Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1623/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi K. W. S.A. w K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej położonej w granicach administracyjnych Miasta [...], obrębie ewidencyjnym Nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki:nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha,nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...] Sądu Rejonowego VIII Wydział Ksiąg Wieczystych w [...]

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość, oznaczona jako działki nr [...],[...],[...], [...], [...], [...], oraz [...] (powstałe w wyniku podziałów archiwalnej działki nr [...]) o łącznej powierzchni [...] ha stanowiła w dniu [...] maja 1990r. własność Skarbu Państwa, co potwierdza załączony do pisma Prezydenta Miasta [...] odpis zwykły z księgi wieczystej numer [...] z dnia [...] listopada 2012 r. Wskazał, że w księdze wieczystej nadal jako właściciel ujawniony jest Skarb Państwa. Opisana nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 z późn. zm.), co potwierdza treść zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] nr [...] z [...] stycznia 1997 r., stanowiącego podstawę wpisu tytułu własności w przywołanej księdze wieczystej. Z wykazu zmian danych ewidencyjnych wynika, że archiwalna działki o nr [...] podzieliła się na działkę nr [...] w 1999r. Działka ta uległa kolejnemu podziałowi na działki o numerach [...],[...],[...],[...],[...], [...], [...] w 2003r., a następnie nastąpiła zmiana numerów geodezyjnych działek nr [...],[...], [...],[...], [...],[...], [...] na odpowiednio: nr [...],[...], [...], [...], [...],[...] oraz [...] w wyniku modernizacji operatu ewidencji gruntów i budynków w 2005r.

Wojewoda zaznaczył także, że z załączonego wypisu z rejestru gruntów, sporządzonego według stanu na dzień [...] maja 1990r., wynika, że w tej dacie właścicielem przedmiotowej nieruchomości były osoby fizyczne. Organ wskazał jednocześnie, że zapis w ewidencji gruntów nie odpowiadał stanowi prawnemu nieruchomości, gdyż nie potwierdzały tego załączone do akt dokumenty, w szczególności treść zaświadczenia nr [...] z [...] stycznia 1997 r., będącego podstawą wpisu prawa własności w ww. księdze wieczystej. Natomiast aktualnie w ewidencji gruntów według stanu na [...] listopada 2012r. jako użytkownika ww. nieruchomości wpisano [...] Spółkę Węglową S.A. KWK "S.". Organ I instancji wskazał również, że Prezydent Miasta [...] pismem z dnia [...] lipca 2013 r. wyjaśnił, że w ewidencji gruntów Kopalnię [...] jako użytkownika wykazano na podstawie pisma [...] z dnia [...] sierpnia 1997r. dotyczącego wykazu budynków znajdujących się w administracji tego podmiotu.

Wojewoda wyjaśnił także, że w toku postępowania wyjaśniającego zwrócił się do [...] następcy prawnego [...] - o przedstawienie informacji, czy dysponuje dokumentami potwierdzającymi ustanowienie prawa użytkowania lub zarządu w stosunku do przedmiotowej nieruchomości przed [...] maja 1990r. Pismem z [...] stycznia 2014 r. ww. Spółka przedłożyła dokumenty, m.in. decyzję Ministra Górnictwa i Energetyki nr [...] z dnia [...] stycznia 1969 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego [...] należącej do przejętego na własność Państwa przedsiębiorstwa [...] oraz oświadczenie Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. dotyczące aktualizacji ceny gruntów Skarbu Państwa pozostających w zarządzie i użytkowaniu [...] w [...], obejmujące archiwalną działkę nr [...]. Na podstawie ww. dokumentów [...] oświadczyła, że przedmiotowe grunty pozostają nieprzerwanie w użytkowaniu i administrowaniu poprzednio [...]., a obecnie następcy prawnego - [...] w [...] co najmniej od 1960 r., tj. od czasu wybudowania na tym gruncie budynków mieszkalnych.

Wojewoda wskazał ponadto, że wnioskiem z [...] lutego 2014 r., na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, [...]., następca prawny [...]., zwróciła się do Wojewody [...] o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych gruntów oraz prawa własności części budynków mieszkalnych na nich położonych.

W ocenie Wojewody, przedłożone przez stronę dokumenty nie stanowią dowodu potwierdzającego ustanowienie prawa zarządu lub przekazania w użytkowanie przed dniem [...] maja 1990 r. ww. nieruchomości zgodnie z wówczas obowiązującymi przepisami na rzecz [...] Wojewoda wskazał, że bezpośrednio przed dniem [...] maja 1990 r. przekazanie nieruchomości w zarząd państwowych jednostek organizacyjnych (np. przedsiębiorstw państwowych) następowało w drodze decyzji administracyjnej lub w przypadkach prawem przewidzianych, zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Przy czym, art. 87 ust. 1 tejże ustawy stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy tj. 1 sierpnia 1985 r. w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Również obowiązująca do dnia 31 lipca 1985 r. ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159) przewidywała w art. 8, że przekazywanie terenów państwowych jednostkom państwowym i organizacjom społecznym w użytkowanie następuje w drodze decyzji właściwego do spraw gospodarki komunalnej i mieszkaniowej organu prezydium powiatowej (miejskiej miasta stanowiącego powiat lub wyłączonego z województwa) rady narodowej.

Wojewoda podkreślił również, że przepisy cyt. ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. jak również przepisy uchylającej ją ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie przewidywały uzyskania przez państwową jednostkę organizacyjną tytułu prawnego do gruntu w postaci użytkowania, a od dnia 1 sierpnia 1985 r. - zarządu, w sposób dorozumiany.

Ponadto, w ocenie Wojewody, zgodnie z oświadczeniem Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2013 r. dla nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...],[...], [...] oznaczonej jako działki [...],[...],[...],[...], [...],[...], [...] o powierzchni [...] ha, obręb [...] brak jest dokumentów stwierdzających, że ww. nieruchomość w dniu [...] maja 1990r. była obciążona prawem zarządu lub użytkowania na rzecz przedsiębiorstwa państwowego. Jednocześnie, z ww. wypisów z rejestru gruntów przedmiotowe działki w dniu [...] maja 1990 r. oraz obecnie oznaczone zostały użytkiem "B"- tereny mieszkaniowe.

Wojewoda wskazał ponadto, że z akt sprawy wynika, że na działkach nr [...],[...],[...], [...], [...] oraz [...] posadowione są budynki mieszkalne przy ul. [...] wybudowane z przekroczeniem granic działek i częściowo położone na działkach przyległych nr [...],[...],[...], [...],[...], [...] oraz [...]. Parcele nr [...],[...],[...], [...],[...] objęte księgą wieczystą nr [...] Sądu Rejonowego w [...] są własnością [...], natomiast działka nr [...] objęta księgą wieczystą nr [...] Sądu Rejonowego w [...] jest własnością Gminy [...] Natomiast z mapy przedłożonej przez Prezydenta Miasta [...] przy piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. wynika, że działka [...] stanowi własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym [...].

Podsumowując, Wojewoda nie stwierdził aby przedmiotowa nieruchomość Skarbu Państwa w dniu [...] maja 1990r. obciążona była prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo państwowych osób prawnych oraz aby podlegała wyłączeniu z komunalizacji stosownie do art. 11 i 12 cytowanej na wstępie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a zatem należała ona do podmiotów wyszczególnionych w jej art. 5 ust. 1 pkt. 1.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania [...]., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...].

Organ odwoławczy wskazał, że w aktach postępowania znajdują się następujące dokumenty dotyczące nieruchomości objętej skarżoną decyzją:

zaświadczenie Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1997r., znak: [...] o przejęciu na rzecz Skarb Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], obejmującej działkę nr [...] o pow. [...] m2, rej. gr. [...] cz., obręb L. Z., k.m. [...], stanowiącej uprzednio własność J. i K. K., na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87 z późn. zm.);

wypis z rejestru gruntów sporządzony wg stanu na dzień [...] maja 1990 r., w którym jako właścicieli działki nr [...] ujawniono K. i J. K.;

wypis z rejestru gruntów sporządzony dnia [...] listopada 2012r., z którego wynika, że właścicielem działek powstałych z działki nr [...] jest Skarb Państwa, a działki znajdują się w użytkowaniu [...]

pismo Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2013r., znak: [...] informujące, że [...]została wpisana jako użytkownik w ewidencji gruntów i budynków na podstawie pisma [...] z dnia [...] sierpnia 1997r.;

wykazy zmian danych ewidencyjnych potwierdzające, że w wyniku zmian oznaczenia działek w ewidencji gruntów dawnej działce nr [...] z obrębu L. Z., odpowiadają działki nr: [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...] i [...];

oświadczenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 2013 r., znak: [...], w którym Prezydent stwierdził, że brak jest dokumentów stwierdzających, że nieruchomość oznaczona aktualnie jako działki nr: [...],[...], [...], [...], [...],[...], [...] i [...] w dniu [...] maja 1990 r. była obciążona prawem zarządu lub użytkowania na rzecz przedsiębiorstwa państwowego;

pismo Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] listopada 1996r., znak: [...], z którego wynika, że działka nr [...] znajduje się wyłącznie w posiadaniu [...];

wykaz budynków, znajdujących się w administracji kopalni "S." (poprzednika prawnego [...] w tym zlokalizowanych na działce nr [...] (załącznik do pisma [...] z dnia [...] sierpnia 1997r., znak: [...]);

decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1993r., znak: [...] w sprawie aktualizacji ceny gruntów Skarbu Państwa pozostających w użytkowaniu (zarządzie) przez [...] w [...].;

decyzja Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] stycznia 1969 r., znak: [...], zatwierdzająca protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa [...] sporządzony w dniu [...] kwietnia 1964 r. i ustalająca, że składniki majątkowe wymienione w pkt 1 decyzji protokołem zdawczo-odbiorczym stanowią część składową przedsiębiorstwa [...].", które przeszło na własność Państwa w trybie art. 2 ust. 1 i 7 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. na podstawie orzeczenia nr [...] Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] marca 1963 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, uzupełnionego orzeczeniem Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] stycznia 1969r., znak: [...]. W wykazie nieruchomości załączonym do protokołu zdawczo-odbiorczego zatwierdzonego decyzją Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] stycznia 1969 r. wymieniona została działka nr [...], stanowiącą własność J. i K. K. (z wykazu zmian gruntowych wynika, że działka ta zmieniła oznaczenie na nr [...]).

Organ odwoławczy wskazał również, że z akt sprawy wynika, że nieruchomość oznaczona jako działki nr: [...],[...],[...],[...],[...], [...], [...] i [...] przeszła na własność Skarbu Państwa przed [...] maja 1990 r. na podstawie ww. decyzji Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] stycznia 1969 r. Podstawę prawną tej decyzji stanowił § 75a ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U. Nr 16, poz. 62 z późn. zm.). Organ zaznaczył, że orzeczenie właściwego ministra wydane na podstawie § 72, § 74 i § 75 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa, jak również decyzja tego ministra wydana na podstawie § 75a tegoż rozporządzenia zatwierdzająca protokół zdawczo-odbiorczy i ustalająca, które składniki majątkowe objęte tym protokółem stanowią część składową przejmowanego przedsiębiorstwa, mają wprawdzie znaczenie jedynie deklaratoryjne, jednak stanowią wyłączny dowód świadczący o tym, że przedsiębiorstwo z określonymi składnikami mienia przeszło na własność Państwa z mocy ustawy nacjonalizacyjnej. Przepis art. 6 z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 17 z późn. zm.), prawidłowo odczytany wraz z § 75 rozporządzenia z dnia 30 stycznia 1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa prowadzi wyłącznie do takiego wniosku, że przejęcie przedsiębiorstwa na podstawie art. 6 ust. 1 ww. ustawy obejmowało wszystkie składniki niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania, niezależnie od tego czyją stanowiły własność. W ocenie Komisji, z ww. decyzji Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] stycznia 1969 r. nie można jednakże wyprowadzić wniosku, że przedsiębiorstwo państwowe uzyskało na jej podstawie tytuł prawny do nieruchomości, których dotyczyła. Powołana decyzja stanowi dowód przejęcia przedsiębiorstwa na własność Skarbu Państwa. W ocenie Komisji, ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r., na podstawie której wydano ww. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1947 r., nie zawierała normy prawnej, z której wynikałoby, że mienie przejęte na własność Skarbu Państwa zostaje przekazane przedsiębiorstwu państwowemu pod jakimkolwiek tytułem prawnym. Nie można zatem z ww. decyzji wyprowadzić wniosku, że poprzednik prawny skarżącego na jej podstawie uzyskał tytuł prawny do nieruchomości.

Organ wskazał, że również ww. decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1993r., w sprawie aktualizacji ceny gruntów Skarbu Państwa pozostających w użytkowaniu (zarządzie) nie może stanowić podstawy do uznania, że poprzednik prawny skarżącej legitymował się decyzją o zarządzie (użytkowaniu) nieruchomości. Przekazanie gruntu na rzecz jednostki państwowej następowało w odrębnym postępowaniu uruchamianym na wniosek właściwej jednostki i kończyło się odrębną decyzją administracyjną (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach - Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 z późn. zm.). Wskazał, że jeżeli chodzi o decyzję ustalającą opłatę roczną za zarząd gruntem to decyzja tego rodzaju ma walor dowodowy jedynie w postępowaniu uwłaszczeniowym. Poza tym, w ocenie Komisji, z uzasadnienia tej decyzji nie wynika z jakiego dokumentu wynika tytuł prawny poprzednika prawnego skarżącej do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Brak jest zatem jakiegokolwiek dowodu, choćby pośredniego, mogącego potwierdzić władanie poprzednika prawnego skarżącej w dacie [...] maja 1990 r. gruntem w sensie prawnym. Za nieuzasadnione uznano zastrzeżenia dotyczące odmowy uwzględnienia w toku postępowania powołanej decyzji w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej. Istotą takiej decyzji jest jedynie rozstrzygnięcie o wysokości tej opłaty. Decyzja ta nie przesądza o istnieniu samego prawa zarządu, dlatego też nie może stanowić samoistnego, miarodajnego dowodu w sprawie, w której rozstrzyga się spór dotyczący prawa do danego gruntu.

Organ II instancji wskazał również, że powołany przez skarżącą art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach sprowadza się do tego, że tereny stanowiące własność Państwa w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 21 października 1961 r., pozostają w użytkowaniu tych jednostek państwowych, w których użytkowaniu lub zarządzie były w powyższej dacie. Przepis ten nie dotyczył zatem nabycia z mocy prawa zarządu lub użytkowania.

Organ wskazał ponadto, że art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. pod względem systemowym był zsynchronizowany z przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] maja 1990 r.). Z mocy art. 6 ust. 1 ww. ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., terenowe organy administracji zarządzały tymi gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. W tej sytuacji należały one do terenowego organu administracji państwowej. Zgodnie zaś z art. 38 ust. 2 ww. ustawy, dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) umowa o nabyciu nieruchomości. Aby zatem przeciwstawić się komunalizacji mienia osoba nim władająca musi w postępowaniu komunalizacyjnym wykazać, że mienie to należało do niej w sensie prawnym, a nie faktycznym. W ocenie Komisji, jak trafnie przyjął organ I instancji, udowodnienie prawa zarządu do mienia wymagało przedłożenia właściwemu wojewodzie odpisu decyzji lub umowy, o których mowa w art. 38 ust. 2 ww. ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości bądź innego dokumentu wydanego na innej podstawie prawnej, z których wynikałby dla poprzednika prawnego skarżącego określony tytuł prawny (zarząd powierniczy i użytkowanie, zarząd i użytkowanie, użytkowanie).

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. w zw. z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych Komisja wskazała, że postępowanie prowadzone w oparciu o wskazaną normę prawną jest postępowaniem odrębnym od zakończonego zaskarżoną decyzją. Skoro w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. organ nie stosuje przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, to zarzut naruszenia tej normy prawnej należy uznać za niezasadny.

W ocenie organu odwoławczego, niezasadny jest również zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W punkcie tym wyłączono spod komunalizacji te składniki mienia, które należały do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim. Powołana norma wyłączała spod komunalizacji mienie należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym. Przy czym, określenie "należące" oznaczało, że przedsiębiorstwo legitymowało się tytułem prawnym. Mienie "należało" więc w znaczeniu prawnym, a nie tylko faktycznym. Powołany przepis zawierał delegację dla Rady Ministrów do wydania rozporządzenia określającego wykaz przedsiębiorstw i jednostek, o których mowa w ust. 1 pkt 2 art. 11 tej ustawy. W wydanym przez Radę Ministrów w dniu 9 lipca 1990r. rozporządzeniu w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) KWK "S." nie zostało wymienione.

Podsumowując, w ocenie organu odwoławczego, z dokumentów złożonych do akt sprawy wynika, że [...] (poprzednik prawny skarżącej) nie legitymowała się na dzień [...] maja 1990 r. tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości. Organ podzielił stanowisko wyrażone przez Wojewodę, że prawnorzeczowy tytuł poprzednika prawnego skarżącej do przedmiotowej nieruchomości nie wynika z wymienionych wyżej dokumentów. Jeżeli natomiast określone mienie ogólnonarodowe należało do przedsiębiorstwa państwowego w sensie faktycznym, a nie prawnym - gdyż nie legitymowało się ono odpowiednim tytułem prawnym do użytkowanego mienia - to mienie podlegało komunalizacji ex lege na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła [...] z siedzibą w [...] Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie istoty sprawy oraz błędną interpretację materiału zebranego w sprawie, które mogły mieć wpływ na jej wynik;

naruszenie artykułu 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z § 4 ust. 1 pkt. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu polegającą na: a) błędnym przyjęciu, iż nie zaistniały przesłanki nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa obejmującego działki nr [...],[...], [...],[...], [...], [...],[...] objętej księgą wieczystą nr [...], przez Przedsiębiorstwo Państwowe [...] w [...] oraz b) odmowie uznania, że protokół zdawczo-odbiorczy Przedsiębiorstwa [...] z dnia [...] kwietnia 1960 r. wraz z "Wykazem nieruchomości będących integralną częścią składową przedsiębiorstwa, które stanowiły własność osób trzecich N2 (karta protokołu nr [...]) oraz decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. znak: [...] w sprawie aktualizacji ceny gruntu Skarbu Państwa pozostających w użytkowaniu (zarządzie) [...] w [...]. są wystarczającą podstawą do uznania, że nieruchomość objęta wnioskiem uwłaszczeniowym znajdowała się przed dniem [...] maja 1997 r. w prawidłowo ustanowionym zarządzie poprzednika prawnego [...];

naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. polegające na błędnym przyjęciu, że przedmiotowe działki należały do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w dniu wejścia w życie ustawy t.j. [...] maja 1990 r. i tym samym [...] nie była ich użytkownikiem (zarządcą);

4) naruszenie art. 11 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. polegające na nie zastosowaniu i błędnym przyjęciu, że nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa w dniu [...] maja 1990 r. nie należała do przedsiębiorstwa państwowego [...], a tym samym wypełnione zostały przesłanki dla uznania jej za mienie komunalne.

Wobec powyższego, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumenty mające uzasadniać uwzględnienie skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2015 r., jak i utrzymana tą decyzją w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2014 r. nie naruszają prawa.

Przedmiotem skargi jest decyzja stwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej położonej w granicach administracyjnych Miasta [...]., obrębie ewidencyjnym L. Z. [Nr [...]], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr: [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą Nr [...] Sądu Rejonowego VIII Wydział Ksiąg Wieczystych w [...]

Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191), zwanej dalej "ustawą z 10 maja 1990 r." lub "ustawą komunalizacyjną".

W myśl powołanego przepisu, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: a) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, b) przedsiębiorstw państwowych, dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, c) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu [...] maja 1990 r.), z mocy prawa, mieniem właściwych gmin.

Kluczową zatem kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje ustalenie stanu faktycznego i prawnego spornych nieruchomości, a przede wszystkim ustalenie, czy w dacie [...] maja 1990 r. poprzednik prawny [...] w [...]., dysponowała tytułem prawnym do tych nieruchomości, co wykluczałoby możliwość ich komunalizacji, czy też władanie przedmiotowymi nieruchomościami przez ten podmiot było jedynie władztwem faktycznym.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, który w całości podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, iż użyte w art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej pojęcie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym, a nie faktycznym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2010 r., I OSK 593/09, Lex nr 595433 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1109/10 Lex nr 750573). W tym stanie rzeczy faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie powołanej normy następowała z mocy prawa z dniem wejścia ustawy komunalizacyjnej w życie, tj. z dniem [...] maja 1990 r. Wydawana w tym przedmiocie przez wojewodę decyzja komunalizacyjna miała jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdzała przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.

W ocenie Sądu, opierając się o zgromadzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy, podzielić trzeba stanowisko organów obu instancji, że skarżąca nie dysponowała w dacie [...] maja 1990 r. żadnym indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo-odbiorczego, który ustanowiłby na jej rzecz prawo zarządu lub użytkowania.

Przede wszystkim, istniejącego w dniu [...] maja 1990 r. prawa zarządu spornymi nieruchomościami po stronie [...] nie można wywieść z przedłożonej w toku postępowania decyzji Ministra Górnictwa i Energetyki z [...] stycznia 1969 r. zatwierdzającej protokół zdawczo – odbiorczy przedsiębiorstwa [...] sporządzony [...] kwietnia 1964 i ustalającej, że składniki majątkowe wymienione w pkt 1 decyzji protokołem zdawczo – odbiorczym, stanowią część składową przedsiębiorstwa [...] które przeszło na własność Państwa w trybie art. 2 ust. 1 i 7 oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. na podstawie orzeczenia nr [...] Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] marca 1963 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, uzupełnionego orzeczeniem Ministra Górnictwa i Energetyki z dnia [...] stycznia 1969 r., znak: [...]. Jak trafnie podniósł organ odwoławczy, przepisy ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej nie wykreowały dla poprzedniczki prawnej skarżącej tytułu prawnego do przejmowanego mienia. W przepisach powołanej ustawy brak jest bowiem normy prawnej, z której wynikałoby, że mienie przejęte na własność Skarbu Państwa w tym trybie zostaje przekazane przedsiębiorstwu państwowemu pod jakimkolwiek tytułem prawnym. Z tych względów, Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej, iż na podstawie powołanej decyzji Ministra Górnictwa i Energetyki z [...] stycznia 1969 r. przedsiębiorstwo państwowe uzyskało tytuł prawny do nieruchomości, której ta decyzja dotyczyła.

W ocenie Sądu, istnienia tytułu prawnego do spornego mienia po stronie poprzedniczki prawnej skarżącej nie można również wywieść z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1993 r. w sprawie aktualizacji ceny gruntów Skarbu Państwa pozostających w użytkowaniu (zarządzie) przez [...]. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż istotą takiej decyzji jest jedynie rozstrzygnięcie o wysokości opłaty. Akt ten nie przesądza natomiast o istnieniu samego prawa zarządu do spornych nieruchomości. Wskazać w tym miejscu należy na pogląd przedstawiony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2006 r., I OSK 1259/05 (Lex nr 500673), który podziela skład orzekający w niniejszej sprawie, że samo ustalenie przedsiębiorstwu państwowemu opłaty za korzystanie z gruntu państwowego, ani pod rządami ustawy z 14 lipca 1961 r. - o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159), ani ustawy z 29 kwietnia 1985 r. - o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.) nie tworzyło po stronie podmiotu zobowiązanego do ich ponoszenia automatycznie tytułu prawnego w postaci prawa użytkowania czy zarządu (por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 1200/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Innych zaś dokumentów potwierdzających prawo zarządu lub użytkowania na rzecz poprzedniczki prawnej przedmiotową nieruchomością skarżąca nie przedstawiła. Dokumentów takich nie odnaleziono również w aktach pozostających w dyspozycji Prezydenta Miasta [...] (por. oświadczenie Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 2013 r., znak: [...]).

Zważyć zaś należy, że zarząd (dziś trwały zarząd), to prawna forma władania, które uprawnia do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Decydujące znaczenie mają bowiem w tym przypadku dwie kwestie: (i) dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej - tj. data [...] maja 1990 r. oraz (ii) obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w tej dacie określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Zaś obowiązująca wówczas ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie prawa zarządu do gruntu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 ust. 2 tej ustawy, dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: 1) decyzja o oddaniu w zarząd, 2) zawarta za zezwoleniem tego organu, umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, 3) bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Wcześniej mienie mogło być oddawane w użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz.159), które przeszło potem w zarząd. Oznacza to, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jak przy tym podkreśla się w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać (np. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98, LEX nr 47368, wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05, LEX nr 194864). Pogląd ten są w składzie orzekającym w całości podziela.

Brak tytułu prawnego [...] - w dacie [...] maja 1990 r. - do spornego mienia oznacza zaś, że należało ono wówczas, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Zgodnie bowiem z art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste.

W tym stanie rzeczy spełnione zostały wszystkie materialnoprawne przesłanki komunalizacji mienia z mocy prawa, co oznacza, iż podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej jest niezasadny

Nie można ponadto podzielić stanowiska skarżącej, iż w przedmiotowej sprawie nie znajdzie zastosowania ustawa z 29 kwietnia 1985 r. jako akt nieobowiązujący. Jak wskazano powyżej, decydujące znaczenie przy rozstrzyganiu w postępowaniach komunalizacyjnych mają dwie kwestie: (i) dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. data [...] maja 1990 r. oraz (ii) obowiązujące w tym dniu przepisy pozwalające stwierdzić, że w powołanej dacie określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych. Przy tym, powyższa kwestia łączy się z zarzutem naruszenia art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu. Jak już wskazano powyżej, w przepisach ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej brak jest normy prawnej, z której wynikałoby, że mienie przejęte na własność Skarbu Państwa w tym trybie zostaje przekazane przedsiębiorstwu państwowemu pod jakimkolwiek tytułem prawnym. Z tych względów, wbrew twierdzeniu skarżącej, przedsiębiorstwo [...] nie uzyskało na podstawie decyzji Ministra Górnictwa i Energetyki z [...] stycznia 1969 r. zatwierdzającej protokół – zdawczo odbiorczy z [...] kwietnia 1964 r. tytułu prawnego do nieruchomości, której ta decyzja dotyczyła. Ponadto, w stanie prawnym obowiązującym w zakresie gospodarki gruntami w dacie [...] maja 1990 r., opłaty za korzystanie z gruntu państwowego były pochodną od prawa do gruntu posiadanego przez określony podmiot. Tak więc sama decyzja o ustaleniu takiej opłaty nie mogła stanowić o powstaniu tego prawa. W powołanym stanie prawnym podstawę powstania prawa zarządu nieruchomością państwową przed datą [...] maja 1990 r. stanowiła bowiem (a także stanowi obecnie) decyzja administracyjna o oddaniu nieruchomości w zarząd, przekazanie zarządu za zgodą właściwego organu administracji, a także nabycie nieruchomości przez państwową jednostkę organizacyjną. Dodatkowo, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, rozporządzenia Rady Ministrów dotyczące przepisów wykonawczych w sprawie uwłaszczania osób prawnych wydane i obowiązujące po dniu [...] maja 1990 r. nie mają zastosowania w postępowaniu komunalizacyjnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 1997 r., I SA 1728/98 oraz z dnia 9 listopada 1999 r., I SA 2242/98).

Ponadto, za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy komunalizacyjnej. Wskazać trzeba, iż powołany przepis stanowił o wyłączeniu spod komunalizacji mienia należącego do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym, przy czym określenie "należące do" przedsiębiorstw państwowych oznaczało przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko w sensie faktycznym. Ponadto, przedsiębiorstwo państwowe powinno być umieszczone, zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy komunalizacyjnej, w wykazie określonym przez Radę Ministrów. Realizując ten obowiązek Rada Ministrów w dniu [...] lipca 1990 r. wydała rozporządzenie w sprawie wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji. W wykazie tym przedsiębiorstwo państwowe [...] nie zostało wymienione.

Sąd nie dopatrzył się również w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa. W ocenie Sądu, analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji. Organy orzekające w sprawie - wbrew temu co twierdzi skarżąca - wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy, nie uchybiając w tym względzie zasadom ustanowionym w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Szczegółowo także wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenia zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W szczególności, uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera ocenę wiarygodności i mocy dowodowej poszczególnych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym szczegółowe wyjaśnienia organu dlaczego części z tych dowodów odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej.

Z powyższych względów skarga nie mogła zostać uwzględniona. W świetle przedstawionego wyżej stanu sprawy Sąd nie znalazł bowiem podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja narusza prawo.

Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.