Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 908/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2007-07-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie : NSA Anna Szkodzińska NSA Andrzej Niecikowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2007 r. sprawy ze skargi B. G. i J. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 5 kwietnia 2005r r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonywaniu


UZASADNIENIE

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wszczął na wniosek S. K. postępowanie administracyjne w sprawie wybudowania ogrodzenia przy ul. [...] w [...] . Pismo wszczynające postępowanie zostało wniesione w dniu [...] października 2001 r.

Organ pierwszej instancji w dniu [...] .06.2003 r. wydał decyzję znak: [...] , którą nakazano B. G. i J. G. rozbiórkę ogrodzenia składającego się z muru betonowego oraz stalowego słupka położonego na działce nr [...] w [...] , z uwagi na brak skutecznego zgłoszenia budowy spornego obiektu. Powyższa decyzja została uchylona w całości przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...].07.2003 r., znak: [...] , a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji była zmiana przepisów ustawy Prawo budowlane.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...].07.2004 r., znak: [...] nakazał inwestorom – B. G. i J. G. rozbiórkę wybudowanego od strony drogi publicznej ogrodzenia składającego się z muru betonowego oraz stalowego słupka położonego na działce nr [...] w [...] oraz uporządkować teren po rozbiórce. Powyższe rozstrzygniecie wydano w oparciu o art. 49 b ust.1 oraz art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. z 2003 r. – Dz. U. Nr 207, poz.2016 z p.zm.).

W uzasadnieniu w/w decyzji ustalono, że inwestorzy pod koniec października 2001 r. na działce nr [...] usytuowanej w [...] przy ul [...] wykonali przedmiotowe ogrodzenie od strony drogi publicznej – bez wymaganego zgłoszenia. Organ administracyjny wskazał, że inwestorzy w trakcie budowy spornego ogrodzenia nie legitymowali się skutecznym zgłoszeniem.

Organ I instancji podał, że w dniu [...] .10.2001 r. w/w zgłosili "rozpoczęcie robót betonowych celem zabezpieczenia wjazdu oraz skarpy na dz. nr [...]". Pismem z dnia [...] .11.2001 r. Urząd Gminy [...] wezwał inwestorów do uzupełnienia zgłoszenia z dnia [...] .10.2001 r. Jak wynika z pisma Urzędu Gminy [...] z dnia [...] .11.2001 r. – B. G. uzupełniła w dniu [...] .11.2001 r. zgłoszenie z dnia [...] .10.2001 r. i stwierdziła, iż roboty budowlane wymienione w zawiadomieniu zostały już wykonane.

W piśmie z dnia [...].11.2001 r. organ administracyjny odmówili wyrażenia zgody na wymienione w w/w zawiadomieniu roboty, z uwagi na wejście nimi w pas drogowy drogi gminnej. W oparciu o wymienione przepisy ustawy z dnia [...] .03.1995 r. o Drogach Publicznych wezwano do natychmiastowego usunięcia słupka stalowego w betonowanego w pas drogowy przylegający do działki, na której znajduje się budynek nr 14 w w/w miejscowości.

Ustalono, że wybudowany na w/w działce murek betonowy wraz ze słupkiem stalowym ustawiony jest prostopadle do drogi gminnej, w odległości ok. 0,15 m od krawędzi asfaltu. Ponadto organ administracyjny wskazał, że przedmiotowe ogrodzenie koliduje z planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...].

W związku z tak ustalonym stanem faktycznym powołano się na przepis art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo budowlane, który stanowi, iż: "zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m ...". Wobec faktu, iż inwestorzy wybudowali w/w ogrodzenie od strony drogi publicznej, nie legitymując się odpowiednim zgłoszeniem - organ I instancji uznał za zasadne zastosowanie w niniejszej sprawie art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym: "Właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ ".

W odwołaniu od powyższej decyzji J. i B. G. zarzucili, że nie zgadzają się z ustaleniami poczynionymi przez organ I instancji, wskazując, że przedmiotowy murek, a raczej słupek został wykonany w wymaganym terminie, wg zgłoszenia. Podali, że zawiadomienie organu administracyjnego z dnia [...].11.2001 r., wzywające do natychmiastowego usunięcia wbetonowanego słupka zawierało pomyłki w oznaczeniu dat i numeru działki. Odwołujący podnieśli, że w/w pisma z dnia [...].11.2001 r. nigdy nie widzieli. Wskazali, że pismo wzywające do usunięcia słupka otrzymali dopiero w dniu [...] .02.2003 r. Zarzucili także organowi brak równości w traktowaniu obywateli, powołując przykład sąsiada S. K..

Odwołujący wskazali ponadto, że przedmiotowy słupek ma długość ok. 40 cm wzdłuż drogi i jest usytuowany miedzy działką odwołujących, a działką S. K.. Wnoszą w odwołaniu o legalizację inwestycji i wydanie pozytywnej dla nich decyzji.

Organ odwoławczy – [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia 5.04.2005 r., znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst z 2000 r. Dz.U. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), art. 49bust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 2 i w zw. 83 ust 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (jednolity tekst Dz.U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. i J. G. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].07.2004 r. nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wyrzeczenia i w to miejsce nakazał inwestorom rozbiórkę ogrodzenia składającego się z murku betonowego oraz stalowego słupka położonego na działce nr ewid. [...] w [...] przy ul. [...], w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ II podał, że podziela zakwalifikowanie przez organ I instancji przedmiotowego murku betonowego jako ogrodzenie.

W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (zeznania świadków, a także pismo Urzędu Gminy w [...] z dnia [...].11.2001 r.) pozwala stwierdzić, iż sporny murek został wybudowany przed dniem [...] .11.2001 r. Dywagację strony odwołującej na temat w/w dowodów organ II instancji uznał za chybione, zwłaszcza, iż B. i J. G. nie przedstawili na obronę swojej tezy - iż sporny murek został wykonany po [...] listopada 2001 r. - żadnych dowodów.

Organ odwoławczy podkreślił, że z dowodów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie wynika, iż inwestorzy przystąpili do realizacji spornego ogrodzenia przed upływem 30 dni od dnia dokonania zgłoszenia.

Wskazano, że zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane: "zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych(...)"

Art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane stanowi, iż: "zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, należy dokonać przed terminem zamierzonego rozpoczęcia robót budowlanych. Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia doręczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie, w drodze decyzji, sprzeciwu i nie później niż po upływie 2 lat od określonego w zgłoszeniu terminu ich rozpoczęcia".

W ocenie organu odwoławczego wykonanie robót budowlanych, których dotyczyło zgłoszenie, przed upływem terminu 30 dni od jego dokonania, powoduje, iż takie zgłoszenie jest nieskuteczne. Roboty budowlane, wykonane niezgodnie z przepisem art. 30 ust. 5 ustawy Prawo budowlane należy uznać za roboty wykonane bez wymaganego prawem zgłoszenia.

Według organu II instancji w przedmiotowej sprawie właściwie zastosowano art. 49 b ust. 1 ustawy Prawo budowlane.

Ponadto MWINB ustalił, na podstawie pisma Wójta Gminy [...] z dnia [...] .01.2005 r., iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] zatwierdzony uchwałą nr 64/XV/91 z dnia 10.05.1991 r. Rady Gminy [...] utracił moc prawną z dniem 1 stycznia 2004 r. i nie został uchwalony nowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] . Ustalono, iż na dzień [...].10.2001 r. B. i J. G./ nie dysponowali ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na działce o nr ewid. [...].

Mając na uwadze powyższe, organ II instancji stwierdził, iż brak jest możliwości zalegalizowania spornego ogrodzenia będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy uznając zasadność wydania nakazu rozbiórki w przedmiotowej sprawie, działając na podstawie art. 138 § 2 pkt 2 Kpa zreformował wyrzeczenie skarżonej decyzji w ten sposób, że usunął z niego obowiązek uporządkowania terenu po rozbiórce, zgodnie z art. 49 b ust. 1 ustawy prawo budowlane.

W/w decyzja organu II instancji jest przedmiotem skargi B. G. i J. G. z dnia [...] .05.2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Skarżący wnoszą o ponowne rozpoznanie niniejszej sprawy powołując argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji.

Wskazują, iż przedmiotowy murek został postawiony nie wzdłuż drogi gminnej lecz miedzy działkami, a na to nie jest wymagane zgłoszenie.

Skarżący kwestionują wiarygodność zeznań świadków, którzy nieprecyzyjnie określają termin wykonanych robót " na jesieni".

Podnoszą także, iż wskazywana przez organy administracyjne droga określana jako publiczna/gminna położona jest na działce skarżących nr [...] , która nie była wywłaszczona.

W piśmie (wyjaśnienia do protokołu oględzin z dnia [...] .04.2004 r.) załączonym do skargi wskazują, że sporny murek nie jest ogrodzeniem, tylko stanowi zabezpieczenie przed przekształceniem posesji w drogę, bez zgody skarżących.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Organ II instancji wskazał, iż wszelkie kwestie podnoszone przez skarżących, a dotyczące jak twierdzą skarżący - samowoli budowlanych na działkach sąsiednich stanowić mogą przedmiot odrębnego postępowania przed organami nadzoru budowlanego. Ponadto, jak wyjaśniono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zaistniałe pomyłki pisarskie w materiale dowodowym sprawy, na które skarżący powoływali się w skardze, nie miały zdaniem organu odwoławczego, wpływu na prawidłowe ustalenie stanu faktyczno - prawnego sprawy i zgodność z prawem wydanego rozstrzygnięcia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

W ocenie Sądu skarga B. G. i J. G. zasługuje na uwzględnienie i to nie tylko z przyczyn w niej podniesionych. Z urzędu Sąd stwierdza, że organy nadzoru budowlanego dopuściły się oczywistego naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa, ponieważ nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy, a uzasadnienia ich rozstrzygnięć nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa.

Zasadniczym uchybieniem jest brak dokładnych ustaleń co do charakteru oraz usytuowania przedmiotowej inwestycji - murku betonowego wraz ze stalowym słupkiem, zlokalizowanego na działce nr [...] w [...] . Skarżący twierdzą w pisemnych wyjaśnieniach do protokołu oględzin z dnia [...].04.2002 r., że przedmiotowy obiekt nie stanowi ogrodzenia, tylko "zabezpieczenie" przed przekształceniem posesji – dz. nr [...] w drogę, bez ich zgody. W zgłoszeniu z dnia [...] .10.2001 r. poinformowali organ administracyjny o rozpoczęciu robót betonowych celem zabezpieczenia wjazdu oraz skarpy na dz. nr [...] .

Według art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego ogrodzenie stanowi urządzenie budowlane związane z obiektem budowlanym. Żadne ogrodzenia nie wymagają uzyskania pozwolenia na ich budowę. Natomiast stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wybudowania spornego obiektu zgłoszenia wymagała "budowa ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych oraz o wysokości powyżej 2,20 m". Zatem kwestią kluczową w tej sprawie było poczynienie dokładnych ustaleń odnośnie kwalifikacji prawnej spornego murku. Z tego obowiązku według Sądu organy administracyjne nie wywiązały się należycie, bowiem nie dokonały wnikliwej i wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przyjmując, że murek betonowy o szerokości 0,40 m, wysokości 0,37 m i długości 1, 40 m wraz z wbetonowanym w nim jednym słupkiem stalowym o wysokości 1,25 m (protokół oględzin z 4.04.2002 r.) stanowi ogrodzenie, wymagające zgłoszenia.

W niniejszej sprawie należało rozważyć bowiem czy przedmiotowy murek, ma charakter ogrodzenia, jako obiektu odgradzającego poszczególne części terenu (art. 29 ust. 1 pkt 23, art. 30 ust.1 pkt 3), czy też może stanowi obiekt małej architektury jako niewielki obiekt służący utrzymaniu porządku (art. 3 pkt 4 lit. c). W tym ostatnim przypadku jednak zgłoszenie mogłoby nie być wymagane (art. 30 ust. 1 pkt 4 - a contrario). Brak prawidłowych ustaleń faktycznych spowodował, że nie wiadomo, czy w przedmiotowym przypadku ma w ogóle miejsce samowola budowlana.

Warto w tym miejscu przytoczyć fragment uzasadnienia wyroku NSA z 21.03.2006 r., II OSK 667/05: "Mur, który pełni funkcję konstrukcji oporowej, zabezpieczającej przed osuwaniem się ziemi z terenu wyżej położonego, nie jest ogrodzeniem, bowiem bez względu na to, czy znajduje się na granicy z nieruchomością sąsiednią, czy też w innym miejscu, nie ma charakteru ogrodzenia, jako obiektu odgradzającego poszczególne części terenu."

Ponadto, jak wynika z materiału dowodowego, przedmiotowa inwestycja jest usytuowana wzdłuż działek skarżących i S. K. (ul. [...] ) oraz przy pasie gruntu przylegającego do działki skarżących i określonego przez organy administracyjne jako droga publiczna-gminna. Skarżący twierdzą w skardze, że część tego pasa, przy którym zlokalizowano murek wraz z słupkiem stanowi ich własność.

Użyte w w/w przepisie art. 30 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego określenia: droga i ulica należy rozumieć zgodnie z przepisami ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zaliczenie drogi do kategorii dróg gminnych, lokalnych, miejskich czy też innych odbywało się w trybie określonym w art. 7 ust. 2, art. 8 ust. 2 i art. 9 tej ustawy. Organy nie poczyniły jednoznacznych ustaleń co do charakteru "ul. [...] " w części, której znajduje się wspomniany obiekt. Nie uzasadniły dlaczego murek usytuowany prostopadle do drogi uznały za ogrodzenie "od strony drogi". Te rozważenia i ustalenia, podobnie jak kwestie ewentualnej legalizacji będą mogły mieć miejsce dopiero po ustaleniu podstawowego zagadnienia – czy w sprawie w ogóle będą miały zastosowanie przepisy prawa budowlanego ze względu na samowolę budowlaną.

Biorąc powyższe pod uwagę uznać trzeba, iż organy administracyjne winny dokonać należytej analizy stanu faktycznego pod kątem kwalifikacji prawnej dokonanej przez skarżących inwestycji i jej znaczenia w świetle prawa budowlanego. Dopiero poczynienie takiej analizy da odpowiedź na pytanie czy w sprawie mamy w ogóle do czynienia z samowolą budowlaną, a jeżeli tak - to jakie z tego należy wyprowadzić konsekwencje w świetle przepisów prawa budowlanego.

Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżone decyzje.

O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 w/w ustawy.