Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1194/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3  pkt 1
journal: Dz.U. 1952 nr 4 poz 31
law: Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2015 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę nieodpłatnie własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 roku Nr [...] stwierdzającej nabycie z dniem 27 maja 1990 roku, z mocy prawa, przez Gminę K. własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] – uchyliła zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. w całości i odmówiła stwierdzenia nabycia przez Gminę K. własności w/w nieruchomości.

Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.

Zawiadomieniem z dnia 27 września 2013 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne, w sprawie stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę K. prawa własności przedmiotowej nieruchomości.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2014 roku Nr [...] stwierdził nabycie, z mocy prawa, przez Gminę K. własności w/w nieruchomości.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda po ustaleniu kwestii techniczno- geodezyjnych, związanych z przedmiotową nieruchomością ustalił, iż w świetle przepisów dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, nie było możliwe skuteczne przekazanie przedmiotowej nieruchomości poprzednikowi prawnemu Skarżącego w zarząd i użytkowanie na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. W tym stanie rzeczy Wojewoda stwierdził, iż przedmiotowa nieruchomość należała w dniu 27 maja 1990 roku do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego.

Odwołanie od decyzji Wojewody złożył pełnomocnik P. S.A., następcy prawnego przedsiębiorstwa państwowego P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, albo o przekazanie sprawy Organowi I Instancji do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu odwołania Skarżący podnosi szereg zarzutów w efekcie koncentrując się na uniemożliwieniu Skarżącemu zajęcia stanowiska w postępowaniu pierwszo-instancyjnym wobec zgromadzonego materiału dowodowego oraz na zarzucie niedopuszczalności uznania, iż prawomocny akt administracyjny jest nieobowiązujący.

Wojewoda ustosunkowując się do treści odwołania podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania P. S.A. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 roku – uchyliła zaskarżoną decyzję w całości i odmówiła stwierdzenia nabycia przez Gminę K. własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 roku w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, które było aktem wykonawczym do dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych /Dz.U. R.P. nr 4 poz. 31 z 1952 r./ prawo zarządu i użytkowania było ustanawiane w formie protokołu zdawczo-odbiorczego, bądź w drodze umowy zawartej w odpowiedniej formie prawnej, a w razie sporu na podstawie decyzji Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego.

Przedmiotowy protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] listopada 1953 roku w sposób ostateczny, w rozumieniu zasad postępowania administracyjnego, rozstrzygnął kwestię przyznania prawa zarządu przedsiębiorstwu państwowemu.

W związku z tym stwierdzono, że Wojewoda [...] nie miał prawa, w ramach przedmiotowego postępowania komunalizacyjnego, uznawać za nieobowiązujący, nieważny, czy też nieprawidłowy ostateczny akt administracyjny, choćby był istotnie wydany w sposób nieprawidłowy, lub w istocie nieważny.

W ocenie organu odwoławczego trudną do wyobrażenia jest sytuacja, w której organy administracyjne w prowadzonych postępowaniach pozbawiałyby mocy prawnej administracyjnoprawne ostateczne rozstrzygnięcia zapadłe w innych postępowaniach. Pozbawieniu takiej mocy prawnej służą specyficzne postępowania administracyjne służące do wzruszania ostatecznych aktów administracyjnych. Nic takiego, co jest bezsporne, wobec w/w protokołu zdawczo-odbiorczego nie nastąpiło. W związku z tym stwierdzono, iż przedmiotowa nieruchomość, pozostająca w dniu 27 maja 1990 roku w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego nie należała, w rozumieniu art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy "komunalizacyjnej" do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i z tego względu nie podlega komunalizacji z mocy prawa.

Skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina Miejska K. wnosząc o jej uchylenie w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucono :

1. naruszenie art. 77§1 w związku z art. 7 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i niedostateczne rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności zaś poprzez przyjęcie, że organ I instancji nie miał prawa w ramach przedmiotowego postępowania komunalizacyjnego uznać za nieobowiązujący, nieważny czy też nieprawidłowy ostateczny akt administracyjny jakim jest protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] listopada 1953 r. w sprawie przekazania w zarząd i użytkowanie przedmiotowej nieruchomości i uznanie, że pozbawienie mocy prawnej ww. dokumentu mogłoby nastąpić jedynie w specyficznym postępowaniu administracyjnym- podczas gdy z uwagi na fakt nieistnienia decyzji zatwierdzającej przedmiotowy protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] listopada 1953 r. - nie może podlegać on jakiemukolwiek postępowaniu administracyjnemu, które prowadziłoby do stwierdzenia jego nieważności.

2. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5 ust. 1 pkt. 1 Ustawy z dnia 10 maja 1990 roku Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz.U 1990 nr 32, poz. 191 ze zm. ).

W uzasadnieniu skargi wskazano, że protokół zdawczo - odbiorczy z dnia [...] listopada 1953 r. miał charakter techniczny, dotyczył bowiem faktycznego przekazania nieruchomości pomiędzy dwoma jednostkami. Z tego względu nie jest możliwe wzruszenie tego dokumentu. Zwrócono również uwagę na fakt, iż protokół zdawczo-odbiorczy nie został zatwierdzony odrębna decyzją (orzeczeniem), w zakresie której można by prowadzić postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności.

Ponadto podniesiono, że Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa nie wskazała trybu postępowania administracyjnego, które miałoby prowadzić do wzruszenia protokołu zdawczo-odbiorczego, a poczyniła jedynie stwierdzenie, że ustaleń w tym zakresie nie mógł dokonać organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania. Zaznaczono również, że organ I instancji w ramach prowadzonego postępowania nie uznał protokołu za nieważny, lecz dokonał jedynie oceny skutków wynikających z lego protokołu, czym nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów wynikającej z art. 80 kpa. W związku z tym zdaniem Skarżącego rozstrzygnięcie podjęte przez Wojewodę [...] w decyzji z dnia [...] marca 2014 r. jest prawidłowe.

W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy p.p.s.a. - sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest uzasadniona, a zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2015 r. odpowiada prawu. Stanowisko organu, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym nie zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Gminę K. z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości położonej w K. oznaczonej jako działka nr [...]. Jest prawidłowe.

Na wstępie Sąd zwraca uwagę na okoliczność wadliwości części stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu decyzji, tym niemniej podkreśla prawidłowość samego rozstrzygnięcia.

Istota niniejszej sprawy sprowadza się do weryfikacji czy przedsiębiorstwu państwowemu P. S. A., którego następcą prawnym są P. , przysługiwało prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości. W aktach sprawy administracyjnej znajduje się dokument – protokół zdawczo odbiorczy z dnia [...] listopada 1953 r. i słusznie zdaniem Sądu został on uznany przez KKU za dowód przyznania przedsiębiorstwu państwowemu prawa zarządu przedmiotową nieruchomością. Sporządzenie powyższego dokumentu poprzedzone zostało korespondencją, z której wynika, że przedmiotowa nieruchomość przejęta została przez Ministerstwo Kultury i Sztuki w dniu [...] grudnia 1949r. ( pisma z dnia 16 stycznia 1950 r. , z dnia 26 stycznia 1950 r.). Pismem z dnia 26 grudnia 1952 r. Minister Kultury i Sztuki wyraził zgodę na przekazanie w zarząd i użytkowanie przedsiębiorstwu państwowemu P. nieruchomości położonej w K. przy ulicy [...], na podstawie art.3 pkt 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych ( Dz.U. Nr4 z 1952 r.poz.31), w formie przewidzianej w § 9 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych ( Dz.U. Nr 47 z 1949 r.,poz.354). Przepisy wykonawcze do dekretu wskazywały, że przekazanie nieruchomości w zarząd i użytkowanie następuje w formie protokołu zdawczo-odbiorczego bez zobowiązania wykonawcy do dokonania inwestycji zastępczych. W przedmiotowej sprawie protokół takiego zobowiązania nie przewidywał. Z chronologii powyższych zdarzeń wynika, że mimo braku wskazania podstawy prawnej w protokole zdawczo-odbiorczym spisanym w dniu [...] listopada 1953 r. wydany on został w oparciu o wyżej przywołany dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. oraz wydane na jego podstawie Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949r.- również wyżej przywołane. Odwołując się zatem do tak wskazanej podstawy prawnej poddanego weryfikacji protokołu stwierdzić należy, że nie ma racji organ I instancji twierdząc w uzasadnieniu własnej decyzji, że protokołem z dnia [...] listopada 1953 r. nie mógł zostać ustanowiony zarząd , gdyż w tym dniu przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Na gruncie powyżej wskazanych przepisów nie był to warunek konieczny do spełnienia, aby mogło dojść do ustanowienia zarządu, gdyż zgodnie z przepisem art.3 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. wystarczające było aby nieruchomość znajdowała się w zarządzie lub użytkowaniu władz i urzędów państwowych ( art.3 ust.1w zw. z art.2 ust.1). Przedmiotowa nieruchomość co najmniej od dnia [...] grudnia 1949 r. znajdowała się w użytkowaniu i zarządzie Ministerstwa Kultury i Sztuki, o czym była mowa powyżej. Sąd jednocześnie dostrzega, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła majątek opuszczony, co nie wykluczało stosowania w stosunku do niej dekretu z dnia 26 kwietnia 1949r. Tym niemniej z akt sprawy administracyjnej i załączonych do niej kopii odpisów orzeczeń sądów powszechnych wynika, że Skarb Państwa nabył prawo własności przedmiotowej nieruchomości z datą [...] grudnia 1955 r. na podstawie dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich z dnia 8 marca 1946 r.( Dz.U. Nr 13 poz.87 ze zmianami). Z powyższego wynika, że obowiązywanie obu dekretów nie wykluczało się, służyły bowiem realizacji różnych celów ustawodawczych.

Wadliwość uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia polega zdaniem Sądu nie tylko na jego lakoniczności, niedokładności i barku precyzyjności ale przede wszystkim na stwierdzeniu, że protokół z dnia [...] listopada 1953 r. jest ostatecznym aktem administracyjnym i nie może w toku niniejszego postępowania podlegać weryfikacji. Protokół powyższy stanowi w przedmiotowym postępowaniu zasadniczy dowód i tym samym podlega on ocenie, jak każdy inny dowód zgromadzony w toku postępowania. Brak analizy w uzasadnieniu orzeczenia KKU ,w szczególności w zakresie podstawy prawnej protokołu z dnia [...] listopada 1953r., nie pozbawia rozstrzygnięcia waloru prawidłowości w sensie odpowiadania prawu. Powyższa analiza podstawy prawnej ustanowienia zarządu na rzecz przedsiębiorstwa państwowego będącego poprzednikiem prawnym – P. S.A. mocą weryfikowanego protokołu prowadzi zdaniem Sądu do stwierdzenia, że argumenty skargi co do jego jedynie technicznego charakteru są nieuprawnione.

Wobec powyższego słusznie wywiedziono w zaskarżonej decyzji, że nie zostały spełnione przesłanki wskazane w przepisie art.5 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz.U. Nr 32,poz. 191 ze zm.), gdyż przedmiotowe mienie należało do przedsiębiorstwa państwowego, którego następca prawny w toku niniejszego postępowania wykazał przysługujący tytuł prawny w postaci prawa zarządu i użytkowania.

Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).