Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 714/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-09-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Beata Sokołowska Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Protokolant : sekr. sąd. Anna Piotrowska-Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi B.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] września 2005r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem kosztów sądowych od uiszczenia których skarżący był zwolniony, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/K. Wolna- Kubicka /-/M. Kwiecińska /-/B. Sokołowska


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] lipca 2004 B.K. zwrócił się do Starosty S. o ujawnienie siebie w ewidencji gruntów jako użytkownika gospodarstwa rolnego o pow. 6.7800 ha. położonego we wsi J. Do wniosku dołączył odpis księgi wieczystej kw. Nr. [...] Sądu Rejonowego w S., gdzie wpisanym właścicielem tego gospodarstwa był W. K.

B.K. złożył również:

- decyzję Wojewody P. z dnia [...].11.1991r uchylającą orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. dnia [...].11.1958 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa jako opuszczone gospodarstwo rolne położone we wsi J. o pow. 6.7800 ha, stanowiące własność J.S.

- decyzję Wojewody P. z dnia [...].08.1992 uchylającą decyzję Wojewody P. z dnia [...].11.1991 r. i stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. dnia [...].11.1958 r. w części dotyczącej działek, które nie zostały trwale zadysponowane tj. obecnych działek wchodzących w skład gospodarstwa o nr [...] o pow. 0.65 ha będących w użytkowaniu B.K. oraz działki [...] o pow. 2,58 ha będącą w zarządzie Administracji Lasów Państwowych.

- postanowienie Sądu Rejonowego w Trzciance - Zamiejscowego wydziału ksiąg wieczystych w C. z dnia [...].05.1997r Dziw [...] o odmowie dokonania wpisu w dziale I-) księgi wieczystej Kw nr [...] dotyczącego zmiany powierzchni nieruchomości.

- protokół z dnia [...].10.1973r stanowiący załącznik do umowy dzierżawy gospodarstwa położonego w J. o pow. 6.25 ha, w którym przejmującym gospodarstwo wymieniony jest B.K.

Decyzją z dnia [...].09.2004r nr [...] na podstawie art. 7 d pkt 1, art. 22 ustawy z dnia 17.05.1989 prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz.U z 2000 Nr 100 poz 1086z późn. zm) oraz art. 104 kpa Starosta odmówił dokonania zmiany w ewidencji gruntów poprzez wprowadzenie Pana B.K. jako użytkownika gospodarstwa rolnego o pow. 6.78 00 ha. położonego we wsi J.

W uzasadnieniu decyzji Starosta podniósł m.in., że przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty nie stanowią podstawy do dokonania zmiany w ewidencji gruntów.

Na skutek odwołania B.K. od tej decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją z dnia [...].04.2005 r. w sprawie [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W ocenie tego organu z materiału dowodowego przesłanego przez organ I instancji wynika, że organ ten nie ustalił na jakiej podstawie B.K. został uwidoczniony w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę jako użytkownik, jak również nie wskazano kiedy i na jakiej podstawie dokonano zmiany polegającej na wykreśleniu B.K. z rejestru ewidencji gruntów i budynków jako użytkownika. Ponadto organ odwoławczy stwierdził ,że organ I instancji nie wskazał w uzasadnieniu decyzji dlaczego załączone do wniosku dokumenty nie stanowią podstawy do dokonania wpisu.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...].05.2005 nr [...] na podstawie art. 7 d pkt 1, art. 22 ustawy z dnia 17.05.1989 prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz.U z 2000 Nr 100 poz 1086z późn. zm.) oraz art. 104 kpa Starosta po raz kolejny odmówił dokonania zmiany w ewidencji gruntów poprzez wprowadzenie Pana B.K. jako użytkownika gospodarstwa rolnego o pow. 6,.78 00 ha. położonego we wsi J.

Z uzasadnienia decyzji wynika, że gospodarstwo rolne położone w J. o pow. 6.78 00 ha stanowiące własność J.S. zapisane w księdze wieczystej Kw [...] W (obecnie Kw [...]) Sądu Rejonowego zostało przejęte na własność Skarbu Państwa jako opuszczone orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...].11.1958r. Następnie decyzją Wojewody z dnia [...].11.1991r uchylono orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...].11.1958r i przywrócono gospodarstwo rolne w całości poprzedniemu właścicielowi J.S. W dniu [...].01.1992r ujawniono w księdze wieczystej jako właściciela nieruchomości J.S. Decyzja Wojewody z dnia [...].11.1991r. została uchylona decyzją Wojewody z dnia [...].08.1992 z uwagi na trwałe rozdysponowanie działek o numerach [...],[...]/ i [...]. W momencie przejmowania gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa jego obszar wynosił 6,78 ha i obejmował trzy działki: nr [...] o pow. 5,68 ha, nr [...] o pow. 0,47 ha i nr [...] o pow. 0,63 ha. W okresie kiedy Skarb Państwa był właścicielem spornego gospodarstwa dokonano trwałego jego podziału i ustalono nowe numery działek: [...]o pow. 2,2700 ha, nr [...]o pow. 0,4200ha, nr [...]o pow. 0,7600ha, nr [...]o pow. 2,5800ha, nr [...]o pow. 0,6500ha i nr [...] o pow. 0,0800ha . Obecnie działki nr [...],[...]i [...]należą do innych osób fizycznych, a działka nr [...] oznaczona jest w ewidencji gruntów jako droga i stanowi własność gminy W.

Na podstawie dokumentów złożonych przez wnioskodawcę nie można stwierdzić, że był lub jest on użytkownikiem spornego gospodarstwa. Nie przedłożył on bowiem umowy wykazującej siebie jako dzierżawcę lub użytkownika spornego gospodarstwa. Załączony przez niego protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...].10.1973r. stwierdza, że B.K. przyjął gospodarstwo rolne o pow. 6,25 ha lecz dokument ten jest jedynie załącznikiem do umowy dzierżawnej.

B.K. wniósł odwołanie od tej decyzji, domagając się jej uchylenia.

W uzasadnieniu podnosząc, że w posiadanie gospodarstwa wszedł w dniu [...].10.1973 r., czego dowodem jest protokół zdawczo-odbiorczy, który stanowi integralną część umowy dzierżawy z dnia [...].10.1973r . Od tej pory figuruje on w ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego jako "użytkownik konieczny" tego gospodarstwa. Ponadto zarzucił organowi I instancji nieustalenie na jakiej podstawie został uwidoczniony w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę jako użytkownik, jak również niewskazanie kiedy i na jakiej podstawie dokonano zmiany polegającej na wykreśleniu go z rejestru ewidencji gruntów i budynków jako użytkownika.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie I instancji, podzielając stanowisko organu I instancji o bezzasadności żądania uznał, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a bowiem przedstawione przez niego dokumenty nie pozwalają zaliczyć go do kategorii podmiotów ewidencyjnych wymienionych w przepisach o ewidencji gruntów i budynków.

Na decyzję tę B.K. złożył skargę do Sądu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w części umorzenia postępowania i orzeczenia zgodnie z jego wnioskiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych (p.u.s.a) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, stosownie do przepisu art. 134 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględniając te uprawnienia Sądu stwierdzić należy, iż skarga jest zasadna, choć z innych przyczyn niż te na które powołuje się skarżący.

Zasady prowadzenia ewidencji oraz dokonywania w niej zmian reguluje ustawa z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) oraz akty wykonawcze do tej ustawy. Wg art. 20 ust. 1 i 2 cyt. ustawy ewidencja gruntów obejmuje informacje dotyczące ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków, ich klasy i oznaczenia założonych ksiąg wieczystych lub zbioru dokumentów oraz podaje się w niej właściciela, a w odniesieniu do gruntów państwowych i komunalnych - inne osoby fizyczne lub prawne, w których władaniu znajdują się grunty, budynki lub ich części. Zapisy ewidencyjne mają charakter pochodnych informacji o gruntach i właścicielu wynikających z wpisu w księgach wieczystych, prawomocnych orzeczeń sądowych, umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, ostatecznych decyzji administracyjnych, dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, a także umów dzierżawy, ale tylko zgłoszonych do ewidencji stosownie do art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756, z 1999 r. Nr 60, poz. 636 i z 2000 r. Nr 45, poz. 531), co wprost zostało określone w § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Postępowanie ewidencyjne - podobnie jak w poprzednio obowiązujących unormowaniach - nigdy nie służyło kreowaniu stanu prawnego gruntów ani ich oznaczeniu bez istnienia przypomnianych tytułów.

Niewątpliwie skarżący nie przedstawił żadnych z wymienionych wyżej dowodów na podstawie których możliwe byłoby wprowadzenie zapisów w ewidencji gruntów, poprzez ujawnienie go jako użytkownika gospodarstwa rolnego o pow. 6,.7800 ha. położonego we wsi J. Nie chodzi tu bowiem o jakiekolwiek dokumenty wymienione w § 12 ust. 1 cyt. rozporządzenia ale takie, z których wynikałyby konkretne prawa skarżącego. Ponadto zauważyć należy, że B.K. żądał ujawnienia siebie jako użytkownika gruntów będących własnością osoby fizycznej, do czego nie uprawniał go przepis art. art. 20 ust. 2 ustawy prawo geodezyjne i kartograficzne.

Jednakże w niniejszej sprawie organ II instancji uznał ,że skarżący nie ma przymiotu strony tj. nie ma interesu prawnego w ujawnieniu siebie w ewidencji gruntów jako użytkownika gospodarstwa, co zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego spowodowało konieczność uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowego.

Takie stanowisko nie zasługuje na aprobatę. Uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej, tj. uchylenia decyzji i umorzenia postępowania w pierwszej instancji, powoduje, że organ drugiej instancji nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Organ odwoławczy nie ma jednak swobody w wyborze takiego sposobu zakończenia postępowania, a ograniczenie to związane jest wystąpieniem okoliczności powodujących bezprzedmiotowość postępowania przed pierwszą instancją. W sytuacji gdy nie wystąpią przesłanki bezprzedmiotowości wspomnianego postępowania, organ odwoławczy obowiązany jest sprawę rozstrzygnąć merytorycznie.

Art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie określa przesłanek umorzenia postępowania, wobec powyższego należy ich poszukiwać w treści art. 105 k.p.a. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa organ umarza postępowanie jeśli postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że bezprzedmiotowość postępowania wystąpi, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94 (Monitor Podatkowy 1996/4, s. 114) wypowiadając się w przedmiocie bezprzedmiotowość postępowania zauważył, że "Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, iż niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. (...) Przy czym chodzi o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, lecz w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru rozstrzygnięcia w sprawie, a jedynie (charakter) formalnego jego zakończenia". Podobne stanowisko zajął WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 13.10. 2005. Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd wyrażony w tych wyrokach w pełni podziela wyrok I SA/Bk 265/05 LEX nr 173746.

Fakt, że wniosek B.K. jest bezzasadny nie oznacza, że organ II instancji mógł umorzyć postępowanie, jako bezprzedmiotowe. Winien on przeprowadzić postępowanie, co zresztą częściowo uczynił, i orzec o istocie sprawy, w tym przypadku utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, a nie uchylać decyzję organu I instancji i umarzać postępowanie.

Z powołanych względów zaskarżona decyzja podlega uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 litera c p.p.s.a.).

O niewykonalności orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a., a o kosztach w oparciu o art. 223 § 2 p.p.s.a.

/-/K. Wolna- Kubicka /-/M. Kwiecińska /-/B. Sokołowska