Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 222/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2015-07-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art 7 ust 1, art 12 art 11
journal: Dz.U. 2012 poz 86
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o  przyznanie płatności - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 lipca 2015 r. sprawy ze skargi "E." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 22 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji producentów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu z siedzibą w B. z dnia 25 lipca 2014 r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz "E." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] decyzją z dnia 22.12.2014 r., , Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16.07.2014 r., którą uchylono czynność materialno-techniczną w postaci wpisu w dniu 08.07.2010 r. [...] Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w , pod numerem identyfikacyjnym [...] do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz odmówiono wpisu do tej ewidencji.

Ww. zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. 2012, poz. 86) – zwanej dalej "ustawą o krajowym systemie ewidencji", w związku z art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173) – zwanej dalej "ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich", art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1 z dnia 23.12.1995 r.) - zwanego dalej "rozporządzeniem Rady Nr 2988/95, art. 30 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16) - zwanego dalej "rozporządzeniem Rady Nr 73/2009", art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011) – zwanego dalej "rozporządzeniem Komisji Nr 65/2011", oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – zwanej dalej "K.p.a.".

Zaskarżoną decyzję wydano w następującym stanie faktycznym.

W dniu 08.07.2010 r. [...] (zwana dalej także "Spółką" lub "Stroną") uzyskała wpis do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na podstawie wniosku złożonego w dniu 08.07.2010 r.

W dniu 26.02.2014 r. Kierownik Biura Powiatu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany także "Organem I instancji"), wobec podejrzenia stwarzania przez Spółkę wraz z innymi podmiotami z nią powiązanymi "sztucznych warunków" w celu uzyskania wraz z podmiotami powiązanymi korzyści (płatności) w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej polegającej na wpisie do ewidencji producentów na podstawie wniosku o wpis do ewidencji producentów celem ustalenia, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki wpisu do ewidencji producentów przez Spółkę na podstawie art. 3 ust. 1-3 oraz art. 12 ust. 3-5 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów.

Po zakończeniu postępowania dowodowego ww. decyzją z dnia 25.07.2014 r. Kierownik Biura Powiatu uchylił czynność materialno-techniczną w postaci wpisu w dniu 08.07.2010 r. Spółki pod numerem identyfikacyjnym [...] do krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz odmówił dokonania wpisu do tej ewidencji.

W uzasadnieniu ww. decyzji Organ I instancji przedstawił stan faktyczny, w którym wskazano, że [...]. nie stanowi względem spółek oraz osób fizycznych (wymienionych na str. 10 uzasadnienia decyzji Organu I instancji) odrębnego przedsiębiorstwa, wskazując przy tym na dokonane ustalenia co do istnienia zależności pomiędzy Sp. z o.o. a wskazanymi spółkami prawa handlowego w zakresie osobowym (tożsamość osoby pełniącej funkcje zarządcze oraz wspólników), siedziby oraz zakresu działalności w PKD (Polskiej Klasyfikacji Działalności), co zdaniem Organu I instancji pozwala na przyjęcie, że doszło do wypełnienia dyspozycji norm wynikających z powołanych przepisów prawa unijnego, a więc podejmowanie działań przez tworzenie wielu podmiotów prawa handlowego, skierowanych na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z celami prawa wspólnotowego, których celem jest stosowanie stawek degresywnych, limitów powierzchni czy też modulacji, a tym samym tworzenie sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści. Zdaniem Organu I instancji, ustalony i wykazany związek pomiędzy poszczególnymi spółkami, wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej, pozwala na przyjęcie, że nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania płatności.

Nadto, Organ I instancji, odnosząc się do definicji terminów "rolnik" i "gospodarstwo" wskazał, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, że Spółka nie może być uznana za rolnika posiadającego odrębne gospodarstwo z uwagi na charakter powiązań pomiędzy opisanymi spółkami, które de facto należy traktować jak jeden podmiot będący rolnikiem. Tym samym - zdaniem Organu I instancji - nie jest spełniona przesłanka wpisu do ewidencji producentów, ponieważ Spółka nie spełnia definicji "producenta" określonej w art. 3 pkt 2 i 3 ustawy o krajowym wpisie do ewidencji.

Od ww. decyzji Organu I instancji Spółka złożyła odwołanie zarzucając jej naruszenie:

1. art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 6 K.p.a. przez uchylenie czynności materialno-technicznej w formie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej;

2. art. 13 § 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów przez jego błędne zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, iż skarżąca nie jest producentem w rozumieniu ustawy;

3. art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji Nr 65/2011 przez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że Spółka sztucznie stworzyła warunki do otrzymania płatności.

Nadto, Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 25.07.2014 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine K.p.a.

Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania, stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka nadanego już uprzednio numeru producenta [...]Sp. z o.o., po czym przywołano przepisy ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, w tym art. 13 ust.1, rozporządzenia Rady Nr 2988/95, rozporządzenia Rady Nr 73/2009, rozporządzenia Komisji Nr 65/201 oraz orzeczenia sądów administracyjnych, które zdaniem Organu odwoławczego potwierdzają prawidłowość postępowania Organu I instancji w zakresie prawidłowości zastosowania trybu dla celów ponownej weryfikacji prawidłowości nadania numeru ewidencyjnego i wpisania Strony do ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków.

Odnosząc się do definicji terminów "rolnik" i "gospodarstwo", wynikające z przywołanych przepisów prawa unijnego, Organ odwoławczy wskazał, że Organ I instancji wykazał, iż w przedmiotowym postępowaniu mamy do czynienia z jednym gospodarstwem, w ramach którego, wyodrębnione zostały mniejsze jednostki produkcyjne działające w formie spółek prawa handlowego. Wychodząc bowiem z definicji zawartych w przepisie art. 2 rozporządzenia Rady 73/2009 mamy do czynienia z jednym gospodarstwem mającym swoją siedzibę pod adresem: [..], rozumianym jako jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, rozumianego jako grupa osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków.

Dalej wskazano, że obok Spółki pod adresem [...], , znajdują się również podmioty[...].

Następnie wskazano, że Organ I instancji ustalił zależności pomiędzy podmiotami (szczegółowo opisanymi na str. 7-8 uzasadnienia zaskarżonej decyzji), a które dotyczą zarówno udziałowców, siedziby jak i zakresu działalności w PKD, po czym przedstawiono, na czym polegają te zależności, powołując przy tym przepisy ww. rozporządzeń unijnych oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.01.2013 r. (bez wskazania sygnatury) i z dnia 22.09.2011 r., II GSK 942/10, wyrok WSA w Warszawie z dnia 07.05.2012 r., V SA/Wa 2299/12.

W ocenie organu odwoławczego, Organ I instancji działał w oparciu o zasadę prymatu prawa unijnego nad krajowym, w pierwszej bowiem kolejności odwołał się do uregulowań unijnych regulujących sytuację podmiotów starających się o przyznanie płatności w ramach działań finansowanych ze środków finansowych z Unii Europejskiej, po czym wskazano na obowiązki krajów członkowskich Unii Europejskiej i Komisji Europejskiej nakładanych przez prawo wspólnotowe co do wykorzystywania tych środków z budżetu Wspólnoty zgodnie z ich przeznaczeniem, przywołując przy tym orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zdaniem Organu odwoławczego, Organ I instancji przez analizę dokonywanych płatności na rzecz spółek mających siedzibę pod adresem [...] wykazał, że w przypadku wskazanych spółek i osób działania podjęte przez zarządzających tymi spółkami miały na celu ominięcie limitów kwotowych i powierzchniowych wynikających ze wskazanych przepisów dotyczących przyznawania płatności ONW i w ramach programu rolnośrodowiskowego, po czym przywołano wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.01.2013 r. (bez wskazania sygnatury) i z dnia 22.09.2011 r., II GSK 942/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 07.05.2012 r., V SA/Wa 299/12 oraz przepisy ww. rozporządzeń Rady i Komisji dotyczące tworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności.

Nadto, Organ odwoławczy wskazał, że o sztucznym podziale gospodarstwa świadczyć w przedmiotowej sprawie może to, że działki ewidencyjne stanowiły powstaniem spółki zorganizowaną całość, zaś wydzielenie pomiędzy poszczególnymi podmiotami został dokonany w ten sposób, aby każdy z nich zalesił maksymalną możliwą powierzchnię.

Końcowo wskazano przy tym, że ocena zgodności z prawem anulowanej czynności nadania numeru identyfikacyjnego odbywa się w oparciu o kryterium określone w przepisie art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. Nadanie numeru identyfikacyjnego jest czynnością materialno-techniczną organu administracji publicznej. Czynność ta jednak może być dokonana jedynie wówczas, gdy podmiot spełnia warunki przewidziane w przepisach ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. Stosownie do art. 12 ust. 1 ww. ustawy, numer identyfikacyjny nadaje się jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów. W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Podkreślono również, że art. 18 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich wskazuje, że jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot współposiadania, pomoc przysługuje temu współposiadaczowi gruntu, co do którego pozostali współposiadacze wyrazili pisemną zgodę, o której mowa, dołącza się do wniosku o przyznanie pomocy. Zapis ten ma na celu wyeliminowanie "sztucznych" podziałów gospodarstw celem ominięcia modulacji w przypadku części programów pomocowych czy też limitu zalesionych hektarów przez współwłaścicieli i współposiadaczy. W obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących, które chociażby w przypadku pomocy zalesieniowej wyznaczają limit 20 ha.

Biorąc pod uwagę powyższe, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów zaskarżoną decyzją uchylił czynność materialno – techniczną w postaci wpisu Spółki do ewidencji producentów.

Powyższą decyzję Organu odwoławczego Spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...], i wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, zarzuciła jej:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające uchylenie czynności materialno-technicznej i odmowę wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, jak również błędną wykładnię poprzez oparcie interpretacji przepisu w zakresie odmowy wpisu wnioskodawcy, któremu uprzednio został nadany numer identyfikacyjny, jedynie na wykładni literalnej, pomimo iż wykładnia celowościowa tego przepisu wskazuje na inny cel ustawodawcy;

2) art. 12 ust. 4 pkt 1) w zw. z art. 12 ust. 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji przez jego błędne zastosowanie oraz art. 12 ust. 4 pkt 2) przez jego niezastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżąca Spółka jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego, a tym samym nie przysługuje jej odrębny numer identyfikacyjny, pomimo iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy na to nie wskazuje;

3) art. 3 pkt 1) oraz pkt 3) ustawy o krajowym systemie ewidencji przez niezastosowanie wskutek uznania, iż stoi on w sprzeczności z prawem wspólnotowym, pomimo iż taka sprzeczność nie zachodzi, a tym samym zastosowanie powinny znaleźć przepisy prawa polskiego;

4) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Nr 2988/95, art. 30 rozporządzenia Rady Nr 73/2009 oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji Nr 65/2011 przez ich błędne zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że znajdują one zastosowanie w postępowaniu dotyczącym odmowy wpisu do ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, podczas gdy winny one znaleźć zastosowanie w ewentualnym odrębnym postępowaniu o wycofanie przyznanych danemu podmiotowi korzyści.

II. naruszenie innych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. przez:

- brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i oparcie decyzji na wybiórczo dobranych okolicznościach faktycznych,

- błędną ocenę zebranego materiału dowodowego prowadzącą do uznania, iż spółka jest współposiadaczem gospodarstwa rolnego, pomimo iż wniosek ten opiera się jedynie na domniemaniach wynikających z powiązań kapitałowych i osobowych Spółki z innymi posiadaczami gospodarstw rolnych, nie zaś na wyczerpującej i dogłębnej analizie zebranych dowodów, a w szczególności stanu rzeczywistego posiadania przez skarżącą gospodarstwa rolnego;

- oparcie oceny materiału dowodowego na stanie faktycznym obejmującym zbiorczo kilka lat funkcjonowania Spółki od momentu jej wpisu do ewidencji, pomimo iż o wpisie do ewidencji producentów winien decydować stan faktyczny na dzień złożenia wniosku o wpis do ewidencji;

2) art. 107 § 3 K.p.a. przez:

- sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób uniemożliwiający skarżącej Spółce odniesienie się do poszczególnych zarzutów,

- dokonanie błędnej subsumcji stanu faktycznego pod hipotezy norm prawnych zawartych w przepisach art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Nr 2988/95, art. 30 rozporządzenia Rady Nr 73/2009 oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji Nr 65/2011,

- oparcie uzasadnienia decyzji wyłącznie na powtórzeniu, bez dalszej analizy czy krytycznego spojrzenia, argumentów Organu I instancji,

- brak logicznej spójności w przytaczanych okolicznościach, cytowanych wyrokach i przepisach, wskazujący na dobieranie argumentów przez organ do z góry podjętej przez niego decyzji;

3) naruszenie wyrażonej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności przez brak

ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy, a jedynie dokonanie kontroli

decyzji organu I instancji.

Uzasadniając zarzuty skargi skarżąca Spółka zakwestionowała argumentację organów obu instancji przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na zarzuty skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia 09.06.2015 r., reprezentujący skarżącą Spółkę pełnomocnik podtrzymał zarzuty opisane w skardze, podkreślając przy tym, że przedmiotem sprawy jest kwestia uchylenia i odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych i nadania numeru identyfikacyjnego, a zatem organy ARiMR powinny ograniczyć się do zbadania warunków dokonania tych rozstrzygnięć na podstawie stanu faktycznego występującego w dacie dokonania wpisu. Zdaniem Skarżącej, dokonaną ocenę organów odwołującą się do sztucznych warunków do uzyskania płatności należy uznać za przedwczesną, na potwierdzenie czego powołano wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08.07.2014 r., II GSK 895/13, i z dnia 15.04.20134., II GSK 877/13.

Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] u z n a ł, co następuje:

Skarga jest zasadna.

W myśl art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "P.p.s.a", Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. Oznacza to, że sądowa kontrola ostatecznej decyzji administracyjnej polega na badaniu jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał,

że decyzję tę należało uchylić, bowiem została wydana z naruszeniem prawa mającym wpływ na wynik sprawy.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawa w podobnym stanie faktycznym i prawnym (również dotycząca wpisu do ewidencji producentów rolnych, z tym że wpisu innego podmiotu prawa dokonanego w dniu 29.05.2006 r.) była przedmiotem rozstrzygnięcia tutejszego Sądu, która zakończyła się wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2015 r. (sygn. akt I SA/Sz 206/15). Stanowisko tego Sądu zawarte w tym wyroku Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Kwestie związane z tworzeniem i prowadzeniem ewidencji producentów uregulowane zostały w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r., poz. 86) – zwanej "ustawą o krajowym systemie ewidencji producentów". Ustawa ta od jej wejścia w życie była wielokrotnie nowelizowana. Stąd inne było brzmienie poszczególnych przepisów powołanych przez organy na dzień dokonania zakwestionowanego wpisu (tutaj: 08.07.2010 r.), a inne na dzień wydania zaskarżonej decyzji.

I tak, w myśl art. 7 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji w dacie nadania numeru ewidencyjnego skarżącej Spółce ewidencja producentów zawiera:

1) imię i nazwisko albo nazwę producenta, określenie jego miejsca zamieszkania i adres albo określenie siedziby i adres, a w przypadku osoby fizycznej również numer ewidencyjny powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), z zastrzeżeniem ust. 3;

2) numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12.

3) numer identyfikacyjny w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej (REGON), jeżeli numer taki został nadany;

4) numer identyfikacji podatkowej (NIP), jeżeli numer taki został nadany;

5) imię i nazwisko oraz określenie miejsca zamieszkania i adres pełnomocnika, jeżeli został ustanowiony, albo osoby uprawnionej do reprezentacji, wraz z numerem identyfikacji podatkowej (NIP), jeżeli numer taki został nadany, oraz numerem ewidencyjnym powszechnego elektronicznego systemu ewidencji ludności (PESEL), z zastrzeżeniem ust. 3;

6) numer rachunku bankowego producenta lub osoby, o której mowa w pkt 5.

Zastrzec przy tym należy, że przywołany wyżej przepis w art. 7 ust. 1 pkt 1 i ustęp 3 art. 7 nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy osoby fizycznej nieposiadającej obywatelstwa polskiego.

Natomiast w dniu 01.09.2011 r. weszła w życie nowelizacja powyższego przepisu sprowadzająca się do skreślenia z ust. 1 pkt 4 i pkt 5 odnoszących się do numeru NIP słów "jeżeli został nadany".

Zgodnie zaś z art. 11 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji (w brzmieniu obowiązującym w chwili dokonywania wpisu będącego aktualnie przedmiotem postępowania) producent podlega wpisowi do ewidencji producentów na podstawie wniosku złożonego do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy. Dnia 15 marca 2010 r. weszła w życie zmiana, stosownie do której przepis ten otrzymał następujące brzmienie: wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję.

Kolejnym przepisem znajdującym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie jest art. 12 ustawy o krajowym systemie ewidencji, który w chwili dokonywania wpisu skarżącej Spółki do ewidencji producentów rolnych miał następujące brzmienie:

"1. Jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny.

2. Numer identyfikacyjny, o którym mowa w ust. 1, jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego.

3. Wnioskodawcy podlegającemu wpisowi do ewidencji producentów na podstawie kilku tytułów nadaje się jeden numer identyfikacyjny.

4. W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę.

5. W przypadku producentów rolnych, przetwórców, podmiotów prowadzących zakłady utylizacyjne lub potencjalnych beneficjentów, działających w formie spółki cywilnej, nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny nadaje się temu wspólnikowi, co do którego pozostali wspólnicy wyrazili pisemną zgodę.

6. W przypadkach, o których mowa w ust. 4 i 5, do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza się pisemną zgodę odpowiednio współmałżonka, współposiadacza gospodarstwa rolnego albo wspólników.".

W rozpoznawanej sprawie jako podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia organy wskazały art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji, który pomiędzy dokonaniem wpisu skarżącej Spółki do ewidencji, a wydaniem zaskarżonej decyzji nie zmienił swego brzmienia. Zgodnie z tym przepisem, kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12.

W świetle treści ww. przepisu art. 13 ust.1 ustawy o krajowym systemie ewidencji wprost wynika, że podstawą odmowy wpisu do ewidencji producentów mogą się stać dwie okoliczności, a mianowicie:

1. wnioskodawca nie jest producentem,

2. wnioskodawcy został uprzednio nadany numer ewidencyjny.

Nie budzi zatem wątpliwości, że przepis ten stanowi nie tylko podstawę prawną odmowy wpisu do ewidencji w momencie składania wniosku, lecz może także stanowić podstawę uchylenia czynności materialno-technicznej jaką jest już dokonany wpis i jednoczesnej odmowy wpisu, ale tylko wówczas, gdy ujawnią się okoliczności wskazujące, że rejestracja producenta i związane z nią nadanie numeru identyfikacyjnego zostały dokonane pomimo braku wymaganych w tym względzie przesłanek, a brak ten wystąpił już w momencie dokonywania wpisu. Konieczne staje się wówczas wyeliminowanie tej wadliwej czynności przez jej uchylenie w drodze decyzji przy zastosowaniu na zasadzie analogii art. 13 ust. 1 ustawy z 2003 r. o krajowym systemie ewidencji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. akt III SA/Po 608/07, wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 465/11, wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 943/12 - opublikowane w internetowej bazie orzeczeń cboisa.nsa.gov.pl).

Podkreślić jednak przy tym należy, że przedmiotem oceny organu w takiej sytuacji (ujawnienia braku przesłanek koniecznych do rejestracji producenta i nadania numeru identyfikacyjnego) jest stan faktyczny istniejący w dacie dokonywania wpisu, ustalony w oparciu o okoliczności ujawnione już pod dokonaniu wpisu, z których to okoliczności wynika wadliwość dokonanej rejestracji producenta i związanego z nią nadania numeru identyfikacyjnego. Stanowisko powyższe jest zgodne z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2014 roku, sygn. akt II GSK 877/13, gdzie wprost wskazano, że o wpisie do ewidencji producentów decyduje stan faktyczny na dzień złożenia wniosku. Zatem to stan faktyczny zaistniały na dzień złożenia wniosku powinien być zanalizowany przez organ administracji. Jeżeli organ uchyla czynność materialno-techniczną polegającą na wpisie do ewidencji producentów rolnych i wydaje decyzję o odmowie jego dokonania, powinien to uczynić na podstawie stanu faktycznego istniejącego w chwili dokonywania wpisu. Ten stan faktyczny powinien być ustalony przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych, które istniały w chwili dokonywania wpisu, ale wyszły na jaw już po jego dokonaniu.

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał, że: "W przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka nadanego już uprzednio numeru producenta [...].". Organ nie wyjaśnił jednak na czym spełnienie tej przesłanki polegało, podkreślić bowiem należy, że Spółka [...] jak i skarżąca Spółka, to odrębne spółki prawa handlowego, które w świetle prawa są odrębnymi osobami prawnymi. Aby zatem skutecznie twierdzić w rozpoznawanej sprawie, że spełniona została przesłanka "uprzednio nadanego numeru producenta", należy wykazać, że w dacie dokonania wpisu, tj. na dzień 08.07.2010 r. oba te podmioty były jednym producentem, a zatem jednym podmiotem prawa i obowiązków. Natomiast organy administracyjne dokonały analizy powiązań (osobowych, siedziby, przedmiotu działalności) występujących pomiędzy skarżącą Spółką oraz innymi podmiotami (spółkami prawa handlowego), w tym powstałymi po dokonaniu spornego wpisu. Ani w decyzji Organu I instancji, ani też w decyzji organu II instancji, nie przedstawiono analizy stanu faktycznego występującego na dacie wpisu. Już z tego powodu należało uznać, że organy dopuściły się naruszenia ww. przepisu art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji. Przy ocenie bowiem, czy została spełniona przesłanka nadanego uprzednio numeru ewidencyjnego temu samemu wnioskodawcy, nie mają znaczenia zdarzenia powstałe po nadaniu tego numeru, takie jak utworzenie kolejnych spółek, ani też okoliczność pobierania przez te spółki płatności w określonych wysokościach, czy też, że wnioski dotyczą tych samych działek ewidencyjnych. W przedmiotowej sprawie organ administracji powinien był ponad wszelką wątpliwość wykazać, że chociaż na gruncie prawa handlowego spółki te, tj. skarżąca Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o., były odrębnymi spółkami i w konsekwencji były odrębnymi podmiotami prawa i obowiązków (odrębnymi osobami prawnymi), to pomimo tego były jednakże jednym producentem rolnym i to już na chwilę dokonania wpisu. W ocenie Sądu, organy tej istotnej dla meritum rozpoznawanej sprawy okoliczności nie wykazały. Podnoszone przez organy okoliczności w postaci pełnienia przez tę samą osobę funkcji prezesa zarządu w powiązanych ze skarżącą spółkach, czy tych samych wspólników, nie są okolicznościami przesądzającymi o tym, że obie spółki są jednym producentem rolnym. Obowiązujące przepisy prawa w istocie nie zakazują jednej osobie fizycznej pełnić funkcji prezesa lub posiadać udziały w innych podmiotach (tutaj: spółkach prawa handlowego). A zatem z faktu, że jedna osoba pełni funkcje zarządcze w innych podmiotach prawa lub jest udziałowcem w innych spółkach nie daje podstawy do wnioskowania, że podmioty te są jednym i tym samym podmiotem. Dla porządku podnieść należy, że z treści decyzji Organu odwoławczego wynika, że ze skarżącą Spółką powiązane były inne wskazane przez Organ odwoławczy spółki prawa handlowego, a więź ta polegała na tożsamości osobowej co do osoby prezesa zarządu jak i wspólników. Kolejnym argumentem mającym zdaniem organów przemawiać za jednością producenta rolnego miała być okoliczność posiadania przez skarżącą Spółkę, wraz z powiązanymi z nią innymi wskazanymi przez Organ odwoławczy spółkami, tej samej siedziby. Również i ta okoliczność w ocenie Sądu sama w sobie nie może przesądzać o tym, że w sytuacji gdy kilka spółek prawa handlowego ma taką samą siedzibę, to mamy do czynienia z jednym podmiotem. W obowiązującym porządku prawnym, brak jest bowiem przepisu, który zakazywałby posiadanie przez kilka podmiotów jednej siedziby, brak jest także regulacji, z której wynikałoby, że posiadanie jednej siedziby przez kilka podmiotów rodzi skutek w postaci powstania jednego podmiotu. To samo dotyczy okoliczności co do tożsamości przedmiotu działania spółek.

Zauważyć jednakże należy, że Organ odwoławczy analizując podstawę do odmowy dokonania wpisu wskazał na okoliczność "uprzedniego nadania numeru producenta", natomiast Organ I instancji wskazywał na fakt, że skarżąca Spółka nie spełnia definicji "producenta" określonej w art. 3 pkt 2 i 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji, a zatem, że nie jest producentem rolnym. Tym samym, pomimo że Organ odwoławczy zaakceptował stanowisko Organu I instancji, nie wskazując jednak, czy w jego ocenie zachodzi także druga przesłanka odmowy wpisu, czy tylko jedna, nie zawarł oceny decyzji pierwszoinstancyjnej w tym przedmiocie.

Nadto wskazać należy, że Organy obu instancji odwołały się do przepisu art. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji zawierającego definicje określeń użytych w ustawie o krajowym systemie ewidencji w brzmieniu obowiązującym na chwilę wydania decyzji. Zgodnie z pkt. 1 art. 3, określenie "gospodarstwo rolne" oznacza – wszystkie nieruchomości rolne będące w posiadaniu tego samego podmiotu lub gospodarstwo w rozumieniu art. 2 lit. b ww. rozporządzenia Rady Nr 73/2009, natomiast w myśl pkt. 2, określenie "producent" oznacza - producenta rolnego, organizację producentów, przetwórcę, podmiot prowadzący zakład utylizacyjny oraz potencjalnego beneficjenta. Stosownie do pkt. 3, określenie "producent rolny" oznacza - osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą:

a) posiadaczem gospodarstwa rolnego lub

b) rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, lub

c) posiadaczem zwierzęcia.".

Definicje te zasadniczo odpowiadają definicjom zawartym w art. 2 lit. a i lit. b ww. rozporządzenia Rady Nr 73/2009, stosownie do których określenie "rolnik" oznacza "osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą" (lit. a), natomiast "gospodarstwo" oznacza "wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego" (lit. b). Brzmienie tych przepisów odpowiada dacie dokonywania spornego wpisu (19.08.2008 r.), a zatem miały do niego zastosowanie.

Wskazać przy tym również należy, że zakres postępowania dowodowego prowadzonego przez organ ARiMR w niniejszej sprawie wyznaczały przepisy ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów. Ponieważ przepisy postępowania pełnią służebną rolę w stosunku do prawa materialnego i służą realizacji tych norm prawnych, zawsze przepisy prawa materialnego określają, które zdarzenia są istotne w danej sprawie. Zatem, przesłanki przepisu prawa materialnego, tutaj art. 13 ust.1 ustawy o krajowym systemie ewidencji, który ma w sprawie zastosowanie, wyznacza granice obowiązków dowodowych organu. W związku z tym zakres postępowania podatkowego winien obejmować dowody mające na celu ustalenie, która z okoliczności przewidziana w art. 13 ust. 1 tej ustawy wystąpiła w badanej sprawie, a mianowicie, czy wnioskodawca nie jest producentem lub, czy wnioskodawcy został uprzednio nadany numer ewidencyjny. Obowiązkom tym Organy obu instancji nie sprostały w rozpoznawanej sprawie, nie wykazały bowiem w przeprowadzonym postępowaniu wystąpienia przyjętej w zaskarżonej decyzji przesłanki uchylenia wpisu i odmowy wpisu do ewidencji producentów skarżącej Spółki, przewidzianej w art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji, tj. uprzedniego nadania producentowi numeru identyfikacyjnego.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez Organy obu instancji kwestii doprowadzenia do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, umożliwiającego korzystanie z pomocy udzielanej na wsparcie rozwoju obszarów wiejskich, z ominięciem limitów powierzchniowych dotyczących przyznawanych płatności, wskazać należy,

że powoływanie się na ten argument w postępowaniu dotyczącym wpisu do ewidencji producentów rolnych nie ma racji bytu. Przywołane bowiem przez organ przepisy art. 4 ust. 3 ww. rozporządzenia Rady Nr 2988/95, zgodnie z którym: "Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.", a także art. 4 ust. 8 ww. rozporządzenia Komisji Nr 65/2011, w myśl którego: "Nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.", dotyczą kwestii przyznawania płatności ze środków unijnych, a nie dokonywania wpisów w ewidencjach. Z tego też powodu kwestia, czy skarżąca Spółka sztucznie stworzyła warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia, powinna być rozstrzygana w postępowaniach o przyznanie konkretnych płatności. Sąd w pełni podziela w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 738/13 – oddalającego skargę kasacyjną organu ARiMR, w którym wskazano, że: "Nie znajduje również uzasadnionych podstaw zarzut niezastosowania art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, [...]. Zasadnie bowiem Sąd I instancji stwierdził, że rozważania organu w tym zakresie były przedwczesne. Sprawa dotyczyła odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych i nadania numeru identyfikacyjnego nie zaś wniosku o przyznanie płatności, a więc sprawy z zakresu środków wsparcia obszarów wiejskich, do którego mógłby mieć zastosowanie przywołany przepis.".

Nadto zauważyć należy także, że podobny pogląd wyrażono w zacytowanym przez Organ odwoławczy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2013 r. (bez wskazania sygnatury) dotyczącym także wpisu do ewidencji, w którym stwierdzono, że: "Kwestia, czy to swoiste "multiplikowanie" spółek cywilnych stanowi uzasadnioną okolicznościami formę prowadzenia działalności rolniczej, czy też jest tylko przejawem działania nastawionego na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwocie, musi być rozstrzygnięte przez organy administracji publicznej, na tle okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim konkretnych przepisów prawa regulujących cel, zasady oraz warunki przyznawania wsparcia. Kwestie te będą rozstrzygane w innym postępowaniu, zaś prawidłowość działania organów w tym zakresie będzie mogła zostać poddana ocenie sądów administracyjnych".

W tym kontekście należy zgodzić się ze stroną skarżącą, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest kwestia uchylenia i odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, a zatem Organy obu instancji powinny ograniczyć się do zbadania ww. warunków dokonania takich rozstrzygnięć na gruncie art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji. Przedstawioną w tym zakresie ocenę organu odnoszącą się do stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności uznać należy więc za co najmniej przedwczesną. Takie również stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyroku z dnia 15.04.2014 r., II GSK 895/13, powołanym przez Skarżącą.

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, Organ odwoławczy jak i Organ I instancji nie wykazały w stopniu wystarczającym zaistnienie okoliczności "uprzednio nadanego numeru identyfikacyjnego" przewidzianej w art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji, uzasadniającej uchylenie wpisu skarżącej Spółki w dniu 08.07.2010 r. do ewidencji producentów rolnych.

Uznać zatem należało, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i z tego powodu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. orzekł o jej uchyleniu.

Ponownie rozpatrując sprawę Organ ARiMR uwzględni przytoczoną powyżej ocenę prawną i dokona analizy stanu fatycznego występującego na dzień dokonania wpisu skarżącej Spółki do ewidencji producentów rolnych.

O niewykonywaniu zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...] zł tytułem kosztów postępowania sądowego, obejmującą uiszczony wpis od skargi ([...] zł) określony zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193, ze zm.), wynagrodzenie adwokata z tytułu zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł (obliczony na podstawie § 14 ust. 2 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz.461) oraz uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa procesowego ([...] zł).