Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 454/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119  pkt 2, art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 17 ust. 1b,  ust. 5 pkt 1 lit. b, art. 24 ust. 2, art. 27 ust. 5
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 stycznia 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/4042/2021/18551/KCz w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r., nr SKO.PSS/41.5/4042/2021/18551/KCZ, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", uchyliło decyzję Prezydenta Miasta B. (dalej: "organ", "organ I instancji") z dnia 31 października 2021 r., znak: [...], w całości i przyznało K.K. (dalej: "strona", "skarżąca") świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem na okres od 01.11.2021 r. do 31.12.2021 r. w wysokości 1971,00 zł miesięcznie i od 01.01.2022 r. do 31.12.2022 r. w kwocie 2119,00 zł miesięcznie.

Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu:

Decyzją z dnia 31 października 2021 r., nr [...] organ I instancji odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na męża A.K. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 3 września 2021 r. strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i załączyła kopię orzeczenia z dnia 07.12.2020 r. wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. ważnego do 31.12.2022 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności męża, z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od 26.06.2017r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 26.07.2017 r. Organ wskazał, że strona na podstawie jego decyzji z dnia 0501.2021 r. nr [...] pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy do dnia 31.10.2021 r. Strona sprawuje opiekę nad mężem poprzez kontrolę i podawanie leków, kąpiele, ubieranie, pranie, gotowanie posiłków.

Organ I instancji w konsekwencji oceny stanu faktycznego sprawy uznał, iż świadczenie pielęgnacyjne stronie nie przysługuje, gdyż osoba wymagająca opieki nie spełnia warunków, o których mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( t.j. Dz.U. z 2020 r., poz.111 ze zm.) – dalej: "u.ś.r.".

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła strona, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając tej decyzji naruszenie:

1) prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

- błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP,

- dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r. polegające na pominięciu celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez odwołującą specjalnego zasiłku opiekuńczego, przyznanego w oparciu o przepis art. 16a tej ustawy, stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez odwołującą specjalnego zasiłku opiekuńczego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego,

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz.U z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, i przyjęcie, iż sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez współmałżonkę osoby wymagającej opieki skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony.

Z powyższych względów pełnomocnik strony wniósł o uchylenie decyzji i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Decyzją z dnia 19 stycznia 2022 r., nr SKO.PSS/41.5/4042/2021/18551/KCZ, Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości (pkt 1) i przyznało stronie świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku opieką nad mężem na okres od 01.11.2021 r. do 31.12.2021 r. w wysokości 1971,00 zł miesięcznie i od 01.01.2022 r. do 31.12.2022 r. w kwocie 2119,00 zł miesięcznie (pkt 2).

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że podstawą odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego nie może być data powstania niepełnosprawności jej męża, bowiem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później (co ma miejsce w niniejszej sprawie), kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Tym samym w odniesieniu do tych osób, a w niniejszej sprawie do męża skarżącej, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało i należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.

Biorąc pod uwagę powyższe Kolegium stwierdziło, że rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się ze zbadaniem, czy wnioskodawczyni spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

W ocenie Kolegium, w sprawie bezspornym jest, że osoba wymagająca opieki (mąż strony) została zaliczona do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym, jak i to, że strona i jej mąż pozostają w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Niekwestionowana jest również okoliczność, że strona nie pracuje, gdyż sprawuje stałą opiekę nad mężem. Zgodnie z decyzją organu I instancji z dnia 05.01.2021 r. Nr [...] strona pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy do 31.10.2021 r. Zakres opieki sprawowanej przez stronę nad mężem wskazany został w zaskarżonej decyzji w oparciu o ustalenia pracownika socjalnego, dokonane podczas przeprowadzonego w dniu 8 października 2021 r. wywiadu środowiskowego, który potwierdzony został oświadczeniem strony.

W oparciu o powyższy stan faktyczny, Kolegium stwierdziło, że występuje ścisły i bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez stronę, a sprawowaną opieką nad mężem. Wobec powyższego, Kolegium uznało, że spełnione zostały przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., przy jednoczesnym niezaistnieniu przesłanek negatywnych określonych w art. 17 ust. 5 u.ś.r., co uzasadnia przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia. Kolegium podkreśliło przy tym, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego należało ustalić począwszy od dnia 1 listopada 2021 r., bowiem do dnia 31 października 2021 r. skarżąca była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego na męża. Z uwagi na ważność orzeczenia o niepełnosprawności osoby wymagającej opieki Kolegium przyznało stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 01.11.2021 r do 31.12.2022 r.

Skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Pełnomocnik skarżącej zakwestionował decyzję Kolegium w części odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 września 2021 roku do dnia 31 października 2021 r. Jednocześnie zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez:

a) Naruszenie przepisu art. 24 ust 2 u.ś.r. poprzez niezastosowanie na gruncie niniejszej sprawy jego - niebudzącej wątpliwości interpretacyjnych - dyspozycji, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych (w tym świadczenia pielęgnacyjnego) ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o przyznanie w/w świadczenia z prawidłowo wypełnionymi dokumentami i w konsekwencji odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2021 roku do 31 października 2021 r., pomimo złożenia spełniającego wszelkie wymogi do rozpoznania sprawy wniosku w dniu 03.09.2021 r., zawierającego między innymi oświadczenie skarżącej o wyborze świadczenia i woli uchylenia wcześniejszej decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy.

b) Dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., polegającej na pominięciu celów ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od pierwszego dnia miesiąca złożenia prawidłowego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i wyklucza możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego.

c) Naruszenie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r., poprzez nieuwzględnienie normy prawnej określonej w artykule 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co w konsekwencji:

- skutkowało nieprzyjęciem, że w sytuacji skarżącej nastąpił zbieg prawa do świadczenie pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego implikujący prawo do dokonania wyboru jednego ze świadczeń i przesądziło o braku prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego.

- doprowadziło do błędnej konstatacji, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek złożony w trakcie pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem skarżącej, pomimo dokonania przez nią wyraźnego wyboru świadczenia korzystniejszego już na etapie złożenia wniosku.

Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik strony wniósł o:

1. uchylenie decyzji w zaskarżonej części na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2022 r., poz.329 ze.zm.),dalej: " p.p.s.a."

2. zobowiązanie organów I i II instancji na podstawie art. 153 p.p.s.a. do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu wskazał, że wraz z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca, na podstawie art. 155 k.p.a., wniosła o uprzednie uchylenie wcześniejszej decyzji organu przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tym samym dokonała wyboru świadczenia w rozumieniu art. 27 ust. 5 u.ś.r. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, stanowisko wyrażone przez organ II instancji w przedmiotowej decyzji w zakresie początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest błędne z uwagi na wskazane naruszenia prawa materialnego. Skarżąca na żadnym etapie postępowania nie cofnęła wcześniejszego wniosku o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy z dniem poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Przedmiotowe świadczenie powinno być zatem przyznane od 1 września 2021 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek o jego przyznanie wraz z oświadczeniem o wyborze świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego i wnioskiem o rezygnacji z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zdaniem skarżącej, w sprawie istnieją podstawy do zastosowania art. 24 ust. 2 u.ś.r. i ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje od miesiąca, w którym złożyła wniosek. Na przeszkodzie w zastosowaniu tego przepisu nie stoi art. 27 ust. 5 u.ś.r., skoro bowiem ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń - a uprawnienie do konkretnego świadczenia rodzinnego przysługuje, w sensie ścisłym (tj. nabywa się je) dopiero z chwilą wydania (a dokładniej: uostatecznienia się) decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawczynię, z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek do jego uzyskania, to należy uznać, że art. 27 ust. 5 u.ś.r. dopuszcza przysługiwanie dwóch (lub więcej) świadczeń w tym przepisie wymienionych, natomiast wyklucza możliwość kumulatywnego pobierania tych świadczeń. Sam fakt, że na dany okres przyznano wcześniej (a nawet pobrano) specjalny zasiłek opiekuńczy, nie wyklucza przyznania następnie na ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, o ile zostanie zapewnione, że nie dojdzie do kumulatywnego pobrania obu tych świadczeń za ten sam okres. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy strona deklaruje wybór świadczenia (wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. I OSK 82/18).

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podniosło, że K.K. do dnia 31.10.2021 r. była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego i pobierała go w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem, co stanowiło negatywną przesłankę do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie została uchylona. Kolegium stwierdziło zatem, że strona od miesiąca złożenia wniosku, tj. od 1.09.2021 r. do 31.10.2021 r. nie spełniała przesłanek do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem miała już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium z dnia 19 stycznia 2022 r., nr SKO.PSS/41.5/4042/2021/18551/KCZ uchylająca decyzję organu I instancji z dnia 31 października 2021 r., znak: [...], w całości i przyznająca skarżącej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem na okres od 01.11.2021 r. do 31.12.2021 r.

Zdaniem Sądu, Kolegium przyznało skarżącej wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne prawidłowo oceniając, że spełniła ona wszystkie przesłanki do jego uzyskania. Zasadnie także wywiodło, że choć art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. wyklucza możliwość pobierania dwóch świadczeń jednocześnie (m.in. świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego), jednak nie uniemożliwia wyboru przez uprawnionego świadczenia, a w konsekwencji jego przyznania przez organ.

Natomiast kwestią sporną pozostaje jedynie istnienie przesłanki negatywnej, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów, a w konsekwencji - od kiedy powinno zostać przyznane skarżącej wnioskowane świadczenie.

Kolegium przyjęło, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje skarżącej dopiero od 1 listopada 2021 r., gdyż do tej daty wnioskodawczyni była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Z kolei w ocenie skarżącej, przedmiotowe świadczenie powinno przysługiwać jej od miesiąca złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, tj. od września 2021 r.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.

Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.

Stosownie zaś do art. 27 ust. 5 u.ś.r. w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń:

1) świadczenia rodzicielskiego lub

2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub

3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub

4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub

5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.

Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że skoro ustawodawca przewidział w cytowanym przepisie sytuację "zbiegu uprawnień" do wymienionych świadczeń - a uprawnienie do konkretnego świadczenia rodzinnego przysługuje w sensie ścisłym (tj. nabywa się je) dopiero z chwilą wydania (a dokładniej: "uostatecznienia" się) decyzji administracyjnej przyznającej dane świadczenie rodzinne, gdyż decyzja taka ma charakter konstytutywny, co oznacza, że wcześniej nie może być mowy o nabyciu ("uzyskaniu") prawa do takiego świadczenia przez wnioskodawcę, z powołaniem się na samą okoliczność spełniania ustawowych przesłanek do jego uzyskania (zob. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2017 r., I OSK 886/17, dostępny pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl)

Odnosząc się do kwestii wyboru przez skarżącą świadczenia rodzinnego dokonanego we wniosku z dnia 3 września 2021 r., Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 lipca 2018 r. I OSK 235/18, zgodnie z którym: "wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej decyzją świadczenia przed zbadaniem czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego", "skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać", "w grę może wchodzić przykładowo jednoczesne (tego samego dnia) przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, czy też nawet rozstrzygnięcie o tych uprawnieniach w jednej decyzji".

Dokonując oceny stanu faktycznego sprawy, Sąd orzekający w sprawie zwrócił jednak uwagę na fakt, podobnie jak Kolegium w chwili orzekania, iż na podstawie ostatecznej decyzji organu I instancji skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy do 31.10.2021 r. W ocenie Sądu Kolegium rozstrzygając w dniu 19 stycznia 2022 r. nie mogło, działając jako organ orzekający merytorycznie w sprawie decyzji z dnia 15 listopada 2021 r. nr [...], równocześnie uchylić decyzji z dnia 05.01.2021 r. Nr [...], której nie było już w obrocie prawnym, ponieważ wygasła po okresie na jaki została wydana tj. z dniem 31.10.2021r. Taki stan faktyczny i prawny uniemożliwił Kolegium przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. tj. od miesiąca złożenia wniosku przez skarżącą.

Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w wyrokach niektórych sądów administracyjnych (np. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zawartego w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 października 2021 r. III SA/Kr 445/21), w myśl którego "możliwe jest rozliczenie obu świadczeń przyznanych na ten sam okres, z których jedno zostało wcześniej wypłacone poprzez skompensowanie świadczeń i wypłatę nowego świadczenia za okres pokrywających się uprawnień w wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a kwotą wypłaconego specjalnego zasiłku opiekuńczego". W ocenie Sądu brak jest w tym zakresie regulacji materialnoprawnych umożliwiających organom administracji stosowanie takiego rozwiązania. Przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od miesiąca złożenia wniosku czyli od września 2021 r. doprowadziłoby, przy braku możliwości skompensowania świadczeń rodzinnych, do sytuacji pobierania przez stronę świadczenia pielęgnacyjnego w okresie, w którym strona pobierała już specjalny zasiłek opiekuńczy, co w świetle obowiązujących przepisów prawa nie może mieć miejsca (zbieg uprawnień).

Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Kolegium jest prawidłowa i powinna pozostać w obiegu prawnym oraz na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.