Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 348/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu II instancji
Powołane przepisy: article: art. 188, art. 207 § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant: starszy sekretarz sądowy Julia Chudzyńska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Województwa Podkarpackiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2574/15 w sprawie ze skargi Zarządu Województwa Podkarpackiego na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1) uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 5 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2574/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Zarządu Województwa Podkarpackiego na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] lutego 2013 r. nr [...].

Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy:

Decyzją z [...] stycznia 2011 r. nr [...], Wojewoda Podkarpacki ustalił odszkodowanie na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę Powiatu Mieleckiego w wysokości 717.825,00 zł za nieruchomości położone w M. w obrębie [...], które przeszły na własność Województwa Podkarpackiego pod drogę, zobowiązując Zarząd Województwa do wypłaty odszkodowania. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, decyzją z [...] lutego 2013 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań Nadleśnictwa T., uchylił decyzję Wojewody i ustalił odszkodowanie na rzecz Skarbu Państwa Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa T. w wysokości 783.416,00 zł stwierdzając, że Wojewoda błędnie pomniejszył wysokość odszkodowania o wartość drzewostanu z uwagi na fakt, że drewno pozyskane z wycinki drzew nieodpłatnie otrzymują Lasy Państwowe, a także, że niewłaściwie wskazał Starostę Mieleckiego jako podmiot uprawniony do otrzymania odszkodowania.

Wyrokiem z 10 lipca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 799/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra w części w jakiej uchyla decyzję Wojewody i ustala nową wysokość odszkodowania, zaś Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, przekazując Wojewódzkiemu Sądowi do ponownego rozpoznania, wyrokiem z 24 czerwca 2015 r. sygn. akt I OSK 2447/13, stwierdzając, że odwołanie przeniosło na organ II stopnia całość sprawy do rozpoznania.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, wskazanym na wstępie wyrokiem, po analizie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.) – w szczególności art. 12b i art. 18 i stwierdził, że zasadnie Minister uznał, iż przepisy te nie dają podstaw do pomniejszenia odszkodowania o wartość drzewostanu, jak to uczynił Wojewoda, tylko z tego powodu, że art. 20b stanowi, że Lasy Państwowe otrzymują nieodpłatnie drewno pozyskane z wycinki drzew, której dokonują i teren uporządkowują, gdyż art. 20b ust. 1 ustawy o realizacji inwestycji nie stanowi lex specialis wobec art. 18, bowiem regulacja tego przepisu odnosi się nie do ustalenia wysokości odszkodowania, ale do czynności wykonywanych przez Lasy Państwowe regulując zasady przygotowania terenów leśnych do realizacji inwestycji drogowej.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Podkarpacki Zarząd Dróg Wojewódzkich w Rzeszowie, reprezentowany przez radcę prawnego, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucono:

– błędną wykładnię przepisu art. 20b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, co skutkowało uznaniem za prawidłowe ustalenie odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo T. za przejęcie z mocy prawa na rzecz Województwa Podkarpackiego nieruchomości położonej w M. Obr. [...], oznaczonej jako działki o numerach: [...],[...],[...],[...],[...], w wysokości 783.416 zł odpowiadającej wartości rynkowej gruntu wraz z wartością drzewostanu;

– nie uwzględnienia art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – zasada słusznego odszkodowania, co spowodowało ustalenie wysokości odszkodowania niewspółmiernej do poniesionej szkody oraz narażenie budżetu województwa na straty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Artykuł 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), "p.p.s.a", stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1–6 p.p.s.a., należało zatem odnieść się do zasadniczych zarzutów stanowiących istotę podstaw kasacji.

Oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za usprawiedliwione.

Istotą w sprawie jest czy do wysokości odszkodowania za nieruchomości leśne, które przeszły pod budowę dróg publicznych, na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.), "ustawa", należy czy też nie zaliczać wartość drzewostanu, usuniętego z nieruchomości przez Lasy Państwowe, zarządzające nieruchomością na podstawie ustawy o lasach, są obowiązane do dokonania nieodpłatnie wycinki drzew i krzewów (z wyjątkiem drzew i krzewów do 20 lat, gdyż te koszty ponosi zarządca drogi – ust. 3) oraz ich uprzątnięcia, zaś drewno uzyskane z tej wycinki, zgodnie z ust. 2, staje się nieodpłatnie własnością Lasów Państwowych.

W sprawie odszkodowania za nieruchomości położone w M. obręb [...], które przeszły na rzecz Województwa Podkarpackiego pod budowę drogi Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 23 października 2014 r. I OSK 514/13, uznał za błędny pogląd, że art. 20b ustawy nie odnosi się do ustalenia odszkodowania i nie stanowi lex specialis wobec art. 18 ustawy. Sąd stwierdził, że literalne odczytanie art. 18 ustawy i pominięcie regulacji zawartej w art. 20b wywołuje ten skutek, że odszkodowanie za grunty przejęte od Lasów Państwowych nie spełnia wymogu słusznego odszkodowania, które powinno być ekwiwalentne do wartości wywłaszczonego dobra.

Pogląd ten został podzielony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 22 stycznia 2015 r. I OSK 1121/13 (nieruchomości w M. obręb [...]), z 3 marca 2015 r. I OSK 1675/13 (nieruchomość w M. obręb [...]), z 4 marca 2015 r. I OSK 1570/13 (nieruchomości w T.), a we wszystkich tych sprawach Minister uznał, iż błędnie Wojewoda nie wliczył do odszkodowania należnego Lasom Państwowym drzewostanu, a decyzje Ministra ustalające wysokość odszkodowania łącznie z drzewostanem Naczelny Sąd uznał za niezgodne z art. 20b i art. 18 ustawy.

Podzielić należy ww. pogląd Naczelnego Sądu w kwestii, iż zaliczenie drzewostanu do wysokości odszkodowania czyni to odszkodowanie niespełniającym wymogów słusznego i wobec powyższego orzec jak w sentencji, na podstawie art. 188 p.p.s.a., z zaznaczeniem, iż odszkodowanie służy Lasom Państwowym, a nie Staroście Mieleckiemu.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.