Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 169/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2021-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 17 ust. 1 pkt pkt 1-4, ust. 1a, ust. 5 pkt 2 lit.b; art. 3 pkt 14;
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 39 ust. 1 pkt 1 lit. a; art. 41 ust. 1 i 2;
journal: Dz.U. 2020 poz 821
law: Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Sygn. akt II SA/Lu [...]

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej także jako: "skarżąca") od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Kierownika Sekcji ds. Świadczeń Socjalnych Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] r. znak: [...] odmawiającej przyznania A. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem A. S., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.

Wnioskiem z dnia 22 września 2020 r. A. K. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad dzieckiem A. S. ur. 21 stycznia 2016 r., dla której postanowieniem Sądu Rejonowego L. - W. w L. z siedzibą w Ś. IV Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r. sygn. akt IV Nsm [...] została ustanowiona w trybie zarządzenia tymczasowego rodziną zastępczą.

Kolejnym postanowieniem Sądu Rejonowego L. - W. w L. z siedzibą w Ś. IV Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt IV Nsm [...] pozbawiono S. S. i N. M. władzy rodzicielskiej nad małoletnią A. S., ustanawiając jednocześnie rodzinę zastępczą dla małoletniej w osobach: A. K. i P. K..

Następnie postanowieniem Sądu Rejonowego L. - W. w L. z siedzibą w Ś. IV Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] sygn. akt IV Nsm [...] A. K. i P. K. zostali dla małoletniej A. S. ustanowieni opiekunami prawnymi.

A. S. orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] września 2020 r. nr [...], na wniosek z dnia [...] sierpnia 2020 r., została zaliczona do osób niepełnosprawnych, orzeczenie wydano do [...] września 2021 r. W orzeczeniu stwierdzono, że wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Decyzją z dnia [...] r., organ I instancji odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem A. S.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawczyni nie należy do kręgu osób uprawnionych wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwagi na to, że rodzina zastępcza jaką tworzy dla podopiecznej, nie jest to rodzina spokrewniona w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

W odwołaniu od decyzji, skarżąca powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego w Ś. z dnia 27 lutego 2020 r. sygn. akt IV Nsm [...] o pozbawieniu rodziców biologicznych A. S. praw rodzicielskich do dziecka, wskazała, że w świetle art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, brak innej osoby bliskiej czy rodziny zastępczej spokrewnionej uprawnia ją do ubiegana się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z bezpośrednią i faktycznie sprawowaną opieką nad A. S.. Podkreśliła, że różnicowanie pozycji rodziny zastępczej niezawodowej spokrewnionej i rodziny zastępczej niezawodowej niespokrewnionej jest jej zdaniem naruszeniem konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] r., organ II instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Kolegium wyjaśniło, że na skarżącej nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec małoletniej A. S., tak jak tego wymaga art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ wyjaśnił, że pomimo, iż rodzice biologiczni małoletniej zostali pozbawieni praw rodzicielskich, to nie ma w sprawie zastosowania art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, na który powołała się odwołująca.

W odniesieniu do kwestii zróżnicowania pozycji rodziny zastępczej niezawodowej spokrewnionej i rodziny zastępczej niezawodowej niespokrewnionej, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do twierdzenia, że to zróżnicowanie narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa.

Ponadto, organ II instancji wskazał, że odwołującej jako tworzącej rodzinę zastępczą przysługują świadczenia z art. 80 ust. 1 pkt 2 i ust. 1a i art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020 r. poz. 821). Powołując się na wskazane wyżej przepisy organ wyliczył, że rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania, nie niższe niż kwota [...]zł miesięcznie - w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka. Ponadto, stosownie do art. 80 ust. 1a tej ustawy, rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka do świadczenia, o którym mowa w ust. 1, na każde umieszczone dziecko w wieku do ukończenia 18. roku życia przysługuje dodatek w wysokości świadczenia wychowawczego określonego w przepisach o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zwany dalej "dodatkiem wychowawczym" (aktualnie [...] zł). W myśl z art. 81 ust. 1 tej ustawy, rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka na dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności przysługuje dodatek nie niższy niż kwota [...]zł miesięcznie na pokrycie zwiększonych kosztów utrzymania tego dziecka.

Organ wskazał, że z informacji uzyskanej od organu pierwszej instancji, wszystkie powyższe świadczenia z tytułu sprawowania funkcji rodziny zastępczej, odwołująca otrzymuje, a ponadto otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny na małoletnią w kwocie [...]zł miesięcznie na podstawie art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Nadto, organ wskazał, że odwołująca może wystąpić o zasądzenie alimentów na rzecz dziecka A. S. od jego biologicznych rodziców, gdyż fakt pozbawienia ich praw rodzicielskich nie zwalnia ich z obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe rozstrzygnięcie, A. K. zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez jego niezastosowanie oraz art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych przez ich błędną wykładnię i zróżnicowanie pozycji spokrewnionej i niespokrewnionej rodziny zastępczej naruszając w ten sposób konstytucyjną zasadę równości wobec prawa;

- naruszenie prawa materialnego, tj. art. 71 ust. 1 oraz art. 18 Konstytucji RP przez jego niezastosowanie oraz art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych przez ich błędną wykładnię i zróżnicowanie pozycji spokrewnionej i niespokrewnionej rodziny zastępczej naruszając w ten sposób konstytucyjną zasadę prawnej ochrony rodziny przez władzę publiczną;

- naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegające na zaniechaniu wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego, ciążącemu na organie II instancji obowiązkowi i w konsekwencji niepodjęciu wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, w szczególności ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej oraz bytowej skarżącej i jej rodziny, pomimo iż podjęcie takich działań konieczne jest do dokonania weryfikacji przesłanek, o których mowa w art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych;

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na utrzymaniu w mocy decyzji I instancji, wydanej z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania.

Mając na względzie powyższe, skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi, pełnomocnik skarżącej powołując się na definicję rodziny zastępczej spokrewnionej (art. 39 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej), wskazał, że miedzy rodziną zastępczą niezawodową i zawodową zachodzi istotna różnica, związana z pobieraniem przez rodzinę zastępczą zawodową wynagrodzenia za pełnienie funkcji rodziców zastępczych. W ocenie skarżącej, organ ograniczył się do literalnego brzmienia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie biorąc pod uwagę orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego jak również nie dokonując prokonstytucyjnej wykładni przepisów o świadczeniach rodzinnych. Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych ( wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 476/10 oraz WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Go 947/15) wskazała, że pozycja rodziny zastępczej spokrewnionej i niespokrewnionej w zakresie przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego powinna być taka sama.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana na zasadach i w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a." wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.; zwanej "ustawą o covid"), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Mając na uwadze powyższą regulację, a także brak technicznych możliwości przeprowadzenia zdalnie rozprawy z udziałem stron oraz konieczność rozpoznania wniesionej w tej sprawie skargi – Sąd rozpoznał ją na posiedzeniu niejawnym w trybie przywołanego na wstępie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy o covid.

Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej: u.ś.r.).

W ocenie Sądu, w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało albo mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z kontrolowaną sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a.

W niniejszej sprawie, zaistniały między skarżącą, a organami spór dotyczy spełnienia przez wnioskodawczynię przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko, którego nie jest ona wstępną, ale sprawuje funkcję opiekuna prawnego oraz rodziny zastępczej niezawodowej, niespokrewnionej w stosunku do niepełnosprawnego dziecka. Zaznaczyć należy, że polemika między skarżącą, a organami orzekającymi w rozpatrywanej sprawie nie dotyczy faktów, lecz interpretacji zastosowanych w niej przepisów.

Punktem wyjścia dla zbadania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji jest prawidłowość zastosowania przez organy administracji przepisów prawa materialnego w kontekście ustalenia kręgu podmiotów, mogących skutecznie ubiegać się o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

W niniejszej sprawie pozostaje poza sporem fakt niepełnosprawności dziecka oraz fakt, że zostało skierowane do niezawodowej rodziny zastępczej. Następnie postanowieniem Sądu Rejonowego L. - W. w L. z siedzibą w Ś. IV Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] sygn. akt IV Nsm [...] skarżąca i jej mąż zostali ustanowieni opiekunami prawnymi małoletniej. Bezsporna jest również okoliczność, że skarżąca w związku ze sprawowaniem nad dzieckiem opieki z uwagi na orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] września 2020 r., znak: [...]/20, w którym stwierdzono, że dziecko wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, nie podejmuje zatrudnienia.

Mając na uwadze ustalenie, że skarżąca ma status jedynie opiekuna prawnego i nie jest spokrewniona z dzieckiem, rozstrzygnięcie sporu wymaga ustosunkowania się do odpowiedzi na pytanie czy dopuszczalne jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie, którą z podopieczną łączy stosunek rodziny zastępczej niespokrewnionej, niepowodujący obowiązku alimentacyjnego między stronami tego stosunku.

W tym miejscu wypada przytoczyć brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Brzmienie cytowanego przepisu art. 17 ust 1 pkt 3 u.ś.r. nie nasuwa wątpliwości interpretacyjnych, jest jednoznaczne i wprost odnosi się do przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2020, poz. 821, dalej jako "ustawa"), której art. 39 ust. 1 pkt 1 lit. a stanowi, że rodzina zastępcza spokrewniona to jedna z form rodzinnej pieczy zastępczej, którą tworzą małżonkowie lub osoba niepozostająca w związku małżeńskim, u których umieszczono dziecko w celu sprawowania nad nim pieczy zastępczej, będący wstępnymi lub rodzeństwem dziecka (art. 41 ust. 1 i 2 ustawy).

Jak wynika z materiału dowodowego, skarżąca nie jest matką dziecka, jak również nie ciąży na niej obowiązek alimentacyjny wobec niego z innego tytułu. Skarżąca nie przedstawiła postanowienia o przysposobieniu ani zaświadczenia o toczącym się postępowaniu w sprawie przysposobienia. A zatem organy obu instancji zasadnie stwierdziły, że skarżąca nie stanowi dla małoletniej rodziny zastępczej spokrewnionej w rozumieniu powołanej wyżej ustawy, wobec czego ta przesłanka pozwalająca na przyznanie wnioskowanego świadczenia nie mogła mieć zastosowania.

Z kolei, ustosunkowując się do przesłanki pozostawania "opiekunem faktycznym dziecka" nie należy poprzestać jedynie na potocznym znaczeniu tego wyrażenia, ale odnieść się należy do definicji legalnej tego pojęcia, zawartej w art. 3 pkt 14 u.ś.r., wedle której opiekun faktyczny dziecka oznacza osobę faktycznie opiekującą się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka.

W tym zakresie Sąd w pełni aprobuje stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 5 sierpnia 2019r. sygn. akt. II SA/Gl 595/19, wedle którego przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wyłącza z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osób które faktycznie (rzeczywiście) sprawują opiekę nad dzieckiem niepełnosprawnym, ale nie są ich rodzicami ani opiekunami faktycznymi w rozumieniu art.3 pkt 14 u.ś.r. Prawo do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego będą miały również nie tylko te osoby, które złożyły wniosek o przysposobienie, ale także osoby, które już prawomocnie je przysposobiły oraz osoby, które w prawnej formie rzeczywiście opiekują się takimi osobami lub dążą do zalegalizowania takiego stanu faktycznego.

Należy bowiem zwrócić uwagę, że racjonalność ustawodawcy pozwala przyjąć, że do kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego nie wchodzą osoby, na których nie ciąży obowiązek alimentacyjny. Tym samym świadczenie nie może być przyznane, jeśli dziecko niepełnosprawne zostało umieszczone w rodzinie zastępczej innej niż spokrewniona. Ustawodawca wprowadził wyjątek od powyższej zasady w przypadku opiekuna faktycznego dziecka, jednak warunkiem do jego zastosowania jest wystąpienie przez takiego opiekuna z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Wymaga podkreślenia, że przysposobienie powoduje powstanie obowiązku alimentacyjnego.(por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 422/20, dostępny w CBOSA).

Biorąc pod uwagę powyższe wywody, należy uznać, że z normatywnego punktu widzenia nie jest opiekunem faktycznym dziecka osoba, która wprawdzie faktycznie, tj. rzeczywiście wykonuje wobec dziecka czynności opiekuńcze, ale nie wystąpiła o jego przysposobienie.

W tym kontekście zaakcentowania wymaga, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. wyraźnie wiąże uprawnienie do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z istnieniem obowiązku alimentacyjnego obciążającego ubiegającego się o uzyskanie takiego świadczenia w stosunku do podopiecznego. Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewidują ograniczoną liczbę przypadków, w których ten obowiązek powstaje. Należy więc przyjąć, że osoby pozostające w zbliżonych stanach faktycznych, ale niespełniające warunków wskazanych w przytoczonych przepisach Kodeksu nie są obciążone obowiązkiem alimentacyjnym i w konsekwencji nie są uprawnione do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2020r., sygn. akt. I OSK 1954/20, CBOSA).

Mając na uwadze powyższe, nie można - jak wnosi o to skarżąca - zrównywać uprawnień rodziny zastępczej niespokrewnionej z rodziną zastępczą spokrewnioną, przy zastosowaniu konstytucyjnej zasady równości. Jak bowiem wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2016r. (sygn. akt I OSK 2020/14) "art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. stanowiący podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był już przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. Zarówno w wyroku z 15 listopada 2006r. (sygn. akt P 23/05), jak i w wyrokach z 18 lipca 2008r. (sygn. akt P 27/07) oraz z 22 lipca 2008r. (sygn. akt P 41/07), Trybunał Konstytucyjny nie zakwestionował jako niekonstytucyjnego, wymogu istnienia obowiązku alimentacyjnego pomiędzy osobą sprawującą opiekę i podopiecznym. Wręcz przeciwnie, Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że z woli ustawodawcy nie sam fakt opieki nad osobą niepełnosprawną, czy też rezygnacja dla jej sprawowania z zatrudnienia, lecz szczególna więź prawna pomiędzy osobą opiekuna a osobą niepełnosprawną wyróżnia grupę uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono, że celem tych regulacji jest, by osoba zmuszona do rezygnacji z zatrudnienia w wykonaniu ciążącego na niej obowiązku alimentacyjnego sama nie popadła w niedostatek, tracąc źródło utrzymania. Nie jest natomiast intencją ustawodawcy wspieranie wszystkich osób, które dobrowolnie podejmują się opieki nad niepełnosprawnym członkiem szeroko rozumianej rodziny".

Przyjąć zatem należy, że wykładnia gramatyczna omawianych przepisów, ich znaczenie językowe są zgodne z rezultatem wykładni systemowej i funkcjonalnej.

Podnieść przy tym należy, że nawet przyznawanie świadczenia pielęgnacyjnego rodzinie zastępczej spokrewnionej stało się możliwe dopiero na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 22 lipca 2008 r. (sygn. akt P 41/07), który orzekł, że obowiązujący wówczas art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. b u.ś.r. – nie zawierający zapisu, że do świadczenia pielęgnacyjnego są uprawnione rodziny zastępcze spokrewnione, w zakresie w jakim uniemożliwia przyznanie przy spełnieniu pozostałych warunków z tego przepisu członkom rodziny, dla którego stanowi rodzinę zastępczą spokrewnioną i wobec, którego osobę tę obciąża obowiązek alimentacyjny, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest zgodny z art. 20 i art. 23 konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r. (Dz.U. z 1991r. Nr 120 poz. 526 oraz 2000 r. Nr 2, poz. 11). W związku z tym dokonano stosownej nowelizacji ustawą z 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2012.1548) z dniem 1 stycznia 2013r.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącej dotyczącego nierównego traktowania rodziny zastępczej spokrewnionej i niespokrewnionej to Sąd wyjaśnia, że

z poglądu wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny i będącej jego następstwem zmiany ustawodawczej wynika, że wątpliwość konstytucyjna dotycząca równości wobec prawa rodzin zastępczych spokrewnionych i niespokrewnionych została już oceniona i rozstrzygnięta w powołanym wyroku Trybunału z 22 lipca 2008 r.

Uzasadniając ograniczenie pomocy pieniężnej państwa w postaci świadczeń pielęgnacyjnych jedynie dla rodzin zastępczych spokrewnionych Trybunał wyjaśnił, że rodziny zastępcze otrzymują wsparcie, którego nie ma rodzina naturalna. Rodziny zastępcze otrzymują nie tylko świadczenia na pokrycie kosztów jakie ponoszą w związku z utrzymaniem dziecka, któremu zapewniono taką pieczę zastępczą, ale również mogą otrzymać dodatkowe wynagrodzenie. Ustawodawca, zapewniając pomoc na pokrycie potrzeb dziecka, uznał, że rodzina zastępcza, decydując się na objęcie pieczy nad dzieckiem, powinna mieć na uwadze, że może również zaistnieć konieczność partycypowania w kosztach utrzymania dziecka, w granicach nieobjętych świadczeniami, Dodać przy tym należy, że dzieci niepełnosprawne umieszczone w takich rodzinach są traktowane w sposób preferencyjny. W związku z powyższym pod adresem obu organów orzekających w sprawie nie można skutecznie wyartykułować zarzutu naruszenia prawa materialnego art. 32 Konstytucji RP.

Podsumowując, stwierdzić zatem należy, że elementem decydującym o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest istnienie po stronie opiekuna obowiązku alimentacyjnego, z którym prawodawca racjonalnie i zgodnie z zasadą równości i sprawiedliwości społecznej połączył uprawnienie do otrzymania świadczenia.

Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z 13 grudnia 2017r. (sygn. akt I OSK 1168/17) wykładnia inna niż pozajęzykowa jest nieuprawiona, gdyż prowadziłaby do poszerzenia kręgu osób uprawnionych, a to byłoby zastąpieniem przez Sąd ustawodawcy. Jeżeli przepis ustawy wymienia wprost osoby, które mogą otrzymać wnioskowane świadczenie, to nie jest rzeczą Sądu, ale ustawodawcy uzupełnienie kręgu osób uprawnionych. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 marca 2019 r. (sygn. akt I OSK 4353/18, CBOSA). Z tego też względu skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w przywołanym w skardze wyroku WSA w Poznaniu z dnia 28 lipca 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 476/10 oraz wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Go 947/15. Jak bowiem wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2016 r. (sygn. akt I OSK 2020/14), który wprawdzie dotyczył kwestii prokonstytucyjnej wykładni art. 16a u.ś.r., ale odnosi się do tego samego problemu możliwości przyznania świadczenia osobie niezobowiązanej do alimentacji, przez zabiegi interpretacyjne przepisów ustawowych nie można nadawać im znaczenia sprzecznego z ich brzmieniem w sytuacji jasno zadeklarowanej woli i intencji ustawodawcy, będącej w dodatku następstwem dokonanej już wcześniej przez Trybunał Konstytucyjny oceny konstytucyjności kwestionowanych regulacji. Podkreślić trzeba, że w takim przypadku nie dochodzi do wykładni prokonstytucyjnej istniejącego przepisu, lecz do wykładni contra legem, a w konsekwencji do nieuprawnionej ingerencji prawotwórczej.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że w świetle obowiązujących przepisów prawa brak jest podstawą do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.

Konkludując, w ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że skarżąca nie jest uprawniona do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 3 u.ś.r. gdyż nie stanowi dla dziecka rodziny zastępczej spokrewnionej w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Nie spełniła również przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r., ponieważ nie wystąpiła z wnioskiem o przysposobienie dziecka.

Z tych względów skarga przedstawia się jako bezzasadna, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie do jej oddalenia na podstawie art. 151 p.p.s.a.