Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 765/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 144 par 3
journal: Dz.U. 2019 poz 900
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2020 r. sprawy ze skargi A. o. w M. na postanowienie Inne z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Inne na rzecz A. o. w M. kwotę [...](pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

W dniu [...] maja 2019 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. wydał decyzję, w której określił A. Sp. z o.o. w M. (dalej także: Spółka, Skarżąca) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec 2017 r. w kwocie [...]zł oraz ustalił wysokość dodatkowego zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 112c pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, za lipiec 2017 r. w kwocie [...]zł.

Z powodu wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie ww. decyzji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, została ona wysłana za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia [...] listopada 2012 r. Prawo pocztowe na adres pełnomocnika Spółki P. Ż.. Z zapisów poczynionych na kopercie przez operatora pocztowego wynika, że przesyłkę awizowano w dniu [...] maja 2019 r. i w tym samym dniu pozostawiono do odbioru w Urzędzie Pocztowym W. [...]. Przesyłkę awizowano powtórnie w dniu [...] maja 2019 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że z powodu niemożności doręczenia przesyłki pod wskazany adres, pismo pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w placówce pocztowej (Urzędzie Pocztowym W. [...]) w dniu [...] maja 2019 r., a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tej placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszczono pod tym adresem w oddawczej skrzynce pocztowej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika również, że przesyłkę awizowano powtórnie w dniu [...] maja 2019 r. oraz to, że pismo zwrócono do nadawcy w dniu [...] maja 2019 r., gdyż adresat nie podjął awizowanego pisma. W polu data i podpis doręczającego widnieje [...] maja 2019 r. i nieczytelny podpis.

Mając na uwadze powyższe organ pierwszej instancji uznał, że decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. została doręczona w trybie przewidzianym w art. 150 Ordynacji podatkowej i na tę okoliczność organ pierwszej instancji sporządził adnotację służbową w dniu [...] czerwca 2019 r. Z adnotacji tej wynika, że organ I instancji uznał decyzję za doręczoną w dniu [...] maja 2019 r.

W dniu [...] lipca 2019 r. do [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. wpłynął wniosek Strony z dnia [...] lipca 2019 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem od decyzji z dnia [...] maja 2019 r. oraz pismo z dnia [...] lipca 2019 r. Strona dowodziła braku skutecznego doręczenia decyzji z dnia [...] maja 2019 r. w trybie art. 150 § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej.

Po przeanalizowaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz argumentów podniesionych przez pełnomocnika Strony, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. wydał postanowienie z dnia [...] października 2019 r. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia [...] maja 2019 r. W dniu [...] października 2019 r., Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. wydał również postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, które jest przedmiotem odrębnego zaskarżenia.

Postanowienie z dnia [...] października 2019 r. stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno- Skarbowego w T. z dnia [...] maja 2019 r. zostało doręczone w dniu [...] października 2019 r.

W dniu [...] grudnia 2019 r., wpłynęła do [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. skarga z dnia [...] listopada 2019 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zarzuciła naruszenie:

1) art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800) poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, przy pominięciu podniesionych przez Skarżącą okoliczności wskazujących na brak jej prawidłowego doręczenia;

2) art. 123 § 1 oraz art. 188 Ordynacji podatkowej poprzez niedopuszczenie dowodów z zeznań świadków na okoliczność nieprawidłowego doręczenia decyzji, podczas gdy przeprowadzenie wnioskowanych przez Skarżącą przesłuchań w sytuacji zaniechania przeprowadzenia innych środków dowodowych, było w praktyce jedynym sposobem stwierdzenia nieprawidłowości, które zaistniały po stronie operatora pocztowego (Poczty [...]) w toku dostarczania przedmiotowej decyzji;

3) art. 122 i art. 187 § 1 w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie na nierzetelnych i wadliwie ocenionych dowodach w postaci:

- pisma (stanowiącego odpowiedź na skargę) Biura Wsparcia Klientów Poczty [...] S.A. datowanego na dzień [...] września 2019 r., pomimo jego ewidentnej sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w zakresie ustalenia, iż przesyłkę zawierającą decyzję Naczelnika za okres styczeń-czerwiec 2017 r., po raz pierwszy awizowano w dniu [...] maja 2019 r., podczas gdy z przedłożonego w toku prowadzonego postępowania zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki wynika, iż w rzeczywistości została ona po raz pierwszy awizowana w dniu [...] maja 2019 r., co całkowicie podważa wiarygodność tego dokumentu i wskazuje, że Poczta [...] nie przeprowadziła rzetelnego postępowania wyjaśniającego lub też ewidencja Poczty [...] zawiera nierzetelne dane;

- "powszechnie dostępnych informacji", o których mowa na str. 6 zaskarżonego postanowienia, z których ma wynikać, że kupony zawierające kod kreskowy i numer przesyłki nakleja się na: karcie doręczeń przez listonosza, na potwierdzeniu odbioru przesyłki jeśli nadawca zamówił tę usługę oraz na potwierdzeniu nadania przesyłki, pomimo ich ewidentnej sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, gdyż jak wynika z przedłożonego w toku prowadzonego postępowania zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki został na nie naklejony jeden z kuponów zawierających kod kreskowy i numer przesyłki;

4) art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niepełne ustalenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie, dotyczące w szczególności:

- uznania, iż w rozpatrywanej sprawie bez znaczenia pozostaje ilość kuponów z kodem kreskowym i numerem przesyłki znajdująca się na przesyłce zawierającej decyzję Naczelnika za lipiec 2017 r., podczas gdy z porównania przedmiotowej przesyłki (koperty) z przesyłką zawierającej decyzję Naczelnika za okres styczeń-czerwiec 2017 r. wynika, iż gdyby przesyłka faktycznie została awizowana, musiałby się na niej (koperta) znajdować o jeden kupon z kodem kreskowym i numerem przesyłki mniej;

- niezwrócenia się do Poczty [...] S.A. o ustalenie i przekazanie personaliów listonosza, który doręczył Spółce awizo na przesyłkę;

- nieprzesłuchanie w charakterze świadka listonosza, który doręczył Spółce awizowaną przesyłkę na okoliczność: wystawienia i pozostawienia awiza dotyczącego przesyłki, wystawienia i pozostawienia awiza powtórnego dotyczącego przesyłki, pozostawienia awizo i powtórnego awizo dotyczącego przesyłki, braku użycia naklejki pocztowej na przesyłce oraz ustalenia zasad użycia naklejek pocztowych w Urzędzie Pocztowym W. [...],

- niewystąpienia do Poczty [...] S.A. o wyjaśnienie kwestii braku użycia naklejki z przesyłki, czego skutkiem było pominięcie podniesionych przez Skarżącą okoliczności wskazujących na możliwość nieprawidłowego doręczenia decyzji;

5) art. 217 § 2 w zw. z art. 121 § 1 i art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonego postanowienia niezawierającego prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego odpowiadającego ustawowym standardom, niepoddającego kompleksowej analizie prawnej zagadnień występujących w sprawie oraz nieprzekonującego o zasadności podjętego rozstrzygnięcia;

6) art. 144 § 5 w zw. z art. 144 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie doręczenia decyzji pełnomocnikowi Spółki będącemu doradcą podatkowym za pomocą adresu elektronicznego, który to został wskazany jako adres dla doręczeń w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika za lipiec 2017 r. w sytuacji, w której prawidłowe skorzystanie z alternatywnego doręczenia pocztowego (w miejsce doręczenia elektronicznego) wymaga szczegółowego uzasadnienia i wskazania konkretnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z tego alternatywnego trybu (np. awaria systemu doręczeń elektronicznych w danym dniu; przekroczenie limitu rozmiaru doręczanego dokumentu).

Skarżąca wniosła ponadto o dopuszczenie dowodu z kopii dokumentu w postaci oświadczeń pracowników na okoliczność nieprawidłowości w doręczeniu zastępczym przesyłki poleconej zawierającej decyzję, w szczególności na okoliczność braku zawiadomienia o możliwości odbioru pisma w rozumieniu art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej (tzw. awizo) oraz powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru pisma w rozumieniu art. 150 § 3 Ordynacji podatkowej (tzw. powtórne awizo), a w konsekwencji braku skutecznego doręczenia decyzji i braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] maja 2019 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego Spółki w podatku od towarów i usług za lipiec 2017 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] marca 2020 r. Skarżąca podtrzymała prezentowane w skardze stanowisko przedstawiając dalszą argumentację na jego poparcie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi ostatecznych postanowień, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi okazały się zasadne.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się zaś do oceny legalności zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, przy czym kluczowym zagadnieniem jest określenie, czy doszło do prawidłowego doręczenia decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia [...] maja 2019 r. w sprawie podatku od towarów i usług za lipiec 2017 r. (nr [...]).

Zgodnie z art. 144 § 3 Ordynacji podatkowej z przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, pisma doręcza się za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. Jednocześnie art. 144 § 5 Ordynacji podatkowej stanowi, że doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego.

Skarżąca utrzymuje, iż w przypadku, gdy strona postępowania podatkowego jest reprezentowana pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym nie znajduje zastosowania tryb doręczenia przewidziany w art. 144 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w okolicznościach przewidzianych w art. 144 § 3. Stanowisko to Spółka uzasadnia brzmieniem art. 144 § 5 Ordynacji podatkowej oraz systematyką przyjętą w ramach samego art. 144. W ocenie Skarżącej umieszczenie szczególnego rozwiązania przewidzianego w § 5 art. 144 wskazuje na zamierzoną rezygnację przez ustawodawcę z trybu doręczania korespondencji profesjonalnemu pełnomocnikowi w przypadku wystąpienia problemów technicznych za pośrednictwem operatora pocztowego.

W ocenie Sądu pogląd prezentowany w tym zakresie przez Skarżącą nie znajduje uzasadnienia. W literaturze prezentowany jest pogląd, że zaistnienie przesłanek określonych w art. 144 § 3 Ordynacji podatkowej, przepis ten w odniesieniu do profesjonalnego pełnomocnika ma zastosowanie w całości bez uwzględnienia regulacji zawartej w końcowej części § 5 (por. B. Dauter [w:] S. Babiarz i in., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. 11, Warszawa 2109, s. 1005). W odniesieniu do stanowiska przedstawionego przez Spółkę wprost wskazuje się, że "konsekwencje takiej interpretacji art. 144 § 5 o.p. prowadzą do wniosku, zgodnie z którym łatwe może się okazać "sparaliżowanie" doręczania pism podmiotom wymienionym w tym przepisie, co z kolei sprzeniewierza się idei zastosowania środków komunikacji elektronicznej jako sposobu komunikacji zapewniającego szybkość postępowania, zdyscyplinowanie adresatów oraz pewność dokonywanych doręczeń. Przyjęcie, że wystąpienie problemów technicznych nie stanowi podstawy do doręczania pism pełnomocnikom profesjonalnym oraz organom administracji publicznej w sposób określony w art. 144 § 1 pkt 1 o.p. może okazać się nawet trwałą przeszkodą w doręczaniu pism takim podmiotom. (...) Słuszne zatem wydaje się przyjęcie, że do doręczania pism na zasadach określonych w art. 144 § 5 o.p. mają zastosowanie także regulacje wynikające z art. 144 § 2 i 3 o.p. Należy jednak zauważyć, że doręczanie pism profesjonalnym pełnomocnikom oraz organom administracji publicznej poza siedzibą organu podatkowego w inny sposób niż za pomocą środków komunikacji elektronicznej stanowi w zasadzie "awaryjny" sposób doręczenia." (por. P. Pietrasz [w:] L. Etel (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz. Wolters Kluwer [...] 2017). Pogląd ten Sąd w rozpoznawanej sprawie w pełni aprobuje.

W rozpoznawanej sprawie organ zdecydował o doręczeniu decyzji w sposób przewidziany w art. 144 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy powołał się przy tym na wystąpienie przesłanki wskazanej w art. 144 § 3 Ordynacji podatkowej, który w przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, dopuszcza doręczanie pism przez operatora pocztowego.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że termin "problemy techniczne" w świetle art. 144 § 3 Ordynacji podatkowej należy odnosić stanu faktycznego, który wystąpił nagle, ma swoje podłoże w wadliwym działaniu, mającym charakter awarii, systemów informatycznych wykorzystywanych przez organ do doręczeń (system organu i platforma doręczeniowa np. e-PUAP), bądź też w niemożliwości korzystania z systemów informatycznych z innych technicznych przyczyn (np. awaria zasilania). Wykazanie, że "problem techniczny" wystąpił, należy do organu i powinno sprowadzać się do udokumentowania, że podjęto próbę doręczenia korespondencji, oraz że nie było możliwe jej doręczenie w ten sposób z uwagi na techniczną przeszkodę (awaria systemu informatycznego, czy też np. jego zasilania). Biorąc pod uwagę budowę systemów informatycznych, nie powinno to nastręczać trudności. System wykorzystywany przez organ z pewnością zawiera historię błędów, w której można po pierwsze stwierdzić, że podjęto próbę wysłania korespondencji do strony w konkretnym momencie, po drugie, że skończyła się ona niepowodzeniem z podaniem przyczyny tego stanu rzeczy (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1152/18, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA). Powyższe stanowisko znajduje potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, podkreślając obiektywny charakter problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 937/17, publ.: CBOSA).

Z akt sprawy nie wynika, aby organ próbował dokonać wysyłki decyzji za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Nie wskazano również na czym trudności z elektroniczną ekspedycją korespondencji miały polegać. Naczelnik Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego poprzestał na pisemnej informacji skierowanej do Skarżącej pismem z dnia 9 maja 2019 r. (por. t. II, k. 921 akt admin.), gdzie stwierdzono, że w związku z wystąpieniem problemów technicznych uniemożliwiających doręczenie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej decyzja zostanie doręczona za pośrednictwem operatora pocztowego. Jednocześnie należy zauważyć, że pismo informujące o zmianie sposobu doręczenia zostało nadane w jednej przesyłce wraz z decyzją, czego dowodzi zamieszczenie na kopercie numeru tego pisma. Biorąc dodatkowo pod uwagę okoliczności związane z doręczeniem przesyłki, informacja ta wywołała oczekiwanego skutku. W związku z powyższym należy uznać, że w sprawie doszło do naruszenia art. 144 § 3 Ordynacji podatkowej.

Rozstrzygnięcie o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania organ oparł na przyjęciu, że doszło do doręczenia decyzji w trybie przewidzianym w art. 150 Ordynacji podatkowej. Uzasadnienia w tym zakresie dostarczyły adnotacje dokonane na kopercie oraz dokumencie potwierdzenia odbioru (por. t. II, k. 922 akt admin.). Skuteczność doręczenia zastępczego warunkuje natomiast bezwzględne spełnienie przesłanek określonych w art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej. W powołanym przepisie ustawodawca dopuszcza przyjęcie tzw. fikcji prawnej doręczenia, tj. konstruuje możliwość uznania za doręczoną decyzji (postanowienia) organu podatkowego w przypadku, gdy uprzednia próba bezpośredniego doręczenia tego aktu administracyjnego adresatowi (bądź innym osobom zrównanym z adresatem przez przepisy Ordynacji podatkowej) nie powiodła się, jak też adresat decyzji (postanowienia) - pomimo dwukrotnego awizowania przesyłki zawierającej decyzję (postanowienie) - przesyłki tej nie odebrał. W świetle tych uwag istotnego znaczenia nabiera kwestia prawidłowego wypełnienia formularza zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Powinny w nim bowiem zostać odnotowane wszystkie okoliczności wymienione w art. 150 § 2 zdanie pierwsze Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Doręczenia nie można więc uznać za skuteczne, w przypadku, gdy nie wiadomo, czy doręczyciel powiadomił adresata o nadejściu pisma i miejscu gdzie może je odebrać. Miejsce pozostawienia awiza dla adresata winno zostać odnotowane na potwierdzeniu odbioru przesyłki. W okolicznościach faktycznych sprawy Skarżąca przede wszystkim zakwestionowała fakt pozostawienia przez doręczyciela zawiadomienia o pozostawieniu pisma do odbioru w placówce pocztowej. Kierując się tymi zastrzeżeniami organ wystąpił pismem z dnia [...] lipca 2019 r. do Urzędu Pocztowego W. [...] w W. o udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, które pozwoliłyby na wyjaśnienie wątpliwości podnoszonych przez Spółkę w zakresie zachowania rygorów związanych z doręczeniem zastępczym. Odpowiedź Regionalnego Działu Obsługi Klientów Warszawa-Województwo Poczty [...] S.A. z dnia [...] września 2019 r. (por. k. 46 akt odwoławczych) wskazuje, że organ nie uzyskał odpowiedzi na wszystkie zadane pytania, a ponadto treść tego pisma prowadzi do kolejnych wątpliwości jeśli chodzi o datę pierwszego awizowania przesyłki zawierającej decyzje dotyczącą okresu od stycznia do czerwca 2017 r., przy jednoczesnym wskazaniu, że przesyłki z obiema decyzjami były doręczone łącznie. Na dowolność w wypełnianiu dokumentu potwierdzenia odbioru może wskazywać także miejsce wpisania daty kolejnego zawiadomienia (w dniu [...] maja 2019 r.) w części dotyczącej doręczenia przesyłki do skrytki pocztowej. Jakkolwiek może to świadczyć o zwykłej pomyłce, to jednakże w sytuacji sporu wynikłego na tle doręczenia nie usuwa to wątpliwości, ale powinno skłaniać do szczególnie wnikliwego wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z doręczeniem. Jeśli organ wskazał na konkretne okoliczności w zapytaniu do operatora pocztowego należy przyjąć, że są one istotne dla wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. W związku z powyższym odstąpienie od ich wnikliwego wyjaśnienia prowadzi do wniosku o naruszeniu reguł postępowania w zakresie zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Jest to szczególnie istotne zważywszy na gwarancyjną rolę, jaką przypisano regulacjom w zakresie doręczeń. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na gruncie przepisów analogicznych rozwiązań przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego podkreśla się, że dla uznania, że przesyłka została doręczona stronie w trybie zastępczym, nie jest wystarczające jedynie stwierdzenie faktu dwukrotnego awizowania przesyłki. Okoliczności dotyczące sposobu, w jaki adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i w jakim terminie może ją odebrać, nie mogą nasuwać wątpliwości i muszą wynikać z materiału dowodowego sprawy, a przede wszystkim z tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki, gdyż to na nim powinna znajdować się adnotacja doręczyciela o dopełnieniu wszystkich wskazanych przez powołane przepisy warunków pozwalających na stwierdzenie skuteczności doręczenia. Jest to o tyle istotne, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru może być umieszczone – w zależności od sytuacji – w różnych miejscach, a nie tylko w oddawczej skrzynce pocztowej. By uznać doręczenie zastępcze za prawidłowo dokonane muszą zostać łącznie spełnione przesłanki określone w art. 44 k.p.a. (art. 150 Ordynacji podatkowej). W odmiennym przypadku, brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia przesyłki stronie. Przyjęcie fikcji doręczenia pisma może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego i dlatego nie może nasuwać wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogów zawartych w obowiązujących przepisach, w tym wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 696/18, publ.: CBOSA). W niniejszej sprawie organ powziął wątpliwości, czego dowodzą pytania sformułowane w piśmie do operatora pocztowego, ale ich nie wyjaśnił.

W konsekwencji powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 144 § 3, art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Jednocześnie Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W literaturze wskazuje się m.in., że przepis ten "wyznacza ścisłe granice wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Z regulacji tej wynika, że nie każdy dowód może być dopuszczony w tym postępowaniu, lecz jedynie dowód z dokumentów, przy czym ma to być dowód uzupełniający, a więc taki, który nie był przedstawiony i oceniony w postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżaną decyzją. Z przepisu tego wynika także, że dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. (...) Dyspozycja art. 106 § 3 nie daje podstaw, by żądać przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji. Przepis ten nie jest również instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 7, Warszawa 2018, s. 376 i n. – wraz z powołanym tam orzecznictwem). Ponadto zwrócić należy uwagę na pogląd, zgodnie z którym "dokumenty prywatne o charakterze informacyjnym (narratywnym) [...] nie mogą prowadzić do obejścia przepisów o dowodzie z zeznań świadków". Dowód z zeznań świadka powinien być przeprowadzony w postępowaniu administracyjnym bezpośrednio i nie może być zastępowany pisemnymi oświadczeniami osób mogących dysponować wiedzą na temat sprawy" (por. H. Knysiak-Sudyka [w:] T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 6, Warszawa 2016, s. 677 – wraz z powołaną literaturą i orzecznictwem). Wobec powyższego, w ocenie Sądu, zasadne było oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z kopii dokumentów.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).

T. Wójcik H. Adamczewska-Wasilewicz U. Wiśniewska