Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1279/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-09-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6063 Opłaty eksploatacyjne
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Środowiska
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. art. 21 par. 1, 47 par. 3, 51 par. 1, 107 par. 1, 116 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
article: art. 84, art. 87
journal: Dz.U. 2005 nr 228 poz 1947
law: Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2011 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności osób trzecich za zaległości w opłacie eksploatacyjnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2010 roku Minister Środowiska na podstawie 138 § 1 pkt. 1 Kpa., po rozpoznaniu odwołania L. D. utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z dnia [...] grudnia 2010 r. o solidarnej odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości "I." Sp. z o.o. z tytułu opłaty eksploatacyjnej określonej decyzją Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] marca 2008 r.,

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister wyjaśnił, iż wskazaną wyżej decyzją Prezes Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, tj. L. D. za zaległości "I." Sp. z o.o. z tytułu opłaty eksploatacyjnej za IV kwartał [...] r. określonej w decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...] z dnia [...] marca 2008 r.

Organ, wyjaśnił, iż artykuł 116 § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że: we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) - nastąpiło bez jego winy, nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Ponadto zgodnie z art. 116 § 2 tej ustawy odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego rażącego naruszenia art. 6 Kpa wskutek przyjęcia, iż wierzyciel posiada uprawnienia organu podatkowego w zakresie przepisów Ordynacji podatkowej o zobowiązaniach podatkowych, Minister stwierdził, że jest on nieuzasadniony.

Wyjaśnił, iż zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy Prawo geologiczne i górnicze od dnia [...] stycznia 2002 r. wierzycielami opłat eksploatacyjnych są odpowiednio gmina oraz NFOŚiGW. Art. 87 ust. 1 niniejszej ustawy stanowi, że do opłat eksploatacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej o zobowiązaniach podatkowych, z tym, że określone w nich uprawnienia organów podatkowych przysługują wierzycielom, czyli odpowiednio gminie lub NFOŚiGW. Kwestię zobowiązań podatkowych reguluje dział III Ordynacji podatkowej, zatytułowany: "Zobowiązania podatkowe", obejmujący art. 21 do art. 119 tego aktu. Zdaniem organu, skoro do opłaty eksploatacyjnej określonej w art. 84 Prawa geologicznego i górniczego z mocy art. 87 niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej o zobowiązaniach podatkowych, to podlega ona także reżimowi przewidzianemu w art. 116 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 87 Prawa geologicznego i górniczego pozwala NFOŚiGW na korzystanie z uregulowań Ordynacji podatkowej zawartych w dziale III, a ponieważ art. 116 niniejszej ustawy zawiera się w tym dziale, to Prezes Zarządu NFOŚiGW może skorzystać z przysługujących mu kompetencji organu podatkowego i orzec o odpowiedzialności osób trzecich. Ponadto odnosząc się do kwestii właściwości organów do orzekania w zakresie opłaty eksploatacyjnej Minister zauważył, iż przepisy Prawa geologicznego i górniczego rozgraniczają kompetencje organów koncesyjnych i wierzycieli. Organy koncesyjne rozstrzygają w formie decyzji w zakresie dotyczącym określenia wysokości należnej opłaty eksploatacyjnej oraz opłaty "podwyższonej", natomiast uprawnienia organu podatkowego i kompetencje w pozostałym zakresie wykraczającym poza granice określenia bądź ustalenia wysokości zobowiązania posiadają wyłącznie wierzyciele. W związku ze stwierdzeniem, iż NFOŚiGW nie jest organem podatkowym, organ wyjaśnił, że wprawdzie wierzyciele nie są organami podatkowymi, ale ustawa Prawo geologiczne i górnicze nadała im takie uprawnienia w zakresie przepisów Ordynacji podatkowej o zobowiązaniach podatkowych.

Minister nie zgodził się także z zarzutem dotyczącym podpisania kwestionowanej decyzji przez osobę nieuprawnioną. Podniósł, iż zgodnie z art. 87 ust. 3 Prawa geologicznego i górniczego organem właściwym do podejmowania decyzji w sprawach opłat przynależnych NFOŚiGW jest Prezes Zarządu tego Funduszu. Posiada on uprawnienia organu podatkowego w stosunku do opłat w zakresie przepisów Ordynacji podatkowej o zobowiązaniach podatkowych, tj. zawartych w dziale III Ordynacji podatkowej. Przepisy proceduralne zawarte w dziale IV Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania do opłat eksploatacyjnych. W przypadku opłat eksploatacyjnych przepisy proceduralne wynikają z Kpa. Postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości z tytułu opłat eksploatacyjnych jest postępowaniem administracyjnym toczącym się w zakresie przepisów materialnoprawnych na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, natomiast w zakresie przebiegu postępowania na zasadach określonych w Kpa. Przepis art. 268a Kpa odnosi się do tzw. przedstawicielstwa administracyjnego. Dotyczy ono organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 Kpa, a więc w znaczeniu szerokim, obejmującym nie tylko organy administracji publicznej, organy jednostek samorządu terytorialnego, ale i inne organy państwowe i inne podmioty, gdy są powołane na podstawie prawa lub zawartych porozumień do załatwiania spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych (art. 1 pkt 2 Kpa). Wynika stąd prawo Prezesa Zarządu NFOŚiGW do upoważnienia pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu, w tym do wydawania decyzji, postanowień i zaświadczeń. Upoważnienie takie winno mieć formę pisemną z określeniem daty, do której obowiązuje. W przedmiotowej sprawie decyzja została podpisana łącznie przez dwie osoby prawidłowo upoważnione przez Prezesa Zarządu NFOŚiGW.

Minister nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej jest bezpodstawny wskazując, iż z konstrukcji i treści tego przepisu wynika, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe dotyczące zobowiązań podatkowych powstałych w okresie, gdy pełnił on te obowiązki, jeżeli egzekucja należności prowadzona przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Wyjaśnił, iż może się on uwolnić od odpowiedzialności albo wykazując, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, albo też wskazując mienie - oczywiście Spółki - z którego egzekucja jest możliwa. Z okoliczności zwalniających członka zarządu z odpowiedzialności za zobowiązania spółki z o.o., osoba trzecia nie może skorzystać, jeżeli ujawnienie zaległości podatkowych nastąpiło już po zakończeniu pełnienia funkcji członka zarządu, a zaległości te dotyczą zobowiązań podatkowych powstałych w czasie kiedy tę funkcję pełnił.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie L. D. zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, wstrzymanie jej wykonania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art. 87 § 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 228 poz. 1947 ze zm.) poprzez uznanie, że decyzja do wydania której uprawniony jest prezes zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej może być wydana przez pracowników tego Funduszu działających z upoważnienia prezesa zarządu;

oraz zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 7 kpa, poprzez:

- nierozpoznanie braku po stronie prezesa zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przepisów procedury postępowania poprzedzającego wydanie decyzji w sprawie zobowiązań podatkowych, co czyni decyzję tego organu w sprawach podatkowych wydaną z naruszeniem art. 7 Konstytucji RP;

- nierozpoznanie zarzutu terminowego złożenia przez skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości "I." sp. z o.o. w rozumieniu wymogów art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1351 ze zm.), w powołaniu na błędne ustalenie, że zgłoszenie tej upadłości nastąpiło po zaprzestaniu pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął zarzuty podnosząc m.in., iż nie kwestionuje strony formalnej udzielonych upoważnień - zarzut dotyczy braku podstaw materialnych po stronie prezesa NFOŚiGW do udzielania takich upoważnień. Zdaniem skarżącego uprawnienie do wydawania decyzji administracyjnych przez pracownika w imieniu organu wynikać musi przede wszystkim z przepisów ustrojowych tego organu - a więc w niniejszej sprawie z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 25 poz. 150 ze zm.). Skarżący stwierdził, iż ani ta, ani jakakolwiek inna ustawa, ani statut Narodowego Funduszu nie przyznają prezesowi zarządu uprawnienia do cedowania na inne osoby przyznanych mu ustawą Prawo geologiczne i górnicze uprawnień organu wydającego decyzje z zakresu zobowiązań podatkowych. W tej sytuacji analizowane przez organ orzekający upoważnienia, nawet jeżeli są poprawne pod względem formalnym, są nieważne z uwagi na brak podstawy materialnej do ich udzielenia, co czyni decyzję podpisaną przez tak upoważnione osoby nieważną.

Skarżący wywodził także, iż podmiot nie będący organem administracji publicznej, a takim jest NFOŚiW, któremu przyznano uprawnienia organu podatkowego musi mieć równocześnie wskazaną procedurę, którą obowiązany będzie stosować przy wydawaniu decyzji podatkowych. W sytuacji, gdy Prezes NFOŚ, który, jak wywodzi organ, posiada uprawnienia organu podatkowego we wszystkich sprawach objętych Działem III Ordynacji podatkowej, nie uzyskał mocą żadnej ustawy uprawnienia do stosowania przepisów kpa, ani uprawnienia organu administracji publicznej, nie może stosować na potrzeby postępowania podatkowego procedury określonej przepisami kpa.

Wskazał, iż był członkiem zarządu "I." sp. z o. o., do dnia [...] maja 2008 r. i do tego dnia posiadał rzeczywisty wpływ na działalność spółki. Skarżący w okresie pełnienia tej funkcji, w dniu [...] sierpnia 2007 r. złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, a więc jeszcze przed datą wznowienia przez Marszałka Województwa [...] postępowania w sprawie ustalenia opłaty eksploatacyjnej za II kw. [...] r., które to wznowienie miało miejsce dnia [...] grudnia 2007 r. Nie zachodzi więc sytuacja, w której ujawnienie zaległości podatkowych lub wniosek o ogłoszenie upadłości nastąpiły po zaprzestaniu pełnienia funkcji,

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.

W piśmie procesowym, datowanym na dzień [...] sierpnia 2011 r., i stanowiącym polemikę ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę, skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe zarzuty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu zarzut braku podstaw materialnych po stronie prezesa NFOŚiGW do udzielania upoważnień do wydawania decyzji administracyjnych przez pracownika w imieniu organu jest bezzasadny. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko organu a zatem nie wydaje się być celowym powtarzanie argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji

W komentarzu do art. 268a (Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej) autorzy wskazują, iż do upoważnienia w trybie 268a kpa wydaje się zbędny zapis w ustawach szczególnych. Analogiczne lub zbliżone do art. 268a k.p.a. zapisy znajdują się w ustawach szczególnych z zakresu prawa ustrojowego. Mają one charakter niejednolity. Zawierają bowiem obok dekoncentracji wewnętrznej (dotyczącej upoważnienia pracownika) również przepisy odnoszące się do dekoncentracji zewnętrznej, która ma charakter normatywny, a nie indywidualny. Upoważnienie tego drugiego typu otrzymują bowiem określone organy, a nie osoby. Stąd dopuszcza się w tym zakresie subupoważnienie (C. Martysz, Komentarz 11, 2010, t. 2, s. 555). I tak w art. 39 ust. 2 u. sam. gm. mamy do czynienia z dekoncentracją wewnętrzną, gdy upoważnienie do wydania decyzji może przekazywać wójt lub burmistrz, przy czym nie ma tu mowy o pisemnej formie upoważnienia. Może być ono przyznane jedynie pracownikom urzędu, w tym zastępcom wójta lub burmistrza, o ile są pracownikami (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 1996 r., SA/Rz 706/96, OSS 1997, nr 1, poz. 10: "Zastępca wójta nie będący pracownikiem urzędu gminy nie może wydawać decyzji z zakresu administracji publicznej, jak również nie może zawierać umów o pracę, z pracownikami samorządowymi. Wydawanie decyzji jest bowiem, z mocy art. 39 ust. 1 ustawy o samorządzie terytorialnym, zastrzeżone do właściwości wójta, a cesja tego uprawnienia może, zgodnie z zapisem ust. 2 tego przepisu, nastąpić na rzecz jego zastępców lub innych pracowników urzędu gminy w drodze stosownego upoważnienia wydanego przez wójta".).

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi w § 1, iż za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

1) nie wykazał, że:

a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;

2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

Z kolei § 2 tego art. mówi, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Przepis ten stosuje się w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 27 ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1318).

Kwestię zobowiązań podatkowych reguluje Dział III Ordynacji podatkowej, zatytułowany: "ZOBOWIĄZANIA PODATKOWE", obejmujący art. 21 do art. 119 tego aktu.

Zgodnie z art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem: zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (pkt 1) bądź doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania (pkt 2).

Z kolei według art. 5 Ordynacji podatkowej zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Natomiast, w myśl art. 6 Ordynacji podatkowej podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej. Do podatków ustawa ta zalicza także opłaty (art. 3 pkt 3 lit. c Ordynacji podatkowej).

Przepis art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej dotyczy więc odpowiedzialności za zaległości podatkowe. W rozumieniu art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej zaległością podatkową jest podatek nie zapłacony w terminie płatności. Zatem zaległością podatkową jest także opłata nie zapłacona w terminie.

Stosownie do art. 87 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze do opłat eksploatacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa o zobowiązaniach podatkowych, z tym że określone w nich uprawnienia organów podatkowych przysługują odpowiednio wierzycielom którymi są Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz gmina. Natomiast przepisy art. 87 ust. 3 niniejszej ustawy stanowią, iż organem właściwym do podejmowania decyzji, o których mowa w ust. 1, w części dotyczącej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, jest Prezes Zarządu Funduszu.

Zgodnie z art. 21 § 1 pkt I Ordynacji podatkowej zobowiązanie z tytułu opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny na podstawie koncesji powstaje z mocy Prawa geologicznego i górniczego, z terminem płatności określonym w ustawie. Jak stanowi bowiem art. 84 Prawa geologicznego i górniczego opłata eksploatacyjna jest ustalana przez przedsiębiorcę raz na kwartał, jako iloczyn stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny oraz ilości wydobytej kopaliny, z terminem płatności 1 miesiąca po upływie kwartału.

Cechą charakterystyczną opłat eksploatacyjnych jest brak działań organów koncesyjnych w zakresie ich ustalania, co odróżnia je m.in. od opłat ustalanych na podstawie art. 85 ustawy w przedmiocie koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż kopalin, czy też opłat za eksploatację bez koncesji, ustalanych na podstawie art. 85a) ustawy. W przypadku opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny na podstawie koncesji - jeżeli jej wysokość zostanie prawidłowo obliczona i wpłacona przez przedsiębiorcę w ustawowym terminie i przedsiębiorca wypełni obowiązki złożenia informacji do organu koncesyjnego oraz do wierzycieli, organ koncesyjny nie jest zobowiązany do podejmowania jakichkolwiek działań związanych z realizacją tej opłaty. Jednakże ujawnienie nieprawidłowości w postępowaniu przedsiębiorcy, nierealizującego obowiązków wynikających z ustawy, w postaci niewłaściwego ustalenia opłaty, czy wpłaty po terminie, lub w niepełnej wysokości, a także niezłożenia informacji, obliguje organy koncesyjne do podejmowania działań określonych przepisami ustawy - Prawo geologiczne i górnicze zmierzających do ustalenia opłaty eksploatacyjnej, zgodnej z prawem. W takim przypadku, jeżeli organ koncesyjny stwierdzi, że zaistniały przesłanki określone w art. 84 ust. 10 pgig wydaje decyzję deklaratoryjną w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej, która nie kreuje zobowiązania podatkowego ciążącego na przedsiębiorcy, lecz wskazuje jego prawidłową wysokość.

Dla opłat eksploatacyjnych ma zastosowanie przepis art. 47 § 3 Ordynacji podatkowej, który określa, że jeżeli podatnik jest obowiązany sam obliczyć i wpłacić podatek, za termin płatności uważa się ostatni dzień, w którym, zgodnie z przepisami prawa podatkowego, wpłata powinna nastąpić. Wskutek tego opłata eksploatacyjna nieuregulowana w terminie ustawowym, w prawidłowej wysokości, od następnego dnia po upływie terminu określonego w ustawie, stanowi zaległość w rozumieniu art. 51 Ordynacji podatkowej i od tego też dnia biegną z mocy art. 53 tej ustawy odsetki za zwłokę.

Stosownie do art. 107 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, w przypadkach i zakresie przewidzianym w rozdziale 15 niniejszej ustawy, za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Zgodnie z art. 108 omawianej ustawy o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji.

Jak wynika z prawidłowych ustaleń organu, "I." Sp. z o.o. została zawiązana aktem notarialnym w dniu [...] marca 1992 r. (rep. A. Nr [...]). Powołany w dniu [...] marca 1992 r. Uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Zarząd "I."

Sp. z o.o. działał w składzie jednoosobowym, tj. skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu. Funkcję tę pełnił do dnia [...] maja 2008 r.

Spółka posiadała koncesję na wydobywanie kopaliny ze złoża "[...]", udzieloną przez Wojewodę [...] w drodze decyzji z dnia [...] maja 1996 r. W dniu [...] maja 2007 r. Marszałek Województwa [...] wydał decyzję w której stwierdził z urzędu wygaśnięcie tej koncesji w związku z upływem terminu jej ważności z dniem [...] maja 2006 r.

Organ ustalił także, iż w latach 2002-2006 Marszałek Województwa [...] wydawał wobec "I." Sp. z o.o. decyzje administracyjne w przedmiocie ustalenia opłaty eksploatacyjnej za wydobywanie kopaliny, gdyż Spółka pomimo ustawowego obowiązku wynikającego z art. 84 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, dokonywała wpłat opłat eksploatacyjnych po terminie (w spr. nin. decyzja z dnia [...] październik 2006 r. ustalająca opłatę eksploatacyjną za II kwartał [...] r. za wydobywanie kopaliny, kruszywa naturalnego, ze złoża "[...]" w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], oraz decyzja z dnia [...] kwietnia 2006 r. ustalająca opłatę eksploatacyjną za IV kwartał [...] r. w wysokości za wydobywanie kopaliny, kruszywa naturalnego, ze złoża "[...]" w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...]).

Decyzjami z dnia [...] marca 2008 r. Marszałek Województwa [...] uchylił z urzędu decyzję z dnia [...] kwietnia 2006 r. i ustalił prawidłową wysokość opłaty eksploatacyjnej za IV kwartał [...] r., oraz uchylił z urzędu decyzje z dnia [...] października 2006 r. i jednocześnie ustalił prawidłową wysokość opłaty eksploatacyjnej za II kwartał [...] r. Powyższe decyzje zostały utrzymane w mocy przez Ministra Środowiska decyzjami z dnia [...] sierpnia 2008 r. Skutkiem rozstrzygnięcia organów I i II instancji stało się posiadanie przez "I." Sp. z o.o. zaległości z tytułu opłat eksploatacyjnych za IV kwartał [...] r. oraz II kwartał [...] r.

W ocenie Sądu trafnym jest stanowisko organu, iż nie ma znaczenia okoliczność, że powyższa decyzja stała się ostateczna na skutek utrzymania jej w mocy przez Ministra Środowiska, w dniu [...] sierpnia 2008 r., tj. po ustąpieniu skarżącego z funkcji Prezesa Zarządu. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 433/08, iż z okoliczności zwalniających członka zarządu z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki z o.o., osoba trzecia nie może skorzystać nawet, jeżeli ujawnienie zaległości podatkowych nastąpiło już po zakończeniu pełnienia funkcji członka zarządu, a zaległości te dotyczą zobowiązań podatkowych powstałych w czasie, kiedy tę funkcję pełnił.

W dniu [...] grudnia 2007 r. Marszałek Województwa [...], w związku z danymi przedstawionymi przez Spółkę w operatach ewidencyjnych według stanu na [...] grudnia 2005 r. oraz według stanu na [...] grudnia 2006 r.. z których wynikały inne ilości wydobycia aniżeli w złożonych informacjach za poszczególne kwartały [...] r. oraz [...] r., wznowił postępowania administracyjne w sprawie ustalenia opłaty eksploatacyjnej, a następnie wydał decyzje, w której zostały ustalone prawidłowe wysokości opłat eksploatacyjnych za wydobywanie kopaliny w IV kwartale [...] r. oraz w II kwartale [...] r. Oznacza to, że wszystkie decyzje mają charakter deklaratoryjny, zaś określone w decyzjach wysokości opłat eksploatacyjnych przypadające wierzycielom, powstały z mocy prawa w latach [...] i [...].

W tej sytuacji prawidłowym jest stanowisko organu, iż nie wystąpiły okoliczności zwalniające skarżącego z odpowiedzialności za zobowiązania Spółki., gdyż zaległości dotyczą opłat eksploatacyjnych powstałych w czasie, kiedy był on Prezesem Zarządu "I." Sp. z o.o.

Zarząd "I." Sp. z o.o. w dniu [...] marca 2007 r. złożył wniosek o upadłość Spółki, który ze względów formalnych został oddalony. Wobec zwrócenia wniosku przez Sąd wystąpił zatem stan równoznaczny z takim, jakby wniosek nie został w ogóle złożony, (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt I UK 349/06 wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 lutego 2002 r. sygn. akt SA/Sz 1856/00, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Lu, Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2006 r. sygn. akt I FSK 1115/05). Podkreślenia wymaga, iż istotną okolicznością powodującą odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania spółki członka zarządu jest sam fakt złożenia wniosku o ogłoszeniu upadłości we właściwym czasie. Przepis art. 116 Ordynacji podatkowej nie uzależnia tego zwolnienia od sposobu rozstrzygnięcia przez Sąd wniosku co do zasadności. Wniosek ten musi być jednak rozpoznany, co oznacza, że w istocie rzeczy nie chodzi tu o jego złożenie, ale zgłoszenie. Złożony wniosek nieodpowiadający wymogom formalnym, może być zwrócony i w takiej sytuacji nie będzie można mówić o zaistnieniu przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności.

Z danych zawartych w sprawozdaniach "I." Sp. z o.o. wynika , że skarżący - Prezes Zarządu "I." Sp. z o.o. zbyt późno złożył wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki, co spowodowało m.in., że opłata eksploatacyjna ustalona decyzjami Marszalka Województwa [...] z dnia [...] marca 2008 r. przypadająca Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej - nie została uregulowana.

Art. 116 § 2 ord. pod. stanowiący o odpowiedzialności członków zarządu spółki, obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. Z uwagi na takie brzmienie powyższego przepisu, którego sensu nie zmienia wskazanie okoliczności egzoneracyjnych w § 1 art. 116 ord. pod. przyjąć należy, iż członek zarządu odpowiada zawsze za zaległości podatkowe powstałe z tytułu nie uregulowanych zobowiązań podatkowych powstałych w czasie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu, nie zawsze jednak może skorzystać z okoliczności egzoneracyjnych. Natomiast rozważania dotyczące zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego), albo wykazanie, iż niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z winy członka zarządu, mają zastosowanie w sytuacji gdy ujawnienie zaległości podatkowych spółki nastąpiło w czasie, gdy dana osoba była członkiem zarządu .W przypadku odmiennej interpretacji powyższych przepisów w każdym przypadku ujawnienia zaległości podatkowych, po zaprzestaniu pełnienia funkcji przez członka zarządu byłby zwolniony z odpowiedzialności wbrew postanowieniom art.116 § 2 ord. pod. Przepis ten jednoznacznie wiąże odpowiedzialność członka zarządu za zaległości z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w czasie pełnienia przez niego funkcji, co powoduje brak odpowiedzialności każdego kolejnego członka zarządu spółki za zaległości powstałe z tytułu zobowiązań powstałych przed dniem objęcia funkcji członka zarządu (wyrok WSA z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 433/08).

W opinii Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły, iż skarżący jest osobą, wobec której można wszcząć postępowanie w sprawie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości Spółki. Skarżący pełnił obowiązki prezesa zarządu w okresie, w którym powstały zaległości Spółki wobec Skarbu Państwa. Również prawidłowo zostały zbadane i ustalone wszystkie niezbędne przesłanki decydujące o odpowiedzialności skarżącego z art. 116 Ordynacji podatkowej.

Zauważyć należy, iż przedsiębiorca może się ubiegać o umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowych. Może także wystąpić o odroczenie terminu płatności bądź rozłożenia na raty zaległości podatkowej (art. 48 § 3, art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej, zob. Lipiński Aleksander, Mikosz Ryszard, Komentarz do art.87 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze, [w:] A. Lipiński, R. Mikosz, Ustawa Prawo geologiczne i górnicze. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2003, wyd. II., LEX).

W konsekwencji Sąd uznał, że przedmiotowa sprawa została rozpatrzona wnikliwie i wszechstronnie, uzasadnienie faktyczne decyzji zawierało wskazanie faktów na których organ się oparł, a uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Minister Środowiska podjął też odpowiednie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło, więc naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a.

Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.