Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 6/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2020-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 33 par 1 i art. 34 par 4
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
article: art. 7, art. 8, art. 9 i art. 61a par 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 28 kwietnia 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2020 roku sprawy ze skargi Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia Z.S. na postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu nieistnienia obowiązku i nieuwzględnienia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej w sprawie egzekucji administracyjnej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., art. 18, art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej u.p.e.a., utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy.

W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne.

Prezydent Miasta Ł. wystawił w dniu [...] wobec Z.S. tytuły wykonawcze o nr [...], [...], [...] obejmujące podatek rolny od osób fizycznych za lata 2011-2013 oraz w dniu 30 listopada 2017 r. tytuł wykonawczy o nr [...] obejmujący podatek rolny za rok 2016 r. Odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 2 listopada 2015 r. zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 20 listopada 2015 r., natomiast odpis tytułu wykonawczego z dnia 30 listopada 2017 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego został doręczony zobowiązanemu dnia 6 lutego 2018 r.

W oparciu ww. tytuły wykonawcze Prezydent Miasta Ł. wystawił w dniu 16 kwietnia 2019 r. zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie zostało doręczone Z.S. w dniu 8 maja 2019 r.

W dniu 27 maja 2019 r. do Biura Egzekucji Administracyjnej i Windykacji Departamentu Finansów Publicznych Urzędu Miasta Ł. wpłynęło pismo Z.S. z dnia 21 maja 2019 r., w którym wskazał, że składa skargę na zajęcie egzekucyjne z dnia 16 kwietnia 2019 r. doręczone w dniu 8 maja 2019 r. Podniósł, że tytuły wykonawcze zostały wystawione bez oceny zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani prawidłowości jego prowadzenia. Podał, że do roku 2010 osobiście uiszczał należny podatek, a od roku 2010 podatek miała opłacać wspólniczka nieruchomości – U.M. Wniósł o uznanie zasadności wniesionej skargi i uchylenie zaskarżonej czynności z powodu jej wadliwości. Wadliwość wynika z błędnego (wadliwego) wymiaru podatku od nieruchomości i braku doręczenia aktów stanowiących podstawę obowiązków podlegających egzekucji. Zdaniem zobowiązanego egzekucja jest niedopuszczalna, ponieważ naruszono istotne zasady postępowania egzekucyjnego i nie może być obarczony egzekucją, w sytuacji gdy jest drugi wspólnik. Uznanie zasadności oznaczałoby umorzenie postępowania egzekucyjnego ale ponieważ do niego nie doszło złożył niniejsze zażalenie. Wskazał, że jedną z podstaw zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest błąd co do osoby zobowiązanej, ponieważ jest współwłaścicielka, która opłaca należny podatek, dlatego wniósł jak na wstępie.

Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o nr [...], [...], [...] oraz z dnia 30 listopada 2017 r. tytuł wykonawczy o nr [...] i odmówił uwzględnienia zarzutu błędu co osoby zobowiązanej w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o nr [...], [...], [...] oraz z dnia 30 listopada 2017 r. tytuł wykonawczy o nr [...] z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w treści podania zobowiązany podał, że składa skargę na zajęcie egzekucyjne. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 54 przewiduje środek zaskarżenia w postaci skargi na czynność egzekucyjną, a więc na każde działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). W ramach skargi na czynności egzekucyjne badaniu podlega prawidłowość postępowania egzekucyjnego w świetle przepisów regulujących sposób i formę przeprowadzania czynności egzekucyjnych, nie ocenia się tu zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani prawidłowości jego prowadzenia, a ewentualne uznanie zasadności wniesionej skargi może skończyć się uchyleniem zaskarżonej czynności. Nie będzie mogło to: jednak decydować o zakończeniu prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w ramach którego będą mogły być podejmowane nowe czynności. Zdaniem organu zobowiązany nie podniósł żadnych zarzutów pod kątem czynności egzekucyjnych, ani żadnych wad formalnych samej czynności zajęcia prawa zobowiązanego. Kwestionuje prawidłowość całej prowadzonej egzekucji administracyjnej, podnosząc jej wadliwość wynikającą z braku doręczenia aktów będących podstawą egzekwowanych obowiązków oraz błąd co do osoby zobowiązanego, bowiem w jego ocenie egzekucja powinna się toczyć wobec drugiego wspólnika wskazanego w podaniu. Te okoliczności w ocenie zobowiązanego stanowią podstawę zarzutów, a więc postępowanie egzekucyjne powinno; zostać umorzone. Wskazuje, że z właśnie z uwagi na brak umorzenia zostało wniesione podanie z dnia 21 maja 2019 r.

Przesądzającym o charakterze wnoszonego podania jest jego treść, a nie nazwa czy forma zewnętrzna. Zobowiązanemu na etapie wszczęcia postępowania służy zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji. Wniesione w postępowaniu egzekucyjnym pismo zobowiązanego, zawierające argumenty zmierzające do wykazania, iż egzekucja jest niedopuszczalna lub wykazujące naruszenie istotnych zasad postępowania egzekucyjnego (...) podlega rozpatrzeniu przez organ egzekucyjny, który w sprawie zarzutów wydaje postanowienie. Uznanie zasadności zarzutów, co do zasady oznacza umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 27 § 9 u.p.e.a. zarzut wnosi się w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Oczywiste jest, że w pierwszej kolejności organ egzekucyjny winien rozpoznać wniesione podanie jako zarzut, jeżeli tylko odpowiada formalnym warunkom ich wniesienia. Podniesione w nich argumenty dotyczą całego postępowania egzekucyjnego warunkując możliwość dalszego prowadzenia egzekucji.

Podstawy na których może być oparty zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zostały uregulowane w art. 33 § 1 u.p.e.a.

Zobowiązany wprost wskazał, że składa podanie, ponieważ egzekucja nie została umorzona. Jako okoliczności, które stanowią podstawę umorzenia wskazał - brak doręczenia decyzji wymierzającej podatek oraz fakt, że egzekucja powinna się toczyć wobec drugiego wspólnika — U.M. Treść podania jednoznacznie wskazuje, że jego przedmiot stanowią zarzuty, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a., a mianowicie nieistnienie obowiązku (brak w obrocie prawnym decyzji ustających podatek oznacza, że zobowiązanie nie istnieje) oraz błąd co do osoby zobowiązanego.

W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Natomiast stosownie do treści art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Z treści przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że organem właściwym do rozpatrzenia zgłoszonych zarzutów jest organ egzekucyjny, a formą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest postanowienie, które wydaje się po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela. Jednak z uwagi na tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego, jaka ma miejsce w rozpatrywanym przypadku (zarówno wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta Ł.) rozpoznanie zgłoszonych zarzutów następuje bez konieczności uzyskania odrębnego postanowienia, będącego stanowiskiem wierzyciela.

Zobowiązany w prowadzonym postępowaniu już wielokrotnie składał zarzuty. Zarzut nieistnienia obowiązku objęty tytułami wykonawczymi z dnia [...]r. o nr [...], [...], [...] został oddalony postanowieniem z dnia 2 lutego 2016 r., nr [...]. Rozstrzygnięcie to jest ostateczne w związku ze stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia zażalenia (tj. postanowienie SKO w Ł. z dnia 24 marca 2016 r., nr [...]). Zarzut nieistnienia obowiązku składany był również w zakresie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 30 listopada 2017 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2018 r. nr [...] odmówiono uwzględnienia zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez SKO w Ł. postanowieniem z dnia 5 lipca 2018 r., nr [...] co oznacza, że również w tym zakresie znajduje się w obrocie prawnym ostateczne rozstrzygnięcie. Skoro więc wydane akty są ostateczne, to przysługuje im domniemanie prawidłowości i mocy obowiązującej zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub ustawach szczególnych. Kolejne rozstrzygnięcie w sprawie już zakończonej ostatecznym postanowieniem dotknięte byłoby wadą nieważności. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 w zw. z art. 126 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność postanowienia, które dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej innym ostatecznym postanowieniem. Niedopuszczalne jest bowiem aby w obiegu prawnym znajdowały się dwa rozstrzygnięcia w tej samej sprawie. Oznaczałoby to brak pewności co do obowiązującej sytuacji prawnej strony.

U.p.e.a. nie zawiera regulacji obejmujących sytuację dotyczącą rozpoznania podania w sprawie już rozstrzygniętej ostatecznym aktem administracyjnym. W sprawach nieuregulowanych w u.p.e.a. odpowiednie zastosowanie mają przepisy k.p.a (art. 18 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Jak wskazano wyżej postępowanie w sprawie umorzenia zostało zakończone ostatecznym rozstrzygnięciem. W tym stanie faktycznym niemożliwe jest wydanie kolejnego aktu administracyjnego, który dotyczyłby sprawy już rozstrzygniętej ostatecznym postanowieniem wydanym w postępowaniu egzekucyjnym. Akt taki dotknięty byłby wadą nieważności i naruszałby zasadę trwałości decyzji ostatecznych, unormowaną w art. 16 § 1 k.p.a.

Odnosząc się natomiast do podniesionego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego organ wskazał, że jest to nowy zarzut w sprawie, który dotychczas nie był podnoszony przez zobowiązanego. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a, tytuły wykonawcze zawierają pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zdarzeniem, od którego należy liczyć ten termin jest doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego zawierającego wskazane pouczenie. Z chwilą doręczenia tytułu zobowiązany dowiaduje się o postępowaniu egzekucyjnym, którego ewentualne wady może podnosić wnosząc zarzuty. W niniejszej sprawie doręczenie odpisów tytułów wykonawczych z dnia [...] miało miejsce w dniu 20 listopada 2015 r. natomiast odpis tytułu wykonawczego z dnia 30 listopada 2017r. został doręczony zobowiązanemu w dniu 6 lutego 2018 r.

W u.p.e.a. brak jest regulacji dotyczących liczenia terminów. Na podstawie art. 18 u.p.e.a. odpowiednie zastosowanie będą miały przepisy k.p.a. Zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Termin uważa się za zachowany, jeżeli j przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a). Termin na skuteczne wniesienie zarzutów w niniejszej sprawie upływał zatem w dniu 27 listopada 2015 r. i 13 lutego 2018 r. Natomiast podanie zobowiązanego zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 21 maja 2019 r., co oznacza, iż zarzut błędu co do osoby zobowiązanego został wniesiony z uchybieniem terminu.

Uchybienie terminowi do wniesienie zarzutów powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego, a organ egzekucyjny nie ma prawa rozpatrywać merytorycznie zgłoszonych zarzutów. U.p.e.a. nie zawiera wyraźnej regulacji, co do formy rozstrzygnięcia w sytuacji uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów. Tego problemu nie rozwiązuje również niejednolite w tej sprawie orzecznictwo sądów administracyjnych. Niezależnie od przyjętej formy i rozstrzygnięcia, istotne jest aby w przypadku wniesienia zarzutów po terminie wydane rozstrzygnięcie uwzględniało podstawową zasadę, że uchybienie terminu do wniesienia zarzutów skutkuje odmową ich merytorycznego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny.

Na powyższe postanowienie Z.S. złożył zażalenie, w którym ponownie wskazał na wadliwość egzekucji wynikającą wadliwego wymiaru podatku od nieruchomości oraz braku doręczenia aktów stanowiących podstawę obowiązków skierowanych do egzekucji. Egzekucja jest niedopuszczalna, ponieważ naruszono istotne zasady postępowania egzekucyjnego i sprawa powinna być rozpatrzona przez organ egzekucyjny, który wydał postanowienie. Uznanie zasadności zarzutów oznaczałoby umorzenie postępowania egzekucyjnego ale z uwagi na fakt, że do tego nie doszło skarżący złożył niniejsze zażalenie. Jedną z podstaw zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest zarzut oparty na błędzie co do osoby zobowiązanego, ponieważ jest współwłaścicielka która opłaca podatek. Zdaniem skarżącego egzekucja jest niedopuszczalna, ponieważ nie może być obarczony egzekucją w sytuacji gdy jest drugi wspólnik, a uznanie zasadności zarzutu oznaczałoby umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący podniósł, że o prowadzeniu egzekucji dowiedział się w wyniku zajęć rachunków bankowych w Ax. I Bx. i innych, a więc zarzut został wniesiony w terminie. Ponadto skarżący wskazał, że składa również skargę na zajęcie egzekucyjne z dnia 16 kwietnia 2019 r. skierowane do ZUS. Podał, że tytuły wykonawcze zostały wystawione bez oceny zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani prawidłowości jego prowadzenia. Wskazał, że na etapie wszczęcia postępowania składał zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, że egzekucja jest niedopuszczalna i wykazywał naruszenie istotnych zasad postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego organ egzekucyjny winien rozpoznać wniesione podanie jako zarzut niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, a zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, nie powinien być nowym zarzutem w sprawie, ponieważ Urząd Miasta Ł. posiadał wiedzę o właścicielach nieruchomości z których chce ściągać podatek, brak doręczenia decyzji wymierzającej podatek drugiego wspólnika – U.M. jest błędem urzędników UMŁ, którzy nie chcą przyznać się do swojego błędu i umorzyć postępowanie egzekucyjnego.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Odwołując się do zasad uregulowanych w art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. Kolegium wskazał, że prawidłowo organ egzekucyjny zakwalifikował podanie zobowiązanego, jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a nie jako skargę na czynności egzekucyjne.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. Na takie rozumienie art. 54 u.p.e.a. wskazuje wykładnia systemowa wewnętrzna przepisów tej ustawy. Nieograniczony zakres skargi na czynności egzekucyjne prowadziłby bowiem do powielenia środków zaskarżenia istniejących w ramach postępowania egzekucyjnego, np.: zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przewidzianych w art. 33 u.p.e.a., czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego przewidzianego w art. 59 § 1 u.p.e.a. W trybie art. 54 u.p.e.a. ocenie podlegają wyłącznie kwestie formalnoprawne działania organu egzekucyjnego. Oznacza to, że podstawą skargi nie mogą być podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a uwzględnienie skargi nie powoduje umorzenia postępowania egzekucyjnego. Konstrukcja skargi na czynność egzekucyjną ma na celu ochronę zobowiązanego ale przed bezprawnością czynności wykonawczych w postępowaniu egzekucyjnym. Skarga wskazana w art. 54 § 1 u.p.e.a. nie jest środkiem prawnym, który może być kierowany przeciwko czynnościom procesowym, zatem nie może być odnoszona do tych działań procesowych organu, które strona może kwestionować właściwymi środkami, choćby poprzez zarzuty, o których stanowi art. 33 u.p.e.a., czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego przewidzianego w art. 59 § 1 u.p.e.a.

Podanie zobowiązanego nie dotyczy kwestii formalnoprawnych, nie odnosi się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora.

W myśl art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z tożsamością wierzyciela i organu egzekucyjnego. W sytuacji, gdy kompetencje organu egzekucyjnego i wierzyciela skupione są w jednej osobie, wydawanie uprzedniego stanowiska przez wierzyciela jest bezprzedmiotowe i zupełnie wystarczającym jest zaprezentowanie stanowiska w postanowieniu wydawanym jako organ egzekucyjny.

Zdaniem Kolegium prawidłowe jest stanowisko organu egzekucyjnego, co do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozpoznania zarzutu nieistnienia obowiązku. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Za inną uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania należy uznać wcześniejsze rozstrzygnięcie w przedmiocie ponowionych zarzutów. Niedopuszczalne jest bowiem aby w obiegu prawnym znajdowało się kilka rozstrzygnięć w tej samej sprawie.

Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do określenia, w jakiej formie należy rozstrzygać zarzuty wniesione po terminie. W wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3770/14 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. W ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej. Kolegium w rozpoznawanej sprawie podziela powyższy pogląd. Jednakże pomimo, że rozstrzygniecie organu pierwszej instancji odmawia uwzględnienia zarzutów skarżącego z uwagi na uchybienie terminu, a nie odmawia wszczęcia postępowania, to zadaniem Kolegium nie miało to żadnego wpływu na wynik sprawy. Niewątpliwie bowiem uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów spowodowało bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co doprowadziło do zamknięcia drogi dalszego postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Ostateczne wykorzystanie tej, czy innej instytucji kończącej postępowanie z powodów formalnych, nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy ani na uprawnienia strony skarżącej do weryfikowania rozstrzygnięcia podjętego w pierwszej instancji.

Skorzystanie z dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., nakłada na organ obowiązek precyzyjnego, jednoznacznego i przede wszystkim zrozumiałego formułowania rozstrzygnięcia, tj. w taki sposób, aby nie budziło ono żadnych wątpliwości co do tego, która cześć postanowienia organu pierwszej instancji zostaje uchylona - czy jest cała jednostka redakcyjna, czy jedynie jej fragment, a jeżeli tak to który. Nie powinno też budzić wątpliwości to, czy organ uzupełnia określoną część rozstrzygnięcia, tj. dodaje do istniejącego zapisu dodatkowy zapis, czy ją uchyla i w miejsce uchylonej części orzeka na nowo. Z uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, muszą wynikać jasne argumenty, w szczególności dla strony nie posiadającej wykształcenia prawniczego, co do zasadności zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W ocenie Kolegium trafniejszym rozwiązaniem było, mimo zastrzeżeń, co do formy rozstrzygnięcia, utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, niż uchylenie zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej odmowy uwzględnienia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego z uwagi na uchybienie terminowi do jego wniesienia i umorzenie postępowania pierwszej instancji w tej części. Byłoby to zupełnie niezrozumiałe dla zobowiązanego.

Organ egzekucyjny szczegółowo opisał tok postępowania egzekucyjnego, wnoszone środki prawne i rozstrzygnięcia w tym przedmiocie.

Ponadto Kolegium podkreśliło, że zarzuty zobowiązanego były już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawach o sygnaturze akt: III SA/Łd 783/18, III SA/Łd 790/18 i III SA/Łd 84/19.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wskazując na zasadność zarzutów zgłoszonych na prowadzone postępowanie egzekucyjne wskazał, że rozpoznając zażalenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle się do nich nie odniosło. Skarżący podkreślił, że składał w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne i zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego przewidziane w art. 33 u.p.e.a. i wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a. z uwagi na naruszenie art. 54 § 5 u.p.e.a. w zw. z art. 262 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniam art. 57a (który w sprawie nie ma zastosowania). Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych i odmówił uwzględnienia zarzutu błędu co osoby zobowiązanej w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia.

W sprawie jest bezsporne ( co wynika z akt sprawy), że skarżący już wielokrotnie składał zarzuty.

W niniejszym postępowaniu w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia [...] (doręczone w dniu 20listopada 2015 r.) o nr [...], [...], [...] obejmujące podatek rolny od osób fizycznych za lata 2011-2013 oraz tytuł wykonawczy z dnia 30 listopada 2017r. (doręczony w dniu 6 lutego 2018 r.) o nr [...] obejmujący podatek rolny za rok 2016 r. Prezydent Miasta Ł. wystawił w dniu 16 kwietnia 2019 r. zawiadomienie o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie zostało doręczone Z.S. w dniu 8 maja 2019 r.

W dniu 27 maja 2019 r. do Biura Egzekucji Administracyjnej i Windykacji Departamentu Finansów Publicznych Urzędu Miasta Ł. wpłynęło pismo Z.S. z dnia 21 maja 2019 r., w którym wskazał, że składa skargę na zajęcie egzekucyjne z dnia 16 kwietnia 2019 r. doręczone w dniu 8 maja 2019 r. Podniósł, że tytuły wykonawcze zostały wystawione bez oceny zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani prawidłowości jego prowadzenia. Podał, że do roku 2010 osobiście uiszczał należny podatek, a od roku 2010 podatek miała opłacać wspólniczka nieruchomości – U.M. Wniósł o uznanie zasadności wniesionej skargi i uchylenie zaskarżonej czynności z powodu jej wadliwości. Wadliwość wynika z błędnego (wadliwego) wymiaru podatku od nieruchomości i braku doręczenia aktów stanowiących podstawę obowiązków podlegających egzekucji. Zdaniem zobowiązanego egzekucja jest niedopuszczalna, ponieważ naruszono istotne zasady postępowania egzekucyjnego i nie może być obarczony egzekucją, w sytuacji gdy jest drugi wspólnik. Uznanie zasadności oznaczałoby umorzenie postępowania egzekucyjnego ale ponieważ do niego nie doszło złożył niniejsze zażalenie. Wskazał, że jedną z podstaw zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest błąd co do osoby zobowiązanej, ponieważ jest współwłaścicielka, która opłaca należny podatek, dlatego wniósł jak na wstępie.

Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o nr [...], [...], [...] oraz z dnia 30 listopada 2017 r. o nr [...] i odmówił uwzględnienia zarzutu błędu co osoby zobowiązanej w sprawie egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] o nr [...], [...], [...] oraz z dnia 30 listopada 2017 r. o nr [...] z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia.

Na powyższe postanowienie Z.S. złożył zażalenie, w którym ponownie wskazał na wadliwość egzekucji wynikającą z wadliwego wymiaru podatku od nieruchomości oraz braku doręczenia aktów stanowiących podstawę obowiązków skierowanych do egzekucji. Zdaniem strony egzekucja jest niedopuszczalna, ponieważ naruszono istotne zasady postępowania egzekucyjnego i sprawa powinna być rozpatrzona przez organ egzekucyjny, który wydał postanowienie. Uznanie zasadności zarzutów oznaczałoby umorzenie postępowania egzekucyjnego ale z uwagi na fakt, że do tego nie doszło skarżący złożył niniejsze zażalenie. Zdaniem skarżącego egzekucja jest niedopuszczalna, ponieważ nie może być obarczony egzekucją w sytuacji gdy jest drugi wspólnik, a uznanie zasadności zarzutu oznaczałoby umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący podniósł, że o prowadzeniu egzekucji dowiedział się w wyniku zajęć rachunków bankowych w ING Ax. i Bx. i innych, a więc zarzut został wniesiony w terminie. Ponadto skarżący wskazał, że składa również skargę na zajęcie egzekucyjne z dnia 16 kwietnia 2019 r. skierowane do ZUS. Podał, że tytuły wykonawcze zostały wystawione bez oceny zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani prawidłowości jego prowadzenia. Wskazał, że na etapie wszczęcia postępowania składał zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji, że egzekucja jest niedopuszczalna i wykazywał naruszenie istotnych zasad postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego organ egzekucyjny winien rozpoznać wniesione podanie jako zarzut niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, a zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, nie powinien być nowym zarzutem w sprawie, ponieważ Urząd Miasta Ł. posiadał wiedzę o właścicielach nieruchomości z których chce ściągać podatek, brak doręczenia decyzji wymierzającej podatek drugiemu wspólnikowi – U.M. jest błędem urzędników UMŁ, którzy nie chcą przyznać się do swojego błędu i umorzyć postępowanie egzekucyjnego.

Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Kolegium wskazało, że "Przepis art. 7 k.p.a. wsparty ponadto regulacjami zawartymi w art. 8 i 9 k.p.a. stanowi podstawę do tzw. " życzliwej" interpretacji pism składanych w toku postępowania. Organ administracji winien uwzględnić treść pisma, a nie jego formę, jeżeli miałoby to przysłużyć się słusznemu interesowi obywateli (...). Zdaniem Kolegium prawidłowo organ egzekucyjny zakwalifikował podanie zobowiązanego, jako zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, a nie jako skargę na czynności egzekucyjne"

W kontekście powyższego stanowiska należy podkreślić, że zgodnie z art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zważyć trzeba, że stosowanie tej zasady powinno sprzyjać zarówno prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), jak i realizacji zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Zasada informowania stron znajduje odbicie w szeregu przepisach k.p.a. (art. 36 § 1, 64 § 2, art. 79a § 1 k.p.a.). W orzecznictwie wskazuje się, że postępowanie administracyjne nie ma charakteru ściśle formalnego. Decydujące znaczenie zawsze powinny mieć rzeczywiste intencje wnioskodawcy, a nie sam tytuł, czy nawet literalne brzmienie jego podania. Obowiązek dokładnego ustalania przedmiotu żądania zgłoszonego przez stronę wynika przede wszystkim z przepisów określających ogólne zasady postępowania, w tym art. 9 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 24 sierpnia 2010 r., I OSK 1428/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Nie powinno budzić również wątpliwości, że obowiązki informacyjne ciążące na organie administracji nie mogą być utożsamiane z obowiązkiem świadczenia pomocy prawnej, udzielania porad prawnych bądź instruowania stron o wyborze optymalnego sposobu postępowania. Zadaniem organów administracji jest jedynie przekazanie stronie niezbędnych informacji, na podstawie których strona będzie mogła dokonać wyboru i zdecydować o swoich działaniach (wyrok NSA z dnia 5 lipca 2018 r., I OSK 2217/16, CBOSA).

W ocenie Sądu orzekające w sprawy organy nie sprostały obowiązkom wynikających ze wskazanych powyżej przepisów prawa. W szczególności organy podeszły w sposób nadmiernie formalistyczny do wniosku skarżącego z dnia 21 maja 2019 r. uznając, że zawiera ono zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Organy mimo wiedzy, że tytuły wykonawcze zostały skarżącemu doręczone w dniu 30 listopada 2015 r. i 6 lutego 2018 r. i świadomości prawnej odnośnie terminu w jakim zobowiązany może składać zarzuty uznały, że są to zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym złożone w trybie art. 33 u.p.e.a. Organy nie wzięły pod uwagę, że kolejny wniosek skarżącego został złożony w odpowiedzi na dokonane w dniu 16 kwietnia 2019 r. zawiadomienie o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, jak również tego, że skarżący używając słowa zarzuty nie wskazuje podstawy prawnej wynikającej z art. 33 u.p.e.a. jednocześnie wnosi o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W ocenie Sądu z uwagi na fakt, że skarżący działał osobiście bez profesjonalnego pełnomocnika obowiązkiem organu wynikającym z art. 9 k.p.a.(przy takiej treści wniosku) było wezwanie skarżącego do jego sprecyzowania z jednoczesnym wskazaniem skarżącemu obowiązujących przepisów prawa mogących mieć zastosowanie w oparciu o treść jego wniosku tj. art. 33, 54 i 59 u.p.e.a., podaniem ich treści, terminów ich stosowania i konsekwencji ich zastosowania. Pismo takie mogło również zawierać pouczenia, które przepisy zastosuje organ w razie braku odpowiedzi na wezwanie. Przyjęcie przez organy, że wniosek skarżącego z 21 maja 2019 r. zawiera zarzuty na postępowanie egzekucyjne, które można wnieść w terminie 7 dni od daty doręczenia tytułu wykonawczego przy pełnej wiedzy organów o tym, kiedy skarżącemu doręczono tytuły wykonawcze na pewno nie stanowiło "życzliwej" interpretacja wniosku skarżącego.

W świetle powyższych okoliczności organy powinny w sposób jednoznaczny wyjaśnić rzeczywiste intencje skarżącego i podjąć niezbędne kroki w tym przedmiocie, czego jednak nie uczyniły. Nie powinno budzić wątpliwości, iż charakter podania strony, zwłaszcza działającej w sprawie samodzielnie i nie mającej dostatecznego rozeznania prawnego, należy interpretować nie tylko uwzględniając jego tytuł i dosłowne brzmienie żądania, lecz w przypadku rodzących się wątpliwości, zwłaszcza gdyby mogło to skutkować pozbawieniem strony konkretnych praw - organ winien dążyć do wyjaśnienia rzeczywistej woli i zamiaru strony wnoszącej podanie (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 27 listopada 2019 r., II SA/Bd 517/19, CBOSA). Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę taki obowiązek wynikający bezpośrednio z przepisów prawa (art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.), nabiera tym bardziej znaczenia, gdy powstaje w toku zainicjowanego przez stronę kolejnego postępowania administracyjnego w tym samym przedmiocie, zmierzającego do uzyskania uprawnienia (prawa). W konsekwencji odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z uwagi na tożsamość sprawy i odmowa uwzględnienia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego z uwagi na uchybienie terminowi do wniesienia tego zarzutu musi być uznana za wadliwą jako podjęta bez wyjaśnienia rzeczywistych intencji strony.

Z przedstawionych względów Sąd uznał, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 8, art 9, art. 61a § 1 k.p.a., 33 § 1, 34 § 4 u.p.e.a, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie zostało uchylone, o czym orzeczono w sentencji wyroku. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną i wskazania wynikające z uzasadnienia wyroku.

Sąd nie orzekł o wynagrodzeniu dla wyznaczonego z urzędu pełnomocnika skarżącego Z.S. - w osobie adw. J.M. - z uwagi na fakt, że w aktach sprawy brak było wniosku pełnomocnika w tym przedmiocie oraz stosownego oświadczenia .

D.Cz.