Postanowienie NSA, sygn. akt II OSK 3137/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-09-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 183, art. 185 par. 1, art. 207 par. 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 3 września 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kamiński Sędziowie Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] z siedzibą w W. i [...] z siedzibą w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 531/13 w sprawie ze skargi [...] z siedzibą w W. i [...] z siedzibą w M. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 531/13 oddalił skargi Towarzystwa [...] z siedzibą w W. i [...] Towarzystwa [...] z siedzibą w M. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny poczynił opisane poniżej ustalenia faktyczne i rozważania prawne.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. Marszałek Województwa Świętokrzyskiego udzielił wnioskodawcy, na jego wniosek, pozwolenia wodnoprawnego na pobór kruszywa z koryta rz. Wisły w km 261+000 - 263+000 oraz na składowanie i prowadzenie prac związanych z wydobyciem i wywozem pozyskanego materiału, w międzywalu rz. Wisły w m. Ostrołęka i w m. Tarnobrzeg – Zakrzów.

Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej po rozpatrzeniu odwołania Towarzystwa [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Towarzystwo [...] z/s w W., określane dalej także jako [...] wniosło do Sądu skargę na decyzję Prezesa Zarządu, zawnioskowało o stwierdzenie nieważności zarówno zaskarżonej decyzji Prezesa Zarządu, jak i utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji Marszałka, z racji wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. lub o uchylenie decyzji organów obu instancji. Skargę na decyzję Prezesa Zarządu wniosło również [...] Towarzystwo [...] z siedzibą w M., określane dalej także jako [...], zawnioskowało o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Marszałka.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając skargi za niezasadne wskazał, że udzielenie wnioskodawcy pozwolenia wodnoprawnego dla planowanego przedsięwzięcia było zgodne z właściwymi przepisami prawa, w tym w szczególności z przepisami: art.122 ust.1 pkt 1, art.122 ust.2, art.127 ust.4, art.128, 140 ust.2 pkt 5 i 5a Prawa wodnego. W postępowaniu administracyjnym wyjaśniono w sposób wyczerpujący stan faktyczny sprawy. Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 została w sposób prawidłowy przeprowadzona przez właściwy w tym zakresie RDOŚ. Sąd I instancji podkreślił, że nietrafnie zarzucono w skardze [...], iż decyzje organów obu instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego, polegającym na błędnym zakwalifikowaniu przez oba organy przedsięwzięcia, na które udzielono pozwolenia wodnoprawnego, do grupy przedsięwzięć innych niż mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których jest mowa w art. 59 ust.1 pkt 2 ustawy ocenowej.

Zdaniem Sądu I instancji z powołanego przez [...] przepisu §3 ust.1 pkt 41 lit. b rozporządzenia z 2010 r. nie wynika, aby obejmował on również pobór kruszywa z rzeki. Sposób sformułowania przywołanego przepisu prowadzi do wniosku, że odnosi się on do wydobywania kopalin ze złóż a zatem do działań, które należy oceniać w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2011 r. nr 163, poz. 981 z późn. zm.). Zdaniem kontrolowanego sądu art.3 pkt 1 tej ustawy stanowi wprost, iż jej przepisów nie stosuje się do korzystania z wód w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami (pobór kruszywa z wody jest, w świetle art.37 pkt 7 Prawa wodnego, szczególnym korzystaniem z wody). W ramach planowanego przedsięwzięcia przewidziane jest utworzenie czterech składowisk rozlokowanych wzdłuż trasy projektowanych robót wydobywczych. Składowiska te, wraz z obsługującymi je urządzeniami będą funkcjonowały wyłącznie czasowo. Każde składowisko będzie się składało z dwóch kwater, z czego wynika, że w okresie obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego (5 lat), łącznie będzie użytkowanych 8 kwater. Wykorzystywanie wskazanych wyżej składowisk będzie zatem wyglądało w ten sposób, że w miarę przesuwania się pogłębiarki w górę rzeki wykorzystywane będą kolejno poszczególne składowiska, tj. po zakończeniu składowania kruszywa na jednym składowisku (w związku z zakończeniem poboru kruszywa na danym odcinku rzeki) będzie ono rekultywowane, a adresat pozwolenia przystąpi do wykorzystywania kolejnego składowiska, które będzie obsługiwało pobór kruszywa z kolejnego odcinka rzeki. Powyższe oznacza, zdaniem Sądu I instancji, że w związku z realizacją pozwolenia nie dojdzie do kilkuletniej zmiany zagospodarowania terenu na obszarze związanym z tą realizacją, będzie natomiast miał miejsce ciąg tymczasowych, jednorazowych zmian zagospodarowania terenu, wyłączonych z obowiązku uzyskania decyzji w przedmiocie ustalania warunków zabudowy na zasadzie art.59 ust.2 ustawy o zagospodarowaniu.

Sąd I instancji wskazał, że nietrafnie zarzucono w skargach sprzeczność postanowień pkt 14 orzeczenia RDOŚ z dnia [...] stycznia 2012 r. z art.127 ust.4 Prawa wodnego (określenie terminu obowiązywania pozwolenia). Wskazanie w treści postanowienia, że termin zakończenia robót ma nastąpić nie później niż do końca 2019 r. nie oznacza bowiem, że RDOŚ wyznaczył adresatowi termin, wykraczający poza dopuszczone przepisem Prawa wodnego pięć lat, oznacza natomiast, że skonsumowanie przez adresata terminu, wynikającego z art.127 ust.4 Prawa wodnego nie może nastąpić po upływie 2019 r.

Wbrew zarzutom skarg nie ma, zdaniem Sądu I instancji przekonujących podstaw do przyjęcia, że w postępowaniu odwoławczym rażąco naruszono przepisy art. 7, art. 10 § 1 a także art. 77 § 1 k.p.a.

Sąd I instancji zaznaczył także, że w związku z zastosowaniem przez orzekające w sprawie organy art.127 ust.7 w związku z art.49 k.p.a. niezasadny jest zarzut naruszenia w postępowaniu administracyjnym przepisów postępowania poprzez niedoręczenie [...] wydanych decyzji.

Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożyło [...] Towarzystwo [...] oraz Towarzystwo [...] i zaskarżając orzeczenie w całości zarzuciły:

I. naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, wyrażające się w rażącym naruszeniu przepisu art. 141 § 4 ppsa poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku, które:

1. w części w jakiej powinno dotyczyć rozstrzygnięcia: jego podstawy prawnej i jej wyjaśnienia, dotyczy innej sprawy, albowiem jak wynika z pkt. VII.2 uzasadnienia wyroku (str. 16) zawiera ono rozstrzygnięcie w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego/legalizacji wykonanego pomostu, gdy tymczasem sprawa niniejsza dotyczy poboru kruszywa z wód rzeki Wisły i ich składowania,

2. jest w sposób ewidentny niekompletne, nie zawiera ani wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia ani jej wyjaśnienia. Jak wynika z systematyki tego uzasadnienia oznaczone punktami (1,2,3,...6) śródtytuły pkt. VII winny zostać rozwinięte poprzez"wypełnienie ich merytoryczną treścią (jak na to wskazuje sposób sporządzenia części historycznej uzasadnienia), gdy tymczasem wypełnienia tego brak,

3. w żaden sposób nie odnosi się do zarzutów skarg i nie wyjaśnia motywów rozstrzygnięcia, w tym nie odnosi się do najdalej idących zarzutów: zakwalifikowania przedsięwzięcia do niewłaściwej, III grupy ocenowej i w konsekwencji pominięcia całego postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz zarzutu naruszenia praw stron do czynnego udziału w postępowaniu, i opartych na nich najdalej idącym wniosku: o stwierdzenie nieważności decyzji organów I i II instancji.

naruszenia powyższe powodują, że wyrok nie nadaje się do kontroli instancyjnej, albowiem brak jest w nim merytorycznej treści mogącej podlegać takiej kontroli.

II. naruszenia przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa lub co najmniej 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ppsa poprzez jego niezastosowanie i niestwierdzenie nieważności decyzji organu I i II instancji z powodu rażącego naruszenia prawa, a co najmniej ich nieuchylenie w sytuacji, gdy naruszały one przepisy art. 59 ust. 1 pkt. 2 i art. 71 ust. 2 pkt. 2 i art. 63 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: OOŚ) w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 41 lit. b Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w zw. z art. 7 KPA i art. 77 § 1 KPA, a decyzja organu II instancji także przepisy art. art. 156 § 1 pkt. 2 KPA a co najmniej art. 138 § 2 KPA , w ten sposób że decyzja Prezesa KZGW usankcjonowała to, że na skutek niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego organ I instancji w sposób nieprawidłowy zaliczył przedsięwzięcie do tzw. III grupy ocenowej, czego efektem było wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej bez przeprowadzenia postępowanie w przedmiocie oceny oddziaływania na środowisko, podczas gdy jak wynika z § 3 ust. 1 pkt. 41 lit. b wskazanego powyżej Rozporządzenia - przedsięwzięcie objęte wnioskiem należy do tzw. II grupy ocenowej, co stosownie do brzmienia art. 63 OOŚ wymaga wydania postanowienia w przedmiocie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Tymczasem ograniczono się tylko do przeprowadzenia postępowania na podstawie art. 96 OOŚ (ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000), co spowodowało także ograniczenie zakresu dokonywanej oceny tylko do gatunków i siedlisk chronionych tym obszarem. Działanie to naruszyło także przepisy następujących aktów rangi europejskiej:

- art. 2 ust. 1 Dyrektywy 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U. UE L 26 z 28.01.2012, str. 1)

- art. 4 ust. 7 dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz.U. UE L 327 z 22.12.2000r., str. 1, ze zm.),

Naruszenia powyższe winny, w ocenie skarżących, skutkować stwierdzeniem przez organ II instancji nieważności decyzji pierwszoinstancyjnej. Ze względu na to, że Prezes KZGW tego nie uczynił – Sąd winien był stwierdzić nieważność decyzji zarówno organu I jak i II instancji.

III. w przypadku uznania, że zarzuty z pkt. I nie zasługują na uwzględnienie - naruszenia przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa lub co najmniej 145 § 1 pkt. 1 lit. c pp poprzez jego nie zastosowanie i zaniechanie stwierdzenia nieważności decyzji organu I i II instancji z powodu rażącego naruszenia prawa, a co najmniej ich nie uchylenie w sytuacji, gdy naruszały one przepisy art. 10 § 1 KPA, a decyzja organu II instancji także przepis art. 156 § 1 pkt. 2 KPA a co najmniej art. 138 § 2 KPA

- w zw. z art. 109 § 1 KPA w ten sposób, że [...] nie została doręczona decyzja organu I instancji, decyzja organu II instancji oraz postanowienie RDOŚ,

- w zw. z art. 81 KPA w ten sposób, że przed wydaniem decyzji [...] nie miał zapewnionej możliwości zapoznania się z całością zgromadzonych w sprawie dowodów i dokonania konkretnych czynności procesowych,

w przypadku uznania, że zarzuty z pkt. I nie zasługują na uwzględnienie - naruszenie przez Sąd przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ppsa poprzez jego nie zastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy naruszała ona przepisy art. 138 § 2 KPA:

1. w zw. z art. 59 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i art. 131 ust. 2 pkt. 2 ustawy Prawo wodne w ten sposób, że usankcjonowała istotne uchybienie organu I instancji polegające na wydaniu decyzji pierwszoinstancyjnej bez uprzedniego uzyskania przed wnioskodawcę i dołączenia do wniosku decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, która była niezbędna z dwóch powodów:

- skoro bowiem pozwolenie wodnoprawne wydawane jest na okres 5 lat, to zagospodarowanie terenu na cele urządzenia kwater do składowania kruszywa również nastąpi na okres 5 lat, zgodnie zaś ze wskazanym art. 59 ust. 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zmiana zagospodarowania terenu nie wymaga uzyskania decyzji o warunkach zabudowy jeśli ma charakter tymczasowy, jednorazowy i trwa do roku, a ponadto

- w ramach przedsięwzięcia zrealizowane zostaną urządzenia wodne, np. mnichy, które zgodnie z § 3 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007r. są budowlami hydrotechnicznymi, a te, zgodnie z art. 3 pkt. 1 lit. b i pkt. 3 ustawy Prawo budowlane, są obiektami budowlanymi. Zgodnie zaś ze wskazanym już art. 59 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym - zmiana zagospodarowania terenu polegająca na budowie obiektu budowlanego wymaga uprzedniego wydania decyzji o warunkach zabudowy.

2. w zw. z art. 7 i 77 § 1 KPA i art. 125 pkt. 1 i 126 pkt. 1 ustawy Prawo wodne w zakresie dotyczącym zbadania zgodności pozwolenia wodnoprawnego z planem gospodarowania wodami gdyż organ II instancji bezpodstawnie i gołosłownie stwierdził, że "w obecnym cyklu planistycznym nie określono takich warunków, w świetle, których planowane prace naruszałyby te warunki", co należy uznać za stwierdzenie sformułowane bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i analizy dowodów, albowiem organ I instancji nie zbadał kwestii dotyczącej zgodności wydawanej przez siebie decyzji z planem gospodarowania wodami, do czego był zobowiązany na podstawie przepisu art. 125 pkt. 1 ustawy Prawo wodne, w tym nie dołączył do akt sprawy ani nie powołał jako podstaw swoich ustaleń w tym zakresie żadnych dokumentów planistycznych.

3. w zw. z art. 142 KPA oraz art. 99 ust. 2 pkt. 1 i 2 OOŚ w ten sposób, że sankcjonowała naruszenie przez RDOŚ przepisu art. 99 ust. 2 pkt. 1 i 2 OOŚ wyrażające się w niezawarciu w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 stycznia 2012r. informacji o sposobie załatwienia (w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione) uwag i wniosków złożonych przez skarżących podczas pierwszego postępowania w przedmiocie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, informacji o zakresie wykorzystania Raportu, nadto zaś nieprawidłowe ujęcie podmiotów zgłaszających te wnioski i uwagi, albowiem podmiotami tymi były [...] a nie W. N.

Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz o zasądzenie na rzecz [...] Towarzystwa [...] i Towarzystwa [...] zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyła Spółka i wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

W piśmie z dnia 21 sierpnia 2015r. członkowie Towarzystwa [...] z W. oświadczyli, że podtrzymują w całości skargę kasacyjną z dnia 21 listopada 2013r. , potwierdzają dokonaną jednoosobowo czynność prawną w postaci żądania sporządzenia uzasadnienia oraz udzielenie pełnomocnictwa do działania w sprawie dla adwokat K. P. Z kolei zaś odmówili potwierdzenia czynności polegającej na złożeniu skargi z dnia 14 stycznia 2013r. oraz reprezentowaniu Towarzystwa na rozprawie przed WSA dnia 9 lipca 2013r.

W piśmie z dnia 24 sierpnia 2015r. zawnioskowali o uchylenie postanowienia sądu II instancji, wydanego dnia [...] kwietnia 2014r. oddalającego wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 28 sierpnia 2015 r. [...] wskazało, że popiera wniesioną skargę kasacyjną i wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Podkreślono, że w trakcie postępowania sądowego I instancyjnego miała miejsce nieważność postępowania – opisana w art. 181 § 2 pkt 5 p.p.s.a. gdyż strony skarżące zostały pozbawione przez WSA w Warszawie możności obrony swoich praw. Nie miały bowiem możliwości odniesienia się we wniesionej skardze kasacyjnej do drugiej wersji sporządzonego uzasadnienia wyroku WSA , którą Sąd ten przyjął za "właściwą" , umieścił w aktach sądowych omawianej sprawy (karty o nr 131-140) i przesłał do NSA. Stało się tak, ponieważ pierwotne uzasadnienie wyroku, sporządzone na piśmie na żądanie skarżących, doręczone do [...] w dniu 25 października 2012 r., wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia skargi kasacyjnej – jak się ponad 1,5 roku później okazało – nie było, zdaniem WSA w Warszawie – uzasadnieniem "właściwym". Wobec powyższego, nie sposób było sporządzić skargi kasacyjnej, adekwatnej do prawidłowego uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie (o objętości 20, zamiast początkowej – 16 stron maszynopisu), które zostało doręczone do Towarzystwa dopiero w sierpniu 2015 r., po interwencji w Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw.

Pojęcie pozbawienia strony możności obrony jej praw nie jest zdefiniowane w sposób jednoznaczny. W wyroku z dnia 10 czerwca 1974 r. (II CR 155/74), OSPiKA 1975, nr 3, poz. 66) Sąd Najwyższy stwierdził, że pozbawienie możności obrony swych praw przez stronę polega na tym, że strona na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeśli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na następnych rozprawach przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji. Zgodnie z orzecznictwem NSA pojęcie pozbawienia możliwości obrony praw wystąpi razie zaistnienia ważkich uchybień dotyczących udziału strony w postępowaniu sądowym, a nie jakichkolwiek usterek czy utrudnień w tym zakresie. W wyroku z dnia 25 stycznia 2006 r., II OSK 437/05, CBOSA, NSA wskazał, że "pojęcie pozwala na objęcie nim różnych stanów faktycznych, gdyż ustawa nie zawęża nieważności postępowania do wypadku całkowitego pozbawienia strony możliwości obrony. A zatem pozbawienie strony możliwości obrony należy oceniać w każdym konkretnym przypadku i nie należy go utożsamiać wyłącznie z sytuacją całkowitego wyłączenia strony od udziału w postępowaniu". Utrwalony jest także pogląd, że zarzut pozbawienia strony możliwości obrony jej praw powinien być badany zawsze z odniesieniem się do okoliczności konkretnej sprawy (por. wyrok NSA z 15 listopada 2005 r., II OSK 187/05, CBOSA, zob. komentarz do art. 183 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod red. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, wyd. 2, 2008 r.). A zatem strona jest pozbawiona możności obrony swych praw, gdy wskutek uchybień procesowych nie może brać udziału w istotnej części postępowania i nie ma możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku (por. orzeczenie SN z dnia 13 marca 1998 r., I CKN 561/97, niepubl., zob. też komentarz do art. 183 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pod red. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. 3, 2009 r.).

Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należało, że zaistniała nieważność postępowania opisana w art. 183§2pkt.5 p.p.s.a., którą Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był uwzględnić z urzędu.

Uchybienie sądu I instancji, prowadzące do pozbawienia skarżących kasacyjnie stron prawa do obrony polegało na doręczeniu im kopii uzasadnienia wyroku z dnia 23 lipca 2013r., nie odpowiadającej oryginałowi, w oparciu o którą sporządzona została skarga kasacyjna obu podmiotów.

I tak znajdujący się w aktach sądowych oryginał uzasadnienia składa się z 20-stu stron, tymczasem doręczona stronom kopia zawiera jedynie stron 16- cie.

Oba dokumenty zawierają różną treść.

Analiza odpisu uzasadnienia doręczonego stronom pozwoliła stwierdzić, że odpis ten zawiera rozważania, które nie odnoszą się w żaden sposób do badanej sprawy. I tak cytując:"....Z tego powodu, obowiązkiem organów administracji było precyzyjne ustalenie treści żądania wnioskodawcy, a mianowicie, czy domaga się wydania decyzji w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na budowę pomostu, czy też legalizacji wybudowanego pomostu. Kwestia ta jest kluczowa dla prawidłowego rozstrzygnięcia, gdyż zakreśla granice postępowania administracyjnego, które ze względu na odmienny cel i charakter obu instytucji wymagają odmiennych ustaleń organów. Brak precyzyjnego ustalenia przedmiotu postępowania administracyjnego uniemożliwia wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie....". Skarżące kasacyjnie zwróciły również uwagę na tę wadliwość, formułując zarzuty naruszenia art. 141§4 p.p.s.a. m.in. poprzez objęcie rozważaniami kwestii, które wykraczały poza przedmiot sprawy. I tak w zacytowanym fragmencie zawarto odniesienia do realizacji "pomostu", gdy tymczasem sprawa dotyczyła poboru kruszywa z wód rzeki Wisły i ich składowania. W dalszej części przesłanego stronom odpisu uzasadnienia w zupełnym oderwaniu od zacytowanej powyżej treści stwierdzono prawidłowość wydanego pozwolenia wodnoprawnego, które nie naruszało wskazanych w uzasadnieniu norm. Przyczym wywody te ograniczały się jedynie do lakonicznych stwierdzeń, nie zawierając żadnych rozważań co do przyczyn wywiedzionego stanu rzeczy.

Skarżące kasacyjnie zarzuciły również, że otrzymane uzasadnienie wbrew przepisowi art. 141§4 p.p.s.a., nie odnosiło się do zarzutów obu skarg, nie wyjaśniało motywów rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że znajdujący się w aktach oryginał uzasadnienia nie zawiera powyżej opisanych treści, odnosi się do zarzutów zawartych w złożonych skargach. Zawiera rozważania na temat zastosowanych w sprawie norm oraz ocenę ustalonego przez organy stanu faktycznego.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że dla skarżących kasacyjnie, to wyłącznie treść zawarta w doręczonym im odpisie uzasadnienia wyroku stanowiła źródło poznania argumentacji kontrolowanego sądu, to do niej odniesiono formułowane w skardze kasacyjnie zarzuty. Okoliczność doręczenia stronom wadliwej treści uzasadnienia wyszła na jaw dopiero po około 1,5 roku od złożenia skargi kasacyjnej. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w takim przypadku skarżące kasacyjnie pozbawione zostały możliwości złożenia skargi kasacyjnej, zawierającej zarzuty odnoszące się do rzeczywistej argumentacji sądu I instancji, która zawarta została w pisemnym oryginale uzasadnienia, znajdującym się w aktach, a która w istotny sposób różni się od tej zawartej w pisemnych odpisach, jakie przesłano stronom.

Wszystko to wyczerpało zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ustawowe pojęcie "naruszenia prawa do obrony".

W okolicznościach niniejszej sprawy, mając na względzie fakt , iż skarga kasacyjna została już wywiedziona i to ponad rok temu nie sposób było przyjąć, aby skutki zaistniałych wadliwości mogłyby zostać usunięte przed wydaniem orzeczenia kończącego sprawę w postępowaniu kasacyjnym. Stwierdzona wadliwość uniemożliwiła merytoryczne rozpoznanie skargi kasacyjnej, która wskutek omyłki sądu I instancji nie mogła i nie zawierała odniesienia do rzeczywistych argumentów, które legły u podstaw kwestionowanego wyroku.

Z tego też względu zasadnym było przyjęcie nieważności postępowania przed sądem I instancji, o której stanowi art. 183 §2 pkt.2 p.p.s.a. i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i orzekł jak w pkt. I sentencji wyroku(art. 185§1p.p.s.a.).

Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.