Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 3129/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-09-01 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 174, art. 106, art. 184, art. 204 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77, art. 9, art. 12, art. 8
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 140aa ust. 4 pkt 1 lit. b
journal: Dz.U. 2012 poz 1137
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant asystent sędziego Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 1 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 4147/14 w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. R. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 4147/14 oddalił skargę M.R. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą M.R. [...] w B. (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia:

W dniu 23 sierpnia 2013 r. na drodze wojewódzkiej nr [...] w miejscowości [...] zatrzymano do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki Man o nr rej. [..], który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem kruszywa na trasie [...]

Przejazd wykonywany był w imieniu i na rzecz M.R. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [..].

Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr P[...], który został podpisany przez kierującego ww. pojazdem M.J. bez uwag.

W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, za pomocą dwóch wag SAW 10C/II stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk na podwójnej osi napędowej 23,3 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 5,3 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 29,44 %),

- rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego 36,7 t (po odjęciu 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) przekroczenie o 4,7 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 14,68 %),

- kontrola drogowa nie wykazała przekroczenia innych parametrów.

- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego.

Powyższe ustalenia stanowiły podstawę nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15.000 złotych za brak zezwolenia kategorii VII (decyzja Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr ...).

W odwołaniu od tej decyzji M.R. podniósł, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Podał, że w miejscu załadunku towaru waga uległa awarii, w związku z czym nie było możliwości zważenia pojazdu oraz że to kierowca podjął samodzielną decyzje o załadunku w takich okolicznościach i wyjeździe na drogę publiczną.

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) nie znajdując podstaw do uwzględnienia podniesionych zarzutów, decyzją z dnia 25 września 2014 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 64 ust. 1,2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c/, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. – dalej prd), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 260 ze zm. – dalej udp), § 3 i 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 951 – dalej rozporządzenie) - utrzymał w mocy ww. decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej WITD).

GITD stwierdził, że stan faktyczny ustalono na podstawie: protokołu kontroli nr [...] z dnia 23 sierpnia 2013 r., świadectwa zgodności wag, pomiaru wysokościowego miejsca do ważenia pojazdów, wypisu nr 11 z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, protokołu przesłuchania kontrolowanego kierowcy w charakterze świadka. Ponadto, w toku postępowania administracyjnego przesłuchano w charakterze świadka Pana S.P. - osoby dokonującej załadunku kontrolowanego samochodu ciężarowego. Organ odwoławczy wskazał, że ważenie pojazdu przeprowadzono na miejscu zalegalizowanym oraz użyto wag posiadających ważne świadectwa zgodności wydane przez Okręgowy Urzędu Miar w P. Dokumenty to potwierdzające zostały okazane kierowcy kontrolowanego pojazdu przed dokonaniem ważenia; został on również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd został zważony jednokrotnie. Według organu odwoławczego, pomiary przeprowadzono prawidłowo a ich wskazania potwierdzają podane w decyzji WITD naruszenia dopuszczalnych norm w zakresie nacisku na podwójnej osi napędowej oraz DMC pojazdu, co nakazywało zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII. Odnosząc się do argumentów skarżącego zawartych w odwołaniu GITD wskazał, że w toku prowadzonego postępowania przesłuchano w charakterze świadka osobę dokonująca załadunku towaru Pana S.P., który potwierdził, że w dniu załadunku skontrolowanego pojazdu na terenie zakładu nie było sprawnej wagi, gdyż upłynął okres ważności kalibracji wagi. Natomiast z przesłanego w toku postępowania dokumentu WZ nr [..] z dnia 23 sierpnia 2013 r. wynika, że załadowano 17 t ładunku kruszywa. Powyższe okoliczności nie mają, zdaniem organu, wpływu na treść rozstrzygnięcia w tej sprawie. W myśl art. 140aa ust. 4 prd., nie wszczyna się bowiem postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1:

a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem,

b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia, lub

2) rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

Według GITD skarżący, jako podmiot wykonujący przejazd nie może przenieść odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie na kierowcę. Brak jest również podstaw do uznania, że strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Za działalność przedsiębiorstwa zawsze ponosi odpowiedzialność osoba, która je prowadzi - z podmiotowego punktu widzenia - przedsiębiorca. To na niej spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób (w tym pracowników - kierowców), którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. W związku z powyższym, mając na uwadze okoliczności załadunku to podmiot wykonujący przejazd powinien był dochować szczególnej staranności w sytuacji, gdy waga zainstalowana na terenie załadowcy utraciła ważność kalibracji. Poza tym brak możliwości ponownego przesłuchania kontrolowanego kierowcy (Pan [..] zmarł) pozostaje bez znaczenia, gdyż za czynności kierowcy odpowiedzialność ponosi właśnie podmiot wykonujący przejazd. Okolicznością bezsporną jest, iż odpowiedzialność przewoźnika może być konsekwencją niewłaściwego załadowania towaru, ale nie jest to okoliczność istotna dla wyłączenia jego odpowiedzialności z uwagi na to, że odpowiada on za przejazd już załadowanego pojazdu, a więc zawsze może "przerwać" łańcuch błędnych decyzji np. załadunkowych, za które ponosiłyby odpowiedzialność podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowym. Podsumowując GITD stwierdził, że kwestie związane z tym, kto dopuścił się niewłaściwego rozmieszczenia towaru w pojeździe, jak kształtował się proces załadunku i rozmieszczania towaru nie są okolicznościami istotnymi dla uwolnienia się przez podmiot wykonujący przejazd z odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 140 aa ust. 4 pkt 1 prd. Organ wskazał, że podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek podjęcia odpowiednich starań, w tym zapewnić sobie środki do tego, aby móc weryfikować wielkość załadunku przed rozpoczęciem przejazdu tak, aby nie dochodziło do przekroczenia dopuszczalnych parametrów, bądź wystąpić i uzyskać stosowne zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego. Posiadając wiedzę na temat ładunku, który podjął się przetransportować powinien był podjąć kroki, aby pojazd po wykonaniu czynności załadunkowych był normatywny na całej trasie przejazdu. Sposób doboru określonych środków (stworzenie własnych procedur, szczegółowa organizacja pracy, kształtowanie stosunków zobowiązaniowych z pozostałymi uczestnikami obrotu prawnego, ustalanie trasy przejazdu) jest kwestią indywidualną. Ustawodawca nie narzuca w tym względnie gotowych rozwiązań. Z tych względów, to w gestii podmiotu wykonującego przejazd jest takie zorganizowanie przejazdu i czynności towarzyszących przejazdowi, aby mając na względzie treść wynikających z przepisów prawa obowiązków nie narazić samego siebie na sankcje administracyjne, które są konsekwencją ich naruszenia. Ładunki podzielne powinny być przewożone pojazdem normatywnym, a w przeciwnym razie podmiot wykonujący przejazd ma obowiązek zmniejszenia ilości przewożonego ładunku. To przecież podmiot wykonujący przejazd decyduje o wyborze trasy, czy zachowaniu się na drodze podczas wykonywania przejazdu i musi on uwzględniać w swych rachubach bezpieczeństwo zarówno kierowcy, wykonującego przejazd jak i innych uczestników ruchu. Organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 prd. Według GITD, strona nie dostarczyła także takich dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia, w oparciu o regulację art. 140aa ust. 4 prd. W rozpatrywanym przypadku przewożono kruszywo (ładunek sypki) jednak podczas kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej samochodu ciężarowego. Nie znajduje więc zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję M.R. zarzucił, że organ administracji naruszył art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niepodjęcie działań mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy a także art. 8 i 9 k.p.a. Według skarżącego, organy administracji oparły się na zeznaniach świadka M.J. (kierowcy), które zdaniem strony zostały spisane nierzetelnie. Strona skarżąca zarzuciła też brak wnikliwości organów w toku postępowania, ponieważ organy nie ustaliły, w jakim celu i na czyją rzecz wykonywany był przewóz ładunku oraz brak inicjatywy po stronie organu w ustalaniu rzeczywistych okoliczności sprawy. M.R. wskazał, że w dniach 19 sierpnia 2013r. do 24 sierpnia2013r. pojazd był użyczony [..] w B., a z powodu braku inicjatywy po stronie organu okoliczność ta nie została ustalona. Ponadto podniesiono zarzut naruszenia art. 140 aa ust. 4 pkt 1 lit b) prd poprzez błędne uznanie, że skarżący miał wpływ na powstanie naruszenia prawa wynikające z przeładowania pojazdu. Strona wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentu tj. umowy użyczenia ciężarówki [..] w B. w dniach 19.08.2013 r. do 24.08.2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA), na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016.718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę M.R. WSA stwierdził, że postępowanie w rozpoznawanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa. Zebrany materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, wyciągnięto z niego logiczne wnioski, które znalazły się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd uznał, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, że kontrola drogowa, w toku której dokonano ważenia pojazdu, została przeprowadzona sposób prawidłowy, miejsce ważenia legitymowało się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów, wagi miały świadectwo legalizacji. Nie ulega też wątpliwości, że podmiot dokonujący przewozu pojazdem nienormatywnym nie miał stosownego zezwolenia. Zdaniem Sądu I instancji z materiału dowodowego wynika, że przejazd był wykonywany w imieniu i na rzecz skarżącego a za stwierdzone podczas kontroli przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej o wartość powyżej 20 %, oprócz stwierdzenia przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, zasadnie wymierzono karę pieniężną w wysokości 15000 złotych. WSA podkreślił, iż norma dotycząca nacisków osi podwójnych jest identyczna na wszystkich kategoriach dróg, zatem ich przekroczenie powoduje zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdyż tylko ono dopuszcza ich przekroczenie. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że organ nie wykazał należytej wnikliwości przy wyjaśnianiu sprawy i nie ustalił, że pojazd był wypożyczony innemu podmiotowi a zatem przedsiębiorca nie może odpowiadać za brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, WSA stwierdził, że zarzut ten jest całkowicie niezasadny. Sąd I instancji zauważył, że skoro w toku postępowania administracyjnego strona nie podnosiła ani razu tej okoliczności to organ nie miał podstaw, aby poczynić założenie, że przedsiębiorca w dniu kontroli nie dysponował swoim pojazdem. Sąd doszedł do przekonania, że przedstawienie tej kwestii dopiero na etapie postępowania sądowoadministracyjnego ma na celu wyłącznie przedłużenie postępowania i odsunięcie w czasie obowiązku zapłacenia nałożonej kary. Uzasadniając natomiast oddalenie wniosku dowodowego strony, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., WSA stwierdził, że uwzględnienie tego wniosku nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania oceny legalności zaskarżonej decyzji. Sąd doszedł do przekonania, że dowody zgromadzone w toku postępowania administracyjnego dawały w pełni podstawę do wydania zaskarżonej decyzji w kształcie przedstawionym przez organ. Sąd I instancji podkreślił, że argumentacja strony skarżącej o braku jego wpływu na przekroczenie parametrów obciążenia pojazdu nie zasługuje na uwzględnienie. Nie można bowiem uznać, że skarżący jako przewoźnik uczynił wszystko, czego należałoby od niego wymagać, aby uniknąć naruszenia prawa. WSA nie dopatrzył się także naruszenia innych przepisów prawa procesowego oraz przepisów prawa materialnego wskazanych w skardze. Według Sądu I instancji, decyzje organów obu instancji nie naruszają unormowań kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 oraz 80 kpa. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy podjęły niezbędne czynności w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o materiał dowodowy zebrany w sposób wyczerpujący. Poprzez pełne uzasadnienie faktyczne i prawne obu zaskarżonych decyzji organy nie naruszyły też normy wskazanej w przepisie art. 107 § 3 kpa.

W skardze kasacyjnej M.R., reprezentowany przez adwokata, wniósł o uchylenie powyższego wyroku i rozpoznanie sprawy, co do istoty. Ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 7 k.p.a w zw. z art. 77 k.p.a. - naruszenie procedury sądowoadministracyjnej przez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przepisów proceduralnych przez organ w toku postępowania administracyjnego, tj. wskutek niepodjęcia przez organ działań mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy i oparcie się jedynie na wybiórczych zeznaniach świadka (kierowcy) M.J., które to zostały spisane nierzetelnie, bez wymaganej od organu wnikliwości, gdyż zgodnie ze sporządzonym protokołem pomijają fakt, iż w dniach 19.08.2013 r. do 24.08.2013 r. samochód MAN o nr rej [...] był użyczony [...], tym samym brak było ze strony organu inicjatywy w zakresie zgromadzenia materiału dowodowego mającego na celu wyjaśnienie stanu faktycznego;

2) art. 7 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady praworządności poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przepisów proceduralnych organ w toku postępowania administracyjnego tj. wskutek nie uwzględnienia interesu społecznego i interesu obywateli poprzez subiektywną interpretację stanu faktycznego;

3) art. 8 k.p.a. - naruszenie procedury sądowoadministracyjnej przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów proceduralnych przez organ w toku postępowania administracyjnego, tj. poprzez prowadzenie postępowania w sposób dyskredytujący zaufanie obywateli do organów Państwa i podważający świadomość prawną obywateli wskutek braku inicjatywy w zakresie wyjaśnienia wątpliwości, co do okoliczności popełnionego wykroczenia, z uwagi na pominięcie okoliczności, w jakich był użytkowany samochód, tj. faktu zawarcia umowy użyczenia;

4) art. 9 k.p.a w zw. z art. 12 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. – naruszenie procedury sądowoadministracyjnej przez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów proceduralnych przez organ w toku postępowania administracyjnego, tj. wskutek braku próby ustalenia, w jakim celu i na czyją rzecz wykonywany był przewóz ładunku;

5) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie na rozprawie dowodu uzupełniającego mającego istotny wpływ na wynik w sprawie, uznając go za chybiony,

Ponadto skarżący kasacyjnie podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 140 aa ust.1 pkt 1 lit. b/ prd poprzez uznanie, że skarżący odpowiada za przejazd pojazdu bez zezwolenia oraz jego masę pomimo zawartej umowy użyczenia na mocy, której w dniach 19 sierpnia 2013 r. do dnia 24 sierpnia 2013 r. pojazd został użyczony [...] (pkt II petitum skargi kasacyjnej).

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie powyższych zarzutów.

Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, radca prawny reprezentujący organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ze względu na brak usprawiedliwionych podstaw skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkich sądów administracyjnych, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podkreślenia wymaga również, że związanie sądu podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to nie tylko konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym uchybił sąd, ale także uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konieczność przywołania zasad rządzących postępowaniem ze skargi kasacyjnej wynika ze sposobu sformułowania zarzutów w sprawie niniejszej, o czym będzie mowa dalej.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna M.R. oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, co do zasady, w pierwszej kolejności odnosi się do podnoszonych w niej zarzutów naruszenia prawa procesowego, a dopiero w dalszej do naruszeń prawa materialnego. Konieczność zachowania takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych jest podyktowana tym, że poprawna ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny sprawy jest między stronami niesporny albo, że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym.

Jeśli chodzi o zarzuty naruszeń proceduralnych, to w niniejszej skardze kasacyjnej postawiono zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. w zw. z art.12 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. bez powiązania jednak tych naruszeń przepisów procedury administracyjnej z przepisami procedury sądowoadministracyjnej. Tymczasem sąd wojewódzki nie mógł naruszyć wymienionych przepisów procedury administracyjnej, ponieważ ich nie stosował. Przepisy te stosowały natomiast organy administracji. Sąd administracyjny przy orzekaniu stosuje przepisy procedury sądowoadministracyjnej, które może oczywiście naruszyć np. niewłaściwie prowadząc kontrolę postępowania administracyjnego. Wówczas jednak zarzut skargi kasacyjnej powinien być postawiony przez wskazanie przepisu p.p.s.a. dotyczącego wad kontroli sądowej, czy też wad uzasadnienia w powiązaniu z przepisami procedury administracyjnej.

Brak powiązania naruszeń przepisów k.p.a. z przepisami procedury sądowoadministracyjnej stanowi niewątpliwie wadę wniesionego środka zaskarżenia, jednakże ze względu na wskazanie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że uchybienia Sądu I instancji tym przepisom polegają na zaakceptowaniu ich naruszenia przez organ orzekający, możliwe stało się merytoryczne rozpoznanie skargi kasacyjnej.

Autor skargi kasacyjnej za pomocą zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych kwestionuje zarówno część postępowania dowodowego w ramach, którego organ gromadzi dowody, jak i prawidłowość oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Omawiane zarzuty odnoszą się zasadniczo do kwestii związanej z nieprawidłowym, zdaniem skarżącego kasacyjnie, przeprowadzeniem dowodu z przesłuchania kierowcy. W ocenie skarżącego kasacyjnie, brak wnikliwości po stronie organu w trakcie tej czynności procesowej doprowadziło do tego, że organ nie uzyskał od przesłuchiwanej osoby informacji, iż pojazd w chwili zatrzymania znajdował się w dyspozycji [..]. Strona podkreśla, że kierowca wykonywał niezarobkowy przejazd na rzecz wspólnoty parafialnej, ale nie w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych powierzonych przez skarżącego przedsiębiorcę, lecz z własnej inicjatywy. Tym samym należy uznać, zdaniem strony, że organ nie poczynił żadnych ustaleń na czyją rzecz i na czyje zlecenie było przewożone kruszywo.

Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów podkreślić należy, że w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zawarte są jedne z podstawowych zasad procedury administracyjnej, tj. zasada prawdy obiektywnej oraz zasada oficjalności postępowania dowodowego. W myśl tychże zasad organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Rozważenie materiału dowodowego polega na jego wszechstronnej analizie, a więc między innymi na przypisaniu mocy i wiarygodności poszczególnym dowodom. Nie wystarczy stwierdzenie, że dany dowód znajduje się w aktach sprawy. Organ ma obowiązek ustosunkować się do niego, co najmniej poprzez wskazanie, czy i dlaczego dowód jest relewantny dla sprawy, dlaczego nadaje mu się znaczenie ważniejsze niż innym dowodom, a także dlaczego odmawia się wiarygodności dowodom przeciwstawnym. Przy czym stwierdzenia takie nie mogą być lakoniczne ani skrótowe, a powinny zawierać oceny wysoce zindywidualizowane (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GSK 240/10, zbiór lex nr 596691). Z kolei przepis art. 80 k.p.a. statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, w myśl której organ przy ustalaniu prawdy na podstawie materiału dowodowego nie może być skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów. Organ oceniając materiał dowodowy winien ocenić wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Nie wystarczy stwierdzić istnienie istotnych rozbieżności w materiale dowodowym bez ich wyspecyfikowania, a następnie próby wyjaśnienia, bo wtedy stanowi to istotne naruszenie przepisów postępowania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji kontrolując zaskarżoną decyzję i poprzedzające jej wydanie postępowanie dowodowe, zbadał wnikliwie, czy powyższy standard określony przepisami art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. został zachowany. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie uznał, że w rozpoznanej sprawie, nie doszło do naruszenia tych przepisów. Zasada określona w art. 77 §1 kpa, nie może być bowiem tak rozumiana, iż nawet jeśli strona mająca w sprawie interes prawny działa w sprawie, to organ administracji publicznej ma obowiązek poszukiwać dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności leżących w interesie strony. Jak już powiedziano, w myśl art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, czy dana okoliczność została udowodniona. Tymczasem na gruncie tej sprawy podkreślić należy, że w toku całego postępowania przed organem M.R. nie powoływał się na okoliczności użyczenia pojazdu, uczynił to dopiero w skardze do WSA. Przeciwnie, skarżący jasno wypowiadał się wobec organu, że to on wydał kierowcy dyspozycje wyjazdu w celu załadunku pojazdu, a załadunek został dokonany – jak napisał w piśmie z 3 września 2013 r. - "na nasze zapotrzebowanie". Powyższe pismo zostało wystosowane przez M.R. do organu w odpowiedzi na zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary. Trzeba zaakcentować, że przedmiotowe zawiadomienie doręczono skarżącemu wraz z kopią protokołu kontroli, którego integralną częścią był protokół przesłuchania kierowcy. Również ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia kierowcy opatrzonego datą [...] listopada 2013 r. przedstawionego organowi przez skarżącego nie wynika, że przewóz w chwili kontroli drogowej nie był wykonywany w imieniu i na rzecz M.R.. Również w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji strona nie wspomina o obecnie wskazywanych okolicznościach spornego przejazdu. Wszystkie te okoliczności odnotował i ocenił Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, podsumowując, że skoro strona w toku postępowania administracyjnego nie podnosiła ani razu okoliczności użyczenia skontrolowanego pojazdu, to organ nie miał podstaw by poczynić założenie, że przedsiębiorca w dniu kontroli nie dysponował swoim samochodem. Nie ulega natomiast wątpliwości, że w interesie strony jest ujawnienie wszystkich dowodów, które mogą potwierdzić, że w rzeczywistości miał miejsce inny stan faktyczny niż ustalił to organ. To strona przecież najlepiej wie, jakimi dowodami dysponuje. Tymczasem na gruncie tej sprawy, w postępowaniu administracyjnym skarżący z niewiadomych względów ani nie ujawnił umowy użyczenia samochodu ani też nigdy nie podał organowi informacji o istnieniu takiej umowy lub chociaż o tym, że pojazd w chwili kontroli pozostawał w dyspozycji innego podmiotu. Trzeba natomiast podkreślić, że postępowanie administracyjne w sprawie toczyło się ponad rok (pierwsza decyzja WITD z dnia [..] listopada 2013 r. została uchylona przez organ odwoławczy w dniu [..] kwietnia 2014 r.). Gdyby powyższe okoliczności zostały przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego ujawnione, to niewątpliwie organ miałby obowiązek odnieść się do nich i ewentualnie poczynić dalsze ustalenia. Tak się jednak nie stało, co czyni niezasadnym zarzut skierowany wobec organu niedokładnego wyjaśnienia sprawy. Uwzględniając powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że kontrolowane postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone bez naruszenia wskazanych w niniejszej skardze kasacyjnej przepisów k.p.a.

Należy przy tym dodać, że z przedstawionymi powyżej argumentami skarżący kasacyjnie łączy naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. zarzucając Sądowi I instancji niezasadne oddalenie wniosku zawartego w skardze do WSA, o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci umowy z dnia 19 sierpnia 2013 r. użyczenia samochodu poddanego kontroli drogowej.

Również ten zarzut Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za nietrafny.

Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

Wbrew temu, co twierdzi skarżący Sąd I instancji nie uznał tego wniosku za chybiony, ale podniósł, że wnioskowany dowód nie jest niezbędny dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ dowody zgromadzone w toku postępowania administracyjnego dawały w pełni podstawę do wydania decyzji w kształcie przedstawionym przez organ. Odpierając omawiany zarzut kasacyjny, jako niezasadny, należy wskazać, że w orzecznictwie jednolicie i konsekwentnie wyrażany jest pogląd, iż dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Zatem jeżeli taki dowód jest oferowany przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jego nieprzeprowadzenie przez sąd nie może być oceniane, jako naruszenie prawa procesowego, i to naruszenie istotne, mające wpływ na wynik sprawy. Dyspozycja art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje bowiem podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych. Przepis ten nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (v. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 1315/16, treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej. Uzupełniające postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym jest dopuszczalne w celu umożliwienia temu sądowi dokonania ustaleń służących ocenie zgodności zaskarżonej decyzji (postanowienia lub innego aktu, czy też czynności) z prawem, a nie w celu dokonania ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej załatwionej zaskarżonym aktem lub czynnością. Wnioskowany dowód był stronie znany zanim zapadła zaskarżona decyzja, ale skarżący go nie ujawnił w toku postępowania administracyjnego. W świetle tego, co już powiedziano, Sąd I instancji słusznie uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie było istotnych wątpliwości, które przy pomocy wnioskowanego dowodu należałoby wyjaśnić, co czyniło zasadnym oddalenie złożonego wniosku dowodowego.

Przystępując natomiast do oceny zasadności zarzutu skargi kasacyjnej odnoszącego się do naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, przypomnieć należy, że stosownie do art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Uchybienie prawu materialnemu przez niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który strona skarżąca uznaje za prawidłowy.

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że według skarżącego kasacyjnie naruszenie art. 140 aa ust. 4 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o ruchu drogowym polega na tym, że organ a w ślad za nim Sąd I instancji, niezasadnie uznał, iż skarżący odpowiada za stwierdzone naruszenie, podczas gdy użyczenie skontrolowanego pojazdu innemu podmiotowi świadczy o tym, że M.R. nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a więc - zdaniem strony - zaistniała podstawa do umorzenia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej w oparciu o wymieniony przepis (v. zarzut sformułowany w punkcie II petitum skargi kasacyjnej wraz z jego uzasadnieniem). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podana argumentacja świadczy o tym, iż skarżący kasacyjnie opiera omawiany zarzut na podstawie stanu faktycznego, który uznaje za prawidłowy a nie takim, jaki został w sprawie ustalony. Tymczasem, jak już powiedziano, skuteczność zarzutu naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego, ponieważ wymaga on podważenia ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd administracyjny pierwszej instancji za podstawę wyrokowania z punktu widzenia ich prawidłowości i zgodności z prawem. W świetle przedstawionych argumentów, z których wynika, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do skutecznego podważenia ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania, powyższy zarzut kasacyjny nie może być uznany za zasadny.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika organu, będącego radcą prawnym, orzeczono na podstawie art. 209 w związku z art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 490) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).