Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1416/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.  153,  art.  170,  art. 145  par.  1  pkt  1  lit.  c,  art.  200 w zw. z  art.  205  par.  2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: par.  14  ust.  6,  par.  12  ust.  6-9,   par.  12  ust.  1  pkt  1,  par.  12  ust.  1  pkt  1,  par.  14,
journal: Dz.U. 2007 nr 67 poz 446
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 kwietnia 2007 r. w sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów  wykonujących zadania na rzecz rolnictwa
article: art. 109  ust.  4,  art.  109  ust.  1  pkt  4,  art. 109  ust.  1  pkt  4
journal: Dz.U. 2005 nr 249 poz 2104
law: Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych
article: art. 87  ust.  1,  art.  92,  art.  93,  art.  8,  art. 249
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat Ustanawiający Wspólnotę Europejską
article: art. 107  ust.  1,  art.  108,  art.  93  ust.  3,  art.  288
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
article: art.  3  pkt  3  lit.  a
journal: Dz.U. 2012 poz 86
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jednolity.
article: art. 91  ust.  3,  art.  92  ust.  1
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
journal: Dz.U.UE.L 1995 nr 312 poz 1  art.  4  ust.  1 ,  art.  1  ust.  2,  art.  5  ust.  1
law: Rozporządzenie Rady (WE, EURATOM) NR 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot  Europejskich.
journal: Dz.U.UE.L 2008 nr 214 poz 3  art.  1  ust.  3  lit.  b
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w  zastosowaniu
article: art. 7, 77, 80
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2014 r. sprawy ze skargi I. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia dotacji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa na rzecz I. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z [...] maja 2013 r. wniesionej przez I. (dalej jako "strona", "Zakład" lub "skarżący") jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w [...] (dalej także jako "Główny Inspektor", "organ") z [...] kwietnia 2013 r. nr [...], którą organ ten uchylił decyzję własną z [...] sierpnia 2009 r. nr [...] i odmówił Stronie udzielenia dotacji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...] marca 2009 r. do Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, wpłynął wniosek Strony o udzielenie dotacji na dofinansowanie kosztów zwalczania bakteriozy pierścieniowej ziemniaka w zakresie pokrycia różnicy pomiędzy wartością bulw ziemniaków, którą mógłby uzyskać z ich sprzedaży, jako materiału siewnego, a wartością uzyskaną ze sprzedaży tych bulw z przeznaczeniem innym, niż materiał siewny. Wojewódzki Inspektor, stosownie do dyspozycji obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 kwietnia 2007 r. w sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz rolnictwa (Dz. U. Nr 67, poz. 446 ze zm.; zwanego dalej: rozporządzeniem z 13 kwietnia 2007 r.), sprawdził wniosek pod względem merytorycznym, formalnym i rachunkowym i wraz z opinią przesłał go do Głównego Inspektora.

Organ decyzją z [...] sierpnia 2009 r. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzając, iż wniosek został złożony przez jednostkę do tego nieupoważnioną, tj. jednostkę niestanowiącą odrębnego podmiotu w obrocie prawnym. Zdaniem organu, Z. jest integralną częścią Instytutu i nie może być stroną postępowania administracyjnego.

Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] grudnia 2009 r. Główny Inspektor utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z [...] sierpnia 2009 r.

Następnie na skutek skargi Zakładu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 20 maja 2010 r., sygn. V SA/Wa 485/10, uchylił decyzję organu z [...] grudnia 2009 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie o tej treści Sąd wskazał, iż wniosek dotyczący przyznania dotacji przedmiotowej na pokrycie strat z tytułu wystąpienia w wyprodukowanym przez skarżącego materiale siewnym - bulwach ziemniaka - bakteriozy pierścieniowej jest oparty na § 14 rozporządzenia z 13 kwietnia 2007 r. Przepis ten odsyła jedynie do odpowiedniego stosowania § 12 ust. 6-9, a nie – jak przyjął organ – do stosowania ust. 1 tego przepisu. W § 14 wskazano zaś, iż wnioskodawcą może być producent rolny. Rozporządzenie w poszczególnych przepisach odnosi się do różnych uprawnionych podmiotów, raz występuje producent rolny według rozporządzenia Komisji (WE) nr 1857/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z wytwarzaniem produktów rolnych oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 70/2001 (Dz. Urz. UE L 358 z 16.12.2006, str. 3, dalej: "rozporządzenie nr 1857/2006"), (§ 12 ust. 1), innym razem tylko producent rolny (§ 14), jeszcze innym np. jednostka badawczo-rozwojowa, uczelnia (§ 15a). Samo rozporządzenie wydane jest w oparciu o delegację ustawową art. 109 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 249, poz. 2104 ze zm. dalej: "u.f.p."). Delegacja nie uprawniała do określenia podmiotów. Ustawa w art. 109 ust. 1 pkt 4 mówiła o różnych podmiotach wykonujących zadania na rzecz rolnictwa. Wniosek o dotację przedmiotową z § 14 ust. 1 rozporządzenia poprzedzało odrębne postępowanie administracyjne zakończone decyzją organu niższej instancji – Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w [...] z [...] stycznia 2009 r., uznającą miejsce produkcji należące do Zakładu za porażone, zakazującą przeznaczenia ziemniaków do sadzenia i określającą inne ich przeznaczenie.

Dalej Sąd wskazał, że ww. postępowanie musiało obligatoryjnie poprzedzać złożenie wniosku o dotację. W tamtym postępowaniu Zakład był stroną postępowania administracyjnego, a co więcej – w świetle art. 12 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin – został uznany przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa za podmiot prowadzący uprawę roślin szczególnie podatnych na porażenia przez organizmy kwarantannowe i wpisany do rejestru przedsiębiorstw. W związku z tym Sąd stwierdził, iż działania organu nie mogą być rozbieżne w zależności od etapu postępowania. Jeżeli zaś organ odstępuje od dotychczasowej definicji strony postępowania, to winien to uzasadnić.

Niezależnie od powyższego WSA wskazał, że przepisy art. 28 k.p.a. definiują stronę postępowania administracyjnego, jako każdego, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. WSA podkreślił, iż nie zawsze zdolność administracyjnoprawna pokrywa się z podmiotowością prawną w dziedzinie prawa cywilnego materialnego i procesowego i w konsekwencji przyjął interes prawny Zakładu do występowania w sprawie. WSA uznał w tej sytuacji, iż organ nie uznając prawno-administracyjnego charakteru strony naruszył przepis § 14 ust. 1 i 6 rozporządzenia z 13 kwietnia 2007 r. oraz art. 109 ust. 1 pkt. 4 u.f.p., przez co niezasadnie umorzył postępowanie w sprawie z art. 105 ustawy z 14 czerwca 1960r. kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a."), uznając bezprzedmiotowość postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekając na skutek wniesienia skargi kasacyjnej przez organ, wyrokiem z 1 kwietnia 2011 r., sygn. II GSK 940/10, w pełni podzielił stanowisko i argumentację WSA w Warszawie stwierdzając, iż każdy podmiot ze względu na swój interes materialnoprawny może stać się stroną stosunku administracyjnoprawnego nawiązanego w oparciu o decyzję administracyjną. Zdaniem NSA Zakład wykazywał w sprawie, że jest samodzielnym i samobilansującym się, wpisanym do krajowego rejestru producentem rolnym, który ma interes prawny w dochodzeniu dotacji mającej pokryć poniesione szkody w uprawach. Podkreślał, że jest także stroną innych postępowań administracyjnych, w tym zakończonego ostateczną decyzją postępowania poprzedzającego niniejsze, o uznaniu miejsca produkcji za porażone, zakazie przeznaczania ziemniaków do sadzenia i określającą inne ich przeznaczenie. Zgodnie z obowiązującym do końca 2009 r. przepisem art. 109 u.f.p., stanowiącym materialnoprawną podstawę udzielania dotacji przedmiotowych z budżetu państwa, a także § 14 ust. 6 w zw. z ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 kwietnia 2007 r., Zakład mógł być podmiotem uprawnionym do otrzymania dotacji.

Z uwagi na treść ww. wyroku NSA, Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa decyzją z [...] sierpnia 2011 r., w pkt 1 uchylił decyzję własną z [...] sierpnia 2009 r. oraz w pkt 2 odmówił udzielenia dotacji dla Zakładu.

Uzasadniając odmowę udzielenia dotacji organ ten wskazał, iż ww. decyzja z [...] sierpnia 2011 r. wydana została pod rządami i w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2010 r. w sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz rolnictwa. W § 8 ust. 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia zapisano, iż dotacji nie udziela się, jeżeli producent rolny nie jest małym lub średnim przedsiębiorcą w rozumieniu rozporządzenia nr 1857/2006, którego art. 2 odsyłał do załącznika I do rozporządzenia nr 70/2001 zawierającego definicje małego i średniego przedsiębiorcy. Organ wskazał jednak, iż obecnie rozporządzenie nr 70/2001 zostało zastąpione rozporządzeniem Komisji nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (Dz. Urz. UE L 214 z 09.08.2008 r., dalej: "rozporządzenie nr 800/2008") a przedmiotowe definicje znajdują się w załączniku I.

Rozważając status Zakładu, organ stanął na stanowisku, iż nie może on być traktowany jak zakład samodzielny. Spełnia on bowiem warunki do uznania go za przedsiębiorstwo powiązane zgodnie z art. 3 ust. 1 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008. Zdaniem organu Zakład jest komórką organizacyjną Instytutu i stanowi jego integralną część. Dyrektor Instytutu ustala plan rzeczowo-finansowy dla całego Instytutu, a więc także dla Zakładu. Nadto, jak wynika z odpowiednich paragrafów Statutu, Dyrektor Instytutu realizuje jego politykę kadrową, ustala regulamin organizacyjny, który określa strukturę organizacyjną Instytutu. Organ podniósł także, iż pułap zatrudnienia w Instytucie, wraz z jednostkami podległymi, przekracza 250 etatów, co również przeczy uznaniu Zakładu za małe lub średnie przedsiębiorstwo w rozumieniu rozporządzenia nr 1857/2006.

Organ zwrócił również uwagę na brak, na gruncie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz rolnictwa, obligatoryjności w przyznawaniu dotacji, bowiem przepis ten zawiera zwrot dotacja "może być udzielona".

Powyższa decyzja z dnia [...] sierpnia 2011 r. w punkcie dotyczącym odmowy udzielenia dotacji została następnie uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 lutego 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 2120/11. Uzasadniając wyrok Sąd wskazał, że wniosek Zakładu z [...] marca 2009 r. złożony został w czasie obowiązywania rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2007 r. i w swej treści odwoływał się do § 14 regulującego kompleksowo warunki ubiegania się, odmowy i wypłacania dotacji na pokrycia różnicy pomiędzy wartością bulw ziemniaków, którą można uzyskać z ich sprzedaży jako materiał siewny, a wartością uzyskaną ze sprzedaży tych bulw z przeznaczeniem innym niż materiał siewny. Następnie Sąd stanął na stanowisku, że upływ czasu będący wynikiem toczących się postępowań administracyjnych i sądowych związanych z przedmiotowym wnioskiem Zakładu i zmiana dnia [...] maja 2010 r. przepisów regulujących przyznawanie dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz rolnictwa - nie miały wpływu na zasadność rozpoznania wniosku Zakładu z [...] marca 2009 r. według dotychczasowych regulacji zawartych w rozporządzeniu z dnia [...] kwietnia 2007 r. Sąd zwrócił bowiem uwagę na to, że wydatki na dotacje pochodzą ze środków budżetowych, a kolejne rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miały podstawę w aktualnych ustawach o finansach publicznych.

Następnie Sąd zwrócił uwagę na treść przepisów przejściowych i końcowych poprzednio obowiązujących rozporządzeń Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a wśród nich mającego zastosowanie do przedmiotowego wniosku rozporządzenia z dnia [....]kwietnia 2007 r. Za szczególnie istotną Sąd uznał Sąd treść § 12, obowiązującego od 27 maja 2010 r., rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 maja 2010 r., zgodnie z którym do wniosków o udzielenie dotacji za 2010 r. złożonych od dnia 1 stycznia 2010 r. i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia. Z zapisu § 12 wprost więc wynika, iż rozporządzenie z dnia 18 maja 2010 r. ma zastosowanie tylko do wniosków złożonych w dniu 1 stycznia 2010 r. i późniejszych nawet, gdy złożone zostały przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia. Granica działania wstecz rozporządzenia z 18 maja 2010 r. została jednoznacznie sprecyzowana na dzień 1 stycznia 2010 r. i dotyczy ona dnia złożenia wniosku a nie, jak wywodzi organ, daty ponownego jego rozpoznawania. Tak więc do rozpoznania wniosku Zakładu z 26 marca 2009 r. winien mieć zastosowanie § 14 rozporządzenia z dnia 13 kwietnia 2007 r.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa decyzją z [...] maja 2012 r., w pkt 1 uchylił decyzję własną z [...] sierpnia 2009 r. umarzającą postępowanie oraz w pkt 2 odmówił udzielenia dotacji dla Zakładu.

W jej uzasadnieniu organ stwierdził, odnosząc się do wyroku WSA sygn. akt V SA/Wa 485/10 i NSA sygn. akt II GSK 940/10, zapadłych w przedmiotowej sprawie, że wyroki te dotyczyły oceny zasadności umorzenia postępowania w związku ze złożeniem wniosku o udzielenie i wypłacenie dotacji przez Zakład. Natomiast na żadnym etapie postępowania ocenie nie podlegała możliwość przyznania Zakładowi dotacji.

Następnie wskazał, że stosownie do § 14 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 kwietnia 2007 r. – przedmiotowa dotacja może zostać udzielona wyłącznie producentowi rolnemu. Jednocześnie organ zauważył, że zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia podmiotowi świadczącemu usługi w zakresie wykonywania zabiegów odkażania środkami ochrony roślin, na jego wniosek, może być udzielona dotacja na pokrycie kosztów odkażania powierzchni magazynowych, środków transportu, maszyn lub urządzeń, jeżeli odkażanie zostało wykonane na rzecz producenta rolnego, który jest małym lub średnim przedsiębiorcą w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 1857/2006, zwanego dalej "producentem rolnym", dopuszczonymi do obrotu środkami ochrony roślin:

- na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa, zwanego dalej "[...]", w związku z wystąpieniem lub podejrzeniem wystąpienia bakterii [...], albo

- pod nadzorem wojewódzkiego inspektora, po uzyskaniu wyników badań laboratoryjnych przeprowadzonych przez wojewódzkiego inspektora, wskazujących na możliwość wystąpienia bakterii wymienionych w lit. a.

Organ stwierdził, że w § 12 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia wprowadzony został zatem skrót "producent rolny", który oznacza takiego producenta, który spełnia warunki określone w tym przepisie (czyli jest małym lub średnim przedsiębiorcą). Skrót ten wprowadzono na potrzeby całego aktu normatywnego, a nie jego jednostki redakcyjnej (paragrafu). Wyrażenie "producent rolny, który jest małym lub średnim przedsiębiorcą w rozumieniu rozporządzenia Komisji (WE) nr 1857/2006 po raz pierwszy pojawia się w § 12 ust. 1. By nie powtarzać tego całego wyrażenia w dalszej części aktu, w § 12 ust. 1 wprowadzono skrót "producent rolny" na potrzeby całego aktu normatywnego. Biorąc to pod uwagę organ stwierdził, że dotacja z tytułu § 14 może zostać udzielona jedynie tym producentom rolnym, którzy mogą zostać uznani za małe lub średnie przedsiębiorstwa w rozumieniu rozporządzenia nr 1857/2006.

Zdaniem organu należało w tej sytuacji rozważyć czy Zakład może zostać uznany za przedsiębiorstwo, a jeżeli tak to czy jest małym lub średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu rozporządzenia nr 1857/2006. Wskazał więc, że w rozumieniu art. 2 rozporządzenia nr 1857/2006, "małe i średnie przedsiębiorstwa" oznaczają przedsiębiorstwa zdefiniowane w załączniku I do rozporządzenia nr 70/2001. Obecnie rozporządzenie nr 70/2001 zostało zastąpione przez rozporządzenie nr 800/2008, przy czym definicję małych i średnich przedsiębiorstw określa załącznik I do tego rozporządzenia. Zgodnie z definicją zawartą w art. 1 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008, za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną, co w przedmiotowej sprawie mogłoby skutkować uznaniem Zakładu za przedsiębiorstwo, jednak rozważając dalsze wymagania określone w ww. rozporządzeniu, w opinii organu Zakładu tego nie można traktować jako przedsiębiorstwo samodzielne, wskazane w art. 3 ust. 1 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008, ale jako przedsiębiorstwo powiązane wskazane w art. 3 ust. 3 załącznika I. Podstawą takiego twierdzenia są warunki zawarte w definicji przedsiębiorstwa powiązanego, zawarte w art. 3 ust. 3, zgodnie z którym za przedsiębiorstwo powiązane uznaje się przedsiębiorstwa, które pozostają w jednym z poniższych związków:

1. przedsiębiorstwo ma większość praw głosu w innym przedsiębiorstwie w roli udziałowca/akcjonariusza lub członka,

2. przedsiębiorstwo ma prawo wyznaczyć lub odwołać większość członków organu administracyjnego, zarządzającego lub nadzorczego innego przedsiębiorstwa,

3. przedsiębiorstwo ma prawo wywierać dominujący wpływ na inne przedsiębiorstwo zgodnie z umową zawartą z tym przedsiębiorstwem lub postanowieniami w jego statucie lub umowie spółki,

4. przedsiębiorstwo będące udziałowcem/akcjonariuszem lub członkiem innego przedsiębiorstwa kontroluje samodzielnie, zgodnie z umową z innymi udziałowcami/akcjonariuszami lub członkami tego przedsiębiorstwa, większość praw głosu udziałowców/akcjonariuszy lub członków w tym przedsiębiorstwie.

Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie, mając na uwadze powiązanie na wielu płaszczyznach Zakładu z Instytutem Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w [...], należało uznać, że zaistniało co najmniej kilka z ww. związków. Po pierwsze, zgodnie z § 10 Statutu Instytutu z dnia 19 marca 1992 r., Zakład jest komórką organizacyjną Instytutu i stanowi integralną część tego Instytutu. Podstawą gospodarki finansowej Instytutu (a więc również i Zakładu) jest plan rzeczowo-finansowy ustalany przez Dyrektora Instytutu (zgodnie z § 11 Statutu). Ponadto Dyrektor Instytutu realizuje politykę kadrową instytutu (zgodnie z § 16 Statutu), strukturę organizacyjną Instytutu określa regulamin organizacyjny ustalony przez Dyrektora Instytutu (zgodnie z § 8 Statutu). Jednocześnie, zgodnie z § 4 Regulaminu Organizacyjnego Instytutu, w Instytucie obowiązuje zasada jednoosobowego kierownictwa, a Instytutem kieruje Dyrektor, który wydaje polecenia kierownikom komórek organizacyjnych Instytutu. Jednocześnie Dyrektor koordynuje i nadzoruje pracę komórek organizacyjnych Instytutu oraz decyduje o doborze kadr oraz ustala politykę kadrową w Instytucie (zgodnie z § 5 Regulaminu Organizacyjnego), a także może tworzyć i znosić komórki organizacyjne Instytutu (zgodnie z § 16 Regulaminu Organizacyjnego). Dlatego też, mając na względzie, że Zakład stanowi integralną część Instytutu, Instytut ten ma decydujący wpływ na politykę kadrową Zakładu oraz wywiera dominujący wpływ na Zakład zarówno pod względem finansowym, organizacyjnym jak i kadrowym. Zatem Zakładu nie można uznać za przedsiębiorstwo samodzielne, ale za przedsiębiorstwo powiązane z Instytutem.

W związku z powyższym, w celu odniesienia się do spełniania przez niego kryteriów określonych w rozporządzeniu nr 800/2008 dla "małych i średnich przedsiębiorstw", przy określaniu pułapu zatrudnienia i pułapu finansowego Zakładu, należy uwzględnić, zgodnie art. 6 ust 2, 3 i 4 Załącznika nr 1 do rozporządzenia nr 800/2008, również dane dotyczące zatrudnienia i finansów wszystkich przedsiębiorstw powiązanych dla Zakładu. Zgodnie z informacjami organu opartymi m.in. na aktualnym sprawozdaniu finansowym jednostki badawczo-rozwojowej, pułap zatrudnienia w Instytucie wraz z podległymi mu jednostkami, przekracza liczbę 250 etatów. Tym samym Zakład nie jest małym lub średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 1857/2006, a więc nie został spełniony warunek określony w § 14 ust. 1 rozporządzenia z dnia 13 kwietnia 2007 r.

Ponadto organ podkreślił, że zgodnie z § 14 ust. 1 ww. rozporządzenia dotacja "może zostać udzielona", a więc jej przyznanie nie jest obligatoryjne, nawet po spełnieniu określonych rozporządzeniem wymagań.

Niezależnie od powyższego, organ wskazał, że dotacje przedmiotowe wypłacane są w kwotach ustalonych w ustawie budżetowej. Ustawa budżetowa na rok 2012, ustala kwoty na dofinansowanie lub finansowanie zadań wykonywanych na rzecz rolnictwa w zakresie ochrony roślin tylko na bieżący rok oraz nie zapewnia środków finansowych na realizację zadań z lat ubiegłych. Brak byłoby więc prawnej możliwości udzielenia dotacji w ramach budżetu na rok 2012, za zadania, które nie zostały zrealizowane w roku 2012.

Zakład wniósł skargę na decyzję organu z [...] maja 2012 r. w części dotyczącej odmowy przyznania wnioskowanej dopłaty. Po jej rozpoznaniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 listopada 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1697/12 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał w szczególności, iż błędne jest stanowisko organu jakoby nie był on związany wyrokami WSA w Warszawie z 20 maja 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 485/10 oraz NSA z 1 kwietnia 2011 r. sygn. akt II GSK 940/10, gdyż dotyczyły one umorzenia postępowania przez organ z powodu stwierdzenia, że Zakład nie może być stroną postępowania i nie może występować z wnioskiem o udzielenie i wypłacenie dotacji. Na sprawę w znaczeniu materialnym składają się bowiem elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. W związku z tym Sąd wskazał, że oba postępowania (w przedmiocie umorzenia postępowania oraz odmowy udzielania dotacji) dotyczyły tego samego podmiotu: Zakładu i miały ten sam przedmiot jakim było rozpoznanie wniosku z [...] marca 2009 r. o udzielenie dotacji na dofinansowanie kosztów zwalczania bakteriozy pierścieniowej ziemniaka (...). Natomiast to, że wcześniejsze wyroki dotyczyły kwestii umorzenia postępowania z uwagi na zakwestionowanie możliwości złożenia przez Zakład wniosku o udzielenie dotacji, nie oznacza, że jest to inna sprawa niż ta która toczy się obecnie. W konsekwencji wyrażona w wyrokach sygn. akt V SA/Wa 485/10 i NSA sygn. akt II GSK 940/10 ocena prawna oraz wskazania co do dalszego postępowania wiążą sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

W związku z powyższym organ wydając ponownie zaskarżoną decyzję – stosownie do art. 153 p.p.s.a. – związany był oceną prawną i wskazówkami co do dalszego postępowania nie tylko w wyroku WSA w Warszawie z 13 lutego 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 2120/11, ale także w wyrokach WSA w Warszawie z 20 maja 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 485/10 i NSA z 1 kwietnia 2011 r. sygn. akt II GSK 940/10.

Powołując się na uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 20 maja 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 485/10 Sąd podkreślił, że organ rozpoznając ponownie sprawę wniosku skarżącego powinien bezwzględnie przyjąć, że zgodnie z § 14 ust. 6 rozporządzenia z dnia [...] kwietnia 2007 r., przepisy § 12 ust. 6-9 stosuje się odpowiednio do dotacji, o której mowa w ust. 1, a więc w niniejszej sprawie nie ma zastosowania § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 kwietnia 2007 r. zakładający spełnienie przez producenta rolnego warunku bycia małym lub średnim przedsiębiorcą w rozumieniu rozporządzenia Komisji nr 1857/2006. Powyższe wynika również z tego, że rozporządzenie z dnia [...] kwietnia 2007 r. wydane jest w oparciu o delegację ustawową art. 109 ust. 4 u.f.p., która nie uprawniała do określenia podmiotów, a jedynie wyznaczała zakres spraw przekazanych do uregulowania w formie rozporządzenia, ograniczając je tylko do ustalenia stawek dotacji, sposobu i trybu udzielenia oraz rozliczenia dotacji. Natomiast podmioty uprawnione do dotacji zostały określone w art. 109 ust. 1 pkt 4 u.f.p., w myśl którego dotacje przedmiotowe są dla różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz rolnictwa. Skarżący Zakład jest podmiotem wykonującym zadania na rzecz rolnictwa – co nie było kwestionowane przez organ – we własnym imieniu, a jego działalność koncentruje się na produkcji roślinnej z ukierunkowaniem na produkcję materiału nasiennego zbóż oraz sadzenia ziemniaka. Ponadto Zakład – co podkreślono w skardze – spełnia definicję producenta rolnego o jakim mowa w art. 3 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. nr 10, poz. 76 ze zm.) – co potwierdza zaświadczenie z [...] kwietnia 2004 r. o nadaniu numeru identyfikacyjnego nr [...].

Ponadto Sąd stwierdził, że wydanie decyzji uznaniowej nie oznacza, iż może być to być decyzja dowolna. Strona nie może natomiast ponosić konsekwencji błędów organu, polegających na niewłaściwej interpretacji przepisów prawa. Poza tym Sąd wskazał, że ustawy budżetowe na kolejne lata przewidywały i nadal przewidują środki na dofinansowanie zadań wykonywanych na rzecz rolnictwa, w tym z zakresu ochrony roślin.

Rozpoznając sprawę ponownie zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2013 r. organ uchylił decyzję własną z [...] sierpnia 2009 r. i odmówił stronie udzielenia wnioskowanej dotacji. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie wskazał w pierwszej kolejności, iż ww. dotacja jest dotacją przedmiotową i zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a podpunkt i rozporządzenia Rady (WE) Nr 994/98 z dnia 7 maja 1998 r. dotyczącego stosowania art. 92 i 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa (Dz. Urz. UE L 142 z 14.05.1998r., str. 1, ze zm.), może być przyznana tylko dla małych i średnich przedsiębiorstw. Wyłącznie bowiem w takich przypadkach pomoc ta jest zgodna ze wspólnym rynkiem i nie podlega zgłoszeniu przewidzianemu w art. 93 ust. 3 Traktatu.

Następnie organ wyjaśnił, iż art. 2 pkt 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1857/2006, odsyła do definicji "małych i średnich przedsiębiorstw" zawartej w załączniku 1 do rozporządzenia (WE) nr 70/2001. Obecnie jednak rozporządzenie to zostało zastąpione przez rozporządzenie nr 800/2008, przy czym definicję małych i średnich przedsiębiorstw określa załącznik I do tego rozporządzenia, zgodnie z którym za takie przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną, które zgodnie z art. 2 tego załącznika zatrudnia mniej niż 250 pracowników i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów euro a/lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów euro.

Powyższe wymogi znajdują odzwierciedlenie w prawie krajowym, ponieważ zgodnie z art. 110 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 2004 nr 173 poz. 1807, ze zm.), przedsiębiorca wnioskujący o udzielenie pomocy publicznej składa oświadczenie przed organem udzielającym pomocy, że spełnia przesłanki określone w załączniku 1 do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu oświadczenie ma formę pisemną.

Następnie organ podkreślił, iż wnioskodawca znał i akceptował ten wymóg, bowiem przy piśmie z [...] grudnia 2009 r. znak l.dz. [...] złożył stosowne oświadczenie.

Niezależnie od powyższego organ stwierdził, iż rozpatrując sprawę należało rozważyć czy Zakład może zostać uznany za przedsiębiorstwo, a jeżeli tak to czy jest małym lub średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu ww. rozporządzenia Komisji nr 1857/2006. Organ wskazał w tym zakresie – analogicznie jak w uzasadnieniu decyzji z [...] maja 2012 r. – iż Zakładu nie można traktować jako przedsiębiorstwo samodzielne, wskazane w art. 3 ust. 1 ww. załącznika I do rozporządzenia Komisji nr 800/2008, ale jako przedsiębiorstwo powiązane wskazane w art. 3 ust. 3 ww. załącznika I. Zdaniem organu powiązania Zakładu z Instytutem Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w [...] są wielopłaszczyznowe. W szczególności zgodnie z § 10 Statutu Instytutu z dnia 19 marca 1992 r. (tekst jednolity przyjęty Uchwałą Rady Naukowej IHAR nr [...] z dnia [...] marca 2005 r.), [...] jest komórką organizacyjną Instytutu i stanowi integralną część tego Instytutu. Idąc dalej, podstawą gospodarki finansowej Instytutu (a więc również i [...]) jest plan rzeczowo-finansowy ustalany przez Dyrektora Instytutu (zgodnie z § 11 Statutu). Ponadto Dyrektor Instytutu realizuje politykę kadrową Instytutu (zgodnie z § 16 Statutu), strukturę organizacyjną Instytutu określa regulamin organizacyjny ustalony przez Dyrektora Instytutu (zgodnie z § 8 Statutu). Jednocześnie, zgodnie z § 4 Regulaminu Organizacyjnego Instytutu, w Instytucie obowiązuje zasada jednoosobowego kierownictwa, a Instytutem kieruje Dyrektor, który wydaje polecenia kierownikom komórek organizacyjnych Instytutu. Jednocześnie Dyrektor koordynuje i nadzoruje pracę komórek organizacyjnych Instytutu oraz decyduje o doborze kadr oraz ustala politykę kadrową w Instytucie (zgodnie z § 5 Regulaminu Organizacyjnego), a także może tworzyć i znosić komórki organizacyjne Instytutu (zgodnie z § 16 Regulaminu Organizacyjnego).

Z przedstawionych względów [...] stanowi integralną część Instytutu, Instytut ten ma decydujący wpływ na politykę kadrową Zakładu oraz wywiera dominujący wpływ na Zakład zarówno pod względem finansowym, organizacyjnym jak i kadrowym. W konsekwencji Zakładu nie można uznać za przedsiębiorstwo samodzielne, ale za przedsiębiorstwo powiązane z Instytutem.

Z uwagi na przedstawione powiązania, w celu odniesienia się do spełniania przez Zakład kryteriów określonych w rozporządzeniu Komisji nr 800/2008 dla "małych i średnich przedsiębiorstw", przy określaniu pułapu zatrudnienia i pułapu finansowego Zakładu, należało uwzględnić, zgodnie art. 6 ust. 2, 3 i 4 Załącznika nr I do ww. rozporządzenia, również dane dotyczące zatrudnienia i finansów wszystkich przedsiębiorstw powiązanych w ramach Instytutu. W oparciu o informacje dostępne na oficjalnej stronie internetowej Instytutu, aktualne sprawozdanie finansowe jednostki badawczo-rozwojowej, organ wskazał, iż pułap zatrudnienia w Instytucie wraz z podległymi mu jednostkami, przekracza natomiast liczbę 250 etatów. Tym samym, nie został spełniony podstawowy warunek możliwości przyznania pomocy państwa określony w przepisach unijnych, które zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, mają pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami – w rozpoznawanej sprawie z ustawą o finansach publicznych, która stanowi, że dotacje przedmiotowe udzielane są ogólnie "podmiotom wykonującym zadania na rzecz rolnictwa".

W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł zarzuty naruszenia:

1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

§ 14 ust. 6 w zw. z ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2007 r. w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 4 u.f.p. oraz art. 3 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP - przez ich niezastosowanie;

art. 1 załącznika I do rozporządzenia Komisji nr 800/2008 w zw. z art. 1 ust. 1 lit a rozporządzenia Rady (WE) Nr 994/98 z dnia 7 maja 1998 r. w zw. z art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2 ze zm.) - przez ich błędne zastosowanie i nie uwzględnienie, że adresatem ww. przepisów są Państwa Członkowskie, a nie ich obywatele; określają one warunki udzielania przez Państwo pomocy bez potrzeby zgłoszenia i ponoszenia konsekwencji określonych w art. 108 Traktatu, nie są natomiast adresowane do podmiotów krajowych, które korzystają z pomocy udzielanej przez Państwo Członkowskie, niezależnie od tego, czy Państwo udziela tej pomocy w sposób zgodny z przepisami Unii Europejskiej,

art. 1 ust. 3 lit. b rozporządzenia Komisji nr 800/2008 - przez jego niezastosowanie i nie pominięcie okoliczności, że ww. rozporządzenie nie ma zastosowania m.in. do pomocy wspierającej produkcję podstawową produktów rolnych, pomocy wspierającej przetwarzanie i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych,

2) przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności.

- art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") - poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej zawartej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 maja 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 485/10 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 940/10 - wskazującej, iż rozpoznanie wniosku o przyznanie dotacji objętej niniejszą skargą powinno być oparte o przepisy art. 109 u.f.p. oraz § 14 rozporządzenia z [...] kwietnia 2007 r. z odpowiednim zastosowaniem ust. 6-9 § 12. Również w wyroku z 13 lutego 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 2120/11 oraz wyroku z 23 listopada 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1697/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż w przedmiotowej sprawie powinny mieć zastosowanie przepisy § 14 ww. rozporządzenia z [...] kwietnia 2007 r., a także że na podstawie art. 107 § 1 k.p.a. organ powinien wskazać w decyzji kwotę dotacji.

- art. 7, 77, 80 k.p.a. - poprzez niewystarczające wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego i należytego zebrania i oceny materiału dowodowego, przez bezpodstawne uznanie, iż skarżący nie spełnia kryteriów "małego i średniego przedsiębiorcy", o których mowa w załączniku nr 1 do rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008, a także nie ustalenie, czy strona w ogóle prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ww. rozporządzenia.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania wnioskowanej dotacji.

W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że prezentowane przez nią stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku WSA w Warszawie z 20 maja 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 485/10 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 kwietnia 2011 r. sygn. akt II GSK 940/10, w wyroku WSA w Warszawie z 13 lutego 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 2120/11, a także wyroku WSA w Warszawie z 23 listopada 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1697/12. Z orzeczeń tych wynika bowiem, że rozpoznając wniosek o przyznanie dotacji organ nie powinien opierać się o przepisy § 12 ust. 1 z 13 kwietnia 2007 r. i w konsekwencji w niniejszej sprawie nie ma zastosowania definicja producenta rolnego określona w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1857/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. oraz rozporządzenie (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. Zastosowanie powinien natomiast znaleźć 14 ust. 1 rozporządzenia z 13 kwietnia 2007 r. oraz art. 109 u.f.p.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo.

Na podstawie art. 153 p.p.s.a. – ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie były przedmiotem zaskarżenia.

Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Powyższe oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyrok NSA z 6 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2617/11, pub. LEX nr 1138187).

Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest zatem wykładnią prawa zawartą w wyrokach: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 kwietnia 2011r., sygn. akt II GSK 940/10 i prawomocnych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 listopada 2012r., sygn. akt V SA/Wa 1697/12, z 13 lutego 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 2120/11 oraz z 20 maja 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 485/10.

W tym miejscu należy podkreślić, że w prawomocnym wyroku z 23 listopada 2012r., sygn. akt V SA/Wa 1697/12 Sąd powołując się na ocenę prawną zawartą w wyroku WSA z 20 maja 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 485/10 i zaakceptowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 kwietnia 2011r., sygn. akt II GSK 940/10 wskazał, cyt. “organ rozpoznając ponownie sprawę wniosku skarżącego powinien bezwzględnie przyjąć, że zgodnie z § 14 ust. 6 rozporządzenia z dnia 13 kwietnia 2007 r., przepisy § 12 ust. 6-9 stosuje się odpowiednio do dotacji, o której mowa w ust. 1, a więc w niniejszej sprawie nie ma zastosowania § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia [...] kwietnia 2007 r. zakładający spełnienie przez producenta rolnego warunku bycia małym lub średnim przedsiębiorcą w rozumieniu rozporządzenia Komisji nr 1857/2006. Powyższe wynika również z tego, że rozporządzenie z dnia [...] kwietnia 2007 r. wydane jest w oparciu o delegację ustawową art. 109 ust. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, która nie uprawniała do określenia podmiotów, a jedynie wyznaczała zakres spraw przekazanych do uregulowania w formie rozporządzenia, ograniczając je tylko do ustalenia stawek dotacji, sposobu i trybu udzielenia oraz rozliczenia dotacji. Natomiast podmioty uprawnione do dotacji zostały określone w art. 109 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, w myśl którego dotacje przedmiotowe są dla różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz rolnictwa. Skarżący Zakład jest podmiotem wykonującym zadania na rzecz rolnictwa – co nie było kwestionowane przez organ – we własnym imieniu, a jego działalność koncentruje się na produkcji roślinnej z ukierunkowaniem na produkcję materiału nasiennego zbóż oraz sadzenia ziemniaka".

Zatem w pierwszej kolejności należy dokonać analizy sprawy pod kątem zastosowania się przez organ do wiążącej go oceny prawnej zawartej w ww. wyrokach.

Sąd rozpoznając sprawę stwierdza, że w sprawie wyrażona ocena prawna została zastosowana przez Generalnego Inspektora. Należy bowiem podkreślić, że Sąd zakwestionował możliwość zastosowania § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 13 kwietnia 2007 r. i organ w przedmiotowej sprawie tego przepisu nie stosował, co wynika zarówno z sentencji decyzji, jak i jego uzasadnienia. Zatem bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzglednienie oceny prawnej.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejska (Dz.U. z 2004r., nr 90, poz. 864/2, dalej: “TWE") z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w niniejszym Traktacie, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorcom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. Podobny zapis zawiera art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004r., nr 90, poz. 864/2, dalej: “TFUE")

Jednakże na mocy odrębnych przepisów unijnych ustalono wyjątki od powyższej zasady i wskazano kiedy określona pomoc może zostać uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem. W pkt 6 i 7 preambuły rozporządzenia Rady (WE) Nr 994/98 z dnia 7 maja 1998 r. dotyczącego stosowania art. 92 i 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa (obecna nazwa aktu to rozporządzenie dotyczące stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa - Dz. Urz. UE L z 14 maja 1998 r., nr 142 s. 1, ze. zm. – dalej: rozporządzenie nr 994/98") wskazano, że jest właściwym aby Komisja, przyjmując przepisy wyłączające kategorie pomocy z obowiązku zgłoszenia przewidzianego w art. 93 ust 3 Traktatu, określiła cel pomocy, kategorie beneficjentów i progi ograniczające pomoc podlegającą wyłączeniu, zasady regulujące kumulację pomocy i warunki monitorowania w celu zapewnienia zgodności ze wspólnym rynkiem pomocy objętej niniejszym rozporządzeniem. Jest właściwym, aby umożliwić Komisji, przy przyjmowaniu przez nią przepisów wyłączających niektóre kategorie pomocy spod obowiązku zgłoszenia określonego w art. 93 ust. 3 Traktatu, dołączenie dalszych szczegółowych warunków w celu zapewnienia zgodności ze wspólnym rynkiem pomocy objętej niniejszym rozporządzeniem (pkt 7).

Ponadto zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a podpunkt (i) rozporządzenia nr 994/98 Komisja może w drodze rozporządzenia przyjętego zgodnie z procedurą określoną w art. 8 niniejszego rozporządzenia i zgodnie z art. 92 Traktatu oświadczyć, że następujące kategorie pomocy są zgodne ze wspólnym rynkiem i nie podlegają wymogom zgłoszenia ustalonym w art. 93 ust. 3 Traktatu: a) pomoc: (i) dla małych i średnich przedsiębiorstw.

Przepis art. 93 ust.3 TWE otrzymał na mocy artykułu 12 Traktatu z Amsterdamu zmieniającego Traktat o Unii Europejskiej, Traktaty ustanawiające Wspólnoty Europejskie i niektóre związane z nim akty (Dz.U. z 2004r., nr 90, poz. 864/31) nową numerację, zgodnie z tabelą ekwiwalencyjną zamieszczoną w Załączniku do tego Traktatu, stanowiącym jego integralną część i tak art. 93 ust. 3 to art. 88 ust. 3, a art. 92 to odpowiednio art. 87, a art. 8 to art. 17 TWE.

W związku z powyższym Komisja wypełniając powyższą delegację wydała rozporządzenie Komisji (WE) nr 1857/2006 w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalności związaną z wytwarzaniem produktów rolnych oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 70/2001 (Dz.U UE L z 2006r., nr 358, s. 3, dalej rozporządzenie nr 1857/2006. W myśl art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1857/2006 niniejsze rozporządzenie stosuje się do przejrzystej pomocy przyznawanej małym i średnim gospodarstwom rolnym (farmom) prowadzącym działalność w zakresie produkcji pierwotnej produktów rolnych. Bez uszczerbku dla art. 9, nie stosuje się ono do pomocy przyznawanej na wydatki związane z przetwarzaniem produktów rolnych lub obrotem nimi.

Natomiast art. 10 ust. 2 (Pomoc na rzecz chorób zwierząt i roślin oraz epidemii szkodników) rozporządzenia nr 1857/2006 wskazuje na warunki, które musi spełnić taka pomoc aby była wyłączona z obowiązku notyfikacji przewidzianego w art. 88 ust. 3 TWE.

W związku z powyższym organ prawidłowo stosując § 14 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2007 r. wskazał na ww. podstawy prawne badania - znajdujące się w przepisach unijnych – dotyczące ustalania czy podmiot ubiegający się o dotacje spełnia kryteria do jej otrzymania zgodnie z ww. prawodawstwem unijnym.

W tym miejscu trzeba wskazać, że zgodnie z art. 249 akapit drugi TWE rozporządzenie ma zasięg ogólny. Wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach Członkowskich. (tak samo art. 288 TFUE). Co więcej należy podkreślić, że w stosunkach między krajem członkowskim a Unią Europejską istnieje zasada nadrzędności i pierwszeństwa prawa unijnego nad krajowym. Słusznie w tym kontekście powołał Generalny Inspektor wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 15 lipca 1964 r. sygn. akt 6/64 (orzeczenie Flaminio Costa v. ENEL – por. lex nr 139862).

Mając powyższe na względzie organ miał obowiązek przy udzielaniu dotacji stosować przepisy krajowe oraz przepisy unijne. Stosowanie przepisów unijnych nie może być bowiem uzależnione od tego czy ustawodawca krajowy wprost powołuje się na konkretne rozporządzenie unijne, czy też tego odniesienia jest brak. Mimo, że, tak jak w niniejszej sprawie, ustawodawca krajowy nie wprowadził ograniczenia podmiotów uprawnionych do otrzymania dotacji jedynie do małych i średnich przedsiębiorstw, to należy wyjaśnić, że wymóg ten wynika wprost z przepisów prawa unijnego – o czym była mowa wyżej, gdyż rozporządzenie ma zasięg ogólny, wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane. Nieprzeniesienie przepisu do prawodawstwa krajowego nie zwalnia zarówno państwa członkowskiego jak również jego obywateli przed podporządkowaniem się tym przepisom. Ponadto zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, jeżeli wynika to z ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską umowy konstytuującej organizację międzynarodową, prawo przez nie stanowione jest stosowane bezpośrednio, mając pierwszeństwo w przypadku kolizji z ustawami.

Tym samym wbrew twierdzeniom strony skarżącej organ nie naruszył § 14 ust. 6 w zw. z ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2007 r. w zw. z art. 109 ust. 1 pkt 4 u.f.p. oraz art. 3 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności w zw. z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przez ich niezastosowanie.

Nie zasadny jest również zarzut naruszenia art. 1 załącznika I rozporządzenia nr 800/2008 w związku z art. 108 TFUE przez ich błędne zastosowanie i nie uwzględnienie, że adresatem ww. przepisów są Państwa Członkowskie, a nie ich obywatele. Skarżący bowiem w swojej argumentacji pomija fakt, że w wypadku udzielenia pomocy publicznej niezgodnie z cytowanymi wyżej przepisami, sam byłby zobowiązany do zwrotu otrzymanej pomocy wraz z odsetkami. Powyższe wprost wynika z rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95 (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. UE. L z 1995r., nr 312 ze zm., dalej: "rozporządzenie nr 2988/95"). Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 każda nieprawidłowość będzie pociągała za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie uzyskanej korzyści:

– poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych należnych lub bezprawnie uzyskanych,

– poprzez całkowitą lub częściową utratę zabezpieczenia złożonego dla wniosku o przyznanie korzyści lub w momencie otrzymania zaliczki.

Natomiast w myśl art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.

Zatem wbrew twierdzeniom strony państwo nie może udzielić dotacji wbrew obowiązujących przepisów, a w wypadku złamania tego obowiązku, będzie zobowiązane do skutecznego odzyskania tej dotacji. Co więcej w myśl art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 nieprawidłowości dokonane celowo lub będące skutkiem zaniedbania mogą prowadzić do wskazanych w ust. 1 lit. a - g kar administracyjnych. Z akt sprawy jasno wynika, że strona skarżąca zna obowiązujące przepisy w zakresie udzielania dotacji, gdyż złożyła stosowne oświadczenie o spełnieniu warunku bycia małym lub średnim przedsiębiorcą w rozumieniu załącznika nr I do rozporządzenia nr 70/2001 (oświadczenie - pismo z [...] grudnia 2009r.). Mając powyższe na względzie, zastosowanie argumentacji skarżącego wprost prowadziłoby oprócz obowiązku zwrotu niewłaściwie udzielonej dotacji do nałożenia kary administracyjnej.

Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 1 ust. 3 lit. b rozporządzenia nr 800/2008 przez jego niezastosowanie i nie pominięcie okoliczności, że ww. rozporządzenie nie ma zastosowania m.in. do pomocy wspierającej produkcję podstawową produktów rolnych, pomocy wspierającej przetwarzanie i wprowadzanie do obrotu produktów rolnych. Trzeba bowiem zauważyć, że rozporządzenie to nie jest stosowane w przedmiotowej sprawie w całości. Rozporządzenie to ma zastosowanie do tej pomocy tylko w zakresie definicji małych i średnich przedsiębiorstw (gospodarstw rolnych) na mocy odesłania wskazanego w art. 2 pkt 5 rozporządzenia nr 1857/22006, który stanowi, że do celów niniejszego rozporządzenia "małe i średnie przedsiębiorstwa ("MŚP") oznaczają małe i średnie przedsiębiorstwa zgodnie z definicją zawartą w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 70/2001. Obecnie rozporządzenie nr 70/2001 zostało zastąpione przez rozporządzenie nr 800/2008. Zatem w przedmiotowej sprawie stosuje się tylko definicję małych i średnich przedsiębiorstw określoną w załączniku nr I do rozporządzenia nr 800/2008.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 1 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008, za przedsiębiorstwo uważa się podmiot prowadzący działalność gospodarczą bez względu na jego formę prawną. Natomiast w myśl art. 2 Załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw ("MŚP") należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników, i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR a/lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów EUR.

Rozpatrując wniosek strony, Główny Inspektor dokonał więc oceny możliwości uznania Zakładu Doświadczalnego [...] za małe lub średnie przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 2 pkt 5 rozporządzenia Komisji nr 1857/2006 i Załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008. W opinii organu skarżącego nie można traktować jako przedsiębiorstwo samodzielne, wskazane w art. 3 ust. 1 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008, ale jako przedsiębiorstwo powiązane wskazane w art. 3 ust. 3 załącznika I. Generalny Inspektor w tym zakresie przeprowadził analizę powiązań skarżącego z Instytutem Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - Państwowym Instytucie Badawczym w [...] i ostatecznie uzanała wskazując na pułap zatrudnienia w Instytucie wraz z podległymi mu jednostkami, który przekarcza 250 etatów, że skarżący jest dużym przedsiębiorcą.

Odnosząc się do powyższego Sąd wskazuje, że Generalny Inspektor nie przeprowadził w sposób właściwy postępowania mającego na celu ustalenie, że skarżący nie spełnia kryterium małego lub średniego przedsiębiorstwa w rozumieniu rozporządzenia nr 800/2008, gdyż nie wykazał, że Zakład nie jest przedsiębiorstwem średnim tylko dużym. Organ wyjaśnił, że stan osobowy skarżącego wraz z Instytutem Hodowli i Aklimatyzacji Roślin przekroczył 250 osób. Jednakże organ nie podał jaka jest to wielkość. Nie wskazał także, czy stosował art. 5 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008, który wskazuje na sposób ustalania pułapu zatrudnienia.

Ponadto i najważniejsze zgodnie z art. 2 ust. 1 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008 do kategorii mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw ("MŚP") należą przedsiębiorstwa, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników, i których roczny obrót nie przekracza 50 milionów EUR a/lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów EUR. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 8 rozporządzenia nr 800/2008 dużym przedsiębiorcą jest przedsiębiorstwo niespełniające kryteriów, o których mowa w załączniku I (tj. w art. 2 załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008). Zatem Generalny inspektor oprócz ustalenia stanu zatrudnienia winien również ustalić, że obrót w przedsiębiorstwach powiązanych przekracza 50 milionów EUR a/lub bilans roczny przekracza 43 milionów EUR. Dodatkowo trzeba także zwrócić uwagę na art. 4 ust. 1 i 2 "Dane stosowane do określania pułapu zatrudnienia i pułapu finansowego oraz okresy referencyjne" załącznika I do rozporządzenia nr 800/2008, który stanowi, że dane stosowane do określania liczby pracowników i kwot finansowych to dane odnoszące się do ostatniego zatwierdzonego okresu obrachunkowego i obliczane w skali rocznej. Uwzględnia się je począwszy od dnia zamknięcia ksiąg rachunkowych. Kwota wybrana jako obrót jest obliczana z pominięciem podatku VAT i innych podatków pośrednich. Ponadto ust. 2 art. 4 stwierdza, że jeżeli w dniu zamknięcia ksiąg rachunkowych dane przedsiębiorstwo stwierdza, że w skali rocznej przekroczyło pułapy zatrudnienia lub pułapy finansowe określone w art. 2, lub spadło poniżej tych pułapów, uzyskanie lub utrata statusu średniego, małego lub mikroprzedsiębiorstwa następuje tylko wówczas, gdy zjawisko to powtórzy się w ciągu dwóch kolejnych okresów obrachunkowych. W zaskarżanej decyzji z [..] kwietnia 2013r. brak było szczegółowego odniesienia się do wskazanych przez Sąd kwestii, gdyż skierowane do strony pismo z [...] czerwca 2011r. nie odnosiło się do powyższego, a przedstawiało jedynie analizę powiązań dokonaną na podstawie Statutu Instytutu. Zatem zdaniem Sądu w tym zakresie zasadne są zarzuty naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. w szczególności w kontekście złożonego przez skarżącego przy piśmie z 4 grudnia 2009r., L.dz. [...] oświadczenia, że spełnia on przesłanki określone w załączniku I do rozporządzenia nr [...] z [...] stycznia 2001 (obecnie rozporządzeni Komisji (WE) nr 800/2008).

Mając powyższe na względzie ponownie rozpoznając sprawę organ ma obowiązek zbadać wniosek Zakładu zgodnie z wytycznymi i oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku. Winien wskazać oprócz analizy powiązań, także dane które wskazują, bądź też wykluczają skarżącego jako duże przedsiębiorstwo, tj. dotyczące pułapu zatrudnienia i pułapu finansowego. Dodatkowo organ przy rozpatrywaniu wniosku powinien wziąć pod uwagę pismo Zakładu z Ldz. [...] z [...]grudnia 2009 r. dotyczące odpowiedzi na pismo organu z [...] listopada 2009 r.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w przedmiocie odmowy udzielenia dotacji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.