Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1296/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 30 ust. 1,  ust. 2,  art. 31 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1061
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start"

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia dobry start oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta M. (dalej: "organ", "organ I instancji"), na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start" (Dz. U. z 2018 r., poz. 1061 z późn. zm., dalej: "rozporządzenie") oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."): w pkt 1 decyzji uznał za nienależnie pobrane świadczenie Dobry start, przyznane na rok szkolny 2020/2021 na podstawie wniosku [...] z dnia [...] r. w kwocie 300 zł Informacją z dnia [...] r. nr [...], w pkt 2 decyzji zobowiązał do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia Dobry start wypłaconego w dniu 22 grudnia 2020 r. w wysokości 300 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w kwocie 7,36 zł (naliczone na dzień wydania decyzji).

W uzasadnieniu organ przedstawił kolejne etapy postępowania w sprawie.

Na skutek odwołania M.S. (dalej: "Strona", "Skarżąca") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do świadczenia Dobry start (z uwagi na fakt, że złożony wcześniej przez ojca dziecka wniosek został rozpatrzony pozytywnie) i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 23 listopada 2020 r. przeprowadzono rodzinny wywiad środowiskowy, z którego wynika, że Strona prowadzi z córką H.G. wspólne gospodarstwo domowe, sprawuje opiekę nad córką całodobowo, z wyłączeniem dni, kiedy córka odwiedza ojca, a zwykle zdarza się to kilka razy w tygodniu lub codziennie, ponieważ rodzice mieszkają na jednym zamkniętym i strzeżonym osiedlu, matka zabezpiecza córce codzienne potrzeby, pokrywa koszty utrzymania córki w zakresie opłat za zużycie mediów, wyżywienia, zapewnia środki higieniczne, pokrywa wyjazdy wakacyjne oraz wydatki szkolne, częściowo pokrywa koszty ochrony zdrowotnej, poniosła również koszty podręczników na rok szkolny 2020/2021, na co przedstawiła rachunki, na czas postępowania rozwodowego Sąd dokonał zabezpieczenia alimentów w wysokości 1.000 zł miesięcznie. Następnie decyzją z dnia [...] r. organ I instancji uznał świadczenie Dobry start pobrane przez M.G. (ojca małoletniej) za nienależnie pobrane i zobowiązał do jego zwrotu. Wskazana decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r. nr [...]. Kolegium przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, który następnie wydał decyzję umarzającą prowadzone względem ojca postępowanie.

W toku ponownego rozpatrzenia sprawy, dotyczącej przyznania Skarżącej świadczenia Dobry start, w dniu [...] r. organ skierował zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie wydania decyzji rozstrzygającej co do nienależnie pobranego świadczenia. Do akt niniejszej sprawy organ włączył materiał dowodowy w postaci rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 23 listopada 2020 r. z ojcem małoletniej oraz pismo II Zespołu Kuratorskiego Służby Sądowej Wykonującej Orzeczenia w Sprawach Rodzinnych i Nieletnich w M. Strona przedłożyła wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. [...] w sprawie o rozwód, oraz pisemne oświadczenie, iż ponoszone przez ojca koszty są kosztami ponadstandardowymi i nie są związane z bieżącym utrzymaniem dziecka. Organ stwierdził, iż nie ulega wątpliwości, że Strona sprawuje opiekę nad córką, a jednocześnie wskazał, że ojciec dziecka również sprawował opiekę nad córką, czemu nie przeczyła Strona w wywiadzie środowiskowym z dnia 23 listopada 2020 r. Córka odwiedza ojca, kiedy ma na to ochotę, codziennie lub kilka razy w tygodniu, kiedy matka wyjeżdża na weekendy córka pozostaje pod opieką ojca, który zabezpiecza jej wszystkie potrzeby, angażuje się w naukę córki, odrabia z nią lekcje, pomaga w przygotowaniach do konkursów, olimpiad, zamawia wizyty lekarskie, wozi do specjalistów, opłaca czesne w prywatnej szkole w K., przekazuje córce miesięcznie kieszonkowe, kupuje prezenty. Organ podkreślił, że o fakcie sprawowania opieki nad małoletnią zarówno przez matkę jak i przez ojca przekonuje pismo z dnia 21 maja 2021 r. II Zespołu Kuratorskiego Służby Sądowej Wykonującej Orzeczenia w Sprawach Rodzinnych i Nieletnich w M., w którym kurator zawodowy zawarł informację, że każdy z rodziców deklarował swój udział w opiece i wychowaniu małoletniej córki. Z wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. [...] wynika natomiast pozostawienie obojgu rodzicom wykonywania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi J.G. i H.G., z ustaleniem, że miejscem zamieszkania J.G. będzie miejsce zamieszkania ojca, a H.G. miejsce zamieszkania jej matki, Sąd nie orzekł o utrzymywaniu kontaktów Stron z małoletnimi, a kosztami wychowania i utrzymania małoletnich obciążył każdego z rodziców. Powyższe w ocenie organu potwierdza, że rodzice sprawują opiekę nad dziećmi równocześnie, zatem zastosowanie w sprawie znajdzie § 30 pkt 2 rozporządzenia. Organ zaznaczył, że ustawodawca nie uzależnił prawa do świadczenia od ponoszonych wydatków na dziecko, lecz od tego, który z rodziców sprawuje nad dzieckiem opiekę, zaś w toku postępowania stwierdzono, że opieka sprawowania jest równocześnie przez oboje rodziców, zatem skoro ojciec małoletniej wcześniej złożył wniosek organ uznał świadczenie przyznane na wniosek matki za nienależnie pobrane. Organ przedstawił również podstawę prawną naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie oraz pouczył o treści § 31 ust. 10 rozporządzenia w przedmiocie ulg w spłacie nienależnie pobranego świadczenia.

Strona wniosła odwołanie zarzucając decyzji: naruszenie prawa materialnego mające wpływ na jej wydanie poprzez niezastosowanie § 30 ust. 1 rozporządzenia oraz poprzez błędne zastosowanie § 30 ust. 2 rozporządzenia, a także naruszenie art. 6 k.p.a. Strona podkreśliła, że wyrokiem rozwodowym Sąd określił miejsce zamieszkania córki w miejscu zamieszkania matki oraz nie ustalił kontaktów ojca z córką, jednak faktyczną opiekę nad dzieckiem sprawuje Strona. Organ powinien, zdaniem Strony, zastosować § 30 ust. 1, a nie ust. 2 tego przepisu, zatem dokonał błędnej kwalifikacji prawnej.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), w oparciu o art. 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 570), oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W pierwszej kolejności organ przedstawił przebieg postępowania oraz związane z nim decyzje podjęte do tej pory w sprawie, dalej wskazał na przepis § 4 ust. 1, § 5, § 30 i § 31 rozporządzenia. Kolegium stwierdziło, że podziela stanowisko organu I instancji, iż świadczenie Dobry start wypłacone matce jest świadczeniem nienależnie pobranym, jak również podzieliło argumentację co do zastosowania w sprawie zasady pierwszeństwa złożenia wniosku wyjaśniając, że ojciec złożył wniosek w dniu 30 lipca 2020 r., matka w dniu 11 sierpnia 2020 r., a córka była i jest wychowywana przez oboje rodziców. Nadto wyrok ustalający miejsce zamieszkania córki u matki zapadł dopiero w dniu [...] r. (z przedłożonych do akt sprawy nie wynika, aby był prawomocny), natomiast świadczenie dotyczyło rozpoczęcia roku szkolnego 2020/2021.

Z rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Względem zaskarżonej decyzji przedstawiła tożsame zarzuty podnoszone na etapie złożonego odwołania wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca podtrzymała stanowisko prezentowane w sprawie, podkreślając, że od marca 2018 r. zamieszkuje z córką w jednym domu i faktycznie sprawuje nad nią opiekę. W powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych zwróciła również uwagę, że świadczenie Dobry start zostało ustanowione w celu wsparcia rodzin w ponoszeniu wydatków związanych z rozpoczęciem roku szkolnego. Jako załącznik do skargi przedłożyła kserokopię wyroku rozwodowego, decyzji zapadłych w sprawie oraz paragonów i potwierdzeń zakupu podręczników oraz materiałów szkolnych. Skarżąca podała również, że wniosła apelację od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. [...].

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Stosownie do regulacji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.

Uwzględniając tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd uznał, że decyzje organów pierwszej i drugiej instancji odpowiadają prawu. Zarzuty skargi okazały się niezasadne. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami przywołanego na wstępie rozporządzenia, a także przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę z dnia 11 października 2021 r. wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez Skarżącą w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku w tym przedmiocie wraz z pouczeniem (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Przedmiotem oceny Sądu w rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, uczyniona została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta M. z dnia [...] r. nr [...], którą organ uznał za nienależnie pobrane świadczenie Dobry start przyznane na rok szkolny 2020/2021 w kwocie 300 zł Informacją z dnia [...] r. nr [...] (pkt 1 decyzji) oraz zobowiązał do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie (pkt 2 decyzji).

Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu "Dobry start". Tytułem wstępu przypomnienia wymaga, że świadczenie z programu Dobry start jest świadczeniem jednorazowym przysługującym, stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia, osobom, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia, tj. 1) rodzicom, opiekunom faktycznym, opiekunom prawnym, rodzinom zastępczym, osobom prowadzącym rodzinne domy dziecka, dyrektorom placówek opiekuńczo-wychowawczych, dyrektorom regionalnych placówek opiekuńczo-terapeutycznych - raz w roku na dziecko; 2) osobom uczącym się - raz w roku, w wysokości 300 zł. Przepisy nie pozwalają zatem na przyznanie prawa do tego świadczenia obojgu rodzicom, za wyjątkiem sytuacji określonej w § 5 ust. 2, w myśl którego w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia dobry start ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego świadczenia dobry start. Poza sporem pozostaje, że wskazana sytuacja nie zachodzi na gruncie rozpoznawanej sprawy.

W przypadku braku orzeczenia sądu, wskazanego w w/w przepisie, zbieg uprawnień obojga rodziców do świadczenia reguluje § 30 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z przywołaną regulacją w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia dobry start, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Natomiast stosownie do § 30 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, świadczenie dobry start wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. Ustawodawca przewidział również sytuację kolizyjnych wniosków ustalając, iż w przypadku, gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia dobry start przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka lub opiekuna faktycznego dziecka drugi rodzic, opiekun prawny dziecka lub opiekun faktyczny dziecka złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia dobry start w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy, o którym mowa w § 3 pkt 4 lit. a, ustala, kto sprawuje opiekę, i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 i 1985 oraz z 2018 r. poz. 650 i 700), w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem (§ 30 ust. 3 rozporządzenia).

Przesłanką uzyskania świadczenia jest zatem sprawowanie opieki faktycznej nad dzieckiem, a w przypadku złożenia wniosku o świadczenie przez każdego z rodziców w sprawie przeprowadzany jest dowód z wywiadu środowiskowego. Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, że organy stosownie do regulacji § 30 ust. 3 podjęły właściwe czynności, które doprowadziły do uzasadnionego wniosku, że opieka sprawowana przez rodziców H.G. jest sprawowana równocześnie w rozumieniu § 30 ust. 2 rozporządzenia, w tym dokonały ustaleń jak rozkłada się opieka nad dzieckiem oraz który z rodziców sprawuje rzeczywistą opiekę nad córką. W tym celu organy dokonały analizy wyników rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 23 listopada 2020 r. u matki małoletniej oraz włączonego do akt niniejszej sprawy rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego u ojca małoletniej. Zgodnie z ustaleniami wywiadu przeprowadzonego u ojca - domy rodziców małoletniej znajdują się na tym samym zamkniętymi i strzeżonym osiedlu, córka odwiedza ojca, kiedy samo na to ochotę, zdarza się, że jest to codziennie lub kilka razy w tygodniu, kiedy matka wyjeżdża na weekendy to córka zostaje pod opieką ojca, który w tym czasie zabezpiecza wszelkie potrzeby dziecka, ojciec angażuje się w naukę córki, pomaga w przygotowania do konkursów i olimpiad naukowych, zapewnia wizyty lekarskiej, zawozi do specjalistów, opłaca czesne w szkole prywatnej, pokrywa koszty leczenia specjalistycznego, zapewnia wakacje, przekazuje kieszonkowe (karta nr 19 -21 akt administracyjnych). W treści wywiadu przeprowadzonego u Skarżącej wskazano natomiast, że matka sprawuje nad córką całodobową opiekę z wyłączeniem dni, kiedy córka odwiedza ojca, tj. kiedy ma na to ochotę zwykle zdarza się to kilka razy w tygodniu lub codziennie, ponieważ mieszkają na jednym zamkniętym osiedlu - potwierdzając w tym zakresie wywiad przeprowadzony u ojca, matka zabezpiecza córce codzienne potrzeby, żywność, środki czystości, odzież, obuwie, dokonuje opłat mieszkaniowych, opłaca wyjazdy wakacyjne, wycieczki szkolne, częściowo pokrywa koszty ochrony zdrowotnej oraz wydatki szkolne poza czesnym, zakupiła również podręczniki szkolne, na które przedłożyła potwierdzenia zakupu (karta nr 29 akt administracyjnych). Wyniki przeprowadzonych ustaleń nie pozostają sprzeczne, ani też wzajemnie się nie wykluczają. Nadto jak wynika z oświadczeń rodziców, w każdym domu małoletnia ma zapewniony swój pokój.

Pismem z dnia 21 kwietnia 2021 r. organ zwrócił się również do II Zespołu Kuratorskiego Służby Sądowej Wykonującej Orzeczenia w Sprawach Rodzinnych i Nieletnich w M. (pismo z dnia 11 maja 2021 r., karta nr 6-7 akt administracyjnych [...]), z którego wynika, iż każdy z rodziców deklarował, że ma swój udział w opiece i wychowaniu małoletniej.

Zakres faktycznie sprawowanej opieki nad córką oraz zaangażowanie każdego z rodziców w wychowanie przekonuje o prawidłowości dokonanych ustaleń przez organy administracji publicznej. Analiza akt sprawy prowadzi zatem do wniosku, iż każdy z rodziców sprawuje faktyczną opiekę nad córką i bez wątpienia można mówić, na gruncie rozpoznawanej sprawy, o sprawowaniu tej opieki "równocześnie" w rozumieniu § 30 ust. 2 rozporządzenia.

W odniesieniu do przywołanego wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. [...] w sprawie o rozwód, należy zwrócić uwagę, że orzeczenie zapadło dopiero [...] r., jak oświadczyła Skarżąca nie jest prawomocne, natomiast świadczenie objęte niniejszym postępowaniem dotyczy roku szkolnego 2020/2021. Nadto, niezależnie od daty jego wydania, określone w pkt 2 w/w wyroku miejsce zamieszkania małoletniej córki w miejscu zamieszkania matki, w kontekście konieczności ustalenia na gruncie § 30 rozporządzenia, faktycznie sprawowanej opieki, nie może mieć decydującego wpływu na dokonaną przez Sąd ocenę zaskarżonej decyzji. Podobnie nie można utożsamiać równoczesności sprawowania opieki ze wspólnym zamieszkiwaniem rodziców z dzieckiem.

Przedłożone w sprawie oświadczenia rodziców, zdaniem Sądu, potwierdzają sprawowanie opieki przez każdą ze stron, nie stanowią natomiast podstaw do przyjęcia, aby jedno z rodziców równocześnie tej opieki nie sprawowało. Należy zauważyć także, że przywołane przepisy nie uzależniają przyznania świadczenia od przedłożenia potwierdzeń zakupu materiałów szkolnych.

W takiej sytuacji, równoczesnego sprawowania opieki nad dzieckiem, znajduje zastosowanie zasada pierwszeństwa złożenia wniosku, zatem w odniesieniu do świadczenia pobranego przez Skarżącą zasadnie organy stwierdziły zaistnienie przesłanek określonych w § 31 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia (podstawa prawna wskazana przez organ odwoławczy na str. 4 zaskarżonej decyzji). Stosownie do § 31 rozporządzenia osoba, która pobrała nienależnie świadczenie Dobry start, jest obowiązana do jego zwrotu. Natomiast w myśl § 31 ust. 2 pkt 2 za nienależnie pobrane świadczenie dobry start uważa się świadczenie wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia.

Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 października 2021 r. I OSK 460/21, zgodnie z którym do przesłanek uznania świadczenia Dobry start za nienależnie pobrane nie należą świadomość beneficjenta świadczenia co do pobrania nienależnego świadczenia, ani wina w doprowadzeniu do pobrania takiego świadczenia. Przesłanki winy czy świadomości nienależności pobieranego świadczenia nie zostały bowiem ujęte w przepisie § 31 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż ustawodawca w odniesieniu do w/w regulacji uznał za istotną jedynie przesłankę obiektywną w postaci zaistnienia faktu wypłacenia świadczenia mimo braku prawa do tego świadczenia. Ustawodawca natomiast wyeliminował przesłankę subiektywną w postaci świadomości świadczeniobiorcy przy ustalaniu świadczenia nienależnie pobranego, zatem rozróżnienie pomiędzy "świadczeniem nienależnym" a "świadczeniem nienależnie pobranym" związane z kwestią zawinienia, nie znajduje odniesienia do okoliczności o charakterze obiektywnym.

Na dzień wnioskowania i wypłaty świadczenia Skarżącej nie istniały podstawy do jego przyznania, z przyczyn wskazanych powyżej.

Jak wynika z § 31 ust. 3 i 9 rozporządzenia od kwot nienależnie pobranego świadczenia Dobry Start, od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. Organy prawidłowo uznały, iż Skarżąca obowiązana jest do ich zapłaty.

W rezultacie powyższych rozważań nie sposób podzielić zarzutu skargi, jakoby organ naruszył prawo materialne poprzez niezastosowanie § 30 ust. 1 rozporządzenia, natomiast błędnie zastosował ust. 2 tego przepisu. Sąd zwraca także w tym miejscu uwagę, w odniesieniu do powołanego w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2020 r. VIII SA/Wa 102/20, na dalszą część jego uzasadnienia, w której Sąd stwierdził, iż "ustalenie braku wyłączności opieki matki nad dzieckiem w okresie orzekania o świadczeniu dobry start sprawiło, że organy orzekające w sprawie winny przyjąć, określoną w przepisach rozporządzenia zasadę pierwszeństwie rodzica w przyznaniu mu prawa do świadczenia, o czym decyduje pierwszeństwo w złożeniu wniosku". Natomiast wspólne zamieszkiwanie obojga rodziców z dzieckiem, jak już wskazano, nie stanowi warunku ustalenia sprawowanej opieki i zastosowania § 30 ust. 2 rozporządzenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 sierpnia 2021 r., II SA/Łd 81/21). W sprawie nie doszło również do podniesionego w skardze naruszenia art. 6 k.p.a.

W ocenie Sądu organy dokonały prawidłowej wykładni obowiązujących przepisów prawa, w szczególności § 30 ust. 2, § 31 ust. 1 i 2 rozporządzenia oraz prawidłowego zastosowania przepisów postępowania określających zasady związane z gromadzeniem dowodów, ich oceną oraz uzasadnieniem decyzji. Wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne zostały należycie wyjaśnione, wnioski przedstawione przez organy korespondują z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, zachowując charakter wniosków logicznych i poprawnych. W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach danej sprawy, ale poza granicami zarzutów, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasatoryjnych.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji – oddalił skargę.

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.