Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 459/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2005-12-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6305 Zwrot należności celnych
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek (spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant : sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu w dniu 08 grudnia 2005r. sprawy ze skargi P.B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru cła I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/B. Sokołowska /-/M. Kosewska /-/T.M. Geremek


UZASADNIENIE

Dyrektor Urzędu Celnego przyjął zgłoszenie celne SAD OBR nr [...] z dnia [...]r., obejmując samochód osobowy marki Renault nr [...] procedurą dopuszczenia do obrotu i określając kwotę długu celnego w oparciu o obniżoną stawkę celną dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej, na podstawie deklaracji sporządzonej na fakturze nr [...] z [...]r.. Niemieckie władze celne dokonały weryfikacji powyższej deklaracji, w wyniku której nie potwierdziły rzetelności danych w niej zawartych .

Okoliczności te stanowiły podstawę do wydania przez Dyrektora Urzędu Celnego w dniu [...]r. decyzji nr [...] uznającej przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej kraju pochodzenia , preferencji , zastosowanej stawki celnej i obliczenia kwoty długu celnego oraz określającej tą kwotę w oparciu o autonomiczną stawkę celną w wysokości [...] zł. Decyzja ta została podjęta przez organ I instancji na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej , art. 13 , art. 20 , art. 23 § 1, art. 65 § 4 pkt. 2 b i c, art. 83 § 1 i § 3 , art. 85 § 1, art. 209 , art. 231 § 1 pkt. 1, art. 262 i art. 266 Kodeksu celnego, art. 16 ust. 1 lit. b, art. 21 ust. 1 lit. b i art. 32 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r. ( zał. do Dz. U. Nr 104 z 1997r., poz. 662 ze zmian. ), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15.12.1998r. w sprawie ustanowienia Taryfy celnej ( Dz. U. Nr 158, poz. 1036 ze zmian. ) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19.12.1997r. w sprawie szczegółowego trybu ustalania wartości celnej przywożonych towarów ( Dz. U. Nr 158, poz. 1051 ze zmian. ).

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że zastosowanie stawek celnych obniżonych dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej uzależnione było w okresie dokonywania spornego zgłoszenia celnego - zgodnie z przepisem ust. 5 Części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej oraz postanowieniem art. 13 i art. 16 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r. - od jednoczesnego spełnienia następujących warunków :

- dany towar pochodzi z obszaru Unii Europejskiej w rozumieniu postanowień Protokołu nr 4 Układu Europejskiego,

- pochodzenie to zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze,

- spełniono warunek bezpośredniego przywozu towaru do Polski.

Zgodnie natomiast z art. 32 Protokołu nr 4 dopuszczalna jest dodatkowa weryfikacja dowodów pochodzenia towaru, którą można przeprowadzać wyrywkowo lub wtedy, gdy władze celne kraju importu mają uzasadnione wątpliwości co do autentyczności tych dokumentów, statusu pochodzenia sprawdzanych produktów lub wypełnienia innych wymogów Protokołu. Wyniki weryfikacji dokonanej w niniejszej sprawie przez niemieckie władze celne (wiążące dla organów polskich) nie potwierdziły rzetelności danych deklaracji zawartej w fakturze, będącej załącznikiem do zgłoszenia celnego. Importer pojazdu - P. B. przedłożył dwukrotnie w trakcie postępowania dokument - oświadczenie dostawcy samochodu firmy "D" z dnia [...]r., informujące o jego pochodzeniu z obszaru Unii Europejskiej, jednakże zdaniem organu celnego nie spełniało ono wymogów określonych w art. 21 pkt. 3 powyżej cytowanego Protokołu Nr 4, albowiem eksporter sporządzający przedmiotową fakturę nie przedłożył niemieckim władzom celnym wszystkich dokumentów potwierdzających status pochodzenia pojazdu. Należało wobec tego stwierdzić brak podstaw do zastosowania obniżonej stawki celnej, która została zadeklarowana na podstawie nieprawdziwych danych.

W odwołaniu od powyższej decyzji P. B. wniósł o uznanie przedmiotowej deklaracji za prawidłową i umorzenie długu celnego. Według niego dokument z [...]r. potwierdza w dostateczny sposób preferencyjne pochodzenie spornego pojazdu. Nie może mieć zatem znaczenia fakt, iż jego eksporter Firma "A" nie dostarczyła go w odpowiednim czasie niemieckim władzom celnym, przeprowadzającym weryfikację deklaracji.

Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Według organu odwoławczego organ celny ma możliwość zweryfikowania zgłoszenia celnego oraz dołączonych do niego dokumentów po zwolnieniu towarów na podstawie art. 83 Kodeksu celnego . W niniejszej sprawie kontrola zgłoszenia polegała na sprawdzeniu rzetelności i prawidłowości wystawienia dowodu pochodzenia importowanego samochodu. Ponieważ wynik weryfikacji nie potwierdził preferencyjnego pochodzenia pojazdu z Unii Europejskiej, należało uznać, że obniżona stawka celna zadeklarowana w zgłoszeniu celnym była nienależna. Podkreślono przy tym, iż wynik weryfikacji prowadzonej w trybie art. 32 Protokołu Nr 4 jest wiążący dla władz celnych kraju importu. Dokumenty przestawione przez P.B. nie zostały skontrolowane przez niemieckie organy celne, wobec czego nie mogły mieć wpływu na wynik weryfikacji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego P.B. wniósł o uznanie preferencyjnego pochodzenia spornego samochodu oraz utrzymanie preferencyjnej stawki celnej. Zdaniem skarżącego spełnił on wszystkie warunki zastosowania stawki preferencyjnej określone w ust. 5 Części A Postanowień wstępnych Taryfy celnej oraz art. 13 i art. 16 Protokołu nr 4 Układu Europejskiego sporządzonego w Brukseli dnia 24 czerwca 1997r. Według jego ustaleń eksporter pojazdu nie przedstawił niemieckiemu organowi celnemu wszystkich okoliczności dotyczących preferencyjnego pochodzenia samochodu, albowiem uznał to za zbędne. Podkreślił własne starania związane z wyjaśnieniem kwestii pochodzenia pojazdu, dotyczące m. in. uzyskania oświadczenia przedstawiciela firmy R. w N..

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wszelkie korzystanie z preferencji celnych w postaci obniżonych stawek celnych jest uwarunkowane konkretnymi wymogami określonymi przez przepisy prawa celnego i stosowne umowy międzynarodowe. Podstawą normatywną działania organów celnych w niniejszej sprawie był Kodeks celny oraz akt o charakterze umowy międzynarodowej - Porozumienie w formie wymiany listów między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi w sprawie zmiany Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi z drugiej strony, dotyczącego definicji pojęcia "produkty pochodzące" i metod współpracy administracyjnej - podpisane w Brukseli dnia 24 czerwca 1997 roku ( załącznik do Dz.U. Nr 104 poz. 662 z 1997 roku ).

Według art. 16 tego Protokołu zastosowanie stawek celnych obniżonych dla produktów pochodzących z obszaru Unii Europejskiej możliwe było jedynie w przypadku ustalenia, że dany towar pochodzi ( w znaczeniu - został wyprodukowany ) z obszaru Unii Europejskiej, a pochodzenie to zostało udokumentowane prawidłowo sporządzonym świadectwem przewozowym EUR 1 lub deklaracją na fakturze. W przypadku ustalenia, że dany towar nie może być uznany za pochodzący z krajów Unii Europejskiej, nie ma podstaw do zastosowania stawek preferencyjnych.

Organ celny I instancji w ramach czynności kontrolnych dotyczących danych zawartych w zgłoszeniu celnym ( dokonywanych na podstawie art. 83 Kodeksu celnego ) zwrócił się do niemieckich władz celnych z prośbą o przeprowadzenie weryfikacji deklaracji zawartej w umowie kupna-sprzedaży załączonej do przedmiotowego zgłoszenia celnego . W oparciu o przepis art. 32 cytowanego Protokołu niemieckie władze celne dokonały takiej weryfikacji i w piśmie z dnia [...]r. nr [...] poinformowały o jej negatywnym wyniku. Na podstawie tej informacji polskie organy celne przyjęły , że skoro sprowadzony towar nie ma statusu produktu pochodzącego z obszaru Unii Europejskiej, to nie może korzystać z preferencji celnych.

Sąd wziął pod uwagę argumentację organów odnośnie tego, iż weryfikacja przeprowadzona przez właściwe władze celne kraju eksportu stanowi jedyną formę kontroli dowodów pochodzenia towaru, a wynik tej weryfikacji powinien w związku z tym wiązać organy celne kraju importu. Nie ulega jednak wątpliwości, iż przedłożony w trakcie postępowania przez skarżącego dokument - oświadczenie dostawcy samochodu firmy D. z dnia [...]r., informujące o jego pochodzeniu z obszaru Unii Europejskiej stanowił w niniejszej sprawie istotny dowód uzasadniający uznanie preferencyjnego pochodzenia pojazdu i z tego powodu winien on podlegać normalnym regułom oceny dowodów, określonym w przepisach Ordynacji podatkowej, mającym zastosowanie na mocy art. 262 Kodeksu celnego (w szczególności art. 187 § 1 Ordynacji). Zgodnie bowiem z poglądem wyrażonym w doktrynie organ administracyjny obowiązany jest rozpatrzyć poszczególne dowody zebrane w danej sprawie z osobna, ale również dokonać oceny wszystkich dowodów we wzajemnej łączności, ustosunkowując się do istotnych różnic stwierdzonych w zebranych dowodach. Można przy tym odmówić wiary określonym dowodom, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny (zob. m.in. B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2005, s. 713 oraz S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 521 ).

Co prawda dokument ten nie został przedłożony w odpowiednim czasie przez firmę - eksportera niemieckiemu organowi dokonującemu weryfikacji, uzyskany został bowiem przez skarżącego dopiero po jej przeprowadzeniu (pochodzi z dnia [...]r. ), jednakże wynika z niego w sposób bezsporny, iż przedmiotowy pojazd został wyprodukowany na obszarze państw Unii Europejskiej, co uzasadniałoby zastosowanie w stosunku do niego stawek peferencyjnych. Skoro zatem organy celne obu instancji dysponowały tego typu dowodem w toku prowadzonego przez nie postępowania ( a jego treść nie była przez nie kwestionowana ) to winny one uznać preferencyjne pochodzenie pojazdu, pomimo tego, iż dokument ten nie był znany niemieckim organom celnym weryfikującym przedmiotową deklarację, co miało wpływ na ostateczny wynik tej weryfikacji. W przeciwnym razie swoim działaniem naruszyłyby w oczywisty sposób kardynalną zasadę prowadzenia postępowania celnego, określoną w art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, zgodnie z którą organy celny zobowiązane są do podejmowania wszelkich niezbędnych działań zmierzających do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy ( tzw. zasada prawdy obiektywnej ). Z zasady tej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa ( zob. m. in. - B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2005, s. 497 ).

Sąd stwierdził ponadto, iż pismo niemieckich władz celnych nr [...] z dnia [...]r., informujące o negatywnym wyniku weryfikacji przedmiotowej deklaracji i stanowiące w niniejszej sprawie podstawę do odmowy zastosowania wobec skarżącego obniżonej stawki celnej, sporządzone zostało w jęz. niemieckim (k. 26 akt) i nie było tłumaczone na język polski. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się tymczasem, że obcojęzyczne dokumenty bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski nie mogą być uznane - w świetle art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej - za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem - art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 pkt. 3 i art. 5 ust. 1 ustawy z dn. 07.10.1999r. o języku polskim - Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm. ( por. wyrok NSA w Warszawie z 09.02.2001r., III SA 2339/99, wyrok WSA w Warszawie z 16.01.2004r., III SA 2719/02 i wyrok WSA w Warszawie z 17.03.2004r., III SA 2512/02).

Ze względu na powyższe okoliczności Sąd uznał, że dokonane przez Dyrektora Izby Celnej naruszenia przepisów postępowania (art. 187 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. art. 262 Kodeksu celnego - poprzez nie rozpatrzenie w wyczerpujący sposób całego zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji niedokładne wyjaśnienie jej stanu faktycznego) mogły mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy , co powinno skutkować uchyleniem jego decyzji . W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c), art. 200 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmian.) orzekł jak w sentencji wyroku.

/-/B. Sokołowska /-/M. Kosewska /-/T. Geremek