Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt I SA/Ke 330/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-11-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 41a ust. 1
journal: Dz.U. 2016 poz 277
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2019 r. sprawy ze skargi S.O. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) decyzją

z [...] nr [...] odmówił S.O. umorzenia zadłużenia na ubezpieczenia społecznego rolników za okres od 2018.3/09 do 2019.3/09 w kwocie 1678,00 zł (należność główna) oraz 11,60 zł (koszty upomnienia) w tym: na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w kwocie 1153,23 zł, (należność główna), 7,96 zł (koszty upomnienia); na ubezpieczenie wypadkowo, chorobowe i macierzyńskie w kwocie 524,77 zł (należność główna), 3,64 zł (koszty upomnienia).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zagadnienia związane z podleganiem ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz poborem składek reguluje ustawa z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t. Dz.U.2016.277 ze zm.) dalej “u.s.r.".

W dniu 3 lipca 2019r. S.O. zwrócił się z podaniem o umorzenie zaległych składek jak również "przyszłych do czasu powrotu do zdrowia i możliwości zarabiania", a następnie sprecyzował żądanie wnosząc o umorzenie zadłużenia na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 2018.3/09 do 2019.3/09.

Podanie uzasadnił trudną sytuacją materialną spowodowaną problemami zdrowotnymi. Argumentował, że wszystkie posiadane oszczędności przeznaczył na leczenie, nie posiada żadnych środków finansowych, znajduje się na utrzymaniu 84 letniej matki, która pobiera emeryturę. Do wniosku o umorzenie przedłożył karty informacyjne leczenia szpitalnego z 3 lutego 2016r. i 11 grudnia 2018r. oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 14 lutego 2018r.

Organ ustalił, że wnioskodawca posiada własne gospodarstwo rolne o powierzchni 2,76 ha fizycznego, co stanowi 4.1630 ha przeliczeniowe oraz dzierżawi gospodarstwo rolne o powierzchni 0,85 ha fizyczne.

Wskazał, że z tytułu niezdolności do pracy w trakcie ubezpieczenia, na podstawie zaświadczeń lekarskich, przyznane zostały wnioskodawcy zasiłki chorobowe. Podkreślił, iż podlegając ubezpieczeniu społecznemu rolników, strona objęta jest ubezpieczeniem zdrowotnym, z którego przysługuje prawo do bezpłatnej opieki lekarskiej oraz rehabilitacji.

W ramach prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego w dniu 12 lipca 2019r. w gospodarstwie rolnym wnioskującego przeprowadzona została wizytacja, podczas której ustalono, że na posiadanym areale uprawia on sad (czereśnie, wiśnie, śliwy, morele). Zamieszkuje z matką, która pobiera emeryturę z ZUS. Na posesji znajduje się budynek mieszkalny parterowy o pow.90 m2 pokryty blachodachówką oraz murowane budynki gospodarcze (garaż, wiata) pokryte blachą i eternitem. Budynki znajdujące się na posesji są własnością matki wnioskodawcy.

Strona posiada maszyny rolnicze, samochód osobowy i ciężarowy.

Wnioskodawca od około 5 lat leczy się na kręgosłup, płuca, choroby reumatyczne oraz zapalenie jelita grubego.

Z przedłożonego w dniu 12 lipca 2019r. oświadczenia wynika, iż ponosi wydatki roczne tj. leki 3.600,00 zł, nawozy i opryski w łącznej kwocie około 2.500,00 zł, woda 260,00 zł, ubezpieczenie samochodu osobowego, ciężarowego i ciągnika w łącznej kwocie 1.100,00 zł, olej napędowy około 2.500,00 zł, naprawy sprzętu rolniczego 1.200,00 zł, podatek rolny 541,00 zł.

Natomiast na roczny dochód składają się: dochód z gospodarstwa rolnego który w 2018r. wyniósł 3.600,00 zł. oraz zwrot akcyzy za zakup oleju napędowego w kwocie 230,00 zł. W pozostałych wydatkach tj. energia elektryczna, opał, gaz, wyżywienie, środki czystości, S.O. korzysta z pomocy matki.

Analizując powyższe organ doszedł do wniosku, że wydatki przekraczają dochody, co w konsekwencji świadczy o tym, że wnioskodawca nie podał wszystkich źródeł dochodu. W związku z powyższym brak jest możliwości ustalenia faktycznej sytuacji finansowej wnioskującego o pomoc.

Organ dodał, iż ponoszone wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego i domowego wynikają z bieżących kosztów utrzymania i nie mogą stanowić podstawy do umorzenia zadłużenia. Ponieważ strona nie korzysta z pomocy udzielonej przez Ośrodek Pomocy Społecznej, to jej sytuacja materialna nie należy do trudnych.

Ustalono, że S.O. otrzymuje dopłaty bezpośrednie do gruntów, co wynika z bazy danych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Dochody uzyskiwane z prowadzonego gospodarstwa rolnego, które dodatkowo dofinansowane są poprzez dopłaty unijne stanowią źródło, z którego można dochodzić należności Kasy.

Pomimo, że dokumentacja załączona do wniosku o umorzenie potwierdza problemy zdrowotne, to zwrócono uwagę na brak jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej wysokość ponoszonych kosztów na leczenie. Brak informacji o wysokości kosztów ponoszonych na leczenie uniemożliwia ustalenie jaki wpływ miały te koszty na pogorszenie sytuacji materialnej strony.

Organ wywiódł, że, o istnieniu ważnego interesu płatnika powinny decydować zobiektywizowane kryteria, a nie samo subiektywne przekonanie płatnika, iż jego aktualna sytuacja finansowa stanowi podstawę do umorzenia ciążących na nim zobowiązań. Przez ważny interes płatnika można np., rozumieć przypadek, gdy uiszczenie zadłużenia zagrażałoby podstawom egzystencji, płatnik pozostawałby bez środków do życia, w skrajnej biedzie i musiałby korzystać z pomocy społecznej.

Z materiałów dowodowych sprawy nie wynika natomiast jakoby powyższy stan miał miejsce w przypadku wnioskodawcy. Sytuacja w jakiej znajduje się strona nie jest wyjątkowa.

Organ wskazał nadto, że środki z funduszu emerytalno-rentowego przeznaczane są na wypłatę emerytur i rent rolniczych. W interesie społecznym zatem leży zapewnienie środków finansowych w tych funduszach na poziomie gwarantującym płynną wypłatę świadczeń.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Prezes KRUS wskazał przepisy rozporządzenia Komisji (UE) Nr 2019/316 z dnia 21 lutego 2019 r. w sprawie zastosowania art. 107 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE L 51 I z 22.02.2019, str.l), które jako podstawę do umorzenia wskazują zaistnienie przejściowo trudnej sytuacji oraz art. 41 a ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Na powyższą decyzję S.O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Skarżący nie zgadza się z wydaną decyzją i wyjaśnia, że posiada maszyny, ale jest to stary sprzęt z lat 90 ubiegłego wieku, oprócz ciągnika rolniczego, który nabył przy 90% pomocy unijnej. Wskazał, że leczy się w poradni pulmunologicznej 40 lat, a w neurologicznej od 26 lat. Jego stan zdrowia pogarsza się, a choroby pogłębiają. Wprawdzie korzysta z darmowej opieki lekarskiej, lecz ponosi duże koszty związane z koniecznością wykonywania badań oraz wciąż rosnącą ceną leków. Potwierdza, że jego wydatki przekraczają dochody, wyjaśniając jednocześnie, że z powodu niezdolności do pracy znalazł się na utrzymaniu matki. Próbował równiez skorzystać z pomocy OPS, lecz zawiłe procedury, koszty dojazdu oraz skala proponowanej pomocy zniechęciły go ubiegania się o nią. Potwierdza również, że nie ma udokumentowanych kosztów leczenia, jednak nie był świadom, że będą mu one kiedykolwiek potrzebne. Wynikiem jego niezdolności do pracy jest załamanie się produkcji sadowniczej, nie jest w stanie uprawiać tuneli foliowych, co mogli zobaczyć pracownicy organu podczas wizytacji.

W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS podtrzymał stanowisko przedstawione

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z 7 listopada 2019r. skarżacy zajął pisemne stanowisko w sprawie, wyjaśniając dodatkowo, że leczy się na stałe w pięciu poradniach specjalistycznych. Jego dolegliwości pogłębiają się uniemożliwiając mu pracę w gspodarstwie. Jest zmuszony korzystać z pomocy rodziny i przyjaciół, a gospodarstwo podupada.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się do oceny legalności działania organu administracji na trzech płaszczyznach: a) oceny zgodności działania z prawem materialnym, b) dochowania wymaganej prawem procedury, c) respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych (por. A. Kabat, Prawo do sądu jako gwarancja ochrony praw człowieka w sprawach administracyjnych (w:) Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa ochrona, Warszawa 1997, s. 231).

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa KRUS z [...] odmawiająca S.O. umorzenia zadłużenia na ubezpieczenia społecznego rolników za okres od 2018.3/09 do 2019.3/09 w kwocie 1678,00 zł (należność główna) oraz 11,60 zł (koszty upomnienia).

Badając rozpoznawaną sprawę w powyżej zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza prawo.

Stosownie do art. 41 a ust 1 pkt 2 u.s.r., organ może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na wniosek zainteresowanego, w przypadkach uzasadnionych jego ważnym interesem, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego i składkowego. Powyższe sformułowanie oznacza, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia korzysta ze swobody uznania administracyjnego, i ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, może zatem w przypadku stwierdzenia przesłanki ważnego interesu zobowiązanego, jego możliwości płatniczych uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), następnie jego oceny (art. 80 k.p.a.) zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 k.p.a.

Podkreślić należy, że organ działa w ramach uznania dopiero na etapie, gdy stwierdzi, iż w sprawie zachodzą przesłanki o których mowa w art. 41 a ust 1 u.s.r., gdyż ocena w tym przedmiocie wykracza poza zakres uznania i jest kategorią obiektywną, wynikającą z ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W przypadku decyzji uznaniowych jej uzasadnienie ma szczególne znaczenie dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia. Szczególnie negatywne rozstrzygnięcie dotyczące umorzenia należności powinno być przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Decyzje w przedmiocie ulg, jako decyzje uznaniowe, podlegają kontroli sądu administracyjnego w ograniczonym zakresie. Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej, takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowych mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Decyzja uznaniowa może być przez Sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując analizy zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że proces decyzyjny organu został przeprowadzony wadliwie, gdyż nie spełnił powyższych wymagań, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 k.p.a. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie spełniało określonych powyższymi przepisami zasad w zakresie ustalenia obu przesłanek.

Zakres postępowania dowodowego zainicjowanego wnioskiem skarżącego o umorzenie, wyznacza przepis prawa materialnego tj. art. 41 a ust 1 pkt 2 u.s.r.

W świetle ww. przepisu, organ jest zobowiązany ustalić przesłankę ważnego interesu zainteresowanego oraz przesłankę stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego.

Kwestią pierwszorzędną w sprawie umorzenia zaległości z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne jest ustalenie czy występuje przesłanka umorzenia, tj. ważny interes zainteresowanego. Przesłanka ta powinna być wyjaśniona przy uwzględnieniu możliwości płatniczych wnioskodawcy.

Skarżący wnioskując o umorzenie należności powoływał się na bardzo trudną sytuację materialną, która to okoliczność co do zasady może uzasadniać umorzenie należności. Swoją sytuację materialną uzasadnił, wysokimi wydatkami związanymi ze stale pogarszającym się stanem zdrowia oraz przewlekłymi chorobami na które cierpi. Stan ten powoduje niemożność pracy wnioskodawcy w gospodarstwie, konieczność korzystania z pomocy osób trzecich.

Sytuacja materialna rolnika i wynikający z niej brak możliwości opłacania składek może uzasadniać istnienie przesłanki ważnego interesu zainteresowanego. Ważny interes w umorzeniu ww. należności, ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego istnieje, gdy wykonanie obowiązku zapłaty składek mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez zobowiązanego i jego bliskich podstawowych potrzeb życiowych. Przy ocenie zaistnienia omawianej przesłanki należy przede wszystkim rozważać zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych na poziomie niezbędnego minimum socjalnego oraz minimum egzystencji.

W tym celu należy porównać stwierdzoną sytuację materialną skarżącego z wysokością zaległej należności z tytułu składek na ubezpieczenie, zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z niezbędnymi kosztami utrzymania jego i osób wspólnie z nim zamieszkujących w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez niedostatku.

W związku z tym obowiązkiem organu, wynikającym z art. 77 § 1 K.p.a,. było wyjaśnienie sytuacji materialnej i życiowej skarżącego, oraz jego matki, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, dochodów oraz koniecznych wydatków tak dla jego egzystencji, jak i osoby prowadzącej z nim wspólne gospodarstwo domowe. Następnie odniesienie takiego stanu faktycznego do wysokości zadłużenia względem KRUS. Ustalenia i ocena organu, uwzględniając treść wniosku, winny zatem koncentrować się na zbadaniu, czy zapłata należności nie spowoduje zagrożenia dla możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych zobowiązanego. Tak dokonane ustalenia powinny zostać odzwierciedlone w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi z art. 107 § 3 K.p.a. W przeciwnym razie decyzja negatywna dla wnioskodawcy staje się nieuzasadnioną i dowolną, a powody odmowy organu orzekającego nieznane dla strony.

Sąd stwierdził, że w zaskarżonej decyzji brak jest koniecznych rozważań w kwestii istnienia ważnego interesu zainteresowanego przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku.

Organ ograniczył się jedynie do powtórzenia danych o dochodach i wydatkach wskazanych przez stronę w oświadczeniu i ustalonych podczas wizytacji oraz wymienił złożone do wniosku dokumenty świadczące o złym stanie zdrowia wnioskodawcy.

Jako błędny należy ocenić wniosek organu, iż skoro wydatki przekraczają dochody strony, to nie podała ona wszystkich źródeł dochodu. Wnioskodawca bowiem już w oświadczeniu podkreślał, że korzysta z pomocy matki, która pobiera emeryturę.

W ramach toczącego się postępowania nie ustalono także w ogóle możliwości płatniczych skarżącego. Organ jedynie powtórzył uzyskane przez stronę informacje, nie poddając ich żadnej analizie.

W konsekwencji został naruszony art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. Organ był bowiem zobowiązany ustalić wielkość przychodu (dochodu) wnioskodawcy, uwzględniając jego sytuację rodzinną i fakt zamieszkiwania z matką. Konieczne było także ustalenie relacji pomiędzy wysokością zaległości a dochodem pomniejszonym o wydatki konieczne dla egzystencji zobowiązanego i jego matki, pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.

Lektura uzasadnienia decyzji nie daje odpowiedzi, jakie argumenty przemawiały za stwierdzeniem, że skarżący może dokonać spłaty obciążających go należności. Organ "pokusił się" jedynie o ocenę sytuacji skarżącego przez pryzmat kwestii niepobierania świadczeń z opieki społecznej. Stwierdził bowiem, że skoro skarżący nie korzysta z pomocy społecznej to jego sytuacja nie należy do bardzo trudnych. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że niepobieranie świadczeń z pomocy społecznej nie oznacza automatycznie, że brak jest podstaw do umorzenia zadłużenia składkowego. Korzystanie z pomocy społecznej nie jest bowiem przesłanką umorzenia należności z tytułu składek. Nieuzasadnione byłoby zatem przyjęcie poglądu, że skoro strona nie pobiera świadczeń z pomocy społecznej to nie można uwzględnić jej wniosku o umorzenie. Argumentacja organu w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.

Dla oceny zaistnienia przesłanki ważnego interesu zainteresowanego nie ma również znaczenia okoliczność korzystania z bezpłatnej opieki lekarskiej.

Błędów organu w procesie decyzyjnym nie usprawiedliwia fakt nieudokumentowania przez stronę ponoszonych wydatków na leczenie. Skoro organ potwierdza, że zgromadzona dokumentacja świadczy o problemach zdrowotnych skarżącego, to logiczną konsekwencją tego jest wniosek o konieczności ponoszenia wydatków na leczenie stwierdzonych dolegliwości. Należy zwrócić również uwagę, iż wnioskodawca określił w oświadczeniu z dnia 12 lipca 2019r. wysokość ponoszonych kosztów na leczenie, podając, że wynoszą one 3.600 zł na rok. Organ nie odniósł się do tej informacji, koncentrując się wadliwie na okoliczności braku konkretnych rachunków.

Organ nie wyliczył także wysokości miesięcznych wydatków skarżącego i jego matki. Tymczasem winno być oczywistym dla organu, że na koszty ich utrzymania muszą się składać także wydatki, jak chociażby zakup wyżywienia, czy środków czystości, ubrań.

Błędnie także organ wywiódł, że ponoszone przez stronę wydatki wynikają z bieżących kosztów utrzymania i nie mogą stanowić podstawy do umorzenia zadłużenia. Wniosek o umorzenie nie był bowiem przez stronę uzasadniony okolicznością ponoszenia bieżących wydatków, lecz trudna sytuacją materialną, do której doprowadziły przewlekłe choroby, koszty ich leczenia oraz związany z nimi brak możliwości pracy w gospodarstwie.

W konsekwencji, zdaniem Sądu, organ naruszył również przepis art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Jak już wyżej wskazano organ ograniczył się natomiast do opisania zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ale nie ocenił go pod kątem przesłanki umorzenia. W takiej sytuacji decyzja uchyla się od oceny Sądu. Sąd nie jest w stanie wywieść, czy organ uznał, że skarżący spełnia przesłankę – w ocenie organu – ważnego interesu. Nie jest też w stanie stwierdzić, jakimi motywami prawnymi kierował się organ odmawiając przyznania wnioskowanej ulgi.

W ocenie Sądu, doszło także do naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalenia drugiej koniecznej przesłanki umorzenia, jaką stosownie do

art. 41 a ust. 1 pkt 2 u.s.r., jest stan finansów funduszów emerytalno - rentowego

i składkowego. Prezes KRUS odmawiając umorzenia należności w ogóle nie odniósł się do drugiej przesłanki przyjmowanej jako interes społeczny.

Tytułem wstępu do rozważań dotyczących przesłanki interesu społecznego wskazać należy, że wszelkie ulgi w spłacie zobowiązań mają charakter odstępstwa od powszechności wnoszenia składek na ubezpieczenie rolnicze i niewątpliwie powinny być interpretowane ściśle. Podkreślić jednak należy, że wykładnia taka nie może być sprzeczna z ratio legis przepisu i przekreślać celu jaki prawodawca chciał dzięki niemu osiągnąć. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników przewidująca w art. 41a określone ulgi ma za zadanie spełnienie określonych celów społecznych czy ekonomicznych, uznawanych przez społeczeństwo za pożądane. Prawodawca nie może jednak przewidzieć wszystkich możliwych sytuacji, które mogą się zrealizować i to wówczas rolą organu, jest taka wykładnia przepisów w odniesieniu do zaistniałego stanu faktycznego tak, aby uwzględniała jego cele i założenia. Ograniczanie uprawnień do ulg naruszałoby zasadę równości, która nie może odnosić się tylko do ponoszenia obciążeń publicznoprawnych, ale także do równego dostępu do preferencji w zakresie przyznawania ulg. Zakresem rozważań organu powinien zostać objęty nie tylko sensu stricte aspekt finansowy funduszów, ale również takie zasady, jak sprawiedliwość czy zaufanie zainteresowanego do organów państwa.

Podstawą odmowy umorzenia należności, nie może być ponadto powszechnie przyjmowane przez organ stanowisko, że w interesie społecznym leży zapewnienie środków finansowych tych funduszy na poziomie gwarantującym płynną wypłatę świadczeń. Chodzi jednak o to, by wskutek dochodzenia takich zaległości, Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia (por. wyroki NSA: z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3139/13; z dnia 3 lipca 2007 r., sygn. akt I FSK 1026/06; publ. CBOSA). Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu społecznego (dochodzenie należności, a jeżeli tak to w jakim trybie w sytuacji majątkowej i osobistej w jakiej znalazł się skarżący oraz przy ponoszeniu jakich kosztów związanych z egzekwowaniem należności, czy też zastosowanie ulgi). Dokonując "ważenia" obu wartości organ uwzględnia rzecz jasna także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa itp. (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1351/11; publ. CBOSA). Tak właśnie w ocenie Sądu należy postrzegać przesłankę interesu społecznego, określoną w art. 41a ust. 1 u.s.r. jako stan finansów funduszów. Uwzględnienie istnienia przesłanki interesu społecznego

i rzetelne procedowanie co do wniosku zobowiązanego nie może być postrzegane jako "akt łaski", ale musi być efektem rzetelnej oceny, co w ustalonych realiach stanu faktycznego będzie z punktu widzenia społecznego korzystniejsze: zastosowanie ulgi, czy też odmowa uwzględnienia żądania strony.

Prezes KRUS prawidłowo rozstrzygając sprawę, musi mieć na uwadze to, że na dzień wydania decyzji ustala fakt spełnienia dwóch przesłanek, o których mowa w art. 41a ust. 1 pkt 2 u.s.r.

Błędy uzasadnienia świadczą ponadto o naruszeniu art. 8 § K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Chodzi bowiem o to, by organ w sposób wyczerpujący i jawny wskazał stronie motywy, które w jego ocenie stanowią o ich bezzasadności. Strona nie może być zdana w tym zakresie na swoje domysły. Organ administracji powinien podjąć starania, aby strona została przekonana o zasadności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Tylko bowiem takie zachowanie będzie realizowało zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa, którego istotą jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie i że jego stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

Ponownie rozstrzygając sprawę organ dokona koniecznych ustaleń, rozważy wszechstronnie zebrany materiał dowodowy i zgodnie z art. 80 K.p.a. oceni możliwości płatnicze skarżącego w kontekście przesłanek ważnego interesu i stanu funduszów KRUS, przedstawiając wynik w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. W konsekwencji, w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, wypowie się czy określone w art. 41 a ust. 1 pkt 2 u.s.r. przesłanki zostały spełnione, a jeżeli tak to czy taka okoliczność przemawia za zastosowaniem wobec skarżącego ulgi w postaci umorzenia wnioskowanych należności.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.