Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 731/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 6 i 8, art. 28 ust. 1, art. 29 ust. 1 pkt 1a, art. 48 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i ust. 3 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 1186
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
article: par. 12 ust. 5
journal: Dz.U. 2019 poz 1065
law: Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
article: art. 106 par. 3, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2020 r. sprawy ze skargi J. K. i K. K. na postanowienie Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", oraz art. 48 ust. 2 i ust. 3 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), zwanej dalej "P.b.", po rozpatrzeniu zażalenia J. i K. K. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] marca 2020 r., znak: [...], nakazujące J. i K. K. wstrzymanie prowadzenia dalszych robót budowlanych polegających na rozbiórce budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w miejscu rozebranego, znajdującego się na nieruchomości położonej przy ul. [...] w miejscowości D., na działce o numerze ewidencyjnym gruntu [...], obręb [...] D., oraz wykonanie następujących czynności, w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem:

1. przedłożenie zaświadczenia Burmistrza D. o zgodności budowy polegającej na rozbiórce budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w miejscu rozebranego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2. dokumentów wynikających z art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 oraz ust. 3:

a) cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnym na dzień opracowania projektu; nie dotyczy to uzgodnienia i opiniowania przeprowadzanego w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko albo oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, projektant ma obowiązek zapewnić sprawdzenie projektu architektoniczno-budowlanego pod względem zgodności z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego,

b) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, złożonym zgodnie z zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 2 na podstawie art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b., w terminie do [...] września 2020 r.,

uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin wykonania obowiązku do dnia [...] października 2020 r. W pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w wyniku przeprowadzonej przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w M. w dniu [...] stycznia 2020 r. kontroli ustalono m.in.: "istniejący budynek nie posiadał już dachu oraz ścian powyżej parteru budynku, ściana boczna budynku wraz z narożnikiem ściany podłużnej (frontowej) była w trakcie odbudowywania z pustaków ceramicznych". W protokole z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2020 r. odnotowano: "został pozostawiony jedynie fragment ściany zewnętrznej - podłużnej od strony działki o nr ewid. gruntu [...] - torowisko, wykonane zostały roboty budowlane związane z odbudową budynku - wymurowano część ścian zewnętrznych z pustaków ceramicznych z pozostawieniem otworów okiennych i drzwiowych, (...) nowo murowana ściana zewnętrzna podłużna widocznie jest przesunięta względem pozostawionego fragmentu ściany istniejącej, z istniejącego budynku mieszkalnego zostały jedynie fundamenty". Zapisy w protokole z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] lutego 2020 r. dokumentują dalszy przebieg robót: "(...) aktualnie trwają roboty związane z szalowaniem wieńca oraz jest murowany komin z prefabrykowanych kształtek, obecnie murowana bryła różni się od wcześniej istniejącego budynku mieszkalnego. Od strony podwórza wymurowany ganek wykonany na nowym fundamencie, nad otworami drzwiowymi osadzone prefabrykowane nadproża (...) Z istniejącego budynku mieszkalnego pozostały jedynie fundamenty, wymiary zewnętrzne powstającego obiektu [...] m x [...] m, wysokość wymurowanych ścian [...] m, ściany murowane grubości [...] cm, wstrzymuje się prowadzenie dalszych robót budowlanych związanych z budową budynku na działce."

W oparciu o powyższe ustalenia organ odwoławczy stwierdził, że inwestor, wykonał rozbiórkę budynku mieszkalnego, pozostawiając tylko jego fundament, na którym wybudował nowy obiekt budowlany - budynek mieszkalny. Przedmiotowe roboty budowlane należy zatem rozpatrywać w kategorii odbudowy, a nie remontu. Potwierdził to sam skarżący do protokołu z dnia [...] lutego 2020 r., pod którym złożył podpis i oświadczył: "Mieliśmy wykonać remont budynku ale stan konstrukcji na to nie pozwalał, stan ścian zagrażał bezpieczeństwu ludzi przebywających w pobliżu.".

Zdaniem organu II instancji, z powyższego jednoznacznie wynika, że na wykonane roboty budowlane, polegające na rozbiórce istniejącego i budowie budynku mieszkalnego na "starych", zachowanych, fundamentach, inwestor powinien uzyskać pozwolenie na budowę. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 29 ust. pkt 1a P.b. pozwolenia na budowę nie wymaga budowa "wolno stojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych", jednakże tylko takich "których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane". Nie ulega natomiast wątpliwości, że obszar oddziaływania nowo budowanego budynku nie mieści się na działce, na której jest wznoszony, gdyż jedna z jego ścian podłużnych usytuowana jest przy granicy z działką sąsiednią nr [...], zaś jeden narożników budynku usytuowany jest przy granicy z działką nr [...] stanowiącej obszar kolejowy.

Organ odwoławczy wskazał również na treści znajdującej się w aktach sprawy PINB w M. kserokopii zgłoszenia robót nie wymagających pozwolenia na budowę z dnia [...] stycznia 2020 r., złożonego przez K. K. w Starostwie Powiatowym w M., w którym zgłoszono następujący zakres robót budowlanych: "remont budynku mieszkalnego polega na przemurowaniu części ścian, wymiary otworów okiennych i drzwiowych pozostają bez zmian, istniejące ściany z cegły zostaną rozebrane i wymurowane nowe ściany z bloczków gazobetonowych; gruz z rozbiórki zostanie wykorzystany do utwardzenia własnej działki, prace wykonywane przez system gospodarczy; zostaną przemurowane szczyty oraz ściany między otworami okiennymi". W zgłoszeniu inwestor określił termin rozpoczęcia robót na dzień [...] lutego 2020 r. Natomiast w wyjaśnieniu skierowanym do organu powiatowego z dnia [...] lutego 2020 r., skarżący podał:

- do dnia [...] stycznia 2020 r. prace remontowe (...) obejmują odkrycie domu do stanu surowego, tzn. zostały rozebrane stropy między belkami, usunięto przegnite belki konstrukcyjne, skuto ściany z tynków itp.;

- dnia [...] stycznia 2020 r. ostatecznie okazało się, że planowana podcinka murów nie może mieć miejsca (...) nastąpiła decyzja o usunięciu najbardziej grożących zawaleniem ścian nośnych budynku (...);

- dnia [...] stycznia 2020 r. najbardziej zniszczona ściana boczna w połączeniu z panującymi wówczas warunkami pogodowymi zaczęła grozić zawaleniu (...) Wówczas teren zabezpieczono i ścianę bezpiecznie usunięto. Nowa ściana została odbudowana następnego dnia, tj. [...] stycznia 2020 r.

- kolejnych ścian nie było możliwości ratowania i połączenia gdyż uniemożliwiało to ich pochylenie i samoistne wypadanie cegieł.

W stosunku do powyższego zgłoszenia nie zostało wydane zaświadczenie, o którym mowa w art. 30 ust. 5aa P.b., zostało ono przyjęte zgodnie z art. 30 ust. 5 P.b., tj. w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia. Oznacza to, iż inwestor wykonał roboty budowlane polegające na wybudowaniu ścian nowego budynku mieszkalnego przed skutecznym przyjęciem zgłoszenia przez właściwy organ architektoniczno-budowlany.

Według organu II instancji, ustalony stan faktyczny sprawy prawidłowo został zakwalifikowany przez organ I instancji jako samowola budowlana podlegająca przepisom art. 48 i 49 ustawy z 1994 r. Prawo budowlane, regulujących sprawy wybudowania obiektów budowlanych lub ich części bez uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na ich budowę. Wskazane przepisy prawa budowlanego przewidują możliwość legalizacji samowolnie zrealizowanych obiektów (bez wymaganego pozwolenia na budowę), jednakże jedynie w przypadku spełnienia ściśle określonych warunków. Jednym z nich jest przedłożenie dokumentacji stwierdzającej możliwość doprowadzenia obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Jednocześnie organ nadzoru budowlanego nie może odmówić wdrożenia procedury legalizacyjnej, o której mowa w przepisach art. 48 ust. 2 i dalszych prawa budowlanego, w przypadku wystąpienia przesłanek, o których mowa w tych przepisach, tj. obiekt nie może naruszać przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem.

W przedmiotowej sprawie, nowo wybudowany budynek mieszkalny przy ul. [...] w D. (działka nr [...] obręb [...] D.) usytuowany jest w ten sposób, że jeden z narożników budynku usytuowany jest przy granicy z działką nr [...], stanowiącą obszar kolejowy, zaś jedna z jego ścian podłużnych znajduje się przy granicy z działką sąsiednią nr [...]. Warunkiem zatem koniecznym legalizacji, jest uzyskanie przez inwestora pozwolenia na odstąpienie od wymogów określonych w art. 53 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U.2020.1043 t.j.). Pozwolenie takie, jako warunkujące zasadność przedmiotowej legalizacji, inwestor powinien uzyskać przed spełnieniem obowiązków nakazanych zaskarżonym postanowieniem. Regulacje zawarte w art. 53 i 57 ww. ustawy, dotyczą uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę i określają kompetencje udzielającego takiego pozwolenia organu administracji architektoniczno-budowlanej. Stosując te przepisy w postępowaniu legalizacyjnym, uznać należy, że kompetencje organu administracji architektoniczno-budowlanej przejmuje właściwy organ nadzoru budowlanego - w tym przypadku PINB w M.. Zatem organ powiatowy obowiązany jest przystąpić do realizacji procedury opisanej w ww. art. 57 ustawy o transporcie kolejowym.

Natomiast odnośnie usytuowania jednej ze ścian przedmiotowego budynku przy granicy z działką sąsiednią nr [...], organ II instancji wyjaśnił, że w przypadku ustalenia, iż przedmiotowy nowo wybudowany budynek narusza postanowienia § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 t.j.), zastosować należy procedurę uregulowaną w art. 9 P.b. Kompetencje określone w art. 9 P.b. dla organu administracji architektoniczno-budowlanego, w tym przypadku również przysługiwać będą organowi powiatowemu.

J. K. i K. K. zaskarżyli powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnienie przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy wystąpienia okoliczności siły wyższej determinującej konieczność rozebrania dachu oraz ścian zewnętrznych budynku, które groziły zawaleniem i stanowiły bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego.

Skarżący wnieśli o:

1. uchylenie postanowienia Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2020 r., w sprawie o sygn. akt [...] w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] marca 2020 r., i umorzenie postępowania w niniejszej sprawie,

ewentualnie o:

2. uchylenie zaskarżonego postanowienia organu I i II instancji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do dalszego prowadzenia,

3. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto wnieśli o:

4. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania J. K. i K. K. na okoliczność stanu technicznego budynku znajdującego się na nieruchomości położone w D. przy ul. [...]; konieczności natychmiastowego wykonania prac rozbiórkowych budynku znajdującego się na nieruchomości położone w D. przy ul. [...] z uwagi na grożące jego zawalenie; zagrożenia zdrowia i życia osób korzystających z nieruchomości sąsiednich, w tym dla ich mienia (samochody parkowały wzdłuż ściany budynku grożącego zawaleniem); występowania na przełomie stycznia i lutego 2020 r., warunków atmosferycznych (silne wiatry), które potęgowały ryzyko zawalenia budynku oraz przesłuchania strony postępowania,

5. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: A. K., A. R., W. F., M. R., L. G. na okoliczność stanu technicznego budynku znajdującego się na nieruchomości położone w D. przy ul. [...]; konieczności natychmiastowego wykonania prac rozbiórkowych budynku znajdującego się na nieruchomości położone w D. przy ul. [...] z uwagi na grożące jego zawalenie; zagrożenia zdrowia i życia osób korzystających z nieruchomości sąsiednich, w tym dla ich mienia (samochody parkowały wzdłuż ściany budynku grożącego zawaleniem); występowania na przełomie stycznia i lutego 2020 r., warunków atmosferycznych (silne wiatry), które potęgowały ryzyko zawalenia się budynku oraz na inne okoliczności związane z niniejszą sprawą, jakie mogą się ujawnić podczas przesłuchania zawnioskowanych świadków,

6. zwrócenie się do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej Instytut Badawczy w W. o wskazania siły wiatru w miejscowości D. w okresie od [...] stycznia 2020 r., do [...] lutego 2020 r., na okoliczność wykazania, iż warunki atmosferyczne, jakie wówczas występowały uzasadniały przeprowadzenie natychmiastowych prac rozbiórkowych z obawy na zagrożenie zdrowia i życia osób i mienia.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że w dniu [...] stycznia 2020 r. zgłosili zamiar wykonania robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę na nieruchomości położonej przy ul. [...], w miejscowości D., na działce o numerze ewidencyjnym gruntu [...], obręb [...] D.. Rozpoczęcie prac określono na dzień [...] lutego 2020 r. Złożone przez inwestorów zgłoszenie nie zostało w żaden sposób zakwestionowane. Organ nie wniósł do niego żadnych uwag, w szczególności w zakresie robót, jakie na podstawie zgłoszenia miały być wykonane.

Skarżący nie kwestionują, iż prace, które de facto na podstawie zgłoszenia z dnia [...] stycznia 2020 r. mogli wykonać zostały rozpoczęte przed datą [...] lutego 2020 r. Nie może jednak zniknąć z pola widzenia fakt, iż budynek groził zawaleniem, jego stan techniczny nie nadawał się do jakiegokolwiek użytku, a także do jakiejkolwiek egzystencji w jego pobliżu (działka, na której postawiony jest budynek sąsiaduje z drogą i parkingiem). Występujące na przełomie stycznia i lutego 2020 r., silne wiatry naruszyły konstrukcję budynku, który został wykonany w sposób niezgodny ze sztuką budowlaną. Groził on zawaleniem. Dlatego też skarżący podjęli starania zmierzające do rozbiórki przedmiotowego budynku i wzniesienia na jego fundamentach nowych ścian. Stan wyższej konieczności, w jakim działali skarżący w pełni uzasadnia podjęte przez nich decyzje.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a.").

W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Mając na uwadze zakres kontroli Sądu oraz ustalony stan faktyczny i prawny należało uznać, że skarga jest niezasadna, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Zaskarżone postanowienie wydano w postępowaniu legalizacyjnym na podstawie art. 48 P.b. Tryb ten dotyczy budowy obiektu budowlanego (w całości lub w części) lub wybudowania obiektu budowlanego (w całości lub w części) bez wymaganego pozwolenia na budowę, jak też bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Innymi słowy, tryb legalizacji z art. 48 P.b. dotyczy robót polegających na budowie obiektu budowlanego bez pozwolenia, bez określonego rodzaju zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia.

W sprawie niniejszej skarżący dokonał w dniu [...] stycznia 2020 r. Staroście [...] zgłoszenia robót budowalnych niewymagających pozwolenia na budowę (do zgłoszenia nie został dołączony projekt budowlany). Jednak porównanie treści zgłoszenia z okolicznościami stanu faktycznego wynikającymi z protokołów kontroli i oględzin oraz dołączonej do nich dokumentacji zdjęciowej uprawnia do wniosku o trafności stanowiska organu nadzoru budowlanego. Doszło bowiem do zrealizowania budowy wymagającej pozwolenia na budowę.

Z opisu robót budowlanych zawartego w zgłoszeniu wynika, że inwestor zadeklarował: remont istniejącego budynku mieszkalnego polegający na przemurowaniu części ścian (szczyty oraz ściany między otworami okiennymi), wymiary otworów okiennych i drzwiowych pozostają bez zmian.

Z ustaleń organu wynika, że dokonano rozbiórki wymurowanego z cegły budynku jednorodzinnego do fundamentów, na których rozpoczęto budowę nowego budynku z pustaków ceramicznych. Budynek usytuowany jest jedną ze ścian na granicy działki.

Wobec powyższego nie ulega dla Sądu wątpliwości, że powstający budynek mieszkalny jednorodzinny uwidoczniony na zdjęciach z kontroli i oględzin nie jest tym samym budynkiem co poprzednio istniejący w tym miejscu budynek mieszkalny. Nie doszło zatem wyłącznie do jego remontu. Zgłoszenie z dnia [...] stycznia 2020 r., w którym ogólnie wskazano na remont, nie wskazywało na zamiar całkowitej wymiany konstrukcji budynku, ani rozebrania dachu. Z dokumentacji zdjęciowej wynika, że rozpoczęto realizację zupełnie nowego obiekt (zdjęcia dołączone do protokołu z kontroli z dnia [...] lutego 2020 r.), używając do jej wykonania nowych materiałów budowlanych. Ustalenia te pozostają spójne z powodem interwencji, która zainicjowała czynności organu. Wskazano w niej bowiem, że obiekt jest wykonywany od podstaw. Powyższe okoliczności uwzględniane w całokształcie tworzą obraz rzeczywistego zakresu wykonanych robót budowlanych.

Skarżący również przyznali, że dokonali rozbiórki budynku do fundamentów z uwagi na konieczność usunięcia "źródła zagrożeń dla zdrowia i życia, występujące w postaci zagrożeń spowodowanych nie stabilnymi, chwiejnymi i grożącymi zawaleniem materiałami budowlanymi, o ostrych i ciężkich kształtach, mogące spowodować przygniecenie człowieka, urazy, kalectwo, a także uszkodzenie cudzego mienia."

Zauważyć należy, że w sprawie nie jest kwestionowane, iż stan techniczny obiektu był zły. Czymś innym jest jednak wymiana poszczególnych elementów budynku (remont) a czymś innym wykonanie konstrukcji budynku od początku (odbudowa). Nie usprawiedliwia inwestora fakt, że w trakcie zamierzonych jako remont prac ujawnił konieczność rozbiórki budynku. W takiej sytuacji prace należało wstrzymać i wystąpić o uzyskanie formalnoprawnych zgód aby uniknąć zarzutu popełnienia samowoli budowlanej.

Zgodnie z art. 3 pkt 8 P.b. przez remont należy rozumieć wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Oznacza to, że remont ingeruje w obiekt, ale w zakresie umożliwiającym dalsze użytkowanie i eksploatację tego samego obiektu, tyle że z wprowadzonymi ulepszeniami (inne materiały budowlane), które nie prowadzą do powstania nowej substancji budowlanej. Natomiast roboty prowadzące do powstania nowej substancji budowlanej stanowią budowę, czyli wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 P.b.). Powstanie nowej substancji budowlanej odróżnia remont od budowy, w tym jej rodzaju – odbudowy, czyli wykonania faktycznie nowego obiektu budowlanego z wykorzystaniem elementów konstrukcyjnych pozostałych po innym obiekcie budowlanym (vide np. wyrok NSA w sprawie II OSK 971/17, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako Baza Orzeczeń).

Zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy, rozpatrywany w jego całokształcie, nie pozwala zaaprobować stanowiska skarżących o wykonywaniu remontu. W istocie bowiem materiał ten wskazuje na powstanie nowego obiektu budowlanego z wykorzystaniem nowych materiałów budowlanych. Kwalifikacji jako odbudowy nie podważa zachowanie powierzchni zabudowy. Kluczowa dla kwalifikacji robót i trybu legalizacji była w niniejszej sprawie wymiana konstrukcji budynku wraz z dachem, co przesądzało o najdalej idących skutkach z punktu widzenia regulacji P.b.

Zgodnie z art. 28 ust. 1 P.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Odbudowa, jako rodzaj budowy, nie została co do zasady wyłączona z tego obowiązku. Każda zatem budowa, w tym odbudowa, nie może się rozpocząć bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Wyjątek stanowi budowa wolno stojących budynków mieszkalnych jednorodzinnych, których obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane (art. 29 ust. 1 pkt 1a P.b.). W sprawie nie mamy jednak do czynienia z takim przypadkiem.

Ustalono, czego skarżący skutecznie nie zakwestionowali, że powstający budynek jednorodzinny usytuowany jest na granicy z działką sąsiednią nr [...], co wywołuje konieczność objęcia obszarem oddziaływania działki sąsiedniej, czyli działki nr [...] (vide § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.), zgodnie z którym usytuowanie budynku na działce budowlanej w sposób, o którym mowa w ust. 2-4, powoduje objęcie sąsiedniej działki obszarem oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane). W konsekwencji obszar oddziaływania obiektu nie mieści się w całości na działce inwestycyjnej, zatem nie zostałby zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę z mocy art. 29 ust. 1 pkt 1a P.b. i nie wystarczyłoby dokonanie zgłoszenia.

Reasumując, zakres robót budowlanych wykonanych przy budynku na działce nr [...] wykraczał poza złożone zgłoszenie (nie był nim objęty), prowadził do powstania zupełnie nowej substancji budowlanej z wykorzystaniem nowych materiałów budowlanych, zatem wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Nie był objęty zwolnieniem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę z art. 29 ust. 1 pkt 1a P.b., bowiem zwolnienie to dotyczy wyłącznie budowy, której obszar oddziaływania obejmuje wyłącznie działkę inwestycyjną, a z takim przypadkiem nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej. W konsekwencji zakres wykonanych robót kwalifikował się z art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. jako wykonany bez wymaganego pozwolenia na budowę.

Zaskarżone postanowienie wydano na podstawie art. 48 ust. 2 P.b., zgodnie z którym, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Stosownie do treści art. 48 ust. 3 P.b., w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

W oparciu o powyższy przepis prawa prawidłowo organ orzekł o nałożeniu na skarżących obowiązków przedłożenia wymienionych dokumentów, tj. zaświadczenia Burmistrza D. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy, wymaganych egzemplarzy projektu budowlanego oraz oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Możliwość nałożenia takich obowiązków wynika wprost z art. 48 ust. 3 pkt 1 i 2 P.b.

W tym miejscu wyjaśnić jedynie należy, że postępowanie legalizacyjne poprzedza wydanie nakazu rozbiórki, a skorzystanie z możliwości legalizacji obiektu jest prawem inwestora. Jeżeli inwestor nie wykona nałożonych na niego obowiązków w toku postpowania legalizacyjnego, przyjmuje się, że rezygnuje z możliwości legalizacji obiektu, co skutkuje wówczas wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki.

Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w skardze bowiem zmierzały one do wykazania okoliczności, które nie miały znaczenia w sprawie. Skarżący wnosili o przeprowadzenie dowodów mających potwierdzić zły stan techniczny rozebranego budynku mieszkalnego, grożący zawaleniem a tym samym stwarzający zagrożenie zdrowia i życia osób korzystających z nieruchomości sąsiednich. Tymczasem, jak już wcześniej Sąd wyjaśnił, okoliczność ta nie była kwestionowana w sprawie a ponadto zaskarżone postanowienie nie dotyczy robót rozbiórkowych lecz budowy nowego budynku mieszkalnego. Na marginesie Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. w postępowaniu przed sądami administracyjnymi możliwe jest wyłącznie przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł na podstawie art. 151 P.p.s.a.