Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 774/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-10-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 17 ust.1 ust.1a
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
article: art. 7,77,138 par 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. . 3 par 1 , art. 134 par 1 , art. 145 par 1 pkt 1 lit a i c , art. 135 art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2012 r. sprawy ze skargi S. N.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia niniejszego wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej S. N.-S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

S. N.-S. w dniu [...] r. złożyła w Centrum Świadczeń wniosek o ustalenie prawa odświadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną – dziadkiem S.W..

Prezydent Miasta , po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją

z dnia [..] r., nr [...], na podstawie

art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 17 oraz art. 3 pkt 11 ustawy z dnia

28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

S. N.-S. nie zgodziła się ze stanowiskiem organu I instancji

i w dniu 23 lutego 2012 r. zakwestionowała powyższą decyzję składając odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r.

Nr 139, poz. 992 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 6 czerwca

2012 r., nr SKO.KA.431.2455/2012, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.

Organ II instancji, na wstępie rozważań zawartych w uzasadnieniu, przywołał treść przepisów stanowiących podstawę poznawania świadczeń pielęgnacyjnych,

tj art. 17 ust.1, ust. 1a, ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Następnie przytoczył rozważania zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07, dotyczące przywołanych przepisów.

Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż S. W. jest wdowcem i posiada orzeczony znaczy stopień niepełnosprawności wydany na stałe w dniu [...] r. S. W. ma dwie córki W. K. i matkę wnioskodawczym .I. C.. W.K. oświadczyła, że nie może sprawować opieki nad ojcem, gdyż sama takiej opieki potrzebuje i w tej chwili mieszka razem ze swoimi dziećmi, które taką opiekę nad nią sprawują. Matka wnioskodawczym I. C., zgodnie z oświadczeniem S. N.-S. mieszka w [...]

i nie sprawuje opieki nad swoim ojcem. Wnioskodawczym oświadczyła, że mieszka

z dziadkiem i sprawuje osobiście opiekę nad nim. Polega ona na pomocy we wszystkich czynnościach życiowych. Sama jest osobą zamężną i mieszka z rodziną w mieszkaniu dziadka. Posiada dwoje dzieci w wieku [...] lat i [...] miesięcy. Opieka nad dziećmi nie przeszkadza jej sprawować opieki nad dziadkiem.

Zdaniem Kolegium osobą zobowiązaną do świadczenia opieki nad niepełnosprawnym ojcem jest córka I. C.. W świetle bowiem przytoczonych na wstępie przepisów osoba zobowiązana do alimentacji nie może scedować swoich uprawnień na dalszych członków rodziny z uwagi na swoje zatrudnienie, gdyż takie działanie zmierzałoby do obejścia przepisów ustawy

o świadczeniach rodzinnych w zakresie przesłanek uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego.

S. N.-S., działając przez pełnomocnika, zaskarżyła decyzję Kolegium wnosząc o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r.

Skarżonej decyzji zarzuciła naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 17 ust. 1a ustawy z 23 listopada 2003 r.

o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) w związku

z art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy polegającego na błędnym przyjęciu, iż skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad dziadkiem z powodu istnienia osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszym stopniu, podczas gdy jego córki nie są

w stanie sprawować nad nim opieki, gdyż zamieszkują w znacznych odległościach od miejsca jego zamieszkania.

W uzasadnieniu skargi podniosła, że art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych wobec nie doprecyzowania zwrotu "nie jest w stanie sprawować opieki" powinien być rozpatrywany w kontekście wykładni art. 132 kodeksu rodzinnego

i opiekuńczego, który wskazuje na okoliczności powstania obowiązku alimentacyjnego osób zobowiązanych w dalszej kolejności. Dochodzi do takiej sytuacji między innymi w przypadku, gdy uzyskanie od osoby zobowiązanej

w bliższej kolejności na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Uznanie, iż istnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszym stopniu i wykluczenie uprawnienia do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej stanowi w jej odczuciu formę nieuzasadnionej i niekonstytucyjnej dyskryminacji naruszające wynikający z art. 18 Konstytucji nakaz ochrony i opieki nad rodziną oraz z art. 71 ustawy zasadniczej nakaz szczególnej pomocy ze strony władz publicznych rodzinom znajdującym się

w trudnej sytuacji materialnej i społecznej.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej zwaną "P.p.s.a.", sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153,

poz. 1269 ze zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Podstawa materialnoprawna do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wyrażona jest w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) – dalej zwaną "ustawą". Zgodnie z ww. przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem

o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenia pielęgnacyjnego, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest

w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1.

Organy orzekające w obu instancjach wskazały, jako podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, okoliczność, że osoby zobowiązane do alimentacji w pierwszym stopniu nie mogą scedować swoich obowiązków na dalszych zstępnych, tj. na skarżącą. Organy obu instancji nie odniosły się do okoliczności wynikających z przedłożonych oświadczeń, że osoby spokrewnione

w pierwszym stopniu (córki) nie mogą sprawować opieki nad S.W., z uwagi na chorobę jednej z nich i przebywanie za granicą drugiej

z nich.

Zdaniem Sądu stanowisko organów wynika z błędnej interpretacji przepisu

art. 17 ust. 1a oraz naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny w Wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r. (sygn. I OSK 1672/11), wyjaśnił że: "(..) osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne,

w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Należy mieć na uwadze nie tylko taką sytuację w której na osobie sprawującej opiekę ciąży w całości obowiązek alimentacyjny, ale również taką gdy ten obowiązek dotyczy tylko części obowiązku alimentacyjnego, a w pozostałym zakresie obowiązek alimentacyjny wykonuje zobowiązany w pierwszej kolejności."

Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia

21 czerwca 2011 r. (sygn. III SA/Kr 1048/10) zajął stanowisko, że: "ustawodawca

w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy nie wskazał na konkretne przeszkody u osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, które uprawniałyby do starań o świadczenie pielęgnacyjne osób innych niż spokrewnionych w pierwszym stopniu. Oprócz złego stanu zdrowia osób spokrewnionych w pierwszym stopniu ustawodawca nie wykluczył jako przeszkody w sprawowaniu opieki, pozostawania w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności, co z kolei umożliwia przyznanie świadczenia osobom zobowiązanym do alimentacji

w dalszej kolejności, pod warunkiem, że osoby te faktycznie świadczą osobistą opiekę w takim zakresie, który uniemożliwia im podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej."

Podobne stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w Wyroku z dnia 3 listopada 2011 r. (sygn. II SA/Bk 604/11): "Przepis art. 17 ust. 1a ustawy nie wyklucza jako przeszkody w sprawowaniu opieki nad osobą niepełnosprawną pozostawania w zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności, a tym samym umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobom zobowiązanym do alimentacji

w dalszej kolejności, oczywiście pod warunkiem, że osoby te faktycznie świadczą osobistą opiekę w takim zakresie, który uniemożliwia im podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej."

Sąd w składzie orzekającym podziela stanowiska wyrażone w wyżej przywołanych wyrokach. Oznacza to, że organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji przepisu art. 17 ust. 1a ustawy i w rezultacie stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony w stopniu umożliwiającym rozpatrzenie wniosku skarżącej zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego, nie zweryfikowano, kto faktycznie sprawuje opiekę nad S. W..

Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie doszło do również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.,

w szczególności organ I instancji, przed wydaniem decyzji nie przeprowadził należycie postępowania wyjaśniającego i nie ustalił wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, do czego był zobowiązany.

Zgodnie z przepisem art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dlatego też, mając na uwadze brzmienie przepisu art. 77 § 1 K.p.a., organy zobowiązane były w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wymienione obowiązki ciążą zarówno na organie I, jak i II instancji. Utrzymując w mocy decyzje organu I instancji bez przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego organ II instancji naruszył te same przepisy, ponadto przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.

Ponownie rozpatrując sprawę organy wezmą pod uwagę zaprezentowaną przez Sąd wykładnię przepisów ustawy, ustalając uprzednio pełny stan faktyczny sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznając, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i art. 77 K.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku

z art. 17 ust. 1a ustawy, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135, art. 152 i art. 200 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.