Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 718/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6190 Służba Cywilna, pracownicy mianowani, nauczyciele
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 9 b ust.1 i art. 9 d
journal: Dz.U. 2003 nr 118 poz 1112
law: Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - t. jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie NSA : Izabella Kulig – Maciszewska Sędzia WSA del. Monika Nowicka Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Kuratora Oświaty od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 30 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Op 658/06 w sprawie ze skargi T. T. na decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] nr [...] w przedmiocie awansu zawodowego nauczyciela oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 30 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Op 658/06 po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. T. na decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] nr [...] w przedmiocie awansu zawodowego nauczyciela uchylił ostateczną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] nr [...], a także decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...][...].

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach sprawy.

Wójt Gminy K., decyzją z dnia [...], nr [...], w oparciu o art. 9b ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.), odmówił T. T., nauczycielowi kontraktowemu Publicznego Gimnazjum w K., nadania stopnia nauczyciela mianowanego.

Następnie [...] Kurator Oświaty decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 9h ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2003 r. Nr 118, poz. 1112 ze zm.), stwierdził nieważność czynności podjętych przez Dyrektora Publicznego Gimnazjum w K. w zakresie otwarcia stażu na stopień nauczyciela mianowanego, zatwierdzenia planu rozwoju zawodowego oraz dokonania pozytywnej oceny dorobku zawodowego za okres stażu dla T. T., podjętych z naruszeniem przepisów Karty Nauczyciela, przepisów o kwalifikacjach nauczycieli oraz przepisów w sprawie uzyskania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie nadzorcze wszczęto z urzędu, w sprawie o nadanie T. T. stopnia nauczyciela mianowanego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ powołał okoliczności związane z uznaniem przez Dyrektora Publicznego Gimnazjum w K. kwalifikacji T. T. do nauczania informatyki i fizyki w szkole oraz odnoszące się do otwarcia mu stażu na stopień nauczyciela mianowanego. Wskazał, między innymi, iż T. T. legitymuje się dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku budownictwo na Wydziale Budownictwa Politechniki O. z dnia 27 września 1996 r., świadectwem ukończenia kursu kwalifikacyjnego z przygotowania pedagogicznego z dnia 24 czerwca 2002 r. oraz dyplomem ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku informatyka, na Wydziale Elektrotechniki i Automatyki Politechniki O. z dnia 21 czerwca 2004 r. Stopień nauczyciela kontraktowego otrzymał mocą aktu z dnia [...], nr [...], zaś w roku szkolnym 2002/2003 rozpoczął staż na stopień nauczyciela mianowanego. Zarówno w roku szkolnym 2002/2003 jak i 2003/2004 oraz 2004/2005, zajmował stanowisko nauczyciela fizyki i informatyki w Publicznym Gimnazjum oraz nauczyciela informatyki w Publicznej Szkole Podstawowej. Powołując przepisy Karty Nauczyciela oraz § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.), organ nadzoru stwierdził, iż dokonana w dniu 1 września 2001 r. oraz 26 czerwca 2002 r. czynność dyrektora Publicznego Gimnazjum w K. o uznaniu, iż ukończenie przez T. T. studiów wyższych na kierunku budownictwa, uprawnia go do nauczania przedmiotów informatyki i fizyki, jest nieważna i nie wywołuje skutków prawnych, ponieważ dokonana została w oparciu o nieobowiązującą w dniu jej dokonania regulację prawną. Organ wyjaśnił, iż uznanie kwalifikacji nastąpiło na podstawie kompetencji udzielonej dyrektorowi w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określania szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz. 433 ze zm.), które obowiązywało do dnia 7 października 2000 r. Utraciło ono bowiem moc na podstawie art. 16 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 234). Natomiast w tym czasie nie obowiązywało jeszcze rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr 155, poz. 1288), które weszło w życie z dniem 8 października 2002 r. W ocenie organu w okresie od 8 października 2000 r. do 7 października 2002 r. nie było zatem możliwe ustalenie przez dyrektora szkoły, czy dany kierunek (specjalność) studiów jest zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela, w brzmieniu obowiązującym w chwili rozpoczęcia przez T. T. stażu na stopień nauczyciela mianowanego, stanowisko nauczyciela mogła zajmować osoba, która posiadała wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podjęła pracę na stanowisku, do którego były to wystarczające kwalifikacje. Na tej też podstawie, organ nadzoru ocenił, iż przedłożone przez dyrektora zapisy z indeksu T. T. z ukończonych studiów wyższych zawodowych na kierunku budownictwa, nie stanowiły podstawy do stwierdzenia, iż T. T. w chwili rozpoczęcia stażu posiadał wystarczające kwalifikacje do nauczania informatyki i fizyki w szkole. Jak zaznaczył, program studiów nie pokrywał się bowiem w dostatecznym zakresie z obowiązującą podstawą programową, jaką nauczyciel winien realizować z informatyki i fizyki w szkole podstawowej i gimnazjum. Jednocześnie organ uznał, iż wymagane kwalifikacje do nauczania informatyki T. T. uzyskał dopiero z chwilą ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku informatyka. Tym samym, jedynie ostatni rok stażu, odbył zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. Powołując przepisy art. 10 ust. 7, 9 i 10 Karty Nauczyciela organ wskazał, iż do nauczyciela, który nie posiada kwalifikacji do zajmowania danego stanowiska nie stosuje się przepisów rozdziału 3a Karty Nauczyciela, co oznacza, iż nie może on odbyć stażu na kolejny stopień awansu zawodowego. Wobec tego zaś, uwzględniając treść art. 3 ust. 3 Karty Nauczyciela, należało uznać, że czynności dyrektora zostały podjęte z naruszeniem przepisów Karty Nauczyciela, przepisów o kwalifikacjach oraz przepisów w sprawie uzyskiwania stopnia awansu zawodowego przez nauczycieli i stwierdzić ich nieważność.

[...] Kurator Oświaty decyzją z dnia [...],[...] wydaną na skutek odwołania wniesionego przez T. T. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...], stwierdzając naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Rozpatrując sprawę ponownie, Wójt Gminy K. decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił T. T., nauczycielowi kontraktowemu Publicznego Gimnazjum w K., nadania stopnia nauczyciela mianowanego. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ podał art. 9b ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2003 r., Nr 118, poz. 1112 ze zm.). W uzasadnieniu powołując stan faktyczny wskazał, iż wprawdzie wnioskodawca rozpoczął pracę jako nauczyciel kontraktowy w Publicznym Gimnazjum w K. we wrześniu 2002 r., jednakże w wyniku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] ustalone zostało, iż T. T. wymagane kwalifikacje do nauczania informatyki uzyskał dopiero z chwilą ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku informatyka, tj. w 2004 r., a zatem jedynie ostatni rok odbywania stażu na stopień nauczyciela mianowanego przebiegał zgodnie z posiadanymi przez niego kwalifikacjami. Z tego też względu organ stwierdził, iż wniosek T. T. z dnia 23 czerwca 2005 r. o wszczęcie procedury egzaminacyjnej dotyczącej nadania stopnia nauczyciela mianowanego nie zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie jednak przyjął, że fakt ukończenia studiów w 2004 r. stanowi pozytywną przesłankę rozpoczęcia stażu do uzyskania kolejnego stopnia awansu zawodowego, zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt. 1 Karty Nauczyciela. Ponieważ jednak w myśl przepisu art. 9c ust.1 pkt 2 bieg terminu stażu na stopień nauczyciela mianowanego rozpoczął się w 2004 r., jego koniec winien przypaść na rok 2007.

W odwołaniu od decyzji T. T. wyjaśnił, iż we wrześniu 2001 r. został zatrudniony w Publicznym Gimnazjum w K. na stanowisku nauczyciela stażysty, stosownie do art. 10 pkt 3 Karty Nauczyciela. W myśl wskazanego przepisu, pomimo braku kwalifikacji określonych w art. 9 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela, mógł zatem rozpocząć staż na kolejny stopień awansu zawodowego. Stosowne przygotowanie pedagogiczne uzyskał z chwilą ukończenia kursu kwalifikacyjnego dla czynnych zawodowo nauczycieli i po odbyciu trwającego 9 miesięcy stażu, decyzją dyrektora z dnia [...], otrzymał stopień nauczyciela kontraktowego. We wrześniu 2002 r. mocą wskazanego aktu rozpoczął odbywanie stażu do uzyskania stopnia awansu nauczyciela mianowanego, w trakcie trwania którego ukończył uzupełniające studia magisterskie z informatyki. Z kolei w dniu 23 czerwca 2005 r. w oparciu o art. 9b pkt 1 wystąpił o wszczęcie postępowania egzaminacyjnego na stopień nauczyciela mianowanego. Powołując się na treść art. 9b Karty Nauczyciela i kwestionując w tym zakresie stanowisko Wójta o niespełnieniu wymagań kwalifikacyjnych w chwili rozpoczęcia stażu, odwołujący stwierdził, iż z powołanego przepisu wynika, że nauczyciel winien posiadać stosowne kwalifikacje w chwili złożenia wniosku o nadanie kolejnego stopnia awansu zawodowego, a nie w chwili rozpoczęcia stażu, co potwierdza art. 10 pkt 3 Karty Nauczyciela.

[...] Kurator Oświaty decyzją z dnia [...], nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji powołując stan faktyczny zaistniały w sprawie oraz przepisy rozdziału 3 i 3a oraz art. 10 Karty Nauczyciela, jak również § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.), organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji dotyczące niespełnienia przez T. T. warunków do nadania mu kolejnego stopnia awansu zawodowego, z uwagi na nielegitymowanie się w dniu rozpoczęcia stażu wymaganymi kwalifikacjami zawodowymi. Jednocześnie wskazał na argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji, jak również na stanowisko wyrażone w decyzji własnej z dnia [...], nr [...], stwierdzającej nieważność czynności podjętych przez Dyrektora Publicznego Gimnazjum w K. w zakresie otwarcia stażu na stopień nauczyciela mianowanego, zatwierdzenia planu rozwoju zawodowego oraz dokonania pozytywnej oceny dorobku zawodowego za okres stażu dla T. T.

Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi T. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż sposób prowadzenia postępowania w tej sprawie nie czynił zadość przepisom art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 80 k.p.a. Zarzucił, iż w zaskarżonej decyzji nie zawarto jednoznacznych wyjaśnień, co do stanu prawnego na dzień rozpoczęcia stażu na stopień nauczyciela mianowanego, a jej uzasadnienie nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a. Kwestionując treść rozstrzygnięcia stwierdził, iż organ wskazując na nieważność czynności Dyrektora Publicznego Gimnazjum w K. z dnia [...] i [...] w uzasadnieniu swej decyzji pominął zapis art. 9 ust. 1a–3 Karty Nauczyciela, który określa podmiot oraz akt prawny, na mocy, którego można było podać szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli, wskazując poziom wykształcenia i jego zakres w odniesieniu do poszczególnych typów szkół. Podkreślił również, iż stosownie do rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2004 r. (sygn. akt U 1/04, OTK-A-2004/5/43) dyrektor szkoły był podmiotem właściwym do określania kwalifikacji nauczyciela. Jednocześnie, jako organ zatrudniający, miał prawo podjąć w dniach [...] oraz [...] stosowne decyzje, działając w oparciu o obowiązującą regulację prawną, która wygasła dopiero w dniu 10 września 2002 r. Skarżący zaznaczył, że w czasie odbywania stażu spełnił określone w rozdziale 3a Karty Nauczyciela wymagania odnośnie obowiązkowego wymiaru zajęć, co potwierdzają stosowne dokumenty. Skoro zaś rozporządzenie z dnia 10 września 2002 r., na które organ powołuje się w decyzji, weszło w życie w dniu 8 października 2002 r., to nie obowiązywało ono w chwili rozpoczęcia przez niego stażu na stopień nauczyciela mianowanego. W kwestii uznania przez organ, iż wystarczające kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela, uzyskał on dopiero po ukończeniu studiów wyższych magisterskich na kierunku informatyki (tj. 21 czerwca 2004 r.), skarżący stwierdził, iż w jego ocenie stanowisko to jest niezgodne z uregulowaniami Karty Nauczyciela. Wskazał, że został zatrudniony w szkole na podstawie art. 10 pkt 3 Karty Nauczyciela. Legitymując się dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych, przygotowaniem pedagogicznym z zakresu nauczanego, kierunkowego przedmiotu, tj. informatyki oraz aktem nadania stopnia zawodowego nauczyciela kontraktowego, spełnił wymogi kwalifikacyjne określone w art. 9 ust. 1 Karty Nauczyciela, a to z kolei umożliwiło mu rozpoczęcie stażu na nauczyciela mianowanego. Podkreślił, iż w dniu złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzaminacyjnego, spełniał również wymogi określone w art. 9b ust. 1. Z treści przepisu wynika, że istotne jest spełnienie warunków do uzyskania kolejnego stopnia awansu zawodowego nauczyciela w chwili złożenia wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego bądź egzaminacyjnego, nie zaś w chwili rozpoczęcia stażu. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, podważającym zasadność zajmowania stanowiska nauczyciela osobie, legitymującej się aktem nadania stopnia nauczyciela kontraktowego, skarżący zakwestionował także dokonanie oceny jego kwalifikacji jedynie na podstawie zapisów z indeksu, bez zasięgnięcia opinii uczelni wyższej. Zauważył, iż dyrektor dokonując oceny kwalifikacji opierał się nie tylko na zapisach indeksu, ale także dokonał praktycznego sprawdzenia jego wiedzy i umiejętności. Odnośnie postępowania nadzorczego T. T. podniósł, iż pomimo posiadania informacji w zakresie niniejszej sprawy organ nadzoru nie zareagował wcześniej na stwierdzone nieprawidłowości, a wręcz przeciwnie – podobnie jak organ prowadzący szkołę, opiniował pozytywnie arkusze organizacyjne pracy gimnazjum. To zaś, w ocenie skarżącego, przyczynić się mogło jedynie do utwierdzenia dyrektora szkoły w przekonaniu, iż podejmowane przez niego decyzje są zgodne z przepisami prawa.

[...] Kurator Oświaty w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko oraz argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ odniósł się do przeprowadzonego postępowania nadzorczego zakończonego decyzją z dnia [...]. Wyjaśnił, że postępowanie nadzorcze wobec czynności organów uczestniczących w postępowaniu o nadanie stopnia awansu zawodowego, pomimo, iż wszczynane jest z urzędu i ma charakter odrębny od dwuinstancyjnego postępowania w sprawie o nadanie stopnia awansu zawodowego, to jednak nie jest od tego postępowania niezależne i nie może być prowadzone samodzielnie. Jednocześnie staje się ono bezprzedmiotowe po zakończeniu postępowania o nadanie stopnia awansu zawodowego. Kurator wskazał, iż w niniejszej sprawie postępowanie nadzorcze zakończone zostało decyzją o stwierdzeniu nieważności czynności Dyrektora Publicznego Gimnazjum w K., podjętych w związku z ubieganiem się T. T. o stopień nauczyciela mianowanego, zaś podjęta w tym zakresie decyzja stała się prawomocna. Odnosząc się, zatem, do zarzutów skargi organ zauważył, iż stanowisko w zakresie kwalifikacji T. T., przedstawione zostało we wskazanej decyzji, która zawierała obszerne uzasadnienie faktyczne i prawne, zgodne z art. 107 § 3 k.p.a. Pomimo możliwości i stosownego pouczenia skarżący nie odwołał się jednak od tej decyzji do Ministra Edukacji Narodowej, w kwestii posiadanych kwalifikacji w czasie rozpoczęcia i realizowania stażu na stopień nauczyciela mianowanego. Organ zaznaczył, iż skoro T. T. na dzień rozpoczęcia stażu nie legitymował się wymaganymi kwalifikacjami zawodowymi, przez co nie spełnił warunków do nadania mu kolejnego stopnia awansu zawodowego, określonych w art. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela, należało odmówić mu nadania kolejnego stopnia awansu.

Rozpatrując przedmiotową skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wskazał, że z przepisów rozdziału 3a ustawy Karta Nauczyciela, regulujących tryb nadawania stopni awansu zawodowego nauczycieli wynika, że postępowanie to ma cechy dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej o nadaniu stopnia awansu zawodowego lub o odmowie nadania takiego stopnia (art. 9b ust. 4 i 6 ustawy). Postępowanie jest wieloetapowe i obejmuje odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz w przypadku nauczyciela stażysty – uzyskania akceptacji komisji kwalifikacyjnej, po przeprowadzonej rozmowie – art. 9b ust. 1 pkt 1, a w przypadku nauczyciela kontraktowego – zdania egzaminu przed komisją egzaminacyjną, natomiast w przypadku nauczyciela mianowanego – uzyskania akceptacji komisji kwalifikacyjnej.

Zgodnie z art. 9d ust. 1 ustawy, nauczyciel stażysta rozpoczyna staż z dniem nawiązania stosunku pracy, nauczyciel kontraktowy i nauczyciel mianowany z dniem 1 września, na swój wniosek skierowany do dyrektora szkoły. Przepisy ustawy Karta Nauczyciela nie przewidują podejmowania przez organ jakichkolwiek decyzji o dopuszczeniu do rozpoczęcia stażu albo decyzji odmawiającej takiego dopuszczenia. Zatem, uzyskanie kolejnego stopnia awansu zawodowego uzależnione jest od spełnienia przez nauczyciela trzech warunków: posiadania wymaganych kwalifikacji, odbycia stażu (oprócz nauczycieli wymienionych w art. 9e ust. 1–3) zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego, a także uzyskania pozytywnego wyniku w postępowaniu przed komisją kwalifikacyjną lub egzaminacyjną.

Podstawowym warunkiem nadania kolejnego stopnia awansu zawodowego jest posiadanie przez nauczyciela wymaganych kwalifikacji. Obecne brzmienie przepisu ust. 1 art. 9b ustalone w ustawie z dnia 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty – ustawy Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego, ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 111, poz. 1194) – jednoznacznie wskazuje, że nauczyciel ubiegający się o awans musi spełniać ogólne wymogi kwalifikacyjne określone w art. 9 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela, jak też wymogi szczegółowe zawarte w aktach wykonawczych wydanych na podstawie art. 9 ust. 2 i 3 Karty Nauczyciela. Warunek posiadania odpowiednich kwalifikacji należy uznać za spełniony, jeżeli nauczyciel ukończył kierunek (specjalność) studiów zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. Ustalenia, czy dany kierunek jest zbliżony z nauczanym przedmiotem, dokonuje dyrektor szkoły zatrudniający nauczyciela. Ustalenie to jest równoznaczne z uznaniem spełnienia przez nauczyciela wymagań kwalifikacyjnych, a zatem może on się ubiegać o kolejny stopień awansu. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że Karta Nauczyciela nie określa minimalnego wymiaru zajęć koniecznego do zrealizowania zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. W sytuacji, gdy nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć naucza w ramach tego wymiaru różnych przedmiotów, również takich, do których nauczania nie posiada kwalifikacji, wystarczające jest, aby nauczał zgodnie z kwalifikacjami, nawet przez mniejszą liczbę godzin niż połowa wymiaru. Drugim warunkiem nadania stopnia awansu zawodowego jest odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego. Ustawowa definicja stażu znajduje się w art. 3 pkt 3 Karty Nauczyciela.

Trzecim warunkiem niezbędnym do nadania nauczycielowi stopnia awansu jest, w przypadku ubiegania się o stopień nauczyciela mianowanego – zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną.

Sąd pierwszej instancji wskazał, iż nauczyciel ubiegający się o awans zawodowy winien spełniać wszystkie wymienione przesłanki, jednakże przepisy Karty Nauczyciela nie określają kolejności, w jakiej owe przesłanki powinny być spełnione. Jeżeli więc nauczyciel odbył staż, w sytuacji, gdy kierunek ukończonych przez niego studiów nie zgadzał się z nauczanym przedmiotem, ale w dniu złożenia wniosku o nadanie stopnia awansu zawodowego spełnił wymagania kwalifikacyjne, to brak jest podstaw do nałożenia na niego obowiązku odbycia kolejnego stażu.

Z brzmienia art. 9b Karty Nauczyciela wynika, że istotne jest posiadanie kwalifikacji w chwili złożenia przez nauczyciela wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego. W praktyce przepis ten dopuszcza sytuację, że staż rozpoczyna nauczyciel uzupełniający kwalifikacje np. kończący studia wyższe, który przed zakończeniem stażu ukończy formę kształcenia dającą mu pełne kwalifikacje.

Wobec takiego rozumienia wskazanych przepisów, przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu stwierdził, że skarżący spełnił przesłanki (warunki) wymagane przywołanym przepisem art. 9b ustawy Karta Nauczyciela pozwalające na skuteczne złożenie wniosku o podjęcie postępowania egzaminacyjnego.

Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż Dyrektor Publicznego Gimnazjum w K., w odpowiedzi na wniosek skarżącego o otwarcie stażu na stopień nauczyciela mianowanego przydzielił mu opiekuna stażu i zobowiązał go, aby w terminie do dnia 30 września 2002 r. opracował i przedłożył plan rozwoju zawodowego. Następnie w dniu 9 października 2002 r. dokonał zatwierdzenia przedłożonego planu rozwoju zawodowego, którego realizacja przypadła na okres od 1 września 2002 r. do dnia 31 maja 2005 r. W dniu 6 czerwca 2005 r. skarżący przedłożył dyrektorowi sprawozdanie z realizacji planu rozwoju zawodowego za okres odbytego stażu i w dniu 20 czerwca 2005 r. otrzymał pozytywną ocenę dorobku zawodowego. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż od czerwca 2004 r. skarżący posiadał dyplom ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku informatyka, świadectwo ukończenia kursu kwalifikacyjnego z przygotowania pedagogicznego z dnia 24 czerwca 2002 r., akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego z dnia 28 czerwca 2002 r. Natomiast organy obu instancji zgodnie uznały, że wprawdzie obecnie T. T. posiada wymagane kwalifikacje do nauczania informatyki, gdyż uzyskał je z chwilą ukończenia studiów wyższych magisterskich na kierunku informatyka na Wydziale Elektrotechniki i Automatyki Politechniki O., a więc z dniem 21 czerwca 2004 r., jednak przyjąć należy, iż jedynie ostatni rok stażu na stopień nauczyciela mianowanego odbywał zgodnie wymaganymi kwalifikacjami.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji nie podzielił poglądu, iż wobec skarżącego mają zastosowanie przepisy art. 9b ust. 6 w związku z art. 10 ust. 7, 8, 9, 10 ustawy Karta Nauczyciela, pozwalające na wydanie decyzji administracyjnej o odmowie nadania stopnia awansu zawodowego. Nie można bowiem uznać, że skarżący nie spełnił wszystkich warunków, o których mowa w ust. 1 art. 9 Karty Nauczyciela, gdyż posiadał wymagane kwalifikacje, odbył staż zakończony pozytywną oceną dorobku zawodowego, a nie mógł przystąpić do egzaminu przed komisją egzaminacyjną, gdyż otrzymał decyzje odmowną o nadaniu stopnia awansu zawodowego w chwili zgłoszenia wniosku o podjęcie postępowania egzaminacyjnego.

Odnosząc się do decyzji [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] stwierdzającej nieważność czynności podejmowanych w postępowaniu o nadanie nauczycielowi stopnia awansu zawodowego, Sąd pierwszej instancji wskazał, że przepisy art. 9h ustawy Karta Nauczyciela wprowadzają odrębny tryb nadzorczy wobec wszystkich organów uczestniczących w postępowaniu o nadanie stopnia awansu zawodowego. Nadzór ten ma charakter nadzoru legalnościowego, tj. dotyczy oceny zgodności danej czynności z przepisami ustawy Karta Nauczyciela, przepisami o kwalifikacjach wymaganych od nauczycieli oraz innymi przepisami wymienionymi w ust. 2 art. 9h. Przywołany przepis art. 9h ustawy Karta Nauczyciela statuuje bezwzględną nieważność z mocy prawa każdej czynności podjętej w ramach poszczególnych etapów postępowania o nadanie stopnia awansu zawodowego z naruszeniem prawa. Sąd pierwszej instancji uznał, iż w decyzji z [...] organ nadzoru pedagogicznego nie wykazał naruszenia jakich przepisów dopuścił się dyrektor szkoły zatwierdzając plan rozwoju zawodowego oraz dokonując pozytywnej oceny dorobku zawodowego nauczyciela. Nie można bowiem uznać, że zakwestionowane czynności dyrektora są sprzeczne z przepisami ustawy Karta Nauczyciela, tylko dlatego, iż dopiero po rozpoczęciu stażu nauczyciel spełnił wymogi określone w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela, a więc uzyskał wymagane kwalifikacje.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i sprowadzają się do wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 9 ust. 5 lub 6 ustawy Karta Nauczyciela, po dokonaniu oceny spełnienia wymagań kwalifikacyjnych w oparciu o ust. 1 pkt 2 powołanego przepisu art. 9b omawianej ustawy.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł [...] Kurator Oświaty, powołując się na art. 173 Kodeksu postępowania administracyjnego. W oparciu o przepis art. 174 pkt 1 k.p.a., organ zarzucił skarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 9b ust. 1 i art. 9d ustawy Karta Nauczyciela. Wskazując na powyższe na podstawie art. 185 k.p.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż z przepisów ustawy Karta Nauczyciela wynika, że w sytuacji, gdy nauczyciel nie posiada kwalifikacji zawodowych to nie spełnia jednej z przesłanek koniecznych do nadania mu wyższego stopnia awansu zawodowego, wymienionych w art. 9b ust. 1 w związku z art. 9d ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela, to z chwilą zawnioskowania o staż na kolejny stopień awansu zawodowego właściwy organ, o którym mowa w art. 9b ust. 4 tej ustawy winien, zgodnie z art. 9b ust. 6 Karty Nauczyciela, odmówić takiemu nauczycielowi nadania kolejnego stopnia awansu zawodowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2001 r. sygn. akt II SA 119/01).

W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. T. wniósł o jej oddalenie, zauważając szereg błędów merytorycznych i formalnoprawnych oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 9b ust. 1 oraz art. 9d ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należało przypomnieć, że stosownie do przepisu art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga kasacyjna powinna w szczególności zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Należy zatem wskazać konkretny przepis (przepisy) prawa materialnego lub procesowego, który w ocenie wnoszącego tę skargę został naruszony przez sąd administracyjny pierwszej instancji. Z kolei przepis art. 174 cyt. ustawy dopuszcza dwie podstawy kasacyjne:

– naruszenie (przez sąd – art. 173 § 1) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1),

– naruszenie (przez sąd) przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej może on uwzględniać tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Nie może bowiem zastępować strony i precyzować, poprawiać czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne. Podkreślić należy, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki, dotyczący także radców prawnych (art. 175 § 1 powołanej ustawy), aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 w niniejszej sprawie nie występują.

Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna zawiera oczywistą pomyłkę pisarską wskazując jako podstawę kasacyjną art. 174 pkt 1 k.p.a. zamiast ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i opiera się na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 9b ust. 1 i art. 9d ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela.

Nieprawidłowość ta dotyczy także art. 174 pkt 2 k.p.a. i art. 185 k.p.a. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosują bowiem organy administracji a nie sąd administracyjny. Powołane przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mogły być zatem wskazane jako podstawy i wnioski skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że powyższe wadliwości umożliwiają rozpoznanie skargi kasacyjnej i dokonanie oceny zasadności zawartego w niej zarzutu.

W świetle art. 9b ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a–3, odbycie stażu z zastrzeżeniem art. 9c ust. 1–3 zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, o której mowa w art. 9c ust. 6 oraz w przypadku nauczyciela kontraktowego zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że cytowany przepis nie określa w jakiej kolejności mają być spełnione warunki określone w tym przepisie. Natomiast w przypadku nauczyciela kontraktowego ich ocena dokonywana jest w dniu złożenia przez niego wniosku o podjęcie postępowania egzaminacyjnego nie zaś na dzień rozpoczęcia stażu. Powołane wyżej warunki dotyczą stopnia awansu zawodowego, a nie rozpoczęcia stażu. Decyzję w przedmiocie nadania bądź odmowy nadania nauczycielowi kontraktowemu stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego podejmuje bowiem organ prowadzący szkołę (art. 9b ust. 4 pkt 2 Karty Nauczyciela), zaś wniosek, w którym nauczyciel zwraca się o staż jest kierowany do dyrektora szkoły, który jest uprawniony jedynie do nadania stopnia nauczyciela kontraktowego. Zauważyć należy, że wniosek ten jest jedynym warunkiem rozpoczęcia stażu i w istocie stanowi zawiadomienia o jego rozpoczęciu. Przepisy ustawy Karta Nauczyciela nie przewidują bowiem wydania decyzji administracyjnej o dopuszczeniu bądź odmowie dopuszczenia do stażu.

Definicję normatywną stażu zawiera przepis art. 3 pkt 3 Karty Nauczyciela, zgodnie z którym rozumie się przez to okres zatrudnienia nauczyciela w przedszkolach, szkołach, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 1a oraz ust. 2 pkt 2, w wymiarze co najmniej ½ obowiązkowego wymiaru zajęć rozpoczętego i realizowanego w trybie i na zasadach określonych w przepisach rozdziału 3a. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że jej istotnym elementem jest zatrudnienie m.in. w szkole, wymiar tego zatrudnienia i fakt jego rozpoczęcia i zrealizowania zgodnie z zasadami obowiązującymi przy ubieganiu się o kolejny stopień awansu zawodowego.

W myśl art. 9c ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela w przypadku ubiegania się o awans na stopień nauczyciela mianowanego staż ten wynosi 2 lata i 9 miesięcy. W okresie stażu nauczyciel realizuje własny plan rozwoju zawodowego zatwierdzony przez dyrektora szkoły, uwzględniający wymagania, o których mowa w art. 9g ust. 10. Po zakończeniu stażu nauczyciel składa dyrektorowi szkoły sprawozdanie z realizacji tego planu (art. 9c ust. 3). Nauczycielowi kontraktowemu odbywającemu staż dyrektor szkoły przydziela opiekuna spośród nauczycieli mianowanych lub dyplomowanych. Następnie dyrektor szkoły dokonuje oceny pozytywnej lub negatywnej dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu z uwzględnieniem stopnia realizacji planu rozwoju zawodowego. Z kolei przepis art. 9d ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela stanowi, że nauczyciel rozpoczyna staż z początkiem roku szkolnego, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia rozpoczęcia zajęć, na swój wniosek skierowany do dyrektora szkoły. Przepis ten określa termin składania wniosku o rozpoczęcie stażu.

Z powołanych przepisów Karty Nauczyciela regulujących kwestie dotyczące odbywania przez nauczyciela stażu nie wynika, aby uzależniały one możliwość jego rozpoczęcia od posiadania odpowiednich wymagań kwalifikacyjnych i niemożności ich uzupełnienia, podnoszenia w czasie jego odbywania. Wymogi kwalifikacyjne, które spełnić musi nauczyciel ubiegający się o awans określa art. 9 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela oraz szczegółowe akty wykonawcze wydane na podstawie art. 9 ust. 2 i 3 Karty Nauczyciela.

Wskazać należy, że warunek posiadania odpowiednich kwalifikacji jest spełniony wówczas, gdy nauczyciel ukończył kierunek (specjalność) studiów zbliżony do nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. Takiego ustalenia dokonuje dyrektor szkoły zatrudniający nauczyciela.

To ustalenie jest równoznaczne z uznaniem spełnienia przez nauczyciela wymagań kwalifikacyjnych i umożliwia nauczycielowi ubieganie się o kolejny stopień awansu zawodowego.

Pozostałe warunki niezbędne do nadania nauczycielowi kontraktowemu stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego poza spełnieniem wymagań kwalifikacyjnych to odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela oraz w przypadku nauczyciela kontraktowego zdanie egzaminu przed komisją kwalifikacyjną. Z akt sprawy wynika, że T. T. spełniał wymagania kwalifikacyjne z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy Karta Nauczyciela.

W momencie zatrudnienia w Publicznym Gimnazjum w K. w dniu 1 września 2001 r. na stanowisku nauczyciela stażysty legitymował się dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku budownictwo na Wydziale Budownictwa Politechniki O. z dnia 27 września 1996 r. lecz nie posiadał przygotowania pedagogicznego. Dyrektor tego Gimnazjum na dzień zatrudnienia na podstawie § 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz. 433) ustalił, że ukończony przez niego kierunek studiów jest zbliżony do nauczanego przedmiotu – informatyki.

W dniu 24 czerwca 2002 r. T. T. uzyskał świadectwo ukończenia kursu kwalifikacyjnego z przygotowania pedagogicznego, zaś w dniu 26 czerwca 2002 r. Dyrektor Gimnazjum uznał, iż ma on uprawnienia również do nauczania przedmiotu – fizyka.

Następnie w dniu 28 czerwca 2002 r. nadał T. T. stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego.

Podkreślić należy, że ustalenie przez dyrektora szkoły, że ukończony przez niego kierunek studiów jest zbliżony do nauczanego przez niego przedmiotu informatyki, a następnie także fizyki było równoznaczne ze spełnieniem przez niego wymagań kwalifikacyjnych do ich nauczania. Zgodność zatrudnienia nauczyciela w 2001 r. z wymaganiami kwalifikacyjnymi stosownie do art. 33 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty podlegała nadzorowi pedagogicznemu, który do 20 marca 2006 r. nie stwierdził nieprawidłowości.

Wskazać należy, iż powołane wyżej rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz. 433), które stanowiło podstawę prawną podjęcia przez Dyrektora Gimnazjum Publicznego wobec T. T. czynności w dniach 1 września 2001 r. i 26 czerwca 2002 r. obowiązywało do dnia 7 października 2002 r. Zostało ono uchylone przez § 21 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr 155, poz. 1288 ze zm.), które weszło w życie z dniem 8 października 2002 r.

Zauważyć należy, że klauzula derogacyjna zawarta w art. 16 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 239) dotyczy aktów wykonawczych, do których w wyniku ww. nowelizacji Karty Nauczyciela upoważnienie otrzymało nowe brzmienie. Podkreślić należy, że zmiana dokonana art. 1 pkt 4 wyżej powołanej ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. w art. 9 ust. 2 ustawy Karta Nauczyciela polegała na tym, że użyty w nim wyraz Minister Edukacji Narodowej zastąpiono wyrazem "minister właściwy do spraw oświaty i wychowania". Oznacza to, że powołane rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. wydane na podstawie upoważnienia, w którym dokonano jedynie zmiany sposobu określenia nazwy ministra właściwego do wydania aktu nie utraciło zatem mocy obowiązującej.

Z akt sprawy wynika również, że nauczyciel kontraktowy T. T. spełniał także kolejny warunek do nadania mu kolejnego stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego, bowiem odbył wymagany staż zakończony pozytywną oceną jego dorobku zawodowego i z chwilą, gdy wystąpił o wszczęcie postępowania egzaminacyjnego wydano decyzję o odmowie nadania mu stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego.

Powyższe rozważania upoważniają do stwierdzenia, że dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia przepisów ustawy Karta Nauczyciela w tym art. 9b ust. 1 w związku z art. 9d ust. 1 tej ustawy była prawidłowa.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.