Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1690/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek,, Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant sekr. sąd. Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu pobranych a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od lutego do października 2005 r. oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] października 2010 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. orzekł o solidarnej (z "A. " Sp. z o.o. w W. i pozostałymi członkami zarządu) odpowiedzialności M.K. (dalej "Skarżący") za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych, a niewpłaconych przez ww. spółkę zaliczek na podatek dochodowy od wynagrodzeń wypłaconych za okres od lutego 2005 r. do października 2005 r., a także odsetki za zwłokę od wskazanej zaległości i koszty postępowania egzekucyjnego. Naczelnik uznał, że w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki pozytywne przeniesienia odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, nie wystąpiły ponadto przesłanki negatywne.

Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym argumentował, iż decyzja Naczelnika posiadała wadę prawną, która powinna ją unieważnić. Wskazał, iż 12 października 2009 r. spółka poinformowała Naczelnika o zajęciu przez Komendę Powiatową Policji W. z/s w B. dokumentów księgowych spółki, w tym również wszystkich dokumentów rozliczeniowych z Urzędem Skarbowym. Jego zdaniem, w tej sytuacji spółka nie miała żadnej możliwości weryfikacji stanów rozliczeń. Pomimo tego Naczelnik prowadził działania urzędowe, co, w opinii Skarżącego, skutkowało pozbawieniem prawa do obrony.

Decyzją z [...] marca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w związku z faktem, iż spółka jako płatnik nie dopełniła obowiązku uiszczenia pobranych należności na rachunek urzędu skarbowego, Naczelnik wszczął postępowanie w sprawie jej zaległości podatkowych. Następnie, decyzją z [...] grudnia 2009 r. Naczelnik orzekł o odpowiedzialności spółki jako płatnika i określił wysokość pobranych, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od dokonanych wypłat za okresy od lutego 2005 r. do października 2005 r. Po doręczeniu decyzji o odpowiedzialności podatkowej płatnika, w związku z nieuiszczeniem tych należności, postanowieniem z [...] lipca 2010 r. wszczął wobec Skarżącego postępowanie w zakresie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych, wynikające z tej decyzji.

Dyrektor w uzasadnieniu swojej decyzji przywołał treść art. 116 Ordynacji podatkowej i stwierdził, że Skarżący w czasie, gdy powstała przedmiotowa zaległość podatkowa, był członkiem zarządu spółki, co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy odpis pełny z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego.

Ponadto wskazał, że w organ egzekucyjny stwierdził całkowitą nieściągalność zaległości spółki. Na zaległości spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za okresy od lutego 2005 r. do października 2005 r., zostały wystawione tytuły wykonawcze:

• za luty 2005 r. - w dniu [...] maja 2009 r. Nr [...],

• za marzec 2005 r. - w dniu [...] czerwca 2005 r. Nr [...],

• za kwiecień 2005 r. - w dniu [...] lipca 2005 r. Nr [...],

• za maj 2005 r. - w dniu [...] sierpnia 2005 r. Nr [...],

• za czerwiec 2005 r. - w dniu [...] września 2005 r. Nr [...],

• za lipiec 2005 r. - w dniu [...] kwietnia 2010 r. Nr [...],

• za sierpień 2005 r. - w dniu [...] listopada 2005 r. Nr [...],

• za wrzesień 2005 r. - w dniu [...] grudnia 2005 r. Nr [...],

• za październik 2005 r. - w dniu [...] stycznia 2006 r. Nr [...].

W stosunku do zaległości podatkowych za okres od marca 2005 r. do czerwca 2005 r. Naczelnik postanowieniem z [...] października 2009 r., działając na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) umorzył postępowanie egzekucyjne, bowiem egzekucja na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych okazała się niedopuszczalna z powodu braku uprzedniego doręczenia upomnienia. Biorąc pod uwagę powyższe, na zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od marca 2005 r. do czerwca 2005 r., w dniu [...] stycznia 2010 r. ponownie został wystawiony tytuł wykonawczy Nr [...].

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w stosunku do zaległości spółki, prowadzonego na podstawie opisanych wyżej tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny stwierdził całkowitą nieściągalność zaległości. Uznał, że egzekucja z rachunków bankowych w bankach: Bank [...] S.A., [...] S.A., Bank [...] S.A., [...] S.A., Bank [...] S.A., [...] S.A., Bank [...] w W. S.A., [...] [...] Oddział W. , [...] W. O. S., [...] S.A. - nie przyniosła rezultatów. Nie ujawniono również innego majątku ruchomego i nieruchomego, w stosunku do którego możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. W wyniku zapytania wystosowanego do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców uzyskano informację, iż spółka nie figuruje w ewidencji pojazdów jako właściciel. Centralna Informacja o Zastawach Rejestrowych Krajowego Rejestru Sądowego oraz Ksiąg Wieczystych poinformowała, że na dzień 16 października 2009 r. spółki nie odnaleziono w elektronicznym rejestrze ksiąg wieczystych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że spółka figuruje jako płatnik składek, jednakże na jej koncie brak jest bieżących wpłat. Dyrektor podkreślił ponadto, że sam Skarżący, w odpowiedzi z 12 października 2009 r. na wezwanie organu egzekucyjnego do złożenia wykazu wszystkich składników majątkowych spółki, w stosunku do których można było skierować egzekucję, poinformował, iż spółka nie posiada żadnego majątku ruchomego i nieruchomego oraz innych praw majątkowych. W związku z tym Dyrektor uznał, że w sprawie wystąpiła bezskuteczność egzekucji z majątku spółki.

Odnosząc się do kwestii przesłanek uwalniających członka zarządu od odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki Organ stwierdził, iż już w 2004 r. wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, o czym świadczy m.in. fakt, iż spółka od października 2004 r. zaprzestała wykonywać wymagalne zobowiązania wobec Naczelnika, a jej zła sytuacja finansowa utrzymywała się od dłuższego czasu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Naczelnika, a także o umorzenie postępowania, względnie o uchylenie decyzji Dyrektora i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu powtórzył zarzuty z odwołania od decyzji Naczelnika.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z 27 lipca 2011 r. Skarżący zarzucił Naczelnikowi opieszałość i brak należytej staranności w sprawie. Wskazał, iż miał on możliwość przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego w czasie kiedy spółka prowadziła aktywną działalność gospodarczą przynoszącą przychody.

W piśmie z dnia 13 lutego 2012 r. pełnomocnik Skarżącego (pełnomocnik z urzędu) wskazała m. in. na dwukrotne zgłoszenie wniosku o upadłość spółki. Do pisma tego załączono kopie wymienionych wniosków o upadłość spółki oraz kopie zarządzeń o ich zwrocie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie.

W zaskarżonej decyzji zasadnie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej w W., że dla skutecznego przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej wymaga wystąpienia wskazanych przesłanek pozytywnych oraz braku przesłanek negatywnych.

W niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie konieczne przesłanki pozytywne.

Skarżący w okresie, kiedy powstała zaległość spółki z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za luty – październik 2005 r., sprawował funkcję członka zarządu spółki A. sp. z o.o. Funkcję tę pełnił od 26 listopada 2002 r. do – co najmniej – dnia wydania przez Organ I instancji decyzji z [...] października 2010 r. Okoliczności tej Skarżący zresztą nie kwestionuje, tak samo, jak nie kwestionuje faktu niezapłacenia przedmiotowej zaległości przez samą spółkę.

Z chwilą doręczenia spółce, w dniu 26 maja 2010 r. (przy k. 244 akt egzekucyjnych, a także k. 258 tych akt), tytułu wykonawczego o nr [...], obejmującego zaległości za marzec – czerwiec 2005 r., w związku z którymi w niniejszej sprawie przeniesiono na Skarżącego odpowiedzialność podatkową, została skutecznie wszczęta egzekucja z tego tytułu wykonawczego. Odnośnie do zaległości za luty 2005 r., to dotyczył jej tytuł wykonawczy o nr [...] który doręczono spółce w dniu 12 listopada 2009 r. Tytuł wykonawczy obejmujący zaległość za lipiec 2005 r., o nr [...], doręczony został spółce w dniu 26 maja 2010 r., zaś tytuły za kolejne miesiące, tj. sierpień i wrzesień 2005 r., o numerach – odpowiednio – [...] oraz [...] , doręczono w dniu 28 listopada 2007 r. Tytuł za ostatnią zaległość, tj. październik 2005 r., o nr [...], doręczony został w dniu 6 lutego 2006 r. Dokonane doręczenia skutkowały wszczęciem egzekucji - zgodnie bowiem z art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucja zostaje wszczęta z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Doręczenie tytułów spółce zostało prawidłowo udokumentowane, zaś Skarżący tej okoliczności ponownie nawet nie próbował podważyć. O ile natomiast chodzi o wskazywane przez niego umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości za marzec – czerwiec 2005 r., to rację ma Dyrektor Izby Skarbowej w W., kiedy wskazuje na konieczność tego umorzenia z powodu braku doręczenia upomnienia wymaganego przez art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej. Ponowne doręczenie tytułu wykonawczego o nr [...], obejmującego te miesiące, dokonane już po doręczeniu upomnienia, skutkowało wszczęciem egzekucji także w zakresie tych miesięcy.

Z uwagi na fakt, że - z wyżej przedstawionych powodów – wykazana została pierwsza pozytywna przesłanka przeniesienia odpowiedzialności (status członka zarządu w okresie, kiedy powstała zaległość), konieczne było wykazanie jedynie tego, że wszczęta egzekucja administracyjna była bezskuteczna. W tym zakresie za najbardziej wiarygodne, miarodajne należało uznać oświadczenie samego Skarżącego, zawarte w jego piśmie z dnia 12 października 2009 r. (jego kopia została zresztą załączona do skargi). Poinformował on organ egzekucyjny, że spółka nie ma absolutnie żadnego majątku ruchomego, nieruchomego, ani żadnych praw majątkowych. Zatem bezskuteczność egzekucji, wobec jej prawidłowego wszczęcia, jest niewątpliwa. Jedynie więc jako potwierdzenie tego braku majątku spółki uznać należało informacje uzyskane z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, Krajowego Rejestru Ksiąg Wieczystych, z poszczególnych banków, w których próbowano zająć rachunki spółki, oraz z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, iż spółka istotnie nie posiada żadnego majątku. Jakikolwiek akt formalnego potwierdzenia tej bezskuteczności, w tym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, był zatem zbędny.

Z akt wynika, że w dniu [...] grudnia 2009 r. wydano, a następnie doręczono decyzję o odpowiedzialności podatkowej spółki jako płatnika za zaległości w zakresie zaliczek na podatek dochodowy za luty – październik 2005 r. Wykonano tym samym warunek przeniesienia odpowiedzialności, wynikający z art. 108 § 2 Ordynacji podatkowej.

Wykazanie istnienia ewentualnej przesłanki negatywnej przeniesienia odpowiedzialności, obciążało Skarżącego, a to z uwagi na takie właśnie ukształtowanie ciężaru dowodu w art. 116 § 1 Ordynacji. Skarżący przez całe postępowanie nie podjął żadnej próby udowodnienia, że wniosek o upadłość/układ spółki został złożony we właściwym czasie. Próbę taką podjął natomiast dopiero na etapie postępowania sądowego (pisma złożone przez pełnomocnika z urzędu na rozprawie), ale - abstrahując od kwestii, że, jak wynika z tych pism, wnioski o upadłość zostały zwrócone przez Sąd upadłościowy z powodów formalnych - próba wykazania zaistnienia jakiejś przesłanki negatywnej dopiero na etapie postępowania sądowego musi być uznana jako spóźniona. O ile Skarżący uznaje te dokumenty za istotne dla przeniesienia na niego odpowiedzialności podatkowej, to służy mu wniosek o wznowienie postępowania podatkowego.

Wskazywana przez Skarżącego kwestia ewentualnego braku dostępu do akt, co miało mieć miejsce w następstwie zajęcia dokumentacji spółki przez Policję, nie ma znaczenia. Skarżący nie skorzystał z prawa zapoznania się z materiałem dowodowym, a poza tym, skoro i tak wyraźnie, jednoznacznie potwierdził, w piśmie z 12 października 2009 r., że spółka nie ma żadnego majątku, to ewentualny dostęp do dokumentacji spółki znajdującej się na Policji nie mógł zmienić oceny, że egzekucja wobec spółki słusznie została uznana za bezskuteczną. Jeśli natomiast chodzi o dostęp do dowodów prawidłowości przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego, to takie dowody były w dyspozycji Organów w toku postępowań podatkowych w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności, niemniej Skarżący nie skorzystał z prawa przeglądania akt podatkowych. Jego argumentacja z odwołania i skargi musiała więc zostać uznana za bezzasadną.

Wskazywane przez Skarżącego, w piśmie z dnia 27 lipca 2011 r., okoliczności zbyt późnego - jego zdaniem – wszczęcia egzekucji, nie mają znaczenia na gruncie art. 116 Ordynacji podatkowej. Wypada jedynie zauważyć, że skoro przed wszczęciem egzekucji spółka miała odpowiedni majątek i mogłaby uregulować swoje zobowiązania, to tym bardziej niezrozumiałe jest, dlaczego Skarżący, pełniąc funkcję członka zarządu spółki, nie doprowadził do zapłaty należnych od niej podatków.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę. Zaskarżona decyzja jest prawidłowa.