Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 477/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-05-11 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, asesor WSA Marian Wolanin (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2007r. sprawy ze skargi T. P. i K. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) stycznia 2007 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania -oddala skargę-


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) stycznia 2007 r. Nr (...) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia (...) września 2005 r. o umorzeniu postępowania w przedmiocie stwierdzenia, że parcele leśne oznaczone nr (...) i nr (...), wchodzące w skład majątku ziemskiego (....), gm. B., woj. (....) stanowiącego byłą własność Z. P., nie podpadały pod działanie art 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej ( Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ).

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że wnioskowane przez skarżących do zwrotu działki nr (...) i nr (...), były działkami leśnymi, o łącznej powierzchni 27,23 ha, dlatego też przeszły na własność Państwa na mocy dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa (Dz.U. Nr 15, poz. 82), a nie na podstawie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 ze zm.). Lasy stanowiły bowiem integralną część nieruchomości ziemskiej i podlegały przejęciu na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej z mocy samego prawa, jeżeli ich powierzchnia nie przekraczała 25 ha. Jeżeli natomiast powierzchnia lasu przekraczała 25 ha, to przechodziły one z mocy samego prawa na własność Państwa na podstawie art. 1 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.

Dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa został uchylony ustawą z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks Cywilny (Dz.U. Nr 55, poz. 321), nie ma więc obecnie przepisu, który przewidywałby właściwość organów administracji do rozstrzygania sporów dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności lasów i gruntów leśnych na podstawie uchylonego dekretu. Spory takie mogą być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu przez sądem powszechnym - w trybie powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a jej rzeczywistym stanem prawnym.

Ponadto, w przedmiotowej sprawie K. K. i T. P. -następcy prawni byłego właściciela przedmiotowych działek gruntu - zwrócili się uprzednio do sądu powszechnego z powództwem o wydanie parceli leśnych nr (...) i nr (...) położonych w obrębie geodezyjnym (...), gm. B. W wyroku Sądu Apelacyjnego w B. I Wydział Cywilny z dnia (...) marca 2005 r. sygn. akt (...) oddalającym apelację od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia (...) października 2004 r. sygn. akt (...), Sąd wskazał, że grunty oznaczone jako "torfy eksploatowane" o pow. 27,23 ha były w istocie gruntami leśnymi, o powierzchni dokładnie takiej samej jak w rejestrze pomiarowym z 1935 r. co wykazała przeprowadzona przed sądem apelacyjnym opinia uzupełniająca biegłego z zakresu

1

Sygn. akt IV SA/Wa 477/07

geodezji D. S. Biegły stwierdził m.in., przytaczając dane z przedwojennego rejestru pomiarowego i konfrontując je z mapą glebowo-rolniczą, iż w przedmiotowym gospodarstwie nigdy nie było działek torfowych. W związku z tym lasy przeszły na własność Państwa z mocy prawa na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.

Protokół przejęcia nieruchomości na własność Państwa, wskazywany przez skarżących, nie był decyzją administracyjną, lecz stwierdzał jedynie, że określona nieruchomość przeszła na własność Państwa z mocy prawa z dniem wejścia w życie dekretu o reformie rolnej. Jeżeli jednak wnioskowane działki gruntu były działkami leśnymi, to nie miał wobec nich zastosowania dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej, lecz dekret o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa.

W konsekwencji dokonanych ustaleń, organ nadzoru uznał umorzenie postępowania przez organ pierwszej instancji za zasadne, lecz z innych przyczyn, niż wskazane w decyzji organu pierwszej instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) stycznia 2007 r. K. K. i T. P. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji wskazując, iż działki nr (...) i nr (...) przejęte zostały na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, co znajduje potwierdzenie w kwestionowanych decyzjach oraz w protokole przejęcia majątku (...) na cele reformy rolnej z dnia 25 listopada 1944 r. po korekcie dokonanej przez biegłego sądowego w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w B. (...). Bezsporne jest również i to, że przedmiotowe działki leśne były całkowicie zbędne na cele reformy rolnej niemożliwe do wykorzystania do produkcji rolniczej. Za dopuszczalnością orzekania w przedmiotowej sprawie w drodze decyzji administracyjnej na podstawie §5 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r, skarżący powołali się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2006 r. sygn. akt I OPS 2/06.

Ponadto, przedmiotowe działki nie mogły być przejęte przez Skarb Państwa nawet na podstawie art. 1 dekretu z 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, skoro były one geodezyjnie wyodrębnione i każda z nich nie przekraczała powierzchni 25 ha.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie powołując się na uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa.

2

Sygn. akt IV SA/Wa 477/07

Zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Sądowa kontrola działalności organów administracji przejawia się m.in. w dokonywaniu przez Sąd oceny zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami prawa, na podstawie których decyzja ta została wydana, lub na podstawie których mogła być wydana.

W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji orzekły o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku K. K. i T. P. z dnia 2 czerwca 2005 r. o stwierdzenie, że parcele leśne nr (...) i nr (...) należące do majątku (...), nie podlegały przejęciu na cele reformy rolnej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. O ile jednak organ pierwszej instancji uzasadnił swoje rozstrzygnięcie niedopuszczalnością prowadzenia w tym względzie postępowania administracyjnego, z racji należenia jej do właściwości sądu cywilnego, o tyle organ drugiej instancji uznał, iż umorzenie postępowania wynika z faktu, że przedmiotowe działki przejęte zostały na rzecz Skarbu Państwa z mocy samego prawa na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa, a nie na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ocenę organu drugiej instancji o bezprzedmiotowości prowadzenia postępowania w przedmiocie złożonego wniosku skarżących, skoro wnioskowane przez nich działki nr (...) i nr (...) były działkami leśnymi i dlatego przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa.

Sprawa oceny zastosowania podstaw prawnych, z mocy których działki nr (...) i nr (...) przeszły na własność Skarbu Państwa, była przedmiotem postępowania wszczętego z pozwu K. K. i T. P. przeciwko Skarbowi Państwa - Nadleśnictwu R. o wydanie tych działek, które zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w B. z dnia (...) marca 2005 r. sygn. akt (...) o oddaleniu apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia (...) października 2004 r. sygn. akt (...) o oddaleniu powództwa. W wyroku tym, Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne i ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, szczególnie w zakresie stwierdzenia, iż działki nr (...) i nr (...) stanowiły działki leśne o łącznej powierzchni 27,23 ha i dlatego przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa. Sąd Apelacyjny podkreślił przy tym, iż w poprzednim już wyroku tego Sądu wydanym w sprawie, przesądzono, że przedmiotowe działki nr (...) i nr (...) nie zostały przejęte na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Sygn. akt IV SA/Wa 477/07

Z mocy art. 365 §1 kpc, omawiane orzeczenie Sądu Apelacyjnego w B. z dnia (...) marca 2005 r. sygn. akt (...) wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Oznacza to, iż ocena organów administracji o uznaniu za bezprzedmiotowe prowadzenie postępowania z wniosku skarżących o stwierdzenie, czy działki nr (...) i nr (...) podpadały pod przepisy dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, jest prawidłowa, skoro kwestia ta została już prawomocnie przesądzona w powołanym wyroku Sądu Apelacyjnego w B.. Uznając bowiem, że działki te nie podpadały pod przepisy dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, lecz przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa, Sąd Apelacyjny w B. związał swoją oceną prawną, w świetle art. 365 §1 kpc, zarówno organy administracji, jak i Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

Mimo zatem, że organ pierwszej instancji uzasadnił umorzenie postępowania administracyjnego niedopuszczalnością jego prowadzenia z racji właściwości sądu cywilnego w tego rodzaju sprawach, organ zaś drugiej instancji utrzymał w mocy tę decyzję, błędnie wskazując podstawę prawną takiego rozstrzygnięcia (art. 138 §2 kpa zamiast art. 138 §1 pkt 1 kpa), ale powołując w tym rozstrzygnięciu właściwe okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania, to w ocenie Sądu, zaistniałe uchybienia prawa procesowego nie mają wpływu na wynik rozstrzygnięcia sprawy.

Prawomocne przesądzenie wyrokiem sądu cywilnego, z jakich podstaw prawnych wnioskowane przez skarżących działki leśne przeszły na własność Skarbu Państwa i jednoczesne wskazanie przez ten sąd, iż nie ma do nich zastosowania dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej, wyklucza dopuszczalność prowadzenia w tym przedmiocie postępowania administracyjnego, który to przedmiot określony został we wniosku skarżących z dnia 2 czerwca 2005 r. Organy administracji nie mogą bowiem w zakresie tak określonego przez skarżących przedmiotu postępowania, jak we wniosku z dnia 2 czerwca 2005 r., podważyć oceny sądu cywilnego wobec dokonanych przez niego ustaleń, który to Sąd orzekł już w przedmiocie ustalenia, czy działki leśne nr (...) i nr (...) były objęte dekretem z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

W związku z powyższym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.