Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 795/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2023-02-23 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6135 Odpady
Hasła tematyczne: Odpady
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151;
journal: Dz.U. 2023 poz 259
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 31 ust. 1 pkt 2; art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b;
journal: Dz.U. 2019 poz 1172
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
article: art. 40a; art. 40d;
journal: Dz.U. 2013 poz 674
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2023 r. sprawy ze skargi Polskiej Sieci Handlowej "[...]" spółki akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 5 września 2022 r., znak: SKO.41/3755/OD/2022 w przedmiocie zwrotu nadpłaty opłaty recyklingowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 5 września 2022 r., znak: SKO.41/3755/OD/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania P. spółki akcyjnej z siedzibą w W., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa Lubelskiego z dnia 28 lipca 2022 r., znak: DŚ-I.7250.11.2022 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty opłaty recyklingowej za rok 2021 w wysokości 8.125,60 zł.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Decyzją z dnia 28 lipca 2022 r., znak: DŚ-I.7250.11.2022 Marszałek Województwa Lubelskiego odmówił stwierdzenia nadpłaty opłaty recyklingowej za rok 2021 w wysokości 8 125,60 zł. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ przedstawił motywy rozstrzygnięcia, w szczególności wskazując na obowiązek poboru opłaty przez stronę oraz przesłanki jej uiszczenia.

W wyniku odwołania wniesionego przez P. spółkę akcyjną z siedzibą w W. w sprawie orzekało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, które decyzją z dnia 5 września 2022 r., znak: SKO.41/3755/OD/2022 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie o odmowie stwierdzenia nadpłaty opłaty recyklingowej za rok 2021.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odwołując się do przepisu art. 40a ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, wyjaśniło, że podatnikiem w zakresie opłaty jest nabywca torby na zakupy z tworzywa sztucznego, a przedsiębiorca pobierający opłatę nie może być więc uznany za podatnika.

Jak wskazało Kolegium zgodnie z art. 31 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej prowadzący zakład pracy chronionej spełniający warunek, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy, lub zakład aktywności zawodowej w stosunku do tego zakładu jest zwolniony od podatków i innych danin publicznych z wyjątkiem opłat o charakterze sankcyjnym. W świetle art. 31 ust. 1 pkt 1 i 2 u.o.r.z.i.s. niewątpliwe zatem jest, że wskazane zwolnienie dotyczy tych danin publicznych, które ciążą bezpośrednio na prowadzącym zakład pracy chronionej spełniającym warunek, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b tej ustawy, lub na prowadzącym zakład aktywności zawodowej. Zatem dotyczy to przypadków, gdy podmiot, o którym mowa w art. 31 u.o.r.z.i.s. ma status podatnika, na którym ciąży zobowiązanie publicznoprawne. Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy podmiot taki jest inkasentem jedynie pośredniczącym w zapłacie zobowiązania przez podatnika. Wynikającą zatem z art. 31 u.o.r.z.i.s. ulgę należy postrzegać ściśle, a jej zakres nie może podlegać wykładni rozszerzającej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 621/18, CBOSA). Przedmiotowe zwolnienie dotyczy więc wyłącznie podatków i opłat należnych od prowadzącego zakład pracy chronionej i pozostających w związku z funkcjonowaniem tego zakładu. Zobowiązania publicznoprawne niepozostające w takim związku podlegają uiszczeniu na zasadach ogólnych. Przy zakresowej interpretacji zwolnienia należy bowiem uwzględnić wynikającą z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę powszechności opodatkowania. Z zasady tej wynika zakaz wykładni rozszerzającej, modyfikującej literalne brzmienie przepisów ustanawiających ulgi podatkowe.

Z uwagi na powyższe w ocenie organu stwierdzenie nadpłaty opłaty recyklingowej za rok 2021 przez skarżąca Spółkę byłoby bezzasadne i niezgodne z obowiązującymi przepisami. Wbrew stanowisku skarżącej uznać należy, że jest ona zobowiązana do pobierania opłaty i odprowadzania jej na właściwy rachunek organu I instancji. Jednocześnie nie ciąży na niej obowiązek jej uiszczania, bowiem takim obowiązkiem objęte jest działanie podmiotów nabywających torby z tworzyw sztucznych, za które należna jest opłata recyklingowa wynikająca z przepisów u.g.o. i aktów wykonawczych do tej ustawy. Złożony przez Spółkę wniosek o zwrot uiszczonej opłaty recyklingowej z dnia 8 kwietnia br. w wysokości 8125,60 zł nie mógł być więc rozpatrzony pozytywnie, opłata ta bowiem nie podlega zwrotowi na rzecz skarżącej.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie została zaskarżona przez P. spółkę akcyjną z siedzibą w W. (dalej także jako: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W skardze decyzji zarzucono naruszenie art. 31. ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych: - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuwzględnieniu, że oplata recyklingowa jako niewątpliwie opłatą publicznoprawna - jest daniną publiczną mającą charakter przymusowy, której obowiązek świadczenia wynika z ustawy i nie jest opłatą o charakterze sankcyjnym, a tym samym obowiązek jest uiszczania nie leży po stronie Spółki.

Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o uchylenie wydanych decyzji i orzeczenie obowiązku zwrotu nadpłaty oraz o zwrot kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego.

Już w tym miejscu należy podkreślić, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji znajdują potwierdzenie w niewadliwie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, wobec czego materiał ten należało uznać za wystarczający do podjęcia prawidłowej i zgodnej z prawem decyzji w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty opłaty recyklingowej.

Organ administracji dokonał także właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, jak też prawidłowo zastosował normy prawne do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

W myśl przepisu art. 7 k.p.a., organ administracji podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).

Organ administracyjny jest więc zobowiązany na podstawie przytoczonych przepisów do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została wyjaśniona i udowodniona.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył wskazanych reguł postępowania. Organ zebrał wyczerpująco cały materiał dowodowy, rozważył go i poddał ocenie, zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustalił dokładnie stan faktyczny i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie treść mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa.

Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i dowody zgromadzone w aktach sprawy, w tym także te dotyczące kwestii stwierdzenia nadpłaty opłaty recyklingowej oraz statusu skarżącego jako zakładu pracy chronionej.

Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zastrzeżeń. Ustalenia te wynikają bowiem z przeprowadzonych w sprawie i wskazanych w uzasadnieniu decyzji dowodów, w tym w szczególności ze złożonego projektu budowlanego i załączonych do niego dokumentów. Większość dowodów, które stanowiły podstawę ustaleń dokonanych w sprawie, to dowody w postaci dokumentów urzędowych, których prawdziwość w żaden sposób nie została podważona.

Podkreślić należy również, że także sam skarżący nie wskazuje takich środków dowodowych, które będąc pominięte przez organ, miałyby znaczenie dla ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.

Organ nie naruszył także dyspozycji art. 6 k.p.a.

Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa.

W sprawie organ działał na podstawie przepisów obowiązującego prawa.

Nie ma podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymagane powyższym przepisem, co umożliwia przeprowadzenie kontroli sądowej wydanego przez organ rozstrzygnięcia. W motywach zaskarżonej decyzji organ odwoławczy rzeczowo i z poszanowaniem reguł określonych w art. 107 § 3 k.p.a. wyjaśnił przesłanki natury faktycznej i prawnej podjętego rozstrzygnięcia.

Brak jest również podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty opłaty recyklingowej za rok 2021 w wysokości 8.125,60 zł.

Skarżąca domagając się zwrotu uiszczonej opłaty recyklingowej powoływała się na zwolnienie wynikające z art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 100 ze zm. - dalej jako "ustawa o rehabilitacji zawodowej").

Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej prowadzący zakład pracy chronionej spełniający warunek, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b, lub zakład aktywności zawodowej w stosunku do tego zakładu jest zwolniony z:

1) podatków, z zastrzeżeniem ust. 2, z tym że:

a) z podatków od nieruchomości, rolnego i leśnego - na zasadach określonych w przepisach odrębnych,

b) z podatku od czynności cywilnoprawnych - jeżeli czynność przez niego dokonana pozostaje w bezpośrednim związku z prowadzeniem zakładu;

2) opłat, z wyjątkiem opłaty skarbowej i opłat o charakterze sankcyjnym.

Z przepisu tego wynika, że co do zasady i z wyjątkami określonymi w ustawie, prowadzący zakład pracy chronionej, po spełnieniu warunków określonych w tym przepisie, jest zwolniony z podatków i opłat.

Reguły wykładni językowej, systemowej i celowościowej, wskazują jednak, że zwolnienie z podatków i opłat, o których mowa art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, dotyczy jedynie podatków i opłat należnych od prowadzący zakład pracy chronionej, a więc - używając terminologii podatkowej - od podmiotu będącego podatnikiem, a nie podmiotu pośredniczącego, jako płatnik lub inkasent, w przekazaniu do organu należności innych zobowiązanych.

Jest to konstatacja oczywista już z tego względu, że art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, podobnie jak i pozostałe zapisy tej ustawy, dotyczy co do zasady praw i obowiązków zakładów pracy chronionej, nie zaś praw i obowiązków innych osób, z którymi zakład taki współpracuje w ramach prowadzonej działalności.

Art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej dotyczy wprost wyłącznie praw i obowiązków prowadzących zakład pracy chronionej. Nie może on więc ze swej istoty regulować kwestii zwolnienie z podatków i opłat podmiotów innych niż osoby prowadzące zakład pracy chronionej. Przepis ten nie normuje bowiem praw i obowiązków podmiotów innych niż osoby prowadzące zakład pracy chronionej.

Przepis art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej nie może więc stanowić podstawy do zwolnienia zakładu pracy chronionej będącego przedsiębiorcą prowadzącym jednostkę handlu, z pobranej od klientów opłaty recyklingowej, z tego podstawowego względu, że opłata recyklingowa jest należnością przypadającą od nabywającego torbę na zakupy z tworzywa sztucznego, a nie od przedsiębiorcy prowadzącego jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, w której są oferowane torby na zakupy z tworzywa sztucznego przeznaczone do pakowania produktów oferowanych w tej jednostce, a który jest wyłącznie podmiotem pośredniczącym w pobraniu tej opłaty i jej przekazaniu na odrębny rachunek bankowy prowadzony przez marszałka województwa.

Taka konstrukcja i istota opłaty recyklingowej wynika wprost z przepisów rozdział 6a ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 160 - dalej jako "ustawa o gospodarce opakowaniami" lub "u.g.o.").

W szczególności art. 40a ustawy o gospodarce opakowaniami stanowi, że:

1. Przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, w której są oferowane torby na zakupy z tworzywa sztucznego przeznaczone do pakowania produktów oferowanych w tej jednostce, jest obowiązany pobrać opłatę recyklingową od nabywającego torbę na zakupy z tworzywa sztucznego.

2. Opłaty recyklingowej nie pobiera się od nabywającego bardzo lekką torbę na zakupy z tworzywa sztucznego.

Z powyższego wynika, że podmiotem obowiązanym do uiszczenia opłaty recyklingowej jest osoba nabywająca torbę na zakupy z tworzywa sztucznego.

Podmiotem od którego taka opłata jest należna jest nabywca torby na zakupy z tworzywa sztucznego, a więc w istocie klient przedsiębiorcy prowadzącego jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego.

To ten podmiot jest więc podatnikiem w rozumieniu prawa podatkowego. Nie jest nim natomiast prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, w której są oferowane torby na zakupy z tworzywa sztucznego przeznaczone do pakowania produktów oferowanych w tej jednostce, który jedynie pośredniczy w pobraniu opłaty recyklingowej i jej wpłaceniu we właściwym terminie organowi podatkowemu.

W ocenie Sądu trafnie organy zidentyfikowały status takiego podmiotu jako inkasenta. Okoliczność ta, tj. to czy skarżącego określimy mianem inkasenta, czy też płatnika opłaty recyklingowej, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Ani bowiem inkasent, ani płatnik, nie są podatnikiem, lecz pośredniczą jedynie w pobraniu należnego podatku lub opłaty i przekazaniu ich organowi podatkowemu.

Jak zaś już wyżej wskazano zwolnienie z podatków i opłat, o których mowa art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej, dotyczy wyłącznie podatków i opłat należnych od prowadzącego zakład pracy chronionej, a więc - używając terminologii podatkowej - od podmiotu będącego podatnikiem, a nie podmiotu pośredniczącego, jako płatnik lub inkasent, w przekazaniu do organu należności innych zobowiązanych.

Pamiętać należy także i o tym, że posługiwanie się w tym przedmiocie terminologią stricte podatkową następuje jedynie w ograniczonym zakresie z tego względu, że art. 40d u.g.o. w sprawach dotyczących opłaty recyklingowej odsyła do stosowania ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa jedynie w zakresie działu III, przy czym przepisy te nie stosuje się nie wprost, lecz jedynie odpowiednio.

Bez znaczenia pozostaje również to, że opłata recyklingowa nie zawiera się w wyłączeniach od zwolnienia statuowanych w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej. Niewątpliwie bowiem opłata recyklingowa nie jest ani opłatą skarbową, ani opłatą o charakterze sankcyjnym.

Wyłącznie ze zwolnienia z art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy z tego podstawowego względu, że do opłaty recyklingowej pobieranej i przekazywanej przez prowadzącego zakład pracy chronionej będący jednostką handlu detalicznego lub hurtowego, w której są oferowane torby na zakupy z tworzywa sztucznego przeznaczone do pakowania produktów oferowanych w tej jednostce, w ogóle nie ma zastosowanie zwolnienie z opłat, o którym mowa w art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej.

Bez znaczenia pozostaje również to, czy skarżący otrzymuje, czy też nie ,wynagrodzenie za pobieranie i przekazywanie opłaty recyklingowej.

Ani bowiem taka okoliczność, ani to, że zwolnienia i ulgi w daninach publicznych przekazywane są na zakładowy fundusz rehabilitacji, nie zmienia w żaden sposób istoty i charakteru zwolnienia od opłat i podatków, o którym mowa w art. 31 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej.

Z tych też względów i w związku z przywołanymi wyżej przepisami, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.