Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 563/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2007-04-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6341 Pozbawienie uprawnień kombatanckich oraz pozbawienie uprawnień dla wdów /wdowców/ po kombatantach
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142 z 1997 r., poz. 950 z późn. zm.), zwanej dalej również ustawą o kombatantach, w zw. z art. 104 i 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, pozbawił L. Z. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w K. decyzją z dnia [...] r. z tytułu utrwalania władzy ludowej od [...] 1953 r. do [...] 1953 r., wskazując w uzasadnieniu, że na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy, uprawnienia w niej przewidziane tracą osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej.

W piśmie z dnia [...] r. L. Z. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i zarzucił, że w dotychczasowym postępowaniu nie uwzględniono jego działalności kombatanckiej w okresie okupacji hitlerowskiej, od 1944 r. do 1945 r., w charakterze [...] oddziału partyzanckiego dowodzonego przez A. Ł..

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142 z 1997 r., poz. 950 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. o pozbawieniu L. Z. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazał, że wyżej wymieniony otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej w ramach służby w Wojsku Polskim po 30 czerwca 1947 r. i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cytowanej ustawy. Wobec tego, zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy, został pozbawiony uprawnień kombatanckich. Ponadto rozpatrzenie wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu wskazanego w odwołaniu, udziału L. Z. w ruchu oporu, byłoby naruszeniem przepisu art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach, z uwagi na brak dokumentów i rekomendacji właściwego stowarzyszenia.

W wyniku wniesienia skargi od powyższej decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach, wyrokiem z dnia 28 listopada 2003 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Ka 2779/01, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że organ orzekający naruszył obowiązek wynikający z art. 77 § 1 K.p.a., gdyż nie wyjaśnił wszechstronnie sprawy. Nie rozważył kwestii uzyskania przez skarżącego uprawnień z innych tytułów, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Skarżący w postępowaniu weryfikacyjnym – we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podniósł okoliczności dotyczące udziału w ruchu oporu państwa sojuszniczego, tj. służby w oddziale partyzanckim. Należało zatem wyjaśnić, czy zostały spełnione przesłanki z art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach, tym bardziej, że w aktach ZBoWiD znajdowały się dokumenty pozwalające na merytoryczną ocenę tych przesłanek i to także pod kątem wyłączeń zawartych w art. 1 ust. 2 pkt 4.

Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 42 z 2002 r., poz. 371), pozbawił L. Z. uprawnień kombatanckich nabytych mocą decyzji ZW ZBoWiD w K. z dnia [...] r. z tytułu: "walka zbrojna o utrwalenie władzy ludowej" od [...] 1953 r. do [...] 1953 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził działalność skarżącego w okresie od [...] 1944 r. do 1945 r. w oddziale partyzantki sowieckiej, dowodzonym przez [...] A. Ł. ps. "[...]". Z uwagi na pełnioną funkcję i wykonywane zadania, działalność skarżącego miała charakter służby w oddziale. Jednakże według danych Instytutu Pamięci Narodowej, wymieniony oddział partyzancki podlegał bezpośrednio organom bezpieczeństwa ZSRR, otrzymywał i wykonywał na bieżąco polecenia sowieckich organów dowódczych, związane m. in. z rozpoznaniem polskiego podziemia niepodległościowego. Działalność tego oddziału – podobnie jak innych leśnych sowieckich oddziałów dywersyjnych w południowej Polsce – była elementem przygotowań do rozbicia jednostek Armii Krajowej po zajęciu zachodniej Małopolski przez Armię Czerwoną. Organ administracji wskazał, że z uwagi na to, iż oddział "[...]" podlegał bezpośrednio organom bezpieczeństwa ZSRR, a jego działalność skierowana była przeciwko Narodowi i Państwu Polskiemu zostały spełnione przesłanki art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, a wobec tego nie znajduje w niniejszej sprawie zastosowania art. 1 ust. 2 pkt 4 tej ustawy. W związku z tym istnieją podstawy do pozbawienia L. Z. uprawnień kombatanckich.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy L. Z. podniósł, że opisana przez niego działalność stanowiła wyłącznie walkę przeciwko niemieckiemu okupantowi. Nie występował przeciwko narodowi i państwu polskiemu, ani też nie działał na rzecz ZSRR. Wniósł o przyznanie uprawnień za działalność w ruchu oporu.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz. U. Nr 42 z 2002 r., poz. 371) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Nr [...]. W uzasadnieniu podniósł, że L. Z. otrzymał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, tj. pełnienia służby w Ludowym Wojsku Polskim. Natomiast jako podstawę zachowania uprawnień kombatanckich wskazał działalność w latach 1944 –1945 w charakterze [...] w oddziale partyzanckim dowodzonym przez [...] A. Ł. ps. "[...]", działającym w okolicach S., S., Z.. Z informacji Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] r. wynika, że wymieniony oddział partyzancki do końca niemieckiej okupacji realizował wytyczne sowieckiego dowództwa będące elementem realizacji wojennych i politycznych celów ZSRR i jego struktur bezpieczeństwa. Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach, za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby wojskowej w armiach sojuszniczych, a także w sojuszniczych organizacjach ruchu oporu w okresie wojny 1939-1945, z wyjątkiem formacji Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (NKWD) oraz innych formacji, które prowadziły działalność przeciwko ludności polskiej. Organ stwierdził, że na podstawie zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza w świetle informacji Instytutu Pamięci Narodowej, uznać należało, że służba w oddziale partyzanckim "[...]", nie stanowiła podstawy do zastosowania art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach, a więc do zachowania uprawnień kombatanckich L. Z..

W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, L. Z. podniósł, że jego służba w okresie od początku [...] 1944 r. do [...] 1945 r. w oddziale partyzanckim "[...]", stanowiła wyłącznie walkę przeciwko niemieckiemu okupantowi. Nie była działalnością na rzecz Rosji Sowieckiej. Nigdy też nie występował przeciwko narodowi polskiemu. Dodał, że pod nadzorem NKWD pozostawała całość Armii Czerwonej oraz formowana w Rosji I Armia Wojska Polskiego, której żołnierze zachowują uprawnienia kombatanckie, podobnie jak żołnierze GL i AL. W związku z tym wniósł o przyznanie uprawnień kombatanckich.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że według informacji IPN oddział "[...]" podlegał bezpośrednio organom bezpieczeństwa ZSRR, a jego działalność była skierowana przeciwko Narodowi i Państwu Polskiemu w rozumieniu art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, uznać należało, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania i nie stwierdzono naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiot i zakres postępowania w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich określa art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 42 z 2002 r., poz. 371), zwanej ustawą o kombatantach.

W związku z treścią wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 28 listopada 2003 r., w postępowaniu weryfikacyjnym w niniejszej sprawie zostały poddane analizie przesłanki, określone w art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach, także pod katem wyłączeń w nim zawartych.

Wymieniony przepis stanowi, że za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby wojskowej w armiach sojuszniczych, a także w sojuszniczych organizacjach ruchu oporu w okresie wojny 1939-1945, z wyjątkiem formacji Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (NKWD) oraz innych specjalnych formacji, które prowadziły działalność przeciwko ludności polskiej.

Przede wszystkim – zgodnie ze wskazaniami wymienionego wyroku sądu – zostały ustalone przez organ okoliczności dotyczące udziału skarżącego w ruchu oporu państwa sojuszniczego tj. służby w oddziale partyzanckim A. Ł. ps. "[...]".

Organ administracji ustalił, że z uwagi na pełnioną funkcję i wykonywane zadania, działalność skarżącego – pomimo jego młodego wieku - miała charakter służby w tym oddziale partyzanckim. Jednakże – jak ustalił organ - wyżej wymieniony oddział podlegał bezpośrednio organom bezpieczeństwa ZSRR, otrzymywał i wykonywał na bieżąco polecenia sowieckich organów dowódczych, związane m. in. z rozpoznaniem polskiego podziemia niepodległościowego. Działalność tego oddziału – podobnie jak innych sowieckich oddziałów dywersyjnych w południowej Polsce – była elementem przygotowań do rozbicia jednostek Armii Krajowej po zajęciu zachodniej Małopolski przez Armię Czerwoną.

W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należało, że powyższe okoliczności zostały ustalone przez organ administracji w wyniku prawidłowej oceny, zebranego w sposób wyczerpujący materiału dowodowego.

W szczególności uznać należało, że trafne są wnioski organu dotyczące zakwalifikowania działalności skarżącego jako służby w oddziale partyzanckim. Uwzględniają bowiem oświadczenia L. Z. co do pełnionej przez niego funkcji [...] oraz wykonywanych przez niego zadań. Ponadto ocenę organu w zakresie charakteru działań wymienionej jednostki partyzanckiej, uznać należało za prawidłową, gdyż opierała się na wnikliwej analizie danych Instytutu Pamięci Narodowej.

Organ administracji zastosował również trafną ocenę prawną do ustalonego stanu faktycznego stwierdzając, że służba skarżącego w oddziale partyzanckim "[...]" nie stanowiła działalności kombatanckiej, określonej w art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach i w związku z tym zasadnie przyjął, że spełnione zostały przesłanki w zakresie wyłączeń wymienionych w tym przepisie.

Zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ orzekający rozważył zatem kwestię uzyskania przez skarżącego uprawnień kombatanckich z innych tytułów, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach.

Na podstawie powyższych ustaleń oraz przedstawionej oceny prawnej, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych – w zaskarżonej decyzji – utrzymał w mocy decyzję własną o pozbawieniu L. Z. uprawnień kombatanckich nabytych na mocy decyzji ZW ZBoWiD w K. z dnia [...] r. z tytułu "walka zbrojna o utrwalenie władzy ludowej" od [...] 1953 r. do [...] 1953 r.

Przy rozpoznaniu sprawy – jak już była o tym mowa - nie zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego ani też nie stwierdzono naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że jego celem była wyłącznie walka przeciwko niemieckiemu okupantowi, podkreślić należało, iż zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy o kombatantach, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, podstawowe znaczenie miały przytoczone wyżej ustalenia. Przede wszystkim okoliczność, że oddział partyzancki, w którym pełnił służbę, podlegał bezpośrednio organom bezpieczeństwa ZSRR, a jego działalność była skierowana przeciwko polskiemu podziemiu niepodległościowemu. Natomiast według art. 1 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy – kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając na uwadze cytowane na wstępie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W konsekwencji – na podstawie art. 151 P.p.s.a. – skarga została oddalona.