Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3100/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-05-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i decyzję II instancji
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1, art. 151, art. 141 par. 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2926/17 w sprawie ze skargi S.L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz S.L. kwotę 897 (osiemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z 6 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2926/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dalej również jako "WSA", oddalił skargę S.L. na decyzję Wojewody [...], dalej jako "Wojewoda", z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu [...] grudnia 2005 r. S.P. złożył wniosek o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę, w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. z 1998r. Nr 133 poz. 872 ze zm.), dalej jako "przepisy wprowadzające". Podał przy tym, że droga publiczna zajęła w przybliżeniu [...] m2, a do przedmiotowego wniosku załączony został odpis z księgi wieczystej oraz wypis z rejestru gruntów dla działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2. Wnioskodawca zmarł [...] 2012 r. Spadek po nim nabyła jego córka D.S., która wnioskiem z dnia [...] grudnia 2014 r. zgłosiła się jako strona do przedmiotowego postępowania.

Z kolei wnioskiem z [...] maja 2015 r. o wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt stanowiący działkę [...] z obrębu [...] zajętej pod ul. [...], w trybie tych samych przepisów zwrócił się S.L.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że decyzją Wojewody nr [...] z [...] października 2013 r. stwierdzono nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności gruntu zajętego pod część ulicy [...] w [...], oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2. Niniejsza decyzja stała się ostateczna w dniu [...].11.2013 r. Działka nr [...] stanowi część dawnej działki nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...], natomiast działka [...] została wydzielona z dawnej działki nr [...] o powierzchni [...] m2 z obrębu [...].

W sprawie ustalono, że ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu zupełnego z księgi wieczystej KW Nr [...] z dnia [...] maja 2014 r., wydanego przez Centralną Informację Ksiąg Wieczystych Ekspozyturę w [...] wynika, że właścicielem nieruchomości położonej w [...] dzielnicy [...] przy ulicy [...] stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m² jest S.L. - na podstawie umowy sprzedaży Rep A [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., zgodnie z którą S.P. sprzedał S.L. działkę gruntu oznaczoną numerem ewidencyjnym [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2. Ponadto z wyrysu z mapy ewidencyjnej z dnia [...] marca 2006 r., wynika, że działka [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 powstały w wyniku podziału działki ewidencyjnej [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...].

Ponadto pismem z dnia [...] lutego 2015 r., Wydział Infrastruktury Urzędu [...] dla [...] poinformował, że w aktach brak jest informacji dotyczących terminu zajętości pod ww. drogę oraz dokumentów świadczących o tym, że droga była wybudowana z udziałem czynu społecznego. Wydział wskazał również, że nie posiada akt wywłaszczeniowych dotyczących ww. nieruchomości.

Z kolei zarząd Dróg Miejskich pismem z [...] lutego 2015 r. poinformował, że ulica [...] w 1998 r., nie była zarządzana przez ZDM. Ulica [...] została zaliczona do kategorii dróg powiatowych na obszarze powiatu [...] Uchwałą Nr [...] Rady Powiatu [...] z dnia [...] sierpnia 2002 roku z mocą obowiązującą od dnia [...] stycznia 2003 r. i z tą datą ZDM zarządza przedmiotową ulicą. Nie odnaleziono natomiast materiałów dotyczących budowy ulicy, procesu inwestycyjnego, wywłaszczeniowego dla przedmiotowej nieruchomości i udziale czynu społecznego.

Następnie [...] sierpnia 2015 r., S.L. oświadczył, że w odniesieniu do nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m², pochodzącej z księgi wieczystej KW Nr [...] (1) nie było prowadzone postępowanie wywłaszczeniowe dot. w/w gruntu, (2) nie otrzymał odszkodowania za w/w grunt, (3) właścicielem w/w gruntu na dzień 31 grudnia 1998 roku był S.P., (4) ulica [...] nie była wybudowana w ramach czynu społecznego, (5) zarówno roszczenia jak i przedmiotowa nieruchomość zostały zbyte przez S.P. na rzecz S.L. aktem notarialnym Rep A Nr [...] z [...] sierpnia 2006 r., (6) w dniu sprzedaży w/w nieruchomości została zawarta ustna umowa dotycząca zbycia roszczeń wraz z potwierdzeniem wpływu wniosku do organu dot. odszkodowania za obecną działkę nr [...] z obrębu [...].

Natomiast [...] sierpnia 2015 r. D.S. oświadczyła, że w odniesieniu do spornej nieruchomości (1) nie było prowadzone postępowanie wywłaszczeniowe dot. w/w gruntu, (2) nie otrzymała odszkodowania za w/w grunt, (3) właścicielem w/w gruntu na dzień 31 grudnia 1998 r. był S.P., (4) ulica [...] nie była wybudowana w ramach czynu społecznego, (5) aktem notarialnym Rep A Nr [...] z [...] sierpnia 2006 r., jej ojciec S.P. sprzedał Panu S.L. nieruchomość stanowiącą działkę nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] (działka nr [...] podzielona na działki nr [...] i nr [...]) natomiast nie posiada wiedzy na temat sprzedaży roszczeń po dacie 31 grudnia 1998 r., z posiadanych dokumentów to nie wynika i nie ma dodatkowych dokumentów potwierdzających przeniesienie prawa zbycia roszczeń.

Decyzją z [...] grudnia 2015 r., nr [...] Prezydent [...], dalej jako "Prezydent Miasta", ustalił odszkodowanie za sporną nieruchomość, w punkcie II przyznając odszkodowanie na rzecz D.S., a w punkcie V odmawiając uwzględnienia wniosku S.L. o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Zdaniem Prezydenta Miasta przedmiotem umowy sprzedaży objętej aktem notarialnym z [...] sierpnia 2006 r. nie było zbycie roszczeń o odszkodowanie za część działki nr [...] z obrębu [...] zajętej pod drogę (obecnie stanowiącej działkę [...] z obrębu [...]) na nabywcę.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył S.L.

Zaskarżoną decyzją z [...] września 2017 r. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wojewoda stanął na stanowisku, że [...] grudnia 2005 r. o odszkodowanie wystąpił właściciel nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r., który nie zrezygnował w toku prowadzonego postępowania z przysługujących mu z mocy art. 73 przepisów wprowadzających uprawnień. Zdaniem organu odwoławczego złożone obecnie oświadczenia świadków umowy sprzedaży zawartej pomiędzy S.P. i S.L., nie mogą zastąpić oświadczeń składanych przez strony w akcie notarialnym, a wszelkie wątpliwości związane z postanowieniami umów cywilnoprawnych i ich skutkami rozstrzygane być mogą wyłącznie przez sądy powszechne.

Z powyższym nie zgodził się skarżący, wnosząc skargę do WSA.

W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku WSA nie stwierdził naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania w niniejszej sprawie środków o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". WSA za słuszną uznał konkluzję organu, zgodnie z którą podczas umowy sprzedaży nie przekazano na nabywcę uprawnienia odszkodowawczego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył S.L. Wyrok zaskarżył w całości, zarzucając:

I. dokonanie błędnych ustaleń stanu faktycznego i przyjęcie – wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, że:

1. skarżący nie przedstawił wystarczających dowodów do uznania, że strony dokonały przelewu wierzytelności, pomimo, iż skarżący załączył do akt sprawy administracyjnej dokumenty z oświadczeń świadków dowodzące istnienia ustnej umowy przelewu wierzytelności, a mimo powyższego - zupełnie bezpodstawne odmówienie wiarygodności tychże dokumentów oraz ich mocy dowodowej,

2. zarówno roszczenia jak i przedmiotowa nieruchomość zostały zbyte przez S.P. na rzecz skarżącego aktem notarialnym z [...] sierpnia 2006 r., co nie miało miejsca - nieruchomość została sprzedana na podstawie zapisów aktu a roszczenia zostały przelane na podstawie niezależnej ustnej umowy, nota bene warunkującej (zgodnie z ustaleniami stron) przystąpienie do aktu notarialnego finalizującego transakcję kupna sprzedaży nieruchomości,

II. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez:

1) obrazę art. 2, art. 7 w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP,

2) błędną wykładnię art. 509 Kodeksu cywilnego tj. przyjęcie, że strony dokonujące przelewu wierzytelności w okolicznościach niniejszej sprawy winny dokonać cesji z dochowaniem formy pisemnej aktu notarialnego,

3) naruszenie art. 3 ust. 1, art. 5 i art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), dalej jako "k.w.h.", poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że osobą wywłaszczoną, na rzecz której należy ustalić i wypłacić odszkodowanie jest spadkobierczyni właściciela nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. w sytuacji, gdy po tej dacie nieruchomość została zbyta na rzecz osoby trzeciej i fakt ten został potwierdzony wpisem w księdze wieczystej,

4) rażące naruszenie art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, przejawiające się zignorowaniem przez Sąd faktu pominięcia kluczowych dokumentów z oświadczeń świadków, dowodzących przelewu wierzytelności, oraz nieprzesłuchaniu świadków przez organ administracji publicznej, co zaowocowało nieujawnieniem prawdy materialnej a w ślad za tym naruszyło prawo skarżącego do obrony swojego interesu prawnego, bez należytego uzasadnienia zajętego stanowiska,

5) naruszenie art. 1 Protokołu nr 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wywłaszczenie nieruchomości może zostać dokonane bez należnej rekompensaty za pozbawienie własności,

III. naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

1) art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez:

a) faktyczny brak rozpoznania przez Sąd sprawy w zakresie tego, na jakiej podstawie prawnej bądź faktycznej organy administracji publicznej I i II instancji poczyniły nieznane skarżącemu ustalenia uzasadniające wykluczenie dokumentów w postaci oświadczeń świadków ustnej umowy przelewu roszczeń S.P. na rzecz skarżącego wywodząc jednocześnie, że przedmiotowe oświadczenia nie dowodzą przelewu wierzytelności.

b) zignorowanie faktu zaniechania przez organy obu instancji obowiązku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy w sposób wnikliwy i wyczerpujący zarazem, w szczególności przesłuchanie świadków mających istotne znaczenie w sprawie,

2) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 p.p.s.a. przejawiające się tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie (uchylenia decyzji), pomijając istotną okoliczność dotyczącą tego, że zarówno organ I jak i II instancji rażąco naruszył art. 30 § 4 k.p.a..

3) art. 3 § 1 i art. 151 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej bezpodstawnie oddalił skargę, pomimo, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu uzasadniającego odmowę uwzględnienia dokumentów z oświadczeń świadków cesji wierzytelności, bez podania podstawy prawnej lub faktycznej odmowy oraz bez wyczerpującego wyjaśnienia przyczyn zajętego stanowiska, co zaowocowało bezpodstawną odmową uznania skarżącego za następcę prawnego poprzedniego właściciela, pomimo przelania przezeń wierzytelności na rzecz skarżącego.

4) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wyroku i lakoniczne odniesienie się do argumentów podnoszonych przez skarżącego przed Sądem I instancji, w szczególności w części dotyczącej oświadczeń złożonych przez świadków, przez co odniesienie się Sądu do kluczowych dowodów ma charakter pozorny i iluzoryczny - faktycznie jest cytatem decyzji organów administracji publicznej,

5) art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2016 poz. 23 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., 107 § 3 k.p.a. polegające na nieprawidłowym przeprowadzeniu kontroli decyzji Wojewody z dnia [...] września 2017 r., czego skutkiem było oddalenie zamiast uwzględnienia skargi, pomimo naruszenia przez organ administracji art. 6, 7, 8 k.p.a. polegającego na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i naruszenie zasady prawdy obiektywnej.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o (1) uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie w całości, (2) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia [...] września 2017 r. jako decyzji wadliwej oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z [...] grudnia 2015 r. jako decyzji również wydanej z naruszeniem prawa, (3) przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, (4) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, (5) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Skarga kasacyjna zawiera uzasadnienie powołanych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną D.S. wniosła o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna zawiera częściowo usprawiedliwione podstawy.

Za trafny należało uznać zarzut podnoszący naruszenie przepisów postępowania w zakresie zaniechania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i naruszenia zasady prawdy obiektywnej, a także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

Istota sporu w sprawie ogniskuje się wokół kwestii istnienia umowy przelewu wierzytelności. Zdaniem organu I instancji w rozpoznawanej sprawie nie doszło do zbycia roszczenia o odszkodowanie, gdyż złożone oświadczenia świadków umowy, tj. J.P. i K.K. nie mogą zastąpić oświadczeń składanych przez strony umowy w akcie notarialnym. Ponadto D.S. nie potwierdziła, iż przedmiotem umowy z dnia [...] sierpnia 2006 r. było również zbycie roszczenia (strona 5 uzasadnienia decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2015 r.). Z kolei organ odwoławczy przyjął, że: "złożone obecnie oświadczenia świadków umowy sprzedaży zawartej pomiędzy S.P. i S.L., nie mogą zastąpić oświadczeń składanych przez strony w akcie notarialnym". Ponadto organ odwoławczy dodał, że wszelkie wątpliwości związane z postanowieniami umów cywilnoprawnych i ich skutkami, mogą być rozstrzygane wyłącznie przez sądy powszechne. Ocenę organu odwoławczego podzielił Sąd I instancji.

Skład orzekający NSA podziela przytoczony w wyroku Sądu I instancji pogląd WSA w Poznaniu z dnia 20.08.2014 r. sygn. akt IV Sa/Po 459/14, według którego rozstrzyganie o sporach cywilnych jest zastrzeżone dla sądów powszechnych. W judykatach powołanych w tym wyroku odniesiono się do przypadków: roszczenia o usunięcie stanu niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, w rozumieniu art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a także nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju spory mogą być rozstrzygane tylko przez sąd powszechny, gdyż jedynie na mocy orzeczenia sądu powszechnego dochodzi do rozstrzygnięcia w przedmiocie usunięcia stanu niezgodności w księdze wieczystej czy stwierdzenia nabycia własności przez zasiedzenie. Ujawnienie tego rodzaju sporów w toku postępowania administracyjnego może uzasadniać zawieszenie tego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Podkreślenia również wymaga, że co do zasady organ administracji publicznej nie jest zwolniony z dokonania oceny prawnej wszystkich zdarzeń prawnie istotnych z punktu widzenia danej sprawy, w tym także zdarzeń o charakterze cywilnoprawnym. Granica pomiędzy obowiązkiem dokonania samodzielnej oceny przez organ zdarzeń cywilnoprawnych, a potrzebą uzyskania rozstrzygnięcia przez sąd powszechny jest często trudna do uchwycenia. Niewątpliwie co do zasady, bo wyjątki określa art. 100 § 2 i 3 k.p.a., organ nie może zastępować sądu powszechnego w tych wszystkich kategoriach spraw, w których orzeczenie sądu powszechnego jest konieczne, gdy stanowi ono prejudykat. Nie można jednak przyjąć, że wszelkie wątpliwości związane z postanowieniami umów cywilnoprawnych powinny być rozstrzygane przez sądy powszechne. Taki sposób rozumienia kompetencji organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym przeczy zasadom prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów, zobowiązującym organ do ustalenia wszystkich istotnych okoliczności w sprawie oraz ich oceny. Rozstrzyganie przez sąd powszechny nawet najmniejszej wątpliwości organu w kwestii cywilistycznej prowadziłoby do paraliżu wielu postępowań administracyjnych, z uwagi na potrzebę oczekiwania na prawomocne rozstrzygnięcie sądu powszechnego. Nie można więc założyć, że organ jest zwolniony z obowiązku kwalifikowania zdarzeń wywołujących skutki na gruncie prawa cywilnego, jeżeli mają one związek z rozpoznawaną sprawą administracyjną. Należy przyjąć, że "odesłanie" stron na drogę postępowania przed sądem powszechnym powinno nastąpić tylko wówczas, gdy według organu administracji publicznej zgromadzony materiał dowodowy pozostawia daleko posunięte wątpliwości co do istnienia stosunku prawnego bądź prawa oraz jego skutków. Zatem w pierwszej kolejności organ powinien próbować sam ustalić, czy prawo bądź stosunek prawny powstał, albo jakie skutki wywołuje, a w przypadku zaistnienia istotnych wątpliwości odsyłać strony na drogę postępowania cywilnego. Dodać też należy, że procedura administracyjna nie przewiduje rozwiązań prawnych analogicznych do regulacji art. 199a § 3 Ordynacji podatkowej.

W rozpoznawanej sprawie, na podstawie lakonicznych wypowiedzi organu odwoławczego oraz Sądu I instancji nie można jednoznacznie prześledzić toku rozumowania tych podmiotów. Nie wiadomo bowiem, czy przejęto, że nie można uznać, iż doszło do zawarcia umowy przelewu wierzytelności, gdyż jej zawarcie potwierdzają jedynie oświadczenia J.P. oraz K.K., a w konsekwencji okoliczność ta nie została udowodniona, czy też, że umowa jest wadliwa z uwagi na jej formę ustną, czy wreszcie, że zaistniałe wątpliwości nie mogą być rozstrzygnięte w postępowaniu administracyjnym, bowiem wszelkie wątpliwości związane z postanowieniami umów cywilnoprawnych rozstrzygają sądy powszechne.

Ponownie prowadząc postępowanie organ odwoławczy oceni i ewentualnie uzupełni zebrany materiał dowodowy (oświadczenia J.P. i K.K. powinny być odebrane po przesłuchaniu ww. w trybie przewidzianym w k.p.a. z pouczeniem o odpowiedzialności karnej za składnie fałszywych zeznań). W przypadku uznania, że w sprawie zachodzą istotne wątpliwości prawne odnośnie zawarcia lub skuteczności prawnej umowy przelewu wierzytelności organ przed wydaniem decyzji w sprawie powiadomi strony o swoim wstępnym stanowisku i jednocześnie zakreśli stronom termin do ewentualnego wystąpienia na drogę postępowania cywilnego celem przesądzenia przedmiotu sporu, a rozstrzygnięcie wyda po uzyskaniu stanowiska sądu powszechnego. W przypadku braku inicjatywy stron w zakresie wystąpienia na drogę postępowania przed sądem powszechnym lub braku uzasadnionych wątpliwości organu w zakresie zawarcia umowy przelewu wierzytelności, czyli stwierdzenia, że: umowę skutecznie zawarto i nastąpiła cesja albo że nie doszło do jej zawarcia, organ wyda rozstrzygnięcie co do istoty.

Nie zasługiwały na uwzględnienie pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Przepisy art. 145 § 1 i art. 151 p.p.s.a. są tzw. przepisami wynikowymi. Ich zastosowanie jest konsekwencją przyjętej przez sąd administracyjny oceny prawnej. Z kolei art. 3 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Do naruszenia art. 3 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść wyłącznie wówczas, gdyby skarga w ogóle nie została przez sąd rozpoznana lub wbrew ustalonym w tym przepisie wymogom sąd administracyjny uchylił się od kontroli działalności administracji publicznej bądź też zastosował w ramach tej kontroli środki nieprzewidziane w ustawie. Nawet ewentualne naruszenie przez sąd przy rozstrzygnięciu sprawy prawa materialnego czy procesowego nie oznacza, że sąd ten uchybił wynikającemu z ww. regulacji zakresowi kontroli działalności administracji publicznej, jak i że nie zastosował środków określonych w ustawie.

Chybiony jest także zarzut błędu wykładni art. 509 k.c. poprzez przyjęcie, że cesja powinna być dokonana z dochowaniem formy aktu notarialnego. Na stronie 10 uzasadnienia wyroku Sąd I instancji stwierdził, że cesja może wynikać z postanowień umowy notarialnej, na mocy której zbyto nieruchomość, może też stanowić odrębną umowę. Z kolei na stronie 9 ab inito Sąd analizuje postanowienia aktu notarialnego z [...] sierpnia 2006 r. stwierdzając, że w akcie tym nie ma postanowienia, które pozwoliłoby przyjąć, iż strony dokonały przelewu wierzytelności. Konstatacja Sądu dotycząca treści zawartego aktu notarialnego nie oznacza, że według niego umowa przelewu wierzytelności wymaga formy aktu notarialnego.

Nie doszło również do naruszenia przepisów Konstytucji, ani EKPCz. Ani organy ani Sąd nie mieli wątpliwości, że za grunt odjęty pod drogę publiczną przysługuje odszkodowanie. Kwestią sporną nie jest przecież to, czy powinno być ustalone i wypłacone odszkodowanie, lecz ustalenie kto jest uprawniony do owego odszkodowania.

Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 3 ust. 1, art. 5 i art. 10 k.w.h. to powtórzyć należy za Sadem I instancji, że osobą uprawnioną do odszkodowania jest co do zasady były właściciel, tj. właściciel nieruchomości sprzed dnia 1 stycznia 1999 r. Nie oznacza to jednak, że nie może nią być osoba, która legitymowała się formalnoprawnym tytułem uprawniającym do żądania ustalenia i wypłaty odszkodowania, zarówno w dacie złożenia w ustawowym terminie wniosku w tym przedmiocie, jak i w dacie wydania przez wojewodę decyzji o jakiej mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, z tym zastrzeżeniem, że ustalenie i wypłata odszkodowania, tj. wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 73 ust. 4 ustawy, może nastąpić dopiero po wpisaniu do księgi wieczystej prawa własności do danej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Stosownie bowiem do art. 73 ust. 3 ustawy odszkodowanie należy się za odjęcie własności nieruchomości. Trafnie też wskazuje Sąd I instancji, że czym innym jest sprzedaż nieruchomości, a czym innym sprzedaż roszczeń z nią związanych, która jest sprzedażą praw majątkowych, stanowiących wierzytelność zbywcy. W sprawie trafnie przyjęto, że z aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 2006 r. zawartego pomiędzy S.P. a S.L. nie wynika cesja wierzytelności za grunt wywłaszczony pod drogę publiczną. Jak już wspomniano oceny prawnej wymagają natomiast twierdzenia i argumenty Skarżącego kasacyjnie, według których umowa przelewu wierzytelności miała zostać zawarta ustnie.

Z tych względów na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.