Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1597/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 40
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego – pomoc pieniężna na usuwanie skutków powodzi oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy Z. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 40 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił A. R. przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że przyznanie świadczenia może nastąpić wówczas, gdy spełnione będą dwie przesłanki, a mianowicie wystąpi trudna sytuacja życiowa oraz niemożność jej samodzielnego przezwyciężenia. Zdaniem organu posiadane przez stronę zasoby i możliwości są wystarczające do samodzielnego poradzenia sobie z problemem, który stanowił przesłankę wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia.

Z decyzją tą nie zgodził się A. R., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. W odwołaniu tym zauważył, że w następstwie powodzi, która miała miejsce w maju 2010 r. wystąpiły szkody w jego budynku w wysokości 2400 zł oraz w ogrodzie na kwotę około 2500 zł i wystąpił z sugestią do pracowników pomocy społecznej o zwrot kosztów poniesionych strat. Odwołujący domaga się przyznania świadczenia z pomocy społecznej, ponieważ jego zdaniem winnym powstania strat są władze samorządowe i państwowe. Podkreślił, że podtopienia ogrodu są w okresie ostatnich kilku lat permanentne, a winne są temu zaniedbania w infrastrukturze hydrologicznej. Nadto zauważył, że pomimo licznych podtopień nigdy nie otrzymał żadnej rekompensaty ze strony władz publicznych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść art. 40 ustawy o pomocy społecznej, aby w dalszej kolejności przywołać unormowania dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego i stwierdził, że uzasadnienie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest bardzo lakoniczne i nie zawiera żadnych ustaleń i ocen dotyczących możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Nadto zdaniem organu odwoławczego w uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji nie przedstawił żadnego materiału, z którego wynikałoby, że środki jakimi dysponował w dacie orzekania były do tego stopnia ograniczone, że niemożliwe było uwzględnienie zgłoszonego żądania.

Wójt Gminy Z. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 40 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił A. R. przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej. W uzasadnieniu tej decyzji organ ten przedstawił szkody, które wystąpiły w budynku i w ogrodzie należącym do strony. Szkody te objęły stratę 120 worków torfu po 12 zł każdy oraz drzewa i krzewy ozdobne o szacunkowej wartości około 200 zł jak również konieczność wymiany wody w basenie o pojemności 40 m3, w budynku mieszkalnym zalanie piwnicy do wysokości 1,30 m, a w garażu do wysokości 1,20 m, zaakceptował konieczność wymiany części instalacji elektrycznej oraz zalanie 2 silników obiegowych CO nadto 0,5 t węgla i 3 m3 drewna. Wymienione powyższej szkody nie są przez organ kwestionowane, jednakże w następstwie przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że dochód na osobę w rodzinie wynosi 3.420,55 zł. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji przywołał unormowania prawne ustawy o pomocy społecznej, jak również ustalenia przekazane przez organy administracji rządowej dla realizacji zadań zleconych z zakresu administracji rządowej wykonywane przez gminę. W kolejnej części uzasadnienia podkreślono, że świadczenie z pomocy społecznej nie może być traktowane jako forma odszkodowania za straty poniesione w następstwie powodzi. W końcowej części uzasadnienia organ ten stwierdził, że fakt poniesienia strat nie jest kwestionowany, jednakże środki, którymi dysponuje strona pozwalają na samodzielne zaspokojenie występującej potrzeby.

Z decyzją tą nie zgodził się A. R. który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. W odwołaniu tym zauważył, że organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania świadczenia na pokrycie wydatków powstałych w następstwie powodzi, która miała miejsce w maju 2010 r. W odwołaniu tym strona podniosła, że zgodnie z informacjami przekazanymi w środkach masowego przekazu przez przedstawicieli rządu zasiłek do 6.000 zł powinien być przyznany wszystkim poszkodowanym w powodzi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść art. 40 ustawy o pomocy społecznej i podkreślił, że świadczenie przyznawane na jego podstawie nie jest zależne od kryterium dochodowego. Następnie organ ten odniósł się do wytycznych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i podkreślił, że nie mogą one stanowić podstawy prawnej wydawania decyzji administracyjnej. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podniósł kwestię pojęcia straty w pomieszczeniach mieszkalnych i uznał, że piwnice należą do takich pomieszczeń. W konkluzji swoich rozważań organ ten uznał, że świadczenie z pomocy społecznej przyznawane z tytułu zjawiska klęski żywiołowej służyć ma rekompensowaniu strat, a nie wzbogaceniu się wnioskodawcy. Pomoc pieniężna ma likwidować skutki powodzi, a w państwie nie może pozostać grupa obywateli, która pomimo wyrządzonych przez powódź strat nie otrzyma stosownej rekompensaty. W konsekwencji organ ten nakazuje ponowną analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Wójt Gminy Z. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 40 i art. 106 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił A. R. przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej. W uzasadnieniu tej decyzji organ ten przedstawił szkody, które wystąpiły w budynku i w ogrodzie należącym do strony. Szkody te objęły stratę 120 worków torfu po 12 zł każdy oraz drzewa i krzewy ozdobne o szacunkowej wartości około 200 zł jak również konieczność wymiany wody w basenie o pojemności 40 m3, w budynku mieszkalnym zalanie piwnicy do wysokości 1,30 m, a w garażu do wysokości 1,20 m, konieczność wymiany części instalacji elektrycznej oraz 2 silników obiegowych CO nadto 0,5 t węgla i 3 m3 drewna. Wymienione powyżej szkody nie są przez organ kwestionowane, jednakże w następstwie przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że dochód na osobę w rodzinie wynosi 3.420,55 zł. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji przywołał unormowania prawne dotyczące przyznawania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej i zaprezentował stanowisko, iż świadczenie takie z tytułu klęski żywiołowej przysługuje wówczas, gdy strona znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i nie jest w stanie zaspokoić niezbędnych potrzeb wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W dalszej części uzasadnienia organ ten podzielił stanowisko organu odwoławczego, że wskazania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie mogą stanowić podstawy prawnej wydawania decyzji administracyjnych, jednakże przy ich podejmowaniu organ jest zobowiązany brać je pod uwagę i z tego powodu organ ten przywołał zamieszczone w nich reguły dotyczące przyznawania świadczeń z pomocy społecznej z tytułu klęski żywiołowej. Równocześnie organ ten podkreślił, że przy podejmowaniu decyzji uznaniowych obowiązany jest do uwzględniania sytuacji majątkowej i dochodowej osoby ubiegającej się o świadczenie. W końcowej części uzasadnienia organ pierwszej instancji nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, że celem pomocy społecznej jest rekompensowanie strat poniesionych w następstwie powodzi, ponieważ jego zdaniem świadczenie z pomocy społecznej nie może być traktowane na równi z odszkodowaniem. Zdaniem tego organu zasiłek celowy ma służyć zaspokojeniu niezbędnej potrzeby, której rodzina nie jest w stanie zaspokoić przy wykorzystaniu własnych zasobów, a tym samym poniesienie strat nie przesądza o otrzymaniu zasiłku. W końcowej części uzasadnienia organ ten stwierdził, że fakt poniesienia strat nie jest kwestionowany, jednakże środki, którymi dysponuje strona pozwalają na samodzielne zaspokojenie występującej potrzeby.

Z decyzją tą nie zgodził się A. R., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. W odwołaniu tym zauważył, że organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania świadczenia na pokrycie wydatków powstałych w następstwie powodzi, która miała miejsce w maju 2010 r. W odwołaniu tym strona podniosła, że wniosek złożyła zgodnie z propozycją przedstawioną mu przez pracowników ośrodka pomocy społecznej. W konkluzji odwołania podkreślił, iż z uwagi na ponowną odmowę wnosi o wezwanie go na posiedzenie składu orzekającego wraz z kierownikiem GOPS w Z.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść art. 40 ustawy o pomocy społecznej i podkreślił, że świadczenie przyznawane na jego podstawie nie jest zależne od kryterium dochodowego. Następnie organ ten odniósł się do wytycznych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i podkreślił, że nie mogą one stanowić podstawy prawnej wydawania decyzji administracyjnej, jednakże wskazał, że w wytycznych tych przewiduje się przyznanie pomocy rodzinom na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który uległ zniszczeniu w związku z powodzią w maju 2010 r. Pomoc ta może być przyznana w wysokości do 20.000 zł, w przypadku, gdy osoba uprawniona nie przewiduje większych kosztów i rezygnuje z ich wyceny. Nadto organ odwoławczy nakazał organowi pierwszej instancji, aby w ramach ponownie prowadzonego postępowania doprecyzowano wniosek strony, to jest aby strona wskazała jednoznacznie o jaką formę pomocy się ubiega, a następnie przeprowadzić postępowanie i wydać stosowną decyzję.

Wójt Gminy Z. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 40 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił A. R. przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej. W uzasadnieniu tej decyzji organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał na szkody, które wystąpiły w budynku i w ogrodzie należącym do strony. Szkody te objęły stratę 120 worków torfu po 12 zł każdy oraz drzewa i krzewy ozdobne o szacunkowej wartości około 200 zł jak również konieczność wymiany wody w basenie o pojemności 40 m3, w budynku mieszkalnym zalanie piwnicy do wysokości 1,30 m, a w garażu do wysokości 1,20 m, konieczność wymiany części instalacji elektrycznej oraz 2 silników obiegowych CO nadto 0,5 t węgla i 3 m3 drewna. Wymienione powyżej szkody nie są przez organ kwestionowane, jednakże w następstwie przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że dochód na osobę w rodzinie wynosi 3.420,55 zł. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji przywołał unormowania prawne dotyczące przyznawania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej i zaprezentował stanowisko, iż świadczenie takie z tytułu klęski żywiołowej przysługuje wówczas, gdy strona znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i nie jest w stanie zaspokoić niezbędnych potrzeb wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W następnej części uzasadnienia organ ten podkreślił, że przy podejmowaniu decyzji uznaniowych obowiązany jest do uwzględniania sytuacji majątkowej i dochodowej osoby ubiegającej się o świadczenie. W końcowej części uzasadnienia podkreślono, że celem pomocy społecznej nie jest rekompensowanie strat poniesionych w następstwie powodzi, ponieważ świadczenie z pomocy społecznej nie może być traktowane na równi z odszkodowaniem. Zdaniem tego organu zasiłek celowy ma służyć zaspokojeniu niezbędnej potrzeby, której rodzina nie jest w stanie zaspokoić przy wykorzystaniu własnych zasobów, a tym samym poniesienie strat nie przesądza o otrzymaniu zasiłku. W końcowej części uzasadnienia organ ten stwierdził, że fakt poniesienia strat nie jest kwestionowany, jednakże środki, którymi dysponuje strona pozwalają na samodzielne zaspokojenie występującej potrzeby.

Z decyzją tą nie zgodził się A. R., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. W odwołaniu tym zauważyć, że organ pierwszej instancji ponownie odmówił przyznania świadczenia na pokrycie wydatków powstałych w następstwie powodzi, która miała miejsce w maju 2010 r. W odwołaniu tym strona podniosła, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji pokrywa się z tym, które zostało zamieszczone we wcześniej uchylanych do ponownego rozpatrzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść art. 40 ustawy o pomocy społecznej, aby w dalszej kolejności przywołać unormowania dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego i stwierdził, że uzasadnienie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji jest bardzo lakoniczne i nie zawiera żadnych ustaleń i ocen dotyczących możliwości finansowych organu pomocy społecznej. Następnie organ ten odniósł się do unormowań zamieszczonych w ustawie Prawo budowlane i podkreślił, że piwnica stanowi integralną część budynku mieszkalnego i organ administracji przy podejmowaniu rozstrzygnięcia winien mieć tę okoliczność na uwadze. Nadto organ ten za niezrozumiałe uznał odmowę przyznania stronie pomocy skoro oszacowała ona straty na kwotę 5.500 zł. Następnie organ ten odniósł się do wytycznych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji i podkreślił, że przewidują one przyznanie świadczenia na remont lub odbudowę lokalu mieszkalnego, który uległ zniszczeniu w następstwie powodzi z maja 2010 r.

W następstwie powyżej wskazanej decyzji Wójt Gminy Z. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 40 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił A. R. przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej. W uzasadnieniu tej decyzji organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał na szkody, które wystąpiły w budynku i w ogrodzie należącym do strony. Szkody te objęły stratę 120 worków torfu po 12 zł każdy oraz drzewa i krzewy ozdobne o szacunkowej wartości około 200 zł, jak również konieczność wymiany wody w basenie o pojemności 40 m3, w budynku mieszkalnym zalanie piwnicy do wysokości 1,30 m, a w garażu do wysokości 1,20 m, konieczność wymiany części instalacji elektrycznej oraz 2 silników obiegowych CO nadto 0,5 t węgla i 3 m3 drewna. Wymienione powyżej szkody nie są przez organ kwestionowane, jednakże w następstwie przeprowadzonego postępowania dowodowego ustalono, że dochód na osobę w rodzinie wynosi 3.420,55 zł. W dalszej części uzasadnienia organ pierwszej instancji przywołał unormowania prawne dotyczące przyznawania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej i zaprezentował stanowisko, iż świadczenie takie z tytułu klęski żywiołowej przysługuje wówczas, gdy strona znajduje się w trudnej sytuacji życiowej i nie jest w stanie zaspokoić niezbędnych potrzeb wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W dalszej części uzasadnienia organ ten podkreślił, że przy podejmowaniu decyzji uznaniowych obowiązany jest do uwzględniania sytuacji majątkowej i dochodowej osoby ubiegającej się o świadczenie. W końcowej części uzasadnienia podkreślono, że celem pomocy społecznej nie jest rekompensowanie strat poniesionych w następstwie powodzi, ponieważ świadczenie z pomocy społecznej nie może być traktowane na równi z odszkodowaniem. Zdaniem tego organu zasiłek celowy ma służyć zaspokojeniu niezbędnej potrzeby, której rodzina nie jest w stanie zaspokoić przy wykorzystaniu własnych zasobów, a tym samym poniesienie strat nie przesądza o otrzymaniu zasiłku. W końcowej części uzasadnienia organ ten stwierdził, że fakt poniesienia strat nie jest kwestionowany, jednakże środki, którymi dysponuje strona pozwalają na samodzielne zaspokojenie występującej potrzeby.

A. R. pismem z dnia [...] wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]. W skardze tej strona podniosła, że w maju 2010 r. w następstwie powodzi poniosła straty w wysokości 5.500 zł, a organ pierwszej instancji ich nie kwestionuje, następnie podkreśliła, że w okresie od maja 2010 r. do marca 2011 r. otrzymała pięć decyzji ze strony organu pierwszej instancji odmawiających przyznanie świadczenia z uzasadnieniem, że posiada wystarczające środki na zaspokojenie występującej potrzeby. Skarżący podkreślił, że otrzymał kolejną już decyzję mocą której organ odwoławczy nie podejmuje rozstrzygnięcia merytorycznego, lecz uchyla decyzję i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 czerwca 2011 r. sygn. akt IV SA/GL 454/11 uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach tego orzeczenia sąd administracyjny podkreślił, że decyzja ta wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności Sąd zwrócił uwagę na fakt, iż we wskazaniach zamieszczonych w uzasadnieniu organu odwoławczego brak jest stwierdzenia, że rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Nadto organ odwoławczy nie wskazał, które spośród istotnych okoliczności sprawy nie zostały ustalone przez organ pierwszej instancji. W konkluzji swojego stanowiska Sąd uznał, że nie zachodzą żadne przeszkody, aby organ odwoławczy mógł wydać merytoryczne rozstrzygnięcie, do którego jest uprawniony. Nadto w uzasadnieniu wyroku zaakcentowano, że organ odwoławczy w motywach swojego rozstrzygnięcia nie odniósł się do argumentacji organu pierwszej instancji i nie wykazał, aby była ona nieprawidłowa, a ponadto zwrócono uwagę na tezę zamieszczoną w końcowej części uzasadnienia organu odwoławczego, w której odwołano się do wytycznych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja 2010 r. i zamieszczono stwierdzenie, że organ pierwszej instancji jest związany decyzją organu wyższego stopnia. Takie stwierdzenie zdaniem Sądu narusza treść art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ przepis ten zawiera jedynie wskazanie dotyczące przeprowadzenia postępowania dowodowego, natomiast nie przesądza o podejmowanym rozstrzygnięciu. W konkluzji tego wyroku Sąd podkreślił, że organ odwoławczy uwzględni wskazania w nim zamieszczone a dotyczące wykorzystania unormowań zamieszczonych w art. 138 § 1 i w § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto przedstawi ocenę rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w zakresie zastosowania art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, według którego celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, zasoby i umiejętności. Nadto wskazano, aby organ odwoławczy uwzględnił w razie odmiennej, w stosunku do organu pierwszej instancji, oceny dokonanej na podstawie ustalonych już przez ten organ okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, nadto zobowiązany jest do szczegółowego i precyzyjnego wskazania przyczyn tej oceny, a w szczególności to, że przy posiadanym przez skarżącego dochodzie na osobę w rodzinie nie jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej.

W następstwie powyższego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ administracji publicznej w pierwszej kolejności odwołał się do faktu uwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargi na jego decyzję i dokonał ponownej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Organ ten uznał, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy wskazujący na szkody jakie poniosła strona wskutek powodzi, która miała miejsce w maju 2010 r. jest wystarczający. Następnie organ ten podzielił stanowisko zaprezentowane przez organ pierwszej instancji, że wystąpienie strat nie jest wystarczającą przesłanką uzasadniającą przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, lecz należy brać pod uwagę możliwość przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, w której znajduje się wnioskodawca. Podkreślono również, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej nie jest formą odszkodowania za straty poniesione w następstwie klęski żywiołowej, a zadaniem organu pierwszej instancji było zweryfikowanie tego, czy straty poniesione w następstwie powodzi strona może we własnym zakresie usunąć bez konieczności korzystania ze środków pomocy społecznej. Przeprowadzona przez organ odwoławczy analiza dochodów strony doprowadziła go do stwierdzenia, że jest w stanie samodzielnie zaspokoić występującą potrzebę, a tym samym brak jest podstaw do przyznania świadczenia z pomocy społecznej i uwzględnienie wniesionego odwołania.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się A. R., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i podejmowane w sprawie decyzje. Odnosząc się do kwestionowanej decyzji zauważył, że organ odwoławczy powołuje się w niej na wskazania zamieszczone w uzasadnieniu wyroku tutejszego Sądu. Zdaniem skarżącego uchylenie decyzji spowodowane zostało naruszeniami przepisów o charakterze proceduralnym, a nie materialnoprawnym, a w szczególności organ odwoławczy nie dokonał analizy wytycznych z dnia 27 maja 2010 r. W dalszej części skargi skarżący dokonał analizy wskazanych wytycznych i podkreślił, że odrobina dobrej woli ze strony Wójta Gminy Z. pozwoliłaby na uzyskanie przez niego świadczenia z pomocy społecznej, ponieważ spełnia wymogi przewidziane tymi wytycznymi. W podsumowaniu skargi skarżący uznał, że w przypadku nieuwzględnienia zgłoszonego przez niego żądania, należy traktować jego skargę jako donos na nieprawidłowe przyznanie świadczeń w gminach S., C. jak i w całej Polsce i o poinformowanie odpowiednich organów ścigania o niezgodnej z prawem wypłacie odszkodowań z tego tytułu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zwrócić uwagę na treść art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do postanowień tego przepisu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przywołanie powyższego przepisu jest niezbędne z tego powodu, że w rozpatrywanej sprawie tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 16 czerwca 2011 r. sygn. akt IV SA/GL 454/11 uwzględnił skargę A. R. i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] uchylającą decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 25 stycznia 2011 r. i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia. Na mocy przywołanego powyżej przepisu organ odwoławczy i tutejszy Sąd rozpatrujący skargę na zaskarżoną decyzję związane są wskazaniami zamieszczonymi w tym wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w przywołanym wyroku uznał, że nie zachodzą żadne przeszkody, aby organ odwoławczy mógł wydać merytoryczne rozstrzygnięcie, do którego jest uprawniony. Nadto zaakcentował, że organ odwoławczy w motywach swojego rozstrzygnięcia nie odniósł się do argumentacji organu pierwszej instancji i nie wykazał, aby była ona nieprawidłowa, a ponadto zwrócił uwagę na tezę zamieszczoną w końcowej części uzasadnienia organu odwoławczego, w której odwołano się do wytycznych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja 2010 r. i zamieszczono stwierdzenie, że organ pierwszej instancji jest związany decyzją organu wyższego stopnia. Takie stwierdzenie zdaniem Sądu narusza treść art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ przepis ten zawiera jedynie wskazanie dotyczące przeprowadzenia postępowania dowodowego, natomiast nie przesądza o podejmowanym rozstrzygnięciu. W konkluzji wyroku Sąd podkreślił, że organ odwoławczy uwzględni wskazania w nim zamieszczone a dotyczące wykorzystania unormowań zamieszczonych w art. 138 § 1 i w § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto przedstawi ocenę rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w zakresie zastosowania art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, według którego celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, zasoby i umiejętności. Nadto wskazano, że organ odwoławczy uwzględni w razie odmiennej, w stosunku do organu pierwszej instancji, oceny dokonanej na podstawie ustalonych już przez ten organ okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, jest zobowiązany do szczegółowego i precyzyjnego wskazania przyczyn tej oceny, a w szczególności to, że przy posiadanym przez skarżącego dochodzie na osobę w rodzinie nie jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej.

Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji tutejszy Sąd zobowiązany jest w pierwszej kolejności do sprawdzenia, czy organ administracji w sposób właściwy odczytał wskazania zamieszczone w uzasadnieniu orzeczenia sądu administracyjnego i czy prawidłowo je zastosował. Dokonana analiza treści zaskarżonej decyzji pozwala uznać, że organ odwoławczy wydał kwestionowaną decyzję, kierując się wskazaniami zamieszczonymi w przywołanym wyroku. Przyjęcie takiego stanowiska jest możliwe z tego powodu, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podzieliło argumentację organu pierwszej instancji sprowadzającą się do tego, że wystąpienie strat nie jest wystarczającą przesłanką uzasadniającą przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, a skarżący i jego rodzina z posiadanych środków finansowych są w stanie we własnym zakresie zaspokoić zgłoszoną potrzebę. Zestawienie uzasadnienia wyroku tutejszego Sądu z dnia 16 czerwca 2011 r. sygn. akt IV SA/GL 454/11 z treścią zaskarżonej decyzji doprowadza do konkluzji, że organ odwoławczy dopełnił ciążący na nim obowiązek uwzględnienia wskazań zamieszczonych w orzeczeniu sądu administracyjnego, a tym samym w tym zakresie decyzja organu administracji nie narusza przepisów prawa.

A. R. w skardze akcentuje, że osoby poszkodowane w następstwie powodzi, która miała miejsce w maju 2010 r. otrzymywały stosowną pomoc w oparciu o postanowienia wytycznych Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja 2010 r. Nadto podkreśla, że odrobina dobrej woli ze strony Wójta Gminy Z. skutkowałaby przyznaniem mu należnej pomocy. Ze stanowiskiem prezentowanym przez skarżącego nie można się zgodzić. Stosownie do postanowień art. 2 Konstytucji RP Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Takie ujęcie oznacza, że podstawą prawną wszelkich rozstrzygnięć podejmowanych przez organy władzy państwowej są przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Po myśli art. 87 Konstytucji RP tymi przepisami są: Konstytucja RP, ustawy, umowy międzynarodowe ratyfikowane w prawem przewidziany sposób, rozporządzenia i akty prawa miejscowego. Przywoływane przez skarżącego wytyczne Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 maja 2010 r. nie mieszczą się w tym wykazie, a tym samym wytyczne te nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji publicznej. Oznacza to, że Wójt Gminy Z. kierując się postanowieniami Konstytucji RP przy podejmowaniu decyzji rozstrzygających żądanie zgłoszone przez stronę obowiązany był stosować przepisy ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności przepisy dotyczące przyznawania zasiłków celowych z tytułu klęski żywiołowej. Powyższe wytyczne mogły być przez organ administracji wykorzystywane w jedynym zakresie, a mianowicie w celu zapewnienia realizacji zasady równości obywateli w dostępie do określonego świadczenia. Zatem wytyczne te nie mogły być przywoływane w podstawie prawnej podejmowanych rozstrzygnięć przez organy administracji, mogły natomiast przez te organy być wykorzystywane w celu zapewnienia równego dostępu do przewidzianych świadczeń na minimalizowanie negatywnych skutków spowodowanych powodzią. Przedstawione ujęcie podstaw prawnych decyzji administracyjnych podejmowanych w sprawach dotyczących przyznawania świadczeń osobom poszkodowanym w następstwie powodzi z maja 2010 r. wskazuje, że świadczenia te przyznawane są w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej. Takie ujęcie oznacza, że w tym zakresie zastosowanie mają cele i zasady, którymi kieruje się pomoc społeczna.

Stosownie do postanowień art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej celem tej instytucji polityki społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nadto po myśli art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna ma umożliwić osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, której nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne zasoby, możliwości i uprawnienia. Z brzmienia przywołanych unormowań prawnych wynika, że stanowisko prezentowane przez organ pierwszej instancji, iż w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej należy w pierwszej kolejności brać pod uwagę tę okoliczność, czy osoba i rodzina przy wykorzystaniu własnych zasobów, możliwości i uprawnień jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację, w której się znalazła. Takie ujęcie oznacza, że pomoc społeczna nie jest instytucją, która ma za zadanie wyrównywanie strat poniesionych w następstwie takich zjawisk przyrodniczych jak powódź, nadto nie pełni również funkcji odszkodowawczej. W świetle treści przywołanych przepisów oraz ich interpretacji przyjdzie podzielić stanowisko organów administracji, iż skarżący i jego rodzina dysponują wystarczającymi środkami, umożliwiającymi przezwyciężenie trudnej sytuacji spowodowanej powodzią, która miała miejsce w maju 2010 r. Dodatkowo podkreślić należy, iż skarżący z tytułu strat poniesionych w następstwie powodzi uzyskał należne mu odszkodowanie, zatem przyznanie dodatkowo świadczenia z pomocy społecznej stałoby w opozycji do wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady sprawiedliwości społecznej, ponieważ skarżący uzyskałby w następstwie powodzi środki znacznie przewyższające straty jakie poniósł. W konkluzji tej części rozważań przyjdzie stwierdzić, że organy administracji publicznej, a zwłaszcza organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy odczytały postanowienia ustawy o pomocy społecznej oraz cele i zasady, którymi ten akt normatywny się kieruje.

Podstawą materialnoprawną decyzji organów administracji jest art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany osobie, która poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Świadczenia w tej formie realizowane są przez gminy jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Nadto dla otrzymania przedmiotowej formy pomocy osoba lub rodzina ubiegająca się o tę formę pomocy nie musi legitymować się spełnianiem kryterium dochodowym uprawniającym do otrzymywania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Analiza sytuacji faktycznej, która zaistniała w rozpatrywanej sprawie pozwala uznać, że przesłanka materialna w sprawie tej wystąpiła, ponieważ skarżący poniósł straty w następstwie powodzi, która miała miejsce w maju 2010 r. W literaturze i orzecznictwie sądów administracyjnych nie jest kwestionowane to, że powódź jest tym zjawiskiem, które jest zaliczane do klęsk żywiołowych, a z uwagi na ustawowe założenie, iż w przypadku wskazanego świadczenia organy administracji nie biorą pod uwagę kryterium dochodowego, skarżący spełniał wymogi formalne do otrzymania wnioskowanego świadczenia. Jednakże jak zostało to powyżej przedstawione, spełnianie wymogów formalnych nie jest równoznaczne z tym, że w przypadku danej osoby bądź rodziny świadczenie zostanie przyznane. Wynika to z tego, że w przypadku takiej osoby czy rodziny nie może jeszcze zaistnieć przesłanka negatywna sprowadzająca się do wystąpienia ogólnych zasad i celów pomocy społecznej, które uniemożliwiały będą przyznanie takiej formy pomocy. W rozpatrywanej sprawie Sąd zetknął się z tego typu sytuacją, otóż analiza akt sprawy jak również wysokość i rodzaj strat jakie poniósł skarżący pozwalają uznać, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające udzielenie mu wsparcia ze środków pomocy społecznej, a tym samym niezbędnym okazało się wydanie decyzji odmawiającej uwzględnienia zgłoszonego żądania.

W końcowej części skargi skarżący podnosi, iż w przypadku nieuwzględnienia wniesionej przez niego skargi, należy ją traktować jako formę donosu na nieprawidłowe działania podejmowane przez organy administracji publicznej. Stanowisko zaprezentowane przez skarżącego nie może być uwzględnione, ponieważ organy administracji podejmują rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy prawa i w każdym przypadku kierują się zasadą indywidualizacji, a zatem w indywidualny sposób rozpatrują każdy zgłoszony do nich wniosek i wydają w tym zakresie stosowne rozstrzygnięcie. Sformułowanie, którym posłużył się skarżący nie może być uznane za zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, ponieważ nie wskazuje kto takiego przestępstwa się dopuścił względem jakiej osoby czy instytucji. Tym samym Sąd nie jest w stanie uwzględnić żądania skarżącego i nie znajduje żadnych podstaw do powiadamiania organów ścigania.

Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, iż organ pierwszej instancji w dniu [...] wydał decyzję, mocą której ponownie odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego specjalnego na pokrycie wydatków powstałych z tytułu powodzi z maja 2010 r. Z uwagi na fakt, że tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 16 czerwca 2011 r. wyeliminował z obrotu prawnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] zatem odpadła podstawa prawna do wydania powyższej decyzji Wójta Gminy Z., a zarazem wyczerpana została przesłanka wznowienia postępowania przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sygnalizowana sytuacja znajduje się poza ramami prowadzonego postępowania i wymaga od organów administracji podjęcia odpowiednich działań zmierzających do wprowadzenia sytuacji, która będzie odpowiadała normom prawnym, a w szczególności do wyeliminowania wskazanej decyzji z obrotu prawnego o ile nie została już z niego usunięta.

Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.

SW