Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1187/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: par. 9
journal: Dz.U. 2009 nr 40 poz 329
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania  pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11  art. 49
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92
journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18  art. 73
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi M.C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2010 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Prezes ARiMR, organ) działając na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa), art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634, ze zm., dalej jako ustawa o ARiMR), upoważnienia Prezesa ARiMR z dnia 28 stycznia 2010 r. oraz § 9 ust. 1 i 2 w związku z § 9 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 40, poz. 329, ze zm., zwane dalej rozporządzeniem ONW), art. 28 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm.), art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzania procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE L 368 z 2006 r. str. 74 ze zm.), art. 73 ust. 1 i 3 rozporządzenia 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L. 141 z 2004 r. str. 18 ze zm., polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243 ze zm., dalej jako rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004) ustalił M. C. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w łącznej wysokości [...] złotych.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w dniu [...] czerwca 2004 r. M. C. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej płatność ONW) na 2004 rok do gruntów rolnych o powierzchni [...] ha. Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał stronie płatność ONW do powierzchni [...] ha w kwocie [...] zł. Decyzja niniejsza została stronie doręczona [...] stycznia 2005 r., zaś płatność została przekazana na jej rachunek bankowy [...] lutego 2005 r. Wnioskiem z [...] maja 2005 r. beneficjentka wniosła o przyznanie płatności ONW na 2005 rok do gruntów rolnych o powierzchni [...] ha. Decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał stronie płatność ONW w kwocie [...] zł. Decyzja niniejsza została doręczona stronie [...] maja 2006 r., zaś płatność została przekazana na jej rachunek bankowy [...] maja 2006 r. Kolejnym wnioskiem z [...] maja 2006 r. beneficjentka wniosła o przyznanie płatności ONW na 2006 rok do gruntów rolnych o powierzchni [...] ha. Pomimo wezwania organu strona nie wyjaśniła rozbieżności w powierzchni gruntów deklarowanej do płatności ONW.

W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił treść przepisów (prawa unijnego i krajowego) regulujących zasady przyznawania płatności ONW, określających warunki na jakich płatności te przysługują beneficjentom oraz wyznaczających podstawy dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Organ podał, iż w dniu [...] maja 2010 r. z urzędu wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności przyznanych M. C. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., w wyniku czego ustalił, że strona zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem ONW na powierzchni [...] ha, co spowodowało, że płatność w kwocie [...] zł stanowiła nienależnie pobrane świadczenie. Powyższe stanowiło przesłankę do ustalenia zobowiązania strony do zwrotu nienależnie pobranej płatności wraz z odsetkami.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy M. C. wniosła o zmianę decyzji. Podała, że w złożonym w 2004 r. wniosku o przyznanie płatności ONW zadeklarowała grunty obejmujące łącznie trzy gospodarstwa rolne. Dofinansowanie z tego tytułu pobierała przez okres 2 lat. W 2006 r. tj. w trzecim roku zobowiązania jej siostra E. J. złożyła odrębny wniosek o przyznanie pomocy. W związku z powyższym deklarowana przez stronę powierzchnia gruntu uległa zmniejszeniu. Okoliczność powyższa była wyjaśniona w dniu [...] października 2006 r. w biurze powiatowym Agencji. Osobą która przyjęła wówczas od niej stosowne wyjaśnienia była osoba, która podpisała obecną decyzję. M. C. podniosła, że po złożeniu przedmiotowych wyjaśnień została upewniona, że wszystko jest dobrze. Wypełniła też wraz z osobą przyjmującą jej wyjaśnienia stosowny dokument. Wnioskująca o ponowne rozpatrzenie sprawy oświadczyła ponadto, iż przez wszystkie lata uprawia własne gospodarstwo i nie wyłudziła żadnych pieniędzy, które by się jej nie należały.

Decyzją Nr [...] z [...] października 2010 r. Prezes ARiMR biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 29 ust. 4 ustawy o ARiMR orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny. Wyjaśnił, że składając w 2004 r. wniosek o przyznanie płatności beneficjentka zobowiązała się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jej posiadaniu położonych na obszarach ONW, przez okres 5 lat od otrzymania pierwszej płatności. Tymczasem w 2006 r. tj. w trzecim roku zobowiązania strona zadeklarowała do płatności ONW zmniejszoną powierzchnię gruntów rolnych. Wyjaśnienie przyczyn zmniejszenia powierzchni deklarowanych gruntów na terenach objętych zobowiązaniem ONW nastąpiło dopiero we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Z wyjaśnień strony wynika, że od 2006 r. jej siostra składa wnioski o przyznanie płatności na działki rolne objęte owym pomniejszeniem.

Odnosząc się do argumentu strony zawartego we wniesionym środku zaskarżenia organ podał, iż strona wbrew obowiązkowi wynikającemu z § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia ONW zaniechała złożenia w biurze powiatowym Agencji stosownych dokumentów zawierających oświadczenie podmiotu, na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie działek. Niezastosowanie się do powyższego skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności przyznanych do działek objętych zmniejszeniem, z powodu niedotrzymania pięcioletniego okresu zobowiązania.

Powołując treść § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW organ wywiódł, że w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, rolnik zwraca część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha. Organ podniósł, że zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, o którym wyżej mowa, stanowi samodzielną podstawę do zwrotu otrzymanych przez producenta rolnego płatności ONW. Oznacza to, że do powstania obowiązku zwrotu nie jest konieczne wystąpienie innych, dodatkowych okoliczności. Zaniechanie działalności rolniczej jest zdarzeniem, z którego zaistnieniem przepisy bezpośrednio wiążą określone skutki prawne w postaci zwrotu całości lub części płatności.

Organ wyjaśnił także, że zwrot nienależnie przyznanej płatności ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Przepisy te w niniejszej sprawie nie mają zastosowania, bowiem wypłata płatności ONW za 2004 r., uznanych następnie za nienależnie pobrane, nastąpiła w dniu [...] lutego 2005 r., natomiast decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności ONW (przyznanych decyzjami z dnia [...] grudnia 2004 r. i [...] kwietnia 2006 r.) doręczona została w dniu [...] czerwca 2010 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności.

Zdaniem organu, w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki z art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu nienależnej płatności za lata 2004-2005. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została wypłacona na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Organ wskazał, że celem wyjątków od zasady, że płatności pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu w takich sytuacjach, gdy błąd ARIMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W rozpatrywanej sprawie płatności ONW na 2004 i 2005 rok przekazane na rachunek bankowy strony w dniach [...] lutego 2005 r. i [...] maja 2006 r. nie wynikały z pomyłki ARiMR. Realizacja płatności nastąpiła na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. i [...] kwietnia 2006 r. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, strona zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na części obszaru objętego zobowiązaniem ONW, zatem istnieje obowiązek zwrotu części pobranych płatności ONW za lata 2004-2005.

W konkluzji organ stwierdził, że w związku z powyższym kwoty płatności ONW za lata 2004-2005 przekazane na rachunek M. C. na podstawie decyzji przyznających płatności, są płatnościami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 49 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 i 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Wyjaśnił nadto, że rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki.

Skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Prezesa ARiMR do sądu administracyjnego złożyła M. C..

W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżąca powtórzyła argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczące zgłoszenia się na wezwanie organu w dniu [...] października 2006 r. Wyjaśniła nadto, że w 2004 r. złożyła wniosek obejmujący grunty trzech gospodarstw (tj. swojego, siostry i rodziców) Za nieuprawnione skarżąca uznała stanowisko organu stwierdzające, że nie podjęła żadnych czynności mających na celu wyjaśnienie sprawy. Jej nie stawienie się w organie w dniu [...] maja 2010 r. nie może być rozstrzygające czy też być podstawą do wydawania takich decyzji. Podniosła, iż jej gospodarstwo rolne utrzymane jest we właściwej kulturze rolnej, uprawiane są również działki rolne które w 2006 r. przejęła jej siostra. Jej zdaniem, skoro ARiMR uważa, że skarżąca nic nie zrobiła by wyjaśnić swoją sytuację, to należy zadać pytanie, dlaczego przyznano jej jednak płatność za 2006 r. zamiast wstrzymać wypłatę do czasu wyjaśnienia sprawy, dodatkowo czekano tyle lat, aby naliczyć zwrot kosztów z odsetkami. W konkluzji oświadczyła, iż nie uchyla się od zwrotu płatności, chciałaby jednak wiedzieć, dlaczego ma tego dokonać po tylu latach, dodatkowo z odsetkami oraz dlaczego to tylko ona jest winna zaistniałej sytuacji, a pomyłka właściwej władzy nie jest brana pod uwagę.

W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też, niezbędnym jest wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotem niniejszej sprawy jest ustalenie skarżącej przez organ kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za 2004 r. i 2005 r. Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżąca otrzymała od ARIMR płatności ONW zarówno za 2004 r., 2005 r., jak i 2006 r. Płatność za 2004 r. i 2005 r. przyznana została odpowiednio do powierzchni [...] ha i [...] ha, natomiast płatność za 2006 r., w związku z niekwestionowanym zaniechaniem prowadzenia przez skarżącą działalności rolniczej na gruntach o powierzchni [...] ha, jedynie do powierzchni [...] ha. Sporne w niniejszej zaś sprawie pozostaje, czy w związku z powyższym istnieje obowiązek zwrotu przez skarżącą płatności ONW przyznanych jej wskutek złożonych wniosków na 2004 r. i 2005 r.

Zasady zwrotu udzielonych płatności ONW reguluje przepis § 9 rozporządzenia ONW. Zgodnie z postanowieniami § 9 ust. 2 powołanego rozporządzenia, w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, producent rolny zwraca:

1) całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania, jeżeli zaniechanie to nastąpiło:

a) na wszystkich działkach rolnych położonych na obszarze ONW,

b) na części działek rolnych położonych na obszarze ONW, a łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi mniej niż hektar;

2) część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW płatność ONW nie podlega zwrotowi, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, nastąpiło na skutek zaistnienia chociażby jednej z następujących okoliczności: długotrwałej niezdolności do pracy producenta rolnego, wystąpienia klęski żywiołowej, zniszczenia budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym producenta rolnego na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie rolnym producenta rolnego, wywłaszczenia nieruchomości, na której są położone działki rolne objęte wnioskiem, rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone działki rolne objęte wnioskiem, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności, oraz jeżeli producent rolny zawiadomił kierownika biura powiatowego Agencji, zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004), o zaistnieniu chociażby jednej z ww. okoliczności, na skutek której nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej. Zwrot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków z tytułu płatności ONW następuje w trybie i na zasadach określonych w przepisach ustawy o ARiMR (ust. 4).

Stosownie zaś do postanowień wynikających z art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. UE. L. z 2001 r. Nr 327, str. 11, dalej jako rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001), jak i art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, mających zastosowanie w sprawach przyznawania płatności ONW za 2004 r. i 2005 r., zasadą jest, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki (ust. 1). Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności (ust. 4). Obowiązek zwrotu, określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat (ust. 5).

W ocenie Sądu, organ prowadzący postępowanie uchybił obowiązkowi wszechstronnego i dokładnego ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych, w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. W poddanych kontroli Sądu rozstrzygnięciach brak jest bowiem w ogóle rozważań organu w odniesieniu do "dobrej wiary" o której mowa w art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 i art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, jako podstawy wyłączającej po upływie czterech lat odpowiedzialność beneficjenta. Zdaniem Sądu organ powinien rozważyć, a następnie dokonać oceny i dopiero wydać stosowne rozstrzygnięcie, czy skarżąca składając wnioski w 2004 r. i 2005 r., w których wskazała również działki rolne swojej siostry nie działała jednak w dobrej wierze. Organ nie wyjaśnił bowiem, czy skarżąca wówczas mogła przewidzieć, że w 2006 r. powyższe działki nie będą już w jej posiadaniu.

Organ w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wydanego wskutek złożonego przez skarżącą wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy odnosi się jedynie do art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 ust. 4 i ust. 5 zdanie pierwsze i art. 73 ust. 4 i ust. 5 zdanie pierwsze rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, a zupełnie pomija ust. 5 zdanie drugie ww. przepisów, z których to wynika, że: "jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat". Stosownych rozważań, jak i oceny podnoszonych przez skarżącą okoliczności zabrakło więc w decyzjach organu. Organ stwierdził jedynie, że nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 49 ust. 4 i 5 oraz art. 73 ust. 4 i 5 ww. rozporządzeń. Tym samym, organ nie podjął wszelkich kroków do wyjaśnienia podnoszonych przez skarżącą okoliczności, nie zebrał i nie rozpatrzył w całości materiału dowodowego niezbędnego do wyjaśnienia niniejszej sprawy, a następnie nie uzasadnił w wystarczający sposób swoich rozstrzygnięć. W konsekwencji uznanie przez organ, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność skarżącej należy uznać za zupełnie dowolne. Dodatkowo, co należy również zauważyć, organ wydając zaskarżoną decyzję nie odniósł się w niej do argumentu zawartego we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a dotyczącego tego, że skarżąca w dniu [...] października 2006 r. złożyła wyjaśnienia oraz stosowny dokument (oświadczenie podmiotu przejmującego część działek rolnych położonych na obszarach ONW). Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania zawartych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 Kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Powyższe jest o tyle istotne, że termin pomiędzy wypłatą przez organ pierwszej płatności (za 2004 r.) w dniu [...] lutego 2005 r., a datą pierwszego powiadomienia skarżącej o nieuzasadnionym charakterze płatności, które miało miejsce w dniu [...] maja 2010 r. (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] maja 2010 r.), przekroczył okres 4 lat, o którym mowa w art. 49 ust. 5 zdanie drugie rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Jest to uzasadnione tym bardziej, że organ zauważając już w 2006 r. (wezwanie skarżącej do złożenia wyjaśnień z dnia [...] października 2006 r.) wskazanie przez stronę mniejszej powierzchni gruntów, przyznał i wypłacił jej kolejną płatność (za 2006 r.). Z kolejnym zaś wezwaniem skarżącej do złożenia przez nią wyjaśnień organ zwlekał aż do dnia [...] marca 2010 r. Tym samym, niewątpliwie organ uchybił takim swoim działaniem także art. 12 Kpa, tj. zasadzie szybkości postępowania, co w realiach niniejszej sprawy ma znaczenie z uwagi na żądanie zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności powiększonej o odsetki za każdy dzień zwłoki. Przyznając zaś w międzyczasie płatność za 2006 r. organ mógł wzbudzić przeświadczenie u skarżącej, że pomimo zmniejszenia przez nią powierzchni gruntów rolnych położonych na obszarach ONW, płatności za 2004 r. i 2005 r. były jej jednak należne w całości. Co zaś również należy zauważyć w niniejszej sprawie, skarżąca składając wniosek na 2006 r. nie próbowała wprowadzić organu w błąd, tylko wskazała stan faktyczny zgodny z prawdą. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje bowiem, że skarżąca nie wnioskowała wówczas o przyznanie płatności do wyższej powierzchni gruntów, a jedynie do faktycznie przez nią użytkowanej.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes ARiMR w celu wyjaśnienia, czy nie zaistniała przesłanka dobrej wiary zawarta w art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 ust. 5 zdanie drugie i art. 73 ust. 5 zdanie drugie rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 powinien zebrać, a następnie w wyczerpujący sposób rozpatrzeć materiał dowodowy i ustalić stan faktyczny w sprawie stanowiący podstawę do wydania decyzji. Dopiero bowiem wówczas możliwe będzie wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW, ewentualnie braku podstaw do wydania takiej decyzji. Rozstrzygnięcie organu winno również znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek wskazać wszystkie dowody występujące w sprawie, zarówno te na których się oparł, jak i te którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie winno zawierać pełną ocenę i analizę występujących w sprawie faktów, nawet gdyby te fakty nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę, a także wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 p.p.s.a Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia.