Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1738/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 64 ust. 1 pkt 1, art. 140ab ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
article: art. 41 ust. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2068
law: Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jedn.
article: par. 3 ust. 1 pkt 8
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) Protokolant ref. staż. Agata Rosiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi "C." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2019 r. 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz "C." Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. działając na podstawie art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) – zwanej dalej "k.p.a.", art. 64 ust. 1 pkt 1 iart. 140ab ust. 1 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990) – zwanej dalej p.r.d., po rozpoznaniu odwołania C. Sp. z o. o. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z [...] lutego 2019 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 15 000 złotych za przejazd pojazdem nienormatywnym po drodze publicznej (powiatowej) – [...] w W. bez zezwolenia.

Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: w dniu [...] października 2018 r. na drodze powiatowej [...] w rejonie numeru [...] w W. funkcjonariusz Policji zatrzymał do kontroli samochód specjalny marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazd został doprowadzony na stanowisko kontrolne, zmierzony i zważony z wykorzystaniem zalegalizowanych wag. Ustalono, że nacisk na drugą oś tego pojazdu wyniósł 11,85 tony, a więc przekracza o 3,85 ton (48,13%) normę 8 ton, określoną w art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2068) – zwanej dalej u. d. p. Ponadto masa całkowita pojazdu wyniosła 18,70 ton, a więc przekraczała 0,7 tony (3,89%) dopuszczalną wartość określoną w § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.)

Stwierdzono, że wbrew dyspozycji art. 64 ust. 1 p. r. d., dla tego pojazdu nie wydano zezwolenia na poruszanie się pojazdem nienormatywnym, a wobec tego w myśl art. 140aa ust. 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 3c p. r. d. na przewoźnika nałożono karę administracyjną w wysokości 15 000 złotych.

W odwołaniu od powyższej decyzji spółka kwestionowała ustalenia faktyczne, wskazując na rozbieżności w dokumentach stanowiących podstawę wydania decyzji, tj. różnice pomiędzy danymi wynikającymi z protokołu kontroli oraz dokumentem zatytułowanym "Wyniki pomiarów zewnętrznych oraz ważenia pojazdu/zespołu pojazdów". Wskazywała ponadto, że do ważenia masy całkowitej użyto nieprawidłowego sprzętu.

Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wyjaśniło, że odpowiedzialność karnoadministracyjna ma charakter obiektywny i spoczywa w sprawie niniejszej na przewoźniku. W ocenie organu waga użyta przez kontrolujących spełniała wymagania stawiane urządzeniom przeznaczonym do pomiaru masy całkowitej pojazdu.

Na powyższą decyzję C. Sp. z o. o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Decyzję zaskarżono w całości stawiając zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., art. 6 k.p.a. w związku z art. 7 Konstytucji RP, art. 67 § 1 k.p.a., art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 8 k.p.a. Strona akcentowała nieprawidłowości w dokonanych w postępowaniu ustaleniach faktycznych. Powołała się nadto na wyrok TSUE z 21 marca 2019 r., sygn. akt C-127/17.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ wydana w sprawie decyzja, a także decyzja organu pierwszej instancji, dotknięte są naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz prawa materialnego w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302).

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że poczynione w sprawie niniejszej ustalenia rzeczywiście budzą wątpliwości w kontekście dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W protokole z kontroli z [...] października 2018 r. (k. 27v.) wskazano, że wynik ważenia osi drugiej wyniósł 11 850 kg. Taką wartość przyjęto w decyzji. Tymczasem nie koresponduje ona z danymi zamieszczonymi w dokumencie zatytułowanym "Wyniki pomiarów zewnętrznych oraz ważenia pojazdu/zespołu pojazdów" (k. 24). Wskazane tam wagi koła prawego i lewego osi drugiej, odpowiednio 3500 i 5750 kg dają łącznie wynik 9250 kg. Rozbieżności tej nie wyjaśnia tekst zaskarżonej decyzji, co czyni ją dotkniętą naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. Z kolei poczynienie ustaleń na podstawie dowodów, z których wynikają sprzeczne dane stanowi naruszenie wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. obowiązków wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i udowodnienia okoliczności, z których organ wywodzi niekorzystne dla strony skutki prawne – w postaci nałożenia sankcji.

Bezsprzecznie w tej sprawie doszło także do wadliwego pominięcia zastosowania art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w związku z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tej dyrektywy z pierwszeństwem przed przepisami prawa krajowego. Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja. Zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, to jest art. 140aa ust. 1 i art. 140ab ust. 1 pkt 3c p. r. d. pozostają w oczywistej sprzeczności z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze dyrektywy nr 96/53/WE w związku z punktem 3.4.1 załącznika nr I do tego aktu. Wskazanym przepisom dyrektywy przypisać należy cechy prawa samowykonalnego, bowiem ich stosowanie nie wymaga transpozycji do porządku krajowego: są precyzyjne, bezwarunkowe i jednoznacznie określają prawa i obowiązki uczestników ruchu drogowego na terenie Unii Europejskiej. Spełniają zatem kryteria dawno już ustanowione przez TSUE w wyroku z 5 lutego 1963 r. o sygn. akt 26/62 (www.curia.europa.eu). Jednostki zatem mogą powoływać się na te przepisy przed sądem krajowym, który ma obowiązek zapewnienia skuteczności prawa unijnego w jak najszerszym zakresie.

Powołane przepisy dyrektywy dopuszczają, by w transporcie międzynarodowym, pojazdy dwuosiowe i naczepy trzy-osiowe poruszały się z obciążeniem do 11,5 ton na jedną oś. W wyjątkowych przypadkach, w myśl art. 7 dyrektywy nr 96/53/WE, na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych mogą być wprowadzane ograniczenia ciężaru bądź wymiaru pojazdów. Nie mogą mieć one jednak charakteru masowego, jak to uczyniono w art. 41 ust. 2 pkt 1 i 2 i ust. 3 u. d. p. Wbrew wskazanym postanowieniom dyrektywy, na drogach powiatowych ograniczono wartość obciążenia na jedną oś do 8 ton. Wskazane naruszenie przez ustawodawcę krajowego przywołanym przepisom dyrektywy zostało stwierdzone wyrokiem TSUE z 21 marca 2019 r., sygn. akt C-127/17, na który zresztą zasadnie powołała się strona skarżąca.

Skoro sprzeczne z art. 3 ust. 1 tiret pierwsze oraz punktem 3.4.1 załącznika nr I dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie dopuszczalnych wartości nacisków na osie pojazdów w transporcie międzynarodowym poniżej 11,5 tony, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 8 ton nie mógł stanowić podstawy nałożenia na skarżącego sankcji administracyjnej. Bezpośrednio stosowane przepisy dyrektywy wyprzedzały bowiem przepis ustawy krajowej, tj. art. 42 ust. 3 u. d. p. W tych warunkach nałożenie na skarżącego sankcji administracyjnej w wynikającej z art. 140aa ust. 1 pkt 3 lit. c Prawa o ruchu drogowym wysokości 15 000 złotych było nieuprawnione. Zastosowanie przepisów krajowych z pominięciem wspomnianej zasady pierwszeństwa ocenić należy jako naruszenie prawa materialnego. W sposób ewidentny uchybienie to wpłynęło na wynik sprawy, bowiem gdyby organy stosowały prawo unijne, do nałożenia kary we wskazanej wysokości nie doszło. Nie ma natomiast systemowych przeszkód do tego, by obciążać sankcją administracyjną te naruszenia maksymalnych nacisków na osie, które przekraczają normę wynikającą z dyrektywy. Okoliczność ta wpływa jednak istotnie na to, w jakiej wysokości mogłaby zostać na skarżącego kara administracyjna. Przyjęty przez organy w rozpoznawanej sprawie nacisk ten wynosił 11,85 ton, a więc przekraczał dopuszczony dyrektywą o 0,35 tony (3,04%), co sprawia, że naruszenie odpowiadałoby ewentualnie temu, które spenalizowano w art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. a p. r. d., co wiązałby się z karą 500 złotych, nie zaś 15 000 złotych. Nie ma jednak pewności, czy wskazana wartość jest prawidłowa, bowiem dokumenty znajdujące się w aktach sprawy nie są w tej kwestii jednoznaczne.

W toku ponownie prowadzonego postępowania organ, kierując się powyżej przedstawioną wykładnią prounijną przepisów krajowych, ponownie rozstrzygnie o odpowiedzialności administracyjno-karnej skarżącego, przyjmując – przy dokonywaniu obliczeń, do których zobowiązuje art. 140aa ust. 1 pkt 3 lit. a – c Prawa o ruchu drogowym – jako punkt wyjścia wynikającą z dyrektywy wartość 11,5 ton, nie zaś 8 ton, ustaloną wbrew postanowieniom przepisu prawa unijnego. Analizując materiał zgromadzony w postępowaniu dokona jego rzetelnej oceny, ustalając rzeczywisty ciężar nacisku na drugą oś pojazdu. W szczególności ponownie zweryfikuje dokumenty znajdujące się w aktach sprawy i wyjaśni, która z wartości jest prawidłowa: czy ta podana na k. 24, czy ta na k.27v., czy też może jeszcze inna.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając że dostrzeżone uchybienia dotykają w równym stopniu decyzję zaskarżoną oraz decyzję organu pierwszej instancji, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O kosztach postępowania, na które złożył się wpis od skargi, Sąd postanowił na podstawie art. 200 tej ustawy.