Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt II SA/Gd 417/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2009-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzję II i I instancji w częściach
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a ic, art. 135, art. 152, art. 200
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 103 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
article: art. 37 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 grudnia 2006 r., nr [...] w częściach dotyczących nakazu rozbiórki obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej nietrwale związanego z gruntem, 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie 1 nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego Z. S. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Z. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 kwietnia 2008 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118) oraz na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) którą utrzymano decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie P. z dnia 28 grudnia 2006r. Nr [...] w części dotyczącej rozbiórki obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, nietrwale związanego z gruntem. Natomiast decyzję w części dotyczącej rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego, nietrwale związanego z gruntem – przyczepy campingowej bez kół organ uchylił i w tym zakresie umorzył postępowanie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Z twierdzeń stron oraz z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie P. pismem z dnia 8 stycznia 2001 r. zawiadomił Z. S., właściciela działki [...] położonej w miejscowości K. B. gmina K., o wszczęciu postępowania administracyjnego i o terminie oględzin zrealizowanej na tej działce zabudowy.

Na podstawie przeprowadzonego dowodu z oględzin stwierdzonego protokołem z dnia 25 stycznia 2001 r. ustalono, że na działce nr [...] w latach 1992-1994 samowolnie wzniesiono obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, nietrwale związany z gruntem oraz tymczasowy obiekt budowlany, nietrwale związany z gruntem – przyczepy campingowej bez kół.

Decyzją z dnia 5 września 2006 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego o konstrukcji drewnianej pełniącego rolę rekreacji indywidualnej, nietrwale związanego z gruntem oraz tymczasowego obiektu budowlanego, nietrwale związanego z gruntem - przyczepy campingowej bez kół, usytuowanych na działce nr [...] położonej w miejscowości K. B., gmina K., bez pozwolenia na budowę.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, rozpatrując odwołanie strony, decyzją z dnia 9 listopada 2006 r. nr [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia 20 listopada 2006r. nr [...]) uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie P. z dnia 5 września 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 28 grudnia 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, nakazał rozbiórkę przedmiotowych obiektów budowlanych, uznając, że ich samowolna budowa narusza przepisy o planowaniu przestrzennym.

Ponownie badając przedmiotową sprawę w trybie odwoławczym, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, przepisów art. 48 tej ustawy nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy lub w stosunku, do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne - do spraw takich stosuje się przepisy dotychczasowe, czyli zawarte w art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

Stosownie do przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, stanowiącego podstawę prawną nakazu rozbiórki, obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ stwierdzi, że znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Organ I instancji uznał, że powyższa zabudowa narusza ustalenia obowiązującego w okresie budowy, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy K. zatwierdzonego uchwałą Gminy K. z dnia 30 lipca 1993 r. Nr [...], ogłoszonej w Dz. Urz. Woj. Gd. Nr 16, poz. 90 z dnia 16 sierpnia 1993 r.

Zgodnie z ustaleniami tego planu, działka nr [...] przeznaczona była pod użytki rolne, bez prawa zabudowy. W ocenie organu odwoławczego obowiązująca obecnie linia orzecznictwa daje podstawę do konstatacji, że ocena wszystkich przesłanek uzasadniających nakaz rozbiórki obiektu budowlanego przewidzianych w art. 37 ust. 1 winna być dokonywana według stanu prawnego obowiązującego w okresie budowy tego obiektu, chyba, że stan prawny w zakresie przesłanek wskazanych w punkcie 1 i 2 ustępu 1 art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. obowiązujący w dacie orzekania przez organy dla inwestora, który dopuścił się samowoli budowlanej jest korzystniejszy.

Powołując się na art. 28 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowane organ II instancji stwierdził, że roboty budowlane z wyjątkiem rozbiórek można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę, natomiast zgodnie z art. 3 ustawy Prawo budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane mogły być budowane wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Ponadto, zgodnie z § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno - budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 z 1975 r. z późn. zm.), pozwolenia na budowę wymaga wykonania i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków.

Samowolna budowa przedmiotowych obiektów na terenach nieprzeznaczonych na ten cel w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, według organu odwoławczego, wypełnia dyspozycję przepisów art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawo budowlanego z 1974r. do nakazania jego rozbiórki. W postępowaniu odwoławczym organ pismem z dnia 23 maja 2007 r. zlecił organowi I instancji, zgodnie z art. 136 kpa, przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy przyczepa campingowa, na którą inwestor otrzymał nakaz rozbiórki, znajduje się na przedmiotowej nieruchomości i czy posiada ważny dowód rejestracyjny. W wyniku przeprowadzonego dowodu z oględzin z dnia 25 czerwca 2007 r. ustalono, że na przedmiotowej działce znajduje się samowolnie wybudowany w 1994 r. obiekt budowlany opisany w protokole z dnia 25 stycznia 2001 r., natomiast nie znajduje się na tej nieruchomości opisana w tym protokole przyczepa campingowa, o czym świadczy dokumentacja fotograficzna dołączona do protokołu. Organ odwoławczy uznał, że przedmiot postępowania, jakim była omawiana przyczepa campingowa przestał istnieć, a z uwagi na to, że kwestia przyczepy campingowej została wyjaśniona, organ odwoławczy umorzył postępowanie w tym zakresie.

Według organu odwoławczego, zaskarżona decyzja wydana była zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w trybie przepisów art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., z tego tez względu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., wskazany przez skarżącego w odwołaniu, nie miał wpływu na podjęte rozstrzygnięcie.

Z. S. we wniesionej skardze domaga się uchylenia punktu pierwszego decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 kwietnia 2008 r. Nr [...], zarzucając naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, poprzez jego wadliwe zastosowanie oraz art. 7 i 77 § 1 kpa, polegające na niewyjaśnienie wszelkich okoliczności niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że z prawidłowych stwierdzeń organ nie wyciągnął prawidłowych wniosków. Oceniając bowiem aktualnie obowiązujące na danym terenie przepisy dotyczące zagospodarowania przestrzennego organ winien zbadać nie tylko przepisy prawa miejscowego lecz także odnieść się do uregulowania zawartego w art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zdaniem skarżącego nie można uznać gruntu, że nie jest przeznaczony pod zabudowę, jeżeli w obecnej sytuacji tego gruntu możliwe jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Tym samym, dokonując oceny okoliczności faktycznych sprawy organ winien przeprowadzić postępowanie dowodowe i dokonać oceny czy w obecnych warunkach można by uzyskać decyzję o warunkach zabudowy dla przedmiotowego obiektu budowlanego, czego organ w ramach postępowania dowodowego w tym zakresie w ogóle nie przeprowadził. Tym samym organ naruszył tak przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Nadto skarżący podniósł, że co prawda wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. nie ma wprost zastosowania w niniejszej sprawie, to organ z uzasadnienia wyroku winien wyciągnąć stosowne wnioski. Taka wykładnia przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., która pozwala na rozbiórkę obiektu w warunkach, w których istnieją przesłanki z art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym umożliwiające legalizację obiektu w wypadku zastosowania art. 48 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego doprowadzić musi do nieuzasadnionej dyskryminacji skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, bowiem decyzja w zaskarżonej części jest niezgodna z prawem.

Ustalony przez organy stan faktyczny sprawy jest niesporny. Wynika z niego, że na działce nr [...] położonej w K. B. gmina K., stanowiącej własność Z. S., w latach 1992-1994 samowolnie wzniesiono obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej pełniący funkcję rekreacji indywidualnej, nietrwale związany z gruntem oraz tymczasowy obiekt budowlany, nietrwale związany z gruntem – przyczepę campingową bez kół. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji przyczepa campingowa została usunięta z działki.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że w tak ustalonych okolicznościach prawidłowo organy administracji przyjęły, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 228, z późn. zm.), a to na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414, z późn. zm.). Zgodnie z normą zawartą w przepisie przejściowym - art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, który stanowi, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe, to jest przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm.).

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, który stanowi, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy organ administracji publicznej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę.

Jak wynika z treści przytoczonego przepisu, przesłanki nakazu rozbiórki to: naruszenie przepisów obowiązujących w okresie budowy i znajdowania się obiektu budowlanego na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Pierwsza przesłanka, którą stanowi wybudowanie obiektu bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, badana jest według stanu prawnego z daty budowy, natomiast drugą przesłankę, według Sądu, ustala się według stanu prawnego z daty rozstrzygnięcia.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt II S.A./Gd 109/08 (nie publ.), art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. powinien być wykładany z uwzględnieniem aktualnego stanu ustawodawstwa, regulującego ten sam przedmiot, czyli usuwanie samowoli budowlanych rozumianych jako budowa obiektów budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. W szczególności nowelizacją Prawa budowlanego z 1994 r., dokonaną ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. możliwość. Nr 80, poz. 718), wprowadzono możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej (obowiązującą także obecnie), która obejmuje zarówno obiekty budowlane będące w budowie, jak i takie, których budowę zakończono. Warunkami zaś legalizacji są zgodność budowy z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem oraz z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku jego braku, ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1994 r.). Odwołując się przy tym do powoływanego również w skardze wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2007 r. w sprawie P 37/06 (OTK-A nr 11 z 2007 r., poz. 160) wskazuje się, że chodzi o zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym obowiązującymi w chwili decydowania o legalizacji, a nie z chwili budowy.

Podzielając w pełni stanowisko wyrażone we wskazanym wyroku WSA w Gdańsku, trzeba przyjąć, że art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., który wraz z art. 40 tej ustawy dopuszczał legalizację samowolnie pobudowanego obiektu budowlanego lub jego części, wykłada się w ten sposób, że przy legalizacji (rozbiórce) ocenia się, czy taki obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, przy czym oceny tej dokonuje się według stanu prawnego aktualnego w chwili decyzji o rozbiórce, a nie w chwili wybudowania obiektu budowlanego. Również aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentuje pogląd, iż zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy rozpoczęcia lub zakończenia budowy, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania decyzji (por. wyroki NSA z dnia 24 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 205/06, z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1454/06, z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1318/06)). Celem przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r jest bowiem eliminowanie samowoli budowlanej pozostającej w kolizji z przepisami o planowaniu przestrzennym. Obiekty budowlane mogą być bowiem budowane wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Jeśli obowiązujące w dacie rozstrzygnięcia przepisy o planowaniu przestrzennym przewidują na danym terenie możliwość zabudowy takiego obiektu, jaki już się znajduje, to odwoływanie się do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie zabudowy i orzekanie na tej podstawie o rozbiórce przeczy celowi instytucji usuwania skutków samowoli budowlanej. Błędnie zatem organ odwoławczy wywodził zakaz zabudowy na przedmiotowym terenie z nieobowiązującego w dacie zaskarżonej decyzji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W kontekście powyższych rozważań zdaniem Sądu, stosownie do przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.),, trzeba przede wszystkim oceniać, czy teren jest w ogóle przeznaczony pod zabudowę, co w rozumieniu tej ustawy oznacza zarówno objęcie takich terenów miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jak określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego i decyzji o warunkach zabudowy). W okolicznościach niniejszej sprawy trzeba to rozumieć w ten sposób, że brak w dacie rozstrzygnięcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu obejmującego nieruchomość skarżącego, gdyż poprzednio obowiązujący tam plan utracił moc na podstawie art. 87 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie przesądza, iż działka ta nie jest przeznaczona pod zabudowę w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Sąd orzekający w niniejszym składzie nie podziela tym samym stanowiska organu odwoławczego opartego na wyroku Sądu Najwyższego z 28 czerwca 1985 r. w sprawie III ARN 11/85, bowiem wyrok ten, podjęty w innym stanie prawnym, w którym nie było odpowiednika regulacji wyrażonej w art. 4 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przewidującej, że pod zabudowę mogą być przeznaczone również tereny, dla których nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobu zagospodarowania terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania teren, stracił na aktualności.

Obowiązująca ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym reguluje dwa rodzaje decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy znaczenie dla jej dalszego rozstrzygnięcia ma tylko decyzja o warunkach zabudowy, do czego trafnie odwołuje się skarżący przywołując art. 61 tej ustawy. Podkreślić należy, że możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy dla terenu, na którym znajduje się samowolnie postawiony obiekt budowlany, dopuszcza art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego z 1994 r. w brzmieniu uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 grudnia 2007 r. w sprawie P 37/06. Wskazany przepis art. 61 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym określa wymagania, jakie należy spełnić, aby możliwe było wydanie dla zamierzonej inwestycji decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Wymagania te zostały wymienione w pkt 1-5 z jednoznacznie sformułowanym zastrzeżeniem, że tylko łączne spełnienie tych wymagań stwarza możliwość wydania przedmiotowej decyzji. Z kolei z art. 4 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że w razie braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę lub pod zabudowę określonego rodzaju przeznaczone są tylko te tereny, których taki sposób zagospodarowania został określony w decyzji o warunkach zabudowy. Oznacza to, że w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak w okolicznościach niniejszej sprawy, decyzja o warunkach zabudowy jest jedynym sposobem wykazania, że określony sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami innych ustaw.

Rację zatem ma skarżący, że pominięcie aktualnych przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności art. 61 tej ustawy, odnoszących się do możliwości uzyskania przez niego decyzji o warunkach zabudowy, musiałoby prowadzić do nieuzasadnionej dyskryminacji skarżącego, w rozumieniu art. 32 Konstytucji RP, wynikającej tylko z daty samowoli budowlanej, popełnionej przed datą 1 stycznia 1995 r. Słusznie przy tym skarżący zarzuca organowi naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 kpa. Skoro inwestor może wykazać w postępowaniu dotyczącym samowolnie postawionego obiektu budowlanego przy pomocy decyzji o warunkach zabudowy, że obiekt budowlany, którego dotyczy sprawa został postawiony na terenie, na którym dopuszczalna jest tego rodzaju zabudowa, na organie spoczywa obowiązek ustalenia, czy taką decyzją skarżący w niniejszej sprawie dysponuje, bądź umożliwić mu, udzielając odpowiedniego czasu, wystąpienie do właściwego organu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, potwierdzającej, że istniejący sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Naruszenie wymienionych przepisów postępowania w tym kontekście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym podkreślić, że zwłoka w uzyskaniu takiej decyzji może być przedmiotem oceny organu przy zastosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

W konsekwencji zaskarżona decyzja narusza przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. przez to, że ocenia samowolę budowlaną według stanu prawnego odnoszącego się do przepisów o planowaniu z chwili budowy, a nie orzekania, a brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego ocenia jako brak prawa do zabudowy. Równie wadliwa była decyzja organu I instancji, który ustalił treść planu z daty budowy oraz stwierdził, skutkiem wygaśnięcia planu z dnia 30 lipca 1993 r., brak obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naruszenie wskazanego przepisu prawa materialnego jak i wskazane naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy, gdyż art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. był jedyną podstawą nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego w zaskarżonej decyzji. Wprawdzie organ I instancji powołał się w uzasadnieniu swojej decyzji także na art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego, który miałby dodatkowo uzasadniać nakaz rozbiórki, jednakże przesłanki zastosowania tego przepisu nie zostały przez organ administracji należycie wykazane. PINB tę podstawę rozbiórki uzasadnił decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 18 czerwca 2006 r., Nr [...] przewidującą ochronę "układu ruralistycznego wsi K. B. [...] i [...] w granicach historycznych wraz z otoczeniem", stanowiącą podstawę do wpisu terenu do rejestru zabytków, jednakże w aktach administracyjnych brak przedmiotowej decyzji ani mapki wskazującej, że działka skarżącego objęta jest ewentualnymi ograniczeniami wynikającymi z tej decyzji, nie można ocenić, czy nakaz rozbiórki w niniejszej sprawie mógłby być uzasadniony treścią art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Ponadto, taka ocena nie została przeprowadzona przez organ II instancji, który swoje orzeczenie oparł wyłącznie na treści art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.

Ponownie rozpoznając sprawę organy nadzoru budowlanego uwzględnią przyjętą przez Sąd wykładnię art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., obejmującą obowiązek organu nadzoru budowlanego umożliwienia samowolnemu inwestorowi złożenia decyzji o warunkach zabudowy w toku niniejszego postępowania administracyjnego, bądź wystąpienia do właściwego organu o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, która wskazywałaby na to, że istniejący sposób zagospodarowania terenu jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz uprawnienie tego organu do oceny na podstawie art. 80 kpa ewentualnej zwłoki w uzyskaniu takiej decyzji. Natomiast ewentualne orzeczenie nakazu rozbiórki na innej podstawie (w szczególności art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r.) winno być poprzedzone wyczerpującymi ustaleniami i odpowiednim materiałem dowodowym.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), skargę jako zasadną uwzględnił, obejmując orzeczeniem obie decyzje w części zaskarżonej.

Na mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych w części decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Sąd na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego zwrot kosztów postępowania, na które składa się uiszczony wpis sądowy w kwocie 500,00 zł oraz koszty zastępstwa procesowego wraz z opłatą od pełnomocnictwa w kwocie 257,00 zł.