Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1715/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-03-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 83
journal: Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
law: Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spraw.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2011 r. sprawy ze skargi J. K. – przedstawiciela ustawowego małoletniego K. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] odmawiającą przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku małoletniemu K. K.

Z akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy:

Pismem z dnia 26 czerwca 2010 r. wniesionym do Prezesa Zakładu Ubezpieczenia Społecznego (dalej Prezesa ZUS) J. K., będąca przedstawicielem ustawowym małoletniego K. K., wystąpiła o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu dziecka – J. K. We wniosku wymieniona podniosła, iż jej syn uczęszcza do szkoły średniej o profilu wojskowo – sportowym, za którą opłaca czesne. Po śmierci byłego męża, małoletni K. utracił prawo do świadczenia alimentacyjnego. Aktualnie czteroosobowa rodzina wnioskodawczyni utrzymuje się tylko z pensji obecnego męża, która nie zaspokaja niezbędnych potrzeb rodziny.

Prezes ZUS decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, albowiem stwierdził, iż nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przez zmarłego ojca dziecka przeszkód w podjęciu zatrudnienia.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją strona podniosła, iż zmarły ojciec dziecka nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie ustawowym z powodu uzależnienia [...]. Z tego powodu nie podejmował pracy objętej ubezpieczeniem, aby nie płacić alimentów na syna. Po jego śmierci dziecko pozostaje w niedostatku, bowiem utraciło prawo do świadczenia alimentacyjnego, a obecny mąż, nie czuje się zobowiązany do łożenia na jego utrzymanie. Wnioskodawczyni natomiast, będąc osobą niepełnosprawną, nie jest w stanie podjąć zatrudnienia zarobkowego i zwiększyć dochody rodziny.

Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Prezes ZUS utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił warunki określone w tym przepisie, a brak choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Natomiast, renta rodzinna jest pochodną świadczenia przysługującego osobie zmarłej. W związku z powyższym w pierwszej kolejności bada się uprawnienia do świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej. Szczególne okoliczności, o których mowa w art. 83 powołanej ustawy, również odnoszą się do osoby zmarłej. Za szczególną okoliczność, na potrzeby stosowania art. 83 ustawy, uważa się wyłącznie zdarzenie lub trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków.

Z dokumentacji rentowej zaś wynika, że orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. komisja lekarska ZUS ustaliła, iż ojciec dziecka był trwale całkowicie niezdolny do pracy od [...] maja 2005 r. Udokumentowano okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące łącznie 19 lat i 6 dni, które są nieadekwatne do jego wieku wynoszącego na dzień ustalenia całkowitej niezdolności do pracy 50 lat. W ostatnim dziesięcioleciu przypadającym przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składowych i nieskładkowych zaliczanych do świadczeń emerytalno-rentowych udowodniono 3 lata 9 miesięcy i 10 dni tych okresów. Organ wskazał, iż wprawdzie świadczenie w drodze wyjątku nie jest wprost uzależnione od stażu pracy, to jednak nie może ono pozostawać bez wpływu na ocenę wystąpienia warunków przewidzianych w tym przepisie. Dotychczasowy okres ubezpieczenia ojca dziecka powinien być adekwatny do jego wieku, a tylko wykazanie, że niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowały okoliczności niemożliwe do przezwyciężenia, może skutkować przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku. Ponadto w okresach od 23 czerwca 1972 r. do 27 maca 1973 r., od 3 kwietnia 1977 r. do 23 kwietnia 1980 r., od 27 września 1980 r. do 7 listopada 1983 r., od 1 grudnia 1992 r. do 30 kwietnia 1994 r. i od 7 listopada 1997 r. do 11 maja 2005 r. ojciec dziecka nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Przeprowadzona analiza akt sprawy nie wykazała, aby w wykazanych okresach ww. nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia.

Odnosząc się do zarzutu zawartego we wniosku odwoławczym dotyczącego choroby [...] J. K., Prezes ZUS podniósł, iż początków niezdolności do pracy nie można opierać na dowolnych przypuszczeniach, lecz konieczne są dowody zawierające dokładne dane, pozwalające na niewątpliwe bądź z przeważającym prawdopodobieństwem ustalenie daty lub czasu powstania niezdolności (por. wyrok SN z 24 lipca 1967r., sygn. akt III URN 10/67). Dowody takie zostały przedstawione i na ich podstawie ustalono u ojca dziecka trwałą całkowitą niezdolność do pracy od [...] maja 2005 r. Orzeczenia komisji lekarskiej ZUS są wiążące dla organu rentowego, jak również dla Prezesa ZUS, co oznacza, że ta przesłanka nie podlega tzw. uznaniu administracyjnemu.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał zatem na stwierdzenie, że ojciec dziecka nie spełnił warunków do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych na skutek szczególnych okoliczności, co wyklucza możliwość przyznania świadczenia na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Prezes ZUS podniósł ponadto, iż nie została spełniona przesłanka dotycząca braku niezbędnych środków utrzymania. W celu ustalenia tego kryterium należy posiadane przez wnioskodawczynię środki utrzymania ocenić na tle wysokości najniższej emerytury, która od 1 marca 2010 r. wynosi 706,29 zł miesięcznie. Taką wykładnię pojęcia niezbędnych środków utrzymania akceptuje orzecznictwo sądów administracyjnych. Z akt sprawy zaś wynika, że źródłem utrzymania 4-osobowej rodziny wnioskodawczyni jest wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia jej męża w kwocie 2848,36 zł oraz świadczenia rodzinne w kwocie 182,00 zł miesięcznie. Wykazany dochód przypadający na osobę w rodzinie wynosi zatem 757,59 zł miesięcznie i przekracza wysokość najniższej emerytury, co nie pozwala przyjąć, iż małoletni syn nie posiada niezbędnych środków utrzymania. W przypadku odwołującej się wykazane środki utrzymania w kwocie 757,59 zł na członka rodziny mogą nie zaspokajać wszystkich potrzeb życiowych małoletniego dziecka, jednakże trudno uznać, że nie pozwalają na zaspokojenie potrzeb niezbędnych, podstawowych.

Z uwagi na powyższe, po ponownym dokonaniu oceny sytuacji materialnej pod względem niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS stwierdził, iż nie mógł przyznać renty rodzinnej w drodze wyjątku małoletniemu K. K.

Decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] września 2010 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez J. K. – przedstawiciela ustawowego K. K. – do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji strona zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu: 1) rażące naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i nie ustalenie w oparciu o zebrany materiał dowodowy prawdy obiektywnej, albowiem Prezes ZUS nie wykazał inicjatywy ustalenia dokładnego stanu faktycznego, w szczególności wcześniejszej całkowitej niezdolności ojca dziecka do wykonywania pracy oraz trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej członków rodziny skarżącej, co spowodowało, że wniosek o przyznanie renty rodzinnej wyjątkowej nie został uwzględniony, 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji polegający na uznaniu, iż nie została spełniona przesłanka dotycząca braku niezbędnych środków utrzymania przez przyjęcie że dochód przypadający na osobę w rodzinie wynosi wysokość powyżej wysokości najniższej emerytur, a polegający na przyjęciu za podstawę obliczeń kwoty brutto dochodu, a nie kwoty netto.

W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż wynagrodzenie jakie otrzymuje jej mąż T. K. rzeczywiście wynosi średnio 2.848,36 zł, jednakże jest to kwota brutto i po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu, składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz zaliczki na podatek dochodowy, dochód wynosi tylko 1.939,39 zł. Kwota ta, wraz ze świadczeniem rodzinnym w kwocie 182 zł stanowi łączny dochód rodziny w wysokości 2.121,39 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 530,35 zł netto. Organ wydający zaskarżoną decyzje przyjął do porównania wysokość najniższej emerytury w kwocie 706,29 zł brutto. Kwota netto najniższej emerytury po potrąceniu na podatek dochodowy oraz ubezpieczenie wynosi na dzień 1 marca kwotę 648,62 zł netto i takie kwoty powinny być wzięte pod uwagę przy dokonaniu porównania. Z powyższego wynika, że skarżąca spełnia przesłankę braku niezbędnych środków utrzymania. Ponadto bezpodstawnie organ zarzucił, że okres ubezpieczenia ojca dziecka jest nieadekwatny do jego wieku na dzień ustalenia całkowitej niezdolności do pracy. Wiek ten wynosił 50 lat, zaś łączna długość okresów składkowych i nieskładkowych ojca dziecka wynosił 19 lat i 6 dni. Minio, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest wskazane, iż przyznanie świadczenia rodzinnego w drodze wyjątku nie jest wprost uzależnione od powyższej okoliczności, to jednak organ wydający zaskarżoną decyzję, uznał to jako przeszkodę do przyznania świadczenia. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zostało w dostateczny sposób wyjaśnione na czym ta zależność polega. W ocenie strony dołączone do akt sprawy dokumenty w dostateczny sposób uzasadniają, iż zostały spełnione ustawowe przesłanki do przyznania renty rodzinnej dla małoletniego syna K. K. w drodze wyjątku.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wnosi o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, iż dochód brutto w rodzinie skarżącej został zestawiony z ustaloną przez ustawodawcę wysokością najniższej emerytury także podawanej w kwocie brutto. Fakt, że posiadane przez skarżąca środki nie wystarczają na pokrycie wszystkich potrzeb, nie jest tożsamy z faktem braku niezbędnych środków utrzymania. Kryterium wydatków ponoszonych przez wnioskodawczynię nie jest obiektywne, zatem Prezes ZUS wydając decyzję kieruje się kryterium wysokości dochodu. Ponadto nie ma wątpliwości, iż brak ubezpieczenia zmarłego ojca małoletniego nie był spowodowany żadnymi okolicznościami szczególnymi i od niego niezależnymi. Nie ma bowiem takiego charakteru ani [...] i niepodejmowane leczenia choroby [...], ani tym bardziej świadome uchylanie się od podejmowania legalnej pracy, by uniknąć egzekucji należności alimentacyjnych.

W piśmie procesowym z dnia 7 lutego 2011 r. pełnomocnik skarżącej ustanowiony w sprawie z urzędu, uzupełniając skargę podniósł, iż w każdej sprawie kwestia braku niezbędnych środków utrzymania powinna być ocenia indywidualnie. Wydatki skarżącej na opłaty z tytułu energii i czynszu wynoszą ok. 600 zł, zakup opału na 3 miesiące to wydatek 2400 zł oraz wydatki związane z leczeniem to ok. 150-200 zł miesięcznie, 80-100 zł na same leki i wizyty lekarskie. Poza tym rodzina skarżącej ponosi szereg niezbędnych wydatków na utrzymanie i edukację małoletniego K. K., które skarżąca należycie udokumentowała. Takie obciążenia powodują, że pomimo dochodów na osobę kształtujących się na poziomie zbliżonym do najniższej emerytury, nie można stwierdzić by małoletni dysponował niezbędnymi środkami utrzymania. Ponadto organ pominął rozważenie, czy w odniesieniu do ojca małoletniego K. zaistniała ustawowa przesłanka szczególnych okoliczności, pomimo podnoszonych przez skarżącą kwestii związanych z uzależnieniem J. K. od [...] i dalszymi chorobami powstałymi na tym tle, których leczenie podejmował. Organ także bezpodstawnie stwierdził, iż okres ubezpieczenia był niadekwatny do wieku zmarłego ojca dziecka, choć w wieku 50 lat wymieniony wypracował 19 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Organ nie wskazał przesłanek czy mierników uprawniających do takiego stwierdzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do przepisu art. 1 § 2 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Stanowi on, że ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.

Z treści powołanego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące ubezpieczonemu, bądź też pozostałym po nim członkom rodziny, przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.

Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.

Wyjaśnienia również wymaga, że wnioskowana renta rodzinna w drodze wyjątku jest świadczeniem pochodnym od świadczenia jakie przysługiwałoby osobie zmarłej. Organ był zatem obowiązany w pierwszej kolejności zbadać spełnienie ww. przesłanek przez zmarłego ojca dzieci, a następnie przez same dzieci.

Stwierdzić należy, że zmarły w wieku 54 lat J. K. nie nabył prawa do świadczenia ustawowego, albowiem w ostatnich 10 latach liczonych do wydania przez komisję lekarską ZUS orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2010 r. o powstaniu u wymienionego całkowitej niezdolności do pracy od [...] maja 2005 r. nie uzyskał 5 letniego okresu składkowego i nieskładkowego zaliczanego do uprawnień emerytalno-rentowych. Jak wynika z wyjaśnień skarżącej J. K. nie podejmował zatrudnienia, a jeżeli nawet podejmował zatrudnienie, to pracę zarobkową wykonywał nieoficjalnie, po to aby nie ponosić kosztów alimentacyjnych. Z materiału dokumentacyjnego nie wynika, aby ojciec małoletniego K. podejmował próby leczenia uzależnienia. Skarżąca wprawdzie wskazuje na problemy zdrowotne jej byłego męża przed orzeczeniem całkowitej niezdolności do pracy, które wiązały się z uzależnieniem [...], lecz w tym zakresie poprzestaje jedynie na ogólnych stwierdzeniach. Tym samym nie można czynić organowi zarzutu, iż w postępowaniu wyjaśniającym nie dążył do ustalenia prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Bezsprzecznie na organie spoczywa obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, lecz aby organ mógł to uczynić, strony wnioskują, jeśli nie wskazuje dowodów na poparcie swych twierdzeń, to przynajmniej powinna wskazać organowi gdzie należy takowych poszukiwać. Natomiast, z pism strony nie wynika, aby wnioskodawczyni wskazywała Prezesowi ZUS okoliczności pozwalające potwierdzić, że wymieniony podejmował leczenie [...], choćby nieskuteczne, czy też z powodu innych schorzeń mnie mógł wykonywać pracy zarobkowej. Przeciwnie, z oświadczeń skarżącej wynika, iż jej były mąż świadomie nie podejmował pracy zarobkowej, a jeżeli podejmował jakiekolwiek zatrudnienie to w tzw. w szarej strefie. Jak stwierdziła sama skarżąca, wymieniony z wyboru nie chciał porzucić uzależnienia, co spowodowało rozpad jej związku małżeńskiego. Nie można zatem we wskazanych w uzasadnieniu decyzji przerwach w ubezpieczeniu J. K. doszukać się takich zdarzeń lub sytuacji, na które nie miał on wpływu, a które przeszkodziły mu w podejmowaniu zatrudnienia. Wręcz przeciwnie, nie podejmując leczenia uzależnienia [...], dokonał świadomego wyboru dalszej drogi życiowej. Tym samym nie można twierdzeniu Prezesa ZUS odmówć racji, iż przyczyną braku uprawnień do renty na podstawie ustawy nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli wymienionego, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. W świetle ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych choroba [...] nie może być kwalifikowana jako spełniająca przesłankę ustawową "szczególnej okoliczności". Przykładowo NSA w wyroku z dnia 21 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA 3404/02 (publik. LEX nr 142371) stwierdził, że uzależnienie [...] nie stanowi niedającej się usunąć przeszkody, która uniemożliwiałaby świadczenie pracy. Nie jest też zdarzeniem skutkującym niezdolnością do pracy i jako takie nie może być uznane za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Już tylko z tego powodu Prezes ZUS miał podstawy, aby nie rozpatrzyć wniosku strony pozytywnie.

Dodatkowo należy wskazać, że przesłanką do uzyskania świadczenia w trybie art. 83 powołanej ustawy nie jest sama trudna sytuacja materialna. Świadczenie z art. 83 ustawy nie ma charakteru socjalnego i nie może być oderwane od wysokości opłacanych przez ubezpieczonego składek. Choć nie jest to warunek ustawowy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, to adekwatności okresu ubezpieczenia do wieku osoby ubezpieczonej nie można pomijać w ocenie ustawowej przesłanki szczególnych okoliczności, albowiem jest to istotny element obrazujący aktywność zawodową ubezpieczonego. Przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku jest możliwe tylko w przydatku gdy można wykazać, iż zmarły ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia jego dziecku jest zasadne.

W ocenie Sądu zasadne jest także twierdzenie organu, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż przepis art. 83 ust. 1 powołanej ustawy uzależnia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku od wykazania braku niezbędnych, a nie niewystarczających środków utrzymania – przykładowo wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA 4189/01 (publik. LEX nr 83733). Brak niezbędnych środków utrzymania, jako przesłanka do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie jest pojęciem zdefiniowanym w ustawie o emeryturach i rentach. W celu ustalenia tego kryterium należy posiadane przez skarżącego środki utrzymania oceniać na tle wysokości minimalnej emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renty rodzinnej, która w dacie orzekania (od 1 marca 2010 r.) wynosiła 706,29 zł brutto. Ocena sytuacji materialnej osób ubiegających się o świadczenie na podstawie powoływanego przepisu art. 83 ust. 1 przez pryzmat osiąganych dochodów jest najbardziej obiektywna. Obiektywizmu tej oceny nie zapewniłoby posłużenie się jako kryterium głównym wydatkami, chociażby zdeterminowanymi nawet najbardziej uzasadnionymi potrzebami. Zaprezentowany pogląd wynika z ukształtowanego orzecznictwa sądowego, na które organ zasadnie się powołał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Skarżąca nie kwestionuje, że ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe i łączny miesięczny dochód jej czteroosobowej rodziny wynosi 2.848,36 zł brutto miesięcznie. Porównując dochód na osobę w rodzinie skarżącej – 757,59 zł brutto z wysokością najniższej emerytury należy wykluczyć możliwość uznania, że nie posiada ona niezbędnych środków utrzymania. Zdaniem Sądu, organ trafnie dokonał oceny sytuacji materialnej skarżącej z punktu widzenia braku niezbędnych środków utrzymania. Wykazane środki utrzymania na członka rodziny nie są zapewne wystarczające, zważywszy na potrzeby czteroosobowej rodziny skarżącej i na odpłatne kształcenie dziecka w szkole średniej, lecz trudno uznać wymienioną sumę jako tę, która nie pozwala zaspokoić potrzeb niezbędnych. Wydatki, na które powołuje się strona, tj. czynsz, koszty energii elektrycznej i opały, zakup leków dla skarżącej (legitymującej się orzeczonym lekkim stopniem niepełnosprawności), w istocie stanowią normalne koszy jaki ponosi wiele rodzin, w tym rodzin emerytów i rencistów. Zatem nie ma podstaw, aby te wydatki traktować jako szczególne, takie jak np. koszt leków nierefundowanych, a niezbędnych dla życia czy zdrowia chorego.

Odnosząc się do zarzutu, iż ustalając średni dochód na osobę w rodzinie organ powinien przyjmować kwoty netto, a nie brutto, należy stwierdzić pogląd ten nie jest akceptowany w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. Przykładowo w wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1421/09 (publikowany w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) stwierdził, iż: "...że przyjęte przez Sąd I instancji kryterium wysokości minimalnej emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renty rodzinnej wyznacza kwotowo (dotyczy kwoty brutto – wtrącenie własne) granicę niezbędnych środków utrzymania. Dlatego też, Sąd ten był uprawniony do podzielenia miesięcznego dochodu rodziny skarżącego przez ilość osób pozostających w tej rodzinie, aby uzyskać dochód przypadający na jednego członka rodziny. Skoro dochód w rodzinie skarżącego wynosił w dacie orzekania 760,52 zł brutto na osobę i był wyższy od minimalnej emerytury (636,29 zł brutto w dacie orzekania), to wniosek, że przekraczał on granicę określającą wysokość niezbędnych środków utrzymania jest usprawiedliwiony".

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też nie została wydana z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej i wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.