Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1513/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-12-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 228 § 2 pkt. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.),, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi ,,A" Sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 sierpnia 2015 r., sygn. akt [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 357 zł ( trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie "A" Sp. z o. o. z siedzibą w S., od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 31 października 2014 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2013 r., działając na podstawie art. 228 § 2 pkt 2 (winno być art. 228 § 1 pkt 2 – przyp. Sądu) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej jako "O.p."), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia 31 października 2014 r. Prezydenta Miasta określił Spółce wysokość podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 11.331 zł. Decyzja ta została wysłana za pośrednictwem poczty na adres S. ul. [...] oraz na adres P. ul. [...], a także na adres pełnomocnika adw. S. K., G. ul. [...]. Decyzja nie została odebrana przez stronę, pod żadnym z adresów.

W związku z powyższym przedmiotowa decyzja została uznana za skutecznie doręczoną w trybie art. 150 O.p. z dniem 18 listopada 2014 r.

Odwołanie od tej decyzji, pismem nadanym w dniu 24 czerwca 2015 r. wniósł ww. pełnomocnik strony.

Po rozpatrzeniu wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2015 r. SKO odmówiło jego przywrócenia.

Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności Kolegium uznało, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie przepisu art. 228 § 1 pkt 2 O.p. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe jego zastosowanie polegające na wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia odwołania, gdy skarżąca Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem, przyznając uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.

W ocenie skarżącej, gdy strona mając świadomość uchybienia terminowi do wniesienia odwołania złoży wniosek o jego przywrócenie, a równocześnie dołączy do wniosku odwołanie, nie istnieją podstawy do wydania wspomnianego postanowienia. W sytuacji takiej bowiem, także dla strony postępowania oczywistym jest, że odwołanie wnoszone jest po terminie, a zatem postanowienie takie nie rozstrzyga kwestii istotnej dla rozpoznania sprawy, stanowi więc jedynie "potwierdzenie" niespornego faktu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.). Ponieważ prawo wspólnotowe począwszy od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią polskiego porządku prawnego, dokonywana przez Sąd ocena legalności decyzji dotyczy jej zgodności z prawem stanowionym, tak przez polskiego ustawodawcę, jak i ustawodawcę wspólnotowego.

Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.

Posiadając tak określony zakres swojej kognicji Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z całkowicie innych względów niż w niej wskazane.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, ze zgodnie z przepisem art. 145 § 1 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi.

Jak stanowi natomiast § 2 ww. przepisu: jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.

Z powyższych przepisów wynika, że od chwili zgłoszenia się pełnomocnika procesowego w postępowaniu podatkowym, organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zawiadamiać go o wszystkich czynnościach podejmowanych w sprawie i wzywać do udziału w nich nie na równi ze stroną, ale w pierwszej kolejności, przed stroną. Wprawdzie ustanowienie pełnomocnika nie nadaje mu przymiotu strony (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., I SA/Lu 157/96), jednak musi on być traktowany w postępowaniu jako postać pierwszoplanowa.

W doktrynie zgodnie przyjmuje się nawet, że w sensie proceduralnym pełnomocnik jest osobą ważniejszą niż strona postępowania. Na przykład jednoczesne doręczenie pisma stronie i pełnomocnikowi strony wywołuje jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o treści pisma. Natomiast skutki prawne, w tym w szczególności bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego, związane są z datą skutecznego doręczenia pisma pełnomocnikowi (postanowienie NSA z dnia 11 marca 1997 r., I SA/Po 1333/96). Inaczej mówiąc pełnomocnik - z chwilą ustanowienia - ma decydującą rolę w postępowaniu.

Zasada pierwszeństwa pełnomocnika dotyczy każdego etapu postępowania i wszystkich terminów. Pełnomocnik, działający w sprawie, powinien mieć zapewniony czynny udział w postępowaniu, tak samo jak strona, gdyby działała samodzielnie. Pominięcie pełnomocnika w czynnościach procesowych, co w praktyce dotyczy przede wszystkim wadliwego doręczania pism procesowych i rozstrzygnięć, traktuje się tak samo jak pominięcie strony (por. B. Adamiak i inni, Ordynacja podatkowa - Komentarz 2004, Wrocław 2004 r., s. 553, także wyrok NSA z 10 lutego 1987 r., sygn. akt SA/Wr 875/86).

W sprawie nie jest sporne, że strona ustanowiła pełnomocnika – adwokata S. K. (karta 17 akt administracyjnych). Nie budzi wątpliwości również wskazany przez pełnomocnika adres do doręczeń, tj. [...].

Pomijając już fakt, że całkowicie zbędne było wysyłanie pism procesowych na adres siedziby Spółki, to z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji z dnia 31 października 2014 r. skierowana do pełnomocnika Spółki i zaadresowana: "S. K. ul. [...] G. dot. "A" Sp. z o.o. ul. [...] S." z powodu niemożności doręczenia pozostawiona została do dyspozycji adresata w UP [...] (karta 134 akt administracyjnych). Również pieczęcie Urzędu Pocztowego na przesyłce wskazują jako Urząd Pocztowy doręczający przesyłkę – [...]. Tożsame informacje dotyczące ww. przesyłki nr [...] widnieją w internetowym systemie śledzenia przesyłek.

Dokonując analizy, zwróconej nadawcy, przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta, prawdopodobnie z uwagi na niejednoznaczne jej zaadresowanie ("dot. "A" Sp. z o. o. [...]"), nie została wysłana na adres pełnomocnika Spółki tj. ul. [...] G., a próby jej doręczenia Urząd Pocztowy dokonywał pod adresem siedziby Spółki w S.

Powyższe potwierdza analiza przesyłki nr [...] zawierającej sporną decyzję i wysłana na adres samej Spółki (karta 133 akt administracyjnych). Przesyłka ta zawiera identyczne pieczęcie Urzędu Pocztowego jak i daty awizowania. Z internetowego systemu śledzenia przesyłek wynikają takie same daty jak i godziny nadania obu przesyłek, ich przekazania do doręczenia czy awizowania.

W tym miejscu wskazania wymaga, że decyzje są wydawanymi w formie procesowej indywidualnymi aktami administracyjnymi, skierowanymi do konkretnego adresata. Jako akt kierowany do podmiotów indywidualnie określonych oraz jako akt zewnętrzny przedmiotowy, decyzja, zwłaszcza nakładając obowiązki, musi być zakomunikowana adresatowi w formie przepisanej w przepisach ustawy – Ordynacja podatkowa, zatem o jej wprowadzeniu do obrotu prawnego i o jej obowiązywaniu wobec strony można mówić dopiero z chwilą doręczenia na piśmie lub w formie elektronicznej (art. 211 O.p.).

Oznacza to, ze decyzja administracyjna zaczyna funkcjonować w obrocie prawnym od momentu jej skutecznego doręczenia. Przesądza o tym art. 212 O.p. stanowiący, że organ administracji publicznej jest związany decyzją od chwili jej doręczenia. Moment skutecznego doręczenia decyzji stronie ma zatem dwojakie znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania administracyjnego. Po pierwsze, z tą chwilą decyzja zaczyna wiązać organ, który ją wydał i jednocześnie dopiero od tego momentu może zostać zaskarżona we właściwy sposób. Tym samym decyzja administracyjna, chociaż podpisana przez organ, który ją wydał, nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych przed jej doręczeniem lub ogłoszeniem stronie.

W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2012 r. o sygn. akt I FSK 601/2011 wyrażono pogląd, że odwołanie jest niedopuszczalne, jeżeli decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a więc pomimo, że została wydana, nie została stronie doręczona. Prawidłowe doręczenie decyzji ma istotne znaczenie dla określenia terminu do wniesienia odwołania. Nieskuteczne doręczenie decyzji organu pierwszej instancji, a więc sytuacja, w której decyzja nie weszła do obrotu prawnego powoduje niedopuszczalność odwołania.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie zbadał i nie wyjaśnił okoliczności, które stanowiły podstawę do uznania, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania, w tym w szczególności, że dokonane w sprawie doręczenie było skuteczne. Brak wyjaśnienia wskazanych wyżej okoliczności miał istotny wpływ na wynik sprawy i skutkował koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. W przypadku bowiem ustalenia, że decyzja organu I instancji nie została prawidłowo wysłana na adres pełnomocnika Spółki a co za tym idzie jej doręczenie nie było skuteczne, przyjąć należało, iż nie weszła w ogóle do obrotu prawnego a tym samym nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ odwoławczy winien ustalić z udziałem Poczty Polskiej okoliczności doręczania decyzji organu I instancji. Dopiero po ich ustaleniu możliwe będzie podjęcie właściwego rozstrzygnięcia (czy to stwierdzenie niedopuszczalności odwołania w przypadku gdy potwierdzą się wątpliwości Sądu, że przedmiotowa przesyłka wysłana została na adres Spółki, czy też stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, gdy przesyłkę prawidłowo wysłano na adres jej pełnomocnika).

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.