Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1215/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 153
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Rowiński Sędziowie: Sędzia SO (del.) Aleksandra Westra (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 30 września 2021 r., nr 2788/2021 w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją nr [...] z [...] września 2021 r., wydaną na podstawie art. art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018r. orzekającą o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] w rejonie obecnej ulicy [...] (dawna ul. [...]), wchodzącej w skład obecnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], opisanej w księdze wieczystej KW nr [...], objętej decyzją wywłaszczeniowo - odszkodowawczą z dnia [...] marca 1978 roku znak [...],

Stan sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 20 października 1997 roku Z. G., M. K., J. S., R. H. i E. H. wnieśli o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] o powierzchni 8013 m2, wywłaszczonej decyzją z dnia [...] marca 1978 roku znak [...] Wydziału Terenów Urzędu [...].

Starosta Powiatu [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2000 roku odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości.

Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2001 roku uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ drugiej instancji wskazał na potrzebę przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego umożliwiającego prawidłową ocenę zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.

W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że teren objęty decyzją wywłaszczeniową [...] z dnia [...] marca 1978 roku wchodził w skład działek ewidencyjnych o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w obrębie [...].

Działki ewidencyjne o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...] stanowią własność [...]. Działka [...] z obrębu [...] stanowiła własność Skarbu Państwa we władaniu Komendy [...] Policji, a działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] stanowiła własność Skarbu Państwa w wieczystym użytkowaniu [...] SA.

W wyniku rozpoznania wniosku w zakresie działki [...] i [...] z obrębu [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2007 roku Prezydent [...] odmówił zwrotu części przedmiotowej nieruchomości wskazując, że budynek centrali telefonicznej przy ul. [...] oraz budynek komisariatu policji przy ul. [...] - są związane z budową osiedla mieszkaniowego [...] z usługami i stanowią jego część.

Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 roku znak stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził w sposób nie budzący wątpliwości, aby nieruchomość będąca przedmiotem postępowania nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia stosownie do art. 137 ugn i uchylił decyzję organu I. instancji.

W trakcie postępowania uległo zmianie oznaczenie działek ewidencyjnych (pismo Delegatury Biura Geodezji i Katastru w [...] z dnia 18 czerwca 2008 roku znak BG-D-1-AF/1750sek/74540-1975/08) - działki objęte wnioskiem o zwrot zostały oznaczone odpowiednio numerami [...] i [...] z obrębu [...] stanowiące własność Skarbu Państwa. Zgodnie z danymi z rejestru gruntów działka nr [...] z obrębu [...] znajdowała się we władaniu Komendy [...] Policji, natomiast [...] SA była ujawniona jako użytkownik wieczysty działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].

Prezydent [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2012 roku orzekł o zwrocie części nieruchomości położonej w [...] przy obecnej ulicy [...], oznaczonej jako projektowana działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 1344 m2 i orzekł o odmowie zwrotu części nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka [...] z obrębu [...], która została utrzymana w mocy decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 roku Wojewody [...]. Skargi złożone przez wnioskodawców oraz Komendę [...] Policji zostały oddalone (wyrok WSA sygn. Akt I SA/Wa 1590/12 z dnia 18 stycznia 2013 roku oraz wyrok NSA sygn. akt IOSK 1101/13 z dnia 25 lutego 2014 roku).

W odniesieniu do nieruchomości stanowiącą działkę [...] Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2014 roku znak [...] orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wskazując, że obciążenie nieruchomości użytkowaniem wieczystym na rzecz osób trzecich uniemożliwia jej zwrot. W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 1992 roku stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 roku przez państwową jednostkę organizacyjną [...] - Dyrekcja Wojewódzka w [...], której następcą prawnym jest [...] Spółka Akcyjna - Dyrekcja Okręgu w [...], prawa użytkowania wieczystego gruntów o powierzchni 4801 m2, stanowiących własność Skarbu Państwa, położonych w [...] przy ulicy [...]. Ww. decyzja Wojewody nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste nastąpiło na lat dziewięćdziesiąt dziewięć tj. do dnia 5 grudnia 2089 roku. Działka [...] stanowi obecnie własność Skarbu Państwa- Prezydenta [...] w wieczystym użytkowaniu [...] SA - zgodnie z księgą wieczystą KW nr [...].

Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dn. [...] kwietnia 2015 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] nr z dnia [...] listopada 2014 roku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 listopada 2015 roku sygn. akt. IV SA/Wa 1971/15 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 roku oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2014 roku nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że w przedmiotowej sprawie organ, wbrew dyspozycji art. 136 ust. 3 ugn, zaniechał wykonania obowiązku wynikającego z wskazanego artykułu, tj. nie dokonał merytorycznej oceny wniosku i nie ustalił, czy zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości tzn. ustalenia czy wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana na cel inny niż określony w decyzji wywłaszczeniowej oraz czy wywłaszczenie zostało dokonane na cel publiczny. Sąd nakazał ustalenie czy nieruchomość wywłaszczona została użyta na inny cel niż cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a więc czy żądanie zwrotu jest zasadne i w zależności od tych ustaleń organ miał wypowiedzieć się czy żądanie jest możliwe do zrealizowania w chwili obecnej biorąc pod uwagę, że nieruchomość ujawniona jest w księdze wieczystej jako będąca przedmiotem użytkowania osoby trzeciej.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 roku sygn. akt. I OSK 651/16 oddalił skargi kasacyjne [...] SA z siedzibą [...] oraz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2015 roku sygn. akt IV SA/Wa 1971/15. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ze względu na istnienie roszczenia, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ugn dotyczącego zwrotu nieruchomości w związku z niespełnieniem przesłanki zawartej w art. 229 ugn, zgodnie ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie nie było rozstrzygnięciem właściwym. NSA powołał, że w uchwale z 13 kwietnia 2015 r. I OPS 3/14 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości podstawą odmowy zwrotu może być zbycie tej nieruchomości osobie trzeciej. Teza ta ma zastosowanie w każdej sytuacji zbycia władztwa publicznego nad nieruchomością, a w szczególności wówczas gdy roszczenie o zwrot przysługuje.

Decyzją Nr [...] z dnia [...].08.2018r. Prezydent [...] orzekł o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, wchodzącej w skład obecnej działki ewidencyjnej nr [...]. Organ ustalił, że realizacja automatycznej centrali telefonicznej [...] na przedmiotowej nieruchomości była powiązana z realizacją inwestycji celu publicznego jaką było osiedle mieszkaniowe [...] wraz z usługami, i realizacja tej inwestycji miała miejsce w marcu 1992 r., a więc przed dniem złożenia wniosku o zwrot i datą nowelizacji zapisów art. 137 ugn. Organ uznał, że projektowana lokalizacja centrali automatycznej, stanowiła jedynie modyfikację celu wywłaszczenia, a nie jej jakościową zmianę. W ocenie organu nastąpiła realizacja celu wywłaszczenia, jak również niezasadny był zarzut zbędności części nieruchomości. Ponadto organ wskazał, że fakt obciążenia wnioskowanej działki użytkowaniem wieczystym jest dodatkową przesłanką wskazująca na konieczność odmowy zwrotu.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., działając na podstawie art. 138 § 2 kpa oraz art. 9a ugn, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 października 2019 r. w sprawie I SA/Wa 2056/19, oddalając sprzeciw złożony przez [...] S. A. w [...], wskazał, że organ odwoławczy zasadnie zlecił przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego geodety celem przeprowadzenia analizy dokumentacji techniczno-geodezyjnej w celu ustalenia w sposób nie budzący wątpliwości czy działka stanowiąca przedmiot postępowania, w całości objęta była decyzją o lokalizacji inwestycji Nr 160/83,431/83 z dnia 22 września 1983 r.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 września 2020 r., sygn. akt I OSK 1526/20 po rozpoznaniu skargi kasacyjnej [...] S.A. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2056/19 uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], uznając, że organ odwoławczy winien merytorycznie rozpoznać sprawę i w razie potrzeby przeprowadzić dowód z opinii biegłego geodety w toku uzupełniającego postępowania dowodowego.

Powołaną na wstępie zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia 24 sierpnia 2018 r. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowa nieruchomość, jak wynika z uzasadnienia decyzji Wydziału Terenów Urzędu [...] z dnia [...] marca 1978 roku znak [...], przeznaczona została zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji Nr [...] z dnia [...].09.1973 r. pod budowę spółdzielczego osiedla mieszkaniowego [...]. W dalszej kolejności organ powołał, że działka stanowiąca przedmiot roszczenia była objęta decyzją nr [...] z [...] września 1983 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej dotyczącej centrali automatycznej [...] przy ul. [...] - w kompleksowych wytycznych urbanistycznych będących załącznikiem do ww. decyzji wskazano, że teren przeznaczony pod budowę centrali telefonicznej [...] objęty jest lokalizacją nr [...] wydaną na realizację osiedla wielorodzinnego z usługami dla [...] Dyrekcji Inwestycji Spółdzielczych. Kolejno Wojewoda [...] stwierdził, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego oraz najnowszego orzecznictwa sądów administracyjnych ocena realizacji celu wywłaszczenia przez organ I. instancji poprzez ustalenie, czy cel został czy nie został zrealizowany pozostaje bez znaczenia dla okoliczności zwrotu nieruchomości i do realizacji roszczenia prowadzić nie może. Organ odwoławczy powołał, że zgodnie z treścią księgi wieczystej [...] (stan z dnia 28.09.2021 r.) prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...], [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, przekazanie przedmiotowej działki ewid. nr [...] z obr. [...] w użytkowanie wieczyste nastąpiło na podstawie decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lipca 1992 r. (okres użytkowania: do 5 grudnia 2089 r.). Wpis do ksiąg wieczystych nastąpił po dniu wejścia w życie ugn. Organ uznał więc, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 229 ugn. Organ, powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt.: IOSK 772/17, wskazał, że już samo ustalenie, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie jest aktualnie, tj. w chwili orzekania przez organ, właścicielem nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot lub na nieruchomości tej ustanowiono użytkowanie wieczyste, jest wystarczające do wydania decyzji odmownej. Wojewoda ocenił również, że bezprzedmiotowe jest w takim przypadku czynienie ustaleń przez organ, czy nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, albowiem ustalenie to nie może mieć bowiem wpływu na osnowę decyzji. Organ uznał, że zwrot przedmiotowej działki ewidencyjnej nr [...] z obr. [...] na rzecz wnioskodawców nie może nastąpić, gdyż została ona oddana w użytkowanie wieczyste [...] S.A. w [...] i w tej sytuacji bez znaczenia dla istoty zwrotu pozostaje kwestia realizacji celu wywłaszczenia. Wojewoda powołał również, że przedmiotowe rozstrzygnięcie jest zgodne z decyzją Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2020 r., wskazującą na konieczność rozstrzygnięcia sprawy co do meritum na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego.

M. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2021 r., zarzucając jej naruszenie:

1) art. 229 ugn w zw. z art. 2, art. 7 oraz art. 21 ust. 2, art. 32 ust 1 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż organ prawidłowo ustalił, że wpis użytkowania wieczystego do księgi wieczystej nastąpił po 1.01.1998 r. jednak opatrznie zinterpretował przepis, gdyż właśnie w takim przypadku występuje roszczenie określone w art. 136 ugn, a mimo zmian ustrojowych organy I i II instancji wadliwe interpretują obowiązujące przepisy prawa, stosując interpretację chroniącą interesy podmiotów korzystających z nieruchomości kosztem uprawnień dawnych właścicieli,

2) art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i ust. 2 ugn, gdyż w zakresie działki nr [...] z obrębu [...] położonej w [...] przy ul. [...] nie ma podstaw do odmowy ich zwrotu,

3) art. 153 ppsa na skutek naruszenia art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, które to naruszenia miało wpływ na wynik sprawy, wobec braku wykonania wytycznych sądów administracyjnych oraz braku określenia celu wywłaszczenia tej działki oraz ustalenia, czy ten cel został zrealizowany, a także pominięciu stanowiska wnioskodawców i przyjętych ustaleń prawnych dotyczących Działki.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z decyzją I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji lub ewentualnie II instancji, ale nie wydającym wcześniej decyzji w tej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie z dnia 25 sierpnia 20221 r. uczestnik [...] S.A. z siedzibą w [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko ze sprawy i wskazując, że ustanowienie na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego gruntu na rzecz Spółki wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości i implikuje konieczność wydania decyzji odmownej. Jednocześnie uczestnik wskazał, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające realizację celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019, poz. 2325) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [(Dz. U. 2019, poz. 2325) - zwanej dalej: ppsa.], sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ppsa) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa).

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, uwzględnił skargę. W konsekwencji uznał, że decyzja Wojewody [...] z [...] września 2021 r. narusza przepisy prawa w stopniu kwalifikującym ją do wyeliminowania z obrotu prawnego. Zasadne okazały się zarzuty skarżącej w zakresie art. 153 ppsa na skutek naruszenia art. 6, 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy, wobec braku wykonania wytycznych sądów administracyjnych oraz braku określenia celu wywłaszczenia tej działki oraz ustalenia, czy ten cel został zrealizowany.

Zakwestionowaną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. orzekającą o odmowie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości. Organ I. instancji stwierdził, że przedmiotowa działka została wywłaszczona zgodnie ze zmodyfikowanym celem wywłaszczenia na cel publiczny, który to cel został zrealizowany przez dniem złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Ponadto organ uznał, że ustanowienie na nieruchomości prawa użytkowania wieczystego na rzecz [...] S.A. wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli. Organ odwoławczy natomiast uznał, że sam fakt ustanowienia prawa użytkowania wieczystego implikuje konieczność wydania decyzji odmownej, albowiem zwrot na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli nie jest możliwy do zrealizowania i w tych okolicznościach bezprzedmiotowe byłoby badanie celu wywłaszczenia i jego zrealizowania bądź jego braku.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W przedmiotowej sprawie zostały wydane wyroki w sprawach IV SA/WA 1971/15, I OSK 651/16, I SA/WA 2056/19 i I OSK 1526/20. Dwa ostatnie wyżej powołane wyroki zapadły w wyniku rozpoznania wniesionego sprzeciwu i NSA w sprawie I OSK 1526/20 zaleciło organowi odwoławczemu merytoryczne rozpoznanie sprawy. Natomiast w wiążącym w dalszym ciągu wyroku w sprawie IV SA/WA 1971/15, co do którego NSA w sprawie I OSK 651/16 oddalił wniesione skargi kasacyjne, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sposób jednoznaczny nakazał ustalenie czy nieruchomość wywłaszczona została użyta na inny cel niż cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a więc czy żądanie zwrotu jest zasadne i w zależności od tych ustaleń organ miał wypowiedzieć się czy żądanie jest możliwe do zrealizowania w chwili obecnej biorąc pod uwagę, że nieruchomość ujawniona jest w księdze wieczystej jako będąca przedmiotem użytkowania osoby trzeciej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie I OSK 651/16 powołał również m.in., że w uchwale z 13 kwietnia 2015 r. I OPS 3/14 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości podstawą odmowy zwrotu może być zbycie tej nieruchomości osobie trzeciej, uznając, że teza ta ma zastosowanie w każdej sytuacji zbycia władztwa publicznego nad nieruchomością, a w szczególności wówczas gdy roszczenie o zwrot przysługuje. W uzasadnieniu wyroku w sprawie I OSK 651/16 Naczelny Sąd Administracyjny nie zakwestionował konieczności badania celu wywłaszczenia i jego zrealizowania w przedmiotowej sprawie, wskazanego w wyroku WSA w sprawie IV SA/WA 1917/15. Jednocześnie zauważyć należy, że obydwa wyroki WSA i NSA zapadły po podjęciu uchwały z dnia 13 kwietnia 2015 r. w sprawie I OPS 3/14.

Z uzasadnienia decyzji Wojewody wynika jednoznacznie, że organ odwoławczy uchylił się od oceny, czy nieruchomość została wywłaszczona zgodnie z celem wywłaszczenia i czy ten cel został na niej zrealizowany, a więc czy żądanie zwrotu jest zasadne w aspekcie art. 136 ust. 3 ugn. Tym samym organ odwoławczy wydał rozstrzygnięcie z naruszeniem art. 153 ppsa, nie wykonując wiążących wytycznych. Podkreślić należy, że od dnia wydania wyroku w sprawie IV SA/WA 1917/15, odpowiednie przepisy prawa ugn nie uległy zmianie. Niezasadne jest również powoływanie się przez organ odwoławczy na najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych co do braku konieczności badania realizacji celu wywłaszczenia, w sytuacji, w której i tak nie może dojść do realizacji roszczenia o zwrot z uwagi na ujawnione w księgach wieczystych prawo do nieruchomości po wejściu w życie przepisów ugn, skoro w przedmiotowej sprawie organ był związany wytycznym wynikającymi z wyroku w sprawie IV SA/WA 1917/15. Zwrócić również należy uwagę, że stanowisko sądów administracyjnych nie jest w tej materii jednolite – np. wyrok NSA z dnia 21.10.2021 r. w sprawie I OSK 3874/18 (CBOSA).

Wskazać należy, że zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, do obowiązków organu należy podjęcie wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, tak aby interes strony nie został naruszony. Organ zobowiązany jest do dołożenia wszelkich starań w celu zebrania wyczerpującego materiału dowodowego oraz wnikliwego przeanalizowania sprawy we wszelkich jej aspektach. Odzwierciedlenie tej analizy winno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, a ocena organów winna zostać oparta na przekonujących podstawach, przedstawionych w treści decyzji. Natomiast zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 kpa, organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę administracyjną w całości.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien wykonać wszystkie wytyczne wynikające z wyroku w sprawie IV SA/WA 1917/15 i rozpoznać sprawę zgodnie z art. 7, 15, 77 § 1 i 80 kpa, a uzasadnienie decyzji winno zostać sporządzone stosownie do treści art. 107 § 3 kpa.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa w zw. z art. 153 ppsa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym orzekł jak w sentencji.