Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1812/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-01-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 160,  art. 157 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 c,  art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M. S. i J. S. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z art. 160 kpa. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2006 roku nr [...] Minister Transportu i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 roku nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 roku nr [...] odmawiającej przyznania odszkodowania w związku z decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2003 roku nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1963 roku nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność A. i J. S.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że decyzją z dnia [...] września 2003 roku nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1963 roku nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność A. i J. S. oraz o ustaleniu odszkodowania z tego tytułu .

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2005 roku nr [...] po rozpatrzeniu wniosku A. S., J. S. i M. S., odmówił przyznania odszkodowania w trybie art. 160 kpa w związku ze stwierdzeniem nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1963 roku nr [...].

W dniu 14 lipca 2005 roku M. S. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 roku nr [...].

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] października 2005 roku nr [...] (w zaskarżonej decyzji podano nieprawidłowy nr [...]) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 roku nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że decyzja wydana została na podstawie art. 160 kpa, zgodnie zaś z dotychczasowym orzecznictwem, nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji administracyjnej, w tym tryb określony w art. 156 § 1 kpa, nie ma zastosowania. Decyzja orzekająca o odszkodowaniu nie podlega zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji, jak również nie podlega kontroli sądu administracyjnego.

W dniu 3 listopada 2005 roku M. S. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 roku nr [...].

Decyzją z dnia [...] marca 2006 roku nr [...] Minister Transportu i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 roku nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 roku nr [...]. W motywach decyzji organ wskazał na art. 160 § 4 i 5 kpa , zgodnie z którym tryb dochodzenia odszkodowania został uregulowany w ten sposób, że w postępowaniu jednoinstancyjnym orzeka organ administracji publicznej , który wydał decyzję stwierdzającą nieważność decyzji z powodu wystąpienia przesłanek z przepisu art. 156 § 1 kpa. Decyzja orzekająca o odszkodowaniu, jak również o odmowie odszkodowania nie podlega zaskarżeniu w toku instancji administracyjnych ani też kontroli sądu administracyjnego (organ powołał się przy tym na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 1985 roku sygn. akt II SA 1952/84, publik. ONSA 1985, nr 1 poz. 20). Decyzja budząca wątpliwości lub niezadowolenie strony, co do przyznanego odszkodowania, upoważnia stronę postępowania do wniesienia powództwa do sądu powszechnego, Tryb postępowania przewidziany przepisem art. 160 § 5 kpa powoduje, że do decyzji wydanej na podstawie art. 160 kpa nie mogą mieć zastosowania nadzwyczajne tryby weryfikacji decyzji ostatecznej. Wszelkie bowiem zastrzeżenia strony co do decyzji odszkodowawczej rozpatrywane mogą być na nowo przez sąd powszechny, ze wszystkimi konsekwencjami dotyczącymi zaskarżenia orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.

Na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] marca 2006 roku skargę wniósł M. S. w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik brata J. S., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 roku . Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie art. 7, 77 i 107 kpa oraz art. 156 § 1 pkt 2 i 160 kpa przez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i nie zebranie materiału dowodowego, a w konsekwencji naruszenia postępowania administracyjnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

W odpowiedzi na skargę Minister Transportu i Budownictwa podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył , co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd obowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo, a więc skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2005 roku nr [...]. Organy odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania odszkodowania w trybie art. 160 kpa uznały, że niedopuszczalne jest rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji, gdyż w ocenie organów art. 160 kpa przewidywał jednoinstancyjny tryb postępowania administracyjnego, polegający na wydaniu na żądnie strony decyzji odszkodowawczej – pozytywnej bądź negatywnej – przez organ administracji publicznej. Wraz z wydaniem decyzji odszkodowawczej kończy się postępowanie w trybie administracyjnym. Z takim stanowiskiem organów administracji nie można się zgodzić. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 157§3 kpa, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia może mieć miejsce, gdy wystąpi niedopuszczalność wszczęcia tego postępowania z przyczyn podmiotowych bądź z przyczyn przedmiotowych.. Do przyczyn podmiotowych należy zaliczyć złożenie podania przez podmiot nie będący stroną w sprawie albo gdy żądanie wniosła strona nie mająca zdolności do czynności prawnych. Do przyczyn przedmiotowych niedopuszczalności wszczęcia postępowania należy zaliczyć takie okoliczności jak np. żądanie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, które nie zostało dotychczas wydane.

W rozpatrywanej sprawie organ oparł odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 2005 roku na tej podstawie, że niedopuszczalny jest tryb nadzwyczajny odnośnie decyzji wydanej na podstawie art. 160 kpa., nie jest to więc żadna z przyczyn określonych wyżej. Obowiązkiem Ministra Transportu i Budownictwa w tej sytuacji było zatem wszcząć postępowanie i albo uwzględnić wniosek albo odmówić stwierdzenia nieważności w trybie art. 158 §1 kpa.

Skoro jednak Minister Transportu i Budownictwa wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie art. 160 kpa, winien ustalić wystąpienie przesłanek określonych wyżej, przemawiających za wydaniem takiego postanowienia . Postępowanie odszkodowawcze prowadzone w rybie art. 160 kpa ma charakter mieszany, administracyjno-sądowy. Mogło toczyć się w dwóch etapach: etap pierwszy - z zastosowaniem trybu administracyjnego, etap drugi - z zastosowaniem trybu sądowego. Postępowanie administracyjne kończyło się decyzją administracyjną o przyznaniu odszkodowania lub o odmowie jego przyznania. Decyzja ta ani nie podlegała zaskarżeniu w toku instancji administracyjnych, ani też kontroli NSA. Jeżeli strona nie była zadowolona z przyznanego jej odszkodowania lub jeżeli odmówiono jej ustalenia odszkodowania, rozpoczynał się drugi etap postępowania - postępowanie sądowe. W terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji strona mogła wnieść powództwo do sądu powszechnego. Od momentu wniesienia sprawy do sądu powszechnego, rozpoczynał się. spór między dwiema równorzędnymi stronami, tj. powodem, którym była strona zakończonego postępowania administracyjnego i pozwanym – organem administracji . W sytuacji wniesienia sprawy do sądu powszechnego, decyzja administracyjna traciła byt, czyli zostawała automatycznie usunięta z obrotu prawnego. W przedmiotowej sprawie organu obu instancji nie badały, czy zostało wniesione powództwo do sądu powszechnego po wydaniu decyzji przez Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 roku, opierając swoje stanowisko wyłącznie na twierdzeniu, że nie jest dopuszczalne stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie art. 160 kpa, a zatem zasadna jest odmowa wszczęcia postępowania oparta na art. 157§3 kpa. Ustalenie faktu czy zostało wniesione powództwo do sądu cywilnego miałoby wpływ na czynności organu podjęte w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 roku.

Te wszystkie okoliczności pozwalają przyjąć, że nastąpiło naruszenie art. 7, 77 i 107 §3 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do nienależytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy .

Z tych względów sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji wyroku.