Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 2963/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kaznowska NSA Ewa Krawczyk Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2005 r. sprawy ze skargi E. P.– B. na decyzję Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] Nr [...] oraz orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 2. zasądza od Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...]([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W piśmie z dnia [...] skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. M. P. domagała się zajęcia stanowiska co do popełnionej jej zdaniem przez Z. K. samowoli budowlanej w budynku przy ul. R. [...] w Z. polegającej na przyłączeniu do jego mieszkania części wspólnej korytarza na I piętrze tego budynku.

Po rozpoznaniu tej sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 105 kpa umorzył postępowanie w przedmiocie ustawienia "lekkiej ścianki działowej" na korytarzu I-go piętra budynku mieszkalnego przy ul. R. [...] w Z. stojąc na stanowisku, że jej ustawienie nie wymagało pozwolenia na budowę i nie narusza przepisu art. 71 ust. 2 prawa budowlanego.

W następstwie wniesionego od tej decyzji przez E. P.– B. odwołania została ona uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji decyzją Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu tego orzeczenia organ odwoławczy stwierdził, że w postępowaniu nie zostało wyjaśnione kiedy sporna ścianka działowa została wybudowana, czy na jej wzniesienie było wydane pozwolenie na budowę, względnie czy dokonano zgłoszenia robót budowlanych oraz w trybie jakich przepisów prawa budowlanego sprawa została rozpoznana i rozstrzygnięta.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. wydaną z powołaniem się m.in. na treść art. 105 Kpa decyzją z dnia [...] nr [...] ponownie umorzył postępowanie w przedmiocie ustawienia spornej ścianki działowej na korytarzu I-go piętra budynku mieszkalnego przy ul. R. [...] w Z.

W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że sporna ścianka jest ścianką działową murowaną z cegły gr. 12 cm. Według twierdzeń Z. K. i kilku świadków została ona odtworzona w miejscu poprzedniej ścianki rozebranej ze względu na zły stan techniczny. Organ orzekający stwierdził nadto, że Z. K. przedstawił dokumentację archiwalną budynku z 1936 r. w której widoczna jest przegroda oddzielająca lokal mieszkalny od korytarza w położeniu zbliżonym do ścianki wybudowanej obecnie. Zdaniem organu orzekającego współwłaścicielki budynku M. P. i E. B.– P. nie przedstawiły, oprócz własnych twierdzeń, innych dowodów z których wynikałoby, że doszło do zmiany lokalizacji ścianki. Podtrzymał też ten organ swoje wcześniejsze stanowisko, że "odtworzenie" ścianki działowej nie wymagało pozwolenia na budowę oraz, iż ścianka ta nie zmieniła warunków pożarowych, zdrowotnych i higieniczno – sanitarnych w budynku.

W odwołaniu od tej decyzji E. P. – B. zarzuciła, że w następstwie wybudowania spornej ścianki doszło do wyłączenia ze wspólnego użytku części korytarza stanowiącego współwłasność. Do wybudowania ścianki doszło bez zgody pozostałych współwłaścicieli. W szczególności nie została podjęta w tym względzie żadna uchwała wspólnoty mieszkaniowej. Tym samym Z. K. nie dysponował nieruchomością na cele budowlane. Organ orzekający nie mógł się też oprzeć na dokumentacji technicznej budynku z 1936 r. skoro w czasie wojny budynek był objęty pożarem ( "był całkowicie wypalony" ) a po wojnie odbudowany jedynie z zachowaniem pierwotnego wyglądu zewnętrznego, a przy całkowicie zmienionym układzie funkcjonalnym. Po wojnie układ ścianek na I piętrze był taki sam jak na parterze budynku.

Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się na treść art. 138 § 1 w zw. z art. 105 § 1 kpa. W uzasadnieniu tego orzeczenia podtrzymał ustalenia organu I instancji i ich ocenę prawną. Podał, że do "odtworzenia" ścianki działowej doszło w ramach remontu prowadzonego przez właściciela budynku. W takiej zaś sytuacji nie ma znaczenia okoliczność czy inwestor dysponował nieruchomością na cele budowlane.

W skardze do Sądu E. P. – B. wniosła o uchylenie w/w decyzji odwoławczej oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania prezentując w ogólnym zarysie stanowisko zajęte wcześniej w postępowaniu administracyjnym.

W odpowiedzi na skargę Ś. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo stwierdził, że organy nadzoru budowlanego nie są kompetentne do oceny prawnej uchwał wspólnoty mieszkaniowej oraz do oceny "sytuacji własnościowej nieruchomości".

W piśmie procesowym z dnia [...] uczestnik postępowania Z. K. wniósł o oddalenie skargi zarzucając, że wbrew twierdzeniom skarżącej sporna ścianka działowa nie jest usytuowana na części wspólnej korytarza, ale na terenie lokalu stanowiącego odrębną własność P. i Z. K. Nie doszło też do zmiany jej usytuowania i stanowi ona istniejące zawsze w tym miejscu wejście do lokalu nr [...]. O tym, że nie doszło do zmiany jej usytuowania świadczy też jego zdaniem treść umowy o "rekonstrukcji" tej ścianki zawartej z firmą budowlaną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zostały wydane zdaniem Sądu bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej załatwienia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami – zwaną dalej ustawą p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wydając decyzje oparte na treści art. 105 § 1 kpa powinny wykazać organy orzekające bezprzedmiotowość wszczętego postępowania. Wymogowi temu decyzje organów obu instancji nie czynią natomiast zadość przede wszystkim z tego powodu, iż nie powołano w nich oraz nie omówiono przepisów materialno – prawnych, z punktu widzenia których merytoryczne rozpoznanie sprawy byłoby bezprzedmiotowe. Chodzi przy tym o konkretne przepisy prawa materialnego, w oparciu o które żądanie strony może być rozstrzygnięte względnie które organ orzekający powinien zastosować z urzędu. Tylko wówczas możliwe jest bowiem ustalenie czy rozpoznał sprawę zgodnie z tymi przepisami. Nadto taka konkretyzacja ma m.in. wpływ na ocenę właściwości danego organu do rozpoznania danej sprawy. Wobec tego nie sposób zaakceptować rozstrzygnięć, w których nie sprecyzowano w ogóle materialno – prawnej podstawy przedmiotu rozstrzygnięcia, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Decyzje organów obu instancji nie zawierają też podstawowych ustaleń niezbędnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy legalności wybudowania spornej ścianki działowej, w tym także ustaleń których brak stanowił podstawę wydania w tej sprawie pierwszej decyzji odwoławczej tj. decyzji Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nad którą to kwestią organ ten przeszedł do porządku przy wydawaniu zaskarżonej do Sądu decyzji. W tym względzie należy podnieść, że nie ustalono kiedy zostały wykonane objęte sporem roboty budowlane, która to okoliczność mogła mieć znaczenie dla ustalenia przepisów prawa, które mogły mieć w sprawie zastosowanie. W świetle treści protokołu z oględzin w dniu [...] wątpliwości budzi też ustalenie, że sporna ścianka działowa została odtworzona tj. wybudowana po wcześniejszym wyburzeniu ścianki istniejącej w tym samym miejscu ale pozostającej w złym stanie technicznym. Organy orzekające nie odniosły się bowiem do zawartego w tym protokole stwierdzenia A. K., zajmującej mieszkanie z wejściem bezpośrednio przy tej spornej ściance, że wyburzenia innej istniejącej na tym korytarzu ścianki dokonał Z. K., przy czym jak wynika ze szkicu stanowiącego załącznik do tego protokołu, ślady po tej wyburzonej ściance istnieją w zupełnie innym miejscu niż ścianka będąca przedmiotem postępowania. Skoro jak już stwierdzono sporna ścianka została wzniesiona bezpośrednio przy wejściu do mieszkania A. K. to niewątpliwie posiada ona nie budzące wątpliwości wiadomości czy ścianka ta w tym miejscu wcześniej istniała. Treść protokołu jest zaś tak sformułowana, że ta bardzo istotna okoliczność w dostateczny sposób nie wynika. Należy zatem uzupełnić materiał dowodowy przez przesłuchanie na tą okoliczność A. K. i ewentualnie innych lokatorów mieszkających na tym piętrze ( przy zachowaniu wymogów określonych w art. 83 i art. 79 Kpa ). Ponieważ na piętrze tym zostały wydzielone samodzielne lokale mieszkalne stanowiące przedmiot odrębnej własności to istotne znaczenie dla ustalenia ich kształtu i jednocześnie przedmiotu odrębnej własności powinno mieć dopuszczenie dowodu z aktów o ustanowieniu odrębnej własności tych lokali tj. aktów o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali ( Dz. U. Nr 80 poz. 903 ze zm. – zwanej dalej ustawą o własności lokali ), do których powinna być dołączona m.in. dokumentacja o jakiej mowa w art. 2 ust. 5 i 6 tej ustawy. Przedłożeniu przedmiotowych dokumentów przez strony postępowania zażąda organ orzekający w pierwszej kolejności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Dowód z tych dokumentów ma też istotne znaczenie dla ustalenia innej jeszcze, mogącej mieć podstawowe znaczenie okoliczności, a mianowicie dla ustalenia prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wbrew stanowisku zawartemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ( w żaden zresztą sposób przez organ odwoławczy nie uzasadnionym ) objęte sporem roboty podlegały ocenie również z punktu widzenia tej kwestii tj. prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nawet gdyby bowiem przyjąć, że sporne roboty budowlane polegały na odtworzeniu ścianki budowlanej tj. na remoncie w rozumieniu art. 3 pkt 8 prawa budowlanego to zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 2 pkt 1 tego aktu prawnego wymagały one zgłoszenia. W zgłoszeniu tym należało zaś wykazać prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 30 ust. 2 prawa budowlanego ). Wymóg taki obowiązywał już od 24 grudnia 1997 r. ( zgodnie z art. 30 ust. 1a obowiązującej wówczas treści prawa budowlanego). W tej zaś sytuacji bez wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie było i nie jest możliwe doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem ( w rozumieniu art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego ), czyli ich legalizacji. W konsekwencji istotne znaczenie ma więc ustalenie zarówno charakteru spornych robót budowlanych - z punktu widzenia treści art. 48 – 51 prawa budowlanego oraz miejsca ich wykonania - z punktu widzenia odpowiedzi na pytanie czy dotyczą one nieruchomości wspólnej czy też samodzielnego lokalu inwestora ( w rozumieniu art. 3 ust. 2 oraz art. 2 ustawy o własności lokali). Odnośnie pierwszej z tych kwestii to należy stwierdzić, że o remoncie w rozumieniu prawa budowlanego polegającym , jak to przyjęły organy orzekające, na odtworzeniu poprzedniej ścianki działowej istniejącej w tym samym miejscu, można mówić jedynie w odniesieniu do ścianki rozebranej czy też wymienionej w ramach tego remontu a nie w odniesieniu do ścianki istniejącej w budynku kiedykolwiek

( np. przed wojną ). Nie miałby zatem znaczenia fakt, że ścianka istniała w tym miejscu zaraz po wybudowaniu budynku, kiedy następnie budynek został przebudowany i ścianka zlikwidowana. Odnośnie zaś drugiej kwestii należy stwierdzić, że tylko w sytuacji gdyby sporna ścianka stanowiła część samodzielnego lokalu mieszkalnego inwestora, mógłby on samodzielnie wraz z współwłaścicielem tego lokalu decydować o dotyczących tej ścianki robotach budowlanych. Gdyby stanowiła ona część nieruchomości wspólnej to roboty polegające na jej wyburzeniu a następnie na jej odtworzeniu stanowiłoby czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu w rozumieniu art. 22 ust. 2 ustawy o własności lokali.

W konsekwencji na wykonanie takiego remontu Z. K. powinien dysponować uchwałą współwłaścicieli lokali o jakiej w tym przepisie mowa ( w zw. z art. 19 tej ustawy ). Do przedstawionych Sądowi akt administracyjnych taka uchwała odnośnie spornych robót budowlanych nie została dołączona ( gdyby przyjąć, że roboty dotyczyły nieruchomości wspólnej ). W szczególności zgoda na wykonanie tych robót nie wynika zdaniem sądu z dołączonej do tych akt uchwały wspólnoty mieszkaniowej z dnia 5 czerwca 2000 r. ( karta 70.1 i 36 akt administracyjnych ) w której nie zostały one wymienione.

Z tych wszystkich względów decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 175 § 1 pkt 1 c i art. 135 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa oraz w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.). W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. a o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200 tej ustawy.

Wytyczne co do postępowania przy ponownym rozpoznaniu sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. Stosownie do potrzeb przeprowadzi też organ orzekający inne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody, dopuszczone z urzędu lub na wnioski stron ( np. z umowy na wykonanie spornych robót – o jakiej mowa w piśmie procesowym Z. K. z dnia [...]). Celowym będzie też dopuszczenie dowodu z odpisu Księgi wieczystej prowadzonej dla objętej postępowaniem nieruchomości, celem ustalenia względnie potwierdzenia kręgu stron postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa.

W zależności od dokonanych ustaleń faktycznych i ich oceny prawnej wyda organ orzekający stosowne orzeczenie przy uwzględnieniu zmian prawa budowlanego.

W szczególności w zależności od dokonanych ustaleń zbada sprawę pod kątem treści art. 48 do 51 tego prawa.

su.