Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1831/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-09-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Komunalizacja mienia
Skarżony organ: Minister Rozwoju
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135,  art. 145  par. 1  pkt 1  lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 73  ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 133 poz 872
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi S. W. Sp. z o. o. w [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z [...] września 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rozwoju na rzecz Ś. W. Sp. z o. o. w [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. - po rozpatrzeniu odwołania Spółki [...] sp. z o.o. w [...] (dalej jako Spółka) - utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2018 r., nr [...], stwierdzającą, że część nieruchomości położonej w [...], stanowiącej fragment ulicy [...] i ulicy [...], oznaczonej geodezyjnie: obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha, z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa, własnością Miasta [...], jako grunt zajęty pod drogi publiczne - drogi powiatowe.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Miasto [...] - Zarząd Dróg Miejskich w [...] wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. wystąpiło do Wojewody [...] o wydanie na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej jako ustawa, decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Miasto [...] prawa własności części nieruchomości zapisanej w księdze wieczystej

[...], obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] - stanowiącej część ulicy [...] i ulicy [...] w [...].

Po rozpoznaniu wniosku Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2018 r., nr [...], stwierdził, że część nieruchomości położonej w [...], stanowiącej fragment ulicy [...] i ulicy [...], oznaczonej geodezyjnie: obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w [...], w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiącej własność [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (obecnie [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością) pozostającej w tej dacie we władaniu Miasta [...] - jako miasta na prawach powiatu, z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa, własnością Miasta [...], jako grunt zajęty pod drogi publiczne - drogi powiatowe.

W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, iż przedmiotowa część nieruchomości do dnia 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność [...] sp. z o.o. (obecnie [...] sp. z o.o.) - co wynika z decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] lutego 2011 r., sygnatura [...] i z decyzji z [...] czerwca 2011 r., sygnatura [...] oraz z odpisu zwykłego księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości.

Były prowadzone rozmowy między stronami postępowania - [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i Miasto [...] - ale nie przyniosły rezultatu.

W piśmie z 13 grudnia 2016 r. pełnomocnik ww. Spółki podniosła zarzut nieudokumentowania sprawowanego władztwa przez wnioskodawcę.

W odpowiedzi Zarząd Dróg Miejskich w [...] pismem z 22 lutego 2017 r. przesłał wyjaśnienia w sprawie oraz załączył dokumenty mające świadczyć

o sprawowanym przez wnioskodawcę władztwie.

Następnie Wojewoda podniósł, że z pisma Wydziału Zarządzania i Ewidencji Dróg z 15 czerwca 2012 r. wynika, iż w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa część nieruchomości była zajęta pod układ drogowy ulicy [...] i ulicy [...].

W tej dacie ulice te były drogami publicznymi kategorii wojewódzkiej - co potwierdza treść załącznika nr 13 do Rozporządzenia Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r.

w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich, m. in. w województwie [...] (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zmianami).

Ponadto wnioskodawca dołączył do akt sprawy stosowne dokumenty na okoliczność sprawowania władztwa publicznoprawnego tj. kopię metryki ulicy [...], kopię metryki ulicy [...] z [...] maja 1988 r., zdjęcia lotnicze wykonane [...] maja 1997 roku oraz [...] maja 1999 roku, przedstawiające przebieg ulicy [...] i ulicy [...], kopię instrukcji zimowego utrzymania dróg w latach 1995-1996, kopię załącznika do informatora zimowego utrzymania dróg 1998-1999, kopię protokołów odbioru oraz kopię dziennika robót.

Wojewoda wskazał też, że o sprawowaniu władztwa publicznoprawnego może przesądzać fakt, iż przez przedmiotową część nieruchomości, stanowiącej fragment jezdni ulicy [...] oraz ulicy [...], przebiegają urządzenia kanalizacji ogólnospławnej i deszczowej, linie telekomunikacyjne oraz przewody elektroenergetyczne. Jak wynika z załączonej kopii metryki, ulica [...], już w dacie stworzenia metryki, była utwardzona nawierzchnią bitumiczną, w całej długości oświetlona (55 rtęciowych punktów świetlnych), zlokalizowane były urządzenia zabezpieczające, w postaci barierek łańcuchowych ([...] mb), znaki drogowe oraz chodnik z płyt z betonu ceramicznego.

Ponadto, jak można ustalić z kopii metryki z [...] maja 1988 r., ulica [...] stanowiła drogę ogólnodostępną, na całej długości oświetloną (79 rtęciowych punktów świetlnych), utwardzoną nawierzchnią bitumiczną z mieszanką mineralno - asfaltową

z ustawionymi znakami drogowymi (43 szt.) oraz barierkami zapewniającymi bezpieczeństwo o długości [...] metrów.

Dołączona kserokopia protokołu odbioru chodnika przy ulicy [...], na odcinku od ulicy [...] do pawilonu handlowego po stronie południowej z [...] lipca 1984 r., wykonanych prac w terminie od 21 listopada 1983 do 10 maja 1984 r. przez Zakład Remontowo - Budowlany Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]", stanowi zarazem protokół przekazania do użytkowania przez Zarząd Dróg i Mostów - Zakład Drogowy nr [...] (obecnie Zarząd Dróg Miejskich w [...]) - co może świadczyć o sprawowaniu czynności zarządczych nad ulicą [...].

Zaś kopia protokołu pogwarancyjnego z [...] grudnia 1982 r. wskazuje, iż wnioskodawca zlecał naprawy nawierzchni jezdni na ulicy [...]. Kopia protokołu odbioru nr [...] z [...] września 1988 r. chodnika z płyt betonowych 50 cm x 50 cm, krawężników oraz obrzeży, wykonanych przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" w terminie od 1 sierpnia 1988 r. do 1 września 1988 r., wskazuje na wykonanie, na zlecenie wnioskodawcy, prac budowlanych w granicy pasa drogowego. Następnie z kopii dziennika robót budowlanych w pozycji nr 100, z datą [...] września 1994 r., można odczytać, że zostały dokonane prace remontowe związane z odnową powierzchni asfaltowej ulicy [...], natomiast we wpisie nr [...] z [...] marca 1997 r. można wskazać, że na ulicy [...] i na ulicy [...] od ulicy [...] zostały wykonane prace z zakresu remontu części powierzchni pasa jezdni.

W kopii instrukcji zimowego utrzymania dróg w latach 1995-1996 oraz w kopii załącznika do informatora zimowego utrzymania dróg w latach 1998-1999 można odnaleźć ulice [...] oraz [...], jako ulice objęte zimowym odśnieżaniem wykonywanym przez przedsiębiorstwo [...] w latach 1995-1996 oraz przez Zakład [...] w latach 1998-1999 w I kolejności, a zlecanym przez Zarząd Dróg Miejskich w [...].

Zatem - biorąc pod uwagę trwałość sieci sanitarnych oraz przewodów telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych - podane daty remontów wskazujące istnienie ww. instalacji, potwierdza fakt ich istnienia także na datę 31 grudnia 1998 r. Organ zauważył także, iż stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z 8 marca 1990 r.

o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446 ze zm.), do zadań własnych gminy należą m.in. sprawy wodociągów i zaopatrywanie w wodę, kanalizacji, zaopatrzenia

w energię elektryczną cieplną oraz gaz.

W związku z tym wszelkie czynności związane z konserwacją, bieżącą naprawą sieci

i urządzeń zlokalizowanych na pasie ulicy [...] oraz [...], musiały być zlecane przez Gminę Miasto [...] lub z nią konsultowane.

Następnie Wojewoda odniósł się do zarzutów Spółki dotyczących braku udokumentowanego sprawowanego władztwa nad konkretną częścią nieruchomości podkreślając, iż przedmiotowa część nieruchomości znajduje się w samym pasie jezdni ulicy [...] i [...]. Na arkuszu map, stanowiących integralną część kopii metryki ulic [...] i [...], przedstawiona jest szerokość i przebieg drogi, ze wskazaniem lokalizacji asfaltowej jezdni, chodnika z płyt betonowych, znaków oraz lamp ulicznych. Kwestię tę przedstawiają również fotografie załączone przez wnioskodawcę do akt sprawy oraz kopie map ewidencyjnych.

Stwierdził też, iż na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy, wskazane ulice stały się

z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami powiatowymi.

W związku z powyższym, zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy, przedmiotowa część nieruchomości z mocy prawa stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Miasta [...] - jako miasta na prawach powiatu.

Dodatkowo Wojewoda wskazał, że za przejętą część nieruchomości odszkodowanie przysługuje właścicielowi z [...] grudnia 1998 r. Natomiast powyższe odszkodowanie, zgodnie z art. 73 ust. 2 pkt 1 ustawy, wypłacać będzie Skarb Państwa. Przy czym ustalenie i wypłata odszkodowania nastąpi w odrębnym postępowaniu, na wniosek właściciela z [...] grudnia 1998 r., który winien być, zgodnie z art. 73 ust. 4 ustawy, złożony do Prezydenta Miasta [...] do dnia 31 grudnia 2005 r.

Kwestionując powyższą decyzję odwołanie wniosła Spółka [...] sp. z.o.o. w [...] - zarzucając naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy polegające na błędnej wykładni i uznaniu, iż nieruchomość będąca przedmiotem postępowania z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Miasta [...] jako grunt zajęty pod drogi publiczne.

Po rozpatrzeniu odwołania Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r. Nr 133, poz. 872 ze zm.), dalej jako ustawa, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy nastąpiło zatem, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki:

- nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,

- nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną,

- nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

W dalszej części uzasadnienia Minister podniósł, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności, ani Skarbu Państwa, ani jednostki samorządu terytorialnego, gdyż jej właścicielem w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz obecnie jest [...] Spółka z o.o. (uprzednio [...] Spółka z o.o.) - co potwierdza księga wieczysta nr [...].

Następnie stwierdził, że w dniu 31 grudnia 1998 r. działka nr [...] była zajęta pod drogę publiczną, co ustalił na podstawie:

- rozporządzenia Ministra Komunikacji z 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim, ciechanowskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, krośnieńskim, łomżyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, przemyskim, siedleckim, sieradzkim, suwalskim, rzeszowskim, tarnowskim i zielonogórskim (Dz. U. Nr 30, poz. 151), na mocy którego ul. [...] i ul. [...] w [...] zostały zaliczone do kategorii dróg wojewódzkich;

- art. 103 ust. 3 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r., z dniem 1 stycznia 1999 r. ul. [...] i ul. [...] w [...] stały się drogami powiatowymi, gdyż nie zostały wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. (Dz. U. nr 160, poz. 1071);

- zdjęć lotniczych z [...] maja 1997 r. oraz z [...] maja 1999 r., wykonanych przez Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego [...] wraz z nałożonymi granicami działki nr [...], przedstawiających przebieg ulicy [...] i ulicy [...]; wypisu i wyrysu mapy ewidencyjnej sporządzonych w dniu [...] czerwca 2012 r.; oświadczenia Naczelnika Wydziału Zarządzania i Ewidencji Dróg Zarządu Dróg Miejskich w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz oświadczenia Zastępcy Dyrektora ds. Zarządzania Drogami Zarządu Dróg Miejskich w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. - według których działka nr [...] była zajęta pod układ drogowy ul. [...] i ul. [...] na dzień 31 grudnia 1998 r.

Dodał, że kolejną z przesłanek zastosowania art. 73 ustawy jest przesłanka władztwa publicznoprawnego.

W dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu publicznym, co ustalono na podstawie:

- kopii metryki ul. [...], z której wynika, że była to ulica utwardzona nawierzchnią bitumiczną, w całej długości oświetlona, zlokalizowane były na niej urządzenia zabezpieczające, w postaci barierek łańcuchowych, znaki drogowe oraz chodnik z płyt

z betonu ceramicznego, a w 1988 r. dokonano przeglądu technicznego drogi;

- kopii metryki ul. [...] z [...] maja 1988 r., z której wynika, że stanowiła drogę ogólnodostępną, na całej długości oświetloną, utwardzoną nawierzchnią bitumiczną

z mieszanką mineralno - asfaltową z ustawionymi znakami drogowymi oraz barierkami zapewniającymi bezpieczeństwo, a w dniu 9 stycznia 1988 r. dokonano remontu kapitalnego w postaci ułożenia chodnika z płyt betonowych;

- kopii instrukcji zimowego utrzymania dróg w latach 1995-1996: ośnieżanie

i zwalczanie śliskości na ulicach Miasta [...], w tym ul. [...] i ulicy [...];

- kopii załącznika do informatora zimowego utrzymania dróg 1998-1999, gdzie zostały wskazane ulice [...] oraz [...], jako ulice objęte zimowym odśnieżaniem wykonywanym przez przedsiębiorstwo [...] w latach 1995-1996 oraz przez Zakład Sprzątania Placów i Ulic w latach 1998-1999 w I kolejności, a zlecanym przez Zarząd Dróg Miejskich w [...];

- kopii protokołu odbioru chodnika przy ul. [...], na odcinku od ulicy [...] do pawilonu handlowego po strome południowej z [...] lipca 1984 r., z której wynika, że roboty zostały wykonane w czasie od dnia 21 listopada 1983 r. do dnia 10 maja 1984 r. przez Zakład Remontowo-Budowlany Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]";

- kopii protokołu pogwarancyjnego z [...] grudnia 1982 r., z którego wynika, że wnioskodawca zlecał naprawy nawierzchni jezdni na ul. [...];

- kopii protokołu odbioru nr [...] z [...] września 1988 r., chodnika z płyt betonowych, krawężników oraz obrzeży na ul. [...], wykonanych przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]", w terminie od dnia 1 sierpnia 1988 r. do dnia 1 września 1988 r.;

- kopii dziennika robót budowlanych z [...] września 1994 r., z którego wynika, że zostały dokonane prace remontowe, związane z odnową powierzchni asfaltowej ulicy [...], a na ul. [...] i na ul. [...] od ul. [...] zostały wykonane prace z zakresu remontu części powierzchni pasa jezdni.

W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że w stosunku do działki nr [...] zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 ust. 1 ustawy -

a więc należało utrzymać w mocy decyzję organu I instancji.

Na zakończenie odniósł się też do zarzutów skarżącego wskazując, że władztwo publicznoprawne dotyczy całego odcinka drogi, a nie poszczególnych działek gruntu. Trudno bowiem uznać, że istnieje możliwość wykazania dokonywania czynności tylko na konkretnych działkach. Nie można natomiast wymagać, aby zarządca drogi wskazywał wykonawcy numery ewidencyjne działek, na których mają być wykonane czynności związane np. z konserwacją oświetlenia ulicznego czy odśnieżaniem (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 381/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1961/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 czerwca 2012 r" sygn. akt I SA/Wa 601/12).

Nie zgadzając się z powyższą decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła spółka [...] sp. z o.o. w [...], zarzucając zaskarżonej decyzji:

- naruszenie przepisów postępowania - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej ocenie dowodów i nieuzasadnionym uznaniu, że udowodnione zostały przesłanki zastosowania przepisu art. 73 ust. 1 ustawy, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania nie pozwala na uznanie, że zrealizowane zostały przesłanki zastosowania przepisu art. 73 ust. 1 ustawy,

- naruszenie przepisów postępowania - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie

w mocy decyzji organu I instancji, mimo nieudowodnienia przez organy administracji spełnienia przesłanek zastosowania przepisu art. 73 ust. 1 ustawy,

- naruszenie prawa materialnego - art. 73 ust. 1 ustawy polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu i uznaniu, że nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa własnością Miasta [...] jako grunt zajęty pod drogę publiczną.

W obszernym uzasadnieniu strona skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie zarzutów skargi.

Skarżąca Spółka wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z [...] września 2017 r. w całości, na podstawie art. 145 a § 1 p.p.s.a. o zobowiązanie organu do rozpoznania sprawy zgodnie z wnioskiem strony oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, iż skarga jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.

Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów procesowych, tj.:

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych w kontekście zastosowanego w sprawie art. 73 ust. 1 ustawy oraz

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez co najmniej przedwczesne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Inwestycji

i Rozwoju z [...] lipca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2018 r., stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Miasto [...] prawa własności część nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) dalej jako ustawa.

Przepis ten stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Powołany powyżej przepis określa przesłanki, których tylko łączne wystąpienie powoduje przejście gruntu na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. Przesłankami tymi są: władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. gruntem przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego; zajęcie gruntu pod drogę publiczną i brak tytułu własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego do zajętego gruntu.

Ponadto wyjaśnić należy, że przestrzenne granice zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, do których odnosi się art. 73 ust. 1 ustawy determinuje stan faktyczny istniejący na gruncie - a więc sposób jego zagospodarowania, pozwalający na zakwalifikowanie go do definicji pasa drogowego, w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. - o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 1998 r. Pasem drogi jest zaś - zgodnie z tym przepisem - wydzielony pas terenu, przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi

z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, iż organ nie wykazał wystąpienia wszystkich przesłanek wymienionych w art. 73 ust. 1 ustawy - w odniesieniu do nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją.

Poza sporem pozostaje, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia

1998 r. stanowiła własność [...] sp. z o.o. (obecnie [...] sp. z o.o.) - co znajduje potwierdzenie w księdze wieczystej nr [...]. Zatem prawo własności do niej przysługiwało osobie prawnej, a nie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego, a więc spełniona została pierwsza z przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy.

Bezsporne w sprawie jest również to, iż na podstawie art. 103 ust. 2. ustawy ul. [...] i ul. [...] w [...] z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się drogami powiatowymi, gdyż nie zostały wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. (Dz. U. nr 160, poz. 1071);

Natomiast kwestią sporną jest, czy przedmiotowa działka nr [...] była w dniu

31 grudnia 1998 r. zajęta pod drogę publiczną i czy Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nią władały.

Przy czym wskazać należy, że z uwagi na to, iż wskazany przepis art. 73 ust. 1 ustawy ma charakter wywłaszczeniowy, organy orzekające w sprawie zobowiązane były w sposób niezwykle precyzyjny wykazać spełnienie przesłanek w nim określonych.

Badając kwestię zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną,

w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że fakt, iż ul. [...] i ul. [...] w z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się drogami powiatowymi, nie jest wystarczający do stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności przedmiotowej działki.

Jako dowód zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną organ wskazał:

- zdjęcia lotnicze z naniesionymi granicami nieruchomości wykonane w dniach [...] maja 1997 r. i [...] maja 1999 r.;

- wypis i wyrys mapy ewidencyjnej sporządzonej w dniu [...] czerwca 2012 r.;

- oświadczenie Naczelnika Wydziału Zarządzania i Ewidencji Dróg Zarządu Dróg Miejskich w [...] z [...] czerwca 2012 r. oraz oświadczenie Zastępcy Dyrektora ds. Zarządzania Drogami Zarządu Dróg Miejskich w [...] z [...] lutego 2017 r. - według których działka nr [...] była zajęta pod układ drogowy ul. [...] i ul. [...] na dzień 31 grudnia 1998 r.

W ocenie składu orzekającego, z powołanych dokumentów nie wynika w sposób nie budzący wątpliwości, fakt zajęcia w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną.

Przede wszystkim podkreślenia wymaga fakt, że w aktach sprawy brak jest nie tylko mapy obrazującej granice ulicy [...] i [...]z naniesionymi granicami działki nr [...], obrazującej stan zajęcia nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r., sporządzonej przez uprawnionego geodetę i opracowanej w trybie art. 73 ust. 1 ustawy - ale brak jest jakiejkolwiek mapy sporządzonej zgodnie z przepisami.

Do wniosku została dołączona tylko kserokopia (nie poświadczona za zgodność) wypisu i wyrysu z ewidencji gruntów z dnia [...] czerwca 2012 r. oraz kserokopia (nie poświadczona za zgodność) bliżej nie określonej mapy - na których kolorem pomarańczowym zaznaczono (nie wiadomo przez kogo) granice działki nr [...].

Zdaniem Sądu żadna z tych dołączonych kserokopii nie spełnia wymogów "mapy sporządzonej zgodnie z prawem" i może stanowić wiarygodnego dowodu przebiegu granic działki nr [...] na dzień 31 grudnia 1998 r. i jej zajętości pod drogę publiczną.

Również na załączonych do akt sprawy metrykach ulicy [...] i [...] nie są zaznaczone granice działki nr [...].

Wobec powyższego ww. oświadczenia Naczelnika Wydziału Zarządzania

i Ewidencji Dróg Zarządu Dróg Miejskich w [...] z [...] czerwca 2012 r. oraz oświadczenie Zastępcy Dyrektora ds. Zarządzania Drogami Zarządu Dróg Miejskich

w [...] z [...] lutego 2017 r. (według których działka nr [...] była zajęta pod układ drogowy ul. [...] i ul. [...] na dzień 31 grudnia 1998 r.) oraz ww. zdjęcia lotnicze - nie mogą stanowić jedynego dowodu zajętości nieruchomości pod drogę, mogą one co najwyższej stanowić dowód pośredni, pomocniczy.

Jeszcze raz należy podkreślić, że w aktach sprawy brak jest przekonywującego dowodu obrazującego granice drogi publicznej na dzień 31 grudnia 1998 r. (ul. [...] i [...]) oraz zajęcia działki nr [...] na pas drogowy - co oznacza nienależyte udokumentowanie jednej z ustawowo określonych przesłanek zastosowania art. 73 ust. 1 ustawy, tj. faktycznego, rzeczywistego stanu zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r.

W orzecznictwie wyraźnie akcentuje się, iż zajęcie nieruchomości pod drogę oraz jej urządzenie na tej właśnie nieruchomości w dacie 31 grudnia 1998 r. musi być

w sposób niebudzący wątpliwości udowodnione. Okoliczność ta nie może być udokumentowana pośrednio - w szczególności nie można okoliczności zajęcia nieruchomości pod drogę oraz jej urządzenia na tej nieruchomości wykazywać na podstawie materiału dowodowego dotyczącego stanu jaki istniał przed lub po miarodajnej dla rozstrzygnięcia sprawy dacie 31 grudnia 1998 r. (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2013 , sygn. akt I OSK 532/12, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto wskazać należy, że na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów nie można ustalić, jakie były granice ul. [...] i [...] na dzień 31 grudnia 1998 r., jaki był dokładnie ich przebieg na tę datę. Nie można również ustalić, czy w tym dniu szerokość tych ulic pokrywała się w całości z granicami działki nr [...], czy też tylko w części.

Ze zdjęć lotniczych dołączonych do akt sprawy wynika, że w granicach działki nr [...] znajdują się drzewa.

Tymczasem skarżący złożył do akt sądowych pisma Zarządu Dróg Miejskich

w [...] informujące go, że na działce nr [...] - położonej poza pasem drogowym ulicy [...], który nie jest w zarządzie ZDM - znajduje się drzewo, które stanowi zagrożenie oraz drzewo, które spowodowało szkodę. Zatem z treści tych pism ewidentnie wynika, że nie cała działka nr [...] jest zajęta pod ulicę [...].

Tym samym nie został wykazany zakres przestrzennego zajęcia tej nieruchomości pod drogę publiczną. Brak ustalenia tej okoliczności uniemożliwia,

w ocenie Sądu, dokonanie prawidłowej oceny co do zajęcia całej przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną.

Ponieważ nie została udowodniona przesłanka zajętości działki nr [...] pod drogę publiczną, dlatego też za niecelowe Sąd uznał rozważania, czy w niniejszej sprawie wystąpiła ostatnia z przesłanek wymieniona w art. 73 ust. 1 ustawy dotycząca władania gruntem przez Miasto [...] w dniu 31 grudnia 1998 r.

W konsekwencji Sąd uznał, iż organy orzekające w sprawie przedwcześnie przyjęły, że zaistniały wszystkie przesłanki uregulowane w art. 73 ust. 1 ustawy - gdyż okoliczności dotyczące zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną

w dniu 31 grudnia 1998 r. wymagają dokładnego i jednoznacznego wyjaśnienia.

Podjęta przez organ I instancji decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności przedmiotowej działki oraz utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji są przedwczesne i wydane zostały z naruszeniem ww. art. 73 ustawy oraz przepisów k.p.a., w tym art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. - bowiem organy nie zebrały i nie rozpatrzyły

w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.

Rozpatrując ponownie sprawę organ wojewódzki weźmie pod uwagę przedstawione stanowisko Sądu, poszerzy ustalenia dotyczące stanu faktycznego

i zgromadzi niezbędny materiał dowodowy przy pomocy wszelkich dostępnych

i pomocnych środków dowodowych, stosując art. 75 § 1 k.p.a. W szczególności mogą to być dokumenty geodezyjne (oryginalne lub poświadczone za zgodność) sporządzone przez uprawnionego geodetę z zaznaczonymi granicami działki obrazującymi stan zajęcia nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. (tzw. mapa synchronizacyjna).

Dopiero po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, które wyjaśni w sposób nie budzący wątpliwości wszystkie okoliczności sprawy, organ wyda decyzję, a swoje rozstrzygnięcie wyczerpująco umotywuje w jej uzasadnieniu, zgodnie

z art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.