Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 48/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2008-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 336
journal: Dz.U. 1964 nr 16 poz 93
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
article: art. 7,art.75,art.77 § 1, art.80, art.107 § 3, art.138, art. 145 § 1 pkt 5,art.149 § 1 i § 2,art.151,art.156 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
article: art. 11 § 2,art.12, art. 286 § 1,art.297 § 1
journal: Dz.U. 1997 nr 88 poz 553
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny.
article: art.186,art.389 § 1,art.391 § 2
journal: Dz.U. 1997 nr 89 poz 555
law: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego.
article: §4 ust.3 i ust.4
journal: Dz.U. 2004 nr 73 poz 657
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie   działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich
article: art. 133 § 1, art.134 § 1,art.151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art.2 lit.a,lit.b i lit. c
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Ostateczną decyzją [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz.U. z 2004 roku roku , Nr 6 poz. 40 ze zm. ) przyznał wnioskodawcy W.S. na rok 2004 płatność w kwocie 40 461,09 zł w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 16 924,51 zł i z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej w wysokości 23 536,58 zł.

Postanowieniem Nr [...] na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art.147 i art.150 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U z 2000 roku , Nr 98 poz. 1071 ze zm. ) Kpa organ z urzędu wznowił postępowanie administracyjne zakończone wskazaną decyzją z dnia 23 grudnia 2004 roku w sprawie przyznania W.S. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 rok. W jego uzasadnieniu organ wskazał, iż trakcie rozpoznawania wniosków w ramach kampanii w 2005 roku do Biura Powiatowego ARiMR w S. wpłynęła informacja o wszczęciu przez Prokuraturę Okręgową [...] postępowania w sprawie chęci wyłudzenia płatności obszarowych i ONW poprzez zawarcie fikcyjnych umów dzierżawy pomiędzy Zarządem Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "N." w G. a jej członkami oraz kandydatami na członków. W toku tego postępowania, w ocenie organu, Prokuratura ustaliła, iż działki zgłoszone przez wnioskodawcę były użytkowane przez Spółdzielnię, która ponosiła nakłady na uprawę oraz utrzymanie ich w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, a dzierżawcy byli jedynie "formalnymi użytkownikami", którzy po otrzymaniu środków finansowych z tytułu dopłat przekazywali je na konto Spółdzielni.

Decyzją [...] na podstawie art. 2 i 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz.U. z 2004 roku, Nr 6 poz. 40, Nr 42 poz. 386 i Nr 148 poz. 1551 oraz z 2006 roku, Nr 50, poz. 361 ), art. 10, 104, 107, 145 § 1 pkt 5, 149, 150 § 1, 151 § pkt 2 Kpa Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. uchylił decyzję [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i

odmówił W.S. płatności bezpośrednich za rok 2004.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 31 maja 2004 roku W.S. wystąpił z wnioskiem przyznanie płatności bezpośrednich deklarując do ich uzyskania działki rolne położone na działkach ewidencyjnych o numerach [...] - o łącznej powierzchni 80,39 ha. Po weryfikacji zgromadzonej dokumentacji i kontroli złożonego wniosku została wydana decyzja z dnia 23 grudnia 2004 roku, przyznająca płatności bezpośrednie w łącznej kwocie 40 461,09 zł w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 16 924,51 zł i z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej w wysokości 23 536,58 zł. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem 19 stycznia 2005 roku. Organ wskazał, że w dniu 5 lipca 2006 roku wpłynęło do niego postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gorzowie Wlkp., sygn. akt [...] o umorzeniu śledztwa wobec W.S. z braku ustawowych znamion czynu zabronionego. Z uzasadnienia przesłanego postanowienia Prokuratury - jak wskazał organ - wynika, że wnioskodawca nie prowadził na dzierżawionym od RSP w G. gruncie indywidualnej działalności rolniczej, a jedynie miał formalnie zawartą umowę dzierżawy ze spółdzielnią, która to faktycznie nadal uprawiała grunty na takich samych zasadach jak przed zawarciem umowy dzierżawy. Podobne stanowisko zaprezentował Prokurator Okręgowy [...] w skierowanym do Dyrektora Oddziału ARiMR w Z. wystąpieniu z dnia 22 czerwca 2007 roku. Organ wskazał, iż powyższe okoliczności były podstawą do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. W jego toku zapewniono skarżącemu możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Do tego materiału organ zaliczył również uzyskany przez Prokuraturę Okręgową protokół przesłuchania W.S. w charakterze świadka w dniu 17 lutego 2007 roku. Wskazał też na nadesłane przez wnioskodawcę wyjaśnienia, umowę dzierżawy z dnia 31 lipca 2003 roku dotyczącą działek wskazanych we wniosku o dopłaty, umowę przechowania formie depozytu nieprawidłowego z dnia 4 stycznia 2005 roku, protokół z dnia 4 stycznia 2005 roku przyjęcia na przechowanie płodów rolnych, cztery dokumenty magazynowe z marca i kwietnia 2004 roku wydania W.S. materiału siewnego ( jęczmienia jarego, owsa, kukurydzy, pszenicy jarej ). Wskazał również na fakt przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w toku której W.S. przesłuchany został jako strona. Powołując regulacje przepisu art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru organ stwierdził, iż płatności w niej określone przysługują osobie fizycznej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej producentem rolnym, na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Wobec niezdefiniowania w ustawie pojęcia posiadania należy je wykładać zgodnie z regulacjami Kodeksu cywilnego zawartymi w jego tytule IV "Posiadanie ". Wywiódł, iż zgodnie z przepisem art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem rzeczy jest ten kto nią faktycznie włada jak właściciel ( posiadacz samoistny ) jak i ten kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą ( posiadacz zależny ). Na pojęcie posiadania składa się zatem czynnik fizycznego władztwa nad rzeczą o charakterze trwałym jak też czynnik psychiczny wyrażający się w zamiarze władania rzeczą dla siebie. O posiadaniu rozstrzyga zatem wewnętrzna subiektywna wola posiadania rzeczy przejawiająca się w postępowaniu posiadacza wobec otoczenia. Faktyczne władztwo nad rzeczą oznacza że istnieje swoboda w zakresie podejmowania decyzji np. w zakresie tego co gdzie kiedy posiać ,jakie i komu zlecać prace polowe, kiedy zbierać plony, komu i kiedy je sprzedawać czy występować o dotacje , jakie grunty zgłaszać we wnioskach o nie. Analizując dokumenty zgromadzone w sprawie organ uznał, iż, pomimo podpisania z RSP "N." w G. umowy dzierżawy na 80,39 ha gruntów, wnioskodawca nie prowadził na nich działalności rolniczej. Nie jest zatem producentem rolnym w rozumieniu ustawy, a tym samym nie jest uprawniony do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Za podstawę tego uznania organ wskazał na ustalenia dokonane w trakcie postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową, w tym zeznania złożone przez samego wnioskodawcę. Wskazując na rozbieżności między zeznaniami złożonymi wówczas, a tymi złożonymi w toku rozprawy administracyjnej stwierdził, iż za wiarygodne uznał on zeznania złożone w czasie śledztwa. Zdaniem organu zeznania złożone wówczas były spontaniczne, a czasie ich składania strona nie miała świadomości iż jej zeznania mogą wywołać konsekwencje materialne w postaci odmowy przyznania płatności. Podniósł, iż w toku postępowania karnego wnioskodawca pouczony o odpowiedzialności karnej, zeznał że nie uprawiał dzierżawionych gruntów, a nadal uprawiała je spółdzielnia zbierając z nich plony zaś dzierżawa była wyłącznie po to by wystąpić o dotacje, co poprawi sytuację spółdzielni. Organ podniósł, iż wnioskodawca pracuje w RSP jako pracownik fizyczny, nie ma własnego gospodarstwa ani sprzętu rolniczego co pozwala przypuszczać, iż nie ma on dostatecznego doświadczenia i wiedzy niezbędnej do samodzielnego prowadzenia ponad 80 ha gospodarstwa. Treść zeznań wnioskodawcy wskazuje również, iż nie dysponował on samodzielnie dzierżawionymi gruntami czyli nie sprawował nad nimi faktycznego władztwa. Zeznał bowiem, iż nie wie kto dokonał wyboru dzierżawionych przez niego zgodnie z umową działek, nie umiał też wskazać jaką powierzchnię gruntów dzierżawi. O braku faktycznego władztwa nad dzierżawionymi gruntami świadczy też podany przez wnioskodawcę fakt, iż wniosek o płatności został wypełniony przez księgową RSP bez konsultacji z nim, a on go jedynie podpisał. Zdaniem organu wnioskodawca za namową B.P. Prezesa Zarządu RSP "N." w G. zawarł fikcyjną umowę dzierżawy działek ewidencyjnych zgłoszonych następnie we wniosku o dopłaty. Wskazał, iż wbrew regulacjom art. 693 Kodeksu cywilnego, który do jej cech istotnych zalicza czynsz dzierżawny płatny prze dzierżawcę, zawarta umowa dzierżawy była nieodpłatna. Podkreślił też, że środki finansowe które z tytułu przyznanych dopłat wpłynęły na konto wnioskodawcy przelał on na konto spółdzielni. Nadto wskazał iż umowa dzierżawy została podpisana przez osobę, która w dacie jej zawierania nie była członkiem zarządu RSP. Odnosząc się do dokumentów przedłożonych przez stronę organ wywiódł, iż nie potwierdzają one okoliczności faktycznego posiadania przez nią dzierżawionych gruntów, a jedynie fakt dokonania zasiewów, użyczenia materiału siewnego wykonania prac polowych przez RSP zebrania plonów i złożenia ich w magazynach spółdzielni. Zarzucił, iż umowa depozytu nie została podpisana przez żadną ze stron. A data jej zawarcia ponad pięć miesięcy po zbiorach oraz okres przechowywania płodów rolnych wynikający z protokołu przyjęcia na przechowanie kończący się z dniem złożenia wyjaśnień pisemnych przez wnioskodawcę wskazują, że dokumenty te zostały sporządzone wyłącznie na użytek postępowania administracyjnego, a rzeczywistym dysponentem płodów rolnych była RSP. Organ wskazał, iż również zeznania strony złożone w postępowaniu administracyjnym wskazują, że nie miał on władztwa nad dzierżawionymi gruntami skoro wraz z innymi pracownikami wykonywał prace polowe w ramach obowiązków pracowniczych za które otrzymywał wynagrodzenie. Oznacza to, że musiałby jej wykonywać także wówczas gdyby nie dzierżawił gruntów od spółdzielni. Ze wskazanych zeznań wynika również, iż decyzja co do rodzaju upraw nie należała bezpośrednio do wnioskodawcy. Analizując zapisy w dzienniku wykonanych prac, złożonym przez wnioskodawcę, w kontekście dat pobrania materiału siewnego organ wskazał, iż nie potwierdzają one wykonywania prac polowych przez wnioskodawcę. W ocenie organu całość zeznań wnioskodawcy wskazuje jednoznacznie, iż cały proces produkcyjny prowadzony był przez RSP, a rola wnioskodawcy był marginalna wręcz fikcyjna, zaś celem umowy dzierżawy był jedynie fikcyjny podział gruntów rolnych.

Reasumując organ uznał, iż wnioskodawca nie prowadził działalności rolniczej na zgłoszonych przez siebie gruntach i nie był ich posiadaczem, a co za tym idzie nie spełniał kryteriów przyznania tych płatności określonych w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Z tych przyczyn w toku ponownej kontroli administracyjnej wszystkie działki rolne zgłoszone przez wnioskodawcę, leżące na działkach ewidencyjnych będących przedmiotem dzierżawy na mocy umowy z dnia 31 lipca 2003 roku wykluczono z powierzchni kwalifikowanej do jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej. Organ wskazał też na fakt, iż składając wniosek o płatności wnioskodawca posłużył się numerem identyfikującym nadanym w wyniku wniosku o wpis do ewidencji producentów, którego jak zeznał w postępowaniu karnym nie podpisał.

W odwołaniu od decyzji, złożonym w imieniu wnioskodawcy przez B.P., zakwestionował on postanowienie z dnia 23 listopada 2006 roku o wznowieniu postępowania zarzucając mu rażące naruszenie przepisów postępowania , błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 145 § 1 pkt. 5 Kpa poprzez przyjęcie że w sprawie ujawniono nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej nie znane organowi, a nadto naruszenie ogólnej zasady praworządności sformułowanej w art. 6 Kpa i ogólnej zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 Kpa zaś zaskarżonej decyzji zarzucił :

- rażące naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 151 § 1 pkt. 2 Kpa, art. 75 § 1 Kpa w związku a art. 186 § 1 Kpk poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dowodach niedopuszczalnych przez prawo, art. 107 § 3 Kpa poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji przyczyn, dla których odmówił wiarygodności dowodom przedstawionym przez stronę i oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na faktach wygodnych dla organu

- rażące naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 2 ust.1 i 2 ustawy z dnia 18 stycznia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych przez błędną wykładnię .

W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony wywodził w pierwszej kolejności, iż art. 16 § 1 Kpa ustanawia zasadę trwałości decyzji ostatecznych a instytucja wznowienia postępowania służy usuwaniu szczególnie ciężkich wadliwości proceduralnych, które mogły mieć wpływ na treść decyzji administracyjnych i ich skutków. Z treści art. 145 § 1 pkt 5 Kpa wynika jednoznacznie że samoistną podstawę wznowienia postępowania stanowi jedynie ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów nie znanych organowi w chwili wydawania decyzji ostatecznej.

Zarzucał iż fakt, że strona była posiadaczem zależnym gruntów, których właścicielem jest RSP w G. znany był organowi jeszcze przed wydaniem uchylonych decyzji gdyż pełnomocnik strony jako Prezes RSP konsultował z Lubuskim Oddziałem ARiMR oraz Biurem Powiatowym tej Agencji zamiar wydzierżawienia przez Spółdzielnię członkom i kandydatom na członków gruntów rolnych i zgodność takiego wydzierżawienia z obowiązującym prawem szczególnie pod kątem czy tacy posiadacze zależni uprawnieni będą do uzyskania statusu "producentów rolnych" i otrzymania dopłat. Wówczas organy nie stwierdziły żadnych przeszkód. Jeśli zatem organ wznowił postępowanie na podstawie okoliczności mu znanych w dniu wydania decyzji bądź też okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji to takie przekroczenie prawa stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Rażącym naruszeniem art. 75 § 1 Kpa było dopuszczenie w toku postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania protokołu przesłuchania wnioskodawcy jako świadka z dnia 7 marca 2006 roku oraz stanowiska Prokuratora Okręgowego, dołączonego do postanowienia o umorzeniu śledztwa z 28 czerwca 2006 roku. Wymieniony protokół przesłuchania w charakterze świadka z mocy art. 186 § 1 Kpk nie mógł stanowić dowodu ani być odtwarzany, gdyż strona po przedstawieniu jej zarzutów skorzystała z prawa odmowy złożenia zeznań. Natomiast stanowisko prokuratora nie stanowi dowodu, a jedynie jest jego odmiennym poglądem na temat skuteczności umowy łączącej stronę ze Spółdzielnią. Dowodem mógłby być jedynie prawomocny wyrok sądowy. W ocenie pełnomocnika strony z tego powodu należy decyzji zarzucić z mocy art. 156 § 1 pkt 2 Kpa rażące naruszenie prawa co czyni ją decyzją nieważną.

Jednocześnie odwołujący się zarzucił organowi błędną wykładnię art. 2 ust.1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych co do uznania kto może być uznany za producenta rolnego a także powołał się na treść pisma Departamentu Płatności Bezpośrednich Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 19 grudnia 2005 roku o braku podstaw do żądania okazywania pisemnej umowy dzierżawy gruntów rolnych, które rolnicy deklarują do przyznania płatności

Decyzją [...] Dyrektor Lubuskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ drugiej instancji w pełni podzielił stanowisko Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S., iż wnioskodawca nie spełnił warunków umożliwiających przyznanie płatności bezpośrednich, albowiem nie prowadził działalności rolniczej na zgłoszonych przez siebie gruntach, będących przedmiotem umowy dzierżawy zgodnie z umowa z dnia 31 lipca 2003 roku, nie był ich posiadaczem. Tym samym nie spełnił kryteriów przyznania płatności określonych w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (...). Wnioskodawca nie dostarczył żadnych dokumentów mogących świadczyć, iż prowadził samodzielną działalność rolniczą na dzierżawionych działkach. W ocenie organu przedstawione dokumenty wydania z dnia materiału siewnego, umowa przechowania w formie depozytu i protokół przyjęcia płodów rolnych na przechowanie nie mogą świadczyć

o samodzielnym prowadzeniu przez wnioskodawcę działalności rolniczej na spornych działkach, ponieważ jest to sprzeczne z zeznaniami strony. Dokumenty te mogą jedynie potwierdzić odpowiednio fakt pobrania przez wnioskodawcę materiału siewnego z magazynów RSP "N." G. oraz zdeponowania zebranych plonów w magazynach spółdzielni. Strona nie wykazała także stosownymi dokumentami ponoszenia przez siebie jakichkolwiek kosztów działalności rolniczej na wyżej wymienionych działkach. Organ uznał, iż skoro koszty prowadzenia działalności rolniczej na dzierżawionych działkach ewidencyjnych ponosiła RSP w G., to tym samym ta spółdzielnia była podmiotem prowadzącym działalność rolniczą na wskazanych gruntach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, reprezentujący skarżącego pełnomocnik radca prawny J.J. zaskarżając decyzję organu II instancji w całości i zarzucał jej naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. :

- art. 145 § 1 pkt. 5 Kpa poprzez przyjęcie, że postanowienie Prokuratora Okręgowego z dnia 22 czerwca 2006 roku o umorzeniu śledztwa i wystąpienie Prokuratora stanowiły samoistną podstawę do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną,

- art. 75 § 1 Kpa w zw. z art.186 § 1 kpk przez oparcie rozstrzygnięcia na dowodach niedopuszczalnych przez prawo,

- art. 107 § 1 i 3 Kpa przez powołanie wadliwej podstawy prawnej decyzji,

- art. 75 § 1 i 3 kpa przez oparcie rozstrzygnięcia na poglądach prokuratora, podczas gdy tylko prawomocny wyrok sądowy wydany w tej sprawie miałby moc dowodową,

- art. 77 § 1 i art. 80 Kpa przez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego i przekroczenie reguł swobodnej oceny dowodów,

- art. 138 Kpa poprzez odstąpienie przez organ odwoławczy od ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy i ograniczenie się wyłącznie do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu w stosunku do decyzji organu I instancji.

Pełnomocnik podnosił także rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności zastosowanie interpretacji zawężającej przepisów art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o .niekorzystnych warunkach gospodarowania (...) wnosząc o stwierdzenie nieważności obu zaskarżonych decyzji ewentualnie o ich uchylenie.

W uzasadnieniu strona skarżąca zarzucała, iż organ I instancji nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a także przekroczył granice swobodnej oceny dowodów nie przestrzegając reguł tej oceny, gdyż za podstawę ustalenia stanu faktycznego przyjął ustalenia dokonane przez Prokuratora w toku prowadzonego śledztwa i oświadczenie zawarte w dokumencie nazwanym "stanowisko Prokuratora Okręgowego " stwierdzające, że skarżący nie prowadził działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach oraz, że umowy zawarte ze Spółdzielnią RSP w G. były pozorne, a skarżący nie był uprawniony do dopłat. W ocenie skarżącego, organ nie ocenił wszechstronnie znaczenia i wartości dowodów pomijając istotne dowody przedstawione przez stronę. Nadto wniosek, że skarżącemu nie przysługiwał status posiadacza gruntów rolnych został wywiedziony z naruszeniem zasad logiki. Rażącym naruszeniem art. 75 § 1 Kpa było dopuszczenie w toku postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy znajdujących się w aktach sprawy protokołów przesłuchań strony w charakterze świadka i poglądów Prokuratora Okręgowego w sytuacji, gdy dowodem w sprawie mógłby być dopiero prawomocny wyrok sądowy. Organy dokonały także błędnej wykładni przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia tj. art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 roku. Wskazane przepisy w sposób jednoznaczny określają kryteria kwalifikowania podmiotów jako producentów rolnych oraz warunki konieczne i wystarczające jakie ci producenci muszą spełniać aby otrzymać dopłaty. Organy zastosowały interpretację zawężającą prowadzącą do ograniczenia kręgu osób uprawnionych do dopłat co jest niedopuszczalne i stanowi naruszenie prawa materialnego, ale także zasady ogólnej wyrażonej w art. 6 Kpa. Wykładnia tych przepisów nie może być oparta na dowolnej ocenie celowości zawartej umowy dzierżawy, zasadności decyzji strony co do sposobu dysponowania pożytkami uzyskanymi z użytkowanych gruntów i otrzymanych dopłat. Nadto skarżący zarzucił organowi II instancji, że nie rozpatrzył sprawy ponownie lecz ograniczył się do zbadania zasadności zarzutów podniesionych przez odwołującego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:

Skarga podlegała oddaleniu bowiem zakwestionowana nią decyzja nie naruszała prawa w stopniu mającym wpływ na zawarte w niej rozstrzygnięcie.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest wyłącznie pod względem legalności tj. zgodności z prawem. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 - dalej zwaną ppsa ) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawą orzekania są akta spawy administracyjnej ( art. 133 § 1 ppsa ). Możliwość wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego zachodzi w sytuacji, gdy został on wydany z naruszeniem prawa procesowego jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy .

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia była, wydana w wyniku wznowienia postępowania, decyzja uchylająca ostateczną decyzję przyznającą skarżącemu na rok 2004 dopłaty w postaci jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej tj. ostateczna decyzja z dnia 23 grudnia 2004 roku. Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się zatem do oceny czy zaistniały określone prawem podstawy do wznowienia postępowania, a przy pozytywnym rozstrzygnięciu w tym przedmiocie, czy zaszły podstawy do uchylenia decyzji ostatecznej i rozstrzygnięcia odmiennie niż nastąpiło to w badanej w trybie wznowieniowym decyzji ostatecznej.

Wznowienie postępowania jest instytucją prawną dającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną w przypadku gdy postępowanie, w którym decyzja zapadła dotknięte jest wadą kwalifikowaną wskazaną w przepisach art. 145 i 145a Kpa. Jedną z podstaw wznowienia jest ujawnienie nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji lecz nie były znane organowi, który ją wydał. Wskazana podstawa wznowienia zachodzi zatem wówczas, gdy po wydaniu decyzji ostatecznej ujawnią się ( zostaną odkryte przez organ lub wskazane przez stronę ) nowe okoliczności lub nowe dowody nieznane dotychczas organowi administracyjnemu. Samoistną podstawę wznowieniową stanowi zarówno ujawnienie nowych okoliczności faktycznych jak również nowych dowodów. Chodzi przy tym o taką nową okoliczność lub nowy dowód, które mają charakter istotny dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, istniejącego w dacie wydawania przez organ decyzji ostatecznej, a tym samym również istotne znaczenie dla sytuacji prawnej strony, a w konsekwencji i dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Ustalenie zaistnienia nowej okoliczności faktycznej ( dowodu ) i jej istotności jest obowiązkiem organu w toku postępowania wyjaśniającego .

Nadzwyczajny tryb postępowania jakim jest wznowienie postępowania uruchamiany jest w wyniku wydania postanowienia o jakim mowa w art. 149 § 1 i 2 Kpa. Ten akt procesowy jedynie otwiera drogę do dalszego postępowania, którego przedmiotem jest badanie rzeczywistego zaistnienia podstawy wznowienia jak i ocena skutków jakie jej istnienie wywiera na dotychczasowe rozstrzygnięcie sprawy. Tym samym treścią postanowienia może być jedynie wskazanie przesłanki, uzasadniającej zastosowanie instytucji wznowienia postępowania. W rozpoznawanej sprawie wznowienie postępowania nastąpiło w oparciu o postanowienie z dnia 23 listopada 2006 roku. Organ wskazał w nim, iż podstawą wszczęcia postępowania wznowieniowego było ujawnienie nowej okoliczności tj. faktu, iż zadeklarowane przez skarżącego we wniosku działki rolne nie były użytkowane rolniczo przez niego, ale przez RSP w G., przy czym źródłem informacji o tej okoliczności były ustalenia zawarte w postanowieniu o umorzeniu śledztwa oraz wystąpienie Prokuratora Okręgowego. Tym samym wbrew wywodom strony skarżącej, organ jako podstawę wznowienia wskazał nową okoliczność, a nie nowe dowody. Uchybieniem procesowym organu było natomiast wypowiedzenie się już w postanowieniu z dnia 23 listopada 2006 roku co do zaistnienia podstawy wznowienia. Powyższe uchybienie pozostawało jednak bez wpływu na merytoryczną treść rozstrzygnięcia.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi w rozpatrywanej sprawie zaistniały podstawy w postaci ujawnienia nowej okoliczności ( art. 145 § 1 pkt 5 Kpa ) do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia 23 grudnia 2004 roku. Organ wznawiając postępowanie zasadnie uznał za istotne okoliczności faktyczne mające wpływ na kwestię oceny faktycznego posiadania działek zadeklarowanych przez skarżącego we wniosku z dnia 31 maja 2004 roku do uzyskania płatności bezpośrednich na 2004 rok. Kwestia kto był faktycznym posiadaczem gruntów zadeklarowanych we wniosku czyli kto rzeczywiście dysponował wskazanymi działkami rolnymi, prowadząc na nich działalność rolniczą stanowiła dla rozpoznawanej sprawy kwestią niezmiernie istotną. Płatności, o które ubiegał się skarżący, są formą wsparcia finansowego w ramach wspólnej polityki rolnej, będącej jednym z celów Unii Europejskiej, określonych w art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE). System dopłat bezpośrednich został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolniczych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Podstawowym aktem prawnym określającym warunki przyznawania płatności bezpośrednich, w tym także nowowprowadzonych form szczególnych pomocy w postaci Jednolitej Płatności Obszarowej oraz Uzupełniającej Płatności Obszarowej, jest rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 roku ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz. U. WE Nr L 270 z 21 października 2003 r.). Powyższy akt został uszczegółowiony między innymi rozporządzeniem Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającym szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego sytemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. UE. L z dnia 30 kwietnia 2004 roku ) Rozporządzenie, będące jedną z form wtórnego prawa wspólnotowego, jest aktem prawnym, które obowiązuje w całości i podlega bezpośredniemu stosowaniu

w państwach członkowskich. Akt normatywny tego rodzaju może zawierać klauzule zobowiązujące państwa członkowskie do podjęcia działań implementacyjnych (wydania odpowiednich aktów normatywnych), jednakże państwa członkowskie nie mogą - chyba że co innego stanowi rozporządzenie - podejmować działań na rzecz wykonania rozporządzenia, których przedmiotem byłaby zmiana znaczenia lub uzupełnienie jego przepisów (por. wyrok ETS z 10 października 1973 roku w sprawie 34/73, Fratelli Variola; wyrok ETS z 18 lutego 1970 roku w sprawie 40/69, Bollmann). Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U Nr 6, poz. 40 z późn.zm.) ustalała warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i jest wynikiem działań wykonawczych w stosunku do wskazanego rozporządzenia nr 1782/2003 (obecnie ustawa z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności cukrowej). Mając na uwadze powyższe, sposób rozumienia sformułowań i terminów użytych w ustawie o płatnościach bezpośrednich musi uwzględniać znaczenie nadawane im w obowiązującym w tym zakresie prawie wspólnotowym, którego przepisy, ustanawiając wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, kształtują w sposób bezpośredni prawa i obowiązki adresatów tego aktu. Rozporządzenie nr [...] zawiera w art. 2 lit. a definicję "rolnika" stanowiąc, iż termin ten oznacza osobę fizyczną lub prawną bądź grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 TWE, oraz które prowadzą działalność rolniczą. Stosownie do art. 2 lit. b rozporządzenia, przez "gospodarstwo" należy rozumieć wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, które znajdują się na terytorium tego samego państwa członkowskiego. "Działalnością rolniczą" jest z kolei produkcja, hodowla lub uprawa produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt dla celów gospodarczych lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnie z ochroną środowiska, zgodnie z art. 5 (art. 2 lit. c cyt. rozporządzenia). Ustawa o płatnościach bezpośrednich, ustalając zasady i tryb przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni uprawy, określonych powołanym wyżej rozporządzeniem wspólnotowym, przyjmuje w art. 2 ust. 1 cyt. ustawy, że płatności te przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego. Warunkiem uzyskania płatności obszarowej jest posiadanie działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami i utrzymywane są przez producenta rolnego w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Prawodawca krajowy określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazuje na posiadanie, jako ustawową przesłankę warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku i odnosi to pojęcie do "posiadania" w rozumieniu przepisów ustawy z 23 kwietnia 1964 roku- Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Zgodnie z art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że o posiadaniu i jego postaci decyduje wyłącznie sposób władania rzeczą. Władanie w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy przez właściciela, czyli władanie we własnym imieniu i dla siebie, jest posiadaniem samoistnym, władanie natomiast w sposób odpowiadający korzystaniu z rzeczy w ramach innego prawa niż własność, czyli władanie podporządkowane posiadaniu samoistnemu innej osoby, jest posiadaniem zależnym. W piśmiennictwie zwraca się również uwagę, że posiadanie w znaczeniu, jakie nadaje temu pojęciu kodeks cywilny, może stanowić element prawa podmiotowego, będąc przejawem prawa przysługującego np. właścicielowi (posiadanie zgodne z prawem) może jednak stanowić także jedynie stan faktycznego władztwa nad rzeczą w sytuacji, gdy prawo wykonywane faktycznie przez posiadacza służy innemu podmiotowi ( posiadanie bezprawne) por., Kodeks cywilny. Komentarz pod red. K Pietrzykowskiego Warszawa 2005, s. 799). Wskazane rozróżnienie rodzajów posiadania ma znaczenie z tego względu, że idea płatności obszarowych wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych. Aby zostać beneficjentem pomocy w ramach mechanizmu bezpośredniego wsparcia nie wystarczy zatem być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Wymaga jednocześnie zauważenia, że przesłanka kwalifikująca do uzyskania płatności obszarowych, odnoszona do "faktycznego posiadania" gruntu rolnego, nie może być przy tym rozumiana jako ustalenie tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie zgłoszonych gruntów rolnych, gdyż taki wymóg obciążający rolnika (producenta rolnego) nie został w przepisach prawa wspólnotowego nigdzie sformułowany. Tak jak posiadanie przez producenta rolnego tytułu prawnego do gruntu rolnego zgłoszonego we wniosku nie przesądza jeszcze o przyznaniu płatności obszarowych z tego tytułu, tak i niedysponowanie stosownym tytułem prawnym do nieruchomości nie może automatycznie wyłączać rolnika z systemu pomocy (por. wyroki NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. II GSK 258/06, z dnia 13 grudnia 2007 r. sygn. akt II GSK 260/07).

Postępowanie wyjaśniające w rozpoznawanej sprawie, mające na celu ustalenie istnienia podstawy wznowienia z art. 145 §1 pkt 5 Kpa i ocenę jej wpływu na zawarte w decyzji ostatecznej dotychczasowe rozstrzygnięcie sprawy, w przekonaniu Sądu, zostało przeprowadzone przez organy z dochowaniem wymogów procesowych, w zakresie wystarczającym do merytorycznego rozpoznania sprawy i w oparciu w wszechstronną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. W szczególności ustalenia poczynione w toku postępowania wyjaśniającego po wznowieniu postępowania, w oparciu o : postanowienie o umorzeniu postępowania, mające walor dokumentu urzędowego, umowę dzierżawy, zeznania strony w postępowaniu administracyjnym i jej zeznania złożone w charakterze świadka w postępowaniu karnym w powiązaniu z, wynikającymi z przepisów powołanych w podstawie prawnej, warunkami przyznawania dopłat bezpośrednich, stanowiły dostateczną podstawę do przyjęcia, iż skarżący nie był posiadaczem gruntów zadeklarowanych we wniosku. Nie miał woli władania nimi jak i faktycznego władztwa nad nimi bowiem w rzeczywistości nie prowadził na nich działalności rolniczej, gdyż nadal jak przed zawarciem umowy dzierżawy decyzje w tym zakresie podejmowała i je realizowała RSP poprzez swe statutowe organy. Zdaniem Sądu, organy z dochowaniem wymogów z art. 7, 77 § 1 oraz 80 i 107 § 3 Kpa w ramach wszechstronnej oceny materiału dowodowego wskazały dowody na których się oparły, a jakim i z jakich przyczyn odmówiły waloru wiarygodności. Zaprezentowanej oceny dowodów, a w szczególności w zakresie wiarygodności zeznań złożonych przez stronę w postępowaniu karnym nie można uznać za dowolną. Wskazać należy, iż podstawą do przyznania płatności bezpośrednich decyzją z dnia 23 grudnia 2004 roku był wniosek z dnia 31 czerwca 2004 roku, w którym skarżący zadeklarował prowadzenie działalności rolniczej na wskazanych w nim działkach od A do E, położonych na gruntach stanowiących wymienione w nim działki ewidencyjne. Wniosek złożony został na urzędowym formularzu wg wzoru ustalonego w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2004 roku w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności ( Dz.U. z 2004 roku, Nr 52, poz. 523 ). Prócz wskazania gruntów do naliczenia dopłat skarżący zawarł w nim oświadczenia i zobowiązania. W szczególności oświadczył, że znane mu są skutki składania fałszywych oświadczeń wynikające z art. 297 § 1 kk oraz, że znane są mu zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Tym samym przez fakt złożenia wniosku skarżący potwierdził, iż jest posiadaczem gruntów w nim wskazanych. Nie może budzić wątpliwości, w świetle regulacji prawnych dotyczących płatności bezpośrednich, zawartych we wskazanych powyżej przepisach, iż wniosek taki jest zasadniczym dokumentem stanowiącym podstawę przyznania wnioskowanych płatności. W postępowaniu o ich przyznanie nie jest wymagane wykazanie dowodami faktu bycia posiadaczem i prowadzenia działalności rolniczej na posiadanych gruntach. W szczególności nie jest wymagane wykazanie się formalnym tytułem prawnym do gruntu, co oznacza, iż w sytuacji gdy w wyniku kontroli " krzyżowej" organ ustali, iż nie zaistniała sytuacja zadeklarowania do dopłat tych samych gruntów przez różne podmioty, to ogranicza kontrolę administracyjną wniosku do poprawności i zupełności jego wypełnienia. Wystarczające zatem dla przyznania dopłat są oświadczenia zawarte we wniosku podmiotu ubiegającego się o dopłatę bezpośrednią ( analogicznie jak w § 2 art. 75 Kpa ). Samo istnienie formalnego tytułu prawnego do władania gruntem ( np. pisemna umowa dzierżawy ) nie stanowi podstawy do przyznania dopłat bezpośrednich. Prawnym wymogiem jest prowadzenie na nim działalności rolniczej przez jego rzeczywistego posiadacza. Prowadzenie działalności rolniczej nie musi przy tym oznaczać osobistego wykonywania na gruntach pracy fizycznej. Może bowiem polegać ono jedynie na zarządzaniu gruntami rolnymi poprzez nadzór i kierowanie czynnościami natury funkcjonalnej, niezbędnymi dla racjonalnej gospodarki gruntami .

Zdaniem Sądu nie jest zasadny zarzut strony skarżącej, iż prawomocne postanowienie Prokuratury Okręgowej w przedmiocie umorzenia śledztwa oraz stanowisko Prokuratora Okręgowego nie mogło stanowić samodzielnej przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego, zatem wydane w trybie wznowieniowym decyzje dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wbrew wywodom skargi to nie dowód w postaci postanowienia, czy też pisma Prokuratora stanowiły samoistną przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego w rozpoznawanej sprawie, lecz wskazana powyżej okoliczność faktyczna, której zaistnienie za pośrednictwem między innymi tych dokumentów organ starał się ustalić w prowadzonym następnie postępowaniu wyjaśniającym. Niewątpliwie bowiem organy orzekające w przedmiocie dopłat ze środków unijnych w dniu wydania decyzji nie wiedziały, iż wskazane we wniosku skarżącego grunty rolne dzierżawione od RSP G. w rzeczywistości nie były przez niego uprawiane we własnym imieniu i na swoją rzecz, lecz użytkowane były nadal przez Spółdzielnię (niezależnie od treści łączącej strony umowy pisemnej). Tym samym okoliczności dotyczące zawarcia i wykonywania umowy nie były znane organom orzekającym, i nie mogły być przedmiotem oceny w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z dnia 23 grudnia 2004 roku. Prokurator Okręgowy postanowieniem [...], wobec braku ustawowych znamion czynu zabronionego, umorzył śledztwo między innymi przeciwko wnioskodawcy (oraz innym członkom RSP G. znajdującym się w analogicznej sytuacji ) podejrzanemu o to, że w okresie od 31 lipca 2003 roku do 23 grudnia 2004 roku w S., G. i Zielonej Górze w woj. Lubuskim, działając wspólnie i w porozumieniu z B.P., z góry powziętym zamiarem, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wprowadził w błąd Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, iż jest producentem rolnym będącym w posiadaniu gruntów rolnych i w tym celu zawarł fikcyjną umowę dzierżawy gruntów rolnych od RSP "N." G., a następnie przedłożył poświadczający nieprawdę wniosek o dopłaty do gruntów rolnych, w wyniku czego doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez ARiMR z tytułu jednolitej płatności obszarowej w kwocie 16 924,51 zł, uzupełniającej płatności obszarowej w kwocie 23 536,58 zł oraz z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w kwocie 10 211,06 zł, czym działał na szkodę Skarbu Państwa i interesów finansowych Unii Europejskiej tj. o czyn z art. 286 § 1 kk i art. 297 § 1 kk w zb. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk. Z ustaleń poczynionych w trakcie śledztwa prokuratorskiego wynika, iż z uwagi na trudną sytuację ekonomiczną Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna "N." w G. zawarła ze swoimi członkami "fikcyjne" umowy dzierżawy. Umowy te dały "dzierżawcom" formalną podstawę do wystąpienia o płatności bezpośrednie oraz płatności ONW na 2004 rok. Z dalszych ustaleń Prokuratury wynikało, iż dzierżawcy nie prowadzili na dzierżawionych gruntach indywidualnej działalności rolniczej. Prokuratura Okręgowa uznała, że byli oni jedynie "formalnymi użytkownikami" gdyż w dalszym ciągu działalność rolniczą na zadeklarowanych terenach prowadziła RSP w G.. Ustalenia te zasadnie uznane zostały przez organy za nowe okoliczności o jakich mowa w przepisie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa.. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że ustalenia Prokuratury Okręgowej prezentujące złożony mechanizm zawierania "fikcyjnych" umów dzierżawy pomiędzy RSP G., a jej członkami i w konsekwencji występowania o przyznanie dopłat unijnych przez podmioty nieuprawnione lub uprawnione w mniejszym rozmiarze, dotyczyły okresu przed wydaniem decyzji w postępowaniu będącym przedmiotem wznowienia. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza to zatem, iż powyższe postanowienie mogło stanowić źródło informacji w oparciu o które organ powziął wiadomość o ujawnieniu nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.

W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, słusznie uznały organy, iż umowa dzierżawy miała stanowić jedynie formalny tytuł prawny do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie na wydzierżawiane grunty również innego typu dopłat tj. dopłat ONW przez skarżącego, których RSP w G., występując o nie we własnym imieniu, by nie uzyskała. Wskazać bowiem należy na regulację zawartą w przepisie § 4 ust. 3 i 4 rozporządzenia z dnia z dnia 14 kwietnia 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (...), zgodnie z którym tego typy dopłaty przysługują tylko do powierzchni nie większej niż 300 ha.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 75 § 1 Kpa ( § 3 wbrew wywodom skargi art. 75 Kpa nie zawiera ) poprzez oparcie się przez organy na poglądach wyrażonych w stanowisku Prokuratora Okręgowego w sytuacji, gdy tylko prawomocny wyrok sądu miałby moc wiążącą stwierdzić należy, iż pozbawiony był on merytorycznej doniosłości. Jak bowiem wywiedziono już wcześniej, kwestionowane decyzje oparte zostały na wszechstronnej i swobodnej, a nie dowolnej ocenie materiału dowodowego. W tej sytuacji dodatkowe wsparcie się przez organ stanowiskiem zaprezentowanym przez Prokuratora Okręgowego nie może być uznane za naruszenie przepisu art. 75 Kpa. Zgodnie z tym przepisem jako dowód można bowiem dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia tego przepisu w związku z przepisem art. 186 kpk . Zdaniem pełnomocnika skarżącego, rażącym naruszeniem przepisu art. 75 § 1 Kpa było wykorzystanie we wznowionym postępowaniu administracyjnym jako dowodu zeznań złożonych przez skarżącego w charakterze świadka w postępowaniu karnym w sytuacji gdy, będąc następnie oskarżonym, odmówił składnia wyjaśnień. W ocenie strony skarżącej, protokół z zeznań złożonych przez nią w charakterze świadka z mocy przepisu art. 186 § 1 kpk nie mógł stanowić dowodu ani być odtwarzany w sytuacji, gdy strona po przedstawieniu zarzutów w postępowaniu karnym skorzystała z prawa do odmowy zeznań. Wskazać w związku z tym należy, iż przepis art. 186 kpk nie wprowadza zakazu na który powołuje się skarżący. Przepis ten reguluje jedynie warunki na jakich osoba uprawniona do odmowy złożenia zeznań lub zwolniona od ich złożenia może skorzystać z tego prawa w postępowaniu sądowym oraz tryb postępowania z uzyskanymi wcześniej zeznaniami takiej osoby. Zakaz wykorzystywania zeznań złożonych przez daną osobę w charakterze świadka, w sytuacji gdy następnie stała się ona oskarżonym wywodzony jest na gruncie procedury karnej z art. 389 § 1 kpk. Z przepisu tego wynika, że przy przesłuchiwaniu na rozprawie oskarżonego wolno, w sytuacjach w tym przepisie opisanych, odczytywać jedynie protokoły jego wcześniejszych wyjaśnień i - a contrario do art. 391 § 2 kpk - nie jest dopuszczalne odczytywanie wówczas tego co powiedział on uprzednio przesłuchany jako świadek. Wskazane ograniczenie dowodowe funkcjonuje jedynie na gruncie procedury karnej, służąc realizacji gwarancji procesowych oskarżanego. W ocenie Sądu, takie zeznania złożone w charakterze świadka pozostają nadal środkiem dowodowym, który jedynie nie może być wykorzystany w postępowaniu karnym, ale któremu nie można zarzucić, iż został uzyskany w sposób sprzeczny z prawem. Brak jest zatem podstaw do uznania, iż pozostaje on w sprzeczności z prawem w rozumieniu art. 75 § 1 Kpa i nie może stanowić dowodu podlegającego ocenie organu orzekającego w sprawie administracyjnej. W tych okolicznościach nie stanowi uchybienia przepisom postępowania administracyjnego posłużenie się przez organy tym dowodem i dokonanie jego swobodnej oceny w kontekście innych dowodów zgromadzonych w sprawie. Organy dokonały wnikliwej oceny wskazanego dowodu, podając przyczyny dla których uznały go za wiarygodny i stanowiący podstawę do ustalenia rzeczywistych okoliczności związanych z uprawą działek rolnych zadeklarowanych we wniosku i wskazanychg w umowie dzierżawy, pozwalających na przyjęcie, iż skarżący nie prowadził na nich działalności rolniczej warunkującej prawo do dopłat ONW.

Odnośnie zarzutu pominięcia przy rozpatrywaniu dowodów tych zgłoszonych przez stronę, a świadczących o tym, iż to ona prowadziła działalność rolniczą skoro dysponowała pożytkami ( plonami ) z dzierżawionych gruntów, to wbrew wywodom skarżącego organ II instancji odniósł się do tych dowodów wskazując przyczyny dla których odmówił im wiarygodności ( art. 80 Kpa ). W tym zakresie wskazać należy, iż dowód nazwany umową depozytu z dnia 4 stycznia 2005 roku waloru umowy nie posiadał będąc jedynie projektem takiej umowy ze względu na brak podpisów stron na egzemplarzu umowy złożonym do akt sprawy. Zasadnie też organ II instancji wskazał na wątpliwości jakie wywołuje data przyjęcia plonów uzyskanych w roku 2004 do depozytu tj. 4 stycznia 2005 roku. Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, iż kwestii dotyczących dysponowania zbiorami skarżący nie podnosił w toku zeznań złożonych w postępowaniu karnym. Z kolei kwity pobrania z magazynu spółdzielni materiału siewnego w roku 2004 nie mogą stanowić w kontekście złożonych zeznań w postępowaniu karnym dowodu prowadzenia działalności rolniczej zwłaszcza w sytuacji gdy skarżący pracował jednocześnie w RSP jako kierowca ciągnika, będąc także jej członkiem. Natomiast kwestia przekazania przez skarżącego na konto RSP uzyskanych z tytułu dopłat kwot jako jego udziałów nadobowiązkowych nie została przez niego udokumentowana.

Niezasadny okazał się również zarzut naruszania przez organ odwoławczy art. 138 Kpa. Wprawdzie konstrukcja uzasadnienia decyzji organu II instancji zdaje się wskazywać, iż organ ten odniósł się jedynie do zarzutów odwołania, to jednak analiza merytorycznych wywodów w nim zawartych i ich zakres wskazuje, iż w rzeczywistości organ II instancji ponownie merytorycznie rozpoznał sprawę w jej całokształcie, co uprawniało go do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji.

Reasumując uznać należało, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zasadnie wznowił postępowanie, a następnie, po przeprowadzeniu postępowania o jakim mowa w art. 149 § 2 Kpa, wydał decyzję uchylającą dotychczasową decyzję przyznającą dopłaty ONW za 2004 rok orzekając ponownie co do istoty sprawy ( art. 151 § 1 pkt 2 Kpa ) poprzez odmowę ich przyznania za wskazany rok. Wyjaśnienia wymaga, iż w postępowaniu wznowieniowym organ, po uchyleniu decyzji, orzeka ponownie na podstawie stanu faktycznego ustalonego na dzień wydania decyzji ostatecznej czyni to jednak w oparciu o stan prawny już aktualnie obowiązujący. Wobec tego wskazać należy, iż w dniu 27 lutego 2007 roku weszła w życie ustawa z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej ( Dz.U. Nr 35, poz. 217), która zgodnie z przepisem art. 1 określa zadania oraz właściwości organów i jednostek organizacyjnych w zakresie dotyczącym płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej oraz płatności cukrowej, określonych w rozporządzeniach Rady (WE) wymienionych w pkt 1 li. b – c oraz zasady i tryb przyznawania oraz wypłacania rolnikom wskazanych wyżej płatności, a także przeprowadzania kontroli – w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej. Zgodnie z przepisem art. 59 ww ustawy, z dniem 27 lutego 2007 roku utraciła moc dotychczasowa ustawa z dnia 18 grudnia 2003 roku o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. Nr 6, poz. 40 z późn. zm.), przywoływana dalej jako: "ustawa o płatnościach bezpośrednich". Jednocześnie w art. 53 ust. 1 ustawy nowej, ustawodawca zawarł przepis intertemporalny, zgodnie z którym, do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia jej wejścia w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wszczęcie postępowania w rozpoznawanej sprawie nastąpiło postanowieniem z dnia 23 listopada 2006 roku. Zatem organu obu instancji w podstawie prawnej swych decyzji wskazać powinny również przywołany przepis intertemporalny nowej ustawy. Uchybienie w tym zakresie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy.

W ocenie Sądu bez znaczenia w przedmiotowej sprawie pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż z pism Agencji wynikała dopuszczalność oddania w dzierżawę członkom rolniczych spółdzielni produkcyjnych gruntów Spółdzielni i wynikających z tego faktu ich uprawnień do dopłat ze środków unijnych, bowiem taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie faktycznie nie zaistniała. Gdyby bowiem Spółdzielnia rzeczywiście wydała swoje grunty członkom do samodzielnego i swobodnego ich użytkowania i pobierania pożytków, byliby oni jako faktyczni posiadacze i pi producenci rolni uprawnieni, z zachowaniem wymogów utrzymania tych gruntów w dobrej kulturze rolnej, do uzyskania na swoją rzecz dopłat. Jak już wskazano do uzyskania tych świadczeń uprawniony jest każdy podmiot, który faktycznie prowadzi działalność rolniczą na posiadanym gruncie, niezależnie od potwierdzenia bądź nie swego tytułu prawnego do uprawianego gruntu. Oznacza to, iż w sytuacji gdy zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności grunty Spółdzielni nadal faktycznie pozostawały w 2004 roku w jej samoistnym posiadaniu i przez nią, na jej rzecz były uprawiane rolniczo, jedynie ona uprawniona była do zgłoszenia wniosku o przyznanie związanych z tym płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.

Ze przytoczonych powodów na podstawie przepisu art. 151 ppsa Sąd orzekł o oddaleniu skargi. Ze względu na wynik sporu nie zaistniały podstawy do orzekania o kosztach postępowania.