Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 2974/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2005-09-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji w części

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie: NSA Krystyna Kutzner (spr.) NSA Piotr Lechowski Protokolant : Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2005 r sprawy ze skargi Agencji Celnej J. Spółka Akcyjna w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 19 listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uznania agencji celnej za dłużnika długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji - obie w części dotyczącej uznania za dłużnika Agencji Celnej - J.- Spółka Akcyjna w P.; 2. orzeka, że w/w decyzje w części uchylonej nie mogą być wykonane'; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie [...] zł ([...] złote [...] groszy ).


UZASADNIENIE

W dniu [...] 2000 r. Agencja Celna J. S.A. w P., działająca jako przedstawiciel bezpośredni firmy "B." H.B., dokonała zgłoszenia do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym według dokumentu SAD nr [...] towar określony jako "proszek kakaowy", klasyfikując ten towar do kodu PCN 1806 10 90 0 ze stawką 12% . Towar został objęty wnioskowaną procedurą.

W wyniku kontroli w/w zgłoszenia celnego Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] 2002 r. uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej pozycji Taryfy celnej , zadeklarowanej stawki celnej oraz kwoty długu celnego i określił kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł oraz odsetki wyrównawcze za okres od daty powstania długu celnego do dnia zapłaty. Zaimportowany towar - zdaniem organu celnego - należało zataryfikować do kodu PCN 1701 91 00 0 ze stawką celną 96% min.0,43 EUR/kg.

W decyzji organ celny orzekł m.in. , że na podstawie art.209 § 3 w związku z art.253 § 1 pkt. 2 i § 2 oraz art.221 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. -Kodeks celny (Dz.U. Nr 23, poz.117 ze zm.) dłużnikami solidarnie zobowiązanymi do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego są : importer tj. Firma "B." H.B. oraz Agencja Celna J. S.A. w P.

Skarżąca Agencja celna złożyła odwołanie od w/w decyzji w części dotyczącej uznania jej za dłużnika wskazując, iż działała w charakterze przedstawiciela bezpośredniego Firmy "B.". Zgodnie z art.253 § 1 Kodeksu celnego przedstawiciel bezpośredni działa w imieniu i na rzecz mocodawcy . Organ I instancji jako podstawę uznania skarżącej za dłużnika wskazał art.209 § 3 Kodeksu celnego , który stanowi , iż dłużnikiem jest zgłaszający . Definicja zgłaszającego " zawarta w art.3 § 1 pkt.23 Kodeksu celnego wyklucza uznanie , iż skarżąca może być dłużnikiem. W niniejszej sprawie skarżąca działała w imieniu i na rzecz w/w Firmy i jednocześnie wystąpiła w roli osoby składającej zabezpieczenie dla zagwarantowania pokrycia kwoty wynikającej z długu celnego ciążącego na zaimportowanym przez mocodawcę towarze. Dług celny został pokryty w ustawowym terminie , po zwolnieniu towaru.

Zgłaszającym do procedury dopuszczenia do obrotu w rozpatrywanej sprawie był importer - tj. Firma "B." H.B., a wobec zapłaty przez w/w kwoty długu celnego , skarżąca została zwolniona z obowiązku dalszego zabezpieczania tej kwoty.

Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu celnego , że zgłaszając imieniem importera towar o objęcie go wnioskowaną procedurą dokonywała tych czynności w sposób nieprawidłowy , bowiem osobą , która dostarczyła wymagane dane był importer. Organ celny objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu po przeprowadzeniu weryfikacji zgłoszenia celnego i rewizji towaru i uznając go za prawidłowe. W związku z tym brak było podstaw do zastosowania art.65 § 4 pkt.2 Kodeksu celnego .

Skarżąca - jak twierdzi - dochowała wszelkiej staranności i działała w oparciu o wiedzę o towarze przekazaną przez mocodawcę.

Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania tj.art.121 i art.122 Ordynacji podatkowej, co skutkowało wadliwym oznaczeniem strony prowadzonego postępowania poprzez wskazanie Agencji celnej.

Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 19 listopada 2002 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w części dotyczącej odsetek wyrównawczych , a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji uznając zarzuty skarżącej za niezasadne. Organ odwoławczy wyjaśnił, że dokument SAD nie jest decyzją. Zgodnie z art.3 § 1 pkt 24 Kodeksu celnego - zgłoszenie celne jest to czynność , przez którą osoba wyraża w wymaganej formie i w określony sposób , zamiar objęcia towaru określoną procedurą celną. Tak więc bezpodstawny jest zarzut, że w tym samym stanie faktycznym i prawnym organ celny wydał dwie różne decyzje.

Odnosząc się do zarzutu, iż skarżąca została błędnie uznana za stronę postępowania celnego, Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że wobec skarżącej zostało wszczęte odrębne postępowanie, które zostało połączone z postępowaniem wszczętym wobec importera towaru. Także z oznaczenia strony w decyzji wynika , że postępowanie toczyło się zarówno do importera , jak i Agencji celnej , która była jednocześnie przedstawicielem bezpośrednim. Każda z tych stron miała zapewniony czynny udział w tym postępowaniu.

Organ odwoławczy zarzucił , że skarżąca winna podjąć wszelkie niezbędne działania w celu właściwego i prawidłowego określenia kodu PCN importowanego towaru , a nie bezkrytycznie przyjmować ten kod z faktury handlowej dostarczonej przez importera. Analiza informacji zawartych w przedmiotowej fakturze - zdaniem Dyrektora Izby Celnej - umożliwiała prawidłową taryfikację towaru.

Biorąc pod uwagę treść art.258 § 1 Kodeksu celnego , który stanowi , iż agencja celna ponosi pełną odpowiedzialność majątkową wobec organów celnych za pokrycie kwot długów celnych lub innych opłat, jakie powstały na skutek nieprawidłowego lub nieterminowego dokonania lub niewykonania czynności, do których została upoważniona agencja celna , uznać należy , że agencja celna ponosi odpowiedzialność majątkową wobec organów celnych za nieprawidłowe dokonanie tych czynności , skutkujące określeniem nowej kwoty wynikającej z długu celnego.

W związku z tym , że należności celne przywozowe nie zostały pobrane w należnej wysokości , dlatego skarżąca , która nie zachowała należytej staranności przy sporządzaniu w/w zgłoszenia ponosi odpowiedzialność majątkową wobec organów celnych za pokrycie długu celnego .

Organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odsetek (na skutek zaskarżenia tego rozstrzygnięcia również przez importera towaru) uznając, że skoro taki sam towar był wielokrotnie dopuszczany do obrotu na polskim obszarze celnym z zastosowaniem tej samej klasyfikacji, dlatego nie ma podstaw do stwierdzenia, że podanie nieprawidłowych danych przez stronę było jej działaniem świadomym .

Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżąca powtórzyła dotychczasową argumentację , a dodatkowo wskazała na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6.06.2002 r. , sygn. akt III RN 89/01 , w uzasadnieniu którego wskazano : " agencja celna dokonując głoszenia celnego działa jako przedstawiciel bezpośredni w rozumieniu art.253 § 1 pkt.1 Kodeksu celnego. Zgodnie z istotą przedstawicielstwa bezpośredniego agencja celna działa w imieniu i na rzecz osoby reprezentowanej , a tym samym czynność zgłoszenia dokonana w granicach umocowania ( umowa zlecenia ) pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego (... ) oznacz to , że zgłaszającym ( w znaczeniu prawnym ) i zarazem dłużnikiem ( art.209 § 3 zdanie pierwsze Kodeksu celnego ) nie jest agencja celna, lecz podmiot przez nią reprezentowany ".

Skarżąca zarzuciła, że organy celne obu instancji nie rozpoznały sprawy ani pod względem faktycznym, ani prawnym w sposób właściwy, czym naruszyły przepisy postępowania , co spowodowało wydanie wadliwych orzeczeń.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie .

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz.1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest, iż skarżąca działała na podstawie umowy zlecenia zawartej z importerem towaru jako jego przedstawiciel bezpośredni w rozumieniu art.253 § 1 Kodeksu celnego. Zgodnie z treścią tego przepisu przedstawiciel bezpośredni działa "w imieniu i na rzecz innej osoby". Oznacza to , że agencja celna działa w imieniu i na rzecz osoby reprezentowanej ; w rozpatrywanej sprawie tą osobą jest Firma "B." H.B. Zgłoszenie celne dokonane w granicach umocowania , którego zakres określała umowa zlecenia, pociąga za sobą sutki prawne bezpośrednio dla reprezentowanego .

Organy celne jako podstawę uznania skarżącej za dłużnika wskazały art.209 § 3 Kodeksu celnego i art.258 § 1 tej ustawy. Stanowisko takie należy uznać za nie zgodne z prawem .

Art.209 § 3 w/w ustawy stanowi, że :

1. Dłużnikiem jest zgłaszający.

2. W wypadku przedstawicielstwa pośredniego , o -którym mowa w art.253 § 1 pkt.2, dłużnikiem jest również osoba , na rzecz której składane jest zgłoszenie celne .

3. Jeżeli zgłoszenie celne o objęcie procedurą, o której mowa w § 1, zostało sporządzone na podstawie nieprawdziwych danych, co spowodowało , że należności celne przywozowe nie zostały pobrane lub zostały pobrane w kwocie niższej niż prawnie należna , osoby , które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należnej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe, zostają uznane za dłużników.

W zdaniu pierwszym przytoczonego przepisu ustawodawca określił zasadę , że dłużnikiem długu celnego w przywozie jest zgłaszający . Pojęcie "zgłaszającego " zostało zdefiniowane w art.3 § 1 pkt.23 Kodeksu celnego i oznacza osobę , która dokonuje zgłoszenia celnego :

a) we własnym imieniu i na swoją rzecz

b) we własnym imieniu na cudzą rzecz

c) albo osobę, w której imieniu dokonuje się zgłoszenia celnego. Skarżąca działająca jako przedstawiciel bezpośredni, a więc podejmujący czynności prawne " w imieniu i na rzecz innej osoby " nie mieści się w żadnej z przytoczonych kategorii podmiotów. Oczywistym zatem jest , że skarżąca nie może być uznana za zgłaszającego , a tym samym za dłużnika w świetle art.209 § 3 Kodeksu celnego w związku z art.3 § 1 pkt 23 tej ustawy .

Przesłanka określona w zdaniu drugim omawianego art.209 § 3 ustawy nie ma zastosowania do skarżącej , gdyż dotyczy przedstawicielstwa pośredniego .

Natomiast przesłanka określona w zdaniu trzecim dotyczy osób, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należnej staranności mogły się dowiedzieć, że dane te są nieprawdziwe. Osoby te zostają uznane za dłużników. Z akt sprawy bezspornie wynika, że skarżąca dokonała zgłoszenia celnego w oparciu o dane dostarczone przez Firmę "B." H.B.

Analiza art.209 § 3 Kodeksu celnego tj. przepisu, na podstawie którego organy celne uznały skarżącą za dłużnika prowadzi do wniosku , iż w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek określonych w tym przepisie, a zatem nie mógł on stanowić podstawę rozstrzygnięć tych organów skierowanych do Agencji Celnej - J.

W rozpatrywanej sprawie nie miał również zastosowania art.258 § 1 Kodeksu celnego, który stanowi: "osoba prowadząca agencję celną ponosi pełną odpowiedzialność majątkową wobec organów celnych za pokrycie kwot długów celnych lub innych opłat, jakie powstały na skutek nieprawidłowego lub nieterminowego dokonania lub niewykonania czynności, do których została upoważniona agencja celna". Zaskarżona decyzja dotyczyła bowiem wymiaru należności celnych , a nie określenia odpowiedzialności za dług celny .

Art.258 § 1 Kodeksu celnego odnosi się do sytuacji związanej z odpowiedzialnością majątkową agencji celnej za pokrycie długu celnego, natomiast art.209 § 3 tej ustawy dotyczy sytuacji związanej z powstaniem długu celnego. Wskazane przepisy regulują odmienne stany prawne. Istnieją zasadnicze różnice w odpowiedzialności dłużnika ( zgłaszającego ) wobec wierzyciela ( organu celnego ) i gwaranta ( agencja celna ) wobec beneficjenta (organ celny).

W zakresie możliwości weryfikacji zgłoszenia celnego po jego przyjęciu i uprawnień organów celnych do uznania zgłoszenia za nieprawidłowe Sąd podzielił stanowisko Dyrektora Izby Celnej, jakkolwiek wobec powyższych ustaleń co do osoby dłużnika , nie ma to wpływu na wynik sprawy .

Uznając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym , Sąd działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) -orzekł jak w sentencji.

Zgodnie z art.152 w/w ustawy zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.209 tej ustawy.