Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1226/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Prezes Sądu
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art 66 ust 4, art 70 ust 1
journal: Dz.U. 2009 nr 26 poz 157
law: Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch, Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 marca 2011 r. sygn. akt III SA/Lu 491/10 w sprawie ze skargi A. R. na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 17 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę A. R. na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy odpuszczenia do udziału do egzaminu sędziowskiego. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, iż skarżąca A. R. – asystent sędziego w Sądzie Rejonowym w R. - pismem z dnia [...] lipca 2010 r. zwróciła się do Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie o dopuszczenie jej do egzaminu sędziowskiego na podstawie art. 66 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157), zwanej dalej ustawą o KSSiP lub ustawą. Skarżąca wskazała, że od dnia [...] kwietnia 2006 r. jest zatrudniona na tym stanowisku w pełnym wymiarze czasu pracy.

Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Lublinie odmówił dopuszczenia skarżącej do egzaminu sędziowskiego, uznając, że skarżąca nie spełniła wymogu dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego – wymogu trzyletniego okresu pracy na stanowisku asystenta sędziego w dacie wejścia w życie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, tj. w dniu 4 marca 2009 r.

Skarżąca wezwała Prezesa Sądu Apelacyjnego do usunięcia naruszenia prawa stwierdzając, że trzyletni okres pracy na stanowisku asystenta spełniła w dniu [...] kwietnia 2009 r., tzn. przed datą złożenia wniosku.

Pismem z dnia [...] września 2010 r. Prezes Sądu Apelacyjnego poinformował ją, że nie stwierdził zaistnienia podstaw do uchylenia czynności z dnia [...] sierpnia 2010 r. odmawiającej uwzględnienia wniosku o dopuszczenie do egzaminu sędziowskiego w najbliższym terminie przewidzianym dla aplikantów sądowych i dopuszczenia skarżącej do tego egzaminu sędziowskiego. Organ wyjaśnił, że prawidłowa interpretacja art. 66 ust. 4 ustawy o KSSiP nie pozostawia wątpliwości, iż do egzaminu sędziowskiego kończącego aplikację sądową rozpoczętą przed dniem 1 stycznia 2008 r. będą mogli przystąpić wyłącznie ci asystenci sędziów, którzy w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 4 marca 2009 r. byli zatrudnieni na stanowisku asystenta sędziego i w tym dniu czas zajmowania przez nich tego stanowiska wynosił 3 lata.

Na czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2010 r., polegającą na odmowie dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego (w skardze omyłkowo podano datę [...] września 2010 r., czyli datę udzielenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa) skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której domagała się uchylenia zaskarżonej czynności i dopuszczenia jej do egzaminu sędziowskiego, o którym mowa w art. 70 ust. 1 ustawy o KSSiP.

W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż jej przedmiotem jest akt z zakresu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżony w terminie, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.

Skarżąca uznała, że podstawy ubiegania się o przystąpienie do egzaminu sędziowskiego zamieszczone są w przepisie art. 66 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Skarżąca wskazała, iż zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 lipca 2010 r. (nr 141/10/DNAP) ogłoszono, iż egzamin sędziowski odbędzie się w dniach: 6, 8, 14-16 września 2010 r. oraz podniosła, iż pismem z dnia 26 lipca 2010 r. zgłosiła Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Lublinie zamiar przystąpienia do wskazanego egzaminu sędziowskiego.

W ocenie skarżącej, stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie wyrażone w zaskarżonej czynności, zawiera błędną interpretację art. 66 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Nie jest bowiem słuszne twierdzenie, iż przepis ten stawia, jako warunek przystąpienia do egzaminu sędziowskiego, wymóg trzyletniego okresu zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego na dzień wejścia ustawy w życie, tj. na dzień 4 marca 2009 r. Z brzmienia cytowanego przepisu jednoznacznie wynika, iż asystent sędziego może przystąpić do egzaminu sędziowskiego, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy jest zatrudniony na tym stanowisku, zgłosi prezesowi przełożonego sądu apelacyjnego swój zamiar przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem i przystępując do egzaminu, legitymuje się trzyletnim okresem zatrudnienia na tym stanowisku. Zdaniem skarżącej, ustawodawca mając świadomość, iż w sądach powszechnych zatrudnieni są asystenci sędziów legitymujący się wyłącznie wykształceniem prawniczym, stworzył im prawną możliwość przystąpienia do egzaminu sędziowskiego, wyrażając swą wolę w przepisach przejściowych i końcowych do ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, tj. w art. 66 ust 4.

Skarżąca powołała się również na fakt, iż we wrześniu 2009 r. do egzaminu sędziowskiego organizowanego przez Sąd Apelacyjny w Lublinie przystąpiły dwie osoby zatrudnione na stanowisku asystenta sędziego, odpowiednio od dnia 1 kwietnia 2005 r. oraz od dnia 17 maja 2006 r. Z powyższego wynika, iż we wrześniu 2009 r., przystępujący do egzaminu asystent sędziego (pracujący od 17 maja 2006 r.), nie musiał spełniać trzyletniego okresu zatrudnienia na dzień wejścia ustawy w życie (4 marca 2009 r.). Treść przepisu art. 66 ust. 4 wymienionej ustawy nie uległa zmianie, pozostając w dotychczasowym brzmieniu, wobec czego nie ma żadnych podstaw, aby dokonując wykładni, zmieniać w tak radykalny sposób jego interpretację. W tym kontekście nieuwzględnienie jej wniosku o dopuszczenie do egzaminu sędziowskiego jest naruszeniem konstytucyjnego prawa do równości. Prawo to wymaga bowiem, aby wszyscy adresaci norm prawnych, byli traktowani bez dyskryminowania, czy faworyzowania.

Skarżąca wskazała też, że powyższe kwestie były przedmiotem kilkakrotnej analizy Ministerstwa Sprawiedliwości. Zgodnie z dotychczasowym stanowiskiem Departamentu Legislacyjno-Prawnego Ministerstwa Sprawiedliwości, wyrażonym w opinii z dnia 27 listopada 2009 r., znak DL-P-IV-023-152/09, przesłanka legitymowania się trzyletnim stażem pracy na stanowisku asystenta sędziego musiała być spełniona najpóźniej w dacie składania wniosku o dopuszczenie do przedmiotowego egzaminu sędziowskiego. Kolejnym pismem z 19 marca 2010 r., znak DNAP-I-141/9/10/BŚ Ministerstwo Sprawiedliwości zmieniło dotychczasową wykładnię wyżej wymienionych przepisów, wskazując iż do egzaminu sędziowskiego będą mogli przystąpić wyłącznie ci asystenci sędziów, którzy w dniu wejścia w życie wyżej wymienionej ustawy – tj. dnia 4 marca 2009 r., byli zatrudnieni na stanowisku asystenta sędziego, jak również w tym dniu czas zajmowania przez nich wskazanego stanowiska wynosił 3 lata.

Reasumując skarżąca uznała, że stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach i powinno zostać uchylone.

W odpowiedzi na skargę, Prezes Sądu Apelacyjnego w Lublinie wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Rozpoznając skargę A. R., Sąd I instancji, w pierwszej kolejności, rozważył kwestię dopuszczalności wniesienia w przedmiotowej sprawie, skargi do sądu administracyjnego. Badając tę kwestię WSA w Lublinie, stwierdził, iż pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. (doręczonym skarżącej 10 sierpnia 2010 r.), Prezes Sądu Apelacyjnego w Lublinie odmówił skarżącej, zatrudnionej na stanowisku asystenta sędziego w Sądzie Rejonowym w R. od [...] kwietnia 2006 r., dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego. Powodem odmowy było niespełnienie, w ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego, przesłanek z art. 66 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury.

Czynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2010 r. WSA w Lublinie uznał za czynność podlegającą zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070), zwanej dalej u.s.p., organem sądu w sądzie apelacyjnym jest prezes sądu i to on pełni czynności z zakresu administracji sądowej oraz inne czynności przewidziane w ustawie oraz przepisach odrębnych (art. 22 § 1 pkt 2 i 3 u.s.p.). Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż Prezes Sądu Apelacyjnego nie jest organem administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym (należy bowiem do organów władzy sądowniczej). Prezes Sądu z racji pełnienia pewnych funkcji administracyjnych, w przypadkach wskazanych w obowiązujących przepisach, może jednak działać w formach przewidzianych dla "ustrojowych" organów administracyjnych i wówczas będzie takim organem w znaczeniu funkcjonalnym, z racji wykonywanych przez siebie funkcji. Natomiast skarżąca, jako asystentka sędziego, stosownie do art. 155 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, wykonuje samodzielnie czynności z zakresu administracji sądowej oraz czynności przygotowania spraw sądowych do ich rozpoznania. W świetle powołanych wyżej przepisów Sąd I instancji uznał, że odmowa dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego jest czynnością, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a, czyli inną niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Sąd I instancji wyjaśnił także, iż zarówno przepisy ustawy o KSSiP, jak i ustawy u.s.p., nie przewidują środków zaskarżenia w przypadku odmowy dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego asystenta sędziego, który zgłosił zamiar do jego przystąpienia. Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 P.p.s.a.).

W przedmiotowej sprawie skarżąca spełniła ten warunek, bowiem w dniu [...] sierpnia 2010 r., skierowała do Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na to wezwanie Prezes Sądu Apelacyjnego wyraził swoje stanowisko w piśmie z dnia [...] września 2010 r., doręczonym skarżącej 7 września 2010 r. Skarżąca złożyła niniejszą skargę za pośrednictwem organu, w dniu 7 października 2010 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), a więc z zachowaniem trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 P.p.s.a.

W świetle powyższego, WSA w Lublinie stwierdził, że skarga została wniesiona przy zachowaniu trybu i terminów określonych powołanymi wyżej przepisami, a więc podlega merytorycznemu rozpoznaniu.

Sąd I instancji wskazał, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności stanowi przepis art. 66 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, a sformułowany w skardze zarzut dotyczy błędnej wykładni tego przepisu. Zgodnie zaś z treścią ww. przepisu, osoba zatrudniona w dniu wejścia w życie tej ustawy na stanowisku asystenta sędziego może przystąpić do egzaminu sędziowskiego określonego art. 70 ust. 1, jeżeli zajmowała to stanowisko co najmniej przez okres 3 lat i zgłosiła prezesowi przełożonego sądu apelacyjnego zamiar przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem. W takim przypadku asystent sędziego jest dopuszczany do egzaminu sędziowskiego, w najbliższym terminie przewidzianym dla aplikantów sądowych. Ustawa ta weszła w życie z dniem 4 marca 2009 r. (art. 75 ustawy o KSSiP). Przepis art. 70 ust. 1, do którego odsyła art. 66 ust. 4 ustawy o KSSiP, stanowi, że aplikacja sądowa rozpoczęta przed dniem 1 stycznia 2008 r. oraz kończący ją egzamin sędziowski odbywają się na podstawie przepisów obowiązujących przed tym dniem. Oznacza to, że zarówno aplikacja sądowa rozpoczęta przed dniem 1 stycznia 2008 r., jak i kończący ją egzamin sędziowski odbywają się na podstawie przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, tj. przed dniem 4 marca 2009 r.

Termin egzaminu sędziowskiego, o którym mowa w art. 70 ust. 1 ustawy o KSSiP, został wyznaczony zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 lipca 2010 r., nr 141/10/DNAP w sprawie powołania Komisji Egzaminacyjnej Sądu Apelacyjnego w Lublinie do przeprowadzenia egzaminu sędziowskiego dla aplikantów sądowych w dniach 6,8 oraz 14-16 września 2010 r.

W ocenie Sądu I instancji, skarga jest nieuzasadniona. Prawidłowe jest natomiast stanowisko Prezesa Sądu Apelacyjnego w Lublinie, że skarżąca nie spełnia wymogów dopuszczenia do egzaminu sędziowskiego na podstawie art. 66 ust. 4 ustawy o KSSiP. Przepis ten został, w ocenie Sądu I instancji, prawidłowo zinterpretowany i zastosowany przez organ.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że zarówno przepisy art. 66 ust. 4 jak i art. 70 ust. 1 ustawy umieszczone zostały w rozdziale 8 ustawy "Przepisy przejściowe i końcowe". Zamiarem ustawodawcy było, zdaniem WSA w Lublinie, umożliwienie pewnej grupie osób (w tym przypadku asystentom sędziów) skorzystanie w określonym czasie z możliwości złożenia egzaminu sędziowskiego na zasadach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2008 r.

Przepis art. 66 ust. 4 ustawy precyzyjnie określa warunki, jakie powinna spełniać osoba, która może przystąpić do egzaminu sędziowskiego określonego w art. 70 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem osoba taka w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 4 marca 2009 r.:

1. musi być zatrudniona na stanowisku asystenta sędziego i

2. musi zajmować to stanowisko co najmniej przez okres 3 lat,

a ponadto:

3. powinna zgłosić prezesowi przełożonego sądu apelacyjnego zamiar przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem.

Sąd I instancji przyjął, iż wykładnia językowa tego przepisu jednoznacznie wskazuje, że asystent sędziego musi być zatrudniony na tym stanowisku i zajmować je przez co najmniej 3 lata w dniu wejścia w życie ustawy, a nie później.

Z kolei, użycie przez ustawodawcę spójnika "jeżeli" wprowadziło zdanie podrzędne warunkowe (Wielki Słownik Poprawnej Polszczyzny, Wyd. Naukowe PWN pod redakcją Andrzeja Markowskiego, W-wa 2007, str. 367, podobnie Uniwersalny Słownik Języka Polskiego, Wyd. Naukowe PWN pod redakcją prof. Stanisława Dubisza, W-wa 2003, str.1296). Powyższa konstrukcja przepisu wskazuje zatem, że wymaganie określone po spójniku "jeżeli", dotyczące pozostawania na stanowisku asystenta sędziego przez okres co najmniej 3 lat, odnosi się do asystenta sędziego pozostającego w zatrudnieniu w dniu wejścia w życie ustawy.

Trzecia przesłanka z tego przepisu nie jest natomiast związana z dniem wejścia w życie ustawy, bowiem określa jedynie termin do zgłoszenia zamiaru przystąpienia do egzaminu sędziowskiego.

Skoro zatem, jak wyjaśnił Sąd I instancji, wykładnia językowa przywołanego przepisu jest jednoznaczna, to nie zachodzi konieczność posiłkowania się innym rodzajem wykładni, a w szczególności wykładnią systemową.

W sprawie będącej przedmiotem skargi, jak zauważył Sąd I instancji, poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżąca w dniu wejścia w życie ustawy o KSSiP była zatrudniona na stanowisku sędziego oraz że w ustawowym terminie zgłosiła zamiar przystąpienia do egzaminu sędziowskiego. Wobec zajmowania stanowiska asystenta sędziego od 25 kwietnia 2006 r., niesporna była również dla WSA w Lublinie okoliczność, iż w dacie wejścia w życie ustawy o KSSiP (4 marca 2009 r.), nie zajmowała tego stanowiska przez okres 3 lat.

W konsekwencji WSA w Lublinie uznał, że Prezes Sądu Apelacyjnego w Lublinie dokonał prawidłowej interpretacji przepisu art. 66 ust. 4 ustawy o KSSiP i zasadnie odmówił dopuszczenia skarżącej do egzaminu sędziowskiego, wyznaczonego zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 lipca 2010 r. nr 141/10, w dniach 6, 8, 14-16 września 2010 r., a w tej sytuacji zarzut skargi dotyczący błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania ww. przepisu nie zasługiwała na uwzględnienie.

Prawidłowości takiej oceny nie może, zdaniem Sądu I instancji, podważyć okoliczność podnoszona w uzasadnieniu skargi, że w przeszłości dopuszczeni byli do egzaminu sędziowskiego dwaj asystenci sędziów, którzy zajmowali to stanowisko co najmniej przez 3 lata w dacie egzaminu sędziowskiego.

Taka bowiem wykładnia, według WSA w Lublinie, prowadziłaby do obejścia prawa, ponieważ w jej wyniku doszłoby do sytuacji, w której asystenci sędziów zatrudnieniu przed dniem 4 marca (np. 3 marca 2009 r.) po upływie 3 lat zajmowania tego stanowiska mogliby zgłosić zamiar przystąpienia do egzaminu sędziowskiego odbywającego się już na nowych zasadach wynikających z przepisów ustawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. R. reprezentowana przez adwokata.

Pełnomocnik skarżącej zaskarżając wyrok w całości wniósł o jego zmianę uchylenie w całości.

Jednocześnie pełnomocnik zamieścił wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 66 ust. 4 ustawy o KSSiP poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten stawia, jako warunek przystąpienia do egzaminu sędziowskiego na zasadach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2008 r., wymóg trzyletniego okresu zatrudnienia na stanowisku asystenta sędziego na dzień wejścia w życie ustawy, tj. na dzień 4 marca 2009 r.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor wskazał, że ze sposobu skonstruowania przepisu art. 66 ust. 4 ustawy o KSSiP w żadnym przypadku nie wynika, iż do egzaminu sędziowskiego, określonego w przepisie art. 70 ust. 1 tej ustawy, mogą być dopuszczeni tylko ci asystenci sędziów, którzy w dniu wejścia w życie ustawy zatrudnieni byli na tym stanowisku przez 3 lata. Podkreślił, że, wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, użyte w przepisie art. 70 ust. 1 ustawy o KSSiP sformułowanie "w dniu wejścia w życie ustawy" pojawia się wyłącznie dla dookreślenia adresata normy, tzn. nie każdy asystent sędziego, ale jedynie ten asystent sędziego zatrudniony na tym stanowisku w dniu wejścia w życie ustawy. Z tego powodu, jak wywiódł dalej, błędne jest stanowisko, wedle którego wymogi określone w tym przepisie odnoszą się do jego drugiego zdania składowego, które wskazuje, kiedy tak określona osoba może przystąpić do egzaminu sędziowskiego.

Zdaniem autora skargi kasacyjnej, zajmowanie stanowiska asystenta sędziego przez okres 3 lat wiąże się z innym momentem, a mianowicie z momentem zgłoszenia właściwemu organowi zamiaru przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem.

Skarżący kasacyjnie podkreślił również, że bezspornym jest, że przepis art. 66 ust. 4 ustawy o KSSiP jest przepisem przejściowym, na co wskazuje jego umiejscowienie w rozdziale 8. ustawy "Przepisy przejściowe i końcowe", a tym samym przepis ten umożliwia określonej grupie osób skorzystanie w określonym czasie z możliwości złożenia egzaminu sędziowskiego na zasadach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2008 r. Natomiast poprzez odesłanie do treści art. 70 ust. 1 tejże ustawy przywołany przepis jednoznacznie wskazuje na ograniczenie czasowe w zakresie możliwości zrealizowania uprawnienia do złożenia egzaminu sędziowskiego na tych właśnie zasadach.

Przy czym, jak dodatkowo stwierdził, przeprowadzenie egzaminu sędziowskiego kończącego aplikację sądową rozpoczęta przed dniem 1 stycznia 2008 r. we wrześniu 2010 r. wcale nie oznacza braku możliwości złożenia takiego egzaminu na podstawie przepisów obowiązujących przed tym dniem, skoro § 33 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 września 2002 r. w sprawie aplikacji sądowej i prokuratorskiej daje możliwość organizowania egzaminów poprawkowych i egzaminów z uwagi na indywidualne, szczególne przyczyny, przez jeszcze 2 lata od ukończenia aplikacji na dotychczasowych zasadach przed komisją egzaminacyjną powołaną w Ministerstwie Sprawiedliwości, w trybie określonym w § 25 rozporządzenia.

W rezultacie sam fakt, że we wrześniu 2010 r. odbył się już przedmiotowy egzamin sędziowski, kończący aplikację sądową rozpoczętą przed dniem 1 stycznia 2008 r., nie oznacza braku możliwości złożenia takiego egzaminu na postawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2008 r.

W odniesieniu do naruszenia konstytucyjnego prawa do równości, pełnomocnik podniósł, że do naruszenie takiego prawa doszło poprzez odmienne potraktowanie osób, które spełniły przesłankę zajmowania stanowiska sędziego przez 3 lata do momentu możliwości zgłoszenia zamiaru przystąpienia do takiego egzaminu w stosunku do osób, które zajmowały takie stanowisko przez trzy lata w dniu wejścia w życie ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do treści art. 66 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, osoba zatrudniona w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy na stanowisku asystenta sędziego może przystąpić do egzaminu sędziowskiego określonego w art. 70 ust. 1, jeżeli zajmowała to stanowisko co najmniej przez okres 3 lat i zgłosiła prezesowi przełożonego sądu apelacyjnego zamiar przystąpienia do egzaminu na miesiąc przed jego przeprowadzeniem. W takim przypadku asystent sędziego jest dopuszczany do egzaminu sędziowskiego, w najbliższym terminie przewidzianym dla aplikantów sądowych.

W myśl zaś art. 70 ust. 1 ww. ustawy aplikacja sądowa rozpoczęta przed dniem 1 stycznia 2008 r. oraz kończący ją egzamin sędziowski odbywają się na podstawie przepisów obowiązujących przed tym dniem.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że osoba spełniająca warunki wskazane w art. 66 ust. 4 ustawy może przystąpić do egzaminu sędziowskiego na zasadach przewidzianych dla aplikantów aplikacji sądowej obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2008 r.

W niniejszej sprawie rozważyć zatem należy, czy do grupy tej zalicza się osoba, która w dniu wejścia w życie ustawy o KSSiP, to jest w dniu 4 marca 2009 r., pracowała już na stanowisku asystenta sędziego, lecz staż jej pracy był w tym dniu krótszy niż 3 lata, a dopiero później, ale przed zgłoszeniem zamiaru przystąpienia do egzaminu sędziowskiego, spełniła warunek 3-letniego okresu zatrudnienia jako asystent sędziego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, odpowiedź na to pytanie udzielona przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku jest trafna.

Podstawową metodą wykładni przepisów budzących wątpliwości interpretacyjne jest wykładnia językowa. Zgodnie z jej regułami zwrotom prawnym nie należy nadawać znaczenia odmiennego od potocznego, a znaczenie przepisów prawnych ustalać należy w taki sposób, by wypowiedź zawarta w normie prawnej stanowiła pewną całość.

W tym kontekście zawartego w art. 66 ust. 4 ustawy o KSSiP sformułowania "osoba zatrudniona w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy na stanowisku asystenta sędziego (...), jeżeli zajmowała to stanowisko co najmniej przez okres 3 lat", będącego hipotezą normy prawnej stanowiącą logiczną całość, nie można rozumieć inaczej, niż jako sformułowanie przesłanki legitymowania się przez asystenta sędziego już w dniu 4 marca 2009 r. (tj. w dniu wejścia w życie ustawy o KSSiP) trzyletnim stażem pracy (tak: wyrok NSA z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 717/11, CBOSA).

Oznacza to, że wykładnia art. 66 ust. 4 ustawy o KSSiP, dokonana przez Sąd I instancji była prawidłowa, co powoduje z kolei, że sformułowany w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia przepisu materialnego nie jest zasadny.

Warto podkreślić, że choć wykładnia językowa wskazanego przepisu doprowadziła do usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i zbędne jest w takiej sytuacji sięganie do pozostałych metod wykładni, to w niniejszej sprawie również one prowadzą do wniosków zgodnych z zaprezentowanymi przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Wykładnia celowościowa ma za zadanie doprowadzenia do takiego rozumienia przepisów ustawy, by były one najlepszym środkiem do osiągnięcia celu tej ustawy. Zgodnie zaś z regułami wykładni funkcjonalnej interpretując przepisy należy brać pod uwagę cel regulacji prawnej (ratio legis).

Zgodnie z nowymi zasadami wprowadzonymi ustawą o KSSiP aplikację sędziowską poprzedza 12-mesięczna aplikacja ogólna (art. 25 ust. 1). Po jej ukończeniu osoba, która spełnia ustawowe kryteria, może złożyć do Dyrektora Krajowej Szkoły wniosek o kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej lub prokuratorskiej (art. 28 ust. 1). Do egzaminu sędziowskiego zaś aplikanci aplikacji sędziowskiej przystępują w jej 30 miesiącu (art. 32 ust. 1).

Z uwagi zatem na fakt, że aplikacja sędziowska na nowych zasadach rozpoczęła się dopiero w marcu 2011 r., pierwszy egzamin sędziowski zdawany na podstawie przepisów ustawy o KSSiP odbędzie się pod koniec 2013 r. Zatem celem wprowadzenia unormowania z art. 66 ust. 4 ustawy było umożliwienie wskazanej w tym przepisie grupie osób (asystentom sędziego) przystąpienia do egzaminu sędziowskiego wcześniej, niż po ponad 7 latach pracy (przyjmując obowiązek legitymowania się 3-letnim stażem w dniu 4 marca 2009 r.). Skoro bowiem ustawa o KSSiP zmieniła art. 155 § 7 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1270 ze zm.) w ten sposób, że umożliwiła asystentom sędziego przystąpienie do egzaminu sędziowskiego po 4 latach pracy, to celowe było umożliwienie przystąpienia do egzaminu sędziowskiego tym asystentom, którzy w dacie wejścia w życie ustawy mieli już trzyletni staż pracy.

Rozumowanie takie zgodne jest również z wykładnią systemową, przyjmującą założenie, że przepis w danym akcie prawnym nie jest umiejscowiony przypadkowo, lecz wynika z racjonalnego działania prawodawcy. Skoro art. 66 ust. 4 ustawy o KSSiP umiejscowiony został w przepisach przejściowych i końcowych (Rozdział 8 ustawy), to ustawodawca jasno wskazał na jego ograniczony, incydentalny i intertemporalny charakter.

W piśmiennictwie jak i w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że problemy intertemporalne mogą być rozwiązywane przez zastosowanie następujących reguł:

1. podstawowej – bezpośredniego działania nowego prawa – tzn. nowoustanowione prawo od momentu wejścia w życie reguluje wszelkie zdarzenia także te, które zaistniały przed jego ustanowieniem,

2. dalszego obowiązywania dawnego prawa – dotychczas obowiązujące prawo mimo wejścia w życie nowych regulacji ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości,

3. wyboru prawa – wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom,

4. do spraw z elementem dawnym należy stosować ustanowione przez prawodawcę specjalne przepisy przejściowe.

W niniejszej sprawie wybór ostatniego z proponowanych rozwiązań nie może budzić wątpliwości. Specjalny charakter omawianego przepisu przemawia zatem za taką jego interpretacją, by nie doprowadzić do nazbyt szerokiego jego stosowania, niezgodnego z wolą ustawodawcy, a taka sytuacja miałaby miejsce, gdyby przyjąć zaproponowane przez autora skargi kasacyjnej jego rozumienie.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.