Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt I SA/Łd 1216/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2013-01-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek od środków transportowych
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 9
journal: Dz.U. 2010 nr 95 poz 613
law: Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 10 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Sędzia WSA Cezary Koziński Protokolant: Małgorzata Kowalczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za rok 2010 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. kwotę 177 (sto siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

I SA/Łd 1216/12

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. określił A. Sp. z o.o. w Ł. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za rok 2010 w kwocie 480 zł za samochód ciężarowy marki Peugeot Boxer 2.5D. W uzasadnieniu wskazał m.in., że Wydział Finansowy prowadzi ewidencję w podatku od środków transportowych, z której wynika, że w 2010 r. Spółka była właścicielem samochodu ciężarowego marki Peugeot Boxer 2.5D o nr rej. [...] i nie zapłaciła podatku od środków transportowych.

W odwołaniu od tej decyzji B. Sp. z o.o. w Łodzi wyjaśniła, że przedmiotowy samochód został zbyty w 2009 r. wraz ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa poprzedniemu właścicielowi Spółki i od 2009 r. znajduje się w majątku A. s.c. A. i A. P..

Decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło wyżej wskazaną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na błędne oznaczenie strony.

Postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia B. Sp. z o.o. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za lata 2010-2011, a następnie decyzją z [...] określił B. Sp. z o.o. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za rok 2010 za samochód ciężarowy marki Peugeot Boxer 2.5D w kwocie 480 zł.

W odwołaniu Spółka raz jeszcze podniosła, że przedmiotowy samochód został zbyty w 2009 r. wraz ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa poprzedniemu właścicielowi Spółki.

Decyzją z [...] SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy argumentował, że każdy, kto posiada prawa w stosunku do środków transportowych, w sposób określony ustawą o podatkach i opłatach lokalnych, podlega obowiązkowi podatkowemu w podatku od środków transportu, stąd też Spółka, będąca właścicielem samochodu, winna była przewidzieć obowiązek zapłaty podatku od posiadanego przez siebie środka transportu.

Wskazał, że zgodnie z art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.; dalej "u.p.o.l.") opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych podlegają m.in. samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton. W myśl zaś art. 9 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Na podstawie art. 9 ust. 4 ustawy obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Z kolei art. 9 ust. 5 u.p.o.l. stanowi, że obowiązek podatkowy wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono.

SKO podkreśliło, że obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych jest uzależniony od zarejestrowania podlegającego opodatkowaniu środka transportowego we właściwym organie rejestracyjnym. Organ wywodził, że powstanie obowiązku podatkowego wiąże się z zarejestrowaniem środka transportu na danego podatnika, a wygaśnięcie obowiązku podatkowego z wyrejestrowaniem wskutek np. złomowania, kradzieży, czy też sprzedaży środka transportowego. Organ powołał art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z pisma Wydziału Prawa Jazdy i Rejestracji Pojazdów z 7 października 2011 r. wynikało, że od dnia 28 stycznia 2008 r. przedmiotowy samochód jest zarejestrowany na Spółkę A. Sp. z o.o. i brak jest jakiejkolwiek adnotacji dotyczącej jego zbycia. Samochód, jak wynikało z danych rejestracyjnych, był własnością A. i A. małż. P., jednakże do 28 stycznia 2008 r. Oznacza to, że nawet jeżeli przedmiotowy pojazd został sprzedany A. i A. P. jako część przedsiębiorstwa aktem notarialnym z dnia [...] to jest to okoliczność niemająca znaczenia dla obowiązku podatkowego, który zdaniem organu, jest uzależniony od faktu zarejestrowania na dany podmiot. SKO podniosło również, że z przedłożonego przez Spółkę aktu notarialnego wynika jedynie ogólnie, że sprzedażą objęte zostały środki transportu, bez wskazania jakie to były konkretnie pojazdy, w szczególności czy wśród tych środków transportowych był samochód Peugeot Boxer 2.5D. Stąd też, jeżeli została dokonana sprzedaż i ani zbywca ani nabywca nie poinformowali o tym fakcie organu rejestracyjnego, to obowiązek podatkowy, na zasadzie art. 9 ust. 4 i 5 u.p.o.l. w związku z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym ciąży nadal na zbywcy.

Kolegium wskazało też, że skoro podatnikiem jest osoba prawna, na którą jest zarejestrowany środek transportowy, to bez znaczenia dla samego obowiązku podatkowego jest zmiana firmy Spółki dokonana w dniu 22 stycznia 2010 r. z "A." na "B.".

W ocenie organu własność środka transportowego wynika z zapisów w dowodzie rejestracyjnym oraz w centralnej ewidencji pojazdów. Zapisy te stanowią zatem dowód własności środka transportowego i decydują o obowiązku podatkowym w podatku od środków transportowych. Powołując art. 194 § 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. Nr 125, poz. 749 ze zm.; dalej "o.p.") organ odwoławczy uznał, że z przeprowadzonego postępowania dowodowego nie wynika by samochód marki Peugeot Boxer 2.5D został sprzedany przez Spółkę co oznacza, że rozstrzygające pozostają zapisy w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.

W konkluzji organ stwierdził, że Spółka była w 2010 r. właścicielem samochodu ciężarowego o dopuszczalnej masie całkowitej 4,5 tony, spełniającego normy czystości EURO2. Zgodnie z § 1 pkt 1 oraz załącznika nr 1 uchwały Rady Miejskiej w Łodzi Nr LXVII/1305/09 z dnia 4 listopada 2009 r. w sprawie podatku od środków transportowych (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 2009 roku Nr 361, poz. 2929) podatek od takich środków transportowych wynosi 480 zł rocznie.

W skardze pełnomocnik Spółki zarzucił naruszenie art. 9 ust. 1 u.p.o.l. poprzez jego błędną wykładnię, a także błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że pojazd będący przedmiotem opodatkowania stanowi własność strony skarżącej. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu pełnomocnik konsekwentnie podnosił, że w 2010 r. Spółka nie była właścicielem samochodu, od którego organ wymierzył podatek.

W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zaskarżona decyzja podlega uchyleniu.

W myśl art. 9 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych (...) ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych.

Tak więc podatnikami podatku od środków transportowych są (co do zasady) właściciele tych środków.

W tak jednoznacznym stanie prawnym, w sprawie dotyczącej wymiaru przedmiotowego podatku, kwestią o znaczeniu zasadniczym winno być dla organu ustalenie właściciela środka transportowego, od którego podatek jest naliczany i wymierzany.

Własność danego środka transportowego można nabyć wskutek wszelkich czynności bądź zdarzeń prawnych, które zgodnie z prawem cywilnym skutkują przejściem prawa własności pojazdu na określony podmiot. Może to więc być zarówno umowa sprzedaży, zamiany, darowizny jak również np. orzeczenie sądowe o przysądzeniu własności itp.

Własność rzeczy ruchomych może być, w odróżnieniu od nieruchomości, ustalana w każdy przewidziany przez prawo sposób. W szczególności dowodem własności może być treść zawartej umowy sprzedaży lub innej czynności przenoszącej własność. Nie można jednak wykluczyć i takiej sytuacji, jaka zaistniała w sprawie, że treść takiej umowy nie była wystarczająca do stwierdzenia, kto jest właścicielem przedmiotowego samochodu marki Peugeot, nr rejestracyjny [...].

Mowa tu o umowie sprzedaży z dnia 29 stycznia 2008 r., zawartej w formie aktu notarialnego Rep. [...], mocą której A. Sp. z o.o. w Łodzi (której Spółka skarżąca jest następcą prawnym) sprzedała na rzecz A. i A. małżonków P. zorganizowaną część przedsiębiorstwa, w skład której wchodziły między innymi nieoznaczone bliżej "środki transportu".

Rację ma bowiem organ drugiej instancji wywodząc, że powyższy zapis, wobec braku stosownego aneksu do umowy lub zestawienia pozwalającego na identyfikację sprzedawanych środków transportowych, nie jest wystarczający do ustalenia, że własność spornego samochodu przeszła na małżonków P..

Nie jest jednak tak, jak wywodzi organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w takiej sytuacji znaczenie dla ustalenia własności ma jedynie treść dowodu rejestracyjnego pojazdu.

Trafnie SKO przyjęło, że dowód rejestracyjny pojazdu jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 o.p. Niemniej zgodnie z art. 194 § 3 o.p. istnieje możliwość przeprowadzania dowodu przeciwko domniemaniu wynikającemu z § 1 cytowanego przepisu.

Ustawa ordynacja podatkowa nie wskazuje jakimi dowodami można obalić powyższe domniemanie. Przyjąć zatem wypada, że można to uczynić wszelkimi dowodami przewidzianymi w tejże ustawie – por. B. Adamiak, Ordynacja Podatkowa Komentarz 2006, Wrocław, Wydawnictwo Unimex, s. 720.

W sytuacji gdy strona powołuje na okoliczność przeniesienia własności pojazdu dowód w postaci umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego, dowodu tego nie można zignorować. Narusza to bowiem naczelną zasadę postępowania dowodowego, to jest zasadę prawdy obiektywnej. Skoro bowiem strona wywodzi, że przeniesiono własność pojazdu na inną osobę niż wymieniona w dowodzie rejestracyjnym, to okoliczność tę należy zweryfikować. Staje się to konieczne, gdy strona poza aktem notarialnym, domaga się przeprowadzenia na tę okoliczność dowodu z przesłuchania świadków A. i A. P., czyli osób, które nabyły przedmiotowy pojazd (pismo z dnia 28 września 2011 r.) oraz wskazuje tabelę amortyzacyjną, która, zdaniem strony świadczy o tym, że nie jest już właścicielem pojazdu.

O ile zatem na obecnym etapie postępowania nie ma pewności, z uwagi na odmienne racje przedstawiane przez strony, kto jest właścicielem pojazdu, a zwłaszcza kto był nim w roku podatkowym 2010, o tyle pewne jest, że organ nie uczynił wszystkiego, co w świetle art. 187 § 1 o.p. winien był uczynić by wyjaśnić kwestię własności przedmiotowego samochodu.

Jeszcze z jednego powodu myli się organ twierdząc, że własność środka transportowego wynika z zapisów w dowodzie rejestracyjnym oraz w centralnej ewidencji pojazdów. Rozumowanie prowadzące do takiego wniosku nie ma wystarczających podstaw logicznych. Wbrew bowiem stanowisku organu, to własność środka transportu decyduje o wpisie w dowodzie rejestracyjnym. Zgodnie z art. 72 ust. 1 punkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zmianami) rejestracji dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu. Nie jest zaś tak, do czego zdaje się zmierzać organ odwoławczy, iż własność pojazdu stwierdza się na podstawie zapisu w dowodzie rejestracyjnym.

Wydaje się, że powyższe błędne stanowisko SKO wynika z mylnego odczytania treści art. 9 ust. 4 zdanie pierwsze i ust. 5 u.p.o.l.

Zgodnie z powołanym ust. 4 zdanie pierwsze obowiązek podatkowy w rozpatrywanym podatku powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zaś w myśl ust. 5 obowiązek ten wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany.

Odczytanie powyższych przepisów w oderwaniu od treści ich otoczenia normatywnego mogłoby wskazywać, że obowiązek podatkowy obciąża wyłącznie osobę uwidocznioną w dowodzie rejestracyjnym. Jest to jednak wrażenie błędne.

Na podstawie art. 9 ust. 4 zdanie drugie u.p.o.l. w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty.

W takim przypadku, zgodnie z art. 9 ust. 3 obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu jedynie do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności, co oznacza, że od pierwszego dnia następnego miesiąca obciąża już nowego właściciela, co wprost wynika z cytowanego wyżej ustępu 4 art. 9.

Jeśli więc w toku ponowionego postępowania okaże się, że umowa sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa zawarta w formie aktu notarialnego, o którym mowa wyżej przeniosła własność przedmiotowego samochodu z dniem 29 stycznia 2008 r. będzie to oznaczać, że od 1 lutego 2008 r. obowiązkiem podatkowym w podatku od środków transportowych obarczeni są jego nowi właściciele. Dlatego rozumowanie organu, o którym mowa wyżej jest niezasadne, gdyż nie znajduje oparcia w treści powołanych przepisów.

Jest faktem, że o zmianie właściciela spornego pojazdu organ podatkowy nie został powiadomiony mimo obowiązku ciążącego w tym zakresie na jego właścicielu na podstawie art. 9 ust. 6 ustawy podatkowej. Podobnie zresztą nie powiadomiono starosty o zmianie właściciela środka transportowego mimo, że obowiązek taki nakłada art. 78 ust. 2 punkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

Jednak brak wypełnienia ustawowego obowiązku w zakresie składania korekt deklaracji, o których mowa w art. 9 ust. 6 punkt 2 u.p.o.l. nie wpływa na kwestię własności pojazdu, a więc także i obowiązku podatkowego w tym podatku.

Ponadto w myśl poglądu doktryny ustawodawca wygaśnięcie obowiązku podatkowego w odniesieniu do zarejestrowanego środka transportowego powiązał z chwilą zbycia pojazdu, a nie powiadomienia o powyższym starosty, czy też organu podatkowego. Niewywiązanie się przez nowego właściciela pojazdu z obowiązku zawiadomienia starosty o jego nabyciu oraz o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym (art. 78 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym) nie ma żadnego znaczenia w sferze prawa podatkowego. W odniesieniu do zarejestrowanego pojazdu obowiązek podatkowy wygasa wskutek jego zbycia, którego nie należy wiązać z jego wyrejestrowaniem z właściwej ewidencji pojazdów, prowadzonej przez starostę – Grzegorz Dudar, komentarz do art. 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, Komentarz Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Leonard Etel, Grzegorz Dudar, Sławomir Presnarowicz, Wydawnictwo ABC 2008.

Sąd I instancji w składzie rozpoznającym niniejszą w sprawę podziela w pełni zaprezentowane wyżej stanowisko.

Jest rzeczą oczywistą, że dla organów podatkowych sytuacją dogodną byłoby przyjęcie, że obowiązek podatkowy obciąża osobę wpisaną do dowodu rejestracyjnego. Oszczędziłoby to niewątpliwie organom poszukiwań i wyjaśnień dotyczących podatników podatku od środków transportowych.

Jednak intencja ustawodawcy jest i pozostaje jasna, przy zastosowaniu wykładni gramatycznej, która pozwala na najwierniejsze odkodowanie znaczenia słów języka w jakim została napisana treść przepisów prawa.

Organy podatkowe mogą zatem być dobrej myśli już choćby dlatego, że przy tak znacznej skali zinformatyzowania społeczeństwa, jakie występuje w XXI wieku ustalenie właściciela danego środka transportowego nie powinno nasuwać żadnych problemów.

W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ odwoławczy uwzględni powyższe zalecenia (wskazania) w zakresie dalszego prowadzenia postępowania dowodowego oraz ocenę prawną odnoszącą się do wykładni art. 9 u.p.o.l.

Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 litera a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 13 marca 2012 r. poz. 270 ze zmianami; dalej "p.p.s.a.") należało orzec jak w sentencji.

Orzeczenie w przedmiocie wstrzymania wykonania uchylonej decyzji zapadło na podstawie art. 152 p.p.s.a, zaś w przedmiocie kosztów na podstawie art. 200 p.p.s.a.

D. B.