Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 2769/03
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo Asesor WSA Krzysztof Targoński Asesor WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Olender po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi Kopalni Węgla Kamiennego "A" S.A. w O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., w oparciu o art.1 pkt 2, art. 2, art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz.U. z 1998r. Nr 90, poz.575 ze zm.), §§ 1, 7, 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.) w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132. poz. 1115), stwierdził u M.K. chorobę zawodową – uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, wymienioną w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych.

Organ ustalił, w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego, że M.K. pracując w latach 1971–1973 w Zakładach B w Ż. jako tokarz; w latach 1973-1983 w Przedsiębiorstwie C S.A. w K. jako ślusarz, monter, mistrz; w latach 1983-1993 w KWK D w G. jako sztygar oddziałowy oddziału szybowego pod ziemią oraz w latach 1993-1999 w KWK A S.A. w O. na stanowisku sztygara oddziałowego oddziału urządzeń szybowych pod ziemią był narażony na hałas stwarzający ryzyko uszkodzenia słuchu. Był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., gdzie rozpoznano u niego niedosłuch obustronny typu odbiorczego. Wobec tego organ uznał związek przyczynowy pomiędzy rozpoznaną chorobą a warunkami pracy.

Odwołane od tej decyzji wniosła KWK A S.A. w O.. Nie zgadzała się z faktem uznania pracy w tej kopalni, jako przyczyny powstania u pracownika uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, bowiem poziom ekspozycji na hałas stwierdzony pomiarami dozymetrycznymi wynosił 78 dB czyli poniżej NDN. Odwołująca się nie wykluczyła, że pracownik mógł przebywać w rejonie urządzeń emitujących hałas przekraczający 85 dB, lecz z racji, iż był on osobą dozoru czas narażenia na hałas w ciągu zmiany roboczej był stosunkowo krótki. Ponadto pracownik był świadomy, że w przypadku wejścia w rejon gdzie mógł być duży hałas należało stosować ochronniki uszu, których stosowanie zresztą potwierdził.

Po rozpoznaniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną o wystąpieniu choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy. Organ odwoławczy podzielił w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji, a dotyczące rozpoznanego u M.K. odbiorczego ubytku słuchu o poziomie dla UP 30 dB i UL 33 dB oraz przebiegu pracy zawodowej i zajmowanych przez niego stanowisk. Uznał, że pracownik był eksponowany na działanie hałasu ponad normy higieniczne przez ok. 82 dB w ciągu zmiany roboczej. Wobec wieloletniej pracy w narażeniu na hałas oraz rozpoznania przez orzeczników kompetentnej placówki diagnostycznej u pracownika odbiorczego uszkodzenia słuchu związanego z warunkami pracy, spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego KWK A S.A. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji podtrzymując argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem jakoby pracownik podczas zatrudnienia w tej kopalni był eksponowany na działanie hałasu ponad normy higieniczne, co mogłoby przyczynić się do powstania u niego choroby zawodowej. Niezrozumiałym dla skarżącej było stwierdzenie organu o eksponowaniu pracownika na hałas przez ok. 82 dB w ciągu zmiany roboczej. Zdaniem skarżącej przyczyn stwierdzonej u pracownika choroby należałoby upatrywać w poprzednich zakładach pracy, gdzie być może był on narażony na działanie ponadnormatywnego hałasu.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Wyjaśnił dodatkowo, że organy inspekcji sanitarnej nie wskazują "odpowiedzialnego" za powstanie choroby zawodowej, a jedynie stwierdzają lub nie istnienie choroby zawodowej i adresują decyzję do ostatniego zakładu pracy, w którym istniało zagrożenie na czynnik szkodliwy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarga została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach przed 1 stycznia 2004 r. Z tą datą uległ zmianie stan prawny i stosownie do art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w tej sytuacji jest właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem, w myśl art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) tylko stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom.

Zgodnie z § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli spowodowana została wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Słusznie więc przyjęły organy sanitarne obu instancji, że o uznaniu choroby za zawodową decyduje rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że to schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W przypadku pozytywnego ustalenia obu przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie.

W prowadzonym przez właściwego inspektora sanitarnego postępowaniu w tym przedmiocie należy więc zebrać w pierwszej kolejności dane dotyczące stopnia, rodzaju i czasu narażenia zawodowego, sposobu wykonywania pracy (§ 1 ust 2 rozporządzenia), a następnie poddać pracownika badaniom w wyspecjalizowanych jednostkach diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, które wydają orzeczenia w oparciu o własne badania kliniczne oraz na podstawie informacji o zagrożeniach zawodowych i wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy (§ ust 1 i 4 rozporządzenia). Dopiero wyniki dochodzenia epidemiologicznego oraz orzeczenie lekarskie jednostek diagnostycznych stanowią podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, a w konsekwencji wydania decyzji o stwierdzeniu bądź odmowie stwierdzenia choroby zawodowej (§ 10 rozporządzenia).

Dokumentacja zgromadzona w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy wskazuje, że postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, zostało przeprowadzone zgodnie z regułami wynikającymi z powołanych przepisów rozporządzenia. Wszelkie informacje dotyczące rodzaju, stopnia i czasu narażenia oraz sposobu wykonywania pracy zostały zawarte w dochodzeniu epidemiologicznym przeprowadzonym w poszczególnych zakładach pracy, w których pracownik był zatrudniony. Ponadto przeprowadzono dowód z przesłuchania poszkodowanego pracownika oraz przesłuchania świadków na okoliczność narażenia na hałas w KWK D.

Wyniki dochodzenia epidemiologicznego wykazały, że M.K. pracując w latach 1971–1973 w Zakładach B w Ż. jako tokarz był narażony na hałas o poziomie 74-90dB przez 7,5 godzin na zmianę roboczą. Natomiast w latach 1973-1983 pracując w Przedsiębiorstwie C S.A. w K. jako ślusarz, monter, mistrz był narażony na hałas o poziomie 83-96 dB średnio przez 4 godziny na zmianę roboczą. Z kolei będąc zatrudnionym w latach 1983-1993 w KWK D w G. jako sztygar oddziałowy oddziału szybowego pod ziemią oraz w latach 1993-1999 w KWK A S.A. w O. na stanowisku sztygara oddziałowego oddziału urządzeń szybowych pod ziemią pracownik był eksponowany na hałas o różnym natężeniu, pochodzący z różnych urządzeń w sąsiedztwie których przebywał. Przy czym - wobec zarzutów skargi - stwierdzić należy, że z dochodzenia epidemiologicznego wynika, iż przez okres zatrudnienia poszkodowanego u skarżącej nie były wykonywane pomiary hałasu na stanowisku na jakim pracownik był zatrudniony. Było to stanowisko "obchodowe", zatem nie można było ustalić dokładnie czasu przebywania pracownika przy poszczególnych urządzeniach emitujących hałas o natężeniu średnio od 59,8 dB do 92, 3 dB., w sąsiedztwie których pracownik przebywał około 7,5 godziny w ciągu zmiany roboczej. Z pomiarów przeprowadzonych przez "E" K. na stanowiskach gdzie pracownik mógł przebywać przykładowo poziom hałasu wynosił - podszybie szybu I 84-91dB (1994 r.), maszyny wyciągowe 59,8-77,4db (1997r.), podszybie szybu III 80-84dB (1994 r.), 68,4-92,4dB (1999 r.), stanowisko obsługi pompowni 82-91dB (1999r.). Zatem przez okres pracy w tym zakładzie (6 lat) pracownik był narażony na różne poziomy natężenia hałasu, w tym przewyższające dopuszczalne normy.

Uwzględniając ustalenia postępowania wyjaśniającego opartego o wyniki dochodzenia epidemiologicznego, zeznania świadków, informację nadsztygara BHP ds. ergonomii w KWK D, należało uznać, że M.K. w latach 1971-1983 był narażony na działanie hałasu ponadnormatywnego, zaś w latach 1983-1999 był narażony na hałas o różnym poziomie natężenia, w tym ponad normę higieniczną. W świetle tak zgromadzonych dowodów ustalenia organów orzekających, że poszkodowany pracował przez prawie 28 lat w warunkach, gdzie hałas był istotnym zagrożeniem dla narządu słuchu nie mogą być uznane za dowolne, pomimo, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zostało użyte, w stosunku do wszystkich zakładów, w których pracownik był zatrudniony, ogólnikowe i nieprecyzyjnie, stwierdzenie o narażeniu na hałas "przez ok. 82 dB w ciągu zmiany roboczej". Dodatkowo trzeba podkreślić, że przy ocenie działania czynnika szkodliwego uwzględnia się nie tylko czas ekspozycji w okresie jednej zmiany, lecz także ogólny okres zatrudnienia w warunkach narażenia na występowanie czynnika szkodliwego dla zdrowia, ten zaś jak wykazało dochodzenie epidemiologiczne świadczy o długotrwałym narażeniu na hałas.

Natomiast poza sporem jest, że u M.K. orzeczeniem Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. z dnia [...]r. rozpoznano niedosłuch obustronnie typu odbiorczego (UP – 30dB, UL – 33dB), a więc typowy dla wywołanego nadmiernym hałasem. Orzekające organy uprawnione były zatem do stwierdzenia u poszkodowanego pracownika choroby zawodowej wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych.

Ponadto wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym poglądem panującym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, występowanie szkodliwych czynników w środowisku pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm. Wystarczy samo występowanie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość. Dla uznania danej choroby za zawodową wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie ją spowodowały (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994 r. sygn. akt I SA 1640/93 opublik. ONSA 1995/1/28, wyrok NSA z dnia 27 lutego 1998 sygn. akt I SA 1862/97, LEX nr 45840, wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r. sygn. akt II SA 372/82, opubl. w ONSA 1982/1/33).

Wobec powyższego, skoro Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako nieuzasadnioną, należało oddalić.