Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 474/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2021 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. Ż. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ odwoławczy") z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] podstawie której ww. organ powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: k.p.a.), art. 2 ust 35a, art. 64 ust1, 2, art. 64d, art. 140aa ust. 1, 3 pkt 1, art. 140ab ust.1 pkt 3 lit c ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j.. DZ. U. z 2020, poz. 110 dalej "prd"), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2020 r. poz. 470), § 3 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz § 5 ust. 1 pkt. 6 lit c, § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. , poz. 2022 po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji, WITD) z dnia [...] października 2021 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł na M. Ż. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...]M. Ż.(dalej: "skarżący", "strona") – orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w całości.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że zaskarżoną decyzją nałożono na skarżącą karę pieniężną w kwocie [...]zł. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii V. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej oraz długości zespołu pojazdów w dniu 7 maja 2020 r., podczas kontroli drogowej miejscowości R., zespołu pojazdów składających się z trzyosiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej [...] i dwuosiowej przyczepy marki [...]o nr rej [...].Pojazdem czołowym kierował M. B., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem trzech zbiorników betonowych w imieniu przedsiębiorcy M. Ż. prowadzącego działalność gospodarczą pod firma [...] M. Ż..

Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...].

W dniu [...] października 2021 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] o nałożeniu na stronę kary pieniężnej w wysokości [...] zł za naruszenie stwierdzone w toku kontroli.

We wniesionym odwołaniu strona podniosła, iż organ I instancji naruszył art. 6, 7, 8 i art. 107 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich możliwych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy. Zdaniem strony dokonano ważenia z naruszeniem rozporządzenia Ministra Gospodarki w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów. Ważenia dokonano niezgodnie z instrukcją ważenia, a pojazd miał inną wysokość. W ocenie skarżącego właściwą kwalifikacja było zezwolenie kategorii VII do 10 %. Ponadto organ powołał się na wykaz dróg , który jest nieaktualny.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] marca 2021 r. GITD na wstępie wyjaśnił, że w sprawie nie mają zastosowania art. 189d, art. 189e i art. 189f k.p.a., gdyż kary pieniężne, jak w niniejszej sprawie, są nakładane na podstawie art. 140aa ust. 1 p.r.d., wysokość ich określa art. 140ab p.r.d., a okoliczności wyłączające odpowiedzialność uregulowane są w art. 140aa ust. 4 p.r.d.

Zdaniem GITD miała natomiast zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., która stanowi, iż w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych: odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa tym zakresie nie stosuje się.

Odwołał się do definicji pojazdu nienormatywnego, ujętej w art. 2 ust. 35a p.r.d. Zauważył, że art. 64 ust. 1 p.r.d. określa warunki poruszania się pojazdu nienormatywnego. Przepis art. 64 ust. 2 p.r.d. zabrania zaś przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II.

Natomiast za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia, w myśl art. 140aa p.r.d. nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Z mocy ust. 3 pkt 1 art. 140aa p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd.

Zauważył, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 31.12.2002 r. Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresie ich niezbędnego wyposażanie dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton, z wyjątkami w nim opisanymi oraz w § 57 ust. 3 tego rozporządzenia. Wyjątki te nie znajdowały zastosowania, gdyż samochód ciężarowy o został po raz pierwszy zarejestrowany 15 lutego 2005 r., a przyczepa o 7 października 2010 r.

Zgodnie z § 3 ust. 6 ww. rozporządzenia dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekraczać maksymalnej masy całkowitej określonej przez producenta. Dlatego też dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu wynosiła 40 ton.

Długość pojazdu nie może przekraczać w przypadku zespołu złożonego z pojazdu silnikowego i przyczepy – 18, 75 m.

Miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] maj 2016 r. Zespół pojazdów został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/III. Wagi te w dniu kontroli legitymowały deklaracja zgodności CE zgodna z wymaganiami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z dnia 26 lutego 2014 r.

Pomiary długości pojazdów dokonano za pomocą przymiaru wstęgowego o nr 005-32, który legitymizował się świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w L. z data ważności do 31 grudnia 2021 r.

Następnie organ wskazał, iż w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnej normy:

- rzeczywista masa całkowita– 46 t – przekroczenie o 6 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 15%)

- długość zespołu pojazdów z ładunkiem -19, 41 m (po odjęciu błędu w wysokości 1%)- przekroczenie dopuszczalnej długości o 0,66 m- 3, 52%

- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Wskutek powyższych ustaleń należało nałożyć karę pieniężną jak za brak zezwolenia kategorii V, którego parametry zawiera lp. 5 zał. nr 1 do p.r.d. W takim przypadku, stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 2 p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości [...] zł.

Odnosząc się do argumentacji strony, a dotyczącej pisma Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2015 r., organ uznał, iż nie pozostaje ono w związku z ujawnionymi parametrami pojazdu i stwierdzanymi naruszeniami. Pismo to dotyczy zróżnicowania sieci dróg w kwestii dopuszczalnego nacisku osi, a konkretnie pojedynczej osi napędowej. Natomiast podczas kontroli nie stwierdzono takiego przekroczenia bowiem zespół pojazdów nie był konstrukcyjnie wyposażony w tego rodzaju oś.

Na decyzję GITD strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc naruszenie:

- przepisów postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania tj. art. 7 i art. 8 k.p.a.., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

- zasad postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływa na wynik postępowania tj. art. 11w zw. z art. 8 k.p.a. , poprzez niedostateczne wyjaśnienie przez organ zasadności przesłanek nałożenia kary pieniężnej w kontekście tzw. Przepisów ogólnych dotyczących stosowania przepisów ustawy.

Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postepowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi wskazywał, iż organ przez cały tok postępowania nie poparł dowodami wskazań odczytu urządzeń pomiarowych oraz nie wystosował dowodów na prawidłowość przebiegu pomiaru. Ponadto kierowca nieświadomie podpisał protokół z kontroli. Miejsce ważenia i strefa ważenia nie były w sposób prawidłowy oznaczone i wydzielone. Ważenia dokonano niezgodnie z instrukcjami ważenia. W ocenie skarżącego, ustalone normy i wykazy dróg, po których mogą poruszać się pojazdy nie przekraczające nacisku 10 t na oś, są sprzeczne z prawem wspólnotowym, bowiem standardem unijnym są drogi o nacisku do 11,5 t.

W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana według kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zakresie swojej właściwości ocenił zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) - dalej także: "p.p.s.a.".

Sąd orzeka na podstawie akt sprawy oceniając, zgodność z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego rozstrzygnięcie organu administracji publicznej. Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych przepisów doprowadziła do uznania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie

Rozpoznawana sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony był ładunek podzielny w postaci zbiorników betonowych (ładunek podzielny)

Odpowiedzialność podmiotu wykonującego przejazd wynika z art. 140aa ust. 3 pkt 1 p.r.d., zgodnie z którym karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd. Jak wynika natomiast z art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Pojazdem nienormatywnym jest, w świetle definicji art. 2 pkt 35a p.r.d., pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Zgodnie art. 64 prd zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Dodać należy, że zgodnie z art. 2 pkt 35b p.r.d., ładunkiem podzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. W zakresie tej definicji mieści się przewożone przedmiotowym pojazdem zbiorniki betonowe. W wyniku pomiarów w dniu 7 maja 2020 r o zespołu pojazdów składającego się z trzyosiowego samochodu ciężarowego marki [...] o nr rej [...] i dwuosiowej przyczepy marki [...] o nr rej [...]. z ładunkiem trzech zbiorników betonowych (ładunek podzielny) stwierdzono, że wskazany zespół pojazdów był nienormatywny:

rzeczywista masa całkowita– 46 t – przekroczenie o 6 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 15%)

- długość zespołu pojazdów z ładunkiem -19, 41 m (po odjęciu błędu w wysokości 1%)- przekroczenie dopuszczalnej długości o 0,66 m- 3, 52%

Na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy należało uznać, iż kontrola drogowa, w toku której dokonano pomiarów pojazdu, została przeprowadzona sposób prawidłowy, przed rozpoczęciem czynności kontrolnych kierowca został zapoznany z instrukcją ważenia pojazdu, a odczytu wskazań dokonano w jego obecności, miejsce w którym dokonano kontroli legitymuje się odpowiednim dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów. Pojazd został zważony jednokrotnie, kierowca pouczony o takiej możliwości, nie wnosił o ponowne ważenie pojazdu i mierzenie pojazdu.

Podstawowe znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego ma protokół kontroli z 7 maja 2020 r.

Sporządzenie protokołu z kontroli znajduje umocowanie w art. 74 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, zwana dalej: u.t.d.). W myśl powołanego przepisu w przypadku stwierdzenia naruszeń uzasadniających nałożenie kary pieniężnej lub stwierdzenia wykroczeń uzasadniających nałożenie grzywny inspektor sporządza protokół kontroli (ust.1).Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Odmowę podpisania protokołu przez kontrolowanego kontrolujący odnotowuje w protokole kontroli i podaje jej przyczynę (ust.2) Oryginał protokołu kontroli zatrzymuje kontrolujący, a kopię doręcza się kontrolowanemu kierowcy, przedsiębiorcy lub podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy (ust.3). Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust.4)

Jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Protokół obrazuje stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia. Orzecznictwo sądowe przywiązuje istotne znaczenie do funkcji dowodowej protokołu z kontroli drogowej (por. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 8 września 2005 r., sygn. akt VI SA/Wa 1224/04, publ. LEX nr 205475, wyrok WSA w Warszawie).

W ocenie Sądu procedura ważenia kontrolowanego pojazdu przebiegała prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości. Zgodnie z instrukcją producenta wag SAW 10C/III w czasie ważenia pod wszystkimi kołami pojazdu lub zespołu pojazdów powinny być podłożone wagi lub wagi i podkładki wyrównawcze. Z instrukcji tej wynika także, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach w celu pomiaru, nacisku kola, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów.

Z instrukcji wynika, że sumując wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi można obliczyć masę całkowitą pojazdu. W takim przypadku każda oś jest ważona osobno. Dwie wagi umieszczone są pod kołami aktualnie ważonej osi. Następnie zsumowanie nacisków tych osi daje nacisk na osie wielokrotne oraz rzeczywistą masę pojazdu .masę pojazdu. W aktach sprawy znajduje się wynik pomiaru każdej z osi pojazdu, zatem ważenia dokonano zgodnie z instrukcją. Zatem skoro użyte do ważenia wagi posiadały ważne świadectwa legalizacyjne i używane była zgodnie z instrukcją obsługi, to nie ma podstaw do kwestionowania wyników tego ważenia przedmiotowego zespołu pojazdów. Również miejsce ważenia było prawidłowo przygotowane i posiadało stosowny atest.

Należy zauważyć, iż w sytuacji kiedy strona kwestionuje ustalenia organu administracji, ale nie przedstawia dowodów potwierdzających jej twierdzenia, na organie nie spoczywa ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organ( por. wyrok NSA z 3 kwietnia 2019 roku, I GSK 1188/18).

Należy zgodzić się z organem, że rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów wynosiła 46 t, a długość pojazdów 19,41m. Ujawnione wartości nacisków osi, rzeczywistej masy całkowitej, wymiary zespołu pojazdów, jak i kwalifikacja do rodzajów osi( pojedynczej czy grupy – podwójnej) prowadzą do wniosku, że organ w sposób prawidłowy dokonał kwalifikacji przekroczonych parametrów zespołu pojazdów do zezwolenia kategorii V. Przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej powodowałoby kwalifikację do zezwolenia kategorii VII. Takiego naruszenia, mając na uwadze wymiary między osiami zespołu pojazdów oraz uzyskane wartości nie stwierdzono.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego o sprzeczności z prawem unijnym normy i wykazy dróg, po których mogą poruszać się pojazdy nie przekraczające nacisku 10 t na oś to nie doszło do naruszenia prawa. Należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie skarżącemu nie zarzucono poruszania się po drodze publicznej, dla której przewidziano niższy niż w dyrektywie Rady 96/53/WE dopuszczalny nacisk pojedynczej osi, lecz przejazd pojazdem, którego masa całkowita pojazdu przekroczyła dopuszczalne wartości oraz przekroczono długość zespołu pojazdów, określone w rozporządzeniu Ministra infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów, co nakazywało uznanie pojazdu za nienormatywny.

Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.