Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 3719/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 3
journal: Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2016 r. sprawy ze skargi Z. S. i A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej także "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania M. M., T. i Z. T., E. i Z. W., A. K., J. A., Z. i C. K. od decyzji Wójta Gminy [...] (dalej także "Wójta") z dnia [...] stycznia 2012 r. (znak: [...]), odmawiającej przywrócenia przez właścicieli podzielonych działek o pierwotnym nr ewid. [...] we wsi C. Gmina [...], w tym dz. ew. nr nr [...],[...],[...],[...],[...] stanu tych działek do stanu poprzedniego, orzekło o uchyleniu decyzji Wójta w całości i przekazaniu temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia.

II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...] października 2015 r. przedstawia się w następujący sposób:

1. Pismem z dnia [...] marca 2010 r. M. M., właścicielka działki nr ew. [...] w Z. wniosła w imieniu własnym oraz w imieniu P.Z.T. T., E.W. i D. K. właścicieli nieruchomości sąsiednich, tj. działek o nr ew. [...], [...] i [...], położonych w Z. przy ulicy [...] o podjęcie przez Wójta działań, zapewniających odprowadzanie wód gruntowych z terenów przylegających do nieruchomości wnioskodawców. W toku postępowania, wszczętego przez Wójta w przedmiocie uregulowanym w art.29 ust.3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r., nr 239, poz.2019 z późn.zm.), wnioskodawcy podnieśli, że należące do nich nieruchomości są zalewane przez grunty sąsiednie, co jest wynikiem podwyższenia wysokości tych gruntów poprzez nawiezienie na nie ziemi przez właścicieli (wskazano w tym kontekście działki nr [...],[...],[...],[...],[...]).

2. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., wydaną na podstawie art.29 ust.3 Prawa wodnego, Wójt odmówił wnioskowanego nakazania właścicielom podzielonych działek o pierwotnym nr ewid. [...] we wsi C. Gmina [...], w tym dz. ew. nr nr [...],[...],[...],[...],[...], przywrócenia ich do stanu poprzedniego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że przywrócenie warunków spływu wód z obszaru pogranicznego pomiędzy wsią C. a miastem Z. może być rozwiązanie poprzez: 1) przywrócenie funkcji rowu odpływowego, którego utrzymanie reguluje art. 64 b ustawy Prawo wodne, cyt. - w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianą jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności, 2) wykonanie zorganizowanego systemu odwodnienia przedmiotowego obszaru poprzez realizację dla podtapianego obszaru, zbiorczego systemu kanalizacji burzowej.

3. Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy orzeczenie Wójta Gminy [...] z [...] stycznia 2012 r.

4. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013 r., IV SA/Wa 1321/13, tut. Sąd uchylił decyzję SKO z dnia [...] stycznia 2012 r., nakazując organowi odwoławczemu jednoznaczne ustalenie, czy podniesienie poziomów wody na gruncie wnioskodawców było następstwem wyłącznie przerwania drożności rowu odwadniającego lub istotnej zmiany sytuacji meteorologicznej (inna skala opadów niż w latach, gdy problem nie występował), czy też że przyczyniła się do nich również zmiana poziomu gruntów na działkach sąsiednich. W ocenie Sądu wystąpienie zbiegu wymienionych wyżej źródeł podniesienia się poziomów wody na gruncie wnioskodawców, upoważniałoby organ właściwy w sprawach, o których mowa w art. 29 ust.3 Prawa wodnego, do nałożenia na właścicieli gruntów sąsiednich przewidzianych w tym przepisie zakazów i nakazów, albowiem stosowanie tego przepisu jest dopuszczalne także i w takiej sytuacji, gdy naruszenie stanu stosunków wodnych, za które odpowiedzialność ponoszą właściciele gruntów sąsiadujących z gruntem dotkniętym szkodą, jest tylko jedną z przyczyn powstania szkody na tym gruncie.

5. Wyrokiem z dnia 28 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2621/13, wydanym na skutek rozpatrzenia skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku tut. Sądu z dnia13 czerwca 2013 r., Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także "NSA") skargę kasacyjną oddalił, podzielając stanowisko Sądu co do istoty sprawy.

III. Rozpatrzywszy zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] października 2015 r. ponownie odwołanie wnioskodawców postępowania od decyzji Wójta z dnia [...] stycznia 2012 r., SKO uchyliło tę decyzję w całości i przekazało Wójtowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Uzasadniając orzeczenie kastoryjne, SKO położyło nacisk na związanie, przy ponownym rozpatrywaniu sprawy (stosownie do art.153 p.p.s.a.), ocenami sformułowanymi w orzeczeniach tut. Sądu z dnia 13 czerwca 2013 r. oraz NSA z dnia 28 maja 2015 r., podkreślając w tym kontekście, co następuje:

(-) Zdaniem Sądów, z zebranych w niniejszej sprawie opinii biegłych: opinii rzeczoznawcy ze Stowarzyszenia Rzeczoznawców [...] mgr. inż. B. S. z [...] czerwca 2010 r., opinii rzeczoznawcy ze Stowarzyszenia Rzeczoznawców [...] - dr. inż. J. L. (opinia sporządzona na zlecenie stron odwołujących) z kwietnia 2011 r. , nie można wywieść, że wyłącznie zasypanie i przegrodzenie istniejącego uprzednio rowu odwadniającego (z dokumentów powoływanych w aktach sprawy - m.in. ww. opinia mgr. inż. B. S. - tj. mapy sytuacyjno - wysokościowej, numerycznych map ewidencyjnych, map ewidencyjnych gruntów, mapy Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...] - mapy załączone są do ww. opinii - w aktach, wynika, że ww. rów odwadniający - trasa rowu od wsi B. w kier. wschodnim w dolinę rzeki O. po terenie Gminy Z., istniał) spowodowało zalewanie przedmiotowych działek. Jako drugą przyczynę podnosi się w ww. opiniach podwyższenie poziomu gruntu działek stron obwinionych;

(-) W tej kwestii wniesiona do Kolegium przez p. P. Z. opinia biegłego z dziedziny budownictwa wodnego i melioracji inż. W. T. z lipca 2013 r. (P.) sporządzona na zlecenie Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział [...] (dotyczy sprawy popełnienia wykroczenia o nawiezienie w okresie 2011 r. i 2012 r. na dz. ew. nr [...] oraz [...],[...],[...],[...],[...],[...] masami gruntu i przez to zmianę stanu wody na gruncie w miejscowości C. k/Z.), nie wnosi nic nowego do sprawy;

(-) Dokonując wykładni art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 nr 145), ww. Sądy wskazały, że: "Prawodawca bowiem, jako przesłankę wskazał "szkodliwy wpływ" określonych działań, nie przesądził zaś, że ma to być jedyna przyczyna powstawania szkody (pojęcie szkodliwego wpływu) na gruncie przyległym. "W związku z powyższym, podwyższenie gruntu działki nie musi być jedyną przyczyną zalewania działek sąsiednich, wystarczy gdy stwierdzono, że podniesienie poziomu gruntu przez właściciela danej nieruchomości spowodowało zalewanie działki sąsiedniej i w związku z tym spowodowało szkody na tej sąsiedniej działce (por. wyżej):

"Art. 29. 1. Właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może:

1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich;

2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie.

2. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich.

3. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. ";

(-) W tym stanie rzeczy koniecznym jest, co wynika z ww. wyroków Sądów, wydanie decyzji o nakazaniu właścicielom działek, których poziom został podwyższony, przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Jednakże decyzja taka powinna być wydana po zasięgnięciu opinii biegłego odnośnie tego, jakie ewentualne prace powinny być wykonane. W tym stanie rzeczy, skoro sprawa wymaga ponownego przeprowadzenia postępowania (zasięgnięcie opinii biegłego - jw.) w I instancji, konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.

IV. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. Z. i A. małżonkowie S. wnieśli do tut. Sądu skargę na decyzję SKO z dnia [...] października 2015 r., w szczególności zarzucając organowi odwoławczemu niewykonanie zaleceń wyroku tut. Sądu z dnia 13 czerwca 2013 r., tj. zaniechanie nakazanego przeprowadzenia samodzielnej oceny, czy do zalewania działek wnioskodawców postępowania przyczynia się w jakimkolwiek stopniu podniesienie gruntu na działkach sąsiednich, w tym na działce skarżących. Organ odwoławczy bezpodstawnie przyjął, że zgromadzone w sprawie dwie opinie biegłych ze Stowarzyszenia Rzeczoznawców [...], tj.: 1) opinia sporządzona przez inż. B. S. (zlecona przez Wójta Gminy [...]), 2) opinia sporządzona przez dr inż. J. L. (zlecona przez wnioskodawców postępowania) zgodnie potwierdzają istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy powstaniem szkody na działkach wnioskodawców postępowania a podwyższeniem gruntu na działkach sąsiednich. Tymczasem opinie te pozostają w tym zakresie ze sobą w sprzeczności, co potwierdza treść suplementu do opinii rzeczoznawcy B. S., w którym rzeczoznawca wskazuje jako "jedyną i podstawową przyczynę powstawania zastoisk wodnych brak drożności rowu". Takie samo stanowisko zajął trzeci rzeczoznawca W. T. w postępowanie przed sądem powszechnym o wykroczenie, toczącym się przeciwko niektórym z sąsiadów poszkodowanych nieruchomości. Organ odwoławczy winien był zatem wnikliwie rozważyć wskazane wyżej okoliczności w miejsce powierzchownego uznania, że stan faktyczny sprawy w zakresie przyczynienia sąsiadów nieruchomości wnioskodawców postępowania do powstania szkody na tych nieruchomości, został przesądzony w wyrokach tut. Sądu oraz NSA.

V. W odpowiedzi na skargę, przedłożonej w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r., organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

VI. W toku postępowania sądowego wniesiono w szczególności następujące pisma procesowe, wypowiadające się co do meritum sprawy:

- pismo z dnia [...] marca 2016 r., wniesione przez uczestnika R. K. (właściciela jednej z nieruchomości poszkodowanej zmianą stanu wody na gruncie), w którym uczestnik sprzeciwił się ocenom formułowanym w skardze (zamieszczając na tę okoliczność szeroką argumentację merytoryczną), wnosząc o jej oddalenie;

- pismo z dnia [...] września 2016 r., wniesione przez uczestnika A. J. (właściciela jednej z nieruchomości sąsiadującej z nieruchomościami wnioskodawców postępowania administracyjnego), w którym uczestnik poparł argumentację skargi, dodatkowo obszernie ją uzupełniając.

VII. Na rozprawie przed Sądem w dniu [...] września 2016 r. skarżąca i uczestnicy R. K. oraz A. J. zajęli następujące stanowiska w przedmiocie rozpatrywanej sprawy:

1) Skarżąca podtrzymała skargę, obszernie uzasadniając swoje stanowisko i wskazała, że jest właścicielką działki nr ewid. [...];

2) Uczestnik postępowania R. K. wniósł o jej oddalenie, wskazując jako przyczynę zalewania jego działki podniesienie terenu na działkach sąsiednich. W ocenie uczestnika fakt ten stwierdzają obie opinie specjalistyczne, które rozpatrywały organy orzekające w niniejszej sprawie, a zatem zarówno opinia p. J. L. (zlecona przez właścicieli zalewanych działek) oraz opinia sporządzona przez inż. B. S. (zlecona przez organ I instancji). Obie te opinie zgodnie wymieniają podwyższenie gruntów na działkach sąsiednich jako jedno ze źródeł zalewania nieruchomości. Uczestnik wskazuje na niską wiarygodność opinii biegłego W. T. złożonej w postępowaniu o wykroczenie prowadzonym przed Sądem Rejonowym w Z. w [...] Wydziale [...] pod sygn. [...] albowiem skarżąca jest sędzią tego sądu. W ocenie uczestnika jest to okoliczność rzutująca na bezstronność stanowiska biegłego. Uczestnik K. podnosi, że jego nieruchomość to działka o numerze ewidencyjnym [...];

3) Uczestnik postępowania A. J. oświadcza, iż jest właścicielem działki o numerze ewidencyjnym [...] położonej po drugiej stronie ulicy w stosunku do działki uczestnika postępowania R. K. Uczestnik postępowania podnosi, że liczne dowody w tym dokumentacja stanowiąca załącznik do jego pisma procesowego potwierdzają niezbicie istnienie rowu odwodnieniowego, który został w sposób nielegalny zlikwidowany. Uczestnik nie zgadza się ze stanowiskiem uczestnika R. K., że opinia sporządzona przez inż. S. potwierdza wpływ podwyższenia gruntów na działkach sąsiednich na zalewanie nieruchomości m.in. uczestnika K. W tym kontekście uczestnik J. zwraca uwagę na suplement do opinii inż. S. gdzie w jednoznaczny sposób wizaże się zalewanie nieruchomości z niefunkcjonowaniem rowu odwodnieniowego. W opinii rzeczoznawczy jest to jedyna i podstawowa przyczyna tego stanu. Wnosi o uwzględnienie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

VIII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] października 2015 r. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").

W myśl art.134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja odwoławcza SKO wydana została z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art.15 k.p.a. i 153 p.p.s.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego.

IX. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji SKO prowadzi do następujących wniosków:

1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym drugiej instancji orzekło SKO, prowadzonego na podstawie art.29 ust.3 Prawa wodnego, było rozstrzygnięcie, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do nałożenia na właścicieli działek sąsiadujących z nieruchomościami wnioskodawców, przewidzianych przywołanym wyżej przepisem obowiązków, mających na celu zapobieżenie szkodom, które miałyby powstawać na działkach wnioskodawców. Rozpatrzywszy ponownie odwołanie wnioskodawców od niekorzystnej dla nich decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., która to konieczność była następstwem prawomocnego wyeliminowania z obrotu prawnego przez tut. Sąd, wyrokiem z dnia 13 czerwca 2013 r., poprzedniej decyzji odwoławczej z dnia [...] maja 2012 r., SKO uznało za co do zasady udowodniony fakt przyczynienia się okoliczności w postaci podwyższenia wysokości gruntu na działkach sąsiednich do powstawania na nieruchomościach wnioskodawców szkody w postaci ich zalewania, dostrzegając przesłanki do powtórzenia postępowania przed organem I instancji w celu nałożenia na właścicieli gruntów sąsiednich konkretnych obowiązków, mających na celu przywrócenie stanu zgodnego z interesem wnioskodawców postępowania i zapobieżenie dalszym naruszeniom tego stanu. Tego rodzaju stanowisko organu odwoławczego jest w ocenie tut. Sądu zdecydowanie przedwczesne, albowiem jak trafnie wywodzi skarga, oparto je na przyjętym bez należytego rozpatrzenia materiału dowodowego założeniu, że związek pomiędzy podwyższeniem wysokości działek sąsiadujących z działkami wnioskodawców a szkodą zaistniałą na działkach wnioskodawców jest bezsporny, sugerując dodatkowo, że istnienie tego związku stwierdzono w wyrokach sądów administracyjnych, wydanych w sprawie. Wbrew ocenie SKO nie może natomiast ulegać wątpliwości, że we wspomnianych wyrokach nie stwierdzono, że stan faktyczny sprawy został w tym zakresie wyjaśniony, a przeciwnie, poczynienie jednoznacznych ustaleń w tym zakresie dopiero nakazano. W wyroku tut. Sądu z dnia 13 czerwca 2013 r. wskazano bowiem w szczególności, że: "Jeżeli nie zostanie ustalone w sposób jednoznaczny, że powstanie konkretnych szkód - podniesienia poziomów wody na gruncie wnioskodawców - było następstwem wyłącznie przerwania drożności rowu odwadniającego lub istotnej zmiany sytuacji meteorologicznej (inna skala opadów niż w latach, gdy problem nie występował), lecz przeciwnie - że przyczyniła się do nich zmiana poziomu gruntów - wystąpienie takiej przesłanki umożliwia organowi administracji wydanie decyzji zobowiązującej, w myśl art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne. (...) W tym kontekście nie jest wyczerpujące uzasadnienie orzeczenia organu odwoławczego oparte na ogólnym twierdzeniu, że rów odwodniający według map istniał – bez odniesienie się do twierdzeń poszkodowanych zalewaniem gruntów, że od wielu lat nie pełnił swojej roli odprowadzania wód opadowych (nie był drożny). Nie ma też kluczowego znaczenia konstatacja organu, jakoby ze stosownych opinii rzeczoznawców wynikało, że przyczyną podtopień może być kumulacja dwu czynników (nawiezienie ziemi i nie wypełnianie funkcji przez rów odwadniający). Organ przywołując zresztą określone konkluzje, wynikające jakoby z opinii biegłych, nie wskazał stosownych ich fragmentów. W następstwie tego Strona skarżąca przytaczając inne ich wybrane passusy formułuje odmienne wynikające z nich oceny – mianowicie, jakoby przyczyną podtopień było w istocie nawiezienie ziemi na szereg działek. Wypada w tym kontekście odnotować, że organ nie wskazał konkretnie, które fragmenty opinii uznał za miarodajne dla sformułowania określonych tez ani dlaczego tego rodzaju wybór jest zasadny. (...) Sąd nie uwzględnił wniosku o uchylenie decyzji organów obu instancji. Dopiero wnikliwa ocena zgromadzonego dotąd materiału dowodowego, z uwzględnieniem właściwego rozumienia treści normatywnej art. 29 ust. 3 ustawy - Prawo wodne, co musi znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia orzeczenia, może dać odpowiedź na pytanie, czy w sprawie niezbędne jest wydanie decyzji kasatoryjnej (w myśl art. 138 § 2 K.p.a.). Obowiązek takie analizy spoczywa na organie odwoławczym, orzekającym w sprawie a dopiero legalność jego orzeczenia może być przedmiotem badania przez sąd administracyjny (art. 3 ust. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).". Z kolei w wyroku NSA z dnia 28 maja 2015 r. wskazano, że: "Prawidłowa wykładnia art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne wymagała, by organy dokonały ustaleń faktycznych i odpowiedniej oceny zebranego materiału dowodowego w celu potwierdzenia bądź wykluczenia, że przyczyna konsekwentnie wskazywana przez strony odwołujące się, tj. nawiezienie ziemi na działki sąsiednie, miała szkodliwy wpływ (i to niekoniecznie wyłączny) na regulację stosunków wodnych na działkach odwołujących się. Sąd I instancji stwierdził, że organy obu instancji nie wskazały, jaki stan faktyczny uznały za ustalony w tej kluczowej dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii. Za konieczne uznał dokonanie szczegółowej oceny konkretnego materiału dowodowego w tym zakresie, ze wskazaniem określonych konkluzji, a w przypadku, gdy zgromadzone dowody (opinie rzeczoznawców) nie dają podstaw do dokonania stosownych ustaleń, organ administracji winien dostrzec ten istotny brak.".

W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że przy ponownym rozpatrywaniu odwołania od decyzji Wójta nałożony wyrokiem Sądu z dnia 13 czerwca 2013 r. obowiązek wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, nie został dochowany, co stanowi naruszenie art.153 p.p.s.a.

2. Przepis art.29 Prawa wodnego reguluje kwestie podstawowych obowiązków właścicieli nieruchomości, związanych z utrzymywaniem pożądanego stanu wody na gruncie oraz przewiduje instrumenty prawne, mające na celu wyegzekwowanie tych obowiązków. Zgodnie z art. 29 ustawy właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody ma gruncie, a zwłaszcza kierunki odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich ani też odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust.1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust.2). Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust.3).

Z przywołanych przepisów wynika zatem wprost, że na właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek takiego jej użytkowania, by nie powodować zmian w stanie wody na gruncie, wpływających szkodliwie na grunty sąsiednie, a jeżeli już do takiej niepożądanej zmiany dojdzie, to na wspomnianym właścicielu ciąży obowiązek usunięcia stwierdzonych przeszkód lub zmian. Zastosowanie instrumentów przewidzianych w art. 29 ust. 3 ustawy wymaga wykazania przez organ prowadzący postępowanie łącznego wystąpienia dwóch przesłanek, tj.: 1) wywołania przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie, 2) szkodliwego oddziaływania przez taką zmianę na grunty sąsiednie. Prowadzone przez organ administracji postępowanie wyjaśniające ma zatem ustalić, czy do zmiany naturalnego stanu wody na gruncie istotnie doszło, a jeżeli tak, to czy zmiana taka wpłynęła niekorzystnie na grunty sąsiednie. Niezbędnym jest wnikliwe ustalenie, czy zaistniała zmiana pozostaje w związku przyczynowo - skutkowym z powstałą na gruncie szkodą.

Przepisy ustawy Prawo wodne nie zawierają definicji "zmiany stanu wody na gruncie". Jednakże analiza przepisu art. 29 ustawy prowadzi do wniosku, że spowodowanie przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 p.w., to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi czy też hydrologicznymi (tak m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 27 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 556/12). W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że zastosowanie przez organy administracji publicznej wskazanej w art. 29 ust. 3 p.w. normy prawnej wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego, w szczególności jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, czy nastąpiła zmiana kierunku odpływu wody opadowej, a jeśli tak - z jakiej przyczyny, w szczególności czy dokonane zmiany spowodowały szkody na gruntach sąsiednich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 613/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 638/2009, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 642/2009, publ.: cbois).

Wskazanych wyżej ustaleń organ winien dokonać zgodnie z ogólnymi regułami postępowania dowodowego, określonymi w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które nakazują organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, a w szczególności zobowiązują do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona może nastąpić dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Postępowanie takie wymaga wiedzy specjalistycznej i nie może ograniczyć się do stwierdzenia wykonania prac powodujących podwyższenie gruntu. Najczęściej w tego rodzaju sprawach o dotyczących przywrócenia stosunków wodnych na gruncie opinia biegłego jest niezbędna. Przy czym, dowód z opinii biegłego podlega ocenie organu - tak jak każdy dowód - z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów. Obowiązek oceny opinii biegłego, jak każdego dowodu w sprawie, zachodzi także wtedy, gdy strony postępowania nie wniosły do opinii zastrzeżeń (vide: wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2012r., sygn. akt II OSK 1538/11; wyrok WSA w Lublinie z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 1042/12; wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 336/13 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

3. W konkluzji powyższych wywodów przyjąć należy, że prawidłowe wykonanie przez SKO zaleceń tut. Sądu z dnia 13 czerwca 2013 r., prowadzące do jednoznacznego ustalenia, czy podwyższona wysokość gruntów na działkach sąsiednich zakłóca stosunki wodne na rozpatrywanym obszarze, przyczyniając się do powstawania szkód na działkach wnioskodawców, winno bezwzględnie obejmować wszechstronną i wyczerpującą ocenę dwóch sporządzonych na potrzeby sprawy specjalistycznych opinii, tj. opinii rzeczoznawców ze Stowarzyszenia Rzeczoznawców [...], tj. opinii mgr. inż. B. S. z [...] czerwca 2010 r. (z uwzględnieniem suplementu do tej opinii z dnia [...] lutego 2011 r.) oraz opinii dr. inż. J. L. z kwietnia 2011 r., aczkolwiek z tym istotnym zastrzeżeniem, że z uwagi ma znaczny upływ czasu od ich sporządzenia, koniecznym jest w pierwszej kolejności potwierdzenie ich aktualności (dopuszczalność stosowania interwencyjnych instrumentów z art.29 ust.3 Prawa wodnego jest bowiem w oczywisty sposób uzależniona od wykazania, że wymienione w tym przepisie naruszenia, czy też rzeczywiste ryzyko ich zajścia występują w dacie orzekania). Podkreślić należy, że w razie stwierdzenia niejasności w treści opinii organ specjalisty organ ma obowiązek wezwać specjalistę do ich wyjaśnienia i usunięcia, a w razie stwierdzenia daleko idących i nie dających się pogodzić rozbieżności pomiędzy dwoma różnymi zgromadzonymi w sprawie opiniami, winien rozważyć celowość zlecenia trzeciej opinii w sprawie. Odnosząc się do kwestii dopuszczalności dopuszczenia jako dowodu w sprawie opinii biegłego W. T. złożonej w postępowaniu o wykroczenie prowadzonym przed Sądem Rejonowym w Z. w [...] Wydziale [...] pod sygn. [...] , należy w pierwszej kolejności podkreślić, że dopuszczalność taka wynika z art.75 § 1 k.p.a., stanowiącego że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W ocenie Sądu podniesione przez uczestnika postępowania R. K. przekonanie o wysokim prawdopodobieństwie stronniczości tego dowodu, mającym wynikać z samego tylko faktu pełnienia przez skarżącą funkcji Sędziego Sądu Rejonowego w Z., w którym toczyło się postępowanie o wykroczenie przeciwko innym osobom niż skarżąca, na potrzeby którego to postępowania przedmiotowa opinia została sporządzona, jest zbyt daleko idące. W ocenie Sądu dowód ze wspomnianej opinii może być przeprowadzony w ponowionym postępowaniu odwoławczym, natomiast w oczywisty sposób nie korzysta on z waloru jakiejkolwiek nadrzędności w stosunku do innych dowodów, zgromadzonych przez organ, a podlega weryfikacji pod kątem jego wiarygodności, stosownie do zasady swobodnej oceny dowodów, sformułowanej w art.80 k.p.a. (podkreślić przy tym należy, iż od sporządzenia tego dowodu w 2013 r. upłynął również znaczny okres czasu).

4. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja SKO została wydana z naruszeniem wskazanych na wstępie przepisów k.p.a. oraz p.p.s.a, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku organ odwoławczy ponownie rozpatrzy odwołanie wnioskodawców od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. z uwzględnieniem ocen sformułowanych powyżej.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.