r. sygn. akt I GZ 390/14; postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018r. sygn. akt II SA/Ol 553/18).

W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jedyną opłatą na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2021r., poz. 535). W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że zaprzestała prowadzenia aktywnej działalności gospodarczej, została wykreślona z rejestru czynnych podatników, a jej rachunek bankowy został zajęty. Nie jest też w stanie uzyskać zewnętrznego dofinansowania.

W tym miejscu zauważyć przede wszystkim należy, że mimo tych trudności, Spółka w dalszym ciągu realizuje cel do którego została powołana. Jak wynika bowiem z akt sprawy oraz danych zamieszczonych w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (pod adresem https://ekrs.ms.gov.pl/), Spółka nie zawiesiła działalności gospodarczej, nie zostało wobec niej wszczęte postępowanie upadłościowe, likwidacyjne bądź układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Jeżeli zatem przedsiębiorca - mimo kłopotów finansowych - prowadzi działalność gospodarczą, to należy przyjąć, że z jakichś względów mu się ona opłaca. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby jej likwidacja. Zgodnie z dominującą w orzecznictwie NSA wykładnią art. 246 § 2 P.p.s.a., brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego (postanowienie NSA z dnia 24 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 36/15).

Również twierdzenie Spółki o wykreśleniu jej z rejestru czynnych podatników VAT nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wykreślenie z rejestru czynnych podatników VAT nie jest bowiem równoznaczne z likwidacją, rozwiązaniem, czy unieważnieniem spółki. Nie oznacza również, że spółka nie prowadzi żadnej działalności, czy też zwolniona jest ze składania rocznych deklaracji podatkowych, lub wypełniania obowiązków księgowych jakie ciążą na niej na mocy odpowiednich przepisów.

Kolejną okolicznością na którą należy zwrócić uwagę jest stan majątkowy Skarżącej. Wprawdzie oświadczyła ona, że nie posiada żadnych środków trwałych, jednak z przedłożonych dokumentów wynika, że Spółka posiada znacznej wartości aktywa obrotowe (należności długoterminowe i inwestycje krótkoterminowe); ich stan na dzień [...] grudnia 2021r. wynosił łącznie 698.973,92 zł, a na [...] czerwca 2022r. 104.477,43 zł. Wartości te wielokrotnie przewyższają wysokość opłat sądowych na obecnym etapie postępowania, nawet przy uwzględnieniu okoliczności, że wnioskodawca jest zobowiązany do uiszczenia wpisów sądowych jednocześnie w dwóch sprawach zainicjowanych przed tutejszym Sądem, łącznie w kwocie 1.000,00 zł.

W ocenie referendarza, na uwadze mieć należy również i to, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo pomocy ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 796/11). Zgodnie bowiem z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019r., poz. 505 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z 11 kwietnia 2012r. sygn. akt II GZ 123/12, z 10 marca 2015r. sygn. akt II FZ 84/15). Jak wynika z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, jedynym wspólnikiem skarżącej Spółki jest H. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa. Zatem skarżąca w pierwszej kolejności powinna zwrócić się do udziałowca o udzielenie pomocy w zakresie uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a nie liczyć jedynie na to, że koszty te zostaną pokryte z budżetu państwa. Co prawda skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie uzyskać zewnętrznego dofinansowania, jednak tego w żaden sposób nie uzasadniła. Również to, że umowa spółki nie przewiduje dopłat przez wspólników, nie oznacza, że może to stanowić argument przemawiający za przyznaniem Skarżącej prawa pomocy. Skarżąca winna bowiem podjąć kroki celem zmiany umowy spółki poprzez wprowadzenie zapisów o możliwości zobowiązania wspólnika do dopłat.

Niezależnie od powyższego zauważyć nadto należy, że Spółka, pomimo wezwania, nie przedłożyła wydruków ze wszystkich rachunków bankowych. W formularzu PPPr Spółka ujawniła posiadanie dwóch rachunków w [...]: nr [...] w PLN oraz nr [...] w EURO. Tymczasem, pismem z dnia [...] stycznia 2023r. nadesłała wyciąg z rachunku bankowego nr [...] (z informacją o zajęciach egzekucyjnych) oraz nieujawnionego wcześniej konta o nr [...], oba w walucie krajowej. Brak jest nadal jakiejkolwiek informacji w zakresie konta walutowego (EURO). Powyższe z kolei utrudnia ustalenie pełnej sytuacji finansowej i zdolności płatniczych skarżącej Spółki.

W odniesieniu zaś do argumentu zajęcia jednego z rachunków skarżącej Spółki wyjaśnić należy, że fakt ten również nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych, nie jest on bowiem tożsamy z trudną sytuacją finansową spółki, która przemawiałaby za przyznaniem jej prawa pomocy (postanowienie NSA z 29 sierpnia 2017r. sygn. II GZ 606/17).

W świetle powyższego uznać należy, że Spółka nie wykazała, że aktualnie nie dysponuje i co więcej, nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

Nie można przy tym zapominać, że w przypadku osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej - wnoszących o przyznanie prawa pomocy, zainicjowana sprawa sądowoadministracyjna ma ścisły związek z prowadzoną przez nie działalnością i możliwość prowadzenia takiej działalności nie powinna - z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że obowiązkiem spółki jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest zabezpieczenie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym, gdyż stanowią one część kosztów tej działalności i mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami (por. postanowienia WSA w Warszawie: z 31 sierpnia 2017r. sygn. akt III SA/Wa 2212/17, z dnia 13 listopada 2018r. sygn. akt III SA/Wa 1187/17).

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.