Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 484/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120, art. 145 par. 1 pkt c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1, art. 145a par. 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 25 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sękowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 25 października 2018 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2017 r., [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2016 r., znak [...].


UZASADNIENIE

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego postanowieniem z [...] listopada 2017 r. (Nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy C. z [...] czerwca 2016 r., znak [...], którym w pkt 1 zawieszono z urzędu postępowanie, wznowione na wniosek H. M., w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wójta Gminy C. Nr [...] z [...] sierpnia 2015r. zezwalającą na usunięcie drzew rosnących na działce nr ew. [...] położonej we wsi A., do czasu ustalenia granic pomiędzy działkami nr ew. [...] i [...] w stosunku do lokalizacji objętych decyzją drzew, w pkt 2 z uwagi na spór co do przebiegu granicy – wyznaczono stronom termin na złożenie wniosku o rozgraniczenie nieruchomości (30 dni od daty otrzymania niniejszego postanowienia).

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

[...] września 2015r. wpłynął do Urzędu Gminy C. wniosek H. M. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją Wójta Gminy C. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015r. Wnioskodawczyni we wniosku wskazała, że decyzja dotyczy drzew stanowiących jej własność, co wynika stąd, że drzewa objęte decyzją zezwalającą na wycinkę położone są na działce wnioskodawczyni. Jednocześnie z wniosku wynika, że p. M. kwestionuje przebieg granicy pomiędzy działkami nr ew. [...] (własność p. G.) i [...] (własność p. M.) oraz usytuowanie istniejącego ogrodzenia. Wnioskodawczyni zarzuciła, iż przedstawione w powyższej sprawie dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

Postanowieniem nr [...] z [...] października 2015r. Wójt Gminy C. wznowił powyższe postępowanie. W ramach wznowionego postępowania [...] listopada 2015r. odbyła się wizja w terenie z udziałem stron postępowania. Podczas wizji ustalono, że w terenie nie ma znaków granicznych potwierdzających przebieg granicy pomiędzy działkami nr ew. [...] oraz nr [...]. Stwierdzono, że jedno z drzew położone jest poza ogrodzeniem nieruchomości U. i A. G.. Pismami z [...] grudnia 2015r. i [...] grudnia 2015r. wezwano U. i A. G. do przedłożenia pomiaru geodezyjnego pozwalającego jednoznacznie określić czy brzoza położona poza ogrodzeniem nieruchomości stanowi ich własność. Natomiast pismem z [...] maja 2016r. Wójt Gminy C. zobowiązał H. M. do przedłożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma dokumentacji określającej usytuowanie spornych drzew tj. aktualnej mapy zasadniczej z oznaczeniem granicy między działkami (nr ew. [...] i [...]) z naniesieniami przedmiotowych drzew. Pani H. M. w określonym terminie nie przedłożyła żądanej dokumentacji.

Zdaniem organu, w celu rzetelnego dokonania oceny stanu prawnego i faktycznego, co do zaskarżonej decyzji niezbędne jest jednoznaczne ustalenie przebiegu granic nieruchomości. Ustalenie to stanowi zagadnienie wstępne i do czasu jego ustalenia, należało zawiesić postępowanie, co Wójt Gminy C. uczynił postanowieniem z [...] czerwca 2016 r., znak [...].

Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła H. M.. W uzasadnieniu zażalenia wnosząca wskazała, iż w jej ocenie kwestie związane z ustaleniem granic pomiędzy działkami nr [...] i [...] powinny odnosić się do całej granicy, a nie tylko do tej jej części w obrębie której rosną drzewa objęte wnioskiem; koszty postępowania związanego z ustaleniem granic pomiędzy działkami powinni ponieść w całości właściciele działki nr [...], tj. państwo G.. Nadto w zażaleniu pani M. wskazała, iż zgadza się na zawieszenie postępowania do czasu ustalenia przebiegu całej granicy działek nr [...] i [...] na wniosek i przy obciążeniu kosztami postępowania państwa G..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ponownie badając sprawę, we wskazanym na wstępie postanowieniu, uznało iż podnoszone przez stronę w zażaleniu zarzuty i argumenty są nieuzasadnione i utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutów i uzasadnienia zażalenia Kolegium wskazało, że przedmiotem postępowania zainicjowanego zażaleniem H. M. na postanowienie Wójta Gminy C. z dnia [...] czerwca 2016 r., znak [...] jest tylko i wyłącznie badanie przesłanek dotyczących zawieszenia postępowania. Zdaniem Kolegium przesłanki zawieszenia w sprawie zaistniały, zatem zawieszenie postępowania było uzasadnione. Kolegium wyjaśniło, że w postępowaniu zażaleniowym organ nie bada kwestii związanych z ustaleniem przebiegu granic pomiędzy działkami [...] i [...]. Kwestie te są przedmiotem innego postępowania – postępowania merytorycznego dotyczącego ustalania przebiegu granic.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. złożyła H. M. (dalej "skarżąca", "strona") wskazując, iż nie zgadza się z przedmiotowym rozstrzygnięciem i przedstawiając argumentację.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.- dalej: p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie zaistniały zatem przesłanki do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, bowiem do Sądu zostało zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] listopada 2017r. (o numerze wskazanym na wstępie) utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy C. z [...] czerwca 2016r. (o nr wskazanym na wstępie) dotyczące zawieszenia postępowania wznowieniowego w przedmiocie usunięcia drzew.

Badając prawidłowość wydania wskazanego wyżej postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych.

Istotną w niniejszej sprawie okolicznością jest fakt, że postanowienie o zawieszeniu dotyczy postępowania wznowieniowego, które to postępowanie jest postępowaniem nadzwyczajnym i dotyczy decyzji ostatecznych. Jego prowadzenie objęte jest również szczególnymi regulacjami zawartymi w rozdziale 12, działu II ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz. U z 2017 r., poz.1257 ze zm., dalej "kpa"). Oznacza to, że postępowanie wznowieniowe może być prowadzone wyłącznie w tym trybie, a dla jego prowadzenia niezbędne jest dochowanie reguł go dotyczących zawartych w ww. przepisach kpa.

Przypomnieć zatem należy, że postępowanie to może zostać wszczęte w razie wskazania, że w sprawie wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 kpa, tj.:

1. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;

2. decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;

3. decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;

4. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;

5. wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;

6. decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;

7. zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);

8. decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.

lub w art. 145a § 1 kpa. tj. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, lub w art. 145b § 1 kpa, tj. w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie zasady równego traktowania, zgodnie z ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania (Dz. U. z 2016 r. poz. 1219), jeżeli naruszenie tej zasady miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną.

Z treści wniosku o wznowienie wynika, że przyczynami dla których skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną dotyczącą zezwolenia na wycięcie drzew, jest pominięcie p. M. w postępowaniu o wycinkę drzew, co było konsekwencją uznania przez organ, że drzewa (których dotyczy decyzja) stanowią własność p. G. wobec uznania – w oparciu o fałszywe dowody, tj. nieprawdziwe oświadczenia p. G. oraz nieprawdziwe wskazanie na odbitce mapy ewidencyjnej – że drzewa p. M. stanowią własność p. G.. Podstawę wniosku skarżącej o wznowienie postępowania stanowi zatem art. 145 § 1 pkt 4 i 1 kpa.

Przepisy kpa unormowały postępowanie wznowieniowe w ten sposób, że dzieli się je na dwie fazy: pierwszą polegającą na badaniu formalnym wniosku o wznowienie, tj. czy został złożony przez uprawniony podmiot, w terminie przewidzianym przepisami prawa oraz czy wskazuje przesłankę wznowienia i drugą fazę która polega na ocenie czy istotnie przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania wystąpiła w sprawie oraz miała wpływ na wynik postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Oznacza to, że samo wniesienie podania o wznowienie postępowania przez osobę nie wszczyna automatycznie postępowania. Podanie takie uruchamia jedynie fazę wstępną postępowania, której celem jest ustalenie przez organ, czy nie zachodzą przedmiotowe bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości złożenia wniosku. Po otrzymaniu wniosku organ jest zatem zobowiązany do zbadania kwestii formalnych, ale nie merytorycznych. To, czy przyczyny wznowienia wskazane przez stronę faktycznie wystąpiły jest dokonaniem oceny merytorycznej, a nie formalnej poprawności wniosku i taką kwestię organ administracji może rozważyć dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.

W rozpoznanej sprawie faza wstępna została przeprowadzona i organ wznowił postępowanie z wniosku skarżącej. W drugiej fazie postępowania zaś organ je zawiesił twierdząc, że nie jest wyjaśniona okoliczność związana z własnością drzew, których wycięcia domagali się państwo G., co uzasadnił organ wątpliwościami co do przebiegu granicy pomiędzy działką p. G. a działką p. M..

Wskazać przy tym trzeba, że we wniosku o wznowienie skarżąca podnosi twierdzenia dotyczące własności drzew oraz przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami. Przy czym, jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie, przysługującego jej prawa własności drzew objętych decyzją zezwalającą na ich wycięcie, skarżąca upatruje w niezasadnym twierdzeniu przez p. G., jakoby drzewa te znajdowały się na ich gruncie. Jednocześnie skarżąca swych twierdzeń nie poparła jakimikolwiek dowodami. Jedynie wskazała że oświadczenie p. G. co do własności drzew jest fałszywe, podobnie jak wskazanie tych drzew jako własności p. G. na odbitce mapy ewidencyjnej jest fałszywe. Nadto skarżąca zakwestionowała dokonanie w przeszłości rozgraniczenia działek [...] oraz [...]. W oparciu o tak sformułowane twierdzenia organy uznały, że w sprawie zaistniało zagadnienie wstępne, tj. konieczność rozgraniczenia działek. Tymczasem zdaniem Sądu, twierdzenie to nie jest uprawnione. Organ orzekający w sprawie wycinki dysponował bowiem mapami, na których przebieg granicy pomiędzy ww. działkami jest uwidoczniony. Nadto p. M. – jak wyżej zostało to już powiedziane – inicjując postępowanie wznowieniowe, nie przedstawiła dowodów pozwalających podważyć treść ww. map. Tak długo zatem jak długo nie zostanie obalone domniemanie prawdziwości tych dokumentów, brak jest podstaw do ich kwestionowania oraz brak podstaw do formułowania wniosków uzasadniających zmianę decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania. Postępowanie wznowieniowe, jako postępowanie nadzwyczajne, wymaga posłużenia się w nim okolicznościami stwierdzonymi. Nie jest tym samym skutecznym obalenie domniemania prawdziwości dokumentów na podstawie samych twierdzeń skarżącej. Konieczne jest przeprowadzenie stosownego postępowania. W orzecznictwie bowiem przyjmuje się, że aby skutecznie powoływać się na przesłankę wznowienia wymienioną w art. 145 § 1 pkt 1 kpa, fałszerstwo dokumentu, na podstawie którego ustalono istotne w sprawie okoliczności musi być bezsporne i pewne, co implikuje konieczność stwierdzenia tego fałszerstwa stosownym orzeczeniem sądowym. Ciężar zaś obalenia domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego, spoczywa na osobie zainteresowanej obaleniem wskazanego domniemania. Zatem to rzeczą p. M. jest przedstawienie dowodów potwierdzających przebieg granicy w sposób, który jest jej zdaniem prawidłowy, a nie oczekiwanie że organ w ramach postępowania wznowieniowego zobowiąże sąsiadów p. M. do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. Jednocześnie wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 1 kpa jest możliwe gdy na etapie wznowienia istnieją dokumenty pozwalające stwierdzić to fałszerstwa. Tym samym nie jest możliwe ustalenie stanu faktycznego dotyczącego istnienia fałszerstwa po wznowieniu postępowania Stąd też w ocenie Sądu brak było podstaw uzasadniających zawieszenie wznowionego postępowania, celem ustalenia w ramach zagadnienia wstępnego przebiegu granic pomiędzy działkami [...] i [...]. Nie można bowiem uznać, że kwestia rozgraniczenia – w sytuacji gdy brak jednoznacznych dowodów na nieprawidłowy przebieg granicy pomiędzy działkami [...] oraz [...] – stanowi zagadnienie wstępne w postępowaniu wznowieniowym. W postępowaniu tym ocenia się czy wystąpiła przesłanka wznowieniowa i czy miała ona wpływ na wynik postępowania. Jeżeli zaś wystąpienie przesłanki wznowieniowej dopiero mu zostać ustalone, to stanowi to nie zagadnienie wstępne, ale podstawę do dokonania oceny czy powoływana we wniosku przesłanka wznowieniowa w sprawie zaistniała czy też nie.

Powyższe oznacza, że dopiero po stwierdzeniu w sposób prawem przepisany, że granica pomiędzy rozpatrywanymi działkami ma inny przebieg niż zostało to przyjęte w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji o wycięciu drzew, a w konsekwencji że drzewa objęte decyzją, stanowiły własność p. M., ocena że decyzja o wycięciu drzew została wydana w oparciu o fałszywe dowody. Ciężar wykazanie istnienia tych okoliczności spoczywa jednak na skarżącej.

W konsekwencji powyższego, w ocenie Sądu właściwym było dokonanie merytorycznej oceny przesłanek wznowienia postępowania, polegającej na ocenie zaistnienia w sprawie przesłanki wznowieniowej. Stąd ponownie rozpatrując sprawę, organ ustali – wzywając skarżącą do wyjaśnienia – w oparciu o jaką przesłankę wznowieniową żąda ona wznowienia postępowania. Jest to o tyle istotne, że p. M. we wniosku o wznowienie powołuje art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4, 5 i 6 kpa. Z treści tego wniosku wynika jednak, że kwestionuje ona prawdziwość oświadczeń właścicieli działki [...] oraz przebiegu granicy i w związku z tym – jako strona postępowania o wycinkę drzew – twierdzi że została w nim pominięta. Organ zatem ustali, czy oprócz twierdzeń skarżąca dysponuje orzeczeniem sądowym stwierdzającym podnoszone przez skarżącą fałszerstwa i w zależności od rezultatu ustaleń oceni kwestię wystąpienia przesłanki wznowieniowej. Podobnie rzecz się ma z wszystkimi przesłankami podniesionymi przez skarżącą. Konieczne jest ustalenie jakich uchybień w związku z ww. przesłankami p. M. upatruje i dokonanie oceny czy przesłanki te w sprawie wystąpiły.

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie przyjmując, że doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy – na podstawie art. 145 § 1 pkt c) p.p.s.a.