Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 940/01
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2004-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Skarżony organ: Inne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie NSA: Małgorzata Gorzeń, Asesor WSA: Krzysztof Retyk, Protokolant Jarosław Skopczyński, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółka z o.o. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 26 kwietnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty manipulacyjnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżaną decyzją Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w przedmiocie długu celnego i opłaty manipulacyjnej dodatkowej za czynności podjęte w wyniku usunięcia towaru spod dozoru celnego wymierzanych "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością,

W uzasadnieniu decyzji Prezes Głównego Urzędu Ceł wskazał, że zgłoszeniem celnym SAD z dnia 30.01.1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego objął towar - materiały dentystyczne - procedurą tranzytu, towar winien być dostarczony do urzędu celnego przeznaczenia w terminie do 06.02.1999 r. W dniu 01.02.1999 r. towar został skradziony, w Urzędzie Celnym stwierdzono brak towaru o łącznej wartości [...]. Postanowieniem z dnia 18.02.1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego wszczął postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z dnia 31.08.1999 r. określił kwotę długu celnego, wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności podjęte w wyniku usunięcia towaru spod dozoru celnego oraz objął towar procedurą dopuszczenia do obrotu. Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu odwołania z dnia 15.09.1999 r. decyzją z dnia 25.04.2000 r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia 30.08.2000 r. określił kwotę wynikającą z długu celnego i wymierzył opłatę manipulacyjną dodatkową za czynności podjęte w wyniku usunięcia towaru spod dozoru celnego. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż "A" Sp. z o.o. nie jest głównym zobowiązanym, a tym samym nie była odpowiedzialna za wykonanie obowiązków wynikających z procedury tranzytu.

Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie Prezes Głównego Urzędu Ceł podniósł, że zgodnie z art. 99 § 1 Kodeksu celnego głównym zobowiązanym jest osoba, która bezpośrednio lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela, przez zgłoszenie celne wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu. W myśl art 101 § 2 pkt 1 i 2 Kodeksu celnego główny zobowiązany powinien przedstawić w wyznaczonym terminie i we wskazanym przez organ celny urzędzie celnym towary w nienaruszonym stanie i z zachowaniem środków zastosowanych przez organ celny w celu zapewnienia tożsamości towaru oraz przestrzegać przepisów procedury tranzytu. Zgodnie z art. 98 Kodeksu celnego procedura tranzytu zostaje zakończona, gdy towary i odpowiednie dokumenty zostaną przedstawione w urzędzie celnym przeznaczenia, zgodnie z przepisami tej procedury.

Art. 35 § 1 i 3 Kodeksu celnego stanowi, że towary wprowadzone na polski obszar celny podlegają, od chwili ich wprowadzenia, dozorowi celnemu i pozostają pod dozorem celnym tak długo, jak jest to niezbędne do określenia ich statusu celnego, a w wypadku towarów niekrajowych - aż do czasu, kiedy ich status celny zostanie zmieniony bądź gdy ostaną wprowadzone do wolnego obszaru celnego albo zostaną powrotnie wywiezione bądź niszczone zgodnie z art. 186 Kodeksu celnego. Stosownie do art. 3 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego ozór celny oznacza wszelkie działania podejmowane przez organ celny w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa celnego oraz innych przepisów mających zastosowanie do warów przywożonych na polski obszar celny lub z niego wywożonych. W ramach dozoru celnego organ celny podejmuje czynności kontroli celnej, takie jak np.: rewizja celna towaru, zakładanie i sprawdzanie zamknięć celnych. Usunięcie towaru spod dozoru celnego polega na uniemożliwieniu organowi celnemu dokonywania konkretnych czynności podejmowanych w ramach dozoru celnego poprzez brak fizycznego dostępu do towaru podlegającemu dozorowi, jednocześnie art. 211 § 1 i 2 Kodeksu celnego stanowi, że usunięcie towaru spod dozoru celnego powoduje powstanie długu celnego. Zgodnie z art. 3 § 1 pkt 2 ww. kodeksu dług celny znaczą powstałe z mocy prawa zobowiązanie do uiszczenia należności celnych przywozowych ab wywozowych odnoszących się do towarów. Zgodnie z art. 211 § 2 ww. ustawy dług celny powstaje z chwilą usunięcia towaru spod dozoru celnego. W omawianej sprawie dług celny powstał w wyniku kradzieży, tj. w dniu 01.02.1999 r. Krąg dłużników, czyli osób obowiązanych do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego, określa art. 211 § 3 Kodeksu celnego. Zgodnie z pkt 4 tego artykułu dłużnikami są osoby zobowiązane do wykonania obowiązków wynikających z czasowego składowania towarów lub wynikających ze stosowania procedury celnej, którą towar został objęty.

W sprawie bezspornym jest, że towar nie został przedstawiony w urzędzie celnym przeznaczenia, lecz został usunięty spod dozoru celnego. Dlatego też organ pierwszej instancji obowiązany był podjąć czynności sprawdzające i wyjaśniające, stosownie do treści art. 95 kodeksu celnego. Przepis ten stanowi, iż organy celne podejmują wszelkie działania sprawdzające i wyjaśniające w celu uregulowania sytuacji towarów, wobec których procedura nie została zakończona zgodnie z określonymi warunkami i terminami. Za czynności podjęte w wyniku usunięcia towaru spod dozoru celnego organ celny pierwszej instancji zobowiązany był wymierzyć Spółce opłatę manipulacyjną dodatkową na podstawie art. 275 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego.

Podniósł również Prezes Głównego Urzędu Ceł. że w odwołaniu Spółka podnosiła, że decyzja Dyrektora Urzędu Celnego jest sprzeczna z ustaleniami zawartymi w decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł. Istotnie w decyzji z dnia 25.04.2000 r. stwierdzono, że firma "A " Sp. z o.o. działała w imieniu PHU "B" s.c. K. F., J. A., jednakże decyzją, tą przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po przeprowadzeniu wyczerpującego postępowania wyjaśniającego i wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż osobą odpowiedzialną za wykonanie obowiązków w procedurze tranzytu jest "A" Sp. z o.o.

Zgodnie z załącznikiem nr 6 do zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23.09.1997 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz.U. Nr 72, poz. 690), w polu 50 dokumentu SAD należy podać imię i nazwisko, albo nazwę firmy oraz pełny adres głównego zobowiązanego. Jeżeli główny zobowiązany dokonuje zgłoszenia celnego za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela należy również podać jego imię i nazwisko albo nazwę firmy. Jeżeli zgłaszający do procedury tranzytu jest osobą prawną lub jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, to osoba podpisująca dokument SAD musi podać obok swojego czytelnego podpisu, swoje stanowisko w firmie, Ponadto należy podać informację o wysokości i formie, w jakiej złożono zabezpieczenie. W polu 50 dokumentu SAD z dnia 30.01.1999 r. wpisano Agencję Celną "A" Sp. z o.o. wskazując, że firma ta jest głównym zobowiązanym przyjmującym obowiązki wynikające z procedury tranzytu; z dokumentu tego nie wynika, by Agencja Celna "A" Sp. z o.o. była przedstawicielem innej osoby. W urzędzie celnym wyjścia nie złożono zabezpieczenia. W polu 50 ww. SAD wpisano numer pozwolenia, na podstawie którego organ celny zwalniał "A" Sp. z o.o. z obowiązku złożenia zabezpieczenia przy przewozie towarów w ramach procedury tranzytu. Oznacza to, że spółka "A" działała jako główny zobowiązany, co wynika z art. 99 § 2 Kodeksu celnego, gdyż to główny zobowiązany powinien złożyć zabezpieczenie w celu zagwarantowania pokrycia kwoty wynikającej z długu celnego i innych należności mogących powstać w związku z przywozem łub wywozem towaru, chyba, że na mocy przepisu szczególnego, jakim jest art. 100 Kodeksu celnego podmiot ten uzyskał pozwolenie na zwolnienie z obowiązku złożenia zabezpieczenia przy przewozie towarów w ramach procedury tranzytu.

Ponadto z akt sprawy- wynika, że Agencja Celna "A" Sp. z o.o. nie dysponowała aktualnym pełnomocnictwem do reprezentowania P.H.U. "B" Sp. s.c. K. F., J. A. przed organem celnym. Zgodnie z § 26 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10.12.1997 r. w sprawie agencji celnych i agentów celnych (Dz.U. Nr 154, poz. 1008) upoważnienie z dnia 05.03.1997 r. stanowiące załącznik do zgłoszenia tranzytowego utraciło moc obowiązującą z dniem 30.06.1997 r. natomiast działania podjęte przez agencję ;celną w omawianej sprawie wykonane zostały w dniu 30.01.1999 r. Zgodnie z art 255 Kodeksu celnego osobę, która dokonuje czynności bez upoważnienia do działania w imieniu lub na rzecz innej osoby, albo osobę, która dokonuje czynności w imieniu lub na rzecz innej osoby bez upoważnienia do jej reprezentowania, uważa się za działającą we własnym imieniu i na swoją rzecz. Wobec braku ważnego upoważnienia agencja celna nie mogła działać w imieniu i na rzecz innego podmiotu, w tym przypadku - P.H.U. "B" Sp. s.c. K. F., J. A., a zatem to firma "A" Sp. z o.o. była zobowiązana do wykonania obowiązków wynikających z procedury tranzytu.

Skargę na powyższą decyzję wniosła "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, żądając uchylenia decyzji.

W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że istnieje rozbieżność w stanowisku Prezesa Głównego Urzędu Ceł zaprezentowanym w decyzji z dnia 25.04.2000 r. i zaskarżonej decyzji w przedmiocie istnienia aktualnego pełnomocnictwa P.H.U. "A" s.c. K. F., J. A. dla skarżącej Spółki do działania przed organami celnymi. Zdaniem skarżącej Spółki, skoro dwie osoby działające w imieniu Prezesa GUC (i podpisującego w jego imieniu ww. decyzje) zajmują odmienne stanowiska w przedmiotowej sprawie, konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji i wyjaśnienie, które z ustaleń jest prawdziwe. Ponadto Spółka wskazała, że w polu 50 zgłoszenia celnego SAD wpisuje się głównego zobowiązanego oraz jego pełnomocnika. W przypadku, gdy dokument nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ celny ma obowiązek wezwać zgłaszającego do usunięcia braków (art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej). Zdaniem skarżącej Spółki z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że zgłoszenie celne nie zawierało wskazania głównego zobowiązanego a organ celny nie wezwał zgłaszającego do uzasadnienia zgłoszenia celnego. Wobec powyższego błędny jest wniosek organu celnego oparty na treści przepisu art. 255 Kodeksu celnego, że strona skarżąca działała we własnym imieniu.

Pismem procesowym z dnia 04.02.2004 r. skarżąca Spółka uzupełniła skargę wskazując, że w dniu złożenia zgłoszenia celnego dysponowała upoważnieniem nr [...] wystawionym przez P.H.U. "B" s.c. K. F., J. A. w dniu 09.10.1998 r. - załączając kopię ww. upoważnienia.

W odpowiedzi na skargę z dnia 05.09.2001 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r, Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie spór między stronami sprowadza się do ustalenia czy skarżąca była głównym zobowiązanym w procedurze tranzytu.

Ustawową definicją głównego zobowiązanego i jego obowiązki zawiera art. 99 § 1 i 2 Kodeksy celnego. Głównym zobowiązanym jest osoba, która sama lub za pośrednictwem upoważnionego przedstawiciela, przez zgłoszenie celne, wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych procedurą tranzytu.

Zgodnie z przedłożonym upoważnieniem [...] (zawartym również w aktach a pominiętym przez organy celne) skarżąca Spółka działała jako przedstawiciel bezpośredni P.H.U. "B" s.c. K. F., J. A., upoważniony do dokonywania następujących czynności związanych z dokonywaniem obrotu towarowego z zagranicą:

a) badanie towarów i pobieranie ich próbek przed dokonaniem zgłoszenia celnego,

b) przygotowanie niezbędnych dokumentów i dokonywanie zgłoszenia celnego,

c) uiszczanie należności celnych przywozowych lub celnych wywozowych oraz innych opłat.

d) podejmowanie towarów po ich zwolnieniu,

e) składanie zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego,

f) wnoszenie odwołania i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne,

g) odbieranie kart: IA. 3 i 8 formularza SAD, a zatem tylko w tym zakresie była przedstawicielem Spółki cywilnej "B"

Z procedurą tranzytu związana jest natomiast instytucja głównego zobowiązanego, czyli osoby, która poprzez zgłoszenie celne wyraziła wolę wykonania obowiązków przewidzianych tą procedurą tranzytu.

W niniejszej sprawie towar do procedury tranzytu zgłosiła skarżąca Spółka określając się w polu 50 zgłoszenia celnego SAD z 30,01.1999 r. jako główny zobowiązany - stosując pieczęć Agencja Celna "A" poz. GUC nr [...] i powołując się na pozwolenie Nr [...] wobec nie złożenia zabezpieczenia. Powyższy zapis, wbrew wywodom skargi, nie pozostawia wątpliwości iż skarżąca Spółka w procedurze tranzytu określiła się w zgłoszeniu celnym jako główny zobowiązany zgodnie z wymogami prawa.

Bez wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie pozostają również wywody skargi dotyczące rozbieżności ustaleń w decyzji Prezesa GUC z dnia 25.04.2000 r. i zaskarżonej decyzji, albowiem przy ponownym rozpoznawaniu sprawy po jej uchyleniu przez Prezesa GUC decyzją z 25.04.2000 r. organ I instancji a następnie Prezes GUC zaskarżonej decyzji mogli dokonać odmiennej oceny materiału dowodowego uzupełnionego w trakcie ponownego rozpoznawania sprawy. Ordynacja podatkowa przyjęła bowiem w postępowaniu model mieszany apelacyjno - kasacyjny a zatem organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i orzec w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji uwzględniając cały materiał dowodowy (art. 127 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego).

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 cyt. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.