Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1343/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-11-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 64
journal: Dz.U. 1991 nr 44 poz 194
law: Obwieszczenie Przewodniczącego Komitetu Badań Naukowych z dnia 10 maja 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. C., H. M. i M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1678/10 w sprawie ze skargi E. C., H. M. i M. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1678/10 oddalił skargę E. C., H. M. i M. L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujący stan faktyczny sprawy i ocenę prawną:

Decyzją z dnia [...] kwietnia 1976 r. nr [...] wydaną z upoważnienia Naczelnika Miasta Nowy Dwór Mazowiecki wywłaszczono za odszkodowaniem na rzecz Państwa – w zarząd i użytkowanie Zakładowi Doświadczalnemu Ziemniaka w Jadwisinie – nieruchomość położoną we wsi Jadwisin, gmina Serock, oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 2,39 ha, stanowiącą własność J. L. Zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] listopada 1974 r. ww. nieruchomość niezbędna była pod rozbudowę ośrodka gospodarczego Zakładu Doświadczalnego Ziemniaka w Jadwisinie.

Wnioskiem z dnia 19 kwietnia 2006 r. E. C., H. M. i M. L. – spadkobiercy poprzedniego właściciela – wystąpili o zwrot opisanej wyżej nieruchomości – podnosząc, że nie została ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Starosta Legionowski decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w Jadwisinie, gminie Serock, stanowiącej dawną działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 2,39 ha.

Starosta stwierdził, że w myśl art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Natomiast stosownie do art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie to nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Starosta podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że dla nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot, po wywłaszczeniu założono księgę wieczystą Kw Nr [...] i w dniu 15 września 1976 r. w dziale II jako właściciela wpisano Skarb Państwa w zarządzie i użytkowaniu Zakładu Doświadczalnego Ziemniaka w Jadwisinie (zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia 15 września 1976 r.). Następnie nieruchomość ta weszła w skład nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...] i łącznie z innymi nieruchomościami pozostawała w zarządzie i użytkowaniu Zakładu Doświadczalnego Ziemniaka w Jadwisinie, który był częścią składową jednostki badawczo-rozwojowej – Instytutu Ziemniaka w Boninie koło Koszalina. Stosownie do przepisów art. 64 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz.U. z 1991 r. Nr 44, poz. 194 ze zm.) grunty będące własnością Skarbu Państwa lub gmin, pozostające w zarządzie jednostki badawczo-rozwojowej, stały się przedmiotem użytkowania wieczystego tej jednostki. Na podstawie powołanego przepisu Instytut Ziemniaka w Boninie nabył prawo użytkowania wieczystego nieruchomości będących w zarządzie i w użytkowaniu Zakładu Doświadczalnego Ziemniaka w Jadwisinie, objętych księgą wieczystą Kw. Nr [...], oznaczonych jako działki numer [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] o pow. 265 ha 85 a, położonych we wsi Jadwisin, gmina Serock i prawo to zostało ujawnione w wyżej wymienionej księdze wieczystej w dniu 16 grudnia 1992 r. (zawiadomienie Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia 16 grudnia 1992 r.). Następnie Księga wieczysta Kw. Nr [...] – po przeniesieniu do Sądu Rejonowego w Legionowie – otrzymała Nr [...], a po migracji i zmianie w formę elektroniczną otrzymała Nr WA1 [...]. Powołany przepis art. 64 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo rozwojowych stwierdza nabycie z mocy prawa przez jednostki badawczo-rozwojowe prawa użytkowania wieczystego gruntu.

Reasumując organ uznał, że w niniejszej sprawie zaistniały negatywne przesłanki zwrotu nieruchomości, a takimi są wyłączenia możliwości dochodzenia roszczenia, wynikające z powołanego przepisu art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Ustawodawca w przepisie tym wyraził zasadę, że roszczenie byłych właścicieli lub ich spadkobierców o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego przed dniem 1 stycznia 1998 r. oraz prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Ponadto zauważył, iż nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy samego prawa tym bardziej wyłącza roszczenie określone w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdyż niedopuszczalnym byłoby naruszanie prawa powstałego z mocy ustawy przyszłymi uprawnieniami do zwrotu nieruchomości byłych właścicieli lub ich spadkobierców.

Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez E. C., H. M. i M. L. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Legionowskiego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...].

Wojewoda stwierdził, że cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został określony jako rozbudowa ośrodka gospodarczego Zakładu Doświadczalnego Ziemniaka w Jadwisinie – zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] listopada 1974 r. Zgodnie z zawiadomieniem Państwowego Biura Notarialnego w Nowym Dworze Mazowieckim z dnia 15 września 1976 r. dla przedmiotowej nieruchomości – po wywłaszczeniu – założono księgę wieczystą Kw. Nr [...] i w dniu 15 września 1976 r. w dziale II jako właściciela wpisano Skarb Państwa w zarządzie i użytkowaniu Zakładu Doświadczalnego Ziemniaka w Jadwisinie. Następnie nieruchomość ta została oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz Instytutu Ziemniaka w Boninie z wpisem do księgi wieczystej w dniu 16 grudnia 1992 r. Wpisu do księgi wieczystej dokonano na wniosek Instytutu na podstawie art. 64 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych, zgodnie z którym grunty będące własnością Skarbu Państwa lub gmin, pozostające w zarządzie jednostki badawczo-rozwojowej stają się przedmiotem użytkowania wieczystego tej jednostki.

Organ dodał, że w świetle wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2008 r. (sygn. akt II CSK 275/08) prawidłowa wykładnia art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami prowadzi do wniosku, że jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w tym przepisie i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi – następcy prawnemu, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu określone w powołanych przepisach.

Mając na uwadze, że na nieruchomości zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego z wpisem do księgi wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r., Wojewoda uznał, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutu, że ustanowienie użytkowania wieczystego na przedmiotowej nieruchomości nie nastąpiło na podstawie ustawy z dnia 22 lutego 1991 r. o zmianie ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych Wojewoda wyjaśnił, że nie jest organem właściwym do badania prawidłowości wpisu w księdze wieczystej. Nadto organy administracji są związane domniemaniem wynikającym z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje.

Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli E. C., H. M. i M. L., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Legionowskiego.

Skarżący podnieśli, że użytkowanie wieczyste przedmiotowej nieruchomości do księgi wieczystej zostało wpisane na podstawie art. 64 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych bez decyzji organu administracji. Taka podstawa wpisu jest nieprawidłowa, gdyż powinien on nastąpić na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Uwłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło ex lege w dniu 5 grudnia 1990 r., a nie dopiero z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 22 lutego 1991 r., tj. w dniu 11 marca 1991 r. W związku z powyższym konieczne było wydanie decyzji przez Wojewodę Mazowieckiego potwierdzającej uwłaszczenie jednostki badawczo-rozwojowej, gdyż bez decyzji wpis jest wadliwy. Ponieważ decyzja nie została wydana, dlatego wpis do księgi wieczystej w ogóle nie powinien zostać dokonany. Organ administracji jest zobowiązany i uprawniony do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wnosił o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." Zdaniem Sądu zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca ją decyzja nie naruszają przepisów prawa.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Legionowskiego z dnia [...] lipca 2008 r. orzekającą o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w Jadwisinie, gminie Serock, stanowiącej dawną działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 2,39 ha. Sąd podniósł, że sprawa została rozpatrzona na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 26, poz. 2603 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast stosownie do art. 229 tej ustawy, roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Z akt sprawy wynika, że nieruchomość położona we wsi Jadwisin, gmina Serock, oznaczona jako działka nr [...] o pow. 2,39 ha, stanowiąca własność J. L., została wywłaszczona na rzecz Państwa w zarząd i użytkowanie Zakładowi Doświadczalnemu Ziemniaka w Jadwisinie, na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 1976 r. w związku z przeznaczeniem jej – zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] listopada 1974 r. – pod rozbudowę ośrodka gospodarczego Zakładu Doświadczalnego Ziemniaka w Jadwisinie. Dla nieruchomości tej założono księgę wieczystą Kw Nr [...] i w dniu 15 września 1976 r. w dziale II jako właściciela wpisano Skarb Państwa w zarządzie i użytkowaniu Zakładu Doświadczalnego Ziemniaka w Jadwisinie. Następnie przedmiotowa nieruchomość weszła w skład nieruchomości oznaczonej jako działka ewid. nr [...] i łącznie z innymi nieruchomościami pozostawała w zarządzie i użytkowaniu Zakładu Doświadczalnego Ziemniaka w Jadwisinie, który był częścią składową jednostki badawczo-rozwojowej – Instytutu Ziemniaka w Boninie koło Koszalina.

Zgodnie z art. 64 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz.U. z 1991 r. Nr 44, poz. 194 ze zm.) grunty będące własnością Skarbu Państwa lub gmin, pozostające w zarządzie jednostki badawczo-rozwojowej, stały się przedmiotem użytkowania wieczystego tej jednostki. Na podstawie tego przepisu Instytut Ziemniaka w Boninie nabył prawo użytkowania wieczystego nieruchomości będących w zarządzie i w użytkowaniu Zakładu Doświadczalnego Ziemniaka w Jadwisinie, objętych księgą wieczystą Kw. Nr [...] – w tym także nieruchomości stanowiącej dawną działkę ewidencyjną nr [...] o powierzchni 2,39 ha położoną we wsi Jadwisin, gmina Serock – i prawo to zostało ujawnione w wyżej wymienionej księdze wieczystej w dniu 16 grudnia 1992 r. Powołany przepis art. 64 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo rozwojowych stwierdza nabycie z mocy prawa przez jednostki badawczo-rozwojowe prawa użytkowania wieczystego gruntu – zatem wydanie decyzji jest zbędne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że w sprawie nie ma zastosowania art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Sąd odwołał się do stanowiska wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 1996 r. sygn. akt I SA 665/95 stwierdzającym, że: "Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) i ustawa z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz.U. 1991 Nr 44, poz. 194 ze zm.) zawierają te same przesłanki do przekształcenia zarządu w prawo użytkowania wieczystego z tym, że ustawa z dnia 25 lipca 1985 r. nie wymaga decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej nabycie przez jednostkę badawczo-rozwojową prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności znajdujących się na tym gruncie budynków. Oznacza to, że wnioskodawca uprawniony z art. 64 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych może uzyskać potwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu i własność budynków w postępowaniu wieczystoksięgowym. Przepis art. 64 powyższej ustawy stanowi lex specialis w stosunku do art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r."

Sąd stwierdził, że zostały spełnione łącznie obie przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i wpis tego prawa do księgi wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, czyli dniem 1 stycznia 1998 r. Ponadto nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy samego prawa tym bardziej wyłącza roszczenie określone w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – gdyż niedopuszczalnym byłoby naruszanie prawa powstałego z mocy ustawy przyszłymi uprawnieniami do zwrotu nieruchomości byłych właścicieli lub ich spadkobierców. Wobec powyższego zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca są zgodne z prawem, zaś kwestia zbędności gruntu na cel jego wywłaszczenia nie ma znaczenia dla sprawy.

Sąd podniósł, że niniejszy wyrok jest zgodny z utrwalonym orzecznictwem dotyczącym art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, odwołując się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2008 r. II CSK 275/08, i wyroków Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2007 r., I OSK 386/06 i z dnia 13 czerwca 2008 r., I OSK 949/07.

Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2011 r. wnieśli E. C., H. M., M. L.; reprezentowani przez adwokata. Zaskarżonemu wyrokowi w całości zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. art. 136 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w związku z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) oraz art. 64 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz.U. Nr 44, poz. 194 ze zm.), polegające na błędnym zastosowaniu do oceny stanu faktycznego w sprawie art. 64 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych zamiast art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i w rezultacie ustalenia, iż w sprawie doszło do zgodnego z prawem ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawidłowego wpisu tego prawa do księgi wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r., co wyłącza roszczenie z art. 136 o gospodarce nieruchomościami o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, podczas gdy wywłaszczona nieruchomość, która w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawała w zarządzie jednostki badawczo-rozwojowej, nie mogła stać się dla niej ex lege przedmiotem prawa użytkowania wieczystego, jeżeli przed tą datą zaktualizowały się przesłanki zwrotu takiej nieruchomości byłemu właścicielowi (jego spadkobiercy).

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie, w przypadku uwzględnienia skargi, od strony przeciwnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Sąd nie dostrzegł faktu, iż państwowe osoby prawne, którymi są między innymi jednostki badawczo-rozwojowe zostały już "uwłaszczone" na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, jakie pozostawały w ich zarządzie. Takie "uwłaszczenie" nie nastąpiło dopiero z dniem 11 marca 1991 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 22 lutego 1991 r. o zmianie ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych lecz z mocy wcześniejszej ustawy. Nie mogło zatem dojść do dwukrotnego uwłaszczenia tej grupy państwowych osób prawnych. Okoliczność ta została pominięta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i doprowadziła do błędnego wniosku, iż w niniejszej sprawie doszło do skutecznego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i wpisu tego prawa do księgi wieczystej, co wyłącza prawo skarżących do domagania się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Konsekwencją przyjęcia, iż w sprawie zastosowanie miał art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości jest to, że uwłaszczenie jednostek badawczo-rozwojowych na podstawie art. 2 ust. 1 i 2 wymienionej ustawy z dnia 29 września 1990 r. wymagało, zgodnie z art. 2 ust. 3 tej ustawy, potwierdzenia w decyzji wojewody (w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa) lub decyzją zarządu gminy (w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy). W sprawie bezsporne jest, że taka decyzja nie została wydana, a więc wpis do księgi wieczystej w ogóle nie powinien zostać dokonany. Nawet gdyby przyjąć, iż podstawą wpisu było prawo powstałe z mocy ustawy, tj. art. 64 o jednostkach badawczo-rozwojowych to zauważyć należy, iż wymagało to uprzedniego orzeczenia sądu w postępowaniu cywilnym. Jeśli zarząd jednostki badawczo-rozwojowej gruntu rolnego PFZ nie był ujawniony w księdze wieczystej, to stwierdzenie faktu nabycia użytkowania mogło, nastąpić w drodze powództwa o ustalenie prawa (art. 189 k.p.c.) z Jeżeli zarząd gruntu rolnego jednostki badawczo-rozwojowej był ujawniony w księdze wieczystej, to do dokonania w niej wpisu praw nabytych przez wymienioną jednostkę w wyniku przekształconego prawa niezbędne było przedłożenie orzeczenia sądu, wykazującego niezgodność między treścią, księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym (art. 31 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, Dz.U. Nr 19, poz. 147 ze zm.). W niniejszej sprawie żadne takie orzeczenie nie zapadło. Sąd wieczystoksięgowy orzekł na wniosek. Wskazując na treść art. 46 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, który zakreśla granice kognicji sądu badającego wniosek o wpis do księgi wieczystej stwierdzono, że Sąd ten przekroczył swoje kompetencje. W sprawie zachodzi niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Stan ten winien zostać usunięty w drodze powództwa o usunięcie niezgodności. Rozpoznanie wniosku skarżących w trybie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami winno zostać poprzedzone działaniem zmierzającym do uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, które to powództwo służy wyłącznie Skarbowi Państwa. Błędnie zatem Sąd uznał, iż nie został spełnione przesłanki z art. 229 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wskutek przyjęcia, że w sprawie doszło do zgodnego z prawem ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawidłowego wpisu tego prawa do księgi wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r., jak również, że wywłaszczona nieruchomość, która w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawała w zarządzie jednostki badawczo-rozwojowej, mogła stać się dla niej ex lege przedmiotem prawa użytkowania wieczystego, pomimo iż przed tą datą zaktualizowały się przesłanki zwrotu takiej nieruchomości byłemu właścicielowi (jego spadkobiercy).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podniesiony przez skarżących zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci powołanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 136 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz art. 64 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zdaniem skarżących w rozpoznawanej sprawie błędnie zastosowano do oceny stanu faktycznego art. 64 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych zamiast art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości.

Powyższy zarzut nie mógł być uwzględniony.

W pierwszej kolejności podnieść należy, że skoro w skardze kasacyjnej podniesiony został wyłącznie zarzut materialnoprawny, to stan faktyczny sprawy przyjęty przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie ustaleń dokonywanych w postępowaniu administracyjnym, nie jest przez skarżących kwestionowany.

Ponadto w myśl art. 174 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawa skargi kasacyjnej dotycząca naruszenia prawa materialnego obejmować może zarzut naruszenia tego prawa przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W skardze kasacyjnej nie postawiono zarzutu dotyczącego wykładni przepisów materialnoprawnych, co oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę w postępowaniu kasacyjnym, w którym zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. sprawa jest rozpoznawana w granicach skargi kasacyjnej, obowiązany jest oprzeć na wykładni dokonanej w zaskarżonym wyroku i niezakwestionowanej w skardze kasacyjnej.

Uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organów, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka zwrotu przedmiotowej nieruchomości wskazana w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który to przepis stanowi, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Sąd stwierdził, że w sprawie nie ma zastosowania art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości. Sąd odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 1996 r., sygn. akt I SA 665/95, w którym stwierdzono, że ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i ustawa z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych zawierają te same przesłanki do przekształcania prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego, z tym, że ustawa z dnia 25 lipca 1085 r. nie wymaga decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej nabycie przez jednostkę badawczo-rozwojową prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności znajdujących się na tym gruncie budynków. Oznacza to, żze wnioskodawca uprawniony z art. 64 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych może uzyskać potwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu i własność budynków w postępowaniu wieczystoksięgowym. Przepis art. 64 powyższej ustawy stanowi lex specialis w stosunku do art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. Ponadto Sąd podkreślił – wskazując na przesłanki określone w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i wpis tego prawa do księgi wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. dniem 1 stycznia 1998 r.), że tym bardziej nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy samego prawa wyłącza rozumienie określone w art. 136 ust. 3 tej ustawy.

Powyższa wykładnia, niekwestionowana w skardze kasacyjnej, jest przy rozpatrywaniu tej skargi wiążąca, Wykładnia taka jak słusznie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny, powołując przykładowe orzeczenia, jest w orzecznictwie. W konsekwencji więc – w świetle przedstawionych wcześniej ustaleń faktycznych, z których wynika, że prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, która w oparciu o art. 64 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych potwierdzone zostało w postępowaniu wieczystoksięgowym (wpis w dniu 16 grudnia 1992 r.) – należało uznać, że Sąd pierwszej instancji właściwie zastosował w sprawie przepisy prawa materialnego i stwierdził, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1987 r. o gospodarce nieruchomościami.

Wobec tego, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 powołanej ustawy.