Postanowienie WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 390/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2011-11-08 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska - Nazarczyk, po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Stowarzyszenia F. Z .w B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 września 2011 r. odmawiającego przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.


UZASADNIENIE

Stowarzyszenie F. Z. w B. (powoływane dalej jako: Stowarzyszenie) wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Stowarzyszenie działa jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, nie jest nastawione na osiąganie zysków, działa dla dobra publicznego oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Za rok 2006 strata finansowa z działalności Stowarzyszenia wyniosła 1.085,71 zł, w 2007 r. - 10.178,47 zł, w 2008 r. – 6.296,18 zł, natomiast w 2009 r. i 2010 r. wynik finansowy stowarzyszenia zamknął się stratą na kwotę 1.557,12 zł. Stowarzyszenie nie posiada majątku (ruchomości i nieruchomości), jest zadłużone z tytułu egzekucji komorniczych na kwotę około 20.000 zł, nie ma również środków finansowych na koncie bankowym - zostało ono zablokowane tytułem prowadzonej egzekucji komorniczej w kwocie 30.000 zł.

Pismem z dnia 3 sierpnia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał stronę skarżącą do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania oświadczenia, w którym należało wskazać: dochody i wydatki Stowarzyszenia za 2011 rok, przy czym należało przedstawić dokumenty potwierdzające przeznaczenie i wysokość tych wydatków. Dodatkowo Stowarzyszenie zostało zobligowane do nadesłania wyciągu z rachunku bankowego za okres maj – lipiec 2011 r., sprawozdania z działalności za rok 2010, bilansu za 2010 rok oraz dokumentów poświadczających wysokość aktualnego zadłużenia z tytułu prowadzonej egzekucji komorniczej.

Stowarzyszenie nie ustosunkowało się w całości do treści wezwania wskazując jedynie, że z powodu blokady komorniczej rachunków bankowych i braku środków na opłaty nie ma możliwości nadesłania wyciągów z rachunków bankowych. Dochody i składki członkowskie są niższe niż zadłużenie Stowarzyszenia, a w okresie od maja do lipca 2011 r. wyniosły 0 zł, w związku z czym Stowarzyszenie nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych i pełnomocnika.

W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy postanowieniem z 7 września 2011r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W uzasadnieniu podał, że wniosek nie mógł być uwzględniony z tego powodu, że częściowa odpowiedź Stowarzyszenia na wezwania z lipca i sierpnia 2011 roku, uniemożliwiły pełną ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku.

Sprzeciw od tego postanowienia wywiodło Stowarzyszenie. W uzasadnieniu nie wskazano żadnych nowych okoliczności mogących mieć wpływ na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Wniesienie sprzeciwu zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) spowodowało utratę mocy postanowienia referendarza i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem wniosku przez Sąd.

Przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach podmiotów charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. To strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania.

W ocenie Sądu Stowarzyszenie nie wykazało w sposób rzetelny, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Ze złożonych oświadczeń wynika, że Stowarzyszenie obecnie nie ma na koncie bankowym zgromadzonych środków finansowych. Za rok 2006 strata finansowa z działalności strony skarżącej wyniosła 1.085,71 zł, w 2007 r. - 10.178,47 zł, w 2008 r. – 6296,18 zł, natomiast w 2009 r. i 2010 r. wyniosła 1.557,12 zł. Z rachunku zysków i strat za 2010 rok wynika, iż przychody z działalności statutowej wyniosły 16.761 zł, zaś składki brutto 0 zł. Stowarzyszenie F. Z. w B. nie posiada majątku, jest zadłużone z tytułu egzekucji komorniczych na kwotę około 30.000 zł. Nadto Stowarzyszenie podnosi, że jest organizacją pożytku publicznego, działa dla dobra publicznego i nie prowadzi działalności gospodarczej.

W pierwszej kolejności podać należy, że analiza oświadczeń składanych przez Stowarzyszenie prowadzi do wniosku, że strona nie podaje rzetelnych informacji, w sposób wybiórczy przedstawia okoliczności związane z sytuacją materialną, akcentując przy tym te z nich, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji. O takiej postawie skarżącego Stowarzyszenia świadczy fakt nieprzedłożenia dokumentacji świadczącej o jego aktualnej sytuacji majątkowej. W konsekwencji uniemożliwia to pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie można bowiem z całą pewnością ustalić ani dochodów ani wydatków Stowarzyszenia za okres maj - lipiec 2011 r., a w związku z tym nie można również stwierdzić, czy strona skarżąca nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.

Brak jest również bilansu i sprawozdania finansowego Stowarzyszenia jako organizacji pożytku publicznego za 2010 r. zatwierdzonych przez stosowne organy, bowiem złożone dokumenty nie zawierają żadnej akceptacji zarówno I Urzędu Skarbowego, jak i Ministra Pracy i Polityki Społecznej, a tym samym jako podpisane i sporządzone przez pełnomocnika skarżącego Stowarzyszenia nie mają waloru dokumentu księgowego. Nie wiadomo również, jakie są składki członkowskie (ile i w jakiej wysokości) oraz czy w ogóle są pobierane, bowiem wpływ z tego tytułu w 2010 roku wyniósł 0 zł. Faktycznie poza wyciągiem z rachunku bankowego nie ma żadnych dokumentów potwierdzający aktualny stan majątkowy skarżącego Stowarzyszenie w 2011 rok.

Podkreślenia wymaga, iż Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu

z dnia 12 września 2008 roku w sprawie sygn. akt II OZ 903/08 wskazał, iż "stowarzyszenie (...) nie przedstawiając żądanych przez Sąd dokumentów

i oświadczeń nie wykazało, aby było uprawnione do skorzystania z prawa pomocy. Skoro Sąd, uprawniony na podstawie art. 255 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał złożone oświadczenia za niepełne, niepozwalające rzetelnie ocenić sytuacji majątkowej skarżącego, to bez przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów potwierdzających sytuację Stowarzyszenia przyznanie prawa pomocy było rzeczywiście niemożliwe" (analogicznie NSA w postanowieniu z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt II OZ 934/09 oraz w postanowieniu z dnia 2 lutego 2010 r. sygn. akt II OZ 41/10).

Końcowo wyjaśnić trzeba, że to, iż Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego, działa dla dobra publicznego i nie prowadzi działalności gospodarczej nie stanowi podstawy do przyznania mu prawa pomocy. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, iż fakt, że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków – chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich – na prowadzenie działalności statutowej, w zakres, której wchodzą również spory sądowe (postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r. II OZ 317/06 i podobnie postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2006 r. II OZ 588/06 – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzecznictwo pod red. Bogusława Dautera, str. 438, Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., Warszawa 2007). Stowarzyszenie nie może przerzucać całości kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych (w zakresie wzmiankowanych kosztów postępowania), to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek.

W związku z tym, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.