Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 940/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2011-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1. art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 1,5,6, art. 8 ust.1pkt1, art. 39 ust. 1 i2, art. 41pkt1 i 2, art. 106 ust. 4, art. 107, art. 109
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 138 par. 1pkt 1, art. 7-11, art. 77, 81,107 par. 1 i 3, art. 127 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 170, art. 250, art. 145 par. 1 pkt 1 lit.c
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adw. M. K. kwotę [...] zł ( [...]) obejmującą należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Dnia [...] J.K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z wnioskiem o przyznanie pomocy w postaci bezzwrotnego lub zwrotnego zasiłku celowego specjalnego na zakup lodówki. Wniosek ten uzupełnił następnie pismami z dnia [...] opisując swoją sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną.

Kierownik Rejonu Pracy Socjalnej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu wniosku J.K. odmówił mu przyznania pomocy na wnioskowany cel.

J.K.złożył odwołanie od powyższej decyzji, w wyniku rozpoznania którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia pod kątem rozważenia możliwości przyznania bezzwrotnego, względnie zwrotnego zasiłku na wskazany we wniosku cel. Kolegium uznało, że lodówka jest niezbędnym sprzętem w gospodarstwie domowym wnioskodawcy. Kolegium podkreśliło, że należy wziąć pod uwagę trudną sytuację finansową strony. Pokrywanie rat zakupionej lodówki z bieżącego, skromnego budżetu domowego wnioskodawcy, spowoduje w ocenie Kolegium, znaczne uszczuplenie jego budżetu domowego.

Kierownik Rejonu Pracy Socjalnej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...]po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 1, 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i ust. 2,

art. 41 pkt 1 i 2, art. 106 ust. 4, art. 107, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.

o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), odmówił J.K. przyznania wnioskowanej pomocy. Uzasadniając przyczyny odmowy przyznania J.K. zasiłku celowego na zakup lodówki organ wskazał, kiedy i w jakim zakresie może być przyznany zasiłek celowy - w świetle uregulowań art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1, 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej i wyjaśnił, że strona nie spełnia przesłanek

do uzyskania tej formy pomocy, gdyż jej dochód w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej tj. 477 zł.

W dalszej części uzasadnienia organ rozważył określone w art. 41 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przesłanki udzielenia pomocy w szczególnie uzasadnionych przypadkach pod kątem możliwości przyznania pomocy zwrotnej

i wskazał na nie zaistnienie w sprawie okoliczności uzasadniających przyznanie takiej pomocy. W ocenie organu, w przypadku wymienionej wyżej formy pomocy oczywistość jej otrzymania musi być wyrazista i odbiegająca od sytuacji osób i rodzin kwalifikujących się do jej uzyskania przy spełnieniu ustawowego kryterium dochodowego. Organ I instancji podkreślił, że pomoc ta powinna być świadczona

w szczególnie uzasadnionych przypadkach, tj. w przypadku wystąpienia zdarzenia losowego i niezawinionego przez wnioskodawcę.

W ocenie organu, w przejściowych trudnościach finansowych osoba bądź rodzina powinna podjąć działanie zmierzające do pomniejszenia tych trudności, wykorzystując przede wszystkim własne środki i możliwości.

Organ wskazał dalej, że nie bez znaczenia jest fakt, iż J.K. systematycznie korzysta ze środków pomocowych Gminy.

J.K. złożył odwołanie od powyższej decyzji i wniósł o jej zmianę lub uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdyż decyzja organu I instancji została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tzn. bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia

[...], działając na podstawie art. 138 § 1

pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 39, art. 41 pkt 1 i 2 ustawy

o pomocy społecznej, po rozpatrzeniu odwołania J.K. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium rozpatrując wniesione odwołanie stwierdziło, że nie znalazło podstaw do jej zmiany lub uchylenia i przekazania kolejny raz do rozpatrzenia przez organ I instancji.

J.K. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 80/08 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego .

W uzasadnieniu wyroku Sąd zwrócił uwagę, że organ I instancji skupił się na wykazaniu jakiej to już pomocy udzielił stronie w okresie, w którym został złożony wniosek oraz akcentował fakultatywny charakter pomocy, a także wyłożył na niekorzyść strony nabycie lodówki na raty stwierdzając, że skarżący powinien w takiej sytuacji liczyć się z koniecznością spłaty rat. Natomiast organ II instancji rozpatrując dowołanie wyraził przekonanie, że jego rola polega na kontroli zgodności z prawem decyzji organu I instancji, co stanowi istotne przeinaczenie funkcji organu odwoławczego wynikającej z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego sformułowanej w art. 15 kpa. Z zasady tej płynie powinność ponownego rozpatrzenia i rozpoznania przez organ odwoławczy sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji i wydania odpowiednio do ustaleń i rozważań decyzji zgodnie z jednym z przepisów art. 138 kpa.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie mogła być uznana za zgodną z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, skoro organ odwoławczy dokonał tylko kontroli decyzji organu I instancji, a nie rozpatrzył i nie ustosunkował się do zarzutów odwołania. Sąd zwrócił równocześnie uwagę, że razi niekonsekwencją stanowisko Kolegium, które, mimo że decyzja organu I instancji, podobnie jak pierwsza decyzja tego organu w sprawie, niespełniała warunków do uznania jej za mieszczącą się w granicach uznania administracyjnego, ponownie rozpatrując odwołanie, decyzję utrzymał

w mocy i nie podjął nawet próby uzupełnienia postępowania wyjaśniającego.

Sąd zwrócił uwagę na to, że choć ustawa w art. 41 ani w żadnym innym przepisie dotyczącym zasiłku celowego nie definiuje co należy rozumieć przez "szczególne uzasadnione przypadki" jednakże poprzez wskazanie, że przepis dotyczy osób albo rodzin przekraczających kryterium dochodowe, kładzie akcent na okoliczności inne niż wynikające z prostego wyliczenia dochodu osoby lub rodziny. Sąd przywołując ustalenia organów z których wynika, że skarżący jest osobą samotną z orzeczonym stopniem niepełnosprawności na stałe i wymagającą zażywania leków. Już w świetle tylko tych okoliczności nie można mieć wątpliwości co do tego, że J.K. nie ma żadnych możliwości zarobkowych, a prowadząc gospodarstwo jednoosobowe nie może liczyć na czasowe choćby wsparcie innych osób, tak jak to niejednokrotnie dzieje się w gospodarstwach wieloosobowych. Wynika z tego, że w przypadku skarżącego określone w art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zadanie pomocy społecznej pojmowane jako "zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich interpretacji ze środowiskiem" realizowane być musi w korelacji z art. 3 ust. 3 i 4 tej ustawy. W świetle ustalonych przez organ I instancji okoliczności dochodowych, zdrowotnych i życiowych skarżącego nie sposób jest uznać, że ubieganie się

o pomoc na choćby częściowe pokrycie rat należnych za lodówkę nabytą w formie ratalnej byłoby świadczeniem nie znajdującym uzasadnienia w tych okolicznościach

i nie mieściłoby się w celach pomocy społecznej.

Sąd zauważył jednak, że kwestią odrębną i otwartą z uwagi na brak odpowiednich ustaleń jest okoliczność, czy zgłoszona potrzeba mieści się w możliwościach pomocy społecznej.

Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja z powodu niedostatecznego wyjaśnienia wszystkich niezbędnych okoliczności sprawy wydana została z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Decyzją z dnia [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze , w oparciu o art. 138 § 2 kpa, uchyliło decyzję Kierownika RPS nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia celem wyjaśnienia takich okoliczności jak stan budżetu oraz wydatków Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w okresie rozpatrywania wniosku oraz kwoty jaką Ośrodek dysponował na potrzeby osób i rodzin objętych pomocą nieobligatoryjną i jak kształtowała się liczba osób potrzebujących i objętych pomocą.

Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośródka Pomocy Społecznej , działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] decyzją z dnia [...] odmówił przyznania J.K. pomocy na zakup lodówki. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że odmawia J.K. pomocy na zakup lodówki w postaci bezzwrotnego zasiłku celowego z uwagi na to, że dochód wnioskodawcy wynosił w [...] zł i przekroczył kryterium dochodowe wynoszące 477 zł. Jako przyczynę odmowy przyznania pomocy w postaci bezzwrotnego specjalnego zasiłku celowego na zakup lodówki oraz zasiłku okresowego, zasiłku celowego na za zakup lodówki lub pomocy rzeczowej pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową organ wskazał, że ww. świadczenia mają charakter fakultatywny. Organ I instancji podkreślił, że uwzględnienie wniosku strony prowadziłoby do wyróżniania go kosztem innych uboższych świadczeniobiorców. Ponadto, od kilkunastu lat J.K. systematycznie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. Ostatnio udzielona pomoc to zasiłek celowy specjalny w wys. [...] zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu leków, wypłacany po [...] zł miesięcznie w okresie od [...], usługi opiekuńcze w wymiarze [...] godzin dziennie [...] razy w tygodniu w dni robocze na okres od czerwca do [...], z odpłatnością 1,5% z kwoty [...] za godziną.

J.K. odwołał się od opisanej wyżej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego .

W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze , powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 39 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej, decyzją z dnia[...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając treść podjętego rozstrzygnięcia Kolegium podało, że uzyskiwany przez skarżącego dochód zarówno w [...] zł miesięcznie jak i w roku [...]zł miesięcznie, przekracza ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 477 zł, a zatem nie spełniona została przesłanka do przyznania zasiłku celowego, zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Odwołując się do decyzji organu I instancji Kolegium stwierdziło, że organ I instancji rozważył również możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego (art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej) i dokonał oceny w zakresie wysokości środków finansowych jakimi dysponował w [...] r. na zasiłki celowe i pomoc w naturze oraz w zakresie wydatkowania środków własnych na te formy pomocy w pierwszym kwartale [...] r. Z analizy tych materiałów jednoznacznie wynika, iż w [...] r. udzielono wsparcia w postaci różnego rodzaju zasiłków celowych w ilości [...] liczba świadczeniobiorców, którym przyznano tę pomoc to [...], wydatkowano zaś [...] zł. Natomiast w pierwszym kwartale [...] r. liczba świadczeń wyniosła [...], objęto nimi [...] osoby a wydatkowana kwota na ten cel to [...] zł. Kolegium uznało, że organ pomocy społecznej wspiera znaczną ilość osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, jednakże nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Dalej Kolegium podało, że z uzasadnienia decyzji wynika, iż Ośrodek przyjął zasadę zaspokajania w pierwszej kolejności podstawowych, niezbędnych potrzeb bytowych osób i rodziny, których dochód jest niższy niż kryterium dochodowe i które bez wsparcia nie są w stanie funkcjonować, co w ocenie składu orzekającego, pozostaje w zgodzie z art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. określającym cele i zadania pomocy społecznej.

Kolegium zauważyło, że w sprawie nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż J.K., mimo, że ma własne dochody w postaci renty ZUS i dodatku mieszkaniowego, jest stałym beneficjentem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] i uzyskuje pomoc w postaci zasiłków celowych na zakup leków, korzysta z darmowych artykułów żywnościowych, jak również został objęty usługami opiekuńczymi. Z akt sprawy wynika, że w okresie od [...] pomoc ta wyniosła [...] zł miesięcznie, podczas gdy średnia wysokość zasiłku celowego stanowiła kwotę [...] zł, zaś w pierwszym półroczu bieżącego roku skarżący uzyskał pomoc finansową w wysokości [...] zł miesięcznie na zakup leków oraz usługi opiekuńcze w wymiarze [...] godzin dzienne, dwa razy w tygodniu, począwszy od [...]r.

J.K.zaskarżył tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnosząc, że organ zamiast przeprowadzić, zgodnie z art. 136 kpa, dokładne uzupełniające postępowanie dowodowe ograniczył się do stwierdzenia ogólnej liczby zasiłków i liczby korzystających z nich osób. Poza tym podane liczby dotyczą ogółu zasiłków a nie zasiłków celowych specjalnych. Zdaniem skarżącego, doszło do naruszenia jego praw obywatelskich wynikających z art. 2, 7 15, 23, 28, 45, 47, 51, 67, 68 i 69 Konstytucji RP a także art. 7-15 i art. 77 kpa, poprzez nie uznanie jego praw do zapoznania się z całością materiału dowodowego – w tym wniosków pracownika socjalnego oraz planu pomocy zatwierdzonego przez Kierownika Rejonu przed wydaniem decyzji przez MOPS tłumacząc to tym, że otrzymał kserokopię po wydaniu decyzji, co w ocenie skarżącego nie stanowi realizacji prawa czynnego udziału w postępowaniu. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne J.K. podkreślił, że okoliczność dotycząca ograniczonych możliwości płatniczych organu pomocy społecznej powinna jednoznacznie wynikać z analizy poczynionej przez organ (wykazania całkowitego braku środków lub niemoc przeznaczenia ich na dany cel).

Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.

Przyznany skarżącemu na zasadzie prawa pomocy pełnomocnik adwokat M.K., w piśmie procesowym z dnia [...], w uzupełnieniu zarzutów i twierdzeń wskazanych w skardze, kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenia art. 7, 8, 9, 10, 11, 77 oraz art. 81 i 107 § 1 i 3, art. 127 § 1 kpa oraz art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie pełnomocnika skarżącego, sytuacja J.K. w zakresie wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku nie została dostatecznie rozważona, a w szczególności w zakresie wniosku o przyznanie pomocy na zakup lodówki. Korzystanie z lodówki stanowi obecnie podstawową potrzebę bytową, a jej koszt zaliczyć należy do wydatków pierwszej potrzeby. Organy uznały, że zaspokojenie potrzeb w powyżej wskazanym zakresie leży w możliwościach finansowych skarżącego z uwagi na fakt, że korzysta on z darmowych artykułów żywnościowych i ma przyznane darmowe usługi opiekuńcze, a zatem nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku. Tymczasem z twierdzeń skarżącego wynika, iż ewentualne wsparcie żywnościowe stanowi postać "darów żywnościowych" związanych z członkowstwem w PCK, nie jest zaś regularnym zaspokajaniem potrzeb żywnościowych. Jeśli zaś chodzi o ewentualne wsparcie z usług opiekuńczych to również i w tym zakresie organ nie poczynił żadnych ustaleń odnośnie tego jaki charakter mają usługi opiekuńcze, z jakiego tytułu przysługują skarżącemu i z jaką częstotliwością skarżący z nich korzysta. W tej sytuacji organ administracji nie poczynił należytych ustaleń w zakresie tego, że skarżący faktycznie nie jest w stanie z posiadanych skromnych środków zaspokoić wszystkich niezbędnych i najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Pomoc finansowa, na faktycznie niezbędną i jednoznacznie podstawową potrzebę życiową - na zakup lodówki, może być natomiast tym czynnikiem, który pozwoliłby na stworzenie skarżącemu godnych warunków bytowania.

Organy pomocy społecznej nie rozważyły w dostateczny sposób wszystkich okoliczności, tym samym przedwcześnie orzekając odmownie o uprawnieniach skarżącego. Powyższe stanowi naruszenie normy art. 7 kpa nakazującej dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, a naruszenie to mogło mieć wpływ na prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego, a tym samym istotny wpływ na wynik sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Będąca przedmiotem kontroli decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została w związku z ponownym rozpoznaniem wniosku J.K. o przyznanie pomocy na sfinansowanie zakupu lodówki. Organ orzekał w tej sprawie już po raz trzeci. Podkreślenia wymaga również to, że stanowisko w tej sprawie wyraził już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 80/08 uchylił poprzednią decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]wskazując na istotne uchybienia organu i okoliczności jakie winny być wzięte przy kolejnym rozpatrzeniu żądania skarżącego. Fakt ten wywołuje określone skutki, bowiem zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczenie prawomocne jest wiążące zarówno dla stron jak i sądu, który je wydał. Z tego względu, po stwierdzeniu spełnienia wymogów formalnych rozpoznawanej skargi, obowiązkiem obecnego składu orzekającego było m.in. zbadanie, czy wytyczne wyrażone w wyroku z dnia 25 lutego 2010 r. zostały przez organ należycie zrealizowane.

W świetle ustalonych przez organy obu instancji okoliczności dochodowych, zdrowotnych i życiowych skarżącego w powołanym wyroku Sąd stwierdził, iż nie sposób jest uznać, że ubieganie się o pomoc na choćby częściowe pokrycie rat należnych za lodówkę nabytą w formie ratalnej byłoby świadczeniem nie znajdującym uzasadnienia i nie mieściłoby się w celach pomocy społecznej. J.K. jest osobą samotną z orzeczonym stopniem niepełnosprawności na stałe i wymagającą zażywania leków i już w świetle tylko tych okoliczności nie można mieć wątpliwości co do tego, że skarżący nie ma żadnych możliwości zarobkowych, a prowadząc gospodarstwo jednoosobowe nie może liczyć na czasowe choćby wsparcie innych osób, tak jak to niejednokrotnie dzieje się w gospodarstwach wieloosobowych. Sąd zwrócił uwagę, że kwestią odrębną i otwartą ze względu na brak odpowiednich ustaleń jest okoliczność, czy zgłoszona potrzeba mieści się w możliwościach pomocy społecznej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po otrzymaniu ww. wyroku, jak można domniemać uznało, że nie jest w stanie przeprowadzić postępowania wyjaśniającego we własnym zakresie wobec braku informacji co do stanu budżetu oraz wydatków Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w okresie rozpatrywania wniosku, środków jakimi Ośrodek dysponował na potrzeby osób i rodzin objętych pomocą nieobligatoryjną i jak kształtowała się liczba osób potrzebujących i objętych pomocą. W związku z tym, na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyliło decyzję organu I instancji przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania. Następnie, po wydaniu przez organ I instancji decyzji z dnia [...], zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie odmawiające J.K. przyznania pomocy społecznej na sfinansowanie zakupu lodówki. Organy obu instancji wniosek skarżącego rozpoznały pod kątem przyznania zasiłku celowego jak i specjalnego zasiłku celowego.

Poza sporem w sprawie jest, że z uwagi na uzyskiwany przez skarżącego dochód (zarówno w [...]r.) przekraczający kwotę kryterium dochodowego określoną na 477 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej), J.K. nie mógł być przyznany zasiłek celowy, o którym mowa w art. 39 ust. 1 ww. ustawy. Jak zauważył już Sąd w wyroku z dnia 25 lutego 2010 r., szczególnego rozważenia wymagała natomiast możliwość przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego.

Zgodnie z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodzie przekraczającym kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku.

W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze po zaprezentowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania i stanowiska organu I instancji, wskazało, że z akt sprawy wynika, iż w [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej udzielił wsparcia w postaci różnego rodzaju zasiłków celowych w ilości [...], liczba świadczeniobiorców, którym przyznano tę pomoc to [...], wydatkowano zaś [...] zł. Natomiast w pierwszym kwartale [...] r. liczba świadczeń wyniosła [...], objęto nimi [...] osoby a wydatkowana kwota na ten cel to [...] zł. Kolegium za trafną uznało zasadę przyjętą przez organ I instancji, wedle której, zaspokajane winny być w pierwszej kolejności podstawowe, niezbędne potrzeby bytowe osób i rodzin, których dochód jest niższy niż kryterium dochodowe i które bez wsparcia nie są w stanie funkcjonować. Za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy Kolegium uznało także przypomnienie, że J.K. ma własne dochody w postaci renty ZUS i dodatku mieszkaniowego i uzyskuje z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej pomoc w postaci zasiłków celowych na zakup leków, korzysta z darmowych artykułów żywnościowych, jak również został objęty usługami opiekuńczymi. W okresie od [...] pomoc ta wyniosłą [...] zł miesięcznie, podczas gdy średnia wysokość zasiłku celowego stanowiła kwotę [...] zł, zaś w pierwszym półroczu bieżącego roku skarżący uzyskał pomoc finansową w wysokości [...] zł miesięcznie na zakup leków oraz usługi opiekuńcze w wymiarze [...] godzin dzienne, dwa razy w tygodniu, począwszy od [...] r.

Oceniając zaskarżoną decyzji w części rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania świadczenia o charakterze fakultatywnym jakim jest specjalny zasiłek celowy, przyznawany na zasadzie uznania administracyjnego, w pierwszej kolejności uwagę Sądu zwróciło to, że z decyzji tej nie wynika o jaką kwotę wsparcia wnioskował skarżący i jaka wysokość ewentualnej pomocy finansowej stała się przedmiotem rozważań organu. Skoro jednak Kolegium uznało, że uzasadnione jest stanowisko organu I instancji odmawiające J.K. jakiejkolwiek, pomocy, należało przyjąć, że nawet częściowe wsparcie ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej zostało uznane za Kolegium za niemożliwe.

W tym kontekście Sąd nakazał Kolegium wyjaśnienie, czy zgłoszona potrzeba mieści się w możliwościach pomocy społecznej. Z podanych przez Kolegium danych wynika, że w [...] Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej udzielił pomocy w postaci zasiłków celowych w ilości [...], liczba świadczeniobiorców, którym przyznano tę pomoc to [...] zł. Natomiast w pierwszym kwartale [...] r. liczba świadczeń wyniosłą [...], objęto nimi [...] osoby a wydatkowana kwota na ten cel to [...] zł. Przywołane dane, poza informacyjnym ich charakterem, w istocie nic nie wniosły do sprawy. Z faktu, że w pierwszym kwartale [...] r. wydatkowano na zasiłki celowe [...]zł wynika co najwyżej, że w okresie tym wydano mniej środków niż średnio w jednym kwartale [...]r. Z czego wynika ta różnica, czy z mniejszej ilości środków, czy sposobu ich rozdysponowywania, nie wyjaśniono. Dalej nie wiadomo jak kwota ta ma się do możliwości budżetowych Ośrodka w zakresie odnoszącym się do przyznania specjalnych zasiłków celowych.

Z danych przytoczonych przez Kolegium wynika, że w pierwszym kwartale [...]. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej wydał na zasiłki kwotę, która dawałaby średnio [...] zł miesięcznie na osobę objętą pomocą Ośrodka. Przy braku w decyzji wskazań co do charakteru tych świadczeń (zasiłków celowych, celowych specjalnych, itp.) i jednoczesnym zestawieniu ze wsparciem kierowanym do skarżącego w tym okresie wynoszącym [...] zł miesięcznie na leki oraz usługi opiekuńcze, Kolegium nie wykazało w oparciu o jakie przesłanki uznało, że ograniczone możliwości budżet Ośrodka w zestawieniu z potrzebami innych jego beneficjentów, nie dawały podstaw do udzielenia J.K. jakiegokolwiek, nawet częściowej pomocy a jej ewentualne przyznanie byłoby nieuzasadnionym wyróżnieniem, kłócącym się z zasadą sprawiedliwego i racjonalnego dzielenia środków pomocowych. Rozważania Kolegium w tym zakresie okazały się nadal powierzchowne i nie zastępuje ich nawet częściowe odwoływanie się do ustaleń zawartych w decyzji organu I instancji. Ogólnikowość zawartych z uzasadnieniu zaskarżonej decyzji twierdzeń nie pozwala na uznanie za przekonującego podjętego rozstrzygnięcia, po którym należało oczekiwać, że zostanie oparte na bardziej wnikliwej analizie faktów, chociażby przez pryzmat prawomocnego wyroku sądowego zobowiązującego organ do ponownego rozpatrzenia sprawy właśnie z uwzględnieniem tych okoliczności sprawy.

Podkreślany w decyzji fakt, że w pierwszym [...] skarżący uzyskał pomoc finansową w wysokości [...] zł miesięcznie na zakup leków oraz usługi opiekuńcze Kolegium potwierdza to, że J.K. jest osobą, która nie może liczyć na pomoc bliskich skoro wymaga pomocy w postaci usług opiekuńczych. Skarżący ze względu na stan zdrowia nie może podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia, celem poprawy swojej sytuacji materialnej. Pomimo uzyskiwania dochodów na poziomie przekraczającym ustawowe kryterium dochodowe, ze względu na stan zdrowia i stan rodzinny, jest w dużej części zdany na pomoc Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

W tym miejscu zauważyć należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle nie uczyniło przedmiotem swych rozważań celu jakiemu miałaby służyć wnioskowana pomoc. Większego znaczenia organ nadał powołanym w sprawie kwotom wydatkowanym przez Ośrodek na różnego rodzaju zasiłki i obliczeniu średniej arytmetycznej zasiłku, niż rozpatrzeniu zasadności wnioskowanej pomocy i w tym kontekście rzeczywistej możliwości jej udzielenia.

Lodówka jest w obecnych czasach przedmiotem niezbędnym w każdym gospodarstwie domowym. Nie trzeba wyjaśniać, że służy ona zarówno do przechowywania żywności a nierzadko także lekarstw. Racjonalne gospodarowanie tymi artykułami, których nabycie mogło nastąpić także dzięki wsparciu instytucji pomocowych, szczególnie dla osób ubogich, nie może prowadzić do ich zmarnotrawienia z uwagi brak urządzenia chłodniczego do ich przechowywania. O znaczeniu tego urządzenia w gospodarstwie domowym świadczy powszechnie znany fakt, że jest ono w pierwszej kolejności dostarczane osobom dotkniętym powodziami lub innym zdarzeniami losowymi, które spowodowały jego utratę. Oceny tej, której zresztą zabrakło w niniejszej sprawie, nie może zmieniać fakt zadłużenia się przez skarżącego i ratalnego zakupu lodówki. Ewentualny brak możliwości spłat a następnie egzekucja zaciągniętej na ten cel pożyczki mogą pogorszyć sytuację finansową skarżącego, co uczyni go osobą jeszcze bardziej zdaną na pomoc Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

Reasumując, analiza zaskarżonej decyzji pod kątem wypełnienia zaleceń wyrażonych w wyroku tut. Sądu z dnia 25 lutego 2010 r. i należytego wyjaśnienia przyczyn odmowy przyznania skarżącemu jakiegokolwiek wsparcia na wnioskowany cel, doprowadziła skład orzekający do przekonania, że decyzja ta nadal nie spełnia wymogu takiego wyjaśnienia okoliczności jej podjęcia w uzasadnieniu zajętego stanowiska w sprawie, które broniłoby się przed zarzutem dowolności i nadużycia uznania administracyjnego. Zasadnym zatem okazały się stawiane decyzji zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa.

Oczywistym jest, czego Sąd nie kwestionuje i na co niejednokrotnie zwracał uwagę w swych orzeczeniach, że możliwości Ośrodków Pomocy Społecznej są zawsze ograniczone określonym budżetem i z tego względu nie mogą zaspokoić wszystkich oczekiwań swoich podopiecznych. Tym niemniej, każdy z analizowanych wniosków winien być rozpoznany indywidualnie, nie tylko pod kątem średniej wysokości przyznawanych zasiłków ale także sytuacji życiowej zainteresowanego i celu na jaki miałyby zostać przeznaczone środki.

Z opisanych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 170 ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając, że wskazane uchybienie przepisom postępowania polegające na nienależytym wyjaśnieniu w decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszystkich istotnych okoliczności sprawy, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. W zakresie wynagrodzenia pełnomocnika za udzieloną skarżącemu pomoc prawną Sąd orzekł na podstawie art. 250 ww. ustawy.

Przystępując do ponownego rozpoznania sprawy rolą organu będzie wyeliminować stwierdzone przez Sąd braki co do ustaleń faktycznych sprawy i w tym kontekście rozważyć możliwość przyznania skarżącemu wsparcia na sfinansowanie w całości, albo w części, zakupu lodówki, mając na względzie realne możliwości budżetowe w tym zakresie, których dotychczas nie przedstawiono.