Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 602/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-09-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28, art. 30, art. 24 ust. 5
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 11, art. 107 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: § 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2011 r. sprawy ze skargi A.Ś. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział, po rozpatrzeniu wniosku A.Ś. o umorzenie składek ubezpieczeniowych, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1-4 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r. Nr 205. poz. 1585 ze zm.), odmówił wnioskodawcy umorzenia należności, których łączna wysokość na dzień złożenia ww. wniosku ([...] marca 2011r.) wyniosła 5 053,28 zł.

W uzasadnieniu organ podał, iż strona w okresie od [...] stycznia 1999r. do [...] sierpnia 1999r., od [...] października 1999r. do [...] stycznia 2000r., od [...] lutego 2000r. do [...] lipca 2001r. prowadził działalność gospodarczą.

Jednocześnie organ ustalił, na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów, sytuację materialną A.Ś.. I tak ustalono, że A.Ś. aktualnie nie jest zatrudniony, żona również nie pracuje. Małżonka posiada orzeczony na stałe umiarkowany stopień niepełnosprawności ze względu na ograniczenie funkcji ruchu oraz niedosłuch. Źródłem utrzymania wnioskodawcy jest zasiłek stały otrzymywany z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w wysokości 131, 93 zł. A.Ś. aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pracuje zarobkowo, żona wnioskodawcy M.Ś. od dnia [...] stycznia 2011 r. pobiera zasiłek stały z MOPS-u w kwocie 197,90 zł miesięcznie. Syn zobowiązanego osiąga dochód z tytułu zatrudnienia, który wynosi 1.400 zł brutto miesięcznie i wspomaga rodzinę kwotą 300,00 zł miesięcznie. Jak wynika z treści oświadczenia strony syn zamieszkuje wraz z rodziną, ale prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Dodatkowo z informacji uzyskanej z urzędu z Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych wynika, że A.Ś. jest współwłaścicielem nieruchomości (garaż murowany) mieszczącej się w [...]. W stosunku do zobowiązanego nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne.

Ponadto z oświadczeń podatkowych (PIT-37) wynika, że skarżący - wraz z żoną, w 2008r. osiągnął dochód w wysokości 8 596,05 zł, a w 2009r. i 2010r. nie osiągnął żadnego dochodu. Miesięczne obciążenia związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą w sumie 774,05zł (czynsz 288,19 zł, gaz 160,26 zł, energia 157,31 zł, kablówka 117,95 zł, usługi telekomunikacyjne 50,34 zł). A.Ś. nie ma zadłużeń wobec Urzędu Skarbowego, ponosi wydatki związane z dojazdem na rehabilitację (jest po wypadku), wizyty lekarskie i leki w kwocie (jak podaje strona) 200zł. Od 2007r. (od wypadku) do 2011r. podlegał leczeniu hospitalizacyjnemu jak i ambulatoryjnemu, podejmował czynności mające na celu usprawnienie organizmu, ma orzeczony stopień niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym, orzeczenie wygasło z dniem [...] kwietnia 2011r. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lutego 2011r. wynika, że rozpoznano u strony zaawansowaną chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, zmiany i zniekształcenia wielopoziomowe. Lekarz neurolog w ww. zaświadczeniu stwierdził, iż leczenie operacyjne nie rokuje poprawy.

Organ wskazał, iż strona mimo osiągniętego w 2008r. dochodu nie dokonała dobrowolnych wpłat na poczet zaległych składek. Zdaniem Prezesa ZUS A.Ś. nie udowodnił, że nie jest w stanie spłacić należności bez pozbawienia możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Rozstrzygając wniosek o umorzenie należności Zakład podał, iż miał na uwadze również to, że umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu

z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organ odpowiedzialny za ich pobór zobligowany jest do szczególnej staranności i ostrożności

w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Mając więc na uwadze okoliczności wynikające z uzasadnienia niniejszej decyzji, uwzględniając obowiązek dbałości o dobro finansów ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego dysponując prawem

do umarzania należności na zasadzie uznania administracyjnego, Zakład postanowił nie umarzać zadłużenia uznając, że umorzenie należności byłoby w obecnym stanie faktycznym przedwczesne i działałoby na niekorzyść finansów ubezpieczeń społecznych

i innych funduszy, pozbawiając fundusze wpływu należnych i obowiązkowych składek.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skarżący ponownie stwierdził, iż kwota zadłużenia jest dla niego i jego rodziny nie do udźwignięcia.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2011r. nr [...] Prezes ZUS, na podstawie art. 83

ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U.

z 2009r. Nr 205. poz. 1585 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r.. Nr 98. poz. 1071 z póżn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ przytoczył stan faktyczny sprawy, przywołał przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczące umorzenia należności

i przedstawił argumenty tożsame z zawartymi w uzasadnieniu decyzji wydanej w I instancji.

W szczególności w ocenie organu II Instancji w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki całkowitej nieściągalności wynikające z art. 28 ust. 3 ustawy

o systemie ubezpieczeń społecznych.

W tym przepisie ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność w myśl cytowanej ustawy. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące i stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z nich daje możliwość umorzenia tych należności. Zdaniem organu brak tych przesłanek uniemożliwił organowi pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącego, bowiem byłoby to sprzeczne

z interesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z uwagi na jego statutową działalność.

Organ II instancji podał także, iż rozpatrzył także możliwość zastosowania wobec skarżącego – jako płatnika, umorzenia należności z tytułu składek w przypadku braku ich całkowitej nieściągalności o jakiej mowa w art. 28 ust. 3a ustawy i rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (DZ.U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365). W tej mierze, z uwagi na uznaniowy charakter umorzenia, organ również nie dopatrzył się w sytuacji skarżącego cech dla pozytywnego załatwienia jego wniosku. Organ powołał się na okoliczność, iż w ciągu ostatnich lat dłużnik nie wykazał dobrej woli w spłacie choć części zadłużenia oraz że umorzenie stanowiłoby wyraz całkowitej i ostatecznej rezygnacji organu z dochodzenia należnych kwot, a ZUS musi dbać o interes ogólnospołeczny.

Z powyższą decyzją nie zgodził się A.Ś. i złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Skarżący przedstawił swoją sytuację materialną, tj. podał, że jego dochód wynosi 131,93 zł, żony 197,90 zł (zasiłki stałe z MOPS), dodatek mieszkaniowy w kwocie 64,25 zł, rodzinne na syna D. 91 zł i pomoc syna A. 300 zł. Strona przy takich kwotach jakie ma do dyspozycji on i jego rodzina nie widzi możliwości spłaty zadłużenia, nie powodując przy tym żadnych skutków pogorszenia sytuacji materialnej w jakiej się znajduję skarżący i jego rodzina. Dodał, iż jego grupa o niepełnosprawności oraz żony umożliwia im pobieranie zasiłku stałego z MOPS ze względu na długotrwałą chorobę bezrobocie i ubóstwo, wobec tego strona nie wie na jakiej podstawie Prezes ZUS uważa, że jest możliwość spłaty przez niego zadłużenia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r., - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - powoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawowana jest w oparciu

o kryterium zgodności z prawem.

Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, Sąd stwierdził, że wydane one zostały z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu skutkującym konieczność jej uchylenia.

Analiza akt sprawy wskazuje, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrywał wniosek o umorzenie nieopłaconych w terminie składek, które zostały określone w decyzji ZUS z dnia [...] kwietnia 2011r. Nr [...] według stanu na dzień [...] marca 2011 r.

w ogólnej kwocie 5 053,28 zł.

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nieopłacone należności z tytułu składek dotyczą składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, których skarżący był jednocześnie płatnikiem oraz odsetek od tych świadczeń.

Stosownie do treści art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009r., nr 205, poz. 1585 ze zm.) - dalej "sus" należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład,

z uwzględnieniem ust. 2-4. W myśl ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

W ust. 3 ustawodawca określił przypadki całkowitej nieściągalności, i tak całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie

w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia

w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,

z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W tej mierze należy podzielić pogląd Prezesa ZUS, iż po stronie skarżącego żadna z tych przesłanek nie zachodzi.

Zgodnie z ust. 3a ustawy o sus należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

W ust. 3b ustawodawca zawarł delegację, na podstawie której minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o których mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych.

Stosownie do treści ust. 4 umorzenie składek powoduje także umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty.

Zgodnie z treścią art. 30 ustawy sus do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej wykonując delegację wynikającą

z art. 28 ust. 3b wydał w dniu 31 lipca 2003r. rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (DZ.U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365), zwane dalej rozporządzeniem. Stosownie do treści § 3 ust. 1 rozporządzenia zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego

i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W myśl ust. 2 za rodzinę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku.

Stosownie do treści ust. 3 za działalność, o której mowa w ust. 1 pkt 2, uważa się pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej

w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 sus wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc,

że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 sus, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

Decyzje wydane w oparciu o omawiane przepisy są decyzjami o charakterze uznaniowym. W zakresie uznaniowym decyzji administracyjnych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. dokonano prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym i uzasadnienie decyzji sporządzono zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a.

W rozpatrywanej sprawie organ stwierdził, iż nie widzi podstaw do umorzenia należności zgodnie z wnioskiem skarżącego, bowiem nie zachodzą okoliczności dające podstawę do umorzenia należności jako całkowicie nieściągalne.

W niniejszej sprawie ZUS nie rozważył w sposób kompleksowy i zgodny

z zasadami postępowania dowodowego wszystkich okoliczności i dowodów występujących w sprawie a mogących mieć znaczenie dla jej rozstrzygnięcia i nie wyciągnął następnie na tej podstawie prawidłowych - zgodne z doświadczeniem życiowym - wniosków kierując się przy tym przesłankami wynikającymi z przepisów prawa materialnego znajdujących tu zastosowanie.

Nie negując uprawnienia organu orzekającego w sprawach umorzenia należności

z tytułu składek do swobodnego wyboru rozstrzygnięcia, nie można tracić z pola widzenia faktu, iż wprawdzie w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), ocena ta nie może być jednak sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Wynikająca z art. 7 k.p.a. ogólna zasada postępowania administracyjnego odnosi się nie tylko do postępowania, lecz również do stosowania prawa materialnego przy wydawaniu decyzji uznaniowych (wyroki z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt II GSK 301/06, Lex nr 325379 i z dnia 10 października 2007 r. sygn. akt II GSK 176/07, Lex nr 451167). Należy zawsze brać pod uwagę, czy w wyniku egzekucji powstanie zagrożenie utraty możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych dłużnika.

Zauważyć należy w związku z tym, iż ocena organu co do możliwości umorzenia zaległości z tytułu składek winna odnosić się do aktualnej sytuacji skarżącego, a nie do zdarzeń przeszłych skutkujących powstaniem zaległości.

W tym miejscu podkreślić należy, że ocena istnienia lub nie okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości z tytułu składek powinna być dokonana według stanu z chwili rozstrzygania, a zdarzenia wcześniejsze np. z okresu prowadzenia działalności gospodarczej mają znaczenie drugorzędne.

Jest więc absurdem branie pod uwagę tego, iż w 2008r. skarżący osiągnął dochód roczny w wysokości 8 596,05zł i wtedy nie podjął próby spłaty chociażby części zadłużenia. Dochód roczny w ww. kwocie, biorąc pod uwagę, że jest to wartość netto

i że na utrzymaniu skarżącego były wtedy 3 osoby (tego nie wiemy), to na osobę przypadało niewiele ponad 230 zł miesięcznie. Jest to bardzo skromna kwota, mając chociażby na względzie, że w 2007r. skarżący miał poważny wypadek, który – jak sam organ potwierdził, spowodował konieczność hospitalizacji, leczenia, rehabilitacji i zakupu leków itp. Zaświadczenia lekarskie znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy potwierdzają zły stan zdrowia A.Ś. w bieżącym roku, z tego wniosek, że kondycja fizyczna skarżącego nie jest dobra.

Podkreślić należy, iż stan finansowy i majątkowy dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości, dlatego też należało szczegółowo rozważyć

czy egzekucja należności nie doprowadzi do niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb jego rodziny oraz konieczności korzystania z pomocy społecznej. To, że skarżący nie ma zaległości podatkowych, nie jest prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne, że płaci rachunki nie oznacza wcale, że on i jego rodzina nie będą żyli na granicy nędzy. W tym konkretnym postępowaniu ustawodawca dał organom możliwość wzięcia pod rozwagę ww. okoliczności. Ponadto żona skarżącego jest niepełnosprawna, mają uczącego się syna, drugi syn – jak wskazuje organ, zarabia 1400 zł brutto,

co oznacza, ze otrzymuje za pracę niewiele ponad 1000 zł, a dodatkowo studiuje zaocznie.

Organy w toku postępowania administracyjnego ustaliły, iż bieżące koszty utrzymania mieszkania i związane z tym opłaty wynoszą ponad 770 zł, a wydatki na leczenie, rehabilitację itp. to kwota około 200 zł. Nadto trzeba jeszcze pamiętać, iż skarżący i jego rodzina muszą mieć jeszcze środki na jedzenie oraz ubrania.

Jednocześnie sytuacja, w której zapłata zaległości spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa (np. zasiłków), nie jest zgodna

z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym. Biorąc pod uwagę, że skarżący wraz z rodziną już obecnie utrzymuje się

ze środków pochodzących z pomocy społecznej, trudno przyjąć, że wyegzekwowanie od niego zaległych należności, nawet jeżeli jest realnie możliwe dzięki np. najmie garażu, może pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela.

W orzecznictwie przyjmuje się, że interes publiczny nie powinien być rozumiany, jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela (tak m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01, LexPolonica

nr 373938). W powołanym wyżej orzeczeniu NSA stwierdził również, iż organ powinien rozważyć szczegółowo kwestię istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z instytucji umorzenia należności oraz ewentualnie okoliczności uzasadniające zakres ich zastosowania.

Uznając, iż sytuacja materialna skarżącego jest trudna, organ nie dokonał analizy możliwości spłaty zadłużenia. W szczególności nie rozważył czy stan majątkowy A.Ś. pozwala na spłatę zadłużenia i czy nie pociągnie zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Organ nie wziął pod uwagę tego, że skarżący utrzymuje się z zasiłków z MOPS, nie przedstawił argumentacji potwierdzającej zasadność odmowy umorzenia zadłużenia skarżącego.

Nie bez znaczenia jest fakt, iż środki pochodzące z pomocy społecznej przyznawane są na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, zatem spłata zadłużenia z tych środków może mieć wpływ na ich zaspokojenie.

Przedstawione powyżej okoliczności, wobec stanowiska ZUS powodują,

że należności w stosunku tego organu będą zaspokajane ze środków jakie państwo przeznacza na pomoc społeczną, co jak już wskazano nie jest zgodne z interesem obywatela, jak i państwa.

W decyzjach Prezesa ZUS wydanych w I i II instancji brak jest właściwego uzasadnienia dlaczego organ uważa, że stan zdrowia skarżącego nie może stanowić podstawy do umorzenia – skoro w aktach administracyjnych sprawy znajduje się dokumentacja, która potwierdza ciężki stan zdrowia strony, a jak wskazał organ dał on wiarę przedłożonym przez skarżącego dokumentom. Brak w uzasadnieniu obu decyzji Prezesa ZUS odniesienia do tego, czy niesprawność ruchowa, poruszanie się o kuli powoduje konieczność posiadania samochodu (i ponoszenia w związku z tym wydatków na utrzymanie pojazdu), czy też w stosunku do tej ruchomości może być prowadzona egzekucja jako niepociągająca zbyt ciężkich skutków dla skarżącego w związku

z wypadkiem i umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.

Mimo obszernego uzasadnienia zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji, organy dokonały jedynie pobieżnej oceny stanu faktycznego, naruszając tym samym podstawowe zasady postępowania administracyjnego, co jest szczególnie rażące

w sytuacji wydawania rozstrzygnięć w ramach uznania administracyjnego. Organ odmawiając umorzenia powinien wykazać, iż okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania jej w sposób szczególny. Czytając przedmiotowe rozstrzygnięcia odnosi się wrażenie, że po zmianie danych osobowych i kilku liczb

w uzasadnieniu, można je "dopasować" do każdej innej sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczeniowych.

Wobec powyższego nie można stwierdzić, iż sytuacja skarżącego została dogłębnie zbadana i oceniona i że nie można więc przypisać znamion dowolności ocenie dokonanej przez organy orzekające. Przy wyjątkowym charakterze instytucji umorzenia zadłużenia

z tytułu składek organ władny jest co prawda dać pierwszeństwo interesowi społecznemu kierując się szczególnym, publicznoprawnym charakterem tych należności, ale też musi się kierować celami, o których wspomniano powyżej i rozważyć jaki jest ten interes społeczny w danej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.