Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2927/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-05-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Zabytki
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 49 ust. 1
journal: Dz.U. 2014 poz 1446
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2091/16 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 20 lipca 2016 r. znak ... w przedmiocie nakazu przeprowadzenia remontu I. oddala skargę kasacyjną, II. zasądza od P. S.A. z siedzibą w W. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 240 (słownie dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 lipca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2091/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. S.A. w W. (zwanej dalej w skrócie P. S.A.) na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 20 lipca 2016 r. znak ... w przedmiocie nakazu przeprowadzenia remontu.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

Kierownik Delegatury w P. WUOZ w Ł. decyzją z 15 lutego 2016 r. nr ... nakazał P. S.A. przeprowadzenie remontu budynków pompowni i biblioteki, wchodzących w skład zespołu stacji kolejowej przy ul. S. ... w P. polegającego na: odtworzeniu pierwotnej bryły i konstrukcji dachu, remoncie i odtworzeniu wszystkich elementów konstrukcji budynku (ścian, stropów), wszystkich elementów wykończenia wewnętrznego (podłogi, tynków, okładzin, stolarki drzwiowej), wszystkich elementów wykończenia zewnętrznego (ceglanego lica ścian, pokrycia dachu, stolarki okiennej i drzwiowej); natomiast w stosunku do budynku biblioteki: odtworzenie pierwotnej bryły i konstrukcji dachu, remont i odtworzenie wszystkich elementów wykończenia wewnętrznego (podłogi, tynków, stolarki drzwiowej), wszystkich elementów wykończenia zewnętrznego (tynków, pokrycia dachu, stolarki okiennej i drzwiowej) do dnia 31 grudnia 2018 r.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. decyzją z dnia 20 lipca 2016 r. znak ..., na podstawie art. 7 pkt 1, art. 49 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie u.o.z. oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy wskazał, że 4 kwietnia 2014 r. przeprowadzono kontrolę stanu zachowania pompowni i biblioteki z udziałem strony, podczas której stwierdzono m.in., że budynki znajdują się w złym stanie zachowania. W pompowni brak większości dachu, ściana zachodnia uległa odchyleniu. Konstrukcja szkieletowa jest częściowo skorodowana biologicznie, elementy wykończenia zniszczone, stolarka zdekompletowana. W bibliotece dach uległ zawaleniu, brak stolarki, otwory zamurowano. Tynki zewnętrzne częściowo uszkodzone, z ubytkami. Mury lokalnie spękane.

Minister powołał się na protokoły z oględzin, sporządzone w sprawie skreślenia z rejestru zabytków. W protokole z 6 maja 2015 r. przedstawiciele Narodowego Instytutu Dziedzictwa potwierdzili ww. ustalenia. Wskazano na znaczny stopień zniszczenia szkieletowej konstrukcji ścian pompowni, wybrzuszenia i ubytki w ceglanym murze, pęknięcia i zarysowania ścian biblioteki, ubytki tynków i cegieł. Podczas oględzin 17 listopada 2015 r. stwierdzono, że w budynku biblioteki występuje kilka pionowych pęknięć muru w elewacji północnej, uszkodzenia gzymsu oraz częściowe zniszczenie tynków, brak doraźnego zabezpieczenia obiektu przed czynnikami atmosferycznymi. W odniesieniu do pompowni stwierdzono częściowe porażenie biologiczne konstrukcji drewnianej, poważne zniszczenie ściany zachodniej, która uległa odchyleniu, znaczne zniszczenie belek podwalinowych oraz częściowe zdekompletowanie stolarki okiennej.

Organ uznał, że w świetle powyższych ustaleń stan zachowania budynków nie budzi wątpliwości, zatem istniały podstawy do wydania nakazu podjęcia działań niezbędnych ze względu na zniszczenie lub istotne uszkodzenie zabytku. Wydanie takiej decyzji powinnością organów ochrony zabytków, stosownie do art. 4 pkt 2 u.o.z.

Organ odwoławczy stwierdził również, że zakres prac nie narusza art. 49 ust. 1 u.o.z. i mieści się w definicjach robót budowlanych i prac konserwatorskich. Prace stanowią niezbędne minimum przeciwdziałające destrukcji zabytków pompowni i biblioteki w zespole stacji dawnej Kolei W. w P. Aktualny stan ich zachowania stanowi bowiem zagrożenie dla ich zabytkowych wartości. Minister podzielił zarzut skarżącej dotyczący braku wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, niemniej stwierdził, że ustalony stan faktyczny pozwala na wydanie nakazu. Uchybienie to nie narusza istotnie przepisów postępowania, szczególnie, że strona miała możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do ustaleń przed wydaniem decyzji.

Dalej organ stwierdził, że podstawowym czynnikiem wpływającym na pogorszenie zachowania wszystkich elementów konstrukcji budynków jest zawalenie dachów, które izolowały przed wpływem czynników atmosferycznych. Konsekwencją czego jest zawilgocenie ścian, korozja biologiczna elementów konstrukcji, zniszczenie wypraw tynkarskich, wysolenie i ubytki cegieł i zaprawy.

Minister wskazał, że w budynku biblioteki zniszczenie fundamentów spowodowane jest podciąganiem wody gruntowej w głąb murów, a miejscowe spękania ścian wynikają z nierównomiernego osiadania budynku. Nadto, zamurowanie okien i drzwi betonowymi pustakami na zaprawie cementowej, negatywnie ingeruje w strukturę zabytkowych murów. Sztywna i zwarta struktura wyrobów cementowych blokuje cyrkulację powietrza i prawidłową migrację wilgoci, prowadząc do ich zniszczenia. Organ zaznaczył, że ze względu na obecny znaczny stopień zniszczenia biblioteki, rozwiązaniem optymalnym będzie przywrócenie stolarki okiennej i drzwiowej, która pozwoli na wentylację konieczną do wyeliminowania wilgoci i osuszenia.

Odnośnie pompowni organ stwierdził, że osuwanie ściany zachodniej jest zapoczątkowane jeszcze przed wpisem do rejestru zabytków w konsekwencji zaniedbań właściciela. Stan ten jest jednak możliwy do odwrócenia bez zagrożenia wartości zabytkowych poprzez wymianę na elementy z tożsamego gatunku drewna, poddanego zbliżonej obróbce, a także odtworzenie faz, złącz oraz znaków ciesielskich, ilustrujących kolejność etapów odwiązywania konstrukcji. Zaznaczył także, że budynek pompowni był typowym obiektem gospodarczym, do budowy którego użyto materiałów nie najwyższej jakości, co było normą w tego rodzaju budownictwie i odbija się na stanie zachowania. Do budowy wypełnienia konstrukcji użyto cegieł o niejednorodnej strukturze i kolorze, zapewne w wyniku niewłaściwego wypalania, porowatych - a przez to o mniejszej trwałości i zwiększonych właściwościach kapilarnych. Konieczna będzie zatem konserwacja ceglanych murów pompowni i szkieletowej konstrukcji drewnianej. Pogłębiające się odchylanie od pionu ściany zachodniej jest związane z pozbawieniem stropu, co spowodowało naruszenie statyki budynku. Dodatkowo wpływają na to ubytki podwaliny oraz ceglanego wypełnienia konstrukcji. Dlatego zadaszenie pompowni, remont z otworzeniem brakujących elementów ścian i stropu, będzie absolutnie niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem zabytku.

Wobec powyższego Minister stwierdził, że pozostawienie obiektów w obecnym stanie naraża je na dalsze działanie czynników niszczących, co może prowadzić do degradacji ich zabytkowych wartości.

Stan zachowania obiektów w dacie wpisu do rejestru zabytków udokumentowano w kartach ewidencyjnych zabytków architektury i budownictwa w 1995 r. Przedstawił stan budynków z tego okresu i podkreślił, że już wtedy obiekty te były w różnym stanie zachowania, a szkieletowy budynek pompowni był wymagał pilnego remontu. Zaznaczył, że karcie ewidencyjnej z 1995 r. postulowano wymianę dachu, zabezpieczenie belki podwalinowej, wzmocnienie zasady słupów, uzupełnienie ubytków wypełnienia konstrukcji w elewacji zachodniej. Również w stosunku do biblioteki wskazano na konieczność naprawy dachu oraz przewodów kominowych. Obiekty objęto ochroną konserwatorską, która miała umożliwić kontrolę ich stanu zachowania, a obowiązkiem właściciela, wówczas Centralnej Dyrekcji Okręgowej Kolei (...) P. w Ł. stało się utrzymanie ich we właściwym stanie.

W ocenie organu, obecny stan techniczny budynków jest zatem wynikiem wieloletnich zaniedbań właściciela zabytku i nie wywiązywania się z obowiązków nałożonych przepisami prawa.

Odnosząc się do odwołania Minister uznał, że złożone dwie ekspertyzy stanu technicznego pompowni i biblioteki z września 2015 r. prezentują stan zachowania bardzo ogólnikowo, a szacowany stopień zniszczenia nie został uzasadniony. Przede wszystkim w ekspertyzach tych nie przeanalizowano zakresu i warunków koniecznych do wykonania prac remontowych. Ponadto ekspertyzy nie zostały wykonane przez specjalistów konserwacji zabytków architektury i budownictwa, przez co nie uwzględniają specyfiki postępowania przy tego rodzaju obiektach. Nie można zatem uznać przedstawionych w ekspertyzach wniosków za wiążące.

Skargę na powyższą decyzję złożyła P. S.A wnosząc o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach zarzuciła naruszenie: (1) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 11 i art. 77 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, braku szczegółowego wskazania i uzasadnienia robót budowlanych i prac konserwatorskich, (2) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez dokonanie oceny zgromadzonego materiału dowodowego wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, co skutkuje nakazaniem remontu, a zasadne byłoby ustalenie, w sposób niebudzący wątpliwości stopnia zniszczenia oraz czy remont nie oznaczałby całkowitej rekonstrukcji i odbudowy, co oznaczałoby, że nakazanie remont przy istnieniu przesłanek do ich rozbiórki, jest bezprzedmiotowe, (3) przepisów prawa materialnego, tj. art. 49 u.o.z. poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie na jego podstawie decyzji, podczas gdy z uwagi na brak zagrożenia zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem zabytku, ww. przepis nie znajduje zastosowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wywiódł, że podstawę materialnoprawną kontrolowanych decyzji stanowił art. 49 ust. 1 u.o.z. Decyzja podejmowana w tym trybie należy do sfery uznania administracyjnego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w sprawie nie przekroczono granic uznania administracyjnego, bowiem organy wyczerpująco uzasadniły swoje stanowisko, opierając się na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym.

Sąd zgodził się ze stanowiskiem organów, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy, istniały podstawy do zastosowania art. 49 ust. 1 u.o.z. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych, w tym dokumentacja fotograficzna w pełni potwierdza konieczność wykonania prac wymienionych w treści kwestionowanej decyzji. Zły stan budynków został ujawniony podczas oględzin dokonanych w dniu 4 kwietnia 2014 r. oraz w postępowaniu toczącym się w przedmiocie skreślenia ww. budynków z rejestru zabytków, w toku oględzin przeprowadzonych 6 maja 2015 r. oraz 17 listopada 2015 r. i nie jest sporny.

Zdaniem Sądu nie ulegało wątpliwości, że nałożenie obowiązków wyszczególnionych w decyzji było niezbędne, ze względu na zagrożenie zniszczeniem budynków pompowni i biblioteki stanowiących elementy składowe zabytkowego zespołu stacji dawnej Kolei W. w P., co jest zgodne z dyspozycją ww. przepisu. Obowiązki określone zostały w sposób na tyle jednoznaczny i wyczerpujący, że nie istnieją wątpliwości interpretacyjne co do ich treści, a zatem istnieje także możliwość ich egzekwowania. Mieszczą się również w dyspozycji zastosowanego przepisu, stanowią bowiem roboty budowlane, w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, jak i prace konserwatorskie, o których mowa w art. 3 pkt 6 u.o.z.

Sąd podzielił argumentację Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, że wydanie decyzji, mającej na celu wyegzekwowanie działań zapobiegających niszczeniu zabytku, jest zgodne z powinnością organów ochrony zabytków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że obowiązek opieki na zabytkiem spoczywa zarówno na organach konserwatorskich, jak i właścicielach zabytków. Właściciele zabytków nie podejmując z własnej inicjatywy rozłożonych w czasie działań poprzez prowadzenie prac i robót oraz zabezpieczenie zabytku w jak najlepszym stanie muszą liczyć się z taką reakcją służb konserwatorskich, jaka została podjęta w niniejszej sprawie.

Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez P. S.A. zarzutów Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom zarzutu naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7, art. 11, art. 77 § 1 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a., jak i art. 49 u.o.z. W sentencji decyzji prace konserwatorskie i roboty budowlane zostały bowiem szczegółowo wymienione, a ze względu na ich precyzyjny opis nie wymagały dodatkowego uzasadnienia.

Odnosząc się do podnoszonego "stopnia zniszczenia" obu budynków stanowiącego – zdaniem skarżącej - przeszkodę do przeprowadzenia remontu, w którym strona skarżąca upatrywała raczej podstaw do rozbiórki Sąd wskazał, że stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 u.o.z. zabytki nieruchome podlegają ochronie bez względu na stan zachowania. Zdaniem Sądu ochrona i opieka zabytków na podstawie przytoczonego przepisu powoduje, że kalkulacje odnoszące się do zasadności i opłacalności remontu ze względu na zły stan zachowania obiektu nie mogą stanowić podstawowego kryterium w przypadku obiektów wchodzących w skład zabytkowego zespołu, jak w tej sprawie zespołu stacji przy ul. S. ... w P., jako części linii dawnej Kolei W., stanowiących autentyczne elementy całego chronionego konserwatorsko obszaru. Według ustaleń organów ww. zespól stacji nadal pozostaje rzadkim przykładem w pełni zachowanego XIX wiecznego zespołu budowlanego Kolei W., a budynki pompowni i biblioteki stanowią cenne przykłady zabudowy tzw. kolejowego zaplecza technicznego.

Jako chybione Sąd ocenił zarzuty dotyczące nieuwzględnienia przez organy dołączonych do akt ekspertyz stanu technicznego pompowni i biblioteki, zważywszy przy tym, że zostały one sporządzone wyłącznie przez inżynierów budownictwa, w więc osoby nieposiadające wiedzy specjalistycznej w dziedzinie obiektów zabytkowych.

W skardze kasacyjnej P. S.A. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi, w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt. 1 lit c P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ administracji - Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenia art. 7 K.p.a. oraz 8 K.p.a., w związku z art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie dokładnego zbadania sprawy, przeprowadzenia wystarczającego postępowania wyjaśniającego oraz wystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego podstaw wydanej decyzji;

2) naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Delegatury w P. WUOZ w Ł. z dnia 15 lutego 2016 r. nr ..., pomimo tego że przedmiotowa decyzja powinna zostać uchylona w całości.

W ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 49 u.o.z. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zaszły przesłanki określone w art. 49 u.o.z., podczas gdy z uwagi na brak przesłanek w nim wskazanych, tj. istnienia zagrożenia zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem zabytku, ww. przepis nie znajduje zastosowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opub. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).

Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.

Skarga kasacyjna nie jest zasadna.

Zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt. 1 lit c P.p.s.a. polegający na niedostrzeżeniu naruszenia przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a. oraz 8 K.p.a., w związku z art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. – jest niezasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i przeprowadził wystarczające postępowanie dowodowe w sprawie, a zaskarżona decyzja organu drugiej instancji zawiera uzasadnienie stanu faktycznego sprawy i podstaw prawnych jej wydania zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.

Istota uzasadnienia tego zarzutu sprowadza się do zanegowania możliwości przeprowadzenia remontu budynku pompowni i biblioteki. Jak bowiem podnosi strona skarżąca kasacyjnie, stan zużycia budynków oraz części tych budynków wynosi od 85 % do 100%, a to ma oznaczać, że zamiast remontu w istocie nastąpi odtworzenie samych budynków.

Argument ten nie może doprowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku. Jak bowiem wynika z art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446, z późn. zm.) w wersji obowiązującej na datę wydania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, wojewódzki konserwator zabytków miał prawo do wydania decyzji nakazującej podmiotowi posiadającemu tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru do nakazania przeprowadzenia w określonym terminie, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie było niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku.

Pod pojęciem zaś robót budowlanych należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332, z późn. zm.)).

Tym samym skoro ww. przepis pozwalał właściwemu organowi ochrony zabytków na nałożenie na podmiot zobowiązany do utrzymywania w należytym stanie zabytków obowiązku wykonania robót budowlanych, to wydanie decyzji nakładającej określony obowiązek w tej sprawie prawidłowo zostało uznane przez Sąd pierwszej instancji jako nie naruszające powołanego przepisu prawa materialnego.

Strona skarżąca kasacyjnie podnosi w skardze kasacyjnej argument wskazujący na znaczące (w granicach 85-100 %) zużycie obu obiektów budowlanych, co ma je kwalifikować do rozbiórki a nie remontu, ponieważ w wyniku remontu powstanie imitacja zabytku. Argument ten oceniał już Sąd pierwszej instancji, który trafnie wskazał, że już art. 6 ust. 1 u.o.z. nakłada obowiązek ochrony i opieki nad zabytkami bez względu na stan ich zachowania. Oznacza to, że dopóki dany obiekt budowlany uznany za zabytek istnieje i jego walory jako zabytku mogą być utrzymane, dopóty podmiot posiadający prawo do dysponowania takim obiektem ma obowiązek utrzymywać dany zabytek w odpowiedni stanie technicznym. Nie można dopuścić do sytuacji, w której brak dbałości o zabytek przez jego właściciela lub użytkownika wieczystego stanowiłby podstawę do rozbiórki takiego obiektu. Inny jest bowiem cel ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Celem tej ustawy jest zachowanie zabytków w jak najlepszym stanie, co wprost wynika z art. 4 u.o.z. Tym samym właściciel zabytków ma dodatkowe obowiązki należytego dbania o zabytek. Skoro z akt sprawy wynika, że strona skarżąca kasacyjnie od chwili wpisania obu budynków do rejestru zabytków w 1995 r. nie podejmowała czynności zabezpieczających przed ich niszczeniem, to powoływanie się w skardze kasacyjnej na ich stan techniczny i stopień zużycia nie może być uznane za ochronę prawa tej strony.

Kwestia prawidłowego zdefiniowania robót budowlanych objętych wydanymi w sprawie decyzjami i obciążających stronę skarżącą kasacyjnie, nie stanowi istotnej okoliczności w tej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości i trafnie to ocenił Sąd pierwszej instancji, że zakres nałożonych na P. S.A. robót budowlanych jest wystarczająco dookreślony i pozwala na ustalenie, co ma być wykonane. Organy dokładnie wskazały, jakie części obu obiektów budowlanych należy otworzyć lub wyremontować.

Jak wynika z akt sprawy, organy administracyjne dokonały również oceny złożonych przez skarżącą kasacyjnie Spółkę ekspertyz stanów technicznych obu obiektów wyjaśniając przesłanki, dla których zawarte w tych ekspertyzach oceny nie mogły skutkować zmianą rozstrzygnięć administracyjnych. W szczególności za trafny należy uznać ten argument, jaki znalazł się i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji z którego wynika, że ekspertyzy te nie sporządziły osoby posiadające wiedzę z zakresu ochrony zabytków, a tym samym w ekspertyzach tych nie zawarto oceny możliwości podejmowania możliwych technicznie działań skierowanych na zachowanie substancji tych obiektów jako zabytków. Nie ulega przy tym wątpliwości i nie kwestionują to strony, że stan obu obiektów budowlanych jest nieodpowiedni i brak podejmowania jakichkolwiek działań zabezpieczających lub restytuujących przyczyni się do fizycznego ich zniszczenia.

Tym samym należy stwierdzić, że skoro w tej sprawie organy administracyjne prawidłowo stwierdziły, że oba obiekty budowlane na datę wydania w sprawie przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 20 lipca 2016 r. nadal istniały i ich stan techniczny w pełni uzasadniał nałożenie na podmiot dysponujący prawem do tych obiektów określonych obowiązków, to nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w tym zakresie, że Sąd ten nie stwierdził naruszenia art. 7 K.p.a. i 8 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. Powołane przepisy nakładały na organy administracyjne obowiązek ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i stan ten został należycie ustalony. Nie przeczą stanowi technicznemu obu budynków także ekspertyzy przedłożone przez Spółkę skarżącą kasacyjnie. Sama zaś polemika ze strony skarżącej kasacyjnie Spółki P. S.A. sprowadzająca się do zanegowania remontu obu obiektów z powodu braku cech zabytków nie może być uznana za trafną już z tego powodu, że organem administracyjnym dokonującym zarówno wpisu danego obiektu do rejestru zabytków, jego wykreślenia oraz nakładania określonych obowiązków (w tym wynikających z art. 49 u.o.z.) jest wojewódzki konserwator zabytków. Skoro organ ten nie wykreślił obiektów objętych w tej sprawie wydanymi decyzjami z rejestru zabytków, to poza zakresem tej sprawy jest ocena, czy te obiekty powinny nadal znajdować się w rejestrze zabytków. Tym samym ta część argumentacji skargi kasacyjnej wskazująca na potrzebę oceny dalszego utrzymywania obu obiektów w rejestrze zabytków pozostaje całkowicie poza granicami tej sprawy.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegający na oddaleniu skargi od decyzji organu odwoławczego utrzymującego w mocy decyzję organu pierwszej instancji jest niezasadny. Skoro trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził brak naruszenia w tej sprawie przepisów postępowania przez organy administracyjne oraz prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, to organ odwoławczy rozpoznając odwołanie zobowiązany był utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Także i ostatni zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 49 u.o.z. jest niezasadny. Dopiero z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej można wywieźć, że P. S.A. zarzuca Sądowi naruszenie art. 49 ust. 1 ww. ustawy, tym samym Naczelny Sąd Administracyjnie przyjmuje, że zarzut kasacyjny dotyczy niewłaściwego zastosowania art. 49 ust. 1, a nie ogólnie sformułowanego art. 49 u.o.z. Należy tylko przypomnieć, że to po stronie skarżącej kasacyjnie spoczywa obowiązek precyzyjnego zredagowania zarzutu tak, aby poprzez dany zarzut można było dokonać kontroli legalności zaskarżonego wyroku oceniając, czy daną normę prawną właściwe lub niewłaściwie zastosował Sąd pierwszej instancji.

Trafnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w tej sprawie ww. przepis (art. 49 ust. 1 u.o.z.) został właściwe zastosowany. W okolicznościach tej sprawy to na stronie skarżącej kasacyjnie ciążył ustawowy obowiązek ochrony zabytków i obciążanie tym obowiązkiem także wojewódzkiego konserwatora zabytków nie znajduje podstaw w tej sprawie. Art. 49 ust. 1 u.o.z. znajduje zastosowanie w przypadku, gdy występuje stan niezbędności wykonania określonych robót budowlanych lub konserwatorskich ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Tym samym dopóki dany obiekt nie uległ zniszczeniu, art. 49 ust. 1 www. ustawy dopuszcza możliwość nałożenia obowiązków ochrony przed zniszczeniem.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skoro w sprawie nie zaistniała żadna przesłanka uzasadniająca stwierdzenie nieważności postępowania, a zawarte w skardze zarzuty kasacyjnie nie są zasadne, to Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Wobec oddalenia skargi kasacyjnej i złożenia w terminie przez organ administracyjny (Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego) w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosku o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 204 pkt 1 P.p.s.a. zasądził od P. S.A. z siedzibą w Warszawie na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 240 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Podstawę do obliczenia ww. kwoty stanowi § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.).