Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1282/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6174 Sędziowie i asesorzy sądowi
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant Bartłomiej Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2007 r. sprawy ze skargi H. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego H. G. kwotę 457 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Nr [...] Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. i art. 105 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku H. G. (dalej powoływanego również jako "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] lutego 2007 r. na mocy której odwołano skarżącego ze stanowiska Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sadzie Rejonowym w K. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podstawę prawną decyzji organu I instancji, podjętej na wniosek samorządu komorniczego stanowił art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191, dalej jako: "ustawa o komornikach"). Podstawą faktyczną była natomiast odmowa poddania się skarżącego badaniom lekarskim zarządzonym przez Radę Izby Komorniczej w K. pomimo prawidłowego powiadomienia o dacie tego badania. Przedmiotowe badania zarządzono natomiast w związku z przebywaniem komornika na zwolnieniach lekarskich w okresie od 2005 r. do 2006 r.

Minister Sprawiedliwości uznał za niezasadne zarzuty zawarte w odwołaniu a w szczególności, że organ błędnie przyjął, iż skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie badań lekarskich. W tym zakresie stwierdził, że obydwie przesyłki, w których wyznaczono termin poddania się badaniom lekarskim wysłane na adres zamieszkania przy ul. [...] i adres kancelarii komorniczej przy ul. [...] w K. nie zostały przez skarżącego odebrane. Korespondencja wysłana na adres zamieszkania, dwukrotnie awizowana wróciła z adnotacją poczty "zwrot nie podjęto w terminie", natomiast z miejsca pracy: "adresat nie przebywa pod wskazanym adresem". Innych adresów komornik nie wskazał. W tym stanie rzeczy, w ocenie Ministra Sprawiedliwości, należało uznać, iż doszło do skutecznego doręczenia korespondencji w trybie przewidzianym w art. 44 § 4 k.p.a. Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że posiada on mieszkanie w K. przy ul. [...] znajdujące się nad kancelarią prowadzoną aktualnie przez stałego zastępcę, jednakże nie może odbierać z tego miejsca korespondencji ponieważ zablokowane są drzwi prowadzące do tego mieszkania. Organ stwierdził, że z doświadczenia życiowego wynika, iż wymieniona okoliczność nie ma wpływu na odbiór przesyłek pocztowych bowiem doręczyciel ma możliwość ich doręczenia adresatowi z uwzględnieniem wymogów prawem przewidzianych. Organ ponadto zaakcentował, że komornik nie udowodnił tej okoliczności, nie wskazał żadnego pisma informującego urząd pocztowy o utrudnieniach w odbiorze przesyłek i nie poinformował o tym fakcie ani organu samorządu komorniczego ani Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. Ponieważ strona została, zdaniem organu, prawidłowo poinformowana o terminie badań lekarskich, lecz badaniom tym się nie poddała, prowadzenie dalszych czynności zmierzających do oceny stanu zdrowia skarżącego było niecelowe. Organ podkreślił także, iż wezwanie na badanie wystosowane do strony przez lekarza orzecznika pismem z dnia 12 września 2006 r. również nie zostało odebrane a komornik na badania się nie stawił.

W aktach sprawy znajduje się protokół wysłuchania H. G. w dniu 21 grudnia 2006 r. w kontekście wymogu określonego w art. 15 ust. 2 ustawy o komornikach.

W skardze skierowanej do tutejszego Sądu skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa procesowego poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie art. 44 k.p.a. oraz błąd w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że skarżący był prawidłowo powiadomiony o terminie badania. Pełnomocnik wniósł o uchylenie obydwu ww. decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podniesiono miedzy innymi, iż organ błędnie uznał, że skarżący wiedział o nałożonym nań obowiązku poddania się badaniom. Ponadto zarzucono, że organ nie wysłał przedmiotowego zawiadomienia na adres zamieszkania strony znany z akt administracyjnych tj. K. ul. [...] pomimo, że skarżący nigdy nie powiadomił o jego zmianie. Nadto zaakcentowano, że adres ul. [...] w K. nie jest miejscem zamieszkania skarżącego. Zakwestionowano doręczanie zawiadomienia na adres miejsca pracy gdzie "z pewnością skarżący nie przebywał wobec wyznaczenia przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w K. jego zastępcy".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Dodatkowo podniósł, że komornicy mają obowiązek zawiadamiania organów samorządu komorniczego o każdorazowej zmianie swego adresu. Natomiast wezwanie na ul. [...] w K. zostało skierowane do strony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i wróciło z adnotacją "adresat wyprowadził się".

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości zarówno materialnych jak i procesowych aspektów stosunku administracyjnoprawnego, skonkretyzowanego w zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt (lub stwierdzić jego nieważność) tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne – w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy lub procesowe – w stopniu mogącym mieć wpływ istotny.

Należy ponadto podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Kompetencja sądu wyraża się w możliwości zastosowania środków przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności organów administracji publicznej wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

W myśl art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach Minister Sprawiedliwości odwołuje komornika, jeżeli komornik z powodu choroby lub stanu zdrowia został uznany orzeczeniem komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków komornika lub bez uzasadnionej przyczyny odmówił poddania się takiemu badaniu, mimo zalecenia właściwej izby komorniczej;

W rozpatrywanej sprawie organ uznał, że skarżący bez uzasadnionej przyczyny odmówił poddania się badaniu przez komisję lekarską, mimo zalecenia właściwej izby komorniczej; stąd - zdaniem Ministra Sprawiedliwości - zachodziła obligatoryjna przesłanka do odwołania H. G. ze stanowiska.

Oceniając prawidłowość podjętego przez organ rozstrzygnięcia należy wskazać, że przed dokonaniem oceny czy komornik bez uzasadnionej przyczyny odmówił poddania się badaniu lekarskiemu jest uprzednie ustalenie, czy zainteresowany wiedział o takim zaleceniu sformułowanym przez właściwą izbę komorniczą. Świadczy o tym treść komentowanego przepisu, w szczególności użyty w nim zwrot "mimo zalecenia". W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja narusza prawo materialne tj. art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach przez błędne uznanie, że doręczenie pisma z dnia 7 czerwca 2006 r. w którym Izba Komornicza zobowiązała skarżącego do podania się badaniu zostało dokonane w prawidłowy sposób. Zdaniem Sądu, organ wadliwie przyjął iż skuteczne było zastosowanie art. 44 k.p.a. dla uznania skutków doręczenia skarżącemu zawiadomienia o konieczności poddania się badaniom lekarskim, co skutkuje również stwierdzeniem naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy .

Należy w tym miejscu podkreślić, że przesłanką zastosowania art. 44 k.p.a. jest "niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43". Niemożność ta obejmuje sytuacje, w których adresatowi będącemu osobą fizyczną nie doręczono pisma w żadnym z miejsc przewidzianych w art. 42 lub też nie doręczono pisma żadnej z osób wymienionych w art. 43. Warunkiem zastosowania przepisu art. 44 jest to, aby adresat pisma istotnie mieszkał pod wskazanym adresem, a jedynie nie jest możliwe doręczenie mu pisma w sposób przewidziany w przepisach art. 42 i 43 (por. postanowienie SN z dnia 22 marca 1995 r., II CRN 4/95, niepublikowane, w odniesieniu do przepisu art. 139 k.p.c.).

Ponadto zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę,

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

§ 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

§ 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.

§ 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

W rozpatrywanej sprawie Rada Izby Komorniczej w K. podjęła w dniu [...] maja 2006 r. uchwałę Nr [...] w sprawie zobowiązania skarżącego do poddania się badaniu lekarskiemu w celu zweryfikowania zdolności skarżącego do dalszego zajmowania funkcji komornika. W ślad za powyższą uchwałą, pismem z dnia 7 czerwca 2006 r. Rada Izby Komorniczej zobowiązała H. G. do poddania się powyższemu badaniu. Pismo zostało skierowane na dwa adresy w K.: ul. [...] oraz ul. [...]. Przy czym pierwszy z wymienionych adresów został podany w zwolnieniu lekarskim wystawionym na nazwisko skarżącego za okres niezdolności do pracy od 3-9 kwietnia 2006 r. (v.[...]). Natomiast drugi jest zarówno adresem kancelarii komorniczej jak i od 17 stycznia 2001 r. miejscem zameldowania strony (v. treść odwołania od decyzji organu pierwszej instancji). Przy czym, co należy podkreślić, z uzasadnienia obydwu decyzji wydanych w niniejszej sprawie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że Rada Izby Komorniczej oraz Minister Sprawiedliwości traktują adres K. ul. [...] jako miejsce pracy skarżącego w rozumieniu art. 42 §1 k.p.a. (v. str. 3 decyzji z dnia [...] lutego 2007 r. oraz str. 2 decyzji z dnia [...] maja 2007 r.), zaś w odniesieniu do adresu K. ul. [...] Izba Komornicza potraktowała wiadomość o tym adresie jako informację o nowym adresie strony, co wynika z adnotacji uczynionej w dniu 5 maja 2006 r. (podpis nieczytelny) "adres nowy - do akt osobowych". Powyższe znajduje odzwierciedlenie w nadesłanych aktach administracyjnych (v. zapisek na karcie zawierającej kopię zwolnienia lekarskiego seria AL. Nr [...], wystawionego przez P. R. - lekarza chorób wewnętrznych.)

Z akt sprawy wynika ponadto, że korespondencja wysłana na adres K. ul. [...] wróciła nieodebrana przez stronę, z adnotacją poczty z dnia 12 czerwca 2006 r. "adresat nie przebywa pod wskazanym adresem. Natomiast przesyłka wysłana na adres K. ul. [...], po podwójnym awizowaniu (w dniach 13 czerwca 2006 r. i 20 czerwca 2006 r.) wróciła z adnotacją poczty "zwrot nie podjęto w terminie".

Uwypuklenia przy tym wymaga, iż w kwestionariuszu osobowym skarżący podał w dniu 26 stycznia 1998 r. adres zameldowania (i jednocześnie adres dla korespondencji) K. ul. [...]. Natomiast z akt nadesłanej sprawy administracyjnej wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że Rada Izby Komorniczej w K. nie wysłała pisma zobowiązującego H. G. do poddania się badaniu lekarskiemu w celu zweryfikowania zdolności skarżącego do dalszego zajmowania funkcji komornika na adres K. ul. [...], pomimo, że ten adres a także adres K. ul. [...] Izba Komornicza wskazała Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w C. (v. § 1 umowy z dnia 26 czerwca 2006 r. o wydanie orzeczenia lekarskiego).

Do dnia 21 grudnia 2006 r. tj. dnia wysłuchania skarżącego Izbie nie był znany nowy adres stałego zameldowania H. G. w lokalu nad kancelarią tj. K. ul. [...]. Powyższe oznacza, że ww. adres jako miejsce zameldowania strony nie był znany Izbie w dacie wysyłania pisma zobowiązującego skarżącego do poddania się badaniu lekarskiemu stąd organ prawidłowo uznawał, że jest to adres miejsca pracy skarżącego. Inną kwestią jest sensowność doręczania skarżącemu korespondencji do miejsca pracy skoro od 27 stycznia 2006 r. został ustanowiony jego stały zastępca (v. pismo D. K. z dnia 16. października 2006 r.) a zatem kancelaria komornicza mieszcząca się pod adresem K. ul. [...] nie jest co najmniej od tej daty miejscem pracy H. G.

Zdaniem Sądu, niewysłanie przez Radę Izby Komorniczej w K. zawiadomienia o konieczności poddania się badaniom na adres K. ul. [...] stanowi o wadliwości postępowania w zakresie doręczenia stronie zobowiązania do poddania się badaniu lekarskiemu. Nawet jeżeli przyjąć, że adres wskazany na zwolnieniu lekarskim tj. K. ul. [...] jest "nowym" adresem zamieszkania strony, doręczenie pisma z dnia 7 sierpnia 2006 r dokonane na ten adres nie może być uznane za skuteczne. Powyższe wynika z faktu, iż zarówno z uzasadnienia decyzji jak i nadesłanych akt administracyjnych nie wynika, że korespondencja została złożona stosownie do wymogów zawartych w art. 44 § 2 k.p.a. W tym stanie rzeczy stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu decyzji, że wezwanie skierowane na ten adres awizowane w dniach 13 oraz 20 czerwca 2006 r. zostało doręczone prawidłowo nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Nie znajduje uzasadnienia w nadesłanych dokumentach stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że H. G. "był wzywany na badania przez lekarza orzecznika pismem z dnia 12 września 2006 r. lecz również przesyłki nie odebrał i się nie stawił" (k. 3 decyzji). Z akt sprawy wynika bowiem, że wezwania skierowane do strony przez ZUS zostały wysłane w dniu 30 sierpnia 2006 r. co znajduje odzwierciedlenie w dacie widniejącej na odcisku pieczęci poczty przystawionej na kopercie. Należy przy tym zauważyć, że z dołączonych do akt sprawy kserokopii dowodów doręczenia oraz pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2006 r. znak [...] wynika, że ZUS wyznaczył termin badania oraz wysłał do skarżącego dwa zawiadomienia na adresy wskazane w ww. umowie. Obydwa wezwania zostały wysłane w dniu 30 sierpnia 2006 r. co wynika z daty widniejącej na odcisku pieczęci pocztowej i wróciły z adnotacjami poczty opatrzonymi datą 31 sierpnia 2006 r "zwrot- adresat wyprowadził się". W tym miejscu należy zauważyć, że według § 5 umowy na wykonanie badania i wydanie orzeczenia w przypadku m.in. dwukrotnego niestawiennictwa osoby skierowanej na badanie bez uzasadnionej przyczyny zakład miał obligatoryjnie odstąpić od wydania orzeczenia a przesłane akta sprawy wraz z informacją o odstąpieniu zwrócić zlecającemu badanie. Zestawienie zatem informacji zawartych w piśmie ZUS oraz dowodach doręczenia wezwań prowadzi do wniosku (przy założeniu, że nadesłane do Sądu akta administracyjne są kompletne), iż w przedmiotowej sprawie odstąpiono od wydania orzeczenia nie wyznaczając skarżącemu terminu drugiego badania, do czego obligował § 5 omawianej umowy. Jednocześnie brak jest w aktach informacji skierowanej do ZUS od organu zlecającego badanie, że wyprowadzenie się skarżącego z miejsc wskazanych w umowie dla doręczenia korespondencji ma powodować odstąpienie od przeprowadzenia badań.

Zaakcentowania wymaga, iż skarżący podczas wysłuchania, które odbyło się w dniu 21 grudnia 2006 r. wyjaśnił, że jest zameldowany pod adresem K. ul. [...] (w lokalu mieszkalnym znajdującym się nad kancelarią komorniczą). W tym stanie rzeczy poczynając od tego dnia Rada Izby Komorniczej w K. powinna traktować podaną informację jako informację o zmianie dotychczasowego adresu zamieszkania podanego w aktach osobowych tj. K. ul. [...]. Jeżeli zatem, - co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie - po dniu 21 grudnia 2006 r. organ samorządu komorniczego nie wysłał zawiadomienia na wskazany przez skarżącego adres jego zameldowania, za przedwczesne należy uznać rozważania organu zamieszczone w zaskarżonej decyzji, odnoszące się do braku udowodnienia przez skarżącego, że miał kłopoty w odbieraniu korespondencji kierowanej na jego adres zamieszkania tj. K.ul. [...]. Sąd nie podziela przy tym stanowiska Ministra Sprawiedliwości zawartego w odpowiedzi na skargę, że komornik ma obowiązek zawiadamiania organów samorządu komorniczego o każdorazowej zmianie swego adresu zamieszkania/zameldowania. Twierdzenie powyższe nie ma oparcia zarówno w przepisach ustawy o komornikach, jak i w przepisach wykonawczych do tejże ustawy. W szczególności takiej podstawy nie stanowi przepis art. 93 ust. 1 pkt 10 ustawy o komornikach, zgodnie z którym do zakresu działania rady izby komorniczej należy prowadzenie rejestrów komorników, asesorów i aplikantów komorniczych oraz rejestru kancelarii i ich siedzib w obrębie danej izby komorniczej.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy uwypuklenia również wymaga wadliwość zaskarżonej decyzji przejawiająca się w tym, że nie zawiera prawidłowo wskazanej podstawy prawnej. Organ powołał w niej, zapewne omyłkowo, art. 105 k.p.a., który dotyczy umorzenia postępowania administracyjnego, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie nie wskazał natomiast podstawy materialnoprawnej wydanego rozstrzygnięcia tj. art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach. Przedstawiony wyżej mankament stanowi naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. jednakże, zdaniem Sądu, naruszenie to nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy co powoduje, że uchylenie decyzji z tej tylko przyczyny byłoby niezgodne a art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Niepowołanie w treści decyzji podstawy prawnej (jeśli ona realnie istnieje – a tak jest w rozpatrywanej sprawie) nie jest elementem przesądzającym o bycie decyzji administracyjnej. Nie jest to bowiem przypadek wydania decyzji "bez podstawy prawnej" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stanowi natomiast wadliwość formy decyzji naprawianą w trybie rektyfikacji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2007 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

O kosztach postępowania obejmujących wpis, opłatę za pełnomocnictwo oraz wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącego, będącego adwokatem, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 18 ust 1 pkt 1 c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (....) (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).

.