Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 673/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2019 poz 1505
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa t.j.
journal: Dz.U.UE.L 2017 nr 138 poz 4 art. 67
law: Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady  (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniające rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające  rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca) Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] czerwca 2021 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją nr [...] z [...] czerwca 2021 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "k.p.a."), art. 10 ust. 2 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U z 2019 r., poz. 1505) po rozpatrzeniu odwołania J. K. (dalej: skarżący, beneficjent, strona, producent) od decyzji nr [...] z [...] kwietnia 2021 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wsparcia uzyskanego za wycofanie owoców w ramach bezpłatnej dystrybucji, wydanej przez Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "organ I instancji", "Dyrektor ARiMR") - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Beneficjent, jako uczestnik mechanizmu Wspólnej Polityki Rolnej "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw", złożył [...] października 2014 r.

w Oddziale Terenowym Agencji Rynku Rolnego w W. (dalej: OT ARR) powiadomienie dotyczące [...] (bezpłatna dystrybucja), w którym zadeklarował zamiar wycofania [...] kg jabłek z powierzchni [...] ha. W dniu [...] grudnia 2014 r. przeprowadził operację wycofania produktu (jabłek) z rynku, co było podstawą do złożenia [...] stycznia 2015 r. wniosku o przyznanie wsparcia w ramach ww. mechanizmu.

Postępowanie w sprawie zakończyło się wydaniem przez Dyrektora OT ARR decyzji Nr [...] z [...] maja 2015 r. w sprawie udzielenia skarżącemu wsparcia w kwocie [...] EUR, tj. [...] zł, którą przekazano na jego rachunek bankowy w dniu [...] czerwca 2015 r.

W wyniku kontroli przeprowadzonej przez audytorów Komisji Europejskiej

w okresie od [...] września 2016 r. do [...] września 2016 r. stwierdzono, że działania producentów wnioskujących o wsparcie, będących jednocześnie członkiem uznanej organizacji producentów, dokonane zostały z naruszeniem przepisów rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 1031/2014 z dnia 29 września 2014 r. ustanawiającego dalsze tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców

i warzyw (Dz.Urz.UE.L 284 z 30.09.2014 r., str. 22-39 ze zm. dalej: rozporządzenie 1031/2014) i mają znamiona otrzymania podwójnego wsparcia.

Wobec ustalenia, że beneficjent jest członkiem wstępnie uznanej grupy producentów F.-S. sp. [...] z siedzibą w D., gmina B., która także otrzymała środki finansowe w ramach tego samego wsparcia, Dyrektor OT ARR postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków. Jak wynika z zaskarżonej decyzji, beneficjent od dnia [...] maja 2006 r. został członkiem wstępnie uznanej grupy producentów F.-S. Sp.

[...] z siedzibą w D.. F.-S. Sp. [...] w dniu [...] sierpnia została wpisana do ewidencji producentów (EP) prowadzonej przez ARiMR, a wraz z nią wszyscy jej członkowie.

W dniu [...] kwietnia 2017 r. organ I instancji wydał postanowienie o wszczęciu postepowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków.

W toku dalszego postępowania Prezes ARiMR decyzją z [...] października 2019 r. Nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dyrektora OT ARR Nr [...] z [...] maja 2015 r. w sprawie udzielenia skarżącemu wsparcia, wskutek czego decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego. Po rozpatrzeniu odwołania producenta, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] stycznia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARiMR. Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 244/20, która została oddalona. Beneficjent zaskarżył powyższy wyrok skargą kasacyjną do NSA.

Następnie [...] grudnia 2020 r. Dyrektor ARiMR decyzją Nr [...] odmówił producentowi przyznania wsparcia finansowego z tytułu wycofania na bezpłatną dystrybucję [...] kg jabłek. Decyzję doręczono w dniu [...] grudnia 2020 r. Rozpoznając odwołanie od przedmiotowej decyzji Prezes ARiMR w dniu [...] marca 2020 r. wydał decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Decyzją z [...] kwietnia 2021 r. Nr [...] Dyrektor ARiMR, działając na podstawie art. 104 k.p.a., art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505, dalej: ustawa

o Agencji), art. 67 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013

w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców

i warzyw, uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniające rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz.Urz.UE.L

z 2017 r. poz. 138, str. 4 ze zm. dalej: rozporządzenie 2017/891) w związku z art. 5 ust. 5 rozporządzenia 1031/2014 w związku z § 4, § 7, § 8 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 23 października 2014 r. w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem dalszych tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców i warzyw w związku z zakazem ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji Rosyjskiej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1468 ze zm., dalej: rozporządzenie RM z 2014 r.), ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości [...] zł wraz z odsetkami.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że powyższa kwota jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 67 Rozporządzenia 2017/891 i podlega zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości [...] zł. Kwota podlegająca zwrotowi stanowi nienależnie pobrane środki, na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył producent, wnosząc o stwierdzenie nieważności w części dotyczącej powiększenia ustalonej kwoty do zwrotu o odsetki oraz o jej uchylenie i umorzenie postępowania.

Rozpoznając odwołanie powołaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2021 r. nr [...] Prezes ARiMR , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na art. 29 ust. 1

i ust. 2 ustawy o Agencji i wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania jest zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie. Nadmienił, że postępowanie prowadzone w przedmiotowej sprawie jest konsekwencją faktu, że decyzja Dyrektora ARiMR z [...] sierpnia 2020 r. o odmowie przyznania wsparcia producentowi jest ostateczna, bowiem Prezes Agencji decyzją z [...] listopada 2020 r. utrzymał w mocy decyzje organu I instancji.

Analiza dokumentów zebranych w sprawie wskazuje więc, jak podał organ, że kwota wsparcia wypłacona stronie w wysokości [...] zł - podlega zwrotowi jako nienależna, ponieważ po stwierdzeniu nieważności tej decyzji jedyną decyzją mającą moc prawną w niniejszym postępowaniu jest decyzja z [...] grudnia 2020 r. o odmowie przyznania stronie wsparcia z tytułu wycofania z rynku jabłek.

Organ odwoławczy podał, że podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji są przepisy art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji. Organ odwoławczy zaznaczył, że postępowanie, określone w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest samodzielnym postępowaniem, w którym w drodze decyzji następuje ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych

z funduszy Unii Europejskiej i finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej

w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem tego postępowania jest zbadanie, czy doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wymienionych w tym przepisie.

Jednocześnie Prezes ARiMR wyjaśnił, że organ stwierdzając nieprawidłowości ma obowiązek zastosowania sankcji i nie może od nich odstąpić. Zastosowanie

w przedmiotowej sprawie ma art. 67 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 2017/891 z 13 marca 2017 r. (Dz.U UE L 138 z 25.05.2017, str.4 ze zm. dalej "rozporządzenie nr 2017/891"), zgodnie z którym organizacje producentów i zrzeszenia organizacji producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc z odsetkami i płacą kary przewidziane w niniejszej sekcji. Powyższe rozporządzenie jednoznacznie wskazuje, że strona jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranej pomocy wraz z odsetkami, według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych

w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej (Dz.U UE C 312z 4.9.2018, str. 2). Zgodnie z treścią ww. przepisu strona jest zobowiązana do zwrotu nienależnie wypłaconej na jej rzecz pomocy wraz z odsetkami, według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych

w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 312 z 4.9.2018, str. 2).

W związku z powyższym, Prezes ARiMR uznał, że organ I instancji właściwie wskazał stawkę odsetek naliczonych od kwoty nienależnie pobranej płatności oraz datę, od której należy liczyć odsetki, tj. dzień [...] czerwca 2015 r., a także w sposób właściwy pouczył stronę o sposobie ich naliczenia. Tym samym kwota [...] zł stanowi wartość odsetek wyliczonych przez organ I instancji, na dzień wydania decyzji tj. [...] kwietnia 2021 r. Nie zachodzą zatem przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji

w części dotyczącej odsetek. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podał, że w pierwszej kolejności wyłącznym trybem weryfikacji decyzji nieostatecznej jest postepowanie odwoławcze.

Odnosząc się zarzutów podniesionych w odwołaniu, a mianowicie naruszenia art. 6 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. w związku z art. 2, art. 7 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, wskazał, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów powszechnie obowiązującego prawa i organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i procesowego. Nie dopatrzył się również naruszenia art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 6 k.p.a., czy art. 9 k.p.a. Nie doszło także do wydania sprzecznych decyzji. Zarzut naruszenia art. 110 § 1 k.p.a. uznał za całkowicie niezasadny.

Prezes ARiMR odniósł się również do dowodów zebranych w sprawie, w tym dokumentów urzędowych w postaci danych zebranych podczas kontroli administracyjnej w związku z przeprowadzonym przez Komisję Europejską audytem

w dniach [...].09.2016 r. – [...].09.2016 r.

Jednocześnie nie zgodził się z twierdzeniem strony, że "skarżący działał pod wpływem błędu w wyniku działań organu ", bowiem podstawą do wydania decyzji Nr [...] o odmowie przyznania wsparcia, jak również istotnym przepisem prawa materialnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji jest przepis § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM, który wyraźnie wskazuje, które podmie ty były uprawnione do otrzymania wsparcia, a producent będący członkiem uznanej producentów nie jest uprawniony do otrzymania wsparcia w ramach mechanizmu DOW.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów wyjaśnił procedurę uczestnictwa

w mechanizmie "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw", stwierdzając przy tym, iż strona nie była uprawniona do udziału w mechanizmie indywidualnie, nie była uprawniona do złożenia powiadomienia o zamiarze przeprowadzenia operacji wycofania jabłek.

Końcowo, Prezes ARiMR stwierdził, że kwota [...] zł ustalona

w przedmiotowym postępowaniu stanowi kwotę nienależnie wypłaconych producentowi środków finansowych, i kwotę powyższą strona zobowiązana jest zwrócić wraz

z należnymi odsetkami.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ARiMR z [...] czerwca 2021 r. skarżący zarzucił: decyzje Prezesa ARiMR oraz Dyrektora [...]OR ARiMR w W. zostały wydane z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasady legalności, art.6 k.p.a. działania na podstawie norm prawnych, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufania do demokratycznego państwa prawa art.8 k.p.a., zasady informowania i troski aby obywatel nie poniósł straty z tytułu nieznajomości prawa art.9 kpa, art. 110 k.p.a. zasady związania organu wydanymi decyzjami oraz 67 Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2017/891 oraz narusza zasady demokratycznego państwa prawa wynikające z art.2 Konstytucji RP, art. 7 Konstytucji RP i art.64 ust.2 Konstytucji RP. Państwo nie może czerpać korzyści z tytułu wprowadzania w błąd obywateli, niedopuszczalne jest realizacja zadań społecznych państwa poprzez wyłudzenia środków materialnych służących realizacji tych zadań. Prawo własności podlega ochronie.

Podnosząc powyższe skarżący wniósł o:

uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, oraz decyzji organu I instancji

zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął częściowo postawione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Dla wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.

z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należało uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

Podstawą wydania zaskarżonej decyzji są przepisy art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy

o Agencji, które przewidują, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych

z funduszy Unii Europejskiej oraz finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej

w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia

w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych,

o których mowa w ust. 1 (ust. 2).

Na wstępie należy wskazać, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym w trybie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w którym następuje określenie nienależnie pobranych środków finansowych pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Co istotne, dla ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie jest konieczne wzruszanie decyzji przyznających płatność i dopuszczalne jest uznanie za nienależnie pobrane płatności za ten okres nawet w sytuacji, gdy w porządku prawnym pozostaje ostateczna decyzja przyznająca płatność (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2019 r., I GSK 192/18, publ. Lex nr 2700671, wyrok WSA w Olsztynie

z 5 lutego 2020 r., I SA/Ol 567/19, publ. Lex nr 2798783). Ważne jest również, że

w przedmiotowym postępowaniu organy nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta (por. wyrok WSA w Kielcach z 20 sierpnia 2020 r., I SA/Ke 128/20, publ. Lex nr 3055540).

Nienależnie pobrana płatność, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, to wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków, które jako świadczenie dokonane przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową.

W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że wypłacona skarżącemu pomoc finansowa w kwocie [...] zł, wynikająca z decyzji Dyrektora OT ARR z [...] maja 2015 r. nr [...], która została wyeliminowana z obrotu prawnego na skutek stwierdzenia jej nieważności, wobec późniejszego wydania decyzji o odmowie przyznania wsparcia producentowi z tytułu wycofania na bezpłatną dystrybucję [...] kg jabłek, podlega zwrotowi jako nienależnie pobrana.

Należy zauważyć, że zarówno decyzja Prezesa ARiMR z [...] marca 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora ARiMR z [...] grudnia 2020 r. o odmowie przyznania wsparcia są ostateczne. Również ostateczna jest decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2015 r., bowiem Prezes ARiMR decyzją

z [...] października 2019 r. Nr [...] stwierdził nieważność decyzji

z [...] maja 2015 r., zaś Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z [...] stycznia 2020 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dodać jedynie należy, że WSA

w Warszawie w sprawie VIII SA/Wa 244/20 oddalił skargę skarżącego, który złożył skargę kasacyjną.

Nie ma zatem racji skarżący, zarzucając w skardze, iż doszło do nieprawidłowości przy wydaniu zaskarżonej decyzji o ustalenie nienależnie pobranych płatności. Dla porządku jedynie przypomnieć należy, że decyzja o ustaleniu nienależnie pobranych płatności przez Dyrektora ARiMR została wydana w dniu [...] kwietnia 2021 r.

Natomiast okoliczność wszczęcia postępowania z urzędu w sprawie zwrotu nienależnie pobranych środków w dniu [...] kwietnia 2017 r., nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Stwierdzając nieprawidłowości w zakresie pobrania środków organ

I instancji był zobowiązany do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków publicznych. Wypłacone stronie nienależnie środki publiczne przyznane z tytułu płatności uzyskanej za wycofanie jabłek w ramach bezpłatnej dystrybucji pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, tj.

z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Agencji.

Niezasadne są więc twierdzenia i zarzuty skargi dotyczące konieczności umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności, wszczętego [...] kwietnia 2017 r. W obowiązującym stanie prawnym organy nie miały obowiązku "oczekiwać" na prawomocne rozstrzygnięcia sądów administracyjnych, a dopiero po ich wydaniu podejmować z urzędu postepowanie o zwrot nienależnie pobranych środków. Beneficjent został powiadomiony o wszczęciu postępowania w zakresie nienależnie pobranych środków.

Dostrzec także należy art. 54 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 1306/2013, który stanowi: "W przypadku jakichkolwiek nienależnych płatności wynikających

z nieprawidłowości lub zaniedbań państwa członkowskie występują do beneficjenta

o zwrot odnośnej kwoty w ciągu 18 miesięcy po zatwierdzeniu, a w stosownych przypadkach po otrzymaniu przez agencję płatniczą lub podmiot odpowiedzialny za odzyskiwanie takich płatności sprawozdania z kontroli lub podobnego dokumentu stwierdzającego, że miała miejsce nieprawidłowość. Odpowiednie kwoty zapisuje się

w księdze dłużników agencji płatniczej w momencie wystąpienia o ich zwrot.".

Nieprawidłowości pobrania środków zostały stwierdzone w audycie pokontrolnym, co nie budzi wątpliwości. Powołany art.54 rozporządzenia Rady (UE) nr 1306/2013 nie wskazuje na możliwość odstąpienia od wykonania obowiązku wszczęcia czynności wyjaśniających i wystąpienia do beneficjenta o zwrot kwoty nienależnie pobranych płatności, ze względu na obowiązujące przepisy prawa krajowego, a tym bardziej na interpretację tego rodzaju przepisów prawa, w tym w zakresie rzekomej konieczności uprzedniej eliminacji z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu pomocy.

W ocenie Sądu wszelkie środki publiczne, w tym pochodzące z funduszy UE, muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada bowiem na Komisję Europejską i Państwa Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Jeśli bowiem okaże się, że dotacja czy dofinansowanie unijne zostało pobrane przez beneficjenta nienależnie lub w nadmiernej wysokości, albo zostało wykorzystane w niewłaściwy sposób, instytucja kontrolująca rozpoczyna procedurę windykacji środków unijnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 stycznia 2012 r., V SA/Wa 1732/11, publ. CBOSA).

W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie może budzić wątpliwości trafność dokonanej przez organy oceny, że kwota otrzymanego przez skarżącego wsparcia na podstawie pierwotnej, wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego decyzji, stanowi kwotę świadczenia nienależnie pobranego. W sprawie bezsporne pozostaje i znajduje potwierdzenie aktach administracyjnych sprawy, że nieprawidłowość miała miejsce

w dniu płatności tj. [...] czerwca 2015 r.

Sąd podziela pogląd zawarty w wyroku z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 100/18, że decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający fakt, że środki zostały nienależnie pobrane

w dniu otrzymania środków, albowiem to z dniem pobrania środków powstaje obowiązek do ich zwrotu, natomiast z dniem otrzymania decyzji organu I instancji beneficjent, który pobrał środki, wie o istnieniu zobowiązania w skonkretyzowanej wysokości.

Decyzje te bowiem nie tworzą zobowiązań, tylko potwierdzają ich istnienie. Strona dopuszczając się określonych nieprawidłowości zawsze musi liczyć się ze zwrotem środków wraz z odsetkami. Zwrotu takich środków może dokonać dobrowolnie, bez konieczności wydawania w tej sprawie decyzji, a więc dochodzone środki są wymagalne. Tym samym nieuprawnione są zarzuty skargi podnoszące naruszenie art. 29 ust. 1 i 7 ustawy o Agencji.

Sąd nie podziela argumentów skarżącego co do pomyłki (błędu) organu dotyczącego elementów stanu faktycznego w sprawie o przyznanie wsparcia (str. 2 skargi), a mianowicie faktu że strona była członkiem uznanej organizacji producentów. Skarżący stoi na stanowisku, że skoro organ prowadzi rejestr to z urzędu fakt ten powinien być organowi znany. Po pierwsze stwierdzić należy, że niniejsze postępowanie dotyczy nienależnie pobranych środków i w tym postępowaniu Sąd "nie mocy sprawczej" wpływania na wynik innego postępowania, np. w zakresie odmowy przyznania środków. Powołana instytucja błędu nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie, gdyż ewentualny "błąd" nie dotyczy tego postępowania. Zarzuty naruszenia postępowania administracyjnego, jak i prawa materialnego z innego postępowania nie mogły być podstawą do ich oceny w przedmiotowym postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości nienależnie pobranych płatności.

Zasadne było więc stwierdzenie organu, że stronie wypłacono ze źródeł wskazanych w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Agencji środki nienależnie, co skutkowało powstaniem obowiązku ich zwrotu. Ta konkluzja organu stanowi istotę sprawy

i zasługuje na pełną akceptację.

Organ, stwierdzając ww. nieprawidłowości, ma obowiązek zastosowania sankcji wynikających z art. 67 ust. 1 rozporządzenia 2017/891, zgodnie z którym organizacje producentów i zrzeszenia organizacji producentów lub inne odnośne podmioty zwracają nienależnie wypłaconą pomoc z odsetkami i płacą kary przewidziane w niniejszej sekcji. Odsetki są naliczane: a) na podstawie okresu, który upłynął między otrzymaniem nienależnej płatności a jej zwrotem przez beneficjenta; b) według stawek stosowanych przez Europejski Bank Centralny przy głównych operacjach refinansowania publikowanych w serii "C" Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej i obowiązujących w dniu, w którym dokonano nienależnej płatności, powiększonych o trzy punkty procentowe.

Według powyższych reguł organ I instancji wyliczył w swojej decyzji należne odsetki stanowiące na dzień [...] kwietnia 2021 r. kwotę [...] zł, a organ odwoławczy tę kwotę zaakceptował. W ocenie Sądu trafnie wskazał organ odwoławczy, że art. 63 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013 nakazuje odzyskiwać nienależną pomoc wraz

z odsetkami. Wprawdzie skarżący jest rolnikiem, a nie organizacją producentów, to jednakże skorzystał z pomocy kierowanej do organizacji producentów i nie ma powodu, aby różnicować jego obowiązki w zakresie uiszczenia odsetek od nienależnie pobranej płatności.

W skardze podniesiono zarzuty związane z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego a także naruszenia zasad demokratycznego państwa prawa wynikającego z art. 2, art. 7, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Skarżący uważając, że organy ARiMR posiadając ewidencję członków grup producentów – posiadały wiedzę bądź powinny dysponować wiedzą, że skarżący był członkiem grupy producentów owoców i warzyw F. S. Sp. [...] W jego ocenie doszło do wydania dwóch wzajemnie się wykluczających decyzji, co z kolei jest sprzeczne z zasadą budowania zaufania do demokratycznego państwa prawa.

Po pierwsze skarżący jedynie ogólnymi hasłami podniósł powyższe zarzuty, bez ich szczegółowego skonkretyzowania, co pozwala przyjąć, że stanowią one jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami organów. Skarżący całkowicie pomija, że składając wniosek do organów ARiMR dobrowolnie zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w mechanizmie.

Podkreślenia wymaga, iż ubieganie się o wsparcie w mechanizmie "Dalsze tymczasowe wsparcie producentów owoców i warzyw (DOW)" ma charakter wnioskowy,

a postępowanie prowadzone jest w zakresie określonym we wniosku. Złożenie wniosku o wsparcie jest(było) dobrowolne i stanowi uprawnienie, nie zaś obowiązek. Postępowanie w tych sprawach jest sformalizowane. Oświadczenia woli wnioskodawcy składane są na formularzu, a organ jest związany danymi wskazanymi we wniosku. Postępowanie administracyjne jest wszczynane na wyłączny wniosek skarżącego, zaś wnioskodawca nie jest zobowiązany do uzyskania wsparcia i składania wniosku, ale korzysta z uprawnienia, które wynika z przepisów prawa.

W tych okolicznościach nie można uznać, że organ naruszył zasady ogólne postępowania zawarte w art. 6, 8 i 9 k.p.a. Skarżący nie wykazał na żadnym etapie postępowania, że nie został poinformowany przez organ o przysługujących mu prawach. Zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organy zgromadziły i oceniły cały materiał dowodowy, po czym wydały decyzję uzasadnioną według reguł wyrażonych

w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest obszerne, jasne

i zrozumiałe, odnoszące się do zarzutów odwołania. Zasada przekonywania zawarta

w art. 11 k.p.a. nie wymaga od organu administracji osiągnięcia rezultatu, tzn. faktycznego przekonania strony do prawidłowości podjętej decyzji. Nie doszło również do naruszenia art. 8 k.p.a.

Mając na uwadze przesłanki "interesu społecznego" i "słusznego interesu obywateli", wyjaśnić należy, że w interesie społecznym jest odzyskanie środków unijnych. Interes społeczny, rozumiany jest jako dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. A więc należy odczytywać ten interes jako pewną potrzebę, której zaspokojenie powinno służyć zbiorowościom lokalnym lub całemu społeczeństwu. Właściwe gospodarowanie pieniężnymi środkami publicznymi niewątpliwie leży w interesie społecznym, albowiem środki te nie stanowią środków prywatnych dysponenta, a powstają wysiłkiem pewnej zbiorowości, Tym samym dochodzenie przez organ administracji tego rodzaju należności, które w jego ocenie wydatkowane czy wypłacone zostały w sposób niezgodny z prawem, niewątpliwie mieści się w interesie społecznym.

Trzeba też zwrócić uwagę na fakt, że w wypadku braku odzyskania środków europejskich to Państwo Polskie z własnych środków będzie zobowiązane do zwrotu do budżetu Unii Europejskiej środków dotkniętych nieprawidłowością.

Końcowo Sąd stwierdza, iż pozbawiony argumentów jest zarzut naruszenia art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Prawo własności nie zostało ani odjęte ani naruszone

w stosunku do skarżącego. W wymiarze konstytucyjnym rozporządzanie własnością publiczną nie wynika z wolności majątkowej właściciela, gdyż Skarb Państwa i inne podmioty publiczne nie są podmiotami konstytucyjnej wolności majątkowej zagwarantowanej w art. 64 Konstytucji, ale wynika z przyznanej im przez normy prawne kompetencji w zakresie określonych czynności prawnych.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.