Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 363/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-07-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6102 Nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 7,8,11,80,77 par. 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 191
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Tomasz Szymdt Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej L. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia

13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) – dalej: Przepisy wprowadzające – decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...], stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miejską L. własności nieruchomości położonej w L., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha obręb [...], dawny numer hipoteczny [...], wchodzącej w skład drogi gminnej stanowiącej część ul. [...] w L.

Decyzja Wojewody jako zawierająca oczywistą omyłkę pisarską w nazwisku strony postępowania E. N. została sprostowana z urzędu postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...].

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. odwołanie złożyła Gmina Miejska L., wskazując na naruszenie art. 6, 7, 10 § 1, 28 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. zarzucając między innymi organowi prowadzenie sprawy z udziałem osoby nie będącej stroną postępowania, nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nie wyjaśnienie przez organ dowodów, na których się oparł wydając rozstrzygnięcie.

Po rozpatrzeniu tego odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających nastąpiło zatem, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego; była zajęta pod drogę publiczną; pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Będąca przedmiotem postępowania nieruchomość, oznaczona jako działka

nr [...] o pow. [...] ha, objęta dawnymi numerami hipotecznymi [...], objęta księgą wieczystą KW nr [...] stanowiła w dniu

31 grudnia 1998 r. współwłasność E. N., U. U. i K. U., a więc nie była w tym dniu własnością Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Uchwałą Rady Narodowej miasta W. z dnia [...] maja 1988 r. nr [...]

w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie miasta W. i województwa [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych (Dz. Urz. Woj. [...] z 1988 r., nr [...], poz. [...]) – zał.nr [...] – ul. [...] w L. została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Zgodnie z art. 103 ust. 2 Przepisów wprowadzających dotychczasowe drogi gminne oraz lokalne miejskie stają się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi, a więc ul. M. w L. stała się ulicą gminną.

Z akt sprawy wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] zajęta jest pod drogę – ul. [...], czego potwierdzeniem jest wyrys z mapy ewidencyjnej wpisanej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...].

Na drodze tej sprawowane było również władztwo publiczne, co potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy umowy: z dnia [...] grudnia 1996 r. dotycząca bieżącej konserwacji oświetlenia ulicznego na terenie Gminy L.; z dnia [...] października, 1997 r. w sprawie utrzymania zimowego dróg lokalnych miejskich i ciągów pieszych zgodnie z załączonymi wykazami; z dnia [...] marca 1998 r. w sprawie remontu cząstkowego nawierzchni ulic masą asfaltu z wycięciem uszkodzonej nawierzchni zgodnie z wykazem oraz z dnia [...] listopada 1998 r. w sprawie całodobowego utrzymania zimowego dróg i ciągów pieszych zgodnie z załączonymi wykazami ulic, obejmujące ul. M.

Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym dla udowodnienia władania należy wykazać wykonywanie prac związanych m.in. z utrzymywaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją czy odśnieżaniem (wyrok NSA z dnia 14.11.2008 r., I OSK 1471/2007, LexPolonica 1972653)

Odnosząc się do pozostałych zarzutów odwołania Minister stwierdził, iż art. 107 § 1 K.p.a. określa enumeratywnie elementy, które winny być zawarte w decyzji, w tym powołanie podstawy prawnej, niemniej jednak z przepisu tego nie wynika obowiązek powołania w osnowie wszystkich zmian aktu normatywnego stanowiącego podstawę do wydania decyzji. Z kolei niepowołanie konkretnego ustępu powołanego przepisu prawa może być uznane jedynie za uchybienie nie mające wpływu na wynik sprawy, skoro istnieje przepis prawa stanowiący podstawę do orzekania w sprawie.

Zarzut braku pełnego uzasadnienia decyzji jest również niezasadny. Decyzja Wojewody [...] zawiera uzasadnienie odpowiadające wymogom art. 107

§ 3 K.p.a. Niepełne, a nawet nieprawidłowe uzasadnienie decyzji organu I instancji nie stanowi wystarczającej podstawy do uchylenia decyzji, jeżeli sentencja tej decyzji jest prawidłowa. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji koryguje ewentualne wady uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej.

Organ odnosząc się do zarzutu skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie uznał za błędny, bowiem Wojewoda postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. sprostował oczywistą omyłkę pisarską w nazwisku strony postępowania. Na oczywistość tej omyłki wedle organu wskazuje to, iż korespondencja kierowana do E. N. była każdorazowo odbierana przez pełnoletniego domownika strony.

Ponadto organ stwierdził, iż nie można uznać za uzasadniony zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., bowiem skoro odwołanie zawiera wyłącznie zarzuty o charakterze formalnym, to brak jest podstaw do uznania, że wypowiedzenie się przez stronę przed wydaniem decyzji miałoby znaczenie dla kierunku rozstrzygnięcia.

Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Gmina Miejska L. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art.10 § 1 i art. 77 § 4 K.p.a. poprzez uniemożliwienie Gminie Miejskiej L. zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów, co w konsekwencji doprowadziło do zamknięcia stronie drogi do dochodzenia swoich interesów prawnych oraz naruszenie art. 7, art. 8, art. 11, i art. 80 K.p.a. poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy podejmowaniu decyzji.

W uzasadnieniu skarżąca gmina podała między innymi, że władztwo publiczne zostało ustalone w postępowaniu na podstawie dokumentów w postaci umów dotyczących prac konserwacyjnych, oświetlenia ulicznego, remontów nawierzchni ulic i zimowego utrzymania dróg lokalnych. Umowy te nie dotyczyły jednak bezpośrednio ulicy [...] i konkretnie działki nr [...]. Ich przedmiot określony był ogólnie i obejmował ulice położone na terenie L. Nie wynika z nich jednoznacznie władztwo jednostki samorządu terytorialnego, stąd zarówno Wojewoda [...], jak i Minister bezpodstawnie przyjęli, że spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 73 Przepisów wprowadzających. Organy nie wyjaśniły więc dokładnie stanu faktycznego sprawy, czym naruszyły art. 7, art. 8 i art. 11 K.p.a. Wydane zaś decyzje nie uwzględniają całokształtu materiału dowodowego.

Nadto organy administracji, w myśl art. 10 K.p.a., obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepis ten ustanawia zasadę ogólną czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Obowiązkiem organu jest więc zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zachowanie tych wymagań nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek, niezależnie od treści i wagi przeprowadzonego dowodu. Ponadto, jak wynika z art. 77 § 4 K.p.a., fakty znane organowi z urzędu należy zakomunikować stronie. Załatwianie sprawy z pominięciem podstawowych praw strony, sprzeczne jest z zasadami postępowania administracyjnego i stanowi o wadliwości wydanej w ten sposób decyzji administracyjnej.

W niniejszym postępowaniu, organ nie zawiadomił stron o zaliczeniu do materiału dowodowego faktów znanych organowi z urzędu, nie umożliwił też wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zarzuty te stanowią o wadliwości przeprowadzonego postępowania administracyjnego, a w jego konsekwencji wydanej decyzji administracyjnej.

Nadto w skardze podniesiono, iż organ prowadził postępowanie z udziałem osoby nie mającej przymiotu strony – E. N., w sytuacji, gdy postępowanie nie toczyło się z udziałem innej osoby tj. E. N. (winno być N.).

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W ocenie sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.

Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powoduje, że grunty nie stanowiące własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. ich własnością. Przesłanki te to władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego gruntami zajętymi pod drogi publiczne, nie stanowiącymi ich własności. Art. 73 Przepisów wprowadzających nie zawiera definicji drogi publicznej. W związku z tym należy w tym względzie posiłkować się ustawą z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (w brzmieniu obowiązującym w 1998 r.) i w jej przepisach szukać wyjaśnienia pojęcia drogi publicznej. W rozumieniu art. 1 tej ustawy za drogę publiczną może być uznana droga spełniająca dwa warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona do jednej z kategorii dróg publicznych. Po drugie, z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Zaliczenie określonej drogi do kategorii dróg gminnych – bo z taką mamy do czynienia w niniejszej sprawie – następowało w drodze uchwały wojewódzkiej rady narodowej (w tym wypadku Rady Narodowej Miasta [...]). Nie każda zatem droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego może być uznana za drogę publiczną. By zyskała taki status, musi zostać zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy i jednocześnie spełniać warunek możliwości powszechnego korzystania z niej. Zatem zawarte w art. 73 ust. 1 Przepisów wprowadzających sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r. (zob. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2001 r., I SA 513/00).

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że ulica [...]

w L., w ciągu której położona jest działka nr [...], została przed dniem

1 stycznia 1999 r. zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich (uchwała Rady Narodowej Miasta [...] nr [...] z dnia [...]maja 1988 r.), obecnie stanowiąc drogę gminną (art. 103 ust. 2 Przepisów wprowadzających). Skarżąca nie przeczy też, że jest ona ogólnodostępna. Ponadto działka nr [...]w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła współwłasność E. N., U. U. i K. U., a więc nie była w tym dniu własnością Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego.

Skarżąca kwestionuje za to ustalenia organu, a właściwie sposób dojścia do tych ustaleń, z których wynika, że Gmina Miejska L. władała działką nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przyjął bowiem, że władztwo publiczne gminy potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy umowy: z dnia [...] grudnia 1996 r. dotycząca prac konserwacyjnych obejmujących oświetlenie uliczne na terenie Gminy L.; z dnia [...] października, 1997 r. w sprawie utrzymania zimowego dróg lokalnych miejskich i ciągów pieszych zgodnie z załączonymi wykazami; z dnia [...] marca 1998 r. w sprawie remontu cząstkowego nawierzchni ulic masą asfaltu z wycięciem uszkodzonej nawierzchni zgodnie z wykazem oraz z dnia [...] listopada 1998 r. w sprawie całodobowego utrzymania zimowego dróg i ciągów pieszych zgodnie z załączonymi wykazami ulic, obejmujące ul. [...].

Zdaniem skarżącej umowy te nie dotyczyły bezpośrednio ulicy [...] i konkretnie działki nr [...]. Ich przedmiot określony był ogólnie i obejmował ulice położone na terenie L. Ponadto organ nie zakomunikował stronie o zaliczeniu do materiału dowodowego owych umów, jako faktu znanego organowi z urzędu, jak nakazuje art. 77 § 4 K.p.a.

Odpowiadając na ten zarzuty stwierdzić należy, że przedmiotowe umowy znajdowały się w aktach administracyjnych sprawy już przed organem pierwszej instancji i Gmina Miejska L. mogła się z nimi zapoznać przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie. Świadczy o tym pismo Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r., w którym to poinformowano Prezydenta Miasta L. o zgromadzeniu całości materiału dowodowego w sprawie i w związku z tym o możliwości zapoznania się z tym materiałem w siedzibie organu, a ponadto o możliwości zgłaszania ewentualnych uwag, wyjaśnień i wniosków dowodowych. Odpowiedź na to pismo została udzielona pismem z dnia 8 października 2012 r., w którym to skarżąca wskazała, iż organ podał nieprawidłowy numer działki. W związku z tą pomyłką Wojewoda [...] pismem z dnia 18 października 2012 r. powtórzył jak w piśmie z dnia 25 września 2012 r. tym razem wskazując prawidłowy numer działki tj. [...]. Z akt sprawy wynika także, iż skarżąca nie skorzystała z przysługujących jej praw do uzupełnienia materiału dowodowego bądź jego weryfikacji.

Umowy dotyczące oświetlenia ulicznego, utrzymania zimowego dróg lokalnych miejskich i ciągów pieszych, remontu cząstkowego nawierzchni ulic masą asfaltu z wycięciem uszkodzonej nawierzchni oraz w sprawie całodobowego utrzymania zimowego dróg i ciągów pieszych zgodnie z załączonymi wykazami ulic odnosiły się do całej "Gminy L.", nie wyłączając ulicy M. Pamiętać też należy, że o władaniu jednostki samorządu terytorialnego nieruchomościami drogowymi stanowił zarówno stan faktyczny jak i formalnoprawne względy wynikające z podjętego przez właściwy organ aktu prawa miejscowego w postaci uchwały, zaliczającej daną drogę do kategorii dróg publicznych (zob. wyrok NSA z 28 maja 2010 r. I OSK 1060/09). To oznacza, że w myśl art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych, siecią dróg gminnych i lokalnych miejskich zarządzał organ administracji państwowej stopnia podstawowego wykonujący swe zadania przy pomocy jednostek drogowych.

Ponadto podnosząc zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. skarżąca gmina nie wykazała, w jaki sposób naruszenie przez organ II instancji art. 10 § 1 K.p.a., poprzez brak zawiadomienia przed wydaniem decyzji o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań, mogło wpłynąć na wynik sprawy. "Zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa więc ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy" (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011, I OSK 575/10, LEX nr 1070853). W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. należy uznać za pozbawiony podstaw, bowiem Minister nie prowadził żadnego dodatkowego postępowania w sprawie i orzekał w oparciu o dowody zgromadzone przez Wojewodę, znane stronie skarżącej.

Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż organ prowadził postępowanie z udziałem osoby nie mającej przymiotu strony tj. E. N., w sytuacji, gdy postępowanie nie toczyło się z udziałem innej strony E. N. uznać ten zarzut należy za chybiony. Jak organ słusznie wskazał decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. została sprostowana postanowieniem tego samego organu z dnia [...] listopada 2012 r. Z akt sprawy wynika ponadto, iż przesyłka organu z decyzją organu pierwszej instancji pomimo błędu w nazwisku strony została nadana na prawidłowy adres strony postępowania E. N. i odebrana przez dorosłego domownika tj. przez męża J. N.

Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dodatkowo wskazuje na to, że zarzut braku czynnego udziału w postępowaniu może zgłaszać jedynie osoba, która tego udziału była pozbawiona. W tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 26 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 51/08) stwierdził, że ,, 1. Tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu, co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Dotyczy to również Sądu rozstrzygającego sprawę ze skargi podmiotów biorących udział w postępowaniu, który niejako z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a."

Akceptując poglądy zaprezentowane powyżej należy stwierdzić, że Gmina Miejska L. nie jest uprawnioną do podnoszenia zarzutu braku udziału w postępowaniu E. N., tym bardziej, iż z akt sprawy wynika, iż brała ona udział.

Już tylko na marginesie sąd zauważa, że treść stawianych przez skarżącą zarzutów sprawia wrażenie ich pozorności. Nietrudno domyślić się też celu takich działań, które z jednej strony – z punktu widzenia demokratycznego państwa prawnego – nie powinny mieć miejsca, a z drugiej strony nie mogą być skuteczne, gdyż zaskarżona do sądu decyzja jest ostateczna, jej wykonanie nie zostało wstrzymane, a w takiej sytuacji nie ma przeszkód do kontynuowania postępowania odszkodowawczego.

Mając to wszystko na uwadze, w oparciu o art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.