Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1023/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 368 ust. 1, 9 i 12
journal: Dz.U. 2020 poz 75
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

VI SA/Wa 1023/21

Uzasadnienie

M. M. (zwany dalej też "skarżącym", "zdającym") wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę z dnia [...] stycznia 2021 r. Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwały o wynikach egzaminu radcowskiego nr [...] która, po rozpatrzeniu odwołania zdającego, utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr 5 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2020r. z siedzibą w Warszawie ustalającą negatywny wynik egzaminu radcowskiego.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazała art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 75) – dalej jako "u.r.p.", "ustawa o radcach prawnych" w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn zm.) – dalej jako "k.p.a.".

Do wydania zaskarżonej uchwały doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.

Komisja Egzaminacyjna Nr 5 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2020r. z siedzibą w Warszawie (dalej jako "Komisja") uchwałą z [...] lipca 2020 r. stwierdziła, że zdający uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego. Z uzasadnienia uchwały nr [...] wynika, że zdający z zadania z zakresu prawa karnego otrzymał ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa cywilnego ocenę dostateczną, z zadania z zakresu prawa gospodarczego ocenę niedostateczną, z zadania z zakresu prawa administracyjnego ocenę dostateczną, zaś z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki ocenę dostateczną.

Powołując się na treść art. 366 u.r.p., który stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja wskazała, że zdający uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Zdający wniósł odwołanie od ww. uchwały zaskarżając ją w części dotyczącej wyniku egzaminu z prawa karnego i prawa gospodarczego.

W uzasadnieniu odwołania w zakresie zarzutów dotyczących pracy z zadania z prawa karnego, zdający podniósł, że treść jego apelacji wskazuje, iż zaskarżył wyrok w całości. Wskazał, że sąd odwoławczy nie jest związany z wnioskami apelacyjnymi, a więc te wnioski z pracy nie powinny mieć znaczenia dla oceny jego pracy. Ale nadto, że jego wnioski apelacyjne było powiązane z zakresem zaskarżenia i jego zarzutami. Zdający uznał za ważniejszy fakt związku przyczynowego od braku zarzutu co do nieumyślności w zakresie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Podtrzymał stanowisko, że zarzut naruszenia art. 7 kpk był tu poprawny oraz, że co do pkt 2 wyroku, doszło tu do naruszenia przepisów prawa materialnego. Podtrzymał również poprawność zarzutu dotyczącego wadliwego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności. Akcentował, że przygotowana przez niego praca chroni w pełni interes prawny pokrzywdzonego. Zdaniem skarżącego ocena zadania została ustalona z naruszeniem art. 364 ust. 1 i 5 oraz 365 ust. 2 u.r.p., pomimo spełnienia przez zdającego warunków niezbędnych do uzyskania oceny pozytywnej świadczących o właściwym przygotowaniu do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. W szczególności, wybrał poprawny sposób rozwiązania zadania tj. sporządził apelację która spełnia wymogi formalne i w dużym stopniu opiera się na prawidłowo postawionych i zgodnych z wytycznymi zarzutach ponadto prawidłowo określił zakres zaskarżenia wyroku, a także wskazał na uchybienia natury procesowej oraz materialnoprawnej popełnione przez Sąd instancji, dokonując przy tym właściwej interpretacji zastosowanych przepisów. Skarżący zarzucił naruszenie art. 364 ust. 1, 365 ust. 2 oraz ust. 4 ustawy o radcach prawnych i wniósł o przyznanie pozytywnych oceny z prawa karnego i prawa gospodarczego i w konsekwencji stwierdzenie pozytywnego wyniku egzaminu radcowskiego.

W uzasadnieniu do odwołania z zakresu zadania z prawa gospodarczego: w jego ocenie w przygotowanej umowie zawarte są niezbędne elementy pozwalające stwierdzić jej ważność z uwagi na poprawną reprezentację. Prawidłowo są również: oznaczenie firmy, siedziby, wkłady wspólników, przedmiot działalności, zasady prowadzenia spraw spółki, zwolnienie od udziału w stratach wspólnika D. sp. z o.o. i wspólnicy sp.k., zwolnienie M. J. z zakazu konkurencji, prawo do kwartalnych wypłat zaliczek na poczet zysku, określenie czasu trwania spółki. Szeroko także zakwestionował ustalenia z ocen egzaminatorów, twierdząc że nie są trafne następujące zarzuty: niewykazania, że M. J. pozostawała w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej, braku dokumentów, a nawet informacji o śmierci członka zarządu D. sp. z o.o. P. S., niewskazania trybu powołania pełnomocnika spółki D. sp. z o.o. i niewystarczającego opisu pełnomocnictwa, niewskazania trybu powołania pełnomocnika spółki E. sp. z o.o. oraz braku właściwego opisu tego pełnomocnictwa, nieoznaczenia sądów rejestrowych, w których są przechowywane akta rejestrowe spółek stawających do umowy, braku oświadczenia o zawiązaniu spółki jawnej, brak sformułowania w umowie żądania z art. 27 KSH, niewykonania zadania co do art. 56 KSH w stosunku do spółki E. sp. z o.o. oraz nieokreślenia udziałów kapitałowych.

Po rozpatrzeniu odwołania Komisja Egzaminacyjna II stopnia uchwałą z dnia 26 stycznia 2021 r. utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej nr 5. Ustaliła, że zdający kwestionuje ocenę niedostateczną uzyskaną z pracy z zakresu prawa karnego i oprawa gospodarczego. Powołała się na podstawę prawną rozpatrywania odwołań wynikającą z art. 368 ust. 9 w zw. z art. 368 ust. 12 ustawy o radcach prawnych i procedurę odwoławczą, która na mocy art. 368 ust. 14 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP upoważniła Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia w celu wykonania ustawy, obejmującego m.in. określenie trybu i sposobu działania komisji odwoławczej. W oparciu o tę delegację Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 100).

Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała na odpowiednio stosowane, na mocy art. 368 ust. 12 u.r.p. oraz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dotyczy to m.in. postępowania odwoławczego, które jest postępowaniem szczególnym, a jego zakres strona określa w odwołaniu. Skoro Komisja kontroluje tylko tę część egzaminu, która została zakwestionowana przez stronę w odwołaniu, nie jest to zatem drugoinstancyjne postępowanie administracyjne w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego. Jest to szczególne postępowanie odwoławcze, mające na celu przede wszystkim rozpatrzenie zasadności zarzutów odwołania, nie zaś skontrolowanie całego przebiegu egzaminu ani też ponowne sprawdzenie wszystkich prac egzaminacyjnych.

Odnośnie kwestii kryteriów ocen zadań z poszczególnych części egzaminu radcowskiego organ wskazał, że dokonał oceny w świetle kryteriów art. 36 ust. 1 i art. 365 ust. 2 u.r.p. Przepisy te wskazują, że egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego; zaś oceny rozwiązania każdego z zadań z części od pierwszej do czwartej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje. Oceny rozwiązania zadania z części piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy wyznaczeni przez przewodniczącego komisji egzaminacyjnej, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, zastosowanie właściwych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu publicznego.

Dokonując oceny trafności zarzutów odwołania, Komisja Egzaminacyjna II stopnia ustaliła, że opracowane przez zdającego rozwiązanie z zakresu prawa karnego egzaminatorzy ocenili jednolicie na ocenę niedostateczną odwołując się do przesłanek z art. 365 ust. 2 u.r.p. Pierwszy z egzaminatorów, wskazał, że praca spełnia wymogi formalne, jednakże zawiera za wąski zakres zaskarżenia, wyrok zaskarżono w zakresie pkt 2 i pkt 3, a powinien być zaskarżony w całości. Zdający całkowicie błędnie ocenił znaczenie prawne dostrzeżonego błędu sądu co do naruszenia art. 11 § 1 i 2 k.k. Za nie w pełni poprawne uznał postawienie zarzutu naruszenia art. 7 k.p.k. Zdający dostrzegł błąd sądu co do uznania, iż rozbój został zakończony na etapie usiłowania, ale wskazał niewłaściwą podstawę prawną zarzutu. Postawił niepoprawny zarzut naruszenia art. 69 § 1 k.k. tj. brak przesłanki pozytywnej, podczas gdy sąd nie dostrzegł, że w tej sprawie wyłączona była możliwość zastosowania tego środka probacyjnego. Według egzaminatora, praca zdającego nie chroni interesu prawnego pokrzywdzonego. Po pierwsze, zdający nie skarży pkt 1 wyroku, który nie obejmuje przypisania skutku w postaci ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a brak skarżenia wyroku w całości i brak wniosku o jego uchylenie w całości może skutkować tym, że z uwagi na jedność czynu, postępowanie zostanie umorzone z uwagi na uprawomocnienie się orzeczenia w zakresie całego czynu. Praca zdającego wskazuje, że jego wiedza z prawa karnego jest niepełna lub nieprawidłowa i skutkuje oceną niedostateczną.

Z kolei Egzaminator radca prawny A. K. stwierdził, że apelacja spełnia wymogi formalne, jednakże treść pracy i skala jej braków i błędów wskazują że zdający nie reprezentuje minimalnej wiedzy i umiejętności w sferze zadania z prawa karnego, adekwatnej dla wykonywania zawodu radcy prawnego. Podkreślił, że zdający co prawda identyfikuje cześć błędów sądu, ale nie potrafił poprawnie sprecyzować zakresu zaskarżenia i związanych z nimi wniosków apelacyjnych. Zdający dostrzegł naruszenie art. 11 § 1 i 2 k.k., ale temu zarzutowi nie towarzyszyła konieczność zaskarżenia całości wyroku, co powodowało, że zarzut ten nie ma znaczenia prawnego. Jest to całkowicie niezgodne z interesem prawnym pokrzywdzonego, gdyż uprawomocnienie się wyroku w części, może skutkować umorzeniem postępowania na jego dalszym etapie zgodnie z zasadą ne bis in idem. Podkreślił, że apelacja nie zawiera zarzutu co do nieprzepisania nieumyślności co do ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, jest zarzut odrzucenia braku istnienia związku przyczynowego między upadkiem ofiary po trzecim uderzeniu, a powstaniem krwiaka na mózgu, ale nie towarzyszy temu konieczne zaskarżenie pkt 1 wyroku. Zdający dostrzega błąd co do uznania, że rozbój nie został dokonany, ale wskazał jednocześnie w sposób niepoprawny zarzut naruszenia prawa materialnego. Zdający nie zawarł poprawnego w okolicznościach sprawy zarzutu wadliwego zastosowania art. 69 §. 1 k.k. Tym samym apelacja zawierała niepoprawne wnioski, co wiąże się z zakresem zaskarżenia, które jest za wąskie. Przygotowana apelacja nie chroni więc interesu prawnego klienta. Praca niestaranna, duża liczba błędów ortograficznych i stylistycznych.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia odnosząc się do argumentów odwołania oceniła, że skarżący zasadnie sporządził apelację, a nie opinię prawną o niezasadności jej wnoszenia, co wskazuje na prawidłowy kierunek działania autora apelacji w interesie reprezentowanej strony. Apelacja co do zasady spełnia wymogi określone w art. 427 k.p.k. Uznała jednak, że fakt samego prawidłowo, pod względem formalnym, sporządzenia apelacji, której nadany zostanie bieg - nie jest wystarczające do sprawdzenia wiedzy i umiejętności osoby egzaminowanej. Oceniając także poprawność zaproponowanego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, która zgodnie z zadaniem zdający reprezentuje Komisja Egzaminacyjna II stopnia wskazała, iż sporządzona apelacja nie zasługuje na wystawienie oceny pozytywnej w tym zakresie.

Komisja podkreśliła, że treść petitum apelacji oraz treść wniosków apelacyjnych jest jednoznaczna: zdający skarży wyrok wyłącznie w zakresie pkt 2 i pkt 3 wydanego wyroku. Być może, "w akcie łaski" Sąd odwoławczy przyjąłby, że stawiając zarzuty co do pkt 1 wyroku, odwołujący także skarży ten punktu wyroku. Ale to hipotetyczne poprawianie błędów treści apelacji może nastąpić tylko w postępowaniu sądowym, a tym jednak nie jest postępowanie egzaminacyjne. Konsekwencją tego błędu jest brak w pracy poprawnego zarzutu dotyczącego jednego z błędów Sądu w zakresie pkt 1 wyroku tj. pominięcie, że sprawca nieumyślnie doprowadził do sprowadzenia skutku z art. 156 § 2 k.k. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. Nie ma racji zdający, że wystarcza tu zarzut co do związku przyczynowego. W każdym bowiem wypadku, przypisanie sprawcy odpowiedzialności karnej za dany czyn się wiążę z udowodnieniem wszystkich znamion zarzucanego czynu. Skoro sąd I instancji odrzuca wystąpienie dwóch odrębnych elementów znamiona czynu zabronionego, w zakresie znamion strony podmiotowej i strony przedmiotowej, to poprawna apelacja musi wskazywać na oba błędy w ocenach sądu. Jest to nie tylko kwestia posiadania wiedzy prawnej, ale także leży to w interesie pokrzywdzonego.

Komisja wskazała również na brak zarzutu naruszenia art. 69 § 1 k.k. Zdający nie dostrzegł błędu Sądu iż naruszono bezwzględny zakaz zawieszenia kary pozbawienia wolności rzeczonej w stosunku do osoby uprzednio skazanej za inne przestępstwo na karę pozbawienia wolności. Nie ma racji zdający broniąc swojego stanowiska z pracy. Wynika to z faktu, że w tej sprawie zachodziła negatywna przesłanka zastosowania tego środka probacyjnego. Kwestia zaś, czy jest spełniona przesłanka pozytywna tj. czy sprawca rokuje kryminologicznie staje się tu całkowicie bezprzedmiotowa. Nie mogła być ona w tej sprawie brana pod uwagę, bo stosowanie tego środka probacyjnego było po prostu wykluczone. A to oznaczać musi, że w pracy jest po prostu kolejny błąd merytoryczny, a stanowisko zdającego co do poprawności rozwiązania pracy w tym zakresie w całości bezzasadne, - zarzut dotyczący pkt 2 wyroku, jest jednak zarzutem dotyczącym błędów w ustaleniach faktycznych, a nie wadliwym zastosowaniem prawa materialnego. Bo sąd przy ustaleniach stanu faktycznego sprawy, pomija fakt dokonania zaboru tj. wyjęcia portfela z kurtki.

W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, błędem pracy egzaminacyjnej skarżącego jest niepostawienie w sposób prawidłowy zarzutu obrazy art. 11 § 1 k.k. W przepisie tym jest uregulowana jedna z podstawowych instytucji prawa karnego, jaką jest jedność czynu i związany z tym tak zwany zbieg przepisów ustawy. Ustalony stan faktyczny ewidentnie dawał podstawy do przypisania oskarżonemu jednego przestępstwa, a nie dwóch. Zdający bowiem stawia kluczowy zarzut naruszenia art. 11 § 1 i 2 k.k. i w uzasadnieniu wydaje się, że zdający rozumie, że chodzi tu faktycznie o jeden czyn, łączną ocenę prawną tego czynu i jedną karą, wymierzoną na podstawie art. 280 § 1 k.k., jako przepisu przewidującego karę najsurowszą zgodnie z art. 11 § 2 k.k., ale zakres zaskarżenia i wnioski odwoławcze wskazują że nie potrafi on zrozumieć procesowego znaczenia tego błędu Sądu i związaną z tym konieczność skarżenia całego wyroku. Konieczne było skarżenie wyroku w całości. Z punktu widzenia rozumowania prawniczego i wagi błędów sądu, to powinien być zresztą zarzut pierwszoplanowy i kluczowy. Rodzi to poważne ujemne następstwa dla pokrzywdzonego, którego zdający, zgodnie z zadaniem egzaminacyjnym, reprezentował. Uchylenie bowiem wyroku w części dotyczącej przestępstwa rozboju i przekazanie sądowi I instancji sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania nie mogłoby skutkować wydaniem wyroku skazującego. Sąd ponownie rozpoznający sprawę musiałby bowiem umorzyć postępowanie z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. Sprzeczne z podstawową regułą procesu karnego jest prowadzenie odrębnych postępowań odnośnie dwóch fragmentów tego samego czynu.

Komisja uznała, że nie ma więc w pracy przewagi elementów pozytywnych. W żadnym też aspekcie nie da się zanegować poprawności ocen egzaminatorów. Uznała, że skala braków i błędów w pracy, opisanych powyżej, muszą prowadzić do wniosku, że ocena pracy z Komisji I stopnia jest poprawna i oparta na kryteriach ustawowych. Komisje egzaminacyjne nie mają zaś uprawnień do sanowania błędów apelacji w interesie skarżącej strony. A treść pracy nie może prowadzić do innych wniosków: zarzuty nie są powiązane z zakresem zaskarżenia i zakresem wniosków apelacyjnych, co jest bardzo poważnym błędem w pracy, sprzecznym z interesem prawnym i wskazujące na istotne braki w umiejętnościach prawniczych zdającego.

Komisja stwierdziła, że praca nie chroni w oczekiwanym zakresie interesu prawnego pokrzywdzonego, a opisane wyżej braki i wytknięte błędy prawne w pracy wskazują że zdający nie ma wystarczającej wiedzy prawniczej oraz zdolności poprawnej interpretacji przepisów tej gałęzi prawa. Nie ma w niej także przewagi elementów pozytywnych. Odwołując się do ustawowych kryteriów oceny pracy na egzaminie radcowskich stanął na stanowisku, że praca zdającego z prawa karnego nie zasługuje na przyznanie jej nawet najniższej z ocen pozytywnych. A to skutkuje brakiem podstaw do zmiany oceny z zadania z zakresu prawa karnego.

Z kolei odnosząc się do odwołania w zakresie zadania z zakresu prawa gospodarczego Komisja wskazała, że z przedmiotowego zadania pierwszy egzaminator przyznał ocenę negatywną a drugi pozytywną. Opisała obie oceny Egzaminatorów i uwzględniła zarzuty odwołującego w zakresie tego zadania. Oceniła, że wykonując to zadanie egzaminacyjne wykazał się znajomością podstawowych przepisów prawnych, których zadanie to dotyczyło, umiejętnością ich prawidłowej wykładni i właściwego wykorzystania w praktyce. W zdecydowanej większości sposób ujęcia zagadnień prawnych stanowiących przedmiot egzaminu zaproponowany przez zdającego uznano za właściwy. Tylko niektóre spośród zarzutów sformułowanych przez egzaminatorów znalazły uzasadnienie. Zdaniem Komisji II stopnia rzeczywiste błędy popełnione przez skarżącego nie odnoszą się do kwestii fundamentalnych, rzutujących na ważność sporządzanej umowy spółki lub też na sposób realizacji najważniejszych interesów osób reprezentowanych przez radcę prawnego. Uznała, że kwestie zasadnicze zostały określone w sposób prawidłowy i zasadne było uwzględnienie odwołania w zakresie oceny z prawa gospodarczego i podwyższenie oceny do oceny dostatecznej.

Na powyższą uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia z 26 stycznia 2021r. zdający wniósł skargę do tut. Sądu, w której zarzucił naruszenie:

1) art. 7, 77 i 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w rezultacie czego nieustaleniu faktów, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy poprzez;

a) ustalenie, że zdający postawił zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, w sytuacji, gdy zdający postawił zarzut błędu w zastosowaniu prawa materialnego.

b) stwierdzenie, że w pracy zdającego jest brak zarzutu naruszenia art. 69 § 1 k.k. podczas gdy zarzut taki został postawiony.

c) ustalenie, że zdający nie dostrzega błędu sądu, iż naruszono bezwzględny zakaz zawieszenia kary pozbawienia wolności w sytuacji, gdy zdający wskazał ten błąd w swojej pracy wprost;

d) nieustalenie kluczowej dla sprawy okoliczności, że postawienie w pracy zarzutu naruszenia art. 11 § 1 i 2 k.k. skutkowało zaskarżeniem wyroku w całości, w rezultacie błędne przyjęcie, że zakres zaskarżenia nie pokrywa się z postawionymi zarzutami.

e) naruszenie art. 11 i 107 k.p.a. polegające na sporządzeniu uzasadnienia zawierającego wewnętrzne, logiczne sprzeczności, błędy rozumowania, a także stwierdzenia niezgodne ze stanem fatycznym, przez co niemożliwe jest stwierdzenie, że wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały prawidłowo i głęboko rozważone i ocenione, a samo ostateczne rozstrzygnięcie stanowi ich logiczną konsekwencję;

f) naruszenie art. 81 a § 1 k.p.a. poprzez rozstrzyganie wątpliwości co do faktu przygotowania zdającego do egzaminu radcowskiego wyłącznie na niekorzyść strony, co skutkowało nie przyznaniem mu uprawnienia do wykonywania zawodu radcy prawnego;

g) a w konsekwencji naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy uchwały Komisji egzaminacyjnej nr 5 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2020 r. z siedzibą w Warszawie z dnia 21 lipca 2020 r. nr [...] w części dotyczącej egzaminu z prawa karnego w sytuacji, w której kompletne i rzetelne rozważenie materiału dowodowego powinno prowadzić do uchylenia tej uchwały.

2) naruszenie art. art. 364 ustawy o radcach prawnych poprzez zignorowanie ustawowych kryteriów oceny i zastosowanie stosowanie pozaustawowych kryteriów oceny, podczas gdy egzamin radcowski polega przede wszystkim na sprawdzeniu przygotowania zdającego do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Przedstawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały i zasadzenie od Komisji zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W obszernym uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął podniesione zarzuty.

Odpowiadając na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej uchwale.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona uchwała nie narusza przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018, poz. 2107 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zdaniem Sądu, żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie. Zaznaczenia wymaga przy tym rola sądu administracyjnego, który nie jest trzecią komisją egzaminacyjną ani nie jest rodzajem superarbitra, gdyż nie zastępuje organów powołanych przez Ministra Sprawiedliwości w ich kompetencjach do oceny zakwestionowanej pracy, lecz jedynie bada czy organ nie dopuścił się rażących uchybień, czy dysponował niezbędnym materiałem dowodowym, uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.

Szczegółowy tryb składania egzaminu radcowskiego został uregulowany w art. od 36 do 369 ustawy o radcach prawnych. Egzamin radcowski, stosownie do art. 36⁴ ust. 1 u.r.p., polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do tego egzaminu (zdającego) do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Zasady i sposób oceny wiedzy zdającego określono w art. 36⁵. Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową i sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego. Ostateczną ocenę z pracy pisemnej dotyczącej danego zadania z części egzaminu radcowskiego stanowi średnia ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów. Pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną (art. 36⁶ u.r.p.). Wynik egzaminu radcowskiego ustalany jest w drodze uchwały Komisji Egzaminacyjnej (art. 36⁶ ust. 2 u.r.p.), od której przysługuje zdającemu odwołanie do Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości (komisji odwoławczej) w terminie 14 dnia od dnia otrzymania zaskarżonej uchwały (art. 36⁸ ust. 1 u.r.p.). Natomiast od uchwały komisji odwoławczej służy skarga do sądu administracyjnego (art. 36 ⁸ ust. 11 u.r.p.).

Tryb i sposób działania komisji odwoławczej, zgodnie z art. 36⁸ ust. 14 pkt 4 u.r.p., określił Minister Sprawiedliwości w wydanym rozporządzeniu z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej lI stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2016 poz. 100 ze zm.). W powołanym przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia orzecznictwie istotnie utrwalony jest pogląd, że postępowanie odwoławcze przed tym organem jest postępowaniem szczególnym, którego zakres strona określa w odwołaniu. Po sporządzeniu pisemnej opinii dotyczącej zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem, głosowanie komisji odwoławczej jest jawne. W pierwszej kolejności komisja odwoławcza głosuje nad ostateczną oceną pracy pisemnej z tej części egzaminu radcowskiego, która została zakwestionowana w odwołaniu, następnie komisja odwoławcza głosuje w sprawie uchwały komisji egzaminacyjnej do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego o wyniku egzaminu radcowskiego. Odwołanie od uchwały pierwszoinstancyjnej jest więc zawsze przedmiotem opinii dotyczącej zasadności zarzutów odwołania, którą sporządza wyznaczony członek komisji, ale jej przyjęcie jest wynikiem głosowania wszystkich członków, poprzedzonego dyskusją, w myśl § 5 ust. 4 rozporządzenia. Tryb ten gwarantuje pełne rozpoznanie wszystkich zarzutów odwołania i należytą ich ocenę. Odzwierciedleniem jego zachowania jest protokół.

Jak wynika z ustaleń faktycznych obowiązek Komisji Egzaminacyjnej II stopnia ponownego rozpatrzenia sprawy został zrealizowany. Członek komisji odwoławczej radca prawny Tomasz Oczkowski zreferował sprawę oraz przedstawił pisemną opinię dotyczącą zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu wraz ze stanowiskiem. Po dyskusji członkowie komisji jednogłośnie poparli opinię referenta i po jawnym głosowaniu jednogłośnie podjęli uchwałę o nieuwzględnieniu odwołania. Także z orzecznictwa wynika, że rozpoznanie odwołania polega na ponownej, ostatecznej ocenie propozycji rozwiązania zadania egzaminacyjnego z zakwestionowanej przez zdającego części egzaminu w kontekście zarzutów i argumentacji odwołania (por. wyroki NSA: z dnia 13 grudnia 2011 r., II GSK 392/11 oraz z dnia 19 marca 2013 r., II GSK 2333/11).

Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi ocena uzyskana przez skarżącego z pracy egzaminacyjnej z zakresu prawa karnego, która była sporządzana w pierwszym dniu egzaminu radcowskiego. W materiałach egzaminacyjnych, na podstawie których skarżący miał sporządzić apelację bądź opinię prawną o braku podstaw do jej wniesienia, zdający uzyskał informację o zakresie zadania, w którym miał występować jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego i uwzględnić interes reprezentowanej strony. W informacji tej, dowodów z dokumentów i załączników wynikał opisany stan faktyczny sprawy i zalecenia co do przyjęcia w pracy egzaminacyjnej określonych w nim okoliczności.

W tej dziedzinie prawa, jak i w pozostałych objętych egzaminem ustawodawca, mając na uwadze cel i charakter egzaminu zawodowego, przy ocenie prac z poszczególnych części egzaminu radcowskiego dopuścił możliwość różnego, acz prawidłowego rozwiązania tych samych zadań, mimo że takim ogólnym szablonem prawidłowego rozwiązania, uwzględniającym zachowanie przez zdającego wymaganych kryteriów jest opis istotnych zagadnień sporządzony przez zespół przygotowujący zadanie pisemne z zakresu prawa karnego. Dotychczasowe orzecznictwo wypracowało pogląd, zgodnie z którym opis istotnych zagadnień stanowi materiał pomocniczy przy dokonaniu oceny pracy. Inne, zaproponowane i uzasadnione przez zdającego rozwiązania mogą być uwzględnione wówczas, gdy spełniają kryteria wynikające z art. 365 ust. 2 u.r.p.

W normie tej ustawodawca jedynie wyszczególnił najważniejsze kryteria oceny prac pisemnych z tych części egzaminu, tj.: 1) zachowanie wymogów formalnych, 2) właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, 3) poprawność rozstrzygnięcia problemu egzaminacyjnego, 4) należyte zabezpieczenie interesu reprezentowanej strony (w przypadku zadań z części od pierwszej do czwartej) lub interesu publicznego (w przypadku zadania z części piątej). Wskazane w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych kryteria muszą być spełnione łącznie, bo tylko wtedy uprawniona jest ocena, że zdający jest przygotowany do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego (vide: wyroki NSA: z dnia 11 lipca 2012 r., II GSK 921/11, z dnia 8 sierpnia 2012 r., II GSK 1037/12, z dnia 12 grudnia 2012 r., II GSK 1854/11).

Taka regulacja, mająca na celu ochronę interesu społecznego, ma gwarantować dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osób, których przygotowanie pod względem samodzielności i należytej wiedzy nie może budzić wątpliwości (vide: wyrok NSA z dnia 19 marca 2013 r., II GSK 2333/11, wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., II GSK 195/12).

Dokonując więc oceny prac z poszczególnych części egzaminu radcowskiego egzaminatorzy prawidłowo kierowali się wskazówkami zawartymi w tym przepisie, odnosząc je indywidualnie do każdej pracy.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Komisja II Stopnia odniosła się w sposób wystarczający do zarzutów podniesionych w odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej, uzasadniając swoją opinię, co do poprawności oceny Komisji I Stopnia i wykazując nietrafność podniesionych zarzutów względem ocen egzaminatorów. Komisja II Stopnia opisała pracę skarżącego wskazując na uchybienia, które w jej ocenie nie kwalifikowały tego zadania na ocenę pozytywną, a których to zastrzeżeń skarżący zdaje się nie dostrzegać, mimo że niedostateczna ocena pracy skarżącego z prawa karnego została prawidłowo uzasadniona przez organ poprzez wykazanie, że uchybienia jakich dopuścił się zdający w pracy z prawa karnego przeważają nad pozytywnymi aspektami jego pracy egzaminacyjnej.

Odnosząc się do meritum Sąd stwierdza, że organ prawidłowo uznał, że oceniana praca skarżącego z zakresu prawa karnego nie mogła uzyskać oceny wyższej niż niedostateczna. Samo zaś sporządzenie apelacji, będące słusznym rozwiązaniem zadania egzaminacyjnego, nie stanowi podstawy do uznania, że zdający otrzyma ocenę dostateczną, ponieważ sama propozycja poprawnego rozwiązania nie stanowi gwarancji prawidłowego merytorycznego przygotowania pracy egzaminacyjnej.

Prawidłowo Komisja II stopnia zauważyła, że skarżący w sposób nieprawidłowy pominął błąd Sądu w zakresie pkt 1 wyroku i ujął w apelacji jedynie żądanie uchylenia wyroku w części, tj. w pkt 2 i 3. Słusznie Komisja podkreśliła, że nie ma racji zdający, że wystarcza tu zarzut co do związku przyczynowego. W każdym bowiem wypadku, przypisanie sprawcy odpowiedzialności karnej za dany czyn wiąże się z udowodnieniem wszystkich znamion zarzucanego czynu. Skoro sąd I instancji odrzucił wystąpienie dwóch odrębnych elementów znamiona czynu zabronionego, w zakresie znamion strony podmiotowej i strony przedmiotowej, to poprawna apelacja musi wskazywać na oba błędy w ocenach sądu. Jest to nie tylko kwestia posiadania wiedzy prawnej, ale także leży to w interesie pokrzywdzonego.

Pominięcie zaskarżenia pkt 1 apelacji pkt 1 wyroku, winno się wiązać z jego zaskarżeniem. A tego w pracy nie ma, co z uwagi na formalne związanie Sądu II instancji z zakresem zaskarżenia, powoduje że ten zarzut jest bezprzedmiotowy procesowo. Tylko "łaska" Sądu II instancji co do szerszego odczytania zakresu zaskarżenia, mogłoby ratować tę apelację. Ale treść pracy jest jasna: ten zarzut nie jest powiązany z zakresem zaskarżenia i z wnioskami apelacyjnymi. Tymczasem tylko objęcie zakresem apelacji całego wyroku gwarantowało prawidłowe reprezentowanie i ochronę klienta reprezentowanego przez zdającego.

Prawidłowo organ zauważył, że skarżący w sporządzonej apelacji popełnił błąd w zakresie niekonsekwentnego postawienia zarzutu naruszenia art. 11 § 1 i 2 k.k., które dyskwalifikują przygotowaną apelację.

Sąd zatem w pełni podziela stanowisko organu, że błędem dyskwalifikującym apelację było nieprawidłowe postawienie zarzutu naruszenia art. 11 § 1 i 2 k.k. Sam zarzut jest jak najbardziej prawidłowy (pkt. 4 apelacji), jednak analiza sporządzonej apelacji pozwoliła Komisji II stopnia na trafny wniosek, że nie sposób oprzeć się wrażeniu, że skarżący nie rozumie w jaki sposób błąd sądu popełniony w zadaniu egzaminacyjnym ma wpływ na całe podjęte w tej sprawie orzeczenie. Z uzasadnienia apelacji wydaje się, że skarżący rozumiał, że chodziło tu faktycznie o jeden czyn, łączną ocenę prawną tego czynu i jedną karą, wymierzoną na podstawie art. 280 § 1 k.k., jako przepisu przewidującego karę najsurowszą, zgodnie z art. 11 § 2 k.k.

Jednakże zakres zaskarżenia i wnioski odwoławcze wskazywały, że zdający nie potrafił zrozumieć procesowego znaczenia tego błędu sądu i związaną z tym konieczność zaskarżenia wyroku w całości. Z punktu widzenia analizy prawnej kandydata na radcę prawnego i wagi błędów sądu, powinien być to zarzut pierwszoplanowy i kluczowy.

Ten istotny błąd zdającego spowodował, że przygotowana apelacja nie chroniła interesu prawnego pokrzywdzonego. Jeżeli sprawca używając przemocy, w wyniku której powoduje obrażenia ciała, zabiera pokrzywdzonemu mienie, popełnia czyn zabroniony podlegający kumulatywnej kwalifikacji prawnej. Gdyby skarżący dostrzegł błędne rozumowanie sądu, winien podnieść zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 11 § 1 i 2 k.k., zakładającego zarazem zaskarżenie wyroku w całości oraz w konsekwencji złożeniem wniosku o uchylenie tego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Niezaskarżony w apelacji pkt 1 wyroku wskazywał w sposób oczywisty, za jaki czyn sprawca został uznany za winnego.

Powyższe oznacza, że nieprawidłowe postawienie zarzutu obrazy wspomnianego przepisu rodzi poważne ujemne konsekwencje dla zdającego będącego w tej sprawie pełnomocnikiem pokrzywdzonego. Komisja II stopnia prawidłowo zatem oceniła, że świadczy to o braku umiejętności i niewiedzy w zakresie podstawowych zasad postępowania karnego, w tym zasady ne bis in idem, Był to jeden czyn i możliwe było tylko jedno osądzenie całego czynu. Jednocześnie, zgodnie z art. 437 § 2 k.p.k. i art. 454 § 1 k.p.k. w przypadku umorzenia postępowania, sąd odwoławczy nie może wydać orzeczenia zmieniającego treść wyroku sądu I instancji, może go tylko uchylić do ponownego rozpatrzenia. Wszak uchylenie wyroku przez sąd okręgowy w części obejmującej fragment czynu i przekazujące sądowi I instancji sprawę do ponownego rozpoznania w tym zakresie nastąpiłoby wbrew cytowanej wyżej zasadzie ne bis in idem, stanowiącej negatywną przesłankę procesu z art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. Ma rację Komisja Egzaminacyjna II stopnia, że postępowanie to sąd ponownie rozpoznający sprawę musiałby umorzyć, co prowadziłoby do zaistnienia takiej sytuacji procesowej, w której oskarżony nie mógłby zostać skazany za zachowanie polegające na rozboju, a to, co oczywiste, nie jest w interesie pokrzywdzonego.

Sąd w pełni podziela stanowisko organu, że wyrok sądu rejonowego w pkt. 1 dotknięty jest błędem w ustaleniach prawnych. Sprawca dokonał zaboru portfela po upadku ofiary na chodnik w sensie jurydycznym wszedł więc w jego władanie, a to władanie utraciła ofiara. I to jest skutek kradzieży, a późniejsze postępowaniem z przedmiotem zaboru nie może już wpłynąć na ocenę kamą czynu. Ta ocena zdającego winna być jednoznaczna - zabór został dokonany i był to ostatni etap całego czynu oskarżonego. Późniejsze wyrzucenie portfela w innym miejscu, mające miejsce po dokonaniu rozboju (w tym zabór cudzego mienia), nie mogło zmienić oceny karnej czynu. To zachowanie mogło mieć wpływ na wymiar, nie mogło jednak skutkować oceną czynu jako niedokonanego. I ten błąd także istotnie wpłynął na oceną prawną czynu - z oceny Sądu wynikało bowiem, że sprawca nie może odpowiadać za kolejne z poważniejszych przestępstw opisanych w akcie oskarżenia.

W ocenie Sądu, za słuszne należy uznać stanowisko zawarte w zaskarżonej uchwale, że skarżący nie zauważył istotnej z punktu widzenia jego klienta oraz ważności samego zaskarżonego wyroku naruszenia przez sąd przepisu art. 69 § 1 k.k. i art. 7 § 1 k.k. Z akt sprawy jasno bowiem wynikało, że oskarżony w sprawie był uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności. Natomiast przygotowana apelacja w pkt 3 jednoznacznie wskazuje, że w ocenie zdającego, sąd bezpodstawnie uznał, że warunkowe zawieszenie kary będzie wystarczające dla zapobieżenia powrotu do przestępstwa.

Tym samym, zdaniem Sądu, wnioski organu w zakresie tego zarzutu apelacji są jasne i prawidłowe. Skoro kara ta w sprawie niniejszej nie uległa zatarciu, to zdający winien dostrzec, że zastosowanie przez sąd instytucji warunkowego zawieszenia kary było bezpodstawne i sąd nie mógł jej zastosować. Niezauważenie przez skarżącego tego błędu zawartego w wyroku, świadczy o braku znajomości podstawowych zasad prawa karnego i procesowego.

Wbrew zarzutom skargi, Komisje Egzaminacyjne obu instancji dokonując oceny pracy egzaminacyjnej skarżącej nie naruszyły zasady gradacji ocen, określonej w art. 364 ust. 10 w zw. z art. 365 ust. 2 u.r.p.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia oceniła bowiem ciężar gatunkowy popełnionych przez zdającego naruszeń za o tyle istotny, że uznała wprost niekwestionowane elementy pracy zdającego, jako nie pozwalające na zmianę oceny z niedostatecznej na inną ocenę. Oceniła, że sporządzona przez skarżącego w ramach egzaminu radcowskiego apelacja nie chroniła interesu reprezentowanej strony procesu. Brak odpowiednich zarzutów może spowodować, że oskarżony nie poniesie odpowiedzialności ani za dokonanie rozboju, ani też za ciężkie obrażenia ciała. Sformułowane w apelacji zarzuty nie dają też gwarancji wymierzenia oskarżonemu bezwzględnej kary pozbawienia wolności. Apelacja świadczy o braku fachowości osoby ją sporządzającej. Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej egzaminatorzy i podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu Komisja Egzaminacyjna II stopnia rozważyła ciężar gatunkowy popełnionych przez zdających egzamin błędów i oceniła je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 u.r.p.

Sąd zgadza się ze stanowiskiem, że Komisja II stopnia uczyniła zadość powyższym wymaganiom, ponieważ ciężar gatunkowy popełnionych przez skarżącego naruszeń jest na tyle istotny, że nawet pozytywne elementy pracy zdającego, dostrzeżone przez Komisję I stopnia i niekwestionowane przez Komisję II stopnia, nie pozwalają na zmianę oceny z niedostatecznej na inną ocenę. Podstawowym błędem apelacji było przede wszystkim zaskarżenie wyroku w części. Konsekwencją tego założenia były dalsze błędy apelacji dotyczące braku zarzucenia naruszenia przepisu art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.k., nieumiejętne zarzucenie naruszenia przepisu 11 § 1 i 2 k.k. i 69 § 1 k.k.

Należy zatem uznać, że zarzuty skarżącego mają w istocie charakter polemiczny. Sąd nie zgadza się bowiem z zarzutami procesowymi skargi naruszenia w zaskarżonej uchwale art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., art. 15, 107 § 3 k.p.a. oraz 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 2 pkt 1 oraz ust. 3 Rozporządzenia, bowiem nie mają one istotnego wpływu na wynik sprawy.

Zdający dostrzegł wprawdzie błędne ustalenia sądu w zakresie naruszenia art. 11 § 1 i 2 k.k., jednak nie potrafił wyciągnąć w pełni wniosków i zawrzeć w apelacji prawidłowego zarzutu w tym zakresie, co wiązać się powinno z zaskarżeniem całego wyroku. Niezauważenie przez skarżącego błędu sądu w zakresie naruszenia art. 69 § 1 k.k. wskazuje na brak podstawowej merytorycznej wiedzy skarżącego. Organ słusznie wskazał, że zakres zaskarżenia obejmujący jedynie pkt 2 i 3 wyroku był za wąski, a zaproponowana przez zdającego egzamin zawodowy apelacja nie gwarantowała w pełni ochrony reprezentowanego przez zdającego klienta. Skonstruowana przez zdającego apelacja spowodowałaby, że oskarżony nie poniósłby żadnej odpowiedzialności, co odbyłoby się z oczywistą szkoda dla pokrzywdzonego, którego reprezentował w warunkach egzaminu.

Z powyższych względów nietrafny jest zarzut braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez Komisję II stopnia oraz brak odniesienia się do wszystkich wskazanych w odwołaniu zarzutów, m.in. z uwagi brak jakiegokolwiek odniesienia się w uzasadnieniu do problematyki trwałego zeszpecenia.

Sąd nie zgadza się także z zarzutami naruszenia prawa materialnego: art. 364 u.r.p. w zakresie niesłusznego utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały pomimo spełnienia przez zdającego warunków niezbędnych do uzyskania oceny pozytywnej, nieuwzględnienia przy ocenie zadania z zakresu prawa karnego - pełnej skali ocen oraz niezasadnego przyjęcia, iż wiedza zdającego wykazana przez niego znajomość przepisów prawa nie jest wystarczająca, by mógł on samodzielnie wykonywać zawód radcy prawnego, polegające na zaniechaniu wystawienia obiektywnej oceny przy zastosowaniu kryteriów przewidzianych w ustawie.

Od osób zdających egzamin radcowski oczekuje się, że w zaprojektowanym projekcie apelacji zostaną zaproponowane takie rozwiązania, które będą w sposób jasny wynikać z obowiązujących przepisów, jak również będą korzystne dla strony, którą skarżący w danej sytuacji reprezentuje.

Zdaniem Sądu, dokonanie oceny pracy skarżącego z zakresu prawa karnego nie nastąpiło w sposób dowolny i wybiórczy. Uwzględniono wszystkie kryteria ocen wymienionych w ustawie o radcach prawnych. Oceny cząstkowe obu egzaminatorów były pełne, uwzględniają wszystkie kryteria ocen wymienione w ustawie o radcach prawnych, z uwzględnieniem także oceny pozytywnej co do poprawnie skonstruowanych przez skarżącego elementów apelacji, czy zachowania właściwych wymogów formalnych.

W niniejszej zaskarżona uchwała zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, wyjaśnia motywy i podstawy prawne rozstrzygnięcia. Komisja odniosła się również w sposób wystarczający do zarzutów i twierdzeń podnoszonych w odwołaniu od uchwały komisji I instancji, uzasadniając swoją opinię co do poprawności dokonanej oceny i wykazując niezasadność podniesionych zarzutów.

Dokonując oceny pracy egzaminacyjnej egzaminatorzy i podejmująca uchwałę o wyniku egzaminu komisja egzaminacyjna rozważyła ciężar gatunkowy popełnionych przez zdającego błędów i ocenić je w perspektywie wypełnienia przez pracę wszystkich kryteriów oceny wskazanych w art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Komisja Egzaminacyjna II stopnia uczyniła zadość powyższym wymaganiom. Ciężar gatunkowy popełnionych przez skarżącego naruszeń był na tyle istotny, że nawet pozytywne elementy pracy zdającej dostrzeżone przez Komisję I stopnia i niekwestionowane przez Komisję II stopnia, nie pozwoliły na podwyższenie negatywnej oceny pracy z prawa karnego.

Sąd podziela stanowisko, iż opis istotnych zagadnień jest w istocie materiałem tylko pomocniczym do oceny pracy. Samo odniesienie pracy do wyników nie stoi na przeszkodzie i nie dyskwalifikuje go posiłkowania się nim przy ocenie pracy. Także rozwiązanie kazusu, odmienne od zaproponowanego w opisie istotnych zagadnień jest oczywiście dopuszczalne, ponieważ podlega normalnej ocenie, tak jak dokonano jej w niniejszej sprawie.

Niezasadny jest zarzut skargi w zakresie braku odniesienia się do wszystkich argumentów odwołania. W wyroku NSA z 2 grudnia 2011 II GSK 2333/11 wskazano bowiem, że nie narusza normy art. 107 § 3 kpa nieodniesienie się do wszystkich argumentów odwołania, jeżeli wskazane i objaśnione przez organ w uzasadnieniu decyzji okoliczności przesądzają o trafności decyzji. art. 69 § 1 k.k. i w konsekwencji art. 71 k.k.

Egzamin radcowski jest dla osoby pretendującej do zawodu radcy prawnego ostatnim sprawdzianem jej umiejętności. Skoro więc zdanie egzaminu radcowskiego ma uprawniać do wykonywania zawodu radcy prawnego, zatem sporządzany na tym egzaminie projekt winien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym, jako środek skuteczny oraz należycie chroniący interesy stron.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skargę należało oddalić.

Z tych wszystkich względów Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekając w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U.2020.1842 t.j.).