Postanowienie NSA, sygn. akt I GZ 847/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6111 Podatek akcyzowy
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono zażalenie
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 14 października 2015 r.; sygn. akt I SA/Bd 140/14 w zakresie odmowy zmiany postanowienia w sprawie prawa pomocy w sprawie ze skargi I. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] października 2013 r.; nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. postanowieniem z 14 października 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 140/14 odmówił zmiany własnego postanowienia z 12 maja 2014 r., w sprawie ze skargi I. R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z [...] października 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że ww. postanowieniem z 12 maja 2014 r. zwolniono skarżącą od kosztów sądowych w 90% oraz odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I GZ 153/14 oddalił zażalenie skarżącej na powyższe rozstrzygnięcie.

Wyrokiem z 17 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z [...] października 2013 r.

W dniu 19 września 2014 r. wraz z wnioskiem o uzasadnienie wyroku wpłynął kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 27 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. odmówił zmiany postanowienia tegoż Sądu z dnia 12 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 140/14 przyznającego skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym.

W dniu 30 października 2014 r. wpłynął następny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego w osobie K. M. (k. 227-230, tom II akt sądowych). Do wniosku skarżąca dołączyła szereg dokumentów (kopii) na potwierdzenie przedstawionej sytuacji majątkowej i rodzinnej.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem oraz dwójką dzieci, miesięczny dochód rodziny stanowi kwota 2.833 zł brutto. Miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu z uwzględnieniem okresu grzewczego strona określiła na kwotę ok. 1.200 zł. Ponadto skarżąca wskazała, że w roku szkolnym ponosi koszty internatu starszej córki w kwocie 300 zł miesięcznie, koszty zakupu biletów komunikacji publicznej w kwocie 60 zł miesięcznie, obiadów w przedszkolu młodszej córki w kwocie 80 zł miesięcznie, zakupu podręczników w wysokości 27,99 zł miesięcznie oraz płatny raz na dwa miesiące koszt ubezpieczenia córek na wypadek śmierci rodziców w kwocie 473,05 zł. Podniosła, że wpływ na jej złą sytuację materialną ma okoliczność regularnych wydatków związanych z uiszczaniem wpisów od skarg wnoszonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podkreśliła, że "ma znaczne zadłużenie w stosunku do wierzyciela podatkowego w kwocie 2.500.00,00 zł, co generuje ok. 20.000 zł odsetek od zaległości podatkowych miesięcznie". Jako posiadany majątek nieruchomy strona wskazała nieruchomości rolne o pow. 7,9 ha oraz 1,34 ha obciążone hipoteką przymusową przez Dyrektora Izby Celnej w T. na poczet zaległości podatkowych. Wnioskodawczyni wskazała również na udziały w D. sp. z o.o. na łączną kwotę 200.000 zł, które obecnie są w całości zajęte przez Dyrektora Izby Celnej w T.. Wyjaśniła, że Spółka prowadzi działalność od 14 grudnia 2010 r., przy czym rok 2010 zakończyła stratą. W roku 2011 uchwałą wspólników zysk został przeznaczony na kapitał zapasowy, natomiast lata 2012 i 2013 zakończono stratami, w związku z czym nie dokonano podziału zysków.

Wraz z wnioskiem skarżąca przedłożyła m.in. zaświadczenia o zarobkach jej oraz męża, wyciąg z rachunku bankowego, wyciąg z rachunku bankowego C. D. sp. z o.o. sp. k., CIT-8 Spółki D., z którego wynika, że za 2013 r. Spółka wykazała stratę w kwocie 7.575,37 (przychód 346.165,34 zł), zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego oraz umowę przewłaszczenia pojazdów na zabezpieczenie pod warunkiem zawieszającym.

Ponadto do akt sprawy I SA/Bd 1184/13 przedłożono zeznania podatkowe skarżącej oraz jej męża za lata 2011-2012, z których wynika, że we wskazanych latach oboje osiągnęli dochód - odpowiednio w kwotach 45.704,10 oraz 59.550 zł.

Postanowieniem z 28 listopada 2014 r. referendarz sądowy WSA w B. oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. W wyniku rozpoznania sprzeciwu postanowieniem z 19 stycznia 2015 r. WSA w B. oddalił wniosek skarżącej w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Orzeczenie to uchylił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 2 września 2015 r., sygn. akt I GZ 568/15, w uzasadnieniu którego NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji nie zastosował się do treści art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.), to jest nie dokonał oceny porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywołanej przez skarżącą w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z kolejnym wnioskiem w tym zakresie i zbadania, czy w obecnym wniosku skarżąca wskazała okoliczności, które dawałyby podstawę do uznania, że jej sytuacja materialna zmieniła się na niekorzyść w takim stopniu, który czyniłby nieaktualną poprzednio dokonaną ocenę możliwości finansowych skarżącej.

Pismem z dnia 8 września 2015 r. skarżąca poinformowała Sąd o dodatkowej okoliczności, która jej zdaniem powinna zostać uwzględniona zgodnie z art. 165 p.p.s.a., tj. że zmniejszył się dochód na członka rodziny wobec stanu przedstawionego w pierwotnym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podała, że dochód ten wynosił 538,25 zł netto na członka rodziny, a obecnie wynosi 430,60 zł netto, ponieważ skarżąca urodziła trzecie dziecko. Podniosła, że opieka nad nim, oprócz środków finansowych, angażuje znaczną ilość czasu, co stanowi dodatkowe uzasadnienie przyznania jej - w ramach prawa pomocy - doradcy podatkowego.

Zaskarżonym postanowieniem z 14 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. odmówił zmiany postanowienia z 12 maja 2014 r.

W zakresie oceny konieczności przyznania skarżącej prawa pomocy przez ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu, zgodnie z art. 165 p.p.s.a., WSA wziął pod rozwagę powołane przez skarżącą, jako nowe - okoliczności, przemawiające za przyznaniem jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Stwierdził, że prawo takie postrzegać należy przez pryzmat ilości spraw, w których skarżąca zainicjowała postępowanie. Skarżąca traktuje bowiem sprawy indywidualnie, podkreślając swoją argumentacją, że w jej ocenie każda ze spraw musi zostać poddana kontroli sądowej w dwóch instancjach. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że sprawy skarżącej w istocie nie różnią się stanem prawnym oraz faktycznym, mimo ich wielości nakład pracy pełnomocnika przy sporządzeniu skarg kasacyjnych nie będzie wymagał szczególnego wysiłku w skali jednostkowej. Analiza treści złożonych do Sądu skarg prowadzi do wniosku, że są to pisma procesowe o praktycznie tożsamej treści, tak samo zostały sformułowane zarzuty oraz argumentacja. Jednorodzajowy charakter spraw uwypukla sama skarżąca, dlatego nadal aktualna pozostaje argumentacja Sądu, że sprawy I. R. w istocie nie różnią się od siebie stanem prawnym i faktycznym, a więc mimo ich wielości nakład pracy pełnomocnika przy sporządzeniu skarg kasacyjnych nie będzie wymagał szczególnego wysiłku w skali jednostkowej. Podkreślił, że przymus adwokacki dotyczy tylko sporządzenia skargi kasacyjnej, a więc ten środek prawny - sporządzony przez jeden z podmiotów wymienionych w art. 175 p.p.s.a. - może być wniesiony przez samą stronę na podstawie art. 173 § 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazał także, że rynek usług prawniczych opiera się na umowach zawieranych z klientami, które charakteryzuje pewna swoboda. W ustawie z 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. z 2008 r. Nr 73, poz.443 ze zm.) w art. 41a ust. 1 ustanowiono, że wynagrodzenie za czynności doradcy podatkowego ustala umowa z klientem. Przyjmuje się, że taki zapis stwarza doradcom podatkowym niezależność w zakresie określenia wysokości wynagrodzenia za świadczone usługi doradztwa podatkowego. Mając zatem na uwadze powszechnie znaną okoliczność dużej podaży na rynku usług prawniczych, WSA w B. nie dał wiary skarżącej, że nie ma ona możliwości pozyskania prawnika do sporządzenia jednorodzajowych skarg kasacyjnych w swoich sprawach za wynagrodzenie, które pozostaje w granicach jej możliwości finansowych.

W ocenie Sądu nowa okoliczność, jaką podniosła skarżąca w piśmie z 8 września 2015 r., a mianowicie urodzenie trzeciego dziecka, w istocie wpływa na zmianę sytuacji rodzinnej skarżącej, jednak w kontekście wymienionych wcześniej argumentów, nie wpływa ona na stanowisko o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu. Zarówno skarżąca jak i jej mąż posiadają stałe źródło dochodu, dlatego nie można uznać, że zmiana w finansach jest znaczna, aby niemożliwe było zaspokojenie potrzeb bytowych rodziny.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w B., względnie o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie:

1. art. 246 § 4 pkt 2 w zw. z art. 165 p.p.s.a. w zw. z art. 38 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, przez błędne jego zastosowanie poprzez odmowę ustanowienia doradcy podatkowego, pomimo wskazania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, zważywszy nadto, że dochód netto na jednego członka rodziny nie przekracza minimum egzystencji;

2. art. 190 zd. 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie wykładni dokonanej uprzednio w sprawie skarżącej przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 2 września 2015 r.;

3. art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 255 w zw. z art. 165 p.p.s.a., poprzez odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, poprzez zaniechanie skorzystania przez Sąd pierwszej instancji z instytucji uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, mimo, że okres dzielący wniesienie wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy oraz wydanie kwestionowanego postanowienia wynosi kilka miesięcy, w trakcie którego nastąpiła istotna zmiana okoliczności sytuacji materialnej skarżącej..

Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem Sądu I instancji, że powinna skupić się na zawiązaniu współpracy z pełnomocnikiem działającym na wolnym rynku, który sporządzi jednorodzajowe skargi kasacyjne. Według skarżącej, jeśli nawet przyjąć prawdziwość tezy WSA w B. o jednorodności spraw, w których skarżąca zainicjowała postępowania, to i tak nie dysponuje ona kwotą na ich sporządzenie w 130 sprawach. Poza tym skarżąca podniosła, że o sformułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej i ich uzasadnieniu decyduje pełnomocnik. Tym samym nie można a priori przyjąć, że sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika skargi kasacyjne, będą rzeczywiście jednorodzajowe. Zdaniem skarżącej odmowa przyznania prawa pomocy, w sytuacji niedysponowania przez nią kwotą niezbędną dla zapewnienia minimum egzystencji jej rodzinie, godzi w konstytucyjną zasadę ochrony życia. Jako istotną zmianę w sytuacji finansowej skarżąca podała zmianę wysokości przychodów rodziny, gdyż aktualnie dochód wynosi 265,97 zł netto na członka rodziny (1329,85 zł: 5), co wynika z ograniczenia aktywności zawodowej męża skarżącej, z powodu konieczności współuczestniczenia w opiece nad nowonarodzonym dzieckiem. Aktualnie jest on zatrudniony na pół etatu, a jego wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy wynosi 826,08 zł netto miesięcznie, o czym świadczy załączone zaświadczenie o zarobkach. Ponadto skarżąca nie otrzymuje wynagrodzenia z tytułu stosunku pracy, lecz zasiłek z ZUS w wysokości 503,77 zł netto miesięcznie. Jednorazowo otrzymała także 1 000 zł tytułem "becikowego".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Postanowienie w przedmiocie prawa pomocy należy do rozstrzygnięć niekończących postępowanie w sprawie, które - stosownie do treści art. 165 p.p.s.a., może być uchylone i zmienione wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby było zaskarżone, a nawet prawomocne.

Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia, o zmianę którego występuje strona. W okolicznościach sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. prawidłowo zastosował art. 165 p.p.s.a. i wniosek skarżącej z 30 października 2014 r. (wpływ do Sądu I instancji) o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego - potraktował, jako wniosek o zmianę postanowienia tego Sądu z 12 maja 2014 r.

Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, skarżąca uzasadniła kolejny wniosek w większości tymi samymi argumentami dla zobrazowania swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Dołączone do wniosku dokumenty są tożsame z załączonymi do wniosku z dnia 27 lutego 2014 r., rozpoznanego prawomocnym postanowieniem z 12 maja 2014 r. W ramach nowej argumentacji skarżąca wskazała na etap postępowania sądowoadministracyjnego, w którym występuje z przedmiotowym wnioskiem, tj. konieczność wniesienia skargi kasacyjnej, która zgodnie z art. 175 ustawy p.p.s.a. musi być sporządzona przez profesjonalistę z kręgu podmiotów wskazanych w tym przepisie. Podniosła, że zakres kosztów, które zobowiązana będzie ponieść, wyznacza perspektywa konieczności złożenia skarg kasacyjnych w 130 sprawach. Ponadto skarżąca wskazała na zmianę w sytuacji finansowej rodziny, bowiem w związku z urodzeniem trzeciego dziecka mąż zrezygnował z pracy na pełen etat, co w konsekwencji przełożyło się na mniejszy dochód na jednego członka rodziny.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że sprawy, w których skarżąca zainicjowała postępowanie w istocie nie różnią się stanem prawnym oraz faktycznym, zatem nakład pracy pełnomocnika przy sporządzeniu skarg kasacyjnych nie będzie wymagał szczególnych nakładów pracy na jednostkową sprawę. Nie można bowiem dokonywać oceny przyznania skarżącej prawa pomocy przez ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu - bez uwzględnienia powyższej okoliczności tym bardziej, że obowiązujące przepisy nie pozwalają na "miarkowanie" wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu, stosownie do nakładu jego pracy. Takie obostrzenia nie występują zaś na wolnym rynku usług prawniczych, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji. Partycypacja publicznych środków na ten cel byłaby bowiem niewspółmierna wobec zasad obowiązujących przy pełnomocnikach działających z wyboru (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt I FZ 96/13, te oraz inne dostępne na stronie http:// orzeczenia. nsa.gov.pl.).

Przypomnieć należy, że skarżąca na etapie wniesienia skargi do WSA, została zwolniona z kosztów sądowych w znacznej wysokości (90%), a zatem także w zakresie kosztów sądowych związanych z postępowaniem kasacyjnym. Intencją Sądu było zapewnienie możliwości skarżącej wygospodarowania środków finansowych na pokrycie kosztów udziału pełnomocnika w sprawie, uwzględniając podobny stan wszystkich spraw. Nie można zgodzić się z argumentacją, że zgoda na pokrycie przez Skarb Państwa kosztów sądowych tego postępowania w wysokości 90% przeczy możliwości poniesienia przez skarżącą kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Sąd oceniając sytuację materialną skarżącej w postanowieniu z 12 maja 2014 r. celowo nie nałożył na stronę obowiązku zapłaty kosztów sądowych w większym zakresie, aby umożliwić jej sfinansowanie ewentualnego udziału profesjonalnego pełnomocnika. Nie należy interpretować takiego zachowania Sądu w ten sposób, że skoro skarżąca może uczestniczyć w kosztach sądowych w niewielkim zakresie, to niekonsekwencją jest uznanie przez Sąd, że może ona ponieść większe koszty za udział pełnomocnika w sprawie. Gdyby przyjąć taką wykładnię jak czyni to skarżąca, to w przypadku wnioskowania o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie można byłoby orzec o częściowym przyznaniu prawa pomocy, a jedynie w całym wnioskowanym zakresie, skutkującym automatycznie przyznaniem zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznaniem pełnomocnika z urzędu łącznie lub oddaleniem wniosku w całym zakresie. Na gruncie rozpoznawanej sprawy intencją Sądu było odciążenie skarżącej z uiszczenia pełnych kosztów sądowych celem ułatwienia jej wygospodarowania środków na sfinansowanie ewentualnego pełnomocnika z wyboru. Dokonując oceny Sąd słusznie stwierdził, że sytuacja skarżącej wprawdzie nie należy do łatwych, jednak spółki, w których małżonkowie pracują i w których mają udziały nadal prowadzą działalność.

W kontekście argumentacji podniesionej przez skarżącą w zażaleniu niezrozumiała jest decyzja męża skarżącej odnośnie rezygnacji z zatrudnienia w pełnym wymiarze godzin, szczególnie mając na względzie stale podnoszoną okoliczność, że dochód rodziny stanowi kwotę niższą niż pozwalająca na minimum egzystencji. Co prawda do sfery wolnego wyboru należy ograniczenie aktywności zawodowej, jednak konsekwencje wyborów strony nie mogą wpływać na Sąd pierwszej instancji i Sąd odwoławczy przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Sąd bowiem zobowiązany jest podejmować rozstrzygnięcie w oparciu o doświadczenie życiowe i zasady obowiązujące przy ocenie sytuacji finansowej w innych, podobnych sprawach. W orzecznictwie sądowym wielokrotnie podkreślało się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Stosując prawo pomocy, nie można chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwiłby (postanowienie z 25 stycznia 2012 r., II FZ 797/11).

Podnoszenie okoliczności, że przyczyną rezygnacji z pełnej aktywności zawodowej męża I. R. jest konieczność uczestnictwa w opiece nad dzieckiem nie przekonuje Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy podkreślić, że jedna z córek skarżącej jest już pełnoletnia, natomiast druga jest w wieku przedszkolnym, stąd zaangażowanie w ich opiekę jest ograniczone, choćby ze względu na pobyt córek w szkole, czy też w przedszkolu. Wobec powyższego NSA nie znajduje powodów, dla których uzasadniona byłaby decyzja małżonka skarżącej o rezygnacji z pełnego zatrudnienia w sytuacji, kiedy opiekę nad najmłodszym dzieckiem sprawuje skarżąca. Logicznym i racjonalnym zachowaniem człowieka znajdującego się rzeczywiście w sytuacji zagrażającej egzystencji, jest podejmowanie działań, które prowadzą do wzbogacenia. Nie należy do takich działań rezygnacja z pracy z nieuzasadnionych powodów. Wykazanie przez wnioskodawcę tego, że - jak wymaga art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, musi polegać na wykazaniu podejmowania działań na rzecz powiększenia stanu majątkowego, ewentualnie ich bezowocności. O ile należy się zgodzić, że pozostająca na urlopie macierzyńskim I. R. nie może podjąć zatrudnienia ze względu na opiekę nad najmłodszym dzieckiem, to nie ma przeszkód, aby zatrudnienie w pełnym wymiarze kontynuował jej małżonek.

Oceniając sytuację materialną rodziny R. nie można pomijać okoliczności, że skarżąca wraz z mężem są właścicielami nieruchomości rolnych (działki o pow. 7,9 ha i 1,34 ha), które jakkolwiek obciążone przymusową hipoteką mogą generować przychód dla właścicieli, co najmniej w zakresie dopłat rolniczych, tudzież z tytułu dzierżawy. Posiadanie majątku wyklucza co do zasady możliwość przyznania prawa pomocy, jednak reguła ta nie odnosi się do sytuacji, w których osoby wnioskujące o przyznanie tego prawa nie mają realnej, obiektywnej możliwości uzyskania z posiadanego majątku jakiegokolwiek dochodu. Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji, gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2010 r., sygn. akt I OZ 110 /10).

Mając na uwadze powyższe rozważania za pozbawione uzasadnionych podstaw należy uznać zarzut prezentowany w punkcie 1/ zażalenia.

Za chybione należy także uznać zarzuty z pkt 2 i 3 środka prawnego, gdyż Sąd pierwszej instancji w swoich rozważaniach odniósł się do wskazówek NSA, zawartych w postanowieniu z 2 września 2015 r., odniósł się bowiem do nowych okoliczności w sprawie, podnoszonych w kolejnych etapach postępowania wpadkowego.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut odnośnie zaniechania przez Sąd pierwszej instancji wezwania strony do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy ze względu na długi okres dzielący wydanie prawomocnego postanowienia z 12 maja 2014 r. do daty wydania kwestionowanego orzeczenia.

Z konstrukcji przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Podkreślić należy, że - jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych - wykładnia użytego przez ustawodawcę w cytowanym przepisie określenia: "gdy wykaże" prowadzi do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z 20 marca 2014 r., sygn. akt II OZ 270/14).

Podsumowując, za nieprzekonywujące Naczelny Sąd Administracyjny uznał oświadczenia skarżącej, jakoby nie była ona w stanie ponieść kosztów związanych z wynagrodzeniem profesjonalnego pełnomocnika do sporządzenia jednorodzajowych skarg kasacyjnych w swoich sprawach, które pozostaje w granicach jej możliwości finansowych. Wprawdzie sytuacja materialna skarżącej nie jest łatwa, co zaakcentował już Sąd I instancji, jednak przy minimalnym zaangażowaniu ze strony małżonka, wizja zatrudnienia doradcy podatkowego do sporządzenia skarg kasacyjnych pozostaje realnie do zrealizowania. Skarżąca nie wykazała przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, co oznacza, że zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z 14 października 2015 r. nie narusza przepisów obowiązującego prawa.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.