Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 949/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 229
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Protokolant Anna Harwas po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 listopada 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 1814/03 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję W. M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 27 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 1814/03, oddalił skargę Z. K. na decyzję Wojewody M. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Wojewoda M. decyzją z [...] znak [...] wydaną na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, póz. 534 z 2000 r. - tekst jednolity z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] Nr [...], o odmowie zwrotu części działki nr [...] o pow. [...] ha, obj. Księga wieczystą KW [...], położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...] m. K. w granicach byłej parceli katastralnej 1. kat. [...], b. gm. kat. B. na rzecz Z. K. - następczyni prawnej J. K..

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że parcela l.kat [...] położona w byłej gminie katastralnej B. stanowiąca własność J. K. przejęta została na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] 1952 r., Nr [...], z przeznaczeniem na cele budowy Kombinatu [...]. Wywłaszczona parcela 1. kat. [...] b. gm. kat. B. stanowi obecnie część działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...]. Działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w użytkowaniu wieczystym "[...]" S.A. - Oddział Huta im. [...]. Huta nabyła z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa składającej się z działki nr [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...] m. K., co zostało potwierdzone decyzją Wojewody K. z dnia [...] listopada 1997 r. Nr [...]. Prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] (z podziału której powstała działka nr [...]) na rzecz Huty im. T [...] zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [...] w dniu 30 listopada 1998 r. na wniosek z dnia 10 grudnia 1997 r.

Wojewoda M. podzielił stanowisko Prezydenta Miasta K., iż w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Treść tego przepisu wyłącza, niezależnie od zaistnienia przesłanek zbędności, możliwość zwrotu nieruchomości objętej prawem użytkowania wieczystego ustanowionym na rzecz osoby trzeciej, które to prawo powstało przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i stan taki trwał w dniu jej wejścia w życie (to jest w dniu 1 stycznia 1998 r.) oraz trwa w dniu orzekania w sprawie zwrotu. Huta im. [...] jest osobą trzecią w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a przysługujące jej prawo użytkowania wieczystego działki nr [...] (w skład której wchodzi wywłaszczona parcela katastralna 1. kat. [...] b. gm. kat. B.) zostało wpisane do księgi wieczystej KW [...] w dniu 30 listopada 1998 r. na wniosek z dnia 10 grudnia 1997 r., nr Dzkw [...], Sytuacja taka odpowiada treści art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ pierwszej instancji był więc zobowiązany odmówić zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Wojewoda M. uznał, że przewidziana przepisem art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanka "ujawnienia" w księdze wieczystej prawa wieczystego użytkowania, jest spełniona z datą złożenia wniosku o wpis tego prawa. Stosownie bowiem do art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz. 147 z późn. zm.) wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od dnia złożenia wniosku o dokonanie wpisu - czyli w tym przypadku od dnia 10 grudnia 1997 r.

Ponadto, organ odwoławczy wskazał, że konstrukcja przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami uniezależnia rozstrzygnięcie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości od ustaleń w kwestii zbędności nieruchomości. Stwierdzając, iż stan faktyczny i prawny sprawy odpowiada hipotezie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, orzeczenie o odmowie zwrotu następuje bez względu na fakt, czy wywłaszczona nieruchomość jest zbędna w rozumieniu art. 137 ust. 1 tejże ustawy.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Z. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, która wnosząc o jej uchylenie zarzuciła naruszenie art. 136 i art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 6 i art. 7 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi wskazała, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie skarżącej, słowo "ustanowienie" należy rozumieć jako czynność prawną pomiędzy organem administracji a zainteresowanym podmiotem; określenie to nie obejmuje swoim zakresem powstania użytkowania wieczystego z mocy samego prawa. Ponadto powołany przepis nie chroni nieodpłatnego nabycia nieruchomości. Tymczasem użytkowanie wieczyste na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot powstało z mocy prawa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. w sprawie zmiany ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79 poz. 464, z późn. zm.). a zatem użytkownik wieczysty nabył je bezpłatnie.

Skarżąca podniosła również, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie posługuje się pojęciem wpisu do ksiąg wieczystych, a pojęciem ujawnienia prawa w księgach wieczystych. Zdaniem skarżącej pojęcia te nie są tożsame. Tym samym prawo użytkowania wieczystego Huty im. [...] nie zostało ujawnione w księgach wieczystych przed dniem 1 stycznia 1998 r., ale dopiero w listopadzie 1998 r., czyli po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

A zatem prawo użytkowania wieczystego na nieruchomości tej w ogóle nie powstało. Powołany wyżej art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. w sprawie zmiany ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości stanowił, że powstałe z mocy prawa użytkowanie wieczyste nie narusza praw osób trzecich. Prawem osoby trzeciej w rozumieniu tego przepisu jest prawo właściciela wywłaszczonej nieruchomości do żądania jej zwrotu. Jeżeli więc w dniu 5 grudnia 1990 r. istniało prawo skarżącej (lub jej poprzedników prawnych) do żądania zwrotu, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać, gdyż naruszałoby roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Powyższego stanu nie zmienia fakt wydania w 1997 r. decyzji Wojewody K. o stwierdzeniu istnienia prawa użytkowania wieczystego. Jest to bowiem decyzja deklaratoryjna, która co najwyżej potwierdza istnienie danego stanu, jednak sama go nie tworzy.

Wojewoda M. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że w obiegu prawnym jest decyzja Wojewody K. z dnia [...] listopada 1997 r. nr [...] potwierdzająca istnienie użytkowania wieczystego na przedmiotowej działce. Dopóki nie zostanie ona uchylona, decyzja o zwrocie nieruchomości jej poprzedniemu właścicielowi powodowałaby istnienie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości stanowiącej własność osoby fizycznej, co jest niedopuszczalne w świetle przepisów prawa. Weryfikacja wymienionej decyzji Wojewody K. nie jest możliwa w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, stwierdzenie wymienionych w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłanek, tj. istnienia prawa użytkowania wieczystego oraz ujawnienia tego prawa przed 1 stycznia 1998 r. powoduje konieczność wydania decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia sposób wykorzystania tej nieruchomości. Nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i nieustalenie sposobu zagospodarowania nieruchomości jest prawidłowe i nie stanowi naruszenia art. 6 i 7 k.p.a. Zarzut niewyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy mógłby odnieść skutek dopiero wówczas, gdyby sąd stwierdził nieprawidłowe zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Naruszenia takie w niniejszej sprawie nie miały jednak miejsca.

Sąd pierwszej instancji nie podzielił poglądu skarżącej, że pojęcie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego obejmuje wyłącznie powstanie tego prawa w drodze umowy. Należy rozróżnić "ustanowienie użytkowania wieczystego" od "oddania w użytkowanie wieczyste". Ustawodawca nie posługuje się tymi dwoma określeniami zamiennie, lecz wyraźnie odnosi pojęcie oddania w użytkowanie wieczyste do umownego powstania tego prawa. Sąd zwrócił uwagę, że art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w pierwotnym brzmieniu posługiwał się pojęciem oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Ustawą z dnia 7 stycznia 2000 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz innych ustaw (Dz. U Nr 6 poz.70) zmieniono powołany przepis zastępując pojęcie "oddanie w użytkowanie wieczyste" pojęciem "ustanowienie użytkowania wieczystego". Gdyby pod pojęciem "ustanowienie użytkowania wieczystego" należało rozumieć wyłącznie dwustronną czynność prawną, zmiana taka nie miałaby sensu. Zdaniem Sądu I instancji, celem tej nowelizacji było właśnie rozszerzenie działania tego przepisu na wszelkie sposoby powstania prawa użytkowania wieczystego.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nie można również zgodzić się ze stwierdzeniem, że art. 229 cyt. ustawy o gospodarce nieruchomościami chroni wyłącznie odpłatne nabycie użytkowania wieczystego. Przepis ten wymienia obok siebie sprzedaż nieruchomości i ustanowienie na niej użytkowania wieczystego jako dwie alternatywne przesłanki wykluczające możliwość zwrotu nieruchomości. Odpłatność niewątpliwie jest cechą konstytutywną umowy sprzedaży, jednakże w odniesieniu do użytkowania wieczystego ustawodawca w art. 229 wyżej powołanej ustawy w ogóle nie porusza kwestii odpłatności. Próba dowodzenia, że mówiąc o sprzedaży nieruchomości ustawodawca chciał pojęcie odpłatności odnieść również do powstania użytkowania wieczystego jest niedopuszczalną wykładnią rozszerzającą powołanego przepisu.

Odnosząc się do zarzutu nieujawnienia prawa użytkowania wieczystego przed 1 stycznia 1998 r. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wbrew twierdzeniom skarżącej w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece słowa "wpis" i "ujawnienie" występują zamiennie. W szczególności chodzi tu o art. 35 ustawy: "właściciel nieruchomości jest obowiązany do niezwłocznego złożenia wniosku o ujawnienie swego prawa w księdze wieczystej." Wniosek, o którym mowa jest w rzeczywistości wnioskiem o wpis prawa własności do księgi wieczystej. Utożsamienie tych dwóch pojęć następuje również w art. 34: "wpis może nastąpić, gdy osoba, której prawo ma być wpisem dotknięte, jest lub zostaje jednocześnie wpisana do księgi wieczystej jako uprawniona. Jednakże do ujawnienia właściciela wystarcza, aby następstwo prawne po osobie wpisanej jako właściciel zostało wykazane odpowiednimi dokumentami." Niezwłocznie po zarejestrowaniu wniosku w dzienniku ksiąg wieczystych zaznacza się w odpowiednim dziale księgi wieczystej numer wniosku czyniąc wzmiankę o wniosku (art. 6267 § 2 k.p.c). W ten sposób następuje faktyczne ujawnienie prawa objętego wnioskiem w księdze wieczystej.

Nabycie przez Hutę im. [...] użytkowania wieczystego nastąpiło na mocy art. 2 ust. 1 zd. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. w sprawie zmiany ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79 poz. 464) o treści "grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich." Kolejny argument skarżącej, oparty na zacytowanym przepisie, zmierza do wykazania, że użytkowanie wieczyste Huty im. [...] nigdy nie powstało. Skarżąca powołuje się przy tym na uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2001 r. sygn. akt III ZP 14/99 (OSNP 2000/8/294), w której rozpatrywano problem kolizji między uprawnieniami byłego właściciela do zwrotu nieruchomości wywłaszczonej a uprawnieniami państwowej osoby prawnej do nabycia prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości. Uchwała ta zapadła wprawdzie na tle art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, niemniej zasadniczo zachowała swoją aktualność.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wbrew twierdzeniom skarżącej, powołana uchwała uzasadnia oddalenie skargi, a nie jej uwzględnienie. Nie jest możliwe, żeby w postępowaniu w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości orzekać o istnieniu lub nieistnieniu nabycia prawa użytkowania wieczystego. Organ orzekający w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie jest bowiem uprawniony do weryfikowania prawidłowości decyzji stwierdzającej nabycie użytkowania wieczystego z mocy prawa.

Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, mając na uwadze zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych stwierdził, że do czasu wycofania z obrotu prawnego decyzji Wojewody K. z dnia [...] listopada 1997 r. stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości przez Hutę im. [...] nie jest możliwe wydanie decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na rzecz Z. K. ze względu na dyspozycję art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreślił, że nie ma znaczenia, podnoszona przez skarżącą okoliczność, że decyzja ta miała wyłącznie charakter deklaratoryjny. Dopiero kiedy decyzja ta zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego możliwe będzie zbadanie istnienia przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", skargę oddalił.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła Z. K., reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła wyrok w całości i opierając skargę kasacyjną na podstawie naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie zarzuciła:

1) naruszenie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez bezzasadne przyjęcie, że doszło do nabycia przez Hutę [...] prawa użytkowania wieczystego wywłaszczonej nieruchomości,

2) ewentualne nabycie użytkowania wieczystego z mocy prawa w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. w sprawie zmiany ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. nr 79 z 1990 r. poz. 464 z późn. zm.), nie jest objęte ochroną przewidzianą w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami,

3) naruszeniu art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez odmowę uznania, że zwrot nieruchomości był dopuszczalny i uprawniony

Wskazując na powyższe podstawy wniosła o:

uchylenie zaskarżonego wyroku w całości

zasądzenie od organu administracji na jej rzecz kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych

przeprowadzenie rozprawy

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podała, iż Huta im. [...] nabyła prawo użytkowania wieczystego w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. w sprawie zmiany ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79 z 1990 r., poz. 464, z późn. zm.). Powołana ustawa przewiduje, że państwowa osoba prawna nabywa z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego, jeśli spełnione zostaną przesłanki określone w art. 2 tej ustawy. W art. 2 ust. 1 znajduje się jednak wyraźny zapis, że nabycie prawa użytkowania wieczystego nie może naruszać praw osób trzecich, a zdaniem skarżącej takim prawem jest prawo właściciela wywłaszczonej nieruchomości do żądania jej zwrotu. W tych okolicznościach skarżąca poddaje w wątpliwość, czy prawo użytkowania wieczystego na rzecz Huty im. [...] S.A. w ogóle powstało, względnie, czy prawo takie może zostać skutecznie zakwestionowane.

W przypadku stwierdzenia, że prawo użytkowania wieczystego powstało z mocy samego prawa z dniem 5 grudnia 1990 r., należało określić, czy w tym okresie istniało prawo skarżącej (lub jej poprzedników prawnych) do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W świetle faktu, że nieruchomość nigdy od momentu jej wywłaszczenia nie została wykorzystana na żadne cele związane z działalnością obecnej Huty im. [...], można przyjąć, że takie prawo do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości istniało także na dzień 5 grudnia 1990 r. Zatem postanowienia art. 2 ustawy w sprawie zmiany ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie mogły jej prawa jako osoby trzeciej naruszać. Z tych względów skarżąca uważa, że fakt istnienia jej uprawnienia do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi skuteczną przesłankę do zakwestionowania istnienia prawa użytkowania wieczystego przysługującego Hucie im. [...]. Stanowi to przesłankę do nabycia takiego prawa istniejącą jeszcze przed jego powstaniem. Nie ma tu znaczenia fakt wydania w 1997 r. decyzji Wojewody K. o stwierdzeniu istnienia prawa użytkowania wieczystego, ponieważ jest to decyzja deklaratoryjna, która co najwyżej potwierdza istnienie danego stanu, jednak sama go nie tworzy, ponieważ nie jest decyzją o charakterze konstytutywnym.

Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r., III ZP 14/99, z której wynika, iż uprawnienie do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości skutecznie wyłącza nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego. A zatem jej uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi przeszkodę do nabycia prawa użytkowania wieczystego na przedmiotowej nieruchomości przez Hutę im. [...].

Zdaniem skarżącej, skoro w niniejszej sprawie nie doszło do nabycia użytkowania wieczystego z mocy prawa, to tym samym nie zachodzą okoliczności wyłączające możliwość żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości opisane w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jeśli zatem Huta nie nabyła prawa użytkowania wieczystego, to możliwy i dopuszczalny jest zwrot nieruchomości w trybie art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zaś zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji odmowa zwrotu stanowi naruszenie powyższych przepisów.

Autor skargi kasacyjnej zaznaczył także, że zwrot: "ustanowienie prawa", którym posługuje się art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wskazuje, iż chodzi o sytuację, w której uprawniony organ powołuje do życia (ustanawia) prawo użytkowania wieczystego. Wniosek taki, zdaniem skarżącej, potwierdza także druga ewentualność stosowania art. 229, tj. sprzedaż nieruchomości. Jeżeli więc Huta im. [...] S.A. nie uzyskała prawa użytkowania wieczystego od uprawnionego organu, lecz nabyła je z mocy samego prawa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. w sprawie zmiany ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79 z 1990 r., poz. 464, z późn. zm.), to nie można uznać, że doszło do ustanowienia tego prawa.

W ocenie skarżącej art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma na celu ochronę nabywców gruntów w dobrej wierze, którym odpłatnie sprzedano nieruchomości lub na rzecz których, także odpłatnie, ustanowiono prawo użytkowania wieczystego. Powołany przepis nie chroni zaś nieodpłatnego nabycia nieruchomości. Za błędne należy zatem uznać stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku, że z powołanego przepisu nie wynika, że ochroną objęte jest jedynie nabycie odpłatne.

Z tego względu, przyjąć należy, iż sposób stwierdzenia nabycia przez Hutę im. [...] prawa użytkowania wieczystego nieruchomości nie jest objęty hipotezą art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie podlega więc ochronie przewidzianej w tym przepisie, a co za tym idzie utrzymana w mocy zaskarżonym wyrokiem decyzja administracyjna, jak również broniący ją wyrok, wydane zostały z naruszeniem art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

[...] S.A. w K. oraz Prezydent Miasta K. (uczestnicy postępowania) w odpowiedziach na skargę kasacyjną wnieśli o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione w § 2 art. 183 w rozpoznawanej sprawie nie występują.

Jako niezasadny ocenić należy zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543), poprzez przyjęcie, że Huta [...] nabyła prawo użytkowania wieczystego wywłaszczonej nieruchomości, a ewentualne nabycie użytkowania wieczystego z mocy prawa w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. w sprawie zmiany ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.) nie było objęte ochroną przewidzianą w art. 229 powołanej ustawy i gospodarce nieruchomościami. .

Zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Sąd pierwszej instancji prawidłowo podzielił stanowisko organów administracji, które uznały, że przesłanki określone w tym przepisie zostały spełnione. Huta [...] będąca w rozumieniu tego przepisu osobą trzecią nabyła z dniem 5 grudnia 1990 r. z mocy prawa (art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości) prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa składającej się z działki nr [...] położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...] w K., z podziału której powstała działka nr [...]stwierdzone na podstawie art. 2 ust. 3 cyt. ustawy decyzją Wojewody Krakowskiego z dnia 21 listopada 1997 r. i ujawnione w księdze wieczystej KW [...] przed dniem 1 stycznia 1998 r. Oznacza to, że właścicielowi - spadkobiercy, roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie trafnie uznał, że w postępowaniu w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości weryfikacja prawidłowości decyzji stwierdzającej nabycie użytkowania wieczystego z mocy prawa nie jest dopuszczalna.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Niezależnie od tego, że w skardze kasacyjnej nie podano, o który z ustępów tych artykułów chodzi wskazać należy, że art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustanawia zasadę, że poprzedni właściciel lub spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Normatywną definicję pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu zawiera przepis art. 137 ust. 1 cyt. ustawy.

Przepis art. 229 wyżej powołanej ustawy stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 136 ust. 3 i uniemożliwia dochodzenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w przypadku, gdy przed 1 stycznia 1998 r. ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Zatem zwrot nieruchomości na podstawie art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami był niedopuszczalny.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.