Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2330/14
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 37, art. 40 i art. 42
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Teza: Przepisy art. 37, art. 40 i art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290), nie uzależniają wydania rozstrzygnięć na podstawie ww. przepisów od tego, czy inwestor obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, posiadał w dacie budowy prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czy też nie posiadał takiego prawa

TEZY

Przepisy art. 37, art. 40 i art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290), nie uzależniają wydania rozstrzygnięć na podstawie ww. przepisów od tego, czy inwestor obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, posiadał w dacie budowy prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czy też nie posiadał takiego prawa


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie sędzia NSA Andrzej Gliniecki /spr./ sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant st. asystent sędziego Anna Sidorowska-Ciesielska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 57/14 w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 57/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu skargi K. C. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nisku z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...].

Jak wynika z akt sprawy, podaniem z dnia 23 lutego 2009 r. K. C. zawiadomił PINB o istnieniu na stanowiącej jego własność działce ewidencyjnej nr [...] położonej w K. słupa energetycznego i zażądał wszczęcia postępowania celem jego usunięcia.

Po wszczęciu postępowania Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nisku postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., na podstawie art. 56 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm. w zw. z art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) zobowiązał [...] Sp. z o.o. do przedłożenia orzeczenia technicznego dotyczącego zgodności wykonania z warunkami technicznymi linii elektroenergetycznej napowietrznej 15kV Rudnik–Biłgoraj przebiegającej m.in. przez działkę nr [...], obowiązującymi w dacie budowy oraz ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego linii w obecnym czasie. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie administracyjne dotyczące wykonanej linii elektroenergetycznej. Po rozpatrzeniu odwołania K. C. Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], utrzymał powyższą decyzję PINB w Nisku w mocy powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. wniósł K. C. Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 385/11 uchylił decyzję Podkarpackiego WINB z dnia [...] kwietnia 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB w Nisku z dnia [...] grudnia 2010 r. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2541/11 oddalił skargę kasacyjną.

Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu PINB w Nisku, działając na podstawie art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...], udzielił pozwolenia na użytkowanie wykonanej linii elektroenergetycznej napowietrznej 15 kV Rudnik–Biłgoraj w części przebiegającej m.in. nad działką numer ewidencyjny [...], położoną w R., gdzie zlokalizowany został słup energetyczny nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że inwestycja została zrealizowana w czasie obowiązywania prawa budowlanego z 1961 r., a słup wykonany został w ramach samowoli budowlanej. Przedmiotową inwestycję zakwalifikować należy jako urządzenie budowlane, na budowę którego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. PINB w Nisku wskazał, że w okolicznościach sprawy zastosowanie znajdują przepisy P.b.s. Podał, że przedmiotowa linia elektroenergetyczna napowietrzna 15 kV Rudnik-Biłgoraj jest zgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym, o czym świadczy odpis decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Biłgoraju z dnia [...] listopada 1966 r., nr [...], ustalającą lokalizację szczegółową na budowę linii wysokiego napięcia od granicy województwa do wsi H. oraz odpis decyzji Prezydium Narodowej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1966 r., nr [...], ustalającą lokalizację szczegółową na budowę linii wysokiego napięcia na odcinku Rudnik do granicy powiatu niżańskiego.

W okolicznościach sprawy nie zachodzą przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. i niemożliwym jest nakazanie rozbiórki słupa i linek od niego biegnących, dlatego w tej sytuacji organ uruchomił procedurę legalizacyjną i zastosował art. 40 a finalnie art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. Organ wskazał, że z przedłożonego przez [...] Sp. z o.o. orzeczenia technicznego wynika, że przedmiotowa linia elektroenergetyczna została wybudowana zgodnie z obowiązującymi wymogami, normami oraz rozwiązaniami technicznymi, przy zastosowaniu właściwych materiałów, elementów konstrukcyjnych i osprzętu. Obecny stan techniczny nie powoduje zagrożenia dla ludzi i mienia, nie powoduje pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Z tych przyczyn organ za zasadne uznał wydanie pozwolenia na użytkowanie.

Odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. złożył K. C.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nisku z dnia [...] sierpnia 2013 r. podnosząc, że przedmiotowa linia energetyczna stanowi obiekt inżynierski – sieć energetyczna użytku publicznego, na realizację którego wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę. Wskazując na treść art. 103 § 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) organ wskazał, że przepis ten zawiera odesłanie, co oznacza, że przy rozpatrywaniu samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych przed 1 stycznia 1995 r. zastosowanie mają przepisy art. 37 i art. 40 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Podkarpacki WINB podał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności o jakich mowa w tym przepisie. Przedmiotowa linia elektroenergetyczna, wybudowana została w ramach budowy linii magistralnej 30 kV Rudnik-Ryczki. Na tę inwestycję wydane został dwie decyzje o lokalizacji szczegółowej obie z dnia [...] listopada 1966 r. Zatem przedmiotowa linia elektroenergetyczna jest składową całej sieci energetycznej użytku publicznego, obsługuje obiekty budowlane znajdujące się na terenie, przez które przebiega. Nie można zatem stwierdzić, że została wybudowana na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Nie zachodzą również przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., gdyż linia ta nie powoduje zagrożenia dla ludzi i mienia, jak również nie występuje pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia – co zostało stwierdzone w przedłożonej ekspertyzie technicznej oraz orzeczeniu technicznym.

Organ odwoławczy wskazał, że w tej sytuacji organ zobligowany był do wdrożenia procedury legalizacyjnej z art. 40, a następnie z art. 42 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Podał, że wykonując wytyczne wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 14 września 2011 r. wykluczył istnienie przesłanek z art. 37 tej ustawy, nie stwierdził też konieczności wykonania zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 tej ustawy), tym samym zasadne stało się udzielenie pozwolenia na użytkowanie, na podstawie art. ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z § 10 zarządzenia z dnia 20 maja 1966 r., decyzja o lokalizacji szczegółowej inwestycji liniowych i sieciowych może dotyczyć poszczególnych zadań inwestycyjnych. Ustalenie lokalizacji szczegółowej w tych wypadkach następuje na podstawie koncepcji całości zamierzenia i przedsięwzięcia inwestycyjnego. Zgodnie z § 13 ust. 4 pkt 1 tego zarządzenia, w razie podejmowania inwestycji liniowych i sieciowych, za koncepcje zagospodarowania terenu zamierzenia inwestycyjnego uważa się wykreślenie projektowanego przebiegu linii lub układu sieci oraz – razie potrzeby – rozmieszczenie obiektów związanych z tą linią lub siecią, na tle istniejącego zagospodarowania terenów, na mapy w skali nie mniejszej niż 1:5000 – w odniesieniu do terenów w granicach miast, osiedli i wyznaczonych terenów budowlanych na wsi oraz w skali nie mniejszej niż 1:25000 – w odniesieniu do innych terenów. Koncepcja zagospodarowania terenu nie wyszczególnia konkretnych działek, przez które dana inwestycja liniowa i sieciowa ma przebiegać. Natomiast wskazywany przez odwołującego § 4 zarządzenia nie dotyczy przedmiotowej sprawy.

K. C. zaskarżył powyższą decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 57/14, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nisku z dnia [...] sierpnia 2013 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie wątpliwości nie budzi fakt, że rzeczona linia energetyczna, zlokalizowana m.in. na działce nr ewid. [...] w miejscowości K., została zrealizowana w latach 1966–1967 w ramach budowy linii elektrycznej 30 kV Rudnik–Ryczki. Poza sporem pozostaje również przyjęcie, że ww. inwestycja została zrealizowana bez wymaganej prawem decyzji o pozwoleniu na budowę. Kwestią sporną pozostaje natomiast okoliczność, czy rozpatrujące sprawę organy nadzoru budowlanego, w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. winy badać legitymowanie się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez inwestora samowoli budowlanej. Sąd orzekający na tak postawione pytanie odpowiada twierdząco, a to z przyczyn wywiedzionych poniżej.

Sąd podniósł, że do obiektów budowlanych zrealizowanych w określonych powyżej warunkach samowoli budowlanej zastosowanie mają przepisy art. 37, 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974 r. Przepis art. 37 ust. 1 wymienia dwie przesłanki obligujące właściwy organ do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Przesłankami tymi są: stwierdzenie, że obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (art. 37 ust. 1 pkt 1) oraz stwierdzenie, że obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2). Podkreślenia wymaga fakt, że okoliczności te, poprzez zastosowanie spójnika "lub" nie są przesłankami łącznymi, a zaistnienie jednej z nich obliguje organ do wydania rzeczonego rozstrzygnięcia. Ponadto zgodnie z art. 37 ust. 2 właściwy organ może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

Zdaniem Sądu ratio legis przepisu art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. zasadza się na tym, aby uniemożliwić sprawcom samowoli budowlanej ominięcie obowiązujących przepisów prawa materialnego, w tym także przepisów prawa cywilnego, regulującego stosunki własności. Zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 5 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego z 1974 r., obiekty budowlane winny być realizowane w sposób zapewniający ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich. Zdaniem Sądu pod pojęciem tym mieści się ochrona prawa własności. Powyższe potwierdza zasada określona art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974 r., która uzależnia wydanie pozwolenia na budowę od wykazania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością. Kategoryczność tej zasady potwierdza konstrukcja ww. przepisu, a zwłaszcza użycie przez ustawodawcę słowa "wyłącznie" przy określaniu warunku, jakie winien spełnić podmiot wnioskujący o pozwolenie na budowę. Mając na uwadze powyższą normę stwierdzić należy, że wykładnia zaprezentowana przez orzekające organy stawiałaby na pozycji uprzywilejowanej sprawców samowoli budowlanych w stosunku do inwestorów, którzy inwestycje realizowali zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W ocenie Sądu dokonując błędnej wykładni art. 37 ust. 1 i 2 organy naruszyły przepisy prawa materialnego i naruszenie to miało niewątpliwie wpływ na wynik sprawy, Przyjęcie, że w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w oparciu o powyższą regulację organ nadzoru nie ma uprawnień lub obowiązku do badania czy inwestor legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, doprowadziło do błędnego zastosowania art. 42 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez udzielenie pozwolenia na użytkowanie obiektu, co do którego inwestor nie wykazał ww. prawa. Zaniechanie zaś przeprowadzenia dowodu na powyższą okoliczność stanowiło naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. obligujących do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, i na kanwie powyższych rozważań naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Za pozostający poza kognicją Sądu w niniejszej sprawie uznano zarzut naruszenia przepisów zarządzenia z dnia 20 maja 1966 r. przy wydaniu decyzji lokalizacyjnych linii energetycznej. Kwestia ta może być rozpatrzona przy zainicjowaniu przez skarżącego postępowania nadzwyczajnego w myśl przepisów k.p.a. Sąd wskazał, że organ nadzoru budowlanego dokona wykładni art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., w tym zbada prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, mając na uwadze wskazania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Sąd nie neguje przy tym ustaleń dokonanych przez organy nadzoru, związanych z aspektami techniczno-budowlanymi inwestycji, ani tym bardziej nie przesądza, że sprawa winna zakończyć się wydaniem nakazu rozbiórki obiektu. Ewentualna legalizacja obiektu w oparciu o przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. uzależniona będzie od wykazania przez inwestora stosownej legitymacji do dysponowania gruntem, przy czym Sąd nie wskazuje sposobu w jaki okoliczność ta winna być udowodniona, pozostawiając to uznaniu organów i wskazując na przepis art. 75 k.p.a.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 18 kwietnia 2014 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżając wyrok w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucili naruszenie prawa materialnego:

1) art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię i uznanie, że prowadząc postępowanie legalizacyjne obiektu budowlanego wybudowanego przed 1 stycznia 1995 r. bez pozwolenia na budowę organ nadzoru budowlanego nie tylko bada przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., tj. czy obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę oraz czy obiekt powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia – ale ma obowiązek badać tytuł prawny inwestora do nieruchomości, na której wybudowano obiekt budowlany w warunkach samowoli budowlanej i od tej okoliczności uzależniać wydanie decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego;

2) art. 5 ust. 1 pkt 6 w zw. z art. 29 ust. 5 ustawy Prawo budowlane z dnia 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji ich zastosowanie w postępowaniu legalizacyjnym obiektu budowlanego wybudowanego przed 1 stycznia 1995 r. bez pozwolenia na budowę.

Skarżący kasacyjnie organ zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. również naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją naruszono ww. przepisy k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy,

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, które nie dają rękojmi załatwienia sprawy zgodnie z prawem oraz oceną prawną wyrażoną w zaskarżonym wyroku.

Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną K. C. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.

Skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, wskazując na przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania, które zostały naruszone zaskarżonym wyrokiem.

Trafnie zarzuca się w skardze naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 29 ust. 5 Pr.bud. z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 Pr.bud. z 1994 r., przez błędną ich wykładnię i uznanie, że w postępowaniu legalizacyjnym obiektu budowlanego, wybudowanego przed 1 stycznia 1995 r., organ nadzoru budowlanego ma obowiązek badać tytuł prawny inwestora do nieruchomości, na której wybudowano obiekt i od tych ustaleń zależy wydanie decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego legalizacja. Żaden z ww. przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. nie obliguje organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie na podstawie art. 37, art. 40 oraz art. 42 tej ustawy do badania, czy inwestor posiadał w dacie budowy lub w dacie prowadzenia postępowania tytuł prawny do nieruchomości, na której wzniesiono obiekt budowlany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Błędny jest również pogląd przyjęty przez Sąd pierwszej instancji, że od ustaleń w tym zakresie, zależy wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 37 lub art. 42 Pr.bud. z 1974 r. Zresztą pogląd ten, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, został przyjęty nie w oparciu o konkretne przepisy obowiązującego prawa, lecz wyłącznie w oparciu o poglądy przyjęte w kilku wcześniej wydanych wyrokach sądowych.

W obecnie obowiązującym art. 48 i art. 49b Pr.bud. ustawodawca wyraźnie wskazał, że organ prowadzący postępowanie legalizacyjne ma prawo żądać od inwestora przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i od tego uzależniać swoje rozstrzygnięcie. Nie ma jednak podobnych postanowień w prawie budowlanym z 1974 r. i nie można tu stosować obecnie obowiązujących przepisów przez analogię, tym bardziej że dotyczy to nakazu rozbiórki obiektu budowlanego – najdalej idącej sankcji administracyjnoprawnej w Prawie budowlanym.

Zarzut Sądu pierwszej instancji, że organy prowadzące postępowanie zaniechały ustalenia, czy inwestor posiadał tytuł prawny do nieruchomości, jest bezpodstawny i służył chyba wyłącznie temu, żeby wskazać na naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Po pierwsze, organy takiego obowiązku nie miały, poza tym z akt sprawy jednoznacznie wynika, że inwestor w dacie budowy przedmiotowej linii energetycznej i w chwili obecnej nie miał i nie ma prawa do dysponowania na cele budowlane działką nr ewid. [...], położoną w R. (stanowiącą współwłasność K. C. i Czesława Ćwikły). Jak wynika z akt sprawy okoliczność ta dla stron postępowania jest bezsporna, nie powinna być więc przedmiotem wskazań Sądu, co do dalszego postępowania, czym naruszono art. 141 § 4 oraz art. 7 p.p.s.a., jak trafnie podnosi się też w skardze kasacyjnej.

Przesłanki wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego zostały wyczerpująco określone w art. 37 Pr.bud. z 1974 r. i nie można w tym zakresie wskazywać innych podstaw nakazu rozbiórki nie znajdujących oparcia w obowiązujących przepisach prawnych, odwołując się wyłącznie do wybranych orzeczeń sądowych.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji powinien poddać kontroli zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą w oparciu o kryteria ustawowe zamieszczone w art. 37, art. 40 i art. 42 Pr.bud. z 1974 r. Poza tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie powinien wyjaśnić, czy decyzja PINB w Nisku z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz zaskarżona decyzja, udzielają pozwolenia na użytkowanie całej linii elektroenergetycznej napowietrznej 15 kV Rudnik–Biłgoraj, czy też tylko w części przebiegającej nad działką nr ewid. [...] gdzie został zlokalizowany słup energetyczny nr [...], gdyż ta kwestia nie jest jasna, a na co Sąd w ogóle nie zwrócił uwagi.

Z zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 15 maja 2009 r. (k.17) wynika, że zostało wszczęte postępowanie administracyjne, w sprawie linii energetycznej 30 kV Rudnik nad Sanem–Ryczki, której słup jest usytuowany na działce nr ewid. [...] położonej w R., stanowiącej współwłasność K. C. i C. C. W całym postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym udziału nie brały inne podmioty niż ww., natomiast przedmiotowa linia energetyczna przebiega niewątpliwie przez wiele innych nieruchomości, do których prawo mają inne podmioty. Trudno też byłoby przyjąć pogląd, że można udzielić pozwolenia na użytkowanie linii energetycznej (obiektu liniowego art. 3 pkt 3a Pr.bud. z 1994 r.) jedynie w odniesieniu do jednej działki – jednego słupa, jak w tym przypadku. Redakcja osnowy decyzji PINB z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz uzasadnienie tej decyzji jak i zaskarżonej decyzji nie pozwalają na jednoznaczne określenie przedmiotu, zakresu rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego. Wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek K. C. zgodnie z art. 28 i art. 61 § 1 k.p.a., mogło mieć miejsce jedynie w ramach posiadanego przez niego interesu prawnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji na podstawie okoliczności i przepisów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Przepisy art. 37, art. 40 i art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290), nie uzależniają wydania rozstrzygnięć na podstawie ww. przepisów od tego, czy inwestor obiektu budowlanego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, posiadał w dacie budowy prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, czy też nie posiadał takiego prawa. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji powinien mieć na uwadze postanowienia art. 190 p.p.s.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 207 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.