Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 521/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2009-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 75a, art. 75j ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 123 poz 1058
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2009 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenie wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego L. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] dotyczącą ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką.

Do wydania decyzji doszło w wyniku następujących ustaleń faktycznych i prawnych.

W dniu 20 września 2008 r. L. S. (dalej: strona, skarżący) przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką przed Komisją Egzaminacyjną do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...].

Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że skarżący uzyskał z egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką 189 (sto osiemdziesiąt dziewięć) punktów, w związku z czym otrzymał negatywny wynik egzaminu konkursowego.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej uchwały, domagając się jej zmiany poprzez jej uchylenie oraz uznanie podnoszonych przez niego zarzutów w odwołaniu na jego korzyść i stwierdzenie uzyskania przez niego pozytywnego wyniku z egzaminu konkursowego.

W uzasadnieniu odwołania zakwestionował jako nieprawidłowe pytania nr: 75, 82, 175 i 233. Zarzucił ponadto, że niektóre pytania były sformułowane w sposób nieprecyzyjny, a podane odpowiedzi nasuwały wątpliwości z uwagi na różnice występujące w poglądach doktryny i orzecznictwa. Skarżący wskazał, że na niektóre pytania można było udzielić więcej niż jedną prawidłową odpowiedź.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 75j ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę nr [...] z dnia [...] września 2008 r. Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Okręgowej Rady Adwokackiej w [...].

Minister Sprawiedliwości ustalił, iż egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy i ustawy i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie powoływania komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji adwokackiej i odwoływania jej członków oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i adwokackiego (Dz. U. Nr 258, poz. 2160, ze zm.).

Skarżący w dniu 20 września 2008 r. złożył egzamin testowy, z którego uzyskał 189 punktów. Organ II instancji ponownie sprawdził karty odpowiedzi skarżącego, przeliczył punktację i na tej podstawie ustalił, że suma punktów określona w uchwale Komisji Egzaminacyjnej jest prawidłowa.

Zdaniem organu, przeprowadzony test egzaminacyjny odpowiadał kryteriom, o których mowa w ustawie Prawo o adwokaturze.

Minister wskazał ponadto, że decyzja dotycząca ustalenia wyniku egzaminu konkursowego nie jest decyzją uznaniową, w której organ ma możliwość wyboru i swobodnej oceny, jaki wynik kandydata może uznać za pozytywny bowiem art. 75i ust. 3 powołanej ustawy Prawo o adwokaturze jednoznacznie przesądza, że pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który otrzymał co najmniej 190 punktów. Przyjęcie zatem przez Ministra Sprawiedliwości w decyzji, że kandydat uzyskał wynik pozytywny możliwe było tylko wówczas, jeśli po analizie rozwiązanego przez kandydata testu można ustalić, że uzyskał on 190 punktów, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących zakwestionowanych pytań organ stwierdził, że są one nieuzasadnione.

W decyzji nie zgodzono się z tezą strony, że pytania nr 75, 82, 175 i 233 posiadały więcej niż jedną poprawną odpowiedź i dotyczyły zagadnień wątpliwych w doktrynie i orzecznictwie.

Ustosunkowując się do pytania nr 75 Minister wskazał, że prawidłowa odpowiedź na pytanie zawarta była w punkcie "C".

Pytanie to brzmiało: "Według Kodeksu cywilnego, małżonek, w stosunku do którego orzeczono separację i któremu nie służy żadne prawo do lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkiwał wspólnie ze swym współmałżonkiem aż do dnia śmierci, niebędący spadkobiercą swego małżonka:

A. jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym zakresie w ciągu trzech miesięcy od otwarcia,

B jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w dotychczasowym zakresie w ciągu miesiąca od otwarcia spadku,

C. w ogóle nie jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania."

Poprawna odpowiedź ("C") oparta jest – zdaniem organu – na treści art. 935¹ k.c. w zw. z art. 923 k.c., podczas gdy skarżący udzielił odpowiedzi: "A".

Na poparcie swojego stanowiska skarżący wskazał, że pytanie to jego zdaniem zawiera w swojej treści istotny brak, który determinuje to czy odpowiedzią prawidłową jest wariant "C" albo "A". Tym brakiem jest, zdaniem skarżącego, niezaznaczenie w pytaniu faktu, czy orzeczenie w przedmiotowej sprawie jest prawomocne, a co ,w jego ocenie, jest niezbędne do określenia tylko jednej prawidłowej odpowiedzi. W związku z tym prawidłową odpowiedzią jest zarówno odpowiedź "C", jak i "A". Strona przytoczyła również komentarz do art. 935¹ k.c . M. Pazdana w którym wskazuje się, że: "małżonek jest wyłączony od dziedziczenia z ustawy po współmałżonku, jeżeli orzeczenie o separacji było w chwili otwarcia spadku prawomocne. Nie może dojść do wyłączenia małżonka od dziedziczenia, jeżeli śmierć współmałżonka nastąpiła przed uprawomocnieniem się orzeczenia o separacji" (M. Pazdan, Komentarz do Kodeksu cywilnego – pod redakcją K. Pietrzykowskiego, wyd. 4, tom. 2 warszawa 2005, s. 931).

Organ nie podzielił argumentacji skarżącego i uznał, że z treści pytania nr 75 wynika w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że chodzi o uprawnienia takiego małżonka, w stosunku do którego orzeczono separację i taki stan między małżonkami trwał nadal, aż do śmierci drugiego z nich. W ocenie Ministra, odpowiedź na kwestionowane pytanie wynika jednoznacznie z powołanych w kluczu odpowiedzi przepisów k.c., a nie z poglądów doktryny i orzecznictwa.

Art. 923 § 1 k.c. stanowi: "Małżonek i inne osoby bliskie spadkodawcy, które mieszkały z nim do dnia śmierci, są uprawnione do korzystania w ciągu trzech miesięcy od otwarcia spadku z mieszkania i urządzenia domowego, w zakresie dotychczasowym. Rozrządzenie spadkodawcy wyłączające lub ograniczające to uprawnienie jest nieważne." Natomiast § 2 tego artykułu brzmi: "Przepisy powyższe nie ograniczają uprawnień małżonka i innych osób bliskich spadkodawcy, które wynikają z najmu lokali lub ze spółdzielczego prawa do lokalu." Natomiast przepis art. 935¹ k.c. stanowi: "Przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji." Poparcie dla takiego stanowiska wynikającego jednoznacznie z przepisów kodeksu cywilnego wynika między innymi z Komentarza do kodeksu cywilnego. Księga czwarta, Spadki, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006 r., s.33, teza 2, gdzie E. Skowrońska-Bocian stwierdza, że uprawnienie wynikające z art. 923 k.c. nie przysługuje zaś małżonkowi, w stosunku do którego orzeczono separację.

W konsekwencji Minister uznał, że zarzut skarżącego w zakresie prawomocności orzeczenia, gdyż hipoteza pytania była inna niż on wywodzi natomiast odpowiedź na pytanie nr 75 wynika wprost z wyżej przytoczonych przepisów tj. art. 935¹ w zw. z art. 923 k.c.

Odnosząc się z kolei zakwestionowanego przez skarżącego pytania nr 82 Minister wskazał, że prawidłową odpowiedzią na nie jest zgodna z kluczem odpowiedź "C", i znajduje oparcie na treści przepisu art. 660 w zw. z art. 73 § 1 i 74 § 1 k.c., nie zaś udzielona przez skarżącego odpowiedź "B".

Pytanie to miało treść: "Według Kodeksu cywilnego, umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia zawarta na czas dłuższy niż rok : A. musi być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności, B. musi być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności, C. powinna być zawarta na piśmie dla celów dowodowych".

Skarżący zarzucił w odwołaniu, że żadna z zaproponowanych odpowiedzi w kluczu wyboru nie była prawidłowa, bowiem forma, o jakiej mowa w art. 660 k.c., jest co prawda formą pisemną, ale zastrzeżoną w celu wywołania określonych skutków prawnych – ze skutkiem ad eventum, jakim jest możność zawarcia umowy najmu na czas określony, przytaczając niektóre poglądy z doktryny.

Organ uznał sformułowany w ten sposób zarzut za nieuzasadniony, wskazując, że art. 660 k.c., zgodnie z którym "umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia na czas dłuższy niż rok powinna być zawarta na piśmie. W razie niezachowania tej formy poczytuje się umowę zawartą na czas nieokreślony".

W ocenie Ministra Sprawiedliwości, w powołanym przepisie, dla okresowych umów najmu nieruchomości lub pomieszczeń, zawartych na okres powyżej roku, ustawodawca zastrzegł formę pisemną, nie obarczając jej rygorem nieważności.

Zdaniem organu, nie budzi wątpliwości, że ze zdania drugiego przytoczonego przepisu wynika zastrzeżenie formy ad eventum i taka odpowiedź – gdyby została wśród propozycji "A", "B" lub "C" zawarta – byłaby także prawidłowa. Jednak takiej propozycji pytanie nie zawierało, albowiem odnosiło się ono do ogólnej zasady, wynikającej z treści art. 660 k.c. zd. 1.

Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że forma pisemna, o jakiej mowa w art. 660 zd. 1 k.c, jest formą zastrzeżoną wyłącznie dla celów dowodowych, ograniczonych z kolei regułami wynikającymi z dyspozycji przepisu art. 74 k.c., który stanowi: "Zastrzeżenie formy pisemnej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód ze świadków ani dowód z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności".

Minister podał ponadto, że w pytaniu oznaczonym nr 82 nie chodzi o skutki materialnoprawne, wywołane brakiem formy pisemnej umowy, lecz o skutki procesowe, na co jednoznacznie wskazuje treść proponowanych odpowiedzi.

Na opisane powyżej pytanie jedyną poprawną odpowiedzią – zdaniem organu – w kontekście zawartych propozycji "A", "B" i "C" jest tylko odpowiedź "C", co wynika z powołanego przepisu.

Minister Sprawiedliwości nie uwzględnił także zarzutów skarżącego odnośnie pytania nr 175, które brzmiało: "Zgodnie z ustawą o regionalnych izbach obrachunkowych, nadzór nad uchwałami rad gmin w sprawach podatków lokalnych jest sprawowany przez A. regionalne izby obrachunkowe, B. wojewodów, C. Ministra Finansów".

Według klucza prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "A", oparta na art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 55, poz. 577, ze zm.) w zw. z art. 90 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), natomiast skarżący wybrał odpowiedź "B".

W odwołaniu skarżący zarzucił, że pytanie to nie było precyzyjnie sformułowane, bowiem powołany przepis art. 11 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 24 lipca 2003 r. o regionalnych izbach obrachunkowych wskazuje, że izby sprawują kontrolę nad podatkami i opłatami lokalnymi, do których mają zastosowanie przepisy ustawy ordynacja podatkowa. W jego ocenie, po nowelizacji z dnia 29 listopada 2003 r. ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych oraz niektórych ustaw, obecnie należy (a contrario) wnioskować, że wojewoda jest organem nadzoru nad opłatami i podatkami lokalnymi, do których nie stosuje się ustawy – Ordynacja podatkowa. Przyjmując odmienną tezę należałoby zaprzeczyć idei racjonalnego prawodawcy, który wprowadza do ustawy fragment nowego wyrażenia, który de facto niczego by nie zmieniał. Na poparcie tego stanowiska wymienił opłatę adiacencką, która bez wątpienia jest opłatą lokalną.

Minister Sprawiedliwości nie zgodził się z taką argumentacją i wskazał na treść art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, zgodnie z którym w zakresie działalności nadzorczej właściwość rzeczowa regionalnych izb obrachunkowych obejmuje uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach podatków i opłat lokalnych, do których mają zastosowanie przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej ma ona zastosowanie do wszystkich podatków, w tym podatków lokalnych. Pojęcie "podatki lokalne" jest pojęciem normatywnym, gdyż ma zastosowanie jedynie do podatków wymienionych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Minister wskazał, że powołana ustawa obecnie reguluje dwa podatki lokalne: podatek od nieruchomości i podatek od środków transportowych (zob. art. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Powołana przez skarżącego w odwołaniu opłata adiacencka nic jest ani podatkiem lokalnym, ani opłatą lokalną, gdyż nie jest uregulowana w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych.

W konsekwencji za jedynie prawidłową uznano w decyzji odpowiedź "A", natomiast wywody skarżącego w zakresie tego pytania uznano za jego subiektywne stanowisko.

Minister Sprawiedliwości nie podzielił również zarzutów skarżącego odnośnie pytania nr 233, które brzmiało: "Zgodnie z ustawą – prawo o adwokaturze, uchwalenie regulaminów dotyczących zasad odbywania aplikacji adwokackiej należy do zakresu działania: A. Krajowego Zjazdu Adwokatury, B. Naczelnej Rady Adwokackiej, C. żadnego z wyżej wymienionych organów, gdyż zasady odbywania aplikacji adwokackiej mogą być regulowane jedynie w drodze rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości".

Organ wskazał, że według klucza prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "B", oparta na treści przepisu art. 58 pkt 12 lit. b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zm.), natomiast skarżący udzielił odpowiedzi "C".

W swoim odwołaniu skarżący zarzucił, że podstawa prawna prawidłowej odpowiedzi podana w kluczu jest niewłaściwa, albowiem przepis art. 58 pkt 12 lit b cytowanej wyżej ustawy został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z konstytucją i utracił moc z dniem 31 grudnia 2006 r.

Minister Sprawiedliwości uznał powyższy zarzut za całkowicie niezasadny i stwierdził, że przepis art. 58 pkt 12 lit. b zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2006 r., został uznany za niekonstytucyjny, ale jedynie w zakresie, w jakim pozbawił samorząd adwokacki wpływu na ustalanie zasad składania egzaminu adwokackiego, odpowiedniego do sprawowanej pieczy nad należytym wykonywaniem. Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego miał charakter "zakresowy", co oznacza, że przepis nie utracił mocy obowiązującej.

Wobec nieuwzględnienia odwołania Minister Sprawiedliwości utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy.

Na powyższą decyzję Ministra Sprawiedliwości skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego art. 75 i ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze poprzez wprowadzenie do testu pytania nr 82, które nie posiadało żadnej prawidłowej odpowiedzi oraz pytania nr 109, które zawierało dwie prawidłowe odpowiedzi.

Ponadto wskazał na naruszenie przez organ przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 par. 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 660 k.c., poprzez błędne przyjęcie, że w pytaniu nr 82 istniała prawidłowa odpowiedź, w konsekwencji czego skarżącemu nie został przyznany punkt.

Wskazał także na naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 par. 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, poprzez błędne przyjęcie, że w pytaniu nr 109 istnieje tylko jedna prawidłowa odpowiedź i nie przyznanie mu dodatkowego punktu.

W uzasadnieniu skarżący podtrzymał zaprezentowaną w odwołaniu argumentację dotyczącą pytania nr 82. Dodatkowo wskazał, że z tego pytania nie wynikało czy chodzi o skutki procesowe oraz zarzucił, że organ nie rozważył interesu strony w postępowaniu odwoławczym, bowiem nie odniósł się rzetelnie do argumentów przedstawionych przez stronę w odwołaniu.

Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący nie kwestionował pytania nr 109 (jak zawarł w pierwszej części skargi), ale nr 175 bowiem do tego pytania odnosi się uzasadnienie.

W tym zakresie podtrzymał wyrażone w odwołaniu stanowisko wskazując, że przy tak sformułowanym pytaniu zarówno odpowiedź "A", jak i wariant "B" – są prawidłowe. W tym wypadku skarżący ponownie zarzucił, że organ odwoławczy nie odniósł się wnikliwie do stanowiska skarżącego przedstawionego w odwołaniu.

W dalszej części skargi strona pominęła natomiast zarzuty stawiane w odwołaniu co do pytania nr 75 i 233.

W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Ustosunkowując się do zarzutu wadliwości pytań nr 82 i 175 organ wskazał, że pytania te zawierały trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna była prawidłowa.

Zdaniem Ministra, przywołane przez skarżącego pytania w pełni spełniają także wymogi, o których mowa w ustawie Prawo o adwokaturze i sformułowane zostały w sposób jasny, precyzyjny i nie budzący wątpliwości, a ponadto zawierają tylko jedną prawidłową odpowiedź.

Odnośnie pytania nr 82 organ podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co do powodów dla których uznano poprawność pytania i wynikającej z klucza odpowiedzi. Minister nie kwestionował faktu, iż zdanie drugie art. 660 k.c. wskazuje na zastrzeżenie formy ad eventum, ale zwrócił uwagę, że przepis ten składa się jednak także ze zdania pierwszego, a z jego lektury wynika, że forma pisemna umowy, o której mowa w pytaniu, zastrzeżona jest dla celów dowodowych. W ocenie Ministra, analizując treść pytania w zestawieniu z propozycjami odpowiedzi dochodzi się do wniosku, że odpowiedzi "A" i "B" są w sposób oczywisty błędne, odpowiedź "C" tworzy natomiast z pytaniem zdanie prawdziwe. Organ nie podzielił także zarzutu dokonania przez organ dodatkowego założenia, które nie wynikało z treści pytania, iż w pytaniu tym nie chodzi o skutki materialnoprawne wywołane brakiem formy pisemnej. W tym zakresie organ wskazał, że pytanie odnosiło się wprost do skutków procesowych określonej formy czynności prawnej: umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia zawarta na czas dłuższy niż rok "powinna być zawarta na piśmie dla celów dowodowych".

Organ podtrzymał również argumentację dotycząca poprawności pytania nr 175, bowiem okoliczność, że ustawa o regionalnych izbach obrachunkowych zawiera odniesienie do Ordynacji podatkowej jest bez znaczenia dla prawidłowości odpowiedzi "A", gdyż to właśnie ten akt prawny wyróżnia dwa podatki lokalne, tj. podatek od nieruchomości i podatek od środków transportowych, a brak wśród nich np. opłaty adiacenckiej przywołanej przez skarżącego

Przedstawione zatem pytania zawierały tylko jedną poprawną odpowiedź.

Minister wskazał również, że mając na uwadze także zasadę prawdy materialnej podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w tym celu zebrał i rozpatrzył całość materiału dowodowego. W sposób szczegółowy przeanalizował treść wszystkich pytań i proponowanych na nie odpowiedzi oraz dokładnie zapoznał się także z treścią odwołania złożonego przez skarżącego, uznając, że podniesione przez niego argumenty nie zasługują one na uwzględnienie. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, całe postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami prawa, a uzasadnienie decyzji zawiera wyjaśnienie przesłanek, którymi organ odwoławczy kierował się przy jej wydawaniu.

Organ podniósł, że w przypadku kwestionowanych pytań nr 82 i 175 nie występowały jakiekolwiek wątpliwości, które mogły być rozstrzygane na korzyść skarżącego, a zarówno pytanie nr 82, jak i 175 zostały skonstruowane prawidłowo, zaś odpowiedź wynikała wyłącznie z przepisów prawa. Treść pytań była jednoznaczna, zostały one sformułowane w taki sposób, iż zdający, przygotowany teoretycznie i praktycznie, powinien rozumieć ich sens i istotę.

Minister wskazał ponadto, że poddał analizie wskazane w pierwszej części skargi pytanie nr 109, mimo braku jego uzasadnienia. Podniósł, że była to w istocie omyłka pisarska skarżącego w tym zakresie, tym bardziej, że odpowiedział on poprawnie na to pytanie i uzyskał za nie punkt. W ocenie organu odwoławczego także i to pytanie zostało sformułowane prawidłowo, zgodnie z kryteriami ustawowymi i zawiera ono jedną poprawną odpowiedź, która zgodna jest z kluczem odpowiedzi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Na wstępie należy stwierdzić, że przedmiotem sprawy jest ustalenie wyniku egzaminu konkursowego na aplikację adwokacką, co oznacza konieczność zbadania zgodności z prawem ustaleń dokonanych przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 75a ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze (w brzmieniu obowiązującym w okresie pojęcia zaskarżonej uchwały i decyzji administracyjnej, ustalonym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005r., Nr 163, poz.1361) egzamin konkursowy przeprowadzały komisje egzaminacyjne do spraw aplikacji adwokackiej przy Ministrze Sprawiedliwości, powołane na obszarze właściwości jednej lub kilku okręgowych rad adwokackich. Natomiast Minister Sprawiedliwości był organem wyższego stopnia w stosunku do tych komisji (art. 75a ust. 2 ustawy).

Według art. 75j ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze po przeprowadzeniu egzaminu konkursowego komisja ustalała wynik kandydata w drodze uchwały i ogłaszała wyniki egzaminu konkursowego. Od uchwały komisji służyło kandydatowi odwołanie dotyczące wyniku jego egzaminu do Ministra Sprawiedliwości (art. 75j ust. 2 ustawy).

Wyniki egzaminu ustalała właściwa komisja egzaminacyjna i w jej następstwie ustalenia te weryfikował Minister Sprawiedliwości, jako organ odwoławczy.

Wymaga podkreślenia, że sąd administracyjny w swym zakresie działania, określonym w powołanych na wstępie przepisach, nie decyduje o treści testu. Nie jest bowiem i nie zastępuje zespołu do sprawy przygotowania pytań testowych oraz nie był komisją egzaminacyjną ustalającą wynik egzaminu. Powyższe założenia przesądzają, że Sąd orzekający w sprawie ustalenia wyniku egzaminu, nie może wykluczyć z testu żadnego z pytań w tym znaczeniu, że nie może orzec o pomniejszeniu testu o jakiekolwiek pytanie, na przykład z tego powodu, że pytanie to, zdaniem Sądu, było źle postawione lub żadna z propozycji odpowiedzi nie była właściwa. W takiej sytuacji Sąd nie może w istocie zmienić samej punktacji ustalonej przez komisję egzaminacyjną. Kognicja sądu administracyjnego jest ograniczona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa, przez odniesienie się do argumentacji organu odwoławczego zawartej w decyzji administracyjnej w świetle ustaleń dokonanych przez ten organ w związku z zarzutami zdającego.

W rozpatrywanej sprawie skarżący w odwołaniu zarzucił nieprawidłowości dotyczące pytań nr 75,82,175 oraz 233. W skardze wskazał jednak, że niepoprawnie sformułowane zostały pytani nr 82 i 109, przy czym z uzasadnienia wynika, że zarzut dotyczył pytania nr 175, a nie 109.

Zasadnie Minister Sprawiedliwości wywiódł o niezasadności zarzutu dotyczącego pytania nr 109, bowiem skarżący udzielił na to pytanie odpowiedź zgodną z kluczem i uzyskał za nie punkt.

Przedmiotem rozważań Sądu było zatem odniesienie się przez Ministra Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji do argumentów skarżącego w zakresie dotyczącym pytania nr 82 oraz 175, bowiem te pytania zostały wskazane w skardze jako sformułowane niepoprawnie.

Pytanie nr 82 brzmiało: "Według Kodeksu cywilnego, umowa najmu nieruchomości lub pomieszczenia zawarta na czas dłuższy niż rok : A. musi być zawarta w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności, B. musi być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności, C. powinna być zawarta na piśmie dla celów dowodowych". Skarżący udzielił na nie odpowiedzi "B", a według klucza dopowiedzi poprawna odpowiedź to "C".

Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2009 r. (sygn. akt VI SA/Wa 305/09), zgodnie z którym można mieć uzasadnione wątpliwości co do możliwości udzielenia poprawnej odpowiedzi na to pytanie, przez dokonanie wyboru jednej ze wskazanych odpowiedzi, gdyż treść art. 660 k.c. w relacji do art. 74 § 1 k.c. zdanie drugie czyni odpowiedź podaną jako poprawną pod lit. "C" co najmniej wątpliwą. Argumentacja organu administracji co do poprawności odpowiedzi "C" nie przekonuje Sądu.

Należy bowiem wskazać, że organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sam wskazał na brak wątpliwości co do faktu, że "ze zdania drugiego art. 660 k.c. wynika zastrzeżenie formy ad eventum i gdyby taka odpowiedź została zawarta byłaby prawidłowa". W ocenie organu skoro takiej odpowiedz nie zawarto należało zaznaczyć odpowiedź odnoszącą się do ogólnej zasady wynikającej z art. 660 k.c. zdanie pierwsze.

Zasadnie skarżący wskazał, że z pytania odpowiedź powinna wynikać wprost, a nie w sposób pozwalający na jej interpretację. W pytaniu nr 82 takiej reguły nie dochowano, bowiem nie zostało ono sformułowane w sposób dostatecznie precyzyjny. Skoro na postawione przez organ pytanie możliwa była również odpowiedź, która nie została zawarta wśród proponowanych do wyboru, to należy przyjąć, że nie zostało ono dostatecznie jasno skonstruowane i mogło wywołać wątpliwości.

Zarzut skarżącego dotyczący natomiast nieprawidłowości dotyczących pytania nr 175 nie zasługuje na uwzględnienie. Pytanie to brzmiało: "Zgodnie z ustawą o regionalnych izbach obrachunkowych, nadzór nad uchwałami rad gmin w sprawach podatków lokalnych jest sprawowany przez A. regionalne izby obrachunkowe, B. wojewodów, C. Ministra Finansów". Prawidłowa odpowiedź na to pytanie – zgodnie z kluczem odpowiedz – to "A", natomiast skarżący zaznaczył odpowiedź "B".

Odpowiedź na powyższe pytanie oparta jest na art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 55, poz. 577, ze zm.), zgodnie z którym w zakresie działalności nadzorczej właściwość rzeczowa regionalnych izb obrachunkowych obejmuje uchwały i zarządzenia podejmowane przez organy jednostek samorządu terytorialnego w sprawach podatków i opłat lokalnych, do których mają zastosowanie przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa. Zgodnie z art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej ma ona zastosowanie do wszystkich podatków, w tym podatków lokalnych. Pojęcie "podatki lokalne" jest pojęciem normatywnym, gdyż ma zastosowanie jedynie do podatków wymienionych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. W świetle powyższych uregulowań nie budzi wątpliwości, że na tak sformułowane pytanie prawidłowa odpowiedź to "A", a nie jak wskazał skarżący "B". Pytanie zostało skonstruowane poprawnie, odpowiedź wynika wiorsto z przepisu.

Powyższa okoliczność, dotycząca poprawności w skonstruowaniu pytania nr 175 nie zmienia jednak faktu niejednoznaczności dotyczących pytania nr 82. Wobec powyższych uchybień organu dotyczących niewłaściwego sformułowania tego pytania, zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości podlegała uchyleniu, jako naruszająca powołane powyżej przepisy prawa materialnego – ustawy Prawo o adwokaturze oraz prawa procesowego dotyczące niewłaściwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji (art. 107 §3 K.p.a.).

Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a.