Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1209/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2017-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2016 poz 195
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U. 2015 poz 114
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 1 par. 1 i 2 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2016 poz 1066
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jednolity
article: art. 151 P.p.s.a.
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.), art. 1 ust. 2 i 3, art. 4 ust. 2 i 3, art. 5, art. 10 ust. 1 i 2, art. 13, art. 15 ust 1, art. 18, art. 21, art. 22, art. 28, art. 48, art. 49 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz.U. z 2016 r., poz. 214 ), art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.), odmówił P. O. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci Ł. O. i W. O.

W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w dniu 1 kwietnia 2016 r. P. O. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na ww. dzieci. Wniosek dotyczy ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na drugie i trzecie dziecko w rodzinie w wieku poniżej 18 roku życia. W składzie rodziny P. O. oprócz siebie podał żonę – K. G.-O., K. G. - córkę K. G.-O., Ł. O. - dziecko własne, W. O. - dziecko własne. K. G.-O. jest rodzicem całej trójki dzieci. Z dokumentacji wynika, że K. G. – O. również złożyła w tutejszym Ośrodku wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci Ł. O. i W. O. podając taki sam skład rodziny jak we wniosku P. O. W związku z zaistniałą sytuacją złożenia przez oboje rodziców wniosków na te same dzieci, stało się koniecznym sprawdzenie okoliczności dotyczących ustalenia miejsca pobytu dzieci. W celu dokładnego zbadania sprawy, w związku z art 15 ust. 1 i art. 22 ww. ustawy, został przeprowadzony Rodzinny Wywiad Środowiskowy u obojga małżonków. Ustalono, że cała rodzina mieszka w budynku, który jest współwłasnością małżonków. P. O. zajmuje część budynku na piętrze, w której urządził pokoje dla całej trójki dzieci. Wejście do pokoju K. G. jest osobne. Ustalono, że dzieci mogą przebywać w każdej części budynku kiedy chcą a opieka bezpośrednia nad małoletnimi może być sprawowana zarówno przez ojca jak i matkę dzieci bez przeszkód. P. O. do swojego wniosku dołączył ksero protokołu z posiedzenia Sądu Rejonowego z [...] r. i podniósł, że wśród wyjaśnień K. G.-O. przed Sądem znalazło się sformułowanie "centrum życiowe mąż zrobił dzieciom na górze od czasu gdy zrobił pokoje na górze". Ponadto przedłożył załącznik w postaci tabeli z nagrań monitoringu mający obrazować częstość kontaktów matki z dziećmi oraz przedłożył ksera dokumentów, faktur i oświadczeń mających dokumentować jego wydatki na dzieci. K. G.-O. twierdzi, że również uczestniczy w wychowaniu dzieci jednakże, w wyniku konfliktu między małżonkami w Sądzie Okręgowym toczy się postępowanie o rozwód. Postanowieniem Sądu Apelacyjnego z [...] r. P. O. został zobowiązany do łożenia alimentów na rzecz małoletniego Ł. O. oraz małoletniej W. O. Z treści ww. postanowienia Sądu Apelacyjnego wynika, że P. O. został zobowiązany do łożenia alimentów rzecz dwójki jego dzieci, płatnych do rąk pani K. G.-O. Sąd nie uwzględnił jego wniosku o ustalenie miejsca pobytu dzieci przy ojcu, nie ograniczył też ojcu możliwości kontaktu z dziećmi. Ojciec może według swojej woli wydatkować dodatkowe środki na dzieci. Nie zmienia to jednak faktu zasądzenia alimentów na rzecz dzieci płatnych do rąk matki. Tym samym, w ocenie organu, to K. G.-O. Sąd powierzył utrzymanie dzieci między innymi, z dochodów otrzymywanych z tytułu alimentów od ojca na rzecz dzieci. Zdaniem organu, biorąc pod uwagę powyższe, w tym przypadku świadczenia wychowawcze powinny być przyznane matce dzieci. To jej Sąd powierzył faktyczną opiekę nad dziećmi. Art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci mówi, że w przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Ponadto, nawet w przypadku gdyby przyjęto, że opieka nad dziećmi sprawowana jest równocześnie przez oboje z rodziców, zgodnie z ww. artykułem ustawy świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złożył wniosek. Oboje z małżonków złożyli wniosek w dniu 01.04.2016 r. Zgodnie z Rejestrem Kancelaryjnym Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej , wniosek K. G.-O. został zarejestrowany pod numerem 882, wniosek pana P. O. pod numerem 883. Ponadto, mając na uwadze to, że oboje z małżonków w tym samym dniu składało w Ośrodku wnioski na te same dzieci, zanotowano godziny złożenia wniosków obojgu małżonków. Katarzyna G.-O. złożyła wniosek o godzinie 7.43, P. O. o godzinie 7.46.

Odwołanie od decyzji Wójta Gminy wniósł P. O. Skarżonej decyzji zarzucił:

- błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że K. G. O. posiada postanowienie Sądu o ustaleniu miejsca pobytu małoletnich W. i Ł. O. przy niej i powierzeniu jej sprawowaniu faktycznej pieczy nad dziećmi, ponieważ postanowienia takiego nie ma, a faktyczną pieczę sprawuje ojciec dzieci - błędne ustalenie, że nieruchomość na której zamieszkują w odrębnych lokalach P. O. oraz K. G. – O. jest ich współwłasnością, podczas gdy jedynym właścicielem nieruchomości pozostaje P. O,

- błędne ustalenie, że oboje rodzice sprawują wspólnie i równocześnie opiekę nad dziećmi, podczas gdy dzieci mieszkają z nim w odrębnym lokalu, on zawozi je do szkoły lub do autobusu szkolnego oraz odbiera ze szkoły, przygotowuje im posiłki, zawozi i odwozi z zajęć dodatkowych, uczestniczy w tych zajęciach, organizuje ich czas wolny, zakupuje im ubrania, przybory szkolne, zabawki, wyżywienie, opłaca i zabiera na basen, na zajęcia sportowe, do kina itp.; matka dzieci zajmuje się nimi sporadycznie, średnio w wymiarze 30 minut dziennie, nocują one w zajmowanym przez nią lokalu raz w tygodniu, co nie może być uznane za wspólne i równoczesne sprawowanie faktycznej opieki nad dziećmi,

- naruszenie art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez uznanie, że oboje rodzice sprawują wspólnie i równocześnie opiekę nad dziećmi,

- naruszenie art. 15 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zw. z art. 7 kpa poprzez uznanie - bez żadnych dowodów i dokumentów i wpisanie w protokół wywiadu środowiskowego, że K. G. – O. posiada przyznane sądownie ustalenie miejsca pobytu dzieci przy niej, jak również zupełne pominięcie konieczności weryfikacji takich twierdzeń,

- naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i nie przeprowadzenie dowodów z zeznań sąsiadów, celem wyjaśnienia okoliczności spornych między nim a K. G. - O, co do tego które z rodziców sprawuje faktyczną stałą opiekę nad dziećmi,

- naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez nie wzięcie pod uwagę, lub też danie zbyt małej uwagi i znaczeniu przedłożonym dowodom - w szczególności wyliczeniom czasowym w jakim zakresie K. G. – O. zajmuje się dziećmi, zupełne pominięcie faktur wydatkowych na dzieci związanych z zaspokajaniem ich wszelkich potrzeb oraz sprawowaniem stałej opieki przez niego, samowolne i bezpodstawne uznanie, że postanowienie zabezpieczające alimenty wydane przez Sąd Apelacyjny w stanie faktycznym ocenianym na maj 2015 r. płatnych do rak K. oznacza, że to ona jest faktycznym opiekunem dzieci i sprawuje nad nimi opiekę, mimo iż z przeprowadzonego wywiadu oraz przedłożonych protokołów rozpraw (zeznań K. G. – O.) wynika wprost, że centrum życiowe dzieci znajduje się przy ojcu.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), art. 4 i 13 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz.195), po rozpatrzeniu odwołania P. O., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że w myśl przepisów ustawy w sprawie pomocy państwa w wychowywaniu dzieci prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego. Prawo do świadczenia wychowawczego ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym wyżej mowa, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka. Pierwszy okres na który jest przyznawane świadczenie wychowawcze kończy się 30 września 2017 r. W tym przypadku rokiem kalendarzowym z którego dochody stanowią podstawę ustalania prawa do świadczenia, jest rok 2014. Jak wynika z akt P. O. wystąpił o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz dwojga dzieci, podając w składzie rodziny żonę oraz K. G, córkę żony. Wniosek został złożony w dniu 1 kwietnia 2016 r. o godz.7.46. Również w dniu 1 kwietnia 2016 r. o godz. 7.43 wniosek o świadczenie wychowawcze złożyła K. G.-O. Organ I instancji rozpatrzył wniosek P. O. i odmówił przyznania świadczenia wychowawczego, przeprowadzając uprzednio wnikliwe postępowanie wyjaśniające. W ocenie organu sam fakt, przyznania w okresie toczącej się sprawy rozwodowej, zabezpieczenia w postaci alimentów od ojca na rzecz dzieci jak tez odmowa uwzględnienia wniosku o ustaleniu miejsca pobytu dzieci przy ojcu świadczy o tym, że w ocenie Sądu, matka dzieci ma właściwe podejście i kompetencje wychowawcze i prawidłowo sprawuje opiekę nad dziećmi. Kolegium podziela stanowisko organu I instancji. Tu należy podkreślić, że relacje rodzinne układały się prawidłowo do chwili wniesienia pozwu o rozwód, a działania P. O. w celu wykazania jego zaangażowania w sprawę wychowania dzieci, dokumentowane m.in. zdjęciami, datują się od 2015 r. Niewątpliwie, co podkreślił też Sąd w postanowieniu z dnia [...] r. sygn. akt [...], że dzieci są wprawdzie związane silną więzią z obojgiem rodziców to jednak ojciec ma zdecydowanie mniej doświadczenia w wychowywaniu dzieci. P. O. wnosił w pozwie o rozwód m.in. o ustalenie miejsca pobytu dzieci przy matce. Kolegium nie podziela zarzutów odwołania co do błędnego ustalenia stanu faktycznego co do ustalenia miejsca pobytu dzieci, bowiem w uzasadnieniu decyzji brak jest takiego stwierdzenia. Organ I instancji jedynie z faktu przyznania alimentów wyprowadził wniosek, że Sąd powierzył jej utrzymanie dzieci. Kolegium nie podziela też zarzutu naruszenia art.75 § 1 kpa, a w szczególności co do zeznania świadków. Organ I instancji wziął pod uwagę złożone oświadczenia, i słusznie stwierdził, że ojciec dziecka może - a w zasadzie powinien-przeznaczać i wydatkować dodatkowe środki pieniężne na potrzeby dzieci, jeżeli stan jego finansów na to pozwala, co nie znaczy, że z tego tytułu posiada dodatkowe prawa. Ponadto Kolegium podkreśliło w uzasadnieniu decyzji, że K. G.- O. złożyła wniosek jako pierwsza, co też ma istotne znaczenie w sprawie. W podobnych przypadkach z zakresu świadczeń rodzinnych (jeżeli wnioski składała zarówno matka jak i ojciec) sądy administracyjne stwierdzały, że decyduje pierwszeństwo złożenia wniosku.

Powyższą decyzję P. O. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej:

- błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez uznanie, że K. G. O. posiada postanowienie Sądu o ustaleniu miejsca pobytu małoletnich W. i Ł. O. przy niej i powierzeniu jej sprawowaniu faktycznej pieczy nad dziećmi, ponieważ postanowienia takiego nie ma, a faktyczną pieczę sprawuje ojciec dzieci,

- błędne ustalenie, że nieruchomość na której zamieszkują w odrębnych lokalach P. O. oraz K. G. – O. jest ich współwłasnością, podczas gdy jedynym właścicielem nieruchomości pozostaje P. O,

- błędne ustalenie, że oboje rodzice sprawują wspólnie i równocześnie opiekę nad dziećmi, podczas gdy dzieci mieszkają z ojcem w odrębnym lokalu, on zawozi je do szkoły lub do autobusu szkolnego oraz odbiera ze szkoły, przygotowuje im posiłki, zawozi i odwozi z zajęć dodatkowych, uczestniczy w tych zajęciach, organizuje ich czas wolny, zakupuje im ubrania, przybory szkolne, zabawki, wyżywienie, opłaca i zabiera na basen, na zajęcia sportowe, do kina itp.; matka dzieci zajmuje się nimi sporadycznie, średnio w wymiarze 30 minut dziennie, nocują one w zajmowanym przez nią lokalu raz w tygodniu, co nie może być uznane za wspólne i równoczesne sprawowanie faktycznej opieki nad dziećmi,

- naruszenie art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez uznanie, że oboje rodzice sprawują wspólnie i równocześnie opiekę nad dziećmi,

- naruszenie art. 15 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zw. z art. 7 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, uznanie - bez żadnych dowodów i dokumentów i wpisanie w protokół wywiadu środowiskowego, że K. G. – O. posiada przyznane sądownie ustalenie miejsca pobytu dzieci przy niej, jak również zupełne pominięcie konieczności weryfikacji takich twierdzeń,

- naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i nieprzeprowadzenie dowodów z zeznań sąsiadów, celem wyjaśnienia okoliczności spornych między nim a K. G. - O, co do tego które z rodziców sprawuje faktyczną stałą opiekę nad dziećmi,

- naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez nie wzięcie pod uwagę, lub też danie zbyt małej wagi przedłożonym dowodom, w szczególności wyliczeniom czasowym w jakim zakresie K. G. – O. zajmuje się dziećmi, zupełne pominięcie faktur wydatkowych na dzieci związanych z zaspokajaniem ich wszelkich potrzeb oraz sprawowaniem stałej opieki przez niego, samowolne i bezpodstawne uznanie, że postanowienie zabezpieczające alimenty wydane przez Sąd Apelacyjny w stanie faktycznym ocenianym na maj 2015 r. oznacza, że to ona jest faktycznym opiekunem dzieci i sprawuje nad nimi opiekę, mimo iż z przeprowadzonego wywiadu oraz przedłożonych protokołów rozpraw (zeznań K. G.-O.) wynika wprost, że centrum życiowe dzieci znajduje się przy ojcu;

- naruszenie art. 140 kpa w zw. z art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez wadliwość uzasadnienia decyzji organu II instancji, które zupełnie pomija złożony materiał dowodowy w postaci faktur oraz nagrań z monitoringu, nie odnosząc się do niego w żadnej mierze,

- rażące naruszenie art. 10 par. 1 kpa poprzez naruszenie zasady czynnego udziału stron w postępowaniu poprzez po pierwsze - poinformowanie o przyjęciu odwołania od decyzji organu I instancji jedynie skarżącego – z pominięciem jego pełnomocnika - oraz nieumożliwienie przed wydaniem decyzji przez organ II instancji wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego oraz tym samym uniemożliwienie zgłoszenia żądań w tej materii;

- naruszenie art. 7 kpa poprzez rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej i oparcie się przez organ II instancji o oświadczenia złożone w lipcu 2014 r. w pozwie o rozwód, z zupełnym pominięciem dalszych zmian stanowiska procesowego w trwającym nadal postępowaniu sądowym w sprawie o rozwód, w szczególności - zupełne pominięcie zmiany stanowiska wyrażonego w 2015 r., żądającego ustalenia miejsca pobytu dzieci przy nim, zupełne pominięcie oświadczeń K. G.-O. złożonych w 2016 r. zarówno do protokołów sądowych (załączonych do odwołania od decyzji organu I instancji) o tym, gdzie mieszkają dzieci i gdzie mają swoje centrum życiowe; tym samym organ II instancji rażąco faworyzuje K. G.-O., a faworyzacja ta wyraża się chociażby zupełnym pominięciem okoliczności, że również wnosił o przyznanie zasiłku rodzinnego (skoro dzieci mieszkają z nim i je wychowuje), co organ II instancji zupełnie pominął.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje dotychczas zajmowane stanowisko sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w zważył co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r. poz. 718).

Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy o odmowie przyznania P. O. świadczenia wychowawczego wnioskowanego na dzieci Ł. i W. O.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organ II instancji zasadnie orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego. Organ I instancji w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające, należycie ustalił stan faktyczny na podstawie wyczerpująco zebranego materiału dowodowego i wydał rozstrzygnięcie odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa.

Materialnoprawną podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195) – zwanej dalej "ustawą".

W ocenie skarżącego organy błędnie ustaliły w sprawie, że faktyczną opiekę nad dziećmi Ł. i W. O, o której mowa w ww. ustawie, sprawuje ich matka, a w konsekwencji nieprawidłowo uznano, że to matce K. G.

-O. przysługuje prawo do przedmiotowych świadczeń. Zdaniem skarżącego w sprawie doszło do naruszenia art. 15 i 22 ustawy.

W ocenie Sądu wskazane zarzuty nie znajdują potwierdzenia w stanie faktycznym i prawnym tej sprawy.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2), do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (art. 4 ust. 3).

Zgodnie z art. 2 pkt 16 rodzina w rozumieniu ustawy - oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy, jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym również w przypadku, o którym mowa w art. 22, wydatkowania świadczenia wychowawczego niezgodnie z celem lub marnotrawienia świadczenia wychowawczego, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm.), w celu weryfikacji tych wątpliwości.

W przypadkach, o których mowa w ust. 1, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą wystąpić do ośrodka pomocy społecznej o udzielenie informacji o okolicznościach dotyczących sprawowania opieki nad dzieckiem, marnotrawienia świadczenia wychowawczego lub wydatkowania go niezgodnie z celem, jeżeli informacje te zostały ustalone w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym nie wcześniej niż 3 miesiące przed dniem otrzymania przez ośrodek pomocy społecznej wniosku o udzielenie informacji (art. 15 ust. 2).

Należy mieć również na uwadze przepis art. 22 rzeczonej ustawy, który stanowi, że w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 i 3 stosuje się.

W myśl art. 5 ust. 2 ustawy, w przypadku urodzenia dziecka, ukończenia przez dziecko 18. roku życia lub w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc ustala się, dzieląc kwotę tego świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu, a otrzymaną kwotę mnoży się przez liczbę dni kalendarzowych, za które to świadczenie przysługuje. Kwotę świadczenia wychowawczego przysługującą za niepełny miesiąc zaokrągla się do 10 groszy w górę.

W świetle wskazanych regulacji prawnych nie może budzić wątpliwości, że uprawnionym do świadczenia wychowawczego jest wyłącznie ten rodzic dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad tym dzieckiem lub każdy z rodziców w sytuacji opieki naprzemiennej adekwatnie do liczby dni opieki. Na gruncie tych przepisów nie jest oczywiście wykluczone, że taka faktyczna opieka nad dzieckiem sprawowana jest przez oboje rodziców, wtedy o uprawnieniu rodzica zadecyduje data złożenia wniosku.

Ustalenie osoby lub osób sprawującej faktyczną opiekę nad dzieckiem spoczywa na organie administracji publicznej, a obowiązek ten aktualizuje się w sytuacji, gdy tak jak w kontrolowanej sprawie, każdy z rodziców dziecka oddzielnie zwrócił się z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na to samo dziecko.

Jak wynika z akt administracyjnych w związku z zaistniałą sytuacją złożenia przez oboje rodziców wniosków o świadczenia wychowawcze na te same dzieci oraz w związku z art 15 ust. 1 i art. 22 ustawy, został przeprowadzony Rodzinny Wywiad Środowiskowy, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, u obojga małżonków. Ustalono, że cała rodzina mieszka w budynku, który jest współwłasnością małżonków. P. O. zajmuje część budynku na piętrze, w której urządził pokoje dla całej trójki dzieci. Z ustaleń wynika, że dzieci mogą przebywać w każdej części budynku w dowolnym czasie a opieka bezpośrednia nad małoletnimi może być sprawowana zarówno przez ojca jak i matkę dzieci bez przeszkód.

W ocenie Sądu, z lektury wyjaśnień skarżącego złożonych w ramach wywiadu środowiskowego w kontekście wyjaśnień K. G. – O. nie można przyjąć jednoznacznie, że tylko i wyłącznie skarżący sprawuje faktyczna opiekę nad małoletnimi dziećmi. Oczywiście, że złożone do akt wyniki monitoringu oraz faktury za wydatki na dzieci świadczą o znacznym zaangażowaniu ojca w wychowanie dzieci i pieczę nad nimi, jednakże nie są to dowody wykluczające fakt sprawowania faktycznej opieki nad dziećmi również przez ich matkę, w szczególności w sytuacji wspólnego mieszkania wszystkich członków rodziny. Kwestia finansowania nawet w większym rozmiarze niż drugi z rodziców potrzeb dzieci nie przesądza o tzw. faktycznym sprawowaniu opieki danego rodzica nad dzieckiem, lecz wiąże się z realizacją obowiązków alimentacyjnych.

Przedłożone przez skarżącego dokumenty nie świadczą również o sprawowaniu opieki w ramach ustalonej pomiędzy rodzicami lub przez sąd opieki naprzemiennej, o której mowa w ww. art. 2 pkt 16 ustawy, czy w art. 5 ustawy. Opieka naprzemienna (piecza naprzemienna, opieka wspólna, piecza wspólna) to sposób opieki nad dzieckiem po rozwodzie (separacji) rodziców polegający na przyznaniu każdemu z rodziców przez sąd prawa do pieczy nad dzieckiem w określonym czasie w ciągu roku. Opiekę naprzemienną cechuje równość pomiędzy rodzicami w sprawowaniu pieczy nad dzieckiem, które mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. W tych okresach, na podstawie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, każdemu z rodziców przysługuje odpowiednio podzielone świadczenie wychowawcze na dziecko objęte opieką naprzemienną.

Sąd stwierdził, że skarżący nie legitymuje się orzeczeniem sądu cywilnego o ustaleniu tego rodzaju opieki, jak też nie wynika z akt, aby takie pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej naprzemiennie zostało zawarte.

Ponadto, zdaniem Sądu, należy mieć na uwadze istotną w sprawie okoliczność, mianowicie, że postanowieniem z dnia [...] r. wydanym w ramach postępowania zażaleniowego w sprawie o rozwód w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia na czas trwania procesu Sąd Apelacyjny orzekł o alimentach należnych od skarżącego na rzecz jego dzieci oraz oddalił wniosek skarżącego o ustalenie miejsca pobytu małoletnich dzieci na czas postępowania sądowego o rozwód przy ojcu, wskazując, między innymi, w uzasadnieniu orzeczenia, że "dzieci są przyzwyczajone do codziennej opieki matki i wychowują się w środowisku dla nich znanym (...)".

Słusznie uznały organy obu instancji, że powyższe rozstrzygnięcie jest dowodem na okoliczność pozostawania dzieci przy matce i faktycznego sprawowania bezpośredniej opieki nad dziećmi przez K. G.-O.

Konkludując, w ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił organowi I instancji na uznanie, że skarżący sprawuje wyłącznie opiekę faktyczną nad dziećmi, co uzasadniałoby wypłatę wnioskowanego świadczenia skarżącemu, ani też nie pozwala na wniosek, iż skarżący sprawuje wspólnie z żoną naprzemienną opiekę nad dziećmi, która uprawniałaby organ do przyznania świadczenia wychowawczego każdemu z rodziców, odpowiednio do zakresu sprawowanej opieki.

Trafnie też zaznaczył organ I instancji, że nawet w przypadku gdyby przyjąć, że opieka nad dziećmi sprawowana jest równocześnie przez oboje z rodziców, zgodnie z art. 22 ustawy, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złożył wniosek. Z akt wynika, że oboje z małżonków złożyli wniosek w dniu 1 kwietnia 2016 r., wniosek K. G.-O. został zarejestrowany pod numerem 882 o godzinie 7.43, zaś wniosek P. O. odnotowano o godzinie 7.46 pod numerem 883.

Mając na względzie powyższe, Sąd nie mógł zaakceptować stanowiska skarżącego, że w sprawie doszło do naruszenia art. 22 i 15 ustawy.

Sąd nie stwierdził również aby w sprawie doszło do naruszenia zasad prawidłowej procedury (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1, 10 § 1 kpa) w sposób mający wpływ na rozstrzygnięcie, że wnioskodawcy nie przysługuje uprawnienie do wnioskowanego świadczenia wychowawczego. Wszystkie istotne i niezbędne okoliczności dla sprawy, zdaniem Sądu, zostały należycie wyjaśnione, materiał dowodowy kompletnie zebrany i prawidłowo w całości oceniony, skarżący czynnie uczestniczył w postępowaniu, składając wyjaśnienia w sprawie oraz dodatkowe dokumenty do akt (pismo z 11 czerwca 2016 r. ), a następnie odwołanie.

Z podanych względów wniesiona skarga jako niezasadna podlega oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.