Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1561/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 157 par. 2 i 3,  art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2008 r. sprawy ze skargi T. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku T. S.A. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 1999 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1968 r. nr [...] o odmowie ustanowienia na rzecz następców prawnych byłego właściciela nieruchomości prawa wieczystego użytkowania gruntu położonego w W. przy ul. [...], nr hip. [...] oraz zwrotu znajdującego się na tym gruncie budynku.

Z analizy akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że po zapoznaniu się z wnioskiem T. S.A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji tego organu z dnia [...] października 1999 r. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wyjaśnił, że decyzją Wojewody Warszawskiego z dnia [...] listopada 1994 r. nr [...] stwierdzono nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez "P. [...]" (której następcą prawnym jest T. S.A.) prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], obejmującego również część obszaru hip. [...] oraz nabycie własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie. Jednakże fakt nabycia przez "P. [...]" użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu nie oznacza, że jej następca prawny, tj. T. S.A. jest stroną postępowania dotyczącego oceny prawidłowości wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1968 r. odmawiającej ustanowienia na rzecz następców prawnych byłego właściciela nieruchomości prawa wieczystego użytkowania do gruntu nieruchomości [...]. Organ podkreślił, że dla T. S.A - następcy prawnego "P. [...]", nie wynikają z instytucji ustanowienia prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) dla byłych właścicieli na przedmiotowym gruncie żadne uprawnienia lub obowiązki. Ponadto zdaniem organu stwierdzenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1968 r. nie zmieniło nic w sytuacji prawnej T. S.A. Zatem twierdzenie strony składającej wniosek o posiadaniu prawa strony w rozumieniu art. 28 kpa w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 1999 r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1968 r. o odmowie ustanowienia na rzecz następców prawnych byłego właściciela nieruchomości prawa wieczystego użytkowania gruntu położonego w W. przy ul. [...] oraz zwrotu znajdującego się na tym gruncie budynku jest bezpodstawne.

Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem T. S.A. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie wnioskującej posiada ona interes prawny, pozwalający na uznanie jej za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1968 r., jak również posiada ona legitymację do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 1999 r. Po rozpatrzeniu niniejszego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione i utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. W ocenie organu prawidłowo stwierdzono, że T. S.A. nie przysługuje przymiot strony postępowania dotyczącego decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1968 r., a tym samym nie może ona skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 1999 r.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła T. S.A. wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem strony skarżącej zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła m.in., że Wojewoda Warszawski decyzją z dnia [...] listopada 1994 r. nr [...] stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez "P. [...]" - poprzednika prawnego skarżącej, prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...] obejmującego także część obszaru hip. [...] oraz nabycie własności budynków i urządzeń położonych na tym gruncie. Odmawiając przyznania stronie skarżącej statusu strony w postępowaniu administracyjnym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. bezpodstawnie zakwestionowało istnienie po stronie T. S.A. interesu prawnego uzasadniającego status strony w postępowaniu administracyjnym i bezprawnie odmówiło wszczęcia postępowania administracyjnego. W ocenie strony skarżącej, jako następcy prawnego "P. [...]" jest ona w pełni uprawniona z tytułu prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynku i urządzeń położonych na spornym gruncie. Zdaniem strony skarżącej jej interes prawny polega na prawie żądania stwierdzenia, że nabycie z mocy prawa nadmienionych praw przez jej poprzednika prawnego stanowi o nieodwracalnych skutkach prawnych, które uniemożliwiają zwrot nieruchomości spadkobiercom byłego właściciela. Dlatego skarżąca w sposób całkowicie uprawniony wystąpiła z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...] listopada 1968 r. o odmowie ustanowienia na rzecz następców prawnych byłego właściciela nieruchomości prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...] w W. Interes prawny do wystąpienia z takim wnioskiem wynika z pojęcia strony postępowania administracyjnego zawartej w art. 28 kpa. Jest on uzasadniony normą prawa procesowego, tj. przepisem art. 156 § 2 kpa, który stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji administracyjnej, jeżeli wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. Stwierdzając nieważność decyzji z 1968 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zanegowało nieodwracalny charakter skutków prawnych, z których T. S.A. wywodzi swoje prawa do nieruchomości. Zatem odmawiając skarżącej statusu strony w postępowaniu administracyjnym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło jej prawa ochrony jej praw poprzez wykazanie ich nieodwracalnego charakteru.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek tylko częściowo z powodów w niej podniesionych. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem obu decyzji.

Należy podkreślić, że istotą przedmiotowego postępowania było dokonanie oceny, czy T. S.A jako następca prawny przedsiębiorstwa "P. [...]" posiada przymiot strony umożliwiający jej skuteczne złożenie wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego w oparciu o treść art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Na wstępie należy podnieść, że postępowanie wszczęte w tzw. trybie nadzoru jest postępowaniem w nowej sprawie, zmierzającym do ustalenia istnienia przesłanek z art. 156 kpa. Zgodnie z treścią art. 157 § 2 i 3 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Z przepisów tych wynika, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji jest rozstrzygnięciem formalnym, które może być wydane tylko wówczas, gdy złożony wniosek o nie pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 kpa. W postępowaniu tym organ nie może badać zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a musi ograniczyć postępowanie do badania, czy wniosek pochodzi od osoby, która brała udział w charakterze strony w postępowaniu, w którym zostały wydane decyzje objęte wnioskiem o stwierdzenie ich nieważności, bądź nie brała udziału w postępowaniu, ale posiada interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. O tym bowiem, kto może być stroną postępowania administracyjnego, rozstrzyga wyżej wymieniony przepis art. 28 kpa, z którego wynika, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Należy podkreślić, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., ONSA 1995/1/32; wyrok NSA z dnia 13 października 2003 r., ONSA 2004/1/3). Oceniając natomiast, czy dany podmiot posiada interes prawny w złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, organ winien odnieść się nie tylko do sytuacji prawnej tego podmiotu w trakcie postępowania zwykłego (jak to uczynił w niniejszej sprawie), lecz także do tego, czy decyzja mająca być przedmiotem oceny w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności w jakikolwiek sposób kształtuje w chwili obecnej jego sytuację prawną.

W niniejszej sprawie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 1999 r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1968 r. o odmowie ustanowienia na rzecz następców prawnych byłego właściciela nieruchomości prawa wieczystego użytkowania gruntu położonego w W. przy ul. [...] o nr hip. [...] oraz zwrotu znajdującego się na tym gruncie budynku, zwróciła się T. S.A. Zdaniem skarżącej na skutek wydania decyzji uwłaszczeniowej przez Wojewodę Warszawskiego z dnia [...] listopada 1994 r. stwierdzającej nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego przy ul. [...], stanowiącego obecnie działkę nr [...], który obejmuje także część dawnej działki hipotecznej [...] (ul. [...]) (jak wynika z danych ewidencji gruntów działka nr [...] objęła teren o pow. [...] m2 z hipoteki nr [...]), oraz nabycie własności budynków i urządzeń położonych na tym terenie, stała się ona stroną niniejszego postępowania.

Dokonując w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego oceny, czy skarżącej przysługuje przymiot strony w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. dnia [...] października 1999 r., należy zdaniem Sądu udzielić odpowiedzi pozytywnej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza wskazanie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający wniosek opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Przekładając powyższe na stan niniejszej sprawy należy wskazać, że stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 1999 r. stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] listopada 1968 r. niewątpliwie będą strony, które uczestniczyły w tych postępowaniach oraz każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Strona skarżąca (ani jej poprzednik prawny) nie była stroną wspomnianych postępowań. Jednakże jako aktualny użytkownik wieczysty części przedmiotowej nieruchomości i właściciel budynku częściowo usytuowanego na spornej nieruchomości skarżąca posiada tytuł prawnorzeczowy uzasadniający jej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. dnia [...] października 1999 r.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja, jak również decyzja ją poprzedzająca, wydane zostały z naruszeniem art. 28 i art. 157 § 2 i 3 kpa, które miało wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uzasadnia uwzględnienie skargi i skutkuje uchyleniem powyższych decyzji.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.