Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1246/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2022-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 107 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) sędzia WSA Katarzyna Korycka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi C. N. na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], Komendant Miejski Policji w B. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej powoływana jako kpa), art. 107 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 360 ze zm.,) oraz § 7 pkt 1 i § 9 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 946, dalej powoływane jako rozporządzenie MSWiA z 28.06.2002 r.) zobowiązał C. N. (dalej określany jako Skarżący) do zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w kwocie brutto [...] zł.

Na skutek odwołania złożonego przez Skarżącego Komendant Wojewódzki Policji w B. decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], na podstawie art. 97 ust. 5 i art. 92 ustawy o Policji oraz § 7 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z 28.06.2002 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na podstawie decyzji nr [...] z [...].03.1999 r. Komendanta Miejskiego Policji w B. Skarżący od [...] .02.1999 r. pobierał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego w wysokości jak dla policjanta posiadającego członków rodziny z uwagi na zamieszkiwanie w domu rodziców w B. przy ul. O. W złożonym [...] .01.2014 r. oświadczeniu mieszkaniowym do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości funkcjonariusz oświadczył, że od [...] .01.2013 r. zamieszkuje w budynku letniskowym w Ś. przy ul. L. na działce rekreacyjnej, którego wraz z żoną pozostaje właścicielem.

W toku prowadzonego postępowania administracyjnego Skarżący dostarczył decyzję z [...] .07.2003 r. Wójta Gminy Ś. dotyczącą pozwolenia na budowę budynku letniskowego. W związku z powyższym Komendant Miejski Policji w B. uznał, że policjant jest właścicielem budynku letniskowego i decyzją nr [pic] [...] z [...] .03.2014 r. na podstawie art. 105 S 1 kpa umorzył postępowanie w przedmiocie ustalenia uprawnień Skarżącego do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

W dniu [...].03.2016 r. Skarżący złożył wniosek w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w B. przy ul. S., w którym oświadczył, że razem z rodziną zamieszkuje w Ś. przy ul. L. Następnie [...] .03.2016 r. dostarczył akt notarialny z [...] .09.2015 r., w którym widnieje zapis, że C. i B. N. sprzedają nieruchomość zabudowaną murowanym budynkiem mieszkalnym w Ś. przy ul. L. i wydanie przedmiotu sprzedaży nastąpi do [...] .06.2016 r.

Z wypisu z rejestru gruntów sporządzonego przez Starostę Ś. [...].06.2016 r. wynika, że nieruchomość stanowią tereny mieszkaniowe. Wypis z kartoteki budynków sporządzony [...] .06.2016 r. przez Starostę Ś. określa, że działka nr [...] położona przy ul. L. wg klasyfikacji środków trwałych stanowi budynki mieszkalne, klasa wg PKOB budynki mieszkalne jednorodzinne, główna funkcja dom letniskowy. W dziale - Oznaczenie nieruchomości księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości wpisany jest budynek mieszkalny. Jednocześnie, jak wykazuje Wójt Gminy Ś. w piśmie z [...] .05.2016 r., budynek od [...] .01.2011 r. został opodatkowany jako typowo mieszkaniowy pomimo, że z dokumentów o zakończeniu budowy wynikało, iż jest to budynek letniskowy.

W związku z powyższym Komendant Miejski Policji w B. decyzją nr [...] z [...] .07.2016 r. odmówił Skarżącemu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w B. przy ul. S., argumentując to faktem posiadania i zbycia przez policjanta domu przy ul. L. w Ś., w którym miał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Komendant Wojewódzki Policji w B. decyzją nr [...] z [...] .09.2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Ww. decyzja nie została zaskarżona, a więc Skarżący nie podważał ustaleń w niej zawartych dotyczących faktu zbycia domu jednorodzinnego w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby, odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, o którym mowa w art. 95 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, który zaspokajał jego potrzeby mieszkaniowe.

Decyzją nr [...] z [...] .02.2017 r. Komendant Miejski Policji w B. uchylił własną decyzję nr [...] z [...] .03.1999 r. o przyznaniu Skarżącemu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w wysokości przewidzianej dla policjanta posiadającego członków rodziny i orzekł o cofnięciu uprawnień do przedmiotowego świadczenia. Decyzja stała się prawomocna w dniu [...] .03.2017 r.

W dniu [...].04.2017 r. Komendant Miejski Policji w B. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu przez Skarżącego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

Komendant Miejski Policji w B. decyzją nr [...] z [...] .11.2017 r. zobowiązał Skarżącego do zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w kwocie brutto [...] zł za okres od [...] .01.2011 r. do [...] .02.2016 r. Od ww. decyzji policjant odwołał się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. Komendant Wojewódzki Policji w B. decyzją nr [...] z [...] .01.2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotową decyzję Skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który wyrokiem z 24.07.2018 r., sygn. Il SA/Bd 398/18, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w B. z uwagi na brak zastosowania art. 107 ustawy o Policji, który stanowi, że roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić roszczenia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia lub uznanie roszczenia. Tym samym WSA w Bydgoszczy uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia, iż roszczenie z tytułu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie podlega przedawnieniu. Jednocześnie Sąd podzielił stanowisko organów, że Skarżący nienależnie pobierał przedmiotowe świadczenie i zasadne pozostawało wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18.05.2020 r., I OSK 451/19, oddalił złożoną przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. skargę kasacyjną i podzielił stanowisko WSA w Bydgoszczy wyrażone w cyt. wyżej wyroku z 24.07.2018 r., Il SA/Bd 398/18, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 107 ustawy o Policji.

Organ Il instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy i uwzględnieniu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy stwierdził, że na podstawie art. 92 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej.

W myśl § 1 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia MSWiA z 28.06.2002 r., równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się policjantowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy z dnia 6 kwietnia o Policji, nie posiadają domu jednorodzinnego, domu mieszkalno-pensjonatowego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, będącego przedmiotem własności lub współwłasności policjanta lub członków jego rodziny, o których mowa w art. 89 ustawy o Policji. Natomiast w świetle § 6 cyt. rozporządzenia, decyzję o cofnięciu uprawnień do dotychczas przyznanego równoważnika wydaje się, jeżeli policjant przestał spełniać warunki o których mowa w § 1 ust. 1 lub zmienił się jego stan rodziny.

Kwestie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego reguluje § 7 cyt. rozporządzenia. Decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego organ wydaje w sytuacji, gdy zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Decyzja wydana w tym trybie ma charakter deklaratoryjny - nie tworzy ani nie zmienia istniejącego stosunku administracyjnoprawnego, a jedynie stwierdza, że skutek taki nastąpił z mocy prawa w wyniku zrealizowania się prawem przewidzianego stanu faktycznego. Zatem decyzja wydana w tym trybie może wywoływać skutki wstecz (ex tunc).

Zgodnie z § 7 pkt 1 cyt. rozporządzenia, decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku nienależnego pobrania na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub jego wysokość. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżący dopiero [...] .03.2016 r. dostarczył akt notarialny z [...] .09.2015 r., w którym widnieje zapis, że sprzedaje nieruchomość zabudowaną murowanym budynkiem mieszkalnym w Ś. przy ul. L.

Z dokumentacji zebranej podczas postępowania administracyjnego w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (do której organ wcześniej nie miał wglądu) wynika, że jest to budynek wolnostojący, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, a jego powierzchnia, technologia wykonania oraz zapewnienie dostępu do wszystkich mediów pozwalają na całoroczne zamieszkiwanie w nim. Jednocześnie w ewidencji budynków oraz księdze wieczystej dom figuruje jako dom mieszkalny.

W świetle zgromadzonego materiału dowodowego należy stwierdzić, że podane przez Skarżącego informacje w złożonym [...] .01.2014 r. oświadczeniu mieszkaniowym były nieprawdziwe (zamieszkiwany budynek był budynkiem mieszkalnym, a nie letniskowym), a więc w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka określona w § 7 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z 28.06.2002 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 24.07.2018 r. podzielił stanowisko Komendanta Miejskiego Policji w B. i Komendanta Wojewódzkiego Policji w B., że Skarżący zamieszkiwał wraz z rodziną w budynku mieszkalnym, który zapewniał przysługujące mu normy zaludnienia, a tym samym zaspokajał jego potrzeby mieszkaniowe. W związku z powyższym nie był on uprawniony do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, a przyznanie świadczenia miało charakter nienależny. Tym samym zasadne pozostawało wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Jednocześnie WSA w Bydgoszczy uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia, że roszczenie z tytułu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie podlega przedawnieniu. NSA w wyroku z 18.05.2020 r. podzielił pogląd WSA w Bydgoszczy, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 107 ustawy o Policji.

W związku z powyższym istotą przedmiotowej sprawy jest określenie, od jakiego dnia roszczenie dotyczące zwrotu przez Skarżącego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego stało się wymagalne i za jaki okres funkcjonariusz powinien zwrócić przedmiotową należność.

Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, bieg 3-letniego terminu przedawnienia rozpoczyna się z datą, w której roszczenie stało się wymagalne. Wymagalność świadczenia to stan, w którym wierzyciel uzyskuje możność żądania zaspokojenia, a dłużnik zostaje obarczony obowiązkiem spełnienia świadczenia. Obowiązek zwrotu wypłaconego równoważnika za brak mieszkania nie powstaje z mocy prawa, lecz jest orzekany na podstawie § 7 pkt 1 i 2 rozporządzenia MSWiA z 28.06.2002 r. w formie decyzji. Tym samym organ Policji może żądać zwrotu nienależnie wypłaconego równoważnika dopiero, gdy zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja przyznająca to świadczenia. W związku z powyższym dopiero z dniem uprawomocnienia się decyzji nr [...] z [...] .02.2017 r. Komendanta Miejskiego Policji w B., dotyczącej uchylenia własnej decyzji nr [...] z [...] .03.1999 r. o przyznaniu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego i cofnięcia uprawnień do przedmiotowego świadczenia, można mówić o początkowym terminie otwierającym bieg terminu przedawnienia dla roszczenia o zwrot wypłaconego świadczenia.

Jak stwierdził NSA w wyroku z 30.08.2019 r., I OSK 2871/17 oraz WSA w Warszawie w wyroku z 30.08.2017 r., Il SA/VVa 242/17, instytucja przedawnienia roszczeń powinna chronić interesy nie tylko dłużnika (skarżącego), ale także wierzyciela (organ), dla którego termin przedawnienia jest okresem, podczas którego może dochodzić swoich roszczeń. Inne stanowisko dotyczące przedawnienia stanowiłoby pozorną ochronę wierzyciela, gdyż pozbawiłoby go możliwości uzyskania zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń, ponieważ przed prawomocnym wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji przyznającej świadczenie organ Policji nie ma tytułu do żądania zwrotu wypłaconego równoważnika.

Jednocześnie na podstawie art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia. Przy czym zgodnie z przyjętą wykładnią nie ma znaczenia, czy powyższa czynność została podjęta przez funkcjonariusza, inny organ np. prokuratora, czy przez organ z urzędu. Tym samym nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącego, że w art. 107 ustawy o Policji chodzi wyłącznie o czynność funkcjonariusza Policji, a nie o czynność organu.

W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie termin przedawnienia roszczenia z art. 107 ustawy o Policji zaczął biec w dniu [...] .03.2017 r. (dzień, w którym stała się prawomocna decyzja o cofnięciu uprawnień do przedmiotowego świadczenia) i został po raz pierwszy przerwany [...] .04.2017 r., kiedy to Komendant Miejski Policji w B. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu przez Skarżącego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Następnie wydana [...] .01.2018 r. ostateczna decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. została wydana z zachowaniem 3-letniego terminu określonego w art. 107 ustawy o Policji i ponownie przerywa bieg terminu przedawnienia, który zaczyna biec od nowa [...] .01.2018 r.

Jednocześnie na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Tym samym podstawowym sposobem przerwania biegu przedawnienia jest podjęcie przez wierzyciela przed właściwym organem i przeciwko dłużnikowi czynności zmierzającej do zaspokojenia roszczenia (rozpoznania sprawy albo egzekucji roszczenia). Bieg przedawnienia ma zmobilizować wierzyciela do dochodzenia zaspokojenia roszczenia. Przedawnienie nie może biec w czasie, gdy wierzyciel z niezależnych od siebie względów nie ma możliwości dochodzenia roszczenia. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo, a w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone (art. 124 § 1 i § 2 kc). Powyższe przepisy kodeksu cywilnego znajdują zastosowanie w przedmiotowej sprawie.

Podkreślić należy, że także NSA w wyroku z 18.03.2014 r., I OSK 2666/12, stoi na stanowisku, że "Bieg 3-letniego terminu przedawnienia, określonego w art. 98a ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, znajdującym odpowiednie zastosowanie do ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości wywołanego jej podziałem, przerywa wydanie przez organ ostatecznej decyzji ustalającej opłatę adiacencką.". Zdaniem sądu w sytuacji zaskarżenia ww. decyzji do sądu administracyjnego w związku z art. 124 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego termin przedawnienia biegnie na nowo od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu uchylającego decyzję ustalającą opłatę adiacencką.

W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie termin z art. 107 ustawy o Policji biegnie na nowo od [...] .05.2020 r., tj. wydania i uprawomocnienia się wyroku NSA z 18.05.2020 r., I OSK 451/19. Tym samym roszczenie nie uległo przedawnieniu i zasadne pozostaje utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji.

Skargę na ww. decyzję złożył Skarżący, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił jej wydanie z naruszeniem art. 107 § 1 ustawy o Policji oraz § 7 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z 28.06.2002 r.

W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że doszło do przedawnienia roszczenia. Stosownie do poglądu wyrażonego w doktrynie: "Wszelkie roszczenia z tytułu prawa do uposażenia, innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem terminu wskazanego w ustawie, jest to zasada, od której ustawa nie przewiduje żadnego wyjątku. Bieg terminu przedawnienia może jednak zostać przerwany. Ustawa wymienia dwie enumeratywnie wskazane w tym zakresie okoliczności. Pierwsza dotyczy czynności podejmowanej przez stronę przed kierownikiem właściwej jednostki organizacyjnej. Nie chodzi tu o czynność organu, lecz czynność funkcjonariusza Policji, która zostaje podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia." (Ł. Czebotar, komentarz do art. 107 ustawy o Policji, LEX). Zgodnie zaś z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych "Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, bieg 3-letniego terminu przedawnienia rozpoczyna się z datą, w której roszczenie to stało się wymagalne. W przedmiocie zwrotu wypłaconego równoważnika pieniężnego organ wydaje decyzję, zgodnie z przepisem § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 192 z późn. zm.). Podstawę do wydania takiej decyzji stanowi w szczególności, zgodnie z § 7 pkt 2 rozporządzenia, uprawomocnienie się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika, jest to początkowy termin otwierający organowi możliwość orzeczenia o obowiązku zwrotu, a jednocześnie otwierający bieg terminu przedawnienia dla roszczenia o zwrot wypłaconego świadczenia. Nie można pomijać, że instytucja przedawnienia roszczeń ma na celu stabilizuję sytuacji prawnej obu stron stosunku prawnego. Przedawnienie chroni interesy dłużnika, ograniczając w czasie skuteczność roszczeń, chroni także wierzyciela, dla którego termin przedawnienia jest okresem, w którym może swoich roszczeń dochodzić (wyrok NSA z 30.08.2019 r., I OSK 2871/17).

Dodatkowo Skarżący podniósł, że z § 7 pkt 1 cyt. rozporządzenia wynika, iż przesłankami zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu, są: wystąpienie zmian mających wpływ na istnienie lub wysokość uprawnienia do tego równoważnika, niepoinformowanie przez funkcjonariusza we właściwym trybie o tych zmianach, nienależne pobranie równoważnika pieniężnego oraz związek przyczynowy pomiędzy dwoma pierwszymi przesłankami a nienależnym pobraniem równoważnika. W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z ww. przesłanek upoważniających do zwrotu równoważnika. Od wielu lat Skarżący składał oświadczenie mieszkaniowe tej samej treści dotyczącej lokalu, w którym zamieszkiwał. W przedmiotowej kwestii od wielu lat nie zaszły żadne zmiany. Tym samym nie może być mowy o nienależnie pobranym równoważniku pieniężnym za brak mieszkania. Co więcej, równoważnik wypłacany był na podstawie decyzji Komendanta Miejskiego Policji w B.

Skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, że budynek był budynkiem letniskowym. Podkreślił, że budynek letniskowy to również budynek mieszkalny. Tym samym nie zostały spełnione przesłanki upoważniające organy Policji do zmiany decyzji w sprawie równoważnika za brak lokalu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoją dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 329), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W przedmiotowej sprawie najpierw WSA w Bydgoszczy w wyroku z 24.07.2018 r., Il SA/Bd 398/18, a następnie NSA w wyroku z 18.05.2020 r., I OSK 451/19, wyraziły stanowisko, że Skarżący w sposób nienależny pobierał równoważnik mieszkaniowy w okresie od [...] stycznia 2011 r. do [...] lutego 2016 r. Powyższe po stronie organów Policji rodziło obowiązek wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia stosownie do treści § 7 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z 28.06.2002 r. Zatem kwestia powyższa nie mogła być ponownie analizowana przez Sąd aktualnie rozpoznający niniejszą sprawę.

W konsekwencji Sąd winien poddać analizie jedynie zagadnienie przedawnienia roszczenia będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji. W tym zakresie NSA w cyt. wyroku wyjaśnił, że przedawnienie roszczeń, o którym mówi art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, winno obejmować roszczenie z tytułu prawa do równoważnika pieniężnego i to zarówno wtedy, gdy policjant domaga się przyznania tego prawa, jak i gdy organ Policji żąda zwrotu świadczenia wypłaconego z tego tytułu, uznając je za nienależnie pobrane. Charakter roszczeń wskazanych w tym przepisie jasno pokazuje, że chodzi o przedawnienie roszczeń majątkowych. Charakter taki ma także roszczenie o zwrot nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego.

Podkreślić należy, że przepis art. 107 ust. 1 ustawy o Policji wiąże rozpoczęcie biegu przedawnienia roszczenia od dnia, w którym świadczenie stało się wymagalne. Policyjna ustawa pragmatyczna nie definiuje pojęcia wymagalności. Przyjmuje się jednak, że jest to stan, w którym wierzyciel uzyskuje możność żądania zaspokojenia, a dłużnik zostaje obarczony obowiązkiem spełnienia świadczenia. W przypadku żądania przez organ Policji zwrotu nienależnie wypłaconego funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wymagalność powstaje wówczas, gdy stosowanym aktem administracyjnym zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją przyznająca przedmiotowe świadczenie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 30.11.2017 r., IV SA/P0 686/17, LEX nr 2434912; postanowienie NSA z 11.03.2010 r., Il OW87/09; wyrok WSA w Warszawie z 30.08.2017 r., Il SA/Wa 242/17, LEX nr 2357123).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy wskazać, że decyzja Komendanta Miejskiego Policji o cofnięciu uprawnienia do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego stała się prawomocna [...] .03.2017 r. wobec jej niezaskarżenia przez Skarżącego. Tym samym stwierdzić należy, że organ uzyskał uprawnienie do żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia dopiero od momentu, w którym decyzja o cofnięciu uprawnień stała się ostateczna. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia. Postępowanie w sprawie zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wszczęto [...] .04.2017 r., co spowodowało przerwanie biegu przedawnienia dochodzenia tegoż roszczenia. Zgodnie z art. 124 § 2 Kodeksu cywilnego, w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić trzeba, że roszczenie organu Policji o zwrot nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego stało się wymagalne i niewątpliwie nie uległo przedawnieniu, bowiem nie upłynął jeszcze okres trzech łat, o którym mowa w art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, uwzględniając okoliczność przerwania [pic] biegu przedawnienia tegoż roszczenia wskutek wszczęcia postępowania w kwietniu 2017 r. Tym samym zarzut naruszenia art. 107 ust. 1 ustawy o Policji nie zasługiwał na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 ppsa orzeczono jak w sentencji.

Cytowane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query.

Na podstawie art. 15zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ww. ustawy, akcentując w szczególności realne zagrożenie epidemiologiczne dla zdrowia uczestników postępowania występujące na terenie miasta B., będącego siedzibą tutejszego Sądu, oraz brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z powodów technicznych. W konsekwencji w sprawie wydane zostało zarządzenie z dnia [...] .01.2022 r. o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Podkreślić należy, że zastosowany tryb nie wpłynął na ograniczenie praw stron postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd bowiem w świetle art. 134 § 1 ppsa, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznaje zatem sprawę całościowo badając w sposób zupełny legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia, orzekając przy tym w składzie trzech sędziów podobnie jak na posiedzeniu jawnym.