Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 1663/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-02-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżone postanowienie w całości
Powołane przepisy: article: art. 59 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie: sędzia WSA Marta Semiczek, sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), , Protokolant: referent Daria Laskowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego uchylona zaskarżone postanowienie.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec J. M. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]obejmującego należności w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r.

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 3 kwietnia 2015 r. J. M. wniósł skargę na całość czynności egzekucyjnych podejmowanych przez komornika skarbowego przy Naczelniku Urzędu Skarbowego W.-S., w tym wezwanie z dnia [...] marca 2015 r. Ponadto wniósł o umorzenie w całości prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jako bezzasadnego oraz o wykreślenia zajęcia nieruchomości z ksiąg wieczystych, wskazując, że dochodzone zaległości podatkowe dotyczą 2004 r. i w 2014 r. uległy już przedawnieniu. Tytuł wykonawczy, według strony, stracił swoją wykonalność i prowadzenie egzekucji na jego podstawie jest bezzasadne.

Skarga na czynność egzekucyjną - dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. zawiadomieniem z dnia [...].03.2015 r. w toku postępowania prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]/10 - została uznana za bezzasadną postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...].06.2015 r.

Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego W.–S. rozpoznał postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku J. M. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. obejmującego zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. (w kwocie 14.264,70 zł). Organ egzekucyjny wyjaśnił, że prowadzi postępowanie egzekucyjne od 2010 r. W toku tego postępowania dokonał następujące czynności egzekucyjne:

- zajęcie rachunku bankowego zobowiązanego w Banku A (zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2010 r.), zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 4 lutego 2010 r.; w wyniku tej czynności na rachunek organu egzekucyjnego wpłynęła kwota 3.542,92 zł, następnie;

- zajęcia wierzytelności w postaci pieniędzy na rachunku depozytowym organu egzekucyjnego (zawiadomienie z dnia [...] marca 2010 r.), o czym zobowiązanego powiadomiono w dniu 2 kwietnia 2010 r.; w wyniku tej czynności wyegzekwowano kwotę 75,81 zł;

Ponadto z wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-S. z dnia [...] sierpnia 2012 r., przed upływem terminu przedawnienia, zaległość została zabezpieczona hipoteką zwykłą przymusową w przypadającym zobowiązanemu udziale w ½ części nieruchomości położonej we W., przy ul. [...], stanowiącej współwłasność w części ułamkowych zobowiązanego i A. M. M.

Ponieważ podejmowane czynności nie doprowadziły do wykonania zobowiązanie przez stronę, organ egzekucyjny, zawiadomieniem z dnia [...] marca 2015 r., zajął udział zobowiązanego w ww. nieruchomości. Wpis hipoteki został dokonany w dniu [...] września 2012 r. O dokonaniu zajęcia udziału w nieruchomości zobowiązanego poinformowano w dniu 26 marca 2015 r. (doręczenie zobowiązanemu zawiadomienia). Ponadto organ egzekucyjny pismem z dnia [...] marca 2015 r. o wszczęciu egzekucji poinformował A. M. M. (współwłaściciela nieruchomości), pismo doręczono w dniu 26.03.2015 r. Organ egzekucyjny zarzut przedawnienia uznał za niezasadny. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 70 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 – dalej: O.p.) bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 §1O.p., został przerwany na skutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwie termin przedawnienia biegnie na nowo od dnia następującego po dniu w którym zastosowano środek egzekucyjny. Organ wskazał, że istnieje możliwość wielokrotnego przerwania biegu terminu przedawnienia. Ponadto stwierdził, że zgodnie z art. 70 § 8 O.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednak po upływie terminu przedawnienia zobowiązania mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. W niniejszej sprawie zastosowano skutecznie środki egzekucyjne, które przerwały bieg terminu przedawnienia.

W zażaleniu zobowiązany wniósł o uchylenie postanowienia i nakazanie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzucił, że egzekwowane zobowiązanie uległo przedawnieniu, a podejmowane czynności egzekucyjne są bezprawne i naruszają prawa konstytucyjne i wolności zobowiązanego. Nie doszło w niniejszej sprawie do przerwania biegu przedawnienia, bo postępowanie, o którym mowa w zaskarżonym postanowieniu, dotyczyło innego postępowania i innego tytułu wykonawczego.

Dyrektor Izby Skarbowej we W., po rozpoznaniu zażalenia, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wskazał, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji był art. 59 §1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) i podobnie jak organ I instancji nie dopatrzył się podstaw do umorzenia podstępowania egzekucyjnego. Ponieważ strona podnosi zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z 2004 r., którego egzekucja jest prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., organ odwoławczy stwierdził, że zobowiązanie to, zgodnie z art. 70 § 1 O.p., przedawnia z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności podatku. Gdyby zatem nie wystąpiły okoliczności przerywająca lub zawieszające bieg terminu przedawnienia zobowiązanie to przedawniłoby się z dniem 31 grudnia 2010 r.

W niniejszej sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 2 O.p., gdyż J. M. wniósł w dniu 22.05.2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...].04.2009 r. (nr [...]) określającą wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. Okres zawieszenia trwał od dnia 22 maja 2009 r. (nadanie w urzędzie pocztowym skargi) do dnia 18 maja 2011 r. (tj. wpływu do organu podatkowego prawomocnego orzeczenia Sądu). Skargę strony Sąd oddalił wyrokiem z dnia 13.10.2009 r. (sygn. akt I SA/Wr 1167/09) Oddalona została także skarga kasacyjna strony od tego wyroku, wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.03.2011 r. (sygn. akt II FSK 572/10). Termin przedawnienia po jego zawieszenie zaczął biec nadal, zgodnie z art. 70 § 7 pkt 2 O.p., od dnia 19 maja 2011 r., a okres zawieszenia wyniósł 725 dni.

Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że w niniejszej sprawie nie doszło, jak wskazał to organ I instancji, do przerwanie biegu terminu przedawnienia na skutek zastosowanie skutecznych środków egzekucyjnych w 2010 r. (tj. egzekucji z rachunku bankowego i z wierzytelności z depozytu), gdyż ww. środki egzekucyjne zostały zastosowane w okresie w którym bieg przedawnienia był zawieszony w związku z wniesieniem skargi. Zdaniem organu odwoławczego nie jest bowiem możliwości przerwanie biegu terminu przedawnienia, który wcześniej uległ zawieszeniu.

Niezależnie od tego Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że skoro termin przedawnienia biegł nadal od dnia 19.05.2011 r. i upływała z dniem 13.05.2013 r. to oznacza, że do tego czasu organ egzekucyjny był uprawniony do podejmowania działań zmierzających do wykonania obowiązku podatkowego. W tym celu dokonano zabezpieczenia wykonania ww. zobowiązania hipoteką przymusową na nieruchomości stanowiącej współwłasność zobowiązanego i A. M. M. (wpis hipoteki w dniu [...].09.2012 r.). Stosownie zaś do art. 70 § 8 O.p. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, ale po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z tego majątku.

Organ odwoławczy odniósł się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.10.20143 r. sygn. akt SK 40/12, w którym orzeczono, że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1.01.1998 r. do 31.12.2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, stwierdzając, że wprawdzie w wyroku tym zawarto stwierdzenie, iż art. 70 § 8 O.p., w obecnie obowiązującym brzmieniu, zawiera również normę niekonstytucyjną i powinna nastąpić jego nowelizacja, to taka nowelizacja nie została wprowadzona i przepis ten nadal obowiązuje. Zdaniem organu odwoławczego, ponieważ niekonstytucyjności przepisy art. 70 § 8 O.p. Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził i nie uległo też zmianie brzmienie tego przepisu, to ma on zastosowanie w niniejszej sprawie. To zaś oznacza, że dokonane zabezpieczenie na nieruchomości przed upływem terminu przedawnienia skutkowało możliwością podjęcia działań zmierzających do egzekucji z ww. nieruchomości. Co organ egzekucyjny uczynił, dokonując zajęcia ½ udziału w nieruchomości stanowiącej współwłasność w częściach ułamkowych strony i A. M. M. zawiadomieniem z dnia [...].03.2015 r. Tym samym należność strony z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. nie uległa przedawnieniu. Nie wystąpiły też inne przesłanki skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego wskazane w art. 59 §1 u.p.e.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. M. wniósł o zmianę decyzji organu odwoławczego i umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego należność w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. i zarzucił bezzasadność wydanej przez Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-S. w dniu [...].06.2015 r. decyzji, w świetle faktu, że zgodnie z podniesioną przez skarżącego argumentacją i zasadnymi zarzutami, decyzja organu I instancji powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego za względu na jawną sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że zgodnie z art. 70 O.p. doszło do przedawnianie dochodzonych przez organy podatkowe roszczeń finansowych. Twierdzenie organów obu instancji nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż roszczenia są przedawnione, co przemawia za umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Strona skarżąca domaga się umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...].01.2010 nr [...] obejmującego należność w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. podnosząc, że egzekwowane zobowiązanie uległo przedawnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014, poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W zakresie tak określonej kognicji skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przesłanki powodujące umorzenie postępowania egzekucyjnego zostały wskazane w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 59 §1 pkt 2 postępowanie egzekucyjne umarza się jeśli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, albo nie istniał. Warunki wygaśnięcia zobowiązania podatkowego ciążącego na podatniku wskazuje art. 59 O.p. Jedną z przyczyn wygaśnięcia zobowiązania podatkowego w całości lub w części, stosownie do art. 59 §1 pkt 9 O.p., jest przedawnienie tego zobowiązania. Zobowiązanie podatkowe, zgodnie z art. 70 § 1 O.p., przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin płatności podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r., zgodnie z art. 45 ust. 1, ust. 1a i ust. 4 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 14. poz.176 ze zm. – dalej: u.p.d.f.), przypada na dzień 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Oznacza to, że zobowiązanie w podatku dochodowym za 2004 r. przedawnia się z dniem 31 grudnia 2010 r. Bieg terminu przedawnienia może zostać jednak:

- zawieszony z przyczyn wskazanych w art. 70 § 2 oraz § 6 O.p. i po zawieszeniu termin przedawnienia biegnie dalej według zasad określonych w art. 70 § 7 O.p., lub

- przerwany z przyczyn wskazanych w art. 70 § 3 oraz § 4 O.p. i po przerwaniu biegnie na nowo.

W rozpoznawanej sprawie zasadnie wskazano, że w związku z wniesieniem przez J. M. skargi na decyzję określającą wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. doszło do zawieszenie biegu terminu przedawnienia na okres rozpoznawania skargi, tj. od dnia 22.05.2009 r. (nadanie w urzędzie pocztowym skargi przez skarżącego) do dnia 18.05.2011 r. (tj. wpływu do organu podatkowego prawomocnego orzeczenia Sądu). To z kolei oznacza, że skoro termin przedawnienia po zawieszeniu (na okres 725 dni) biegł nadal od dnia 19.05.2011 r. to upływał z dniem 13.05.2013 r.

Sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia wyklucza przerwanie biegu tego terminu na skutek podjęcia przez organ podatkowych czynności egzekucyjnych w okresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia, na podstawie art. 70 § 6 pkt 2 O.p. (wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania). Samo wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje bowiem wykonania decyzji ostatecznej. Organ egzekucyjny może w okresie takiego zawieszenia biegu terminu przedawnienia skutecznie podejmować próby wykonania, zaskarżonej do sądu, decyzji, np. poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym strona została powiadomiona, zaś z przepisu art. 70 O.p. nie wynika, aby wykluczony był zbieg różnych przesłanek skutkujących przedłużeniem terminu przedawnienia. Inna sytuacja wystąpi jedynie wówczas, gdy w okresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia organ egzekucyjny nie będzie mógł prowadzić egzekucji. Z akt sprawy nie wynika aby taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do przyjęcia, że w sprawie nie doszło także do przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek zastosowania przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych, tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego (zawiadomieniem z dnia [...].01.2010 r.), o którym skarżący został powiadomiony w dniu 4.02.2010 r. oraz zajęcia wierzytelności w postaci pieniędzy na rachunku depozytowym organu egzekucyjnego (zawiadomieniem z dnia [...].03.2010 r.), o którym skarżącego powiadomiono w dniu 2.04.2010 r. Na skutek zastosowania ww. środków egzekucyjnych przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło dwukrotnie i termin ten po przerwaniu biegł na nowo od dnia następnego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny (art. 70 § 4 O.p.). W konsekwencji termin ponownie rozpoczynał swój bieg 12 marca 2010 r. i kończył 12 marca 2015 r.

Dyrektor Izby Skarbowej, powołuje się ponadto na przepis art. 70 § 8 O.p., i wyjaśnia, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-S., celem zabezpieczenia zobowiązania skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. dokonał wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej współwłasność w częściach ułamkowych skarżącego i A. M. M., co nastąpiło w dniu [...] września 2012 r. Organ egzekucyjny dokonał też zajęcie nalężącego do skarżącego udziału w nieruchomości w dniu [...].03.2015 r. O zajęciu udziału w nieruchomości skarżącego poinformowano w dniu 26.03.2015 r. (doręczenie skarżącemu zawiadomienia karta 35 akt), tj. po upływie terminu przedawnienia (12.03.2015 r.). Zajęcia udziału w nieruchomości nie można zatem potraktować jako kolejnego środka egzekucyjnego przerywającego bieg terminu przedawnienia (art. 70 § 4 O.p.), gdyż o zastosowaniu tego środka skarżący został powiadomiony po upływie terminu przedawnienia.

Organ egzekucyjny i organ odwoławczy, zdaniem Sądu, nie mogą też wywodzić skutku w postaci braku przedawnienia zobowiązania podatkowego z faktu dokonania wpisu hipoteki przymusowej (art. 70 § 6, a od dnia 1 stycznia 2003 r. art. 70 § 8 O.p.). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 października 2013 r., sygn. SK 40/12 (Lex nr 1385861) w pkt 2 sentencji stwierdził bowiem, że art. 70 § 6 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r. stanowił: "Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki." W wyniku nowelizacji art. 70 O.p. - ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) - m in. uregulowanie dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych zabezpieczonych hipoteką zamieszczone zostało w § 8 art. 70 O.p. Przepis ten otrzymał następujące brzmienie: "Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu.". Wynikające z obu tych przepisów normy są w istocie tożsame i wskazują, że zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką na majątku nieruchomym podatnika nie przedawniają się, a po upływie terminu przedawnienia mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki. Wskazania co do niekonstytucyjności przepisu art. 70 § 6 O.p.(w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r.) zawarte w ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego należy odnosić do obu tych przepisów, tj. także do art. 70 § 8 O.p. (w brzmieniu od dnia 1.01.2013 r.). Kwestię tę poruszył też Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku wskazując, że chociaż przepis art. 70 § 8 O.p. nie był formalnie przedmiotem orzekania (nie stanowił bowiem podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie poddanej osądowi Trybunału), to w sposób oczywisty mają do niego odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w wyroku odnośnie do art. 70 § 6 O.p. Zastrzeżenia te to w szczególności uzależnianie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych od tego, w jaki sposób zostały one zabezpieczone oraz dopuszczenie do sytuacji, w której zobowiązania tak wyodrębnionej kategorii podatników nigdy się nie przedawniają. Uzasadnia to według Trybunału konieczność podjęcia przez ustawodawcę w ramach realizacji przywołanego wyroku Trybunału pilnych działań zmierzających do wyeliminowania z systemu prawnego art. 70 § 8 O.p. ze wskazanych w wyroku przyczyn.

Wprawdzie Sąd związany jest na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji RP przepisami ustaw i Konstytucji i w razie wątpliwości co do zgodności z Konstytucją przepisu ustawy będącego podstawą rozstrzygnięcia sprawy powinien skierować do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne (art. 193 Konstytucji RP); obowiązek ten jednak nie ma charakteru bezwzględnego. O braku konieczności kierowania pytań do Trybunału Konstytucyjnego w sytuacji, gdy Trybunał wypowiedział się już w przedmiocie konstytucyjności normy prawnej chociaż, związany granicami pytania prawnego odniósł się do mającej zastosowanie w sprawie regulacji stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, świadczą liczne wyroki sądów administracyjnych (por. wyroki WSA we Wrocławiu sygn. akt I SA/Wr 801/13, WSA w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 1168/13, I SA/Łd 808/13 i WSA w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 1156/14 publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Akceptując to stanowisko, Sąd stwierdza, że brak jest w niniejszej sprawie podstaw do formułowania kolejnego pytania w przedmiocie zgodności z Konstytucją przepisu art. 70 § 8 O.p. w brzmieniu obowiązującym po dniu 1.01.2003 r., i Sąd powinien dokonać prokonstytucyjnej wykładni tego przepisu, zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Uprawnienie to Sąd wywodzi zarówno z art. 8 Konstytucji RP, jak i z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2006 r. (sygn. akt I FPS 2/06), w której Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że oczywistość niezgodności powoływanego przepisu z Konstytucją wraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału Konstytucyjnego stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. W tak oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchamiały procedurę pytań prawnych. Takie działanie byłoby w tym przypadku nieracjonalne i naruszałoby prawo strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie.

Uwzględniając powyższe, jakkolwiek Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. akt SK 40/12 stwierdził niekonstytucyjność art. 70 § 6 O.p. (w brzmieniu obowiązującym od 1.01.1998 r. do 31.12.2002 r.), to jednak powtórzenie w art. 70 § 8 O.p. treść tego przepisu (uzupełniona o zastaw skarbowy) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1.01.2003 r. oznacza także niekonstytucyjność tego przepisu. Treść art. 70 § 8 O.p. nie uległa bowiem takim zmianom, które mogłyby rzutować na ocenę odmienną od tej, która została zawarta w wyroku Trybunału w sprawie SK 40/12, w szczególności, że już w tym wyroku Trybunał zauważył, że do przepisu tego w sposób oczywisty mają odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne, które zostały podniesione w tym wyroku do art. 70 § 6 O.p.

Oznacza to, że wykładnia przepisu art. 70 § 8 O.p. dokonana z uwzględnieniem zawartych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt. SK 40/12 zastrzeżeń konstytucyjnych, odnoszących się do normy wynikającej z art. 70 § 6 O.p., ma także zastosowanie do analogicznej normy sformułowanej w art. 70 § 8 O.p. co oznacza, że także art. 70 § 8 O.p (w brzmieniu obowiązującym od 1.01.2003 r.) jest niegodna z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. Tym samym ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia zobowiązania podatkowego zabezpieczonego hipoteką. Termin przedawnienia niezależnie zatem od zabezpieczenia zobowiązania hipoteką biegnie na zasadach ogólnych.

Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien wyjaśnić i wskazać czy w niniejszej sprawie wystąpiły inne niż wskazane w aktach niniejszej sprawy okoliczności, które mogły wpłynąć na zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. Przy ocenie należy uwzględnić stanowisko Sądu przedstawione w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Jeśli takich okoliczności organ odwoławczy nie stwierdzi winien rozważyć czy nie wystąpiła przesłanka z art. 59 §1 pkt 2 u.p.e.a., na którą powołuje się strona skarżąca.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie.