Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt II SA/Bk 172/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2020-07-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 88 ust. 2 pkt 1, ust. 4, ust. 5
journal: Dz.U. 2018 poz 1668
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 lipca 2020 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Medycznego w B. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego i stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] Wydziałowa Komisja Stypendialna Uniwersytetu M. w B. nie przyznała D. B. stypendium socjalnego i stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości.

W uzasadnieniu wskazano, że dochód D. B. na jedną osobę w rodzinie w 2018 r., obliczony na zasadach określonych w art. 88 ust. 1-2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018, poz. 1668 ze zm., dalej: "P.s.w.n.") wyniósł 0 zł. Jakkolwiek w ocenie organu stypendialnego, dochód ten nie przekroczył kryterium dochodowego, to jednak wobec nie dołączenia przez wnioskodawcę do wniosku zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej, stosownie do brzmienia art. 88 ust. 4 i 5 P.s.w.n., należało odmówić wnioskodawcy obu wnioskowanych świadczeń socjalnych. Jednocześnie organ stypendialny powołał się na stanowisko Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wedle którego dostarczenie przez studenta zaświadczenia zawierającego informację, że rodzina nie ubiegała się lub nie korzystała z pomocy społecznej i nie udokumentowanie źródeł utrzymania rodziny, ma tożsame skutki jak nieprzedstawienie zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej studenta i jego rodziny. Organ podkreślił również, że dołączone do wniosku oświadczenie studenta z dnia [...] grudnia 2019 r., że utrzymuje się on z pożyczonych pieniędzy, nie może zostać potraktowane jako jego źródło utrzymania się.

W odwołaniu od ww. decyzji D. B. zarzucił brak zastosowania przez organ stypendialny art. 88 ust. 2 pkt 1 i ust. 5 P.s.w.n., a także § 12 pkt 5 załącznika z dnia 9 lipca 2019 r. do zarządzenia Rektora Uniwersytetu M. w B. nr 48/2019.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu M. w B. podtrzymała ww. decyzję.

W uzasadnieniu odwoławczy organ stypendialny wskazał, że D. B. pomimo wystosowanego do niego wezwania do usunięcia braków złożonego przez niego wniosku, nie udokumentował źródła utrzymania rodziny. Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że przedłożony przez niego wyciąg z konta bankowego nie zawiera danych właściciela rachunku bankowego, w związku z tym nie może stanowić udokumentowanego źródła utrzymania rodziny, podobnie jak oświadczenie studenta o zaciągniętej u znajomego pożyczce, która podlega zwrotowi.

Skargę na ww. decyzję wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku D. B., wskazując w niej, że art. 88 ust. 5 i art. 95 ust. 1 pkt 3 P.s.w.n. zostały zastosowane przez organy wadliwie bowiem złożył on zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej. Wskazał, że w jego sprawie zastosowanie powinien mieć art. 88 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 P.s.w.n. oraz, że w wymaganym terminie złożył wszelkie wymagane dokumenty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowo administracyjnej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu M. w B. z dnia [...] grudnia 2019 r. podtrzymująca decyzję Wydziałowej Komisja Stypendialnej Uniwersytetu M. w B. z dnia [...] grudnia 2019 r. nie przyznającej D. B. stypendium socjalnego i stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości.

Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] października 2019 r. D. B. zwrócił się do Wydziałowej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu M. w B. o przyznanie na rok akademicki 2019/2020 stypendium socjalnego i stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości. W treści wniosku skarżący wskazał miejsce zameldowania w O., zaś adres do korespondencji w B. Podał, że jest studentem czwartego roku studiów stacjonarnych na kierunku lekarskim. Wraz z wnioskiem skarżący złożył szereg oświadczeń, z których wynika, że: jego codzienny dojazd do uczelni z miejsca stałego zameldowania uniemożliwiłby lub znacznie utrudnił studiowanie, ze względu na odległość 130 km jaka dzieli te miejscowości (jako adres zamieszkania w B. podał adres zbieżny z adresem korespondencyjnym); nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców; że nie posiada stałego źródła dochodu, a w roku ubiegłym jedynym wsparciem finansowym było stypendium socjalne, zaś jego sytuacja nie zmieniła się od tamtego czasu. Wedle przedłożonego zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] października 2019 r., skarżący nie figuruje w bazie danych ww. urzędu. Odpowiadając na wezwanie Wydziałowej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu M. w B. o udokumentowanie źródła utrzymania rodziny, skarżący przedłożył: zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. (dalej: "MOPR") z dnia [...] października 2019 r., z którego wynika, że nie korzysta on ze świadczeń socjalnych; oświadczenie z dnia [...] grudnia 2019 r, w którym wskazał, ze nie korzysta z pomocy społecznej, zaś aktualne środki na koncie pochodzą z pożyczonych pieniędzy od znajomego; wydruk listy rachunków P. S.A. ze wskazanym saldem.

Na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 P.s.w.n., student może ubiegać się o stypendium socjalne. Stypendium takie może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, o czym stanowi art. 87 ust. 1 P.s.w.n., zaś w szczególnie uzasadnionych przypadkach student może otrzymać stypendium socjalne w zwiększonej wysokości (art. 87 ust. 3 P.s.w.n.). Jak stanowi art. 87 ust. 2 P.s.w.n. Rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, która nie może być mniejsza niż 1,30 kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm., dalej: "u.p.s.") oraz większa niż 1,30 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2220, ze zm., dalej: "u.ś.r.").

Zgodnie z art. 88 ust. 1 P.s.w.n. wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w u.ś.r., z tym że przy jej ustalaniu uwzględnia się dochody osiągane m.in. przez: studenta, małżonka studenta, rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta, będące na utrzymaniu ww. osób dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek. Z tym, że wedle art. 88 ust. 2 P.s.w.n. student, który nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych, może ubiegać się o stypendium socjalne bez wykazywania dochodów osiąganych przez te osoby oraz będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek, jeżeli spełnia jeden z następujących warunków:

1) ukończył 26. rok życia;

2) pozostaje w związku małżeńskim;

3) ma na utrzymaniu dzieci, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. d;

4) osiągnął pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej;

5) posiada stałe źródło dochodów i jego przeciętny miesięczny dochód w poprzednim roku podatkowym oraz w roku bieżącym w miesiącach poprzedzających miesiąc złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 3, jest wyższy lub równy 1,15 sumy kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 u.ś.r.

Rektor albo komisja stypendialna lub odwoławcza komisja stypendialna odmawia przyznania stypendium socjalnego studentowi, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., jeżeli nie dołączy do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej i rodziny, z tym, że stypendium socjalne może zostać przyznane jeżeli przyczyny niedołączenia do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego ww. zaświadczenia były uzasadnione oraz student udokumentował źródła utrzymania rodziny (art. 88 ust. 4 i 5 P.s.w.n.)

Wydając rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie organy obu instancji zasadnie ustaliły, że miesięczny dochód skarżącego nie prowadzącego wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, nie przekracza kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. (tj. 528 zł). Skarżący nie posiada bowiem źródła stałego dochodu. W takiej sytuacji warunkiem przyznania stypendium socjalnego jest, stosownie do wyżej cytowanego art. 88 ust. 4 P.s.w.n., dołączenie do wniosku zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji dochodowej i majątkowej swojej rodziny. Przedłożone zaś przez skarżącego zaświadczenie MOPR z dnia [...] października 2019 r. nie dotyczy jednak jego sytuacji dochodowej i majątkowej, a jedynie stwierdza, że skarżący nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej MOPR. Nie jest to zatem zaświadczenie, o którym mowa w art. 88 ust. 4 P.s.w.n., co zasadnie ustaliły organy obu instancji. W takiej sytuacji warunkiem przyznania świadczenia socjalnego, stosownie do wyżej cytowanego art. 88 ust. 5 P.s.w.n., jest wykazanie, że przyczyny niedołączenia do wniosku zaświadczenia o sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącego są uzasadnione oraz jednoczesne udokumentowanie źródła swojego utrzymania.

W odniesieniu do pierwszego z ww. warunków, sąd zauważa, że skoro skarżący nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej MOPR, to logiczne jest, że MOPR nie posiada informacji o sytuacji dochodowej i majątkowej skarżącego, co uzasadnia brak legitymowania się przez skarżącego zaświadczeniem, o którym mowa w art. 88 ust. 4 P.s.w.n. W ocenie sądu jednak skarżący nie spełnił drugiego z ww. warunków. Trudno bowiem uznać złożone przez skarżącego oświadczenie, że utrzymuje się z pożyczonych pieniędzy oraz wydruk salda jego konta bankowego, za udokumentowanie źródła jego utrzymania. Podkreślić przy tym należy, że ustawodawca wyraźnie wskazał w tym względzie na konieczność udokumentowania ww. okoliczności, a nie jedynie jej uprawdopodobnienie. Udokumentowaniem źródła utrzymania skarżącego, w świetle złożonego przez niego oświadczenia z dnia [...] grudnia 2019 r., mogłaby być umowa pożyczki zawarta pomiędzy nim, a znajomym, której jednak skarżący nie złożył. W konsekwencji skoro skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu poświadczającego źródło jego utrzymania, słusznie organy stypendialne obu instancji odmówiły mu przyznania wnioskowanych świadczeń, na zasadzie art. 88 ust. 4 i 5 P.s.w.n.

Zauważyć przy tym należy, że wedle art. 87 ust. 1 P.s.w.n. stypendium socjalne przysługuje studentowi znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej, którą musi udokumentować, o czym stanowi § 13 ust. 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu M. w B. stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia Rektora Uniwersytetu M. w B. nr 48/2019 z dnia 9 lipca 2019 r. (dalej "Regulamin"). Co więcej w § 13 ust. 2 i 3 Regulaminu wskazano, że przy ocenie sytuacji materialnej studenta bierze się pod uwagę obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci (vide: art. 133 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Fakt zaś samodzielnego zamieszkiwania studenta poza domem rodzinnym, bez spełnienia wymogów zawartych w § 12 ust. 4 Regulaminu, nie zwalnia jego rodziców od obowiązku alimentacyjnego w okresie studiów, ani też nie stanowi podstawy do uznania dochodu studenta za zerowy. Jak wskazano natomiast w Wykazie dokumentów określających dochód studenta i członków jego rodziny, stanowiącego załącznik nr 3 do Regulaminu, ciężar udowodnienia trudnej sytuacji materialnej spoczywa na studencie.

Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych przez skarżącego, sąd wyjaśnia, że wbrew twierdzeniom wywiedzionym w skardze, z art. 88 ust. 2 P.s.w.n. nie wynika, aby student, który ukończył 26 lat i który nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, mógł ubiegać się o stypendium socjalne bez konieczności wykazywania dochodów. Taka interpretacja wspomnianego przepisu jest niedopuszczalna, bowiem z jego treści wprost wynika, że 26-letni student, który nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, może ubiegać się o stypendium socjalne bez wykazywania dochodów osiąganych przez te osoby, a nie przez siebie. Z tego też względu organy stypendialne obu instancji nie żądały od skarżącego wykazania dochodów osiąganych przez jego rodziców, a jedynie udokumentowania źródła utrzymania jednoosobowego gospodarstwa domowego prowadzonego przez skarżącego, którego to warunku skarżący nie spełnił.

Mając na uwadze powyższe uznać należy, że kontrola legalności wydanych w sprawie decyzji nie wykazała naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, zaś podniesione przez skarżącego zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie z wyżej opisanych względów. Podkreślić przy tym należy, że ani niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej wynik przeprowadzonego postępowania, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonej decyzji (co więcej nie poparte żadnymi logicznymi argumentami lub dowodami), nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.

Z tych też powodów sąd skargę oddalił zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r. poz. 2325 ze zm.).