Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA 2510/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-06-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w skaldzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno NSA Anna Lech (spr.) Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta L na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2002 r. [...] w przedmiocie komunalizacji oddala skargę


UZASADNIENIE

I SA 2510/02

UZASADNIENIE

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez gminę Miasto L. z mocy prawa własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...] w L. XVI Wydział Ksiąg Wieczystych, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że w dniu 27 maja 1990 r. tj. w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) zarząd przedmiotową nieruchomością sprawowały L. w L., na podstawie decyzji Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami nr [...] z dnia [...] września 1979 r.

Decyzją tą przekazano w odpłatne użytkowanie L. w L. teren nie zabudowany Skarbu Państwa, położony w L. przy ul. [...], oznaczony na mapie geodezyjnej, zaewidencjonowanej za nr [...] jako działki [...] i [...[, odpowiadające działce ewidencyjnej oznaczonej numerem [...], a obecnie działce hipotecznej nr [...]. Wojewoda L. przedstawił, następujący stan sprawy:

decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r., nr [...] odmówiono stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez gminę Miasto L. z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

W wyniku złożonego przez Prezydenta Miasta L. odwołania od decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w W. decyzją z dnia [...] czerwca 1997 r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...]. Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej Prezydent Miasta L. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Po rozpatrzeniu skargi Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 kwietnia 1998 r. uchylił decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej w W. wskazując na konieczność wyjaśnienia stanu prawnego i faktycznego przedmiotowej nieruchomości, a w szczególności zbadanie zgodności ze stanem faktycznym, opisanym w decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 1987 r. w sprawie wygaszenia prawa użytkowania przez L. w L. do nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w rejestrze gruntów jako działka nr [...]. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w W. rozpatrując ponownie odwołanie Prezydenta Miasta L. decyzją z dnia [...] lipca 1998 r., nr [...] postanowiła uchylić w całości zaskarżoną decyzję Wojewody L. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Oględziny nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] wykazały, iż decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 1987 r. w sprawie wygaszenia zarządu do działki nr [...] nie dotyczy działki nr [...]. Wojewoda [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji o wygaszeniu zarządu. Postępowanie w zakresie komunalizacji przedmiotowej nieruchomości zostało zawieszone. W tej sytuacji Wojewoda [...] w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości prowadził dwa odrębne postępowania, tj. postępowanie tzw. komunalizacyjne, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych oraz postępowanie w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji wygaszającej zarząd do działki nr [...] położonej w L. przy ul. [...] i ul. [...].

Decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r., nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami wspólnego dla wszystkich dzielnic m. L. Urzędu Dzielnicowego [...] nr [...] w sprawie wygaszenia prawa użytkowania przez L. w L., nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] określonej w wpisie z rejestru gruntów jako działka nr [...], położonej przy dawnej ul. [...].

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. złożył odwołanie Prezydent Miasta L. podnosząc, że decyzja nr [...] winna stwierdzić wygaszenie zarządu działką nr [...], która została przejęta na potrzeby miasta i była wykorzystywana jako pętla autobusowa, a nie działki nr [...].

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że w przypadku sprzeczności między rozstrzygnięciem decyzji, a jej uzasadnieniem, za właściwą należy przyjąć treść osnowy, ponieważ w osnowie decyzji wyrażona jest wola organu załatwiającego przedmiotową sprawę. Skoro zatem w decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 1987 r. rozstrzygnięto o wygaśnięciu praw do działki nr [...], to jeśli okoliczności sprawy nie pozwalały na stwierdzenie, że nastąpiła oczywista omyłka w rozumieniu art. 113 § 1 kpa w numeracji działek, to należy uznać, iż na mocy tej decyzji wygasło prawo zarządu dla L. w L. do wskazanej w osnowie działki nr [...]. Natomiast żadnych praw w stosunku do działki nr [...] decyzja z dnia [...] stycznia 1987 r. nie rozstrzyga.

Zatem przedmiotowa działka w dniu 27 maja 1990 r. była w zarządzie L. w L. na podstawie decyzji Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami nie [...] z dnia [...] września 1979 r.

Tytuł prawny w postaci zarządu do przedmiotowej nieruchomości, na podstawie wyżej wymienionych dokumentów przysługujący L. w L., dla których organem założycielskim nie był terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego, wyklucza możliwość stwierdzenia komunalizacji z mocy prawa, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., więc organ pierwszej instancji orzekł o odmowie komunalizacji.

Od decyzji Wojewody [...] złożył odwołanie Prezydent Miasta L..

Krajowa Komisja Odwoławcza decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...] utrzymała w mocy decyzję Wojewody L. z dnia [...] maja 2002 r.

W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa stwierdziła, że skoro Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...].02.2002 r. uchylił decyzję Wojewody L. z dnia [...] czerwca 2001 r. stwierdzającą nieważność decyzji w sprawie wygaszenia prawa użytkowania L. do działki [...] a więc decyzja ta nie rozstrzyga o prawie wygaszenia zarządu do działki, której niniejsza sprawa dotyczy to jest do działki [...] to zaskarżonej decyzji nic można uznać za niezgodną z prawem materialnym.

Z decyzji z dnia [...].09.1979 r. Naczelnika Dzielnicy [...] wynika, że przedmiotowa nieruchomość składająca się z działek ewidencyjnych [...] i [...] (obecnie działka [...]) została przekazana w odpłatne użytkowanie L. w L. na podstawie ustawy z dnia 14.07.1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Prawo użytkowania uzyskane na podstawie tej decyzji następnie z mocy postanowień art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przekształciło się w zarząd. Skoro decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o wygaszeniu użytkowania (zarządu) nie dotyczyła nieruchomości stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania komunałizacyjnego, czyli decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, nie można uznać za niezgodne z prawem ustaleń organu pierwszej instancji, że nie zaistniały przewidziane w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przestanki materialnoprawne do komunalizacji tej nieruchomości. Sam fakt, że przedmiotowa działka pozostawała w dniu 27.05.1990 r. w faktycznym użytkowaniu [...] na cele przeznaczone pod pętlę autobusową nie może wobec powołanego stanu prawnego przesądzać o tym, że należała ona do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 cyt. ustawy.

Na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej złożył skargę Prezydent Miasta L. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu wejścia w życie ustaw samorządowych, tj. w dniu 27 maja 1990 r., nieruchomość położona w L. przy ul. [...] nie mogła się znajdować w zarządzie L., ponieważ zakłady te, jako przedsiębiorstwo państwowe, zostały utworzone zarządzeniem nr [...] Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej dopiero w dniu 31 grudnia 1990 roku. Zatem w dniu 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwo L. nie istniało ani faktycznie, ani prawnie i nie mogło posiadać tych gruntów w udokumentowanym zarządzie. Przedmiotowe argumenty były podnoszone w odwołaniu, lecz organ drugiej instancji w ogóle się do nich nie odniósł. Jako dowód do odwołania została załączona kopia decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r., nr [...], w sprawie stwierdzenia rażącego naruszenia prawa przy uwłaszczeniu L., właśnie z powodu tej okoliczności.

Nadto w dniu 27 maja 1990 r. nieruchomość położona przy ul. [...] była wykorzystywana przez [...] w L. na potrzeby pętli autobusu linii "[...]", co stanowi fakt powszechnie znany. Dodatkowo organ dokonał lustracji tej nieruchomości i w protokole z oględzin z dnia 30.09.1999 r. zostało potwierdzone, że w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowe grunty w żaden sposób nie należały do L. oraz nie były w ogóle wykorzystywane przez tą jednostkę. Zatem również nie powinno być uwłaszczenia przedsiębiorstwa w stosunku do tych gruntów, co potwierdził Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miasta w decyzji z dnia [...] września 2001 r., nr [...], z urzędu stwierdzając nieważność decyzji Wojewody [...], znak [...] z dnia [...] kwietnia 1997 roku. Fakt, iż przedmiotowe grunty znajdowały się w posiadaniu [...] jako krańcówka linii autobusowej nr "[..]", powoduje, że podlegają one komunalizacji na rzecz gminy Miasta L. W tym przypadku stwierdzenie nabycia mienia następuje z mocy prawa według stanu faktycznego oraz prawnego obowiązującego w dniu 27 maja 1990 roku. Mienie ogólnonarodowe (państwowe) staje się mocy prawa własnością gminy Miasta L., jeżeli w dniu 27 maja 1990 r. stanowiło własność Skarbu Państwa i w dacie lej należało do rady narodowej, lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, lub innych jednostek organizacyjnych wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku. Przesłanki te zostały spełnione w niniejszej sprawie, gdyż w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotową nieruchomością niewątpliwie dysponował terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego.

L. nie mogą się legitymować decyzją o zarządzie do gruntów będących przedmiotem komunalizacji, gdyż jest bezsporne, iż w dniu 27 maja 1990 r. oraz w okresie wcześniejszym nie wykorzystywały nieruchomości do swoich statutowych celów. Taki stan rzeczy nakłada na właściwe organy obowiązek stwierdzenia wygaśnięcia takiej decyzji w trybie art. 162 § 1 i 2 Kpa. Tym bardziej, że jednostka ta wystąpiła w dniu 5 marca 1986 r. z wnioskiem o wygaśnięcie prawa zarządu. W tym wniosku została pomylona numeracja działki oraz jej powierzchnia i wydający decyzję organ administracji stwierdził wygaśnięcie prawa zarządu w stosunku do innego terenu, co stanowiło po prostu błąd tego organu, który nie przeprowadził w należytym stopniu postępowania wyjaśniającego. Zatem właściwy organ jest zobowiązany do przeprowadzenia zgodnego z prawem postępowania administracyjnego o wygaśnięciu prawa zarządu ustanowionego na rzecz przedsiębiorstwa i powyższe wynika z obligatoryjnej treści przepisu art. 162 § 1 i 2 Kpa.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

w pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjnymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

W niniejszej sprawie skarga nie mogła być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. nie naruszają prawa.

Komunalizacja mienia ogólnonarodowego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) może nastąpić tylko wtedy, gdy łącznie spełnione zostaną przesłanki wynikające z tego przepisu.

Przepis art. 5 ust. 1 powołanej ustawy stanowi: "jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do:

1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego;

2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego;

3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 – staje się w dniu wejścia w życie ustawy (to jest w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Podstawowe znaczenie ma zatem ustalenie czy w dacie 27 maja 1990 r. nieruchomość położona w L. przy ulicy [...] należała do jednej z trzech kategorii wymienionych w tym przepisie jednostek.

Wskazać należy, ze w dniu 27 maja 1990 r. działka gruntu oznaczona w ewidencji nr [...] położona w L. przy ulicy [...], pozostawała w zarządzie Przedsiębiorstwa [...] w W. na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] września 1979 r. Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w L. o przekazaniu działki [...] i [...] (odpowiadającej działce ewidencyjnej [...], a obecnie działce hipotecznej nr [...]) oddającej tę działkę w odpłatne użytkowanie L. w L., które następnie przekształciło się w zarząd.

Wbrew twierdzeniom skarżącego, z faktu, iż L. w L. przechodziły kilkakrotnie reorganizację i działały od 1973 r. do 31 grudnia 1990 r. jako jedno z przedsiębiorstw w wielozakładowym Przedsiębiorstwie [...] w W., nie można wywodzić iż nie istniała jednostka, która miała w zarządzie działkę nr [...].

Po podziale tego przedsiębiorstwa znów powstały L. w L., które po przejęciu części majątku, jako następca prawny były stroną niniejszego postępowania.

Natomiast stwierdzenie nieważności decyzji o uwłaszczeniu L. w L. będzie miało jedynie ten skutek, że o ile przesłanki uwłaszczenia będą spełnione, to uwłaszczone mieniem może być tylko przedsiębiorstwo istniejące w dniu 5 grudnia 1990 r., a więc Przedsiębiorstwo [...] w W., jako poprzednik prawny L. w L.. Organem tworzącym Przedsiębiorstwo [...] w W. był Minister Przemysłu Spirytusowego i Skupu, który pełnił też zwierzchni nadzór nad tym przedsiębiorstwem.

Nie jest też trafny zarzut skarżącego, że z niekwestionowanego faktu, iż przez pewien czas działka nr [...] nie była wykorzystywana przez L. w L., lecz przez [...] w L. na potrzeby pętli autobusu"[...]" może wywodzić, iż nie pozostawała w zarządzie tego Zakładu.

Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że L. w L. dążyły do uregulowania kwestii prawnych tej części nieruchomości, za którą ponosiły opłaty za zarząd, a faktycznie wykorzystywana była przez inne przedsiębiorstwo, o czym świadczy pismo z dnia 30 maja 1986 r. anonsujące o potrzebie zawarcia umowy cywilno-prawnej w tym zakresie oraz że wystąpiono z wnioskiem o wygaszenie zarządu tą nieruchomością.

W efekcie złożenia tego wniosku, w którym jednak mylnie podano numer działki, wydana została decyzja nr [...] z dnia [...] stycznia 1987 r., którą stwierdzono wygaśnięcie prawa użytkowania działki nr [...] położonej przy dawnej ul. [...], choć w uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że ma być to działka zajęta przed pętlą autobusową. Z oświadczeń złożonych do protokołu z oględzin nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] oznaczonej jako działka [...] wynika, że decyzja ta nie została sprostowana ani wzruszona.

W tej sytuacji, jeżeli w obrocie prawnym pozostaje decyzja o wygaśnięciu użytkowania innej działki, niż tej, która jest przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, nie można przyjąć, jak podnosi skarżący, ze decydować powinien stan faktyczny, a nie stan prawny istniejącej w dniu 27 maja 1990 r.

Nie jest też trafny zarzut skarżącego, ze organy winny dążyć do wygaszenia zarządu spornej działki, gdyż decyzja taka, nawet gdyby została obecnie wydana, nie będzie miała wpływu na stan prawny i faktyczny istniejący w dniu 27 maja 1990 r., to jest na komunalizację z mocy prawa.

Skoro więc przesłanki z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie zostały spełnione, to sąd uznał, że decyzje organów obu instancji nie naruszają prawa i na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.