Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 1013/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-12-09 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Inne
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 132 ust. 1 i 2, ust. 3, art. 132a, art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 4, art. 27, art. 134 pkt 4, art. 134h ust. 1, art. 135s ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2007 nr 43 poz 277
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jedn.
article: par. 4 ust. 2 i 5 oraz par. 8
journal: Dz.U. 2007 nr 170 poz 1203
law: Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 września 2007 r. w sprawie przetwarzania przez Policję informacji o  osobach.
article: art. 42
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi T. G. na orzeczenie Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] września 2011r. Nr [...] w przedmiocie zmiany w wyniku wznowienia postępowania, orzeczenia w sprawie kary dyscyplinarnej; oddala skargę


UZASADNIENIE

Orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] 2011 r. Komendant Powiatowy Policji w S. ukarał [...] T. G. karą wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe referenta za to, że w dniu [...] 2010 r. - w związku z uzyskaną informacją, że sprawdzony w systemie KSIP, na jego wniosek, telefon komórkowy marki [...] o nr IMEI [...] figuruje w bazie jako utracony w wyniku przestępstwa - zaniechał jakichkolwiek działań w celu odzyskania skradzionego telefonu komórkowego, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w związku z § 87 Instrukcji wykonywania czynności służbowych w zakresie przetwarzania informacji w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji, będącej załącznikiem do Decyzji Nr 167 Komendanta Głównego Policji z dnia 19 marca 2008 r, w sprawie funkcjonowania zestawu zbiorów informacji tworzących Krajowy System Informacyjny Policji.

Orzeczenie dyscyplinarne doręczono policjantowi w dniu [...] 2011 r. Od powyższego orzeczenia policjant nie złożył odwołania, natomiast w dniu [...] maja 2011 r. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania dyscyplinarnego.

Komendant Powiatowy Policji w S. postanowieniem nr [...] z dnia [...] 2011 r. odmówił wznowienia postępowania. Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r., po rozpoznaniu zażalenia policjanta, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Komendantowi Powiatowemu Policji, który postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. wznowił postępowanie dyscyplinarne.

W wyniku rozpatrzenia sprawy we wznowionym postępowaniu, Komendant Powiatowy Policji orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] 2011 r. zmienił dotychczasowe orzeczenie z dnia [...] 2011 r. i stwierdził winę policjanta oraz wymierzył funkcjonariuszowi karę wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe.

T. G. wniósł odwołanie od orzeczenia dyscyplinarnego z dnia [...] 2011 r. domagając się uchylenie zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie go od stawianego zarzutu. W odwołaniu obwiniony podniósł, iż orzeczenie to narusza: art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 87 Instrukcji wykonywania czynności służbowych w zakresie przetwarzania informacji w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji, będącej załącznikiem do Decyzji Nr 167 Komendanta Głównego Policji z dnia 19 marca 2008 r. w sprawie funkcjonowania zestawu zbiorów informacji tworzących Krajowy System Informacyjny Policji, ponieważ § 87 tej Instrukcji nie mógł być podstawą prawną wymierzenia mu kary dyscyplinarnej wyznaczenia na niższe stanowisko służbowe, gdyż nie precyzuje zgodnie z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji czynności służbowej, której zaniechał lub którą wykonał w sposób nieprawidłwowy. W ocenie obwinionego wystąpił tu brak subsumcji art. 135h ust. 1, art. 135g i art. 135i ust. 1 ustawy o Policji, ponieważ na skutek błędnej wykładni § 87 Instrukcji doszło do ukarania go bez podstawy prawnej, z uwagi na brak przepisu prawa regulującego czynność, którą zaniechał. Powyższe zaś powoduje, że niedające się usunąć wątpliwości rozstrzygnięto na jego niekorzyść oraz nie uwzględniono okoliczności przemawiających na jego korzyść.

Wielkopolski Komendant Wojewódzki Policji orzeczeniem dyscyplinarnym nr [...] z dnia [...] września 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż podjął w sprawie rozstrzygnięcie po zapoznaniu się z aktami sprawy i sprawozdaniem komisji, a także aktami osobowymi obwinionego policjanta.

Przybliżając przebieg postępowania organ odwoławczy podał, co następuje. Postanowieniem z dnia [...] 2011 r. została powołana komisja do zbadania zaskarżonego orzeczenia. Z zebranego w toku postępowania dyscyplinarnego materiału wynikało, iż w dniu [...] 2010 r. Komenda Powiatowa Policji w S. została poinformowana przez Komisariat Policji w [...] o otrzymaniu "koordynacji" z dnia [...] dotyczącej sprawdzenia w systemie KSIP telefonu komórkowego marki [...] nr IMEI [...], poszukiwanego przez tę jednostkę Policji. W toku prowadzonych czynności ustalono, że sprawdzenia dokonał pracownik Zespołu Statystyki Przestępczości Wydziału Kryminalnego KPP w S. na wniosek [...] T. G., którego następnie poinformował, że telefon komórkowy figuruje w bazie KSIP jako utracony w wyniku przestępstwa. T. G. po otrzymaniu tej informacji powiadomił o niej jedynie swojego znajomego N. B., który wcześniej poprosił go o sprawdzenie statusu telefonu. Funkcjonariusz nie podjął jednocześnie żadnych czynności zmierzających do odzyskania skradzionego telefonu, nie udokumentował również faktu sprawdzenia i powzięcia przedmiotowej informacji. Przesłuchany w charakterze obwinionego policjant przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu i odmówił składania wyjaśnień, poprzestając na stwierdzeniu, iż jest świadom, że złamał dyscyplinę służbową, nie uczynił tego jednak umyślnie. Funkcjonariusz poprosił również o wymierzenie kary adekwatnej do popełnionego czynu.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze T. G. zarzucił wydanemu orzeczeniu błędną wykładnię: art. 135s ust. 1 i art.132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji w związku z § 87 Instrukcji wykonywania czynności służbowych w zakresie przetwarzania informacji w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji będącym załącznikiem do Decyzji Nr 167 Komendanta Głównego Policji z dnia 19 marca 2008 r. w sprawie funkcjonowania zbiorów informacji tworzących Krajowy System Informacyjny Policji w związku z § 4 ust. 2 i 5 w zw. z § 8 rozporządzenia MSWiA z dnia 5 września 2007 r. w sprawie przetwarzania przez Policję informacji o osobach; art. 20 ust. 19 ustawy o Policji oraz "art. 125j ust. 1 pkt 6" ustawy o Policji oraz art. 2, art. 7, art. 42 ust. 1 i art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, które miało wpływ na treść orzeczenia. Przy tak sformułowanych zarzutach skarżący domagał się uchylenia w całości zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji i uniewinnienie go od stawianego zarzutu.

W uzasadnieniu skargi wskazał między innymi, że Komendant Wojewódzki Policji, jak i Komendant Powiatowy Policji po wznowieniu postępowania, wbrew art. 135s ust. 1 ustawy o Policji, skupili się na czynnościach dowodowych i winie, nie wyjaśnili jednak w ogóle kwestii naruszenia przepisów prawa mających wpływ na treść orzeczenia, co stanowi błędną wykładnie powołanego przepisu. Skarżący podniósł, iż w § 87 Instrukcji KGP w ogóle nie sprecyzowano czynności służbowej i dlatego nie można stwierdzić, iż zaniechał on tej czynności lub wykonał ją w sposób nieprawidłowy w rozumieniu art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji. Powołując się na konstytucyjną zasadę legalizmu z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stwierdził, iż nakazuje ona organom (Komendantowi Policji) karanie policjantów tylko na podstawie przepisów prawa określających precyzyjnie zachowanie, które swoim działaniem policjant naruszył. Zdaniem strony w postępowaniu dyscyplinarnym należy wskazać czynność służbową, którą policjant powinien wykonać, czynność ta musi być określona przepisem szczególnym i musi być wskazany sposób jej wykonania. Skarżący przedstawił w skardze argumentację przeciwstawiającą się wykładni art. 132 ust. 3 ustawy o Policji dokonanej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2038/06 LEX nr 318273, zarzucając jej dokonanie z naruszeniem reguł składni (syntaktycznych, gramatycznych). W ocenie strony pomimo użycia w omawianym przepisie zwrotu "w szczególności" przepis ten należy interpretować ściśle, a postawienie po zwrocie "w szczególności" dwukropka oznacza, że przepis ma charakter wyliczeniowy, przy czym wyliczenie to jest kompletne. Ponadto skarżący domagał się sprawdzenia przez Sąd konstytucyjności (stwierdzenia niezgodności przepisu wykonawczego z ustawą lub skierowania pytania Prawnego do Trybunału Konstytucyjnego) § 87 Instrukcji KGP, ponieważ Instrukcję i Decyzję Nr 167 Komendant Główny Policji wydał na podstawie § 4 ust. 2 i 5 w związku z § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 września 2007 r. w sprawie przetwarzania informacji o osobach (Dz.U. Nr 170, poz. 1203), a rozporządzenie to zostało wydane z przekroczeniem upoważnienia ustawowego zawartego w art. 20 ust. 19 ustawy o Policji, który to przepis nie upoważnia Ministra, jak i Komendanta Głównego Policji do określania czynności służbowych w razie ujawnienia, że przedmiot figuruje w rejestrze.

W odpowiedzi na skargę, odnosząc się do zarzutów podniesionych przez obwinionego, organ II instancji stwierdził, iż wydane w trybie wznowienia postępowania orzeczenie dyscyplinarne zawierało właściwe określenie kary dyscyplinarnej, a zebrany materiał dowodowy nie budził wątpliwości. Organ II instancji podniósł, iż obwiniony przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu. Dalej wyjaśnił, iż zgodnie z treścią art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji przewinieniem dyscyplinarnym jest w szczególności zaniechanie czynności służbowej, natomiast § 87 wyżej wskazanej Instrukcji stwierdza, iż policjant, który uzyskał informację, że sprawdzana osoba jest poszukiwana lub sprawdzana rzecz (przedmiot) zarejestrowana jest w zbiorach, zobowiązany jest do podjęcia stosownych działań. Organ wskazał, iż T. G. po uzyskaniu informacji, że telefon o sprawdzanym numerze figuruje w bazie KSIP ograniczył się jedynie do skontaktowania się ze swoim znajomym, sam nie podjął żadnych działań, które mogły doprowadzić do odzyskania skradzionego telefonu. W ocenie organu nie można zgodzić się z argumentami skarżącego, bowiem omawiany przepis zawiera się w stwierdzeniu użytym w treści zarzutu - w zwrocie "zaniechał jakichkolwiek działań". Organ podniósł także, iż do takiego zachowania obliguje policjanta również rota przysięgi, bowiem każdy policjant składa uroczyste ślubowanie, zobowiązując się chronić ustanowiony konstytucją porządek prawny, a wykonując powierzone zadania ślubuje pilnie przestrzegać prawa. W ocenie organu to, że § 87 Instrukcji nie precyzuje dokładnie czynności, jakie powinien wykonać policjant, określając je słowami "stosowne działania" nie może go zwolnić od opowiedzialności dyscyplinarnej, skoro obwiniony w zaistniałej sytuacji nie podjął jakichkolwiek działań. Zdaniem organu pojęcie to [naruszenie dyscypliny służbowej] jest szerokie i zawierają się w nim także "stosowne działania".

Na rozprawie skarżący podtrzymał dotychczasowe zarzuty i wnioski.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zagadnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy Policji reguluje rozdział 10 (art. 132-144a) ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277). W myśl art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2). Naruszeniem dyscypliny służbowej jest między innymi odmowa wykonania albo niewykonania rozkazu lub polecenia przełożonego (pkt 1), zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy (pkt 2), niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenia uprawnień określonych w przepisach prawa (pkt 3). Użyte w treści tego przepisu sformułowanie "w szczególności" oznacza, iż nie tylko stypizowane w tym przepisie czyny (wymienione zachowania policjantów) można uznać za naruszenie dyscypliny służbowej. Ustawodawca, uznając, iż niemożliwe jest ich enumeratywne wyliczenie, odsyła do klauzuli generalnej zawartej w art. 132 ust. 2 ustawy, która definiuje ogólnie pojęcie naruszenia dyscypliny służbowej, za które to naruszenie policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną.

Tutejszy Sąd, odmiennie niż strona skarżąca, podziela pogląd, iż art. 132 ust. 3 ustawy o Policji wylicza jedynie przykładowo rodzaje naruszeń dyscypliny służbowej. Zawarty w tym przepisie katalog zachowań i zaniechań, które mogą skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną funkcjonariusza, jest otwarty (tak wyrok tutejszego Sądu z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 311/09 (LEX nr 553446, wyrok dostępny w bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe stanowisko znajduje pełne potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. W wyroku z dnia 2 września 2008 r. sygn. akt K 35/06 (Dz.U. Nr 163, poz. 1026) Trybunał ocenił zgodność art. 132 ust. 2 ustawy o Policji z przepisami Konstytucji: art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu Trybunał odwołując się do wcześniejszego własnego orzecznictwa stwierdził, iż "brak jest podstaw prawnych do formułowania pod adresem ustawodawcy obowiązku tworzenia wyczerpującego katalogu przewinień dyscyplinarnych. Cechą charakterystyczną deliktów dyscyplinarnych (w odróżnieniu od przestępstw określonych w Kodeksie karnym) jest brak możliwości precyzyjnej typizacji tych czynów zabronionych. Pozostają one ustawowo niedookreślone z uwagi na obiektywną niemożność stworzenia wyraźnego katalogu zachowań zagrażających należytemu wykonywaniu konkretnych obowiązków służbowych, godzących w dobro danej służby, lub zachowaniu godności zawodu (...)". Ponadto Trybunał podniósł, iż we wcześniejszym orzeczeniu "Trybunał Konstytucyjny, zwracając uwagę na odrębności zachodzące między postępowaniem dyscyplinarnym i postępowaniem karnym sensu stricto, podkreślał ograniczone zastosowanie w tym pierwszym zasady ustawowej określoności czynu. Nawet w prawie karnym formułuje się jedynie postulat maksymalnej określoności czynów zabronionych, akceptując pewną niedoskonałość typizacji przestępstw". Zdaniem Trybunału "wprowadzenie ogólnego przepisu określającego sytuację, w której dochodzi do naruszenia dyscypliny służbowej, nie narusza także art. 31 ust. 1 Konstytucji, ponieważ nie stanowi nadmiernej ingerencji państwa w swobodę działania policjanta (...)". W konsekwencji przedstawiona przez stronę skarżącą wykładnia art. 132 ust. 3 ustawy o Policji nie mogła zostać zaakceptowana.

Podkreślenia wymaga, iż jeżeli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa może skutkować zastosowaniem odpowiedzialności dyscyplinarnej. Jest tak z tej przyczyny, że definicja przewinienia dyscyplinarnego zawarta w art. 132 ust. 2 ustawy jest definicją formalną, która zobowiązuje do przyjęcia popełnienia takiego przewinienia w oderwaniu od materialnego elementu społecznej szkodliwości (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 982/06, LEX nr 265545). Przedmiotowa odpowiedzialność oparta jest na regułach zaostrzonych, wynikających ze szczególnego rodzaju zadań stawianych Policji, a co za tym idzie funkcjonariuszom tej formacji, w zakresie ochrony zdrowia i życia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami na te dobra. Objęcie policjantów odpowiedzialnością dyscyplinarną uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z działalnością Policji publiczne zaufanie. Służyć ma również przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić ją wiarogodności w oczach opinii publicznej zwłaszcza, że wiele uprawnień przyznanych Policji pozwala na ingerowanie w sferę obywatelskich wolności i praw. W konsekwencji przy wykonywaniu zadań obowiązuje zatem nie tylko dyscyplina służbowa, ale i przestrzeganie zasad etyki zawodowej, do których to wartości należy zaliczyć szczególną staranność w wykonywaniu obowiązków (tak NSA w wyroku z dnia 19 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 637/06, LEX nr 320611).

Podnieść także należy, iż postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariusza Policji ma charakter postępowania represyjnego, co jednakże nie oznacza, iż wszystkie rozwiązania prawne wypracowane na tle Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania karnego mają zastosowanie wprost, a nawet odpowiednio, do postępowania dyscyplinarnego. Ponadto trzeba zwrócić uwagę na to, że przy odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia czy działanie lub zaniechanie konkretnej osoby było zamierzone, czy też nie. Czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne może mieć bowiem charakter umyślny, jak i nieumyślny, na co wprost wskazuje treść art. 132a ustawy o Policji. Stąd też przewinienie dyscyplinarne jest zawinione, jeżeli sprawca ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi (art. 132a pkt 1), jak również wtedy, gdy policjant nie mając zamiaru jego popełnienia jednak popełnia przewinienie na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką mógł i powinien przewidzieć (art.132a pkt 2). Już zatem samo (nieumyślne, niezamierzone) naruszenie obowiązków służbowych może powodować odpowiedzialność dyscyplinarną funkcjonariusza. Wobec tego postać i stopień jego winy nie przesądza o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego, może natomiast mieć wpływ na wymiar kary dyscyplinarnej. Stąd też w niniejszej sprawie dla stwierdzenia winy skarżącego w zakresie zarzucanego mu naruszenia dyscypliny służbowej organy dyscyplinarne nie musiały wykazać umyślności zachowania (tzw. winy umyślnej) ani nawet opierać się na ewentualnym przyznaniu się skarżącego do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego. Niemniej jednak przyznanie się stanowiło okoliczność o wymiernym znaczeniu dowodowym, przemawiającą w powiązaniu z innymi dowodami za uznaniem, iż skarżący dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego. Tylko tytułem wzmianki warto w tym miejscu wspomnieć, iż samo przyznanie się do winy nie zastępuje obowiązku udowodnienia popełnienia czynu, bowiem na gruncie współczesnego prawa karnego nie obowiązuje zasada, iż przyznanie się jest królową dowodów (confessio est regina probationum).

Okoliczności faktyczne sprawy, rozpatrywanej we wznowionym postępowaniu dyscyplinarnym w trybie art. 135r i art. 135s ustawy o Policji, są bezsporne. Pomiędzy stronami postępowania zachodzi natomiast brak zgody co do tego, czy na skarżącym, jako funkcjonariuszu Policji, ciążył obowiązek podjęcia działań służbowych w związku z powzięciem w dniu 27 października 2010 r. wiadomości uzyskanej w wyniku sprawdzenia na jego wniosek w systemie KSIP, że telefon komórkowy marki [...] o nr IMEI [...] figuruje w bazie informacji jako utracony w wyniku przestępstwa. Zdaniem organów dyscyplinarnych skarżący zaniechał podjęcia jakichkolwiek działań w celu odzyskania skradzionego, jak wynikało z powyższego sprawdzenia, telefonu komórkowego. Przeciwnie, po otrzymaniu tej informacji powiadomił o niej jedynie swojego znajomego N. B., który wcześniej poprosił go o sprawdzenie statusu opisanego telefonu. Ponadto funkcjonariusz nie udokumentował faktu sprawdzenia i powzięcia przedmiotowej informacji. Takie zachowanie skarżącego organy zakwalifikowały jako czyn stanowiący naruszenie dyscypliny służbowej, objęty dyspozycją art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 ze zm.) w zw. z § 87 Instrukcji wykonywania czynności służbowych w zakresie przetwarzania informacji w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji, będącej załącznikiem do Decyzji Nr 167 Komendanta Głównego Policji z dnia 19 marca 2008 r. w sprawie funkcjonowania zestawu centralnych zbiorów informacji tworzących Krajowy System Informacyjny Policji (Dz.Urz.KGP Nr 10, poz. 57).

W ocenie Sądu stanowisko organów dyscyplinarnych obydwu instancji co do naruszenia przez skarżącego dyscypliny służbowej, warunkującego odpowiedzialność dyscyplinarną, jest trafne. Skarżący - w istocie działając nie w interesie służby ani tym bardziej w interesie społecznym, lecz w interesie osoby prywatnej (znajomego) - uzyskał informację, że sprawdzony, na wniosek skarżącego, w systemie KSIP telefon komórkowy figuruje w bazie jako utracony w wyniku przestępstwa.

Zgodnie z wymaganiami stawianymi formacji służącej społeczeństwu i przeznaczonej do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz i porządku publicznego, jaką jest Policja, do jej podstawowych zadań należy ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra, jak i wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców (art. 1 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 4 ustawy o Policji). Rota ślubowania funkcjonariusza Policji obejmuje m.in. zobowiązanie do strzeżenia bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, jak i przestrzeganie dyscypliny służbowej i zasad etyki zawodowej (art. 27 powołanej ustawy).

§ 1 ust. 1 Decyzji Nr 167 Komendanta Głównego Policji z dnia 19 marca 2008 r. stanowi, iż system KSIP jest zestawem centralnych zbiorów informacji zawierającym między innymi informacje o wydarzeniach będących przestępstwami ściganymi z oskarżenia publicznego (pkt 1 lit. a) oraz o rzeczach (przedmiotach), z wyjątkiem zwierząt, związanych z wydarzeniami, o których mowa w pkt 1 (pkt 3 lit. a), jak i utraconych w wyniku wykroczenia posiadających cechy trwałe w postaci numeru umożliwiającego ich jednoznaczną identyfikację (pkt 3 lit. b).

§ 87 Instrukcji wykonywania czynności służbowych w zakresie przetwarzania informacji w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji (załącznika do Decyzji Nr 167 Komendanta Głównego Policji z dnia 19 marca 2008 r. w sprawie funkcjonowania zestawu centralnych zbiorów informacji tworzących Krajowy System Informacyjny Policji), stanowi, iż policjant, który uzyskał informację, że sprawdzana osoba jest poszukiwana lub sprawdzana rzecz (przedmiot) zarejestrowana jest w zbiorach, zobowiązany jest do podjęcia stosownych działań. Mając na uwadze przywołane przepisy ustawy o Policji oraz Instrukcji i Decyzji Nr 167 Głównego Komendanta Policji z dnia 19 marca 2008 r., nie sposób uznać, iżby stosowne działania, o których mowa w tym przepisie, miałyby być innymi działaniami niż aktywność nakierowana na odzyskanie skradzionej rzeczy i ustalenie świadków oraz domniemanych sprawców przestępstwa. W odniesieniu do skarżącego, który nie prowadził postępowania przygotowawczego w tzw. fazie "in rem" (w sprawie kradzieży/innego rodzaju zaboru telefonu komórkowego), winien był on przedsięwziąć odpowiednie działania umożliwiające Policji zabezpieczenie dowodów, w tym skradzionego mienia oraz ustalenie świadków lub domniemanego sprawcy kradzieży, paserstwa. Wobec powyższego należy przyjąć, iż skoro skarżący, korzystając z systemu KSIP pozyskał wiarygodne informacje, że sprawdzany telefon komórkowy został utracony w wyniku przestępstwa, to winien był chociażby sporządzić odpowiednią notatkę czy też zwrócić się z meldunkiem do (bezpośredniego) przełożonego. Jak na to wskazuje sporządzona po niewczasie notatka z dnia [...] 2010 r. (k. 8 akt postępowania dyscyplin.), skarżący miał kompetencje i możliwości zredagowania zawiadomienia w tym przedmiocie w komunikatywnej formie, wskazującej okoliczności pozyskania informacji o utraconym w wyniku przestępstwa telefonie komórkowym. Podjęcie aktywności w tym względzie dałoby szansę na zapewnienia natychmiastowej reakcji Policji na zgłoszona sytuację, umożliwiając podjęcie czynności zmierzających do zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa oraz innych niezbędnych czynności (czynności operacyjnych i procesowych), o których mowa w zarządzeniu nr 1426 Komendanta Głównego Policji z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie metodyki wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych przez służby policyjne wyznaczone do wykrywania przestępstw i ścigania ich sprawców (Dz.Urz.KGP z 2005 r. Nr 1, poz. 1).

Co się tyczy Instrukcji będącej załącznikiem do Decyzji Nr 167 Komendanta Głównego Policji z dnia 19 marca 2008 r. w sprawie funkcjonowania zestawu centralnych zbiorów informacji tworzących Krajowy System Informacyjny Policji, Sąd nie doszukał się niekonstytucyjności tych aktów w odniesieniu do zapisów istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 września 2007 r. w sprawie przetwarzania przez Policję informacji o osobach (Dz.U. Nr 170, poz. 1203), na podstawie którego (§ 4 ust. 2 i 5 w związku z § 8) została wydana Decyzja nr 167 Komendanta Głównego Policji, zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 20 ust. 19 ustawy o Policji. W ocenie Sądu wytyczne zawarte w omawianym przepisie ustawy w zakresie określenia rodzajów służb policyjnych uprawnionych do korzystania z tych zbiorów oraz sposobu oceny danych pod kątem ich przydatności w prowadzonych postępowaniach, które zostały uwzględnione w rozporządzeniu wykonawczym, nie stały na przeszkodzie wprowadzenia do Instrukcji zapisu, o którym mowa w § 87.

W tym miejscu należy dodać, celem wyjaśnienia stronie skarżącej, że organy rozstrzygające indywidualne sprawy administracyjne czy też sprawy dyscyplinarne nie są uprawnione do kwestionowania konstytucyjności rozporządzeń. Z kolei sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej są uprawnione do badania zgodności przepisu rozporządzenia z Konstytucją oraz ustawą, a w przypadku negatywnej oceny, do odmowy zastosowania takiego przepisu w rozpoznawanej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 2020/10, dostępny w bazie orzeczeń pod adresem jw.). Z kolei przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego przez sąd na podstawie art. 3 ustawy z 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) wchodzi w rachubę, gdy to sąd, a nie strona, poweźmie wątpliwości co do zgodności aktu prawnego z Konstytucją RP (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt IV KZ 8/10 (OSNwSK 2010/1/621, LEX nr 843937). Tego rodzaju wątpliwości po stronie Sądu nie zachodziły, bowiem przedstawiona w niniejszym uzasadnieniu interpretacja art. 132 ust. 2 ustawy o Policji znajduje oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok TK z dnia 2 września 2008 r. sygn. akt K 35/06). Podobnie też Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania zgodności z ustawą (i Konstytucją) rozporządzenia wykonawczego z dnia 5 września 2007 r. w sprawie przetwarzania przez Policję informacji o osobach, wydanego na podstawie art. 20 ust. 19 ustawy o Policji. Wobec tego zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne w ocenie Sądu nie naruszało wskazanych przez obwinionego przepisów Konstytucji.

W odniesieniu do zarzutu dotyczącego ukarania skarżącego za przewinienie nieznane ustawie, który to zarzut skarżący wsparł odwołaniem się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 grudnia 1998 r. sygn. akt K 41/97 (OTK 1998/7/117, Dz.U.1998/158/1043), podnieść należy, iż wyrok ten dotyczy zgodności z Konstytucją przepisu art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. Nr 133, poz. 882), niemniej jednak w wyroku tym Trybunał wspomniał, że wszystkie gwarancje, ustanowione w rozdziale II Konstytucji, znajdują zastosowanie także wówczas, gdy mamy do czynienia z postępowaniem dyscyplinarnym. Przepisy art. 42 - 45, a także art. 78 Konstytucji znajdują zastosowanie do oceny nie tylko regulacji o stricte karnym charakterze, ale też odpowiednio do innych regulacji o represyjnym charakterze. Przepis art. 132 ust. 2 ustawy o Policji, jak już wspomniano, nie narusza jednak art. 42 Konstytucji, na co wprost wskazuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 września 2008 r. sygn. akt K 35/06. Skarżący zdaje się nie dostrzegać, że rodzaje zachowań stanowiące czyn zagrożony odpowiedzialnością dyscyplinarną, a zatem przewinienie dyscyplinarne, został określony w ustawie, w art. 132 ust. 1 i 2 ustawy o Policji. Jednym z rodzajów zachowań sankcjonowanych odpowiedzialnością dyscyplinarną jest, obok naruszenia zasad etyki zawodowej, naruszenie dyscypliny służbowej, które to pojecie zostało objaśnione w ust. 2 powołanego przepisu. Z kolei, jak już to zostało wyjaśnione na wstępie rozważań prawnych uzasadnienia, w ust. 3 tego przepisu jedynie przykładowo wymieniono podstawowe rodzaje zachowań policjanta, które stanowią naruszenie dyscypliny służbowej. Wobec tego, przy jednoznacznych ustaleniach faktycznych, organy orzekające prawidłowo wskazały w uzasadnieniu prawnym, że skarżący naruszył dyscyplinę służbową. Kwestią wtórną byłoby natomiast ewentualne przywołanie niewłaściwego szczegółowego przepisu - jednostki redakcyjnej art. 132 ust. 2 ustawy o Policji, który stanowi jedynie przykład takiego naruszenia. Nawet niewłaściwa bądź niepełna kwalifikacja prawna przypisanego obwinionemu przewinienia nie dyskwalifikowałaby wydanego w danej sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. I OSK 1022/07, którym utrzymano w mocy wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 2038/06 - orzeczenia dostępne w centralnej bazie orzeczeń pod adresem jw.). Skoro wskazany w art. 132 ust. 3 ustawy o Policji katalog zachowań (działań i zaniechań), które mogą skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną funkcjonariusza, jest otwarty, to nawet gdyby uznać, iż [...] [zachowanie] skarżącego stanowiło inny przejaw naruszenia dyscypliny służbowej, uzasadnione byłoby poniesienie przez niego odpowiedzialności dyscyplinarnej. Dla zilustrowania tego poglądu warto jeszcze raz odwołać się do wyroku tutejszego Sądu z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 311/09, odnoszący się do niedopełnienia obowiązków służbowych, w którym Sąd stwierdził, iż przepis art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji jest przepisem o charakterze ogólnym po to, aby objął swoim zakresem wszystkie możliwe formy niedopełnienia obowiązków przez policjanta, a nie tylko te, które wynikają z wyraźnych przepisów szczególnych kreujących określone obowiązki służbowe.

Przepis art. 132 ust. 1 powołanej ustawy o Policji stanowi, że policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Odpowiedzialność dyscyplinarna oparta jest na regułach zaostrzonych, wynikających ze szczególnego rodzaju zadań: ochrony zdrowia i życia ludzi. Przy wykonywaniu zadań obowiązuje zatem nie tylko dyscyplina służbowa ale i przestrzeganie zasad etyki zawodowej, do których to wartości należy zaliczyć szczególną staranność w wykonywaniu obowiązków. Ma to znaczenie przy ocenie i zastosowaniu przepisów art. 132 ust. 2 i ust. 3 pkt 2 powoływanej ustawy o Policji. Według art. 132 ust. 2 tej ustawy, naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności zaniechanie czynności służbowych albo wykonanie [...] w sposób nieprawidłowy, o czym stanowi art. 132 ust. 3 pkt 2 powołanej ustawy. Zatem pociągnięcie do odpowiedzialności dyscyplinarnej oraz rodzaj zastosowanej kary należy rozważać z uwzględnieniem zadań funkcjonariusza Policji.

Reasumując wszystko powyższe stwierdzić należy, że obwiniony zachowując całkowitą bierność służbową, a do tego informując osobę trzecią, która posiadała utracony w wyniku przestępstwa telefon komórkowy, o wynikach sprawdzenia w systemie KSIP, popełnił czyn z art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji. W konsekwencji organy dyscyplinarne orzekające w sprawie miały obowiązek orzec o przewinieniu dyscyplinarnym, jak i rozstrzygnąć w przedmiocie kary za popełnione przewinienie. Przeprowadzone postępowanie wskazało na winę funkcjonariusza w zakresie przypisanego mu czynu, a stwierdzenie winy zostało powiązane z wymierzeniem skarżącemu kary dyscyplinarnej wymienionej w katalogu zawartym w art. 134 ustawy o Policji (pkt 4). W tym też zakresie nie można organom przypisać naruszenia art. 135s, w szczególności ust. 1 pkt 2, powołanej ustawy, który stanowi, iż po wznowieniu postępowania dyscyplinarnego przeprowadza się czynności dowodowe ograniczone do przyczyn wznowienia, a po ich zakończeniu, stosownie do poczynionych ustaleń, wydaje się orzeczenie uchylające dotychczasowe orzeczenie i stwierdzające uniewinnienie ukaranego lub umorzenie postępowania dyscyplinarnego albo zmieniające dotychczasowe orzeczenie i wymierzające inną karę dyscyplinarną, albo odmawiające uchylenia dotychczasowego orzeczenia. Zaskarżone orzeczenie nie zostało też wydane z naruszeniem zakazów i terminów, o których mowa w art. 135 ust. 4 i 5 oraz art. 135s ust. 2 tej ustawy (zakaz wymierzenia kary dyscyplinarnej po upływie karalności przewinienia).

Organ dyscyplinarny II instancji wskazał na przesłanki, którymi kierował się przypisując winę i uznając, że policjant dopuścił się przewinienia w warunkach umyślności, jak i wymierzając obwinionemu karę w postaci przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, o której mowa w art. 134 punkt 4 powołanej ustawy. Wymierzona kara, jak stanowi o tym art. 134h ust. 1 ustawy o Policji, powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Wymierzona skarżącemu kara w ustalonych okolicznościach nie może być uznana za karę nieadekwatną do popełnionego czynu (przewinienia). Trzeba pamiętać, iż skutkiem biernego zachowania skarżącego jako funkcjonariusza Policji był brak możliwości odzyskania skradzionego telefonu i ustalenia istotnych dowodów w postępowaniu prowadzonym przez Komisariat Policji w [...], a wykonanie tego rodzaju i innych czynności procesowych, jak i operacyjnych mogło przyczynić się do ustalenia sprawcy przestępstwa. Mając wszystko powyższe na uwadze nie sposób zaskarżonego rozstrzygnięcia dyscyplinarnego uznać za niesprawiedliwe, czy też - nawiązując do terminologii karnistycznej - rażąco niewspółmierne do popełnionego umyślnie czynu (przewinienia dyscyplinarnego). Przeciwnie, uwzględniając fakt, że policjanta bezwzględnie wiążą zasady etyki zawodowej i z tej przyczyny ponosi on również odpowiedzialność dyscyplinarną nawet za samoistne (niepowiązane z naruszeniem dyscypliny służbowej) nieprzestrzeganie tych zasad, wymierzona skarżącemu kara jest w ocenie Sądu najłagodniejszą uzasadnioną sankcją za popełnione przewinienie służbowe. Przypomnieć skarżącemu należy, iż zgodnie z "Zasadami etyki zawodowej policjanta" wprowadzonymi Zarządzeniem Nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r., wydanym na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy o Policji policjant nie może wykorzystywać swojego zawodu do celów prywatnych, a w szczególności nie może wykorzystywać informacji uzyskanych w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych ani uzyskiwać informacji do tych celów przy użyciu służbowych metod (§ 12). Niewątpliwie skarżący złamał te zasadę, bowiem podjął działania w sprawie sprawdzenia statusu telefonu komórkowego nie w celu zapobiegania i zwalczania przestępczości i ochrony mienia obywateli, lecz na prośbę znajomego w celu ochrony jego prywatnych interesów. Ponadto zasady etyki zawodowej w § 15 stanowią, iż policjant powinien w miarę możliwości udzielać pomocy innym policjantom w realizacji zadań służbowych oraz wspierać w rozwiązywaniu ich problemów osobistych. Niewątpliwie na żadną pomoc ze strony skarżącego nie mogli liczyć policjanci Komisariatu Policji w [...] prowadzący postępowanie w sprawie włamania do domu [...] w [...], w wyniku którego został utracony przedmiotowy telefon komórkowy. Co więcej, § 23 zasad etyki wymaga od policjanta dbałości o społeczny wizerunek Policji jako formacji, w której służy i podejmowania działań służących budowaniu zaufania do niej. Skarżący, angażując środki służbowe Policji do załatwienia prywatnych spraw swojego znajomego, jak i doprowadzając swoim zachowaniem - niewątpliwie ostrzegł znajomego, iż posiadany przez niego telefon komórkowy widnieje w systemie informacyjnym Policji jako utracony w wyniku przestępstwa - do niemożliwości odzyskania skradzionej rzeczy i podjęcia innych czynności pozwalających na pozyskanie dowodów w sprawie, niewątpliwie żadnej dbałości o społeczny wizerunek swojej formacji nie wykazał.

W tym stanie rzeczy, skoro Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania zaskarżonego orzeczenia w stopniu prowadzącym do jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności, to obowiązany był na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalić, jak też orzeczono w sentencji.