Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 246/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-04-19 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6239 Inne o symbolu podstawowym 623
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno  Spożywczych
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1 pkt 10 i art. 3 ust. 2, art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 3 lit. c/, art. 31 i art. 36
journal: Dz.U. 2007 nr 147 poz 1033
law: Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu.
article: art. 2 pkt 3, art. 3 ust. 1 pkt 3 i ust. 3, art. 20c ust. 2 pkt 6 i art. 20e
journal: Dz.U. 2000 nr 89 poz 991
law: Ustawa z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu
article: art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 16 § 1, art. 138 § 1 pkt 2 in fine i art. 105 § 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha Sędziowie Jan Bała (spr.) NSA Marzenna Zielińska Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1258/11 w sprawie ze skargi T. A. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii produktu niezgodnej z przepisami, określenia terminu wycofania z obrotu oraz nałożenie opłaty sankcyjnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. A. na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawa wyrokiem z 4 października 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1258/11, oddalił skargę T. A. (dalej: skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie wprowadzenia do obrotu środka wspomagającego uprawę roślin bez pozwolenia.

Referując stan faktyczny sprawy, Sąd I instancji podał, że decyzją z [...] lutego 2009 r. L. Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Z. G. (dalej: organ I instancji) w punkcie 1 stwierdził, że wprowadzony do obrotu nawóz płynny E. B. P. d. R. H. o. C. – pH 6,8–7,2 nie spełnia wymagań określonych w art. 3 ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca z 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U. Nr 147, poz. 1033 ze zm.) oraz nie spełnia wymagań określonych w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U. Nr 89, poz. 991 ze zm.); w punkcie 2 określił termin wycofania nawozu z obrotu na 14 dni od dnia otrzymania decyzji; w punkcie 3 określił ilość wprowadzonego do obrotu nawozu na 237 952 l oraz ustalił wysokość opłaty sanacyjnej na 616 466,6 zł netto.

Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) zaskarżoną decyzją w punkcie 1 uchylił decyzję organu I instancji; w punkcie 2 stwierdził wprowadzenie do obrotu przez skarżącą środka wspomagającego uprawę roślin wymieniony wyżej E. B. bez pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w ilości 120 l, o wartości 378 zł netto; w punkcie 3 nakazał wycofanie z obrotu wymieniony nawóz w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji; w punkcie 4 określił ilość wprowadzonych do obrotu produktów deklarowanych jako nawozy – łącznie 120 l; w punkcie 5 ustalił opłatę sanacyjną w kwocie 378 zł netto stanowiącej 100% kwoty należnej za sprzedane środki wspomagające uprawę roślin; w punkcie 6 umorzył postępowanie w części dotyczącej wprowadzenia do obrotu pozostałych 237 832 l wskazanego produktu.

W uzasadnieniu organ podał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniach od [...] listopada oraz [...] grudnia 2007 r. przez inspektora organu I instancji, stwierdzono, iż jest produkowany nawóz organiczny o nazwie "E. B. P. d. R. H. o. C., pH 6,8-7,2". Skarżąca zaś nie posiadała pozwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na wprowadzanie do obrotu tego produktu.

Organ II instancji szczegółowo opisał przebieg postępowania administracyjnego w sprawie. W konkluzji stwierdził, że z przeprowadzonego dowodu z opinii biegłych wynika, że przedmiotowy produkt do [...] maja 2005 r. mógł być kwalifikowany do płynnych nawozów organicznych. Niska zawartość składników nawozowych w produkcie wykluczała już taką kwalifikację, z uwagi na zaostrzenie wymagań dla płynnych nawozów organicznych. Nie mniej nie wyklucza to możliwości potraktowania produktu jako środka wspomagającego uprawę roślin, swoistego stymulatora dla procesów życiowych roślin.

W świetle aktualnego stanu prawnego zarówno zbywanie nawozów organicznych, jak również środków wspomagających uprawę roślin wymaga uzyskania pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa. Przepisy ustawy z dnia [...] lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu nie regulowały kwestii wprowadzania do obrotu tego rodzaju produktów, których definicja została wprowadzona dopiero art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu. Stosownie do art. 48 tej ustawy podmioty wprowadzające do obrotu tego rodzaju artykuły, które znajdują się w obrocie w dniu wejścia w życie ustawy występują w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, do ministra właściwego do spraw rolnictwa z wnioskiem o wydanie pozwolenia na wprowadzanie do obrotu tych środków. Oznacza to, że mimo nieobjęcia przez ustawę z dnia 26 lipca 2000 r. środków wspomagających uprawę roślin, to w czasie jej obowiązywania były one produkowane i wprowadzane do obrotu bez pozwolenia. Obowiązek uzyskania takiego pozwolenia wprowadziły przepisy ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. Tym samym, w przypadku partii przedmiotowego artykułu wprowadzonych do obrotu przed wejściem w życie ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. nie można zastosować sankcji za wprowadzenie ich do obrotu bez pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa. Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. weszła w życie 15 listopada 2007 r. Z tego względu producenci środków wspomagających uprawę roślin mogli wprowadzać je do obrotu bez pozwolenia do dnia [...] listopada 2008 r.

Zdaniem organu, wydanie w dniu [...] lutego 2009 r. decyzji nadającej Z. W. "E." weterynaryjny nr identyfikacyjny – jako producentowi nawozu naturalnego, nie stanowi przesłanki do umorzenia postępowania w przedmiocie wprowadzania do obrotu handlowego nawozu płynnego bez wymaganego zezwolenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii, dotyczyła nadania weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego kontrolowanemu przedsiębiorcy, jako podmiotowi wykorzystującemu produkty pochodzenia zwierzęcego, nie zaś kwalifikacji produkowanych przez niego produktów do nawozów naturalnych. Do prowadzenia samej produkcji nawozów organicznych ani środków wspomagających uprawę roślin pozwolenie nie jest wymagane. Natomiast uzyskanie pozwolenia jest obligatoryjne, gdy producent wprowadza nawóz lub środek do obrotu. Skarżący producent nie wykorzystał produktu na własne potrzeby ani nie zbywał go do rolniczego wykorzystania na zasadach określonych w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu, lecz wprowadził go do obrotu handlowego.

W konsekwencji organ uznał, iż producent naruszył przepisy dotyczące wprowadzania środków wspomagających uprawę roślin do obrotu.

Organ II instancji podał, że łączna ilość przedmiotowego produktu wprowadzonego bez pozwolenia do obrotu po dniu 14 listopada 2008 r. wyniosła 120 l, za które przedsiębiorca uzyskał kwotę 378,00 zł netto.

Co do pozostałej ilości produktu stwierdził, iż nie dysponuje jednoznacznymi dowodami potwierdzającymi tezę, że w okresie kiedy produkt był zbywany należało go kwalifikować jako nawóz organiczny. Wobec tego, że nie ma możliwości zweryfikowania, czy produkt o nazwie E. B. P. d. R. H. o. C., pH 6,8-7,2, wprowadzany do obrotu w latach 2004-2005 miał taki sam skład jak produkt wytwarzany w 2007 r., z którego pobrano próbki do badań podczas kontroli, Główny Inspektor JHARS uznał, iż wątpliwość tę należało rozstrzygnąć na korzyść przedsiębiorcy, i umorzył postępowanie w części dotyczącej wprowadzenia do obrotu 237 832 1 produktu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a."

Sąd I instancji podał, iż przedmiotem sprawy było ustalenie czy wprowadzenie przez skarżącą do obrotu produktu wymagało uzyskania zezwolenia i w konsekwencji czy produkt ten jest środkiem wspomagającym uprawę roślin w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy o nawozach i nawożeniu wymagającym pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa na wprowadzenie do obrotu, czy też jest nawozem naturalnym.

Zdaniem Sądu organ II instancji ustalając stan faktyczny sprawy wykorzystał wiadomości specjalne z danej dziedziny nauki powołując biegłych i w oparciu o te opinie wydał zaskarżoną decyzję.

Z przeprowadzonych w toku postępowania administracyjnego dowodów i z opinii biegłych wynika, że sporny produkt do dnia [...] maja 2005 r. mógłby być kwalifikowany do płynnych nawozów organicznych. Z uwagi na zaostrzenie wymagań dla płynnych nawozów organicznych niska zawartość składników nawozowych w produkcie wykluczała taką kwalifikację. Nie mniej nie wyklucza to możliwości potraktowania produktu jako środka wspomagającego uprawę roślin, swoistego stymulatora dla procesów życiowych roślin.

Produkt w postaci, w jakiej jest wprowadzany do obrotu mógłby być wprowadzany do obrotu jako środek wspomagający uprawę roślin, jeśli przeprowadzone badania potwierdziłyby jego właściwości stymulujące dla roślin lub korzystny wpływ na glebę, (opinia prof. J. Łabętowicza). Jednakże produkt ten przy mniejszym rozwodnieniu spełniałby również wymagania stawiane płynnym nawozom organicznym (opinia dr inż. Z. Stasiaka).

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, oparte na opinii prof. Łabętowicza, że sporny produkt może korzystnie wpływać na rośliny wspomagając ich nawożenie podstawowe, dlatego powinien być kwalifikowany do środków wspomagających uprawę roślin.

Ustawa z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu nie definiowała środków wspomagających uprawę roślin. Natomiast w art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu wyjaśniono, że są to środki poprawiające właściwości gleby, stymulatory wzrostu i podłoża do upraw.

Zgodnie z art. 48 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r., podmioty wprowadzające do obrotu środki wspomagające uprawę roślin, które znajdują się w obrocie w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 15 listopada 2007 r., występują, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, do ministra właściwego do spraw rolnictwa z wnioskiem o wydanie pozwolenia na wprowadzenie do obrotu tych środków. Z uregulowań wynika, że ustawa z dnia 26 lipca 2000 r. nie obejmowała swym zakresem środków wspomagania roślin, i środki te były produkowane oraz wprowadzane do obrotu bez pozwolenia. Obowiązek uzyskania takiego pozwolenia wprowadzono dopiero ustawą z dnia 10 lipca 2007 r.

Za bezpodstawny Sąd uznał jest zarzut wydania decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną z uwagi na to, iż decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii, dotyczyła nadania weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego kontrolowanemu przedsiębiorcy, jako podmiotowi wykorzystującemu produkty pochodzenia zwierzęcego, nie zaś kwalifikacji wytwarzanych produktów do danej kategorii nawozów. Nadanie weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego nie jest równoznaczne z tym, że instytucją właściwą do kontroli wprowadzania nawozów do obrotu jest Inspekcja Weterynaryjna, ponieważ nadzór nad wprowadzaniem do obrotu nawozów należy do właściwości Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

Zdaniem Sądu I instancji organ podjął wszelkie niezbędne kroki w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Skarżąca była informowana o przebiegu postępowania i zgromadzonym materiale dowodowym, jak również miała możliwość wypowiadania się w sprawie.

Organ II instancji prawidłowo zakwalifikował wprowadzony przez skarżącą do obrotu produkt jako środek wspomagający uprawę roślin, którego wprowadzenie do obrotu, w świetle przepisów ustawy o nawozach i nawożeniu, wymaga stosownego pozwolenia właściwego organu.

T. A. złożyła skargę kasacyjną na powyższy wyrok, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Wniesioną skargą kasacyjną zarzuciła naruszenie:

I. Prawa materialnego:

1. art. 2 ust. 1 pkt 10 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 10 lica 2007 r. o nawozach i nałożeniu – poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przez Sąd I instancji, polegające na nieprawidłowym zakwalifikowaniu nawozu B. E. p. d. R. H. o. C. (dalej: B.) do kategorii środków wspomagających uprawę roślin, zamiast do grupy nawozów naturalnych, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że produkt ten może być prowadzany do obrotu jedynie na podstawie uprzedniego pozwolenia ministra właściwego do spraw rolnictwa;

2. art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 3 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu oraz przepisów art. 2 pkt 3, art. 3 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 2000 r. o nawozach i nawożeniu – poprzez ich niezastosowanie przez Sąd I instancji i ustalenie, iż nawóz B. nie odpowiada definicji nawozu naturalnego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że niedopuszczalnym jest wprowadzenie B. do obrotu jedynie w oparciu o przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1774/2002 z dnia 3 października 2002 r. ustanawiającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.Urz. UE L 273/1 z dnia 10 października 2002 r.) (dalej: Rozporządzenie nr 1774/2002);

3. art. 30 ust. 1, art. 30 ust. 2 pkt 3 lit. c/, art. 31 i art. 36 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu oraz przepisów art. 20c ust. 2 pkt 6 i art. 20e ustawy z dnia 26 lipca 2000r. o nawozach i nawożeniu – poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych jest uprawniona do ponownego badania i odmiennego sklasyfikowania nawozu B. do kategorii innej niż nawóz naturalny, pomimo, iż w dniu [...] lutego 2009 r. Powiatowy Lekarz Weterynarii w S. K. wydał decyzję ostateczną, mocą której nadał Zakładowi Wdrożeniowemu "E." weterynaryjny numer identyfikacyjny [...] – jako producentowi nawozu naturalnego.

II. Przepisów postępowania:

1. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 2 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1, art. 138 § 1 pkt 2 in fine i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), implikujące naruszenie przez organ przepisu art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. – polegające na tym, że Sąd I instancji, w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej, nie zastosował środka określonego w ustawie – tj. niezasadnie nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji GIJHARS z dnia 22 marca 2011 r. (w trybie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), pomimo że decyzja ta została wydana w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inna decyzją ostateczną (w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a.), albowiem GIJHARS nie umorzył postępowania odwoławczego wywołanego skargą strony z dnia 11 marca 2009 roku, mimo, że postępowanie przed GIJHARS miało za przedmiot sprawę uprzednio już rozstrzygniętą decyzją ostateczną – decyzją Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. K. z dnia [...] lutego 2009 r., skutkiem czego było ono bezprzedmiotowe (w rozumieniu art. 105 k.p.a.) i winno ulec umorzeniu, po uchyleniu decyzji L. Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Z. G. z dnia [...] lutego 2009 r. (w trybie art. 138 § 1 pkt 2 in fine Kodeksu postępowania administracyjnego) co prowadziło do naruszenia przez organ administracji przepisu art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i spowodowało nieważność zaskarżonej decyzji GIJHARS

– a które to uchybienie Sądu miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez pozostawienie w obrocie nieważnej decyzji GIJHARS;

2. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 133 § 1 zdanie pierwsze, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z przepisem art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i nieprawidłowe ustalenie przez Sąd pierwszej instancji, że zgromadzony w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny i właściwie oceniony, podczas gdy GIJHARS nie dopełnił obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz dokonał wadliwej oceny zgromadzonych dowodów, a w konsekwencji oparł rozstrzygnięcie na niepełnych, niejasnych i wzajemnie sprzecznych opiniach biegłych – prof. dra hab. Wojciecha Lipińskiego z dnia [...] stycznia 2009 r., prof. dra hab. inż. Henryka Góreckiego z dnia [...] maja 2009 r., prof. dra hab. Jana Łabętowicza z dnia [...] lipca 2007 r. (wraz z uzupełniającą opinią z dnia [...] września 2009 r.) i dra inż. Zbigniewa Stasiaka z dnia [...] sierpnia 2010 r. (wraz z opinią uzupełniającą z dnia [...] września 2010 r.), z jednoczesnym pominięciem opinii prof. dra hab. Witolda Grzebisza z dnia [...] grudnia 2007 r. oraz treści decyzji Państwowej Inspekcji Weterynaryjnej – Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. K. z dnia [...] lutego 2009 r., sprawozdań z badań: nr [...] wykonanych przez Główne Laboratorium Analiz Chemicznych Instytutu Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz nr [...] wykonanych przez Państwowy Instytut Weterynaryjny – Państwowy Instytut Badawczy w Puławach z dnia [...] stycznia 2009 r., a w konsekwencji Sąd I instancji wadliwie nie zastosował środka wskazanego w ustawie, tj. nie uchylił decyzji GIJHARS w zaskarżonym zakresie, a zamiast tego niezasadnie oddalił skargę strony – które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do błędnej kwalifikacji nawozu B. jako środka wspomagającego uprawę roślin;

3. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z przepisem art. 107 § 1 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez dokonanie niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej i nieuwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji, iż organ administracji dopuścił się:

a) niepełnego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji poprzez pominięcie przyczyn, z powodu których organ odmówił wiarygodności tym dowodom z dokumentów, które wskazywały na zasadność kwalifikowania nawozu B. do grupy nawozów naturalnych, przede wszystkim opinii prof. dra hab. Witolda Grzebisza z dnia [...] grudnia 2007 r.,

b) wadliwego uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji, w szczególności:

– poprzez zaniechanie wyjaśnienia z jakich przyczyn organ przyjął wykładnię przepisów ustaw o nawozach i nawożeniu oraz przepisów prawa unijnego odnośnie kwalifikacji nawozu B. skrajnie odmienną od tej, którą przedstawiła strona, ograniczając swoje uzasadnienie wyboru takiej interpretacji przepisów do ogólnych stwierdzeń, jak między innymi "zgodnie z utrwaloną wiedzą", "zgodnie z naukami przyrodniczymi", "z wiedzy powszechnej wiadomo",

– poprzez przywoływanie w szerokim zakresie przepisów nieobowiązującego już w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia Rozporządzenia nr 1774/2002 bez wskazania na jakiej podstawie organ uznaje, że fakt utraty mocy przez przedmiotowe rozporządzenie w dniu [...] marca 2011 r. pozostaje bez wpływu na możliwość jego dalszego stosowania w niniejszej sprawie, a także bez wyjaśnienia jak na ocenę sprawy wpływają aktualnie obowiązujące przepisy unijne w tym przedmiocie, tj. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 z dnia 21 października 2009 r. określające przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1774/2002 (rozporządzenie o produktach ubocznych pochodzenia zwierzęcego) (Dz.Urz. UE L 300/1 z dnia 14 listopada 2009 r.) (dalej: Rozporządzenie nr 1069/2009) oraz Rozporządzenie Komisji (UE) nr 142/2011 z dnia [...] lutego 2011 r. w sprawie wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1069/2009 określającego przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi, oraz w sprawie wykonania dyrektywy Rady 97/78/WE w odniesieniu do niektórych próbek i przedmiotów zwolnionych z kontroli weterynaryjnych na granicach w myśl tej dyrektywy (Dz.Urz. UE L 54/1 z dnia 26 lutego 2011 r.) (dalej: Rozporządzenie nr 142/2011)

– które to uchybienia czyniły niemożliwym dokonanie prawidłowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia przez Sąd administracyjny i winny prowadzić do uchylenia decyzji GIJHARS w zaskarżonym zakresie a nie do oddalenia skargi strony;

4. art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 1 oraz przepisu art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez pominięcie i nieustosunkowanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do większości zarzutów i wszystkich dowodów zgłoszonych przez stronę, w sposób wskazujący, iż Sąd I instancji nie przeprowadził właściwej kontroli działalności administracji publicznej, a które to zaniechanie Sądu pierwszej instancji skutkowało nie tylko pozbawieniem strony informacji o przesłankach rozstrzygnięcia, ale także uniemożliwia dokonanie prawidłowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny a mianowicie:

a) niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia, poprzez niewskazanie z jakich przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w całości podzielił wykładnię przepisów ustaw o nawozach i nawożeniu z 2000 roku i z 2007 roku dokonaną przez organ administracji, a nie zgodził się z interpretacją przepisów przedstawioną przez stronę, w sytuacji gdy są one całkowicie odmienne;

b) całkowite pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku – przy wskazaniu podstawy prawnej – obowiązujących bezpośrednio w polskim porządku prawnym przepisów prawa unijnego, tj. obowiązującego w dacie kontroli Zakładu Wdrożeniowego "E." Rozporządzenia nr 1774/2002 oraz obowiązującego w dacie wydania decyzji GIJHARS i w dacie orzekania przez Sąd pierwszej instancji Rozporządzenia nr 1069/2009 i ich wpływu na interpretację przepisów ustaw o nawozach i nawożeniu z 2000 roku i z 2007 roku;

c) nieustosunkowanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do żadnego z dowodów zgłoszonych przez skarżącą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a stanowiących istotne potwierdzenie stanowiska strony w sprawie i podstawę formułowanych zarzutów,

– a które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez Sąd pierwszej instancji pozwoliłoby temu Sądowi na właściwe sklasyfikowanie Biohumusu jako nawozu naturalnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła uzasadnienie dotyczące przedstawionych zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Skarga ta została oparta na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

W związku z powołaniem się przez kasatora na obydwie podstawy określone w powyższym przepisie, w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny tylko w stosunku do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, tj. wówczas gdy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie są podnoszone bądź okażą się nieuzasadnione.

Z powołanego w skardze kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie taka sytuacja jednak nie zachodziła. Okoliczność bowiem, iż w sprawie została wydana decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii w S. K. z dnia [...] lutego 2009 r. nie oznacza, że w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Jak trafnie bowiem stwierdził Sąd I instancji decyzja Powiatowego Lekarza Weterynarii dotyczyła nadania weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego przedsiębiorcy wykorzystującego produkty pochodzenia zwierzęcego, a nie kwalifikacji wytwarzanych produktów do danej kategorii nawozów i wprowadzania ich do obrotu. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 października 2008 r. w sprawie sposobu ustalania weterynaryjnego numeru identyfikacyjnego (Dz.U. Nr 193, poz. 1113) weterynaryjny numer identyfikacyjny nadaje się podmiotom prowadzącym działalność nadzorowaną, o której mowa w art. 1 pkt 1 lit. a/-f/ oraz lit. o/-p/ ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt (Dz.U. Nr 69, poz. 625 ze zm.). Inspekcja Weterynaryjna nie sprawuje natomiast nadzoru nad wprowadzaniem do obrotu nawozów i nie jest też uprawniona do wydawania w tych sprawach żadnych decyzji. Stąd też okoliczność, iż Powiatowy Lekarza Weterynarii wypowiedział się w powyższej decyzji odnośnie charakteru produkowanego przez skarżącą nawozu jako nawozu naturalnego nie mogło stanowić podstawy do przyjęcia, iż zachodziła przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie szczegółowo wymienionych przepisów prawa sprowadzają się w zasadzie do tego, iż Sąd I instancji nie dokonał właściwej kontroli działalności administracji publicznej, gdyż organ nie zebrał i nie wyjaśnił całokształtu materiału dowodowego, a uzasadnienie decyzji organu było dotknięte istotnymi wadami, co naruszało art. 107 § 3 k.p.a. Poza tym zdaniem kasatora Sąd I instancji bezpodstawnie pominął zarzuty i dowody zgłoszone przez stronę skarżącą.

Spór w niniejszej sprawie dotyczył ustalenia czy wprowadzenie przez skarżącą do obrotu spornego produktu wymagało wydania uprzedniego zezwolenia, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U. Nr 147, poz. 1033), oraz czy sporny produkt jest nawozem organicznym lub środkiem wspomagającym uprawę roślin w rozumieniu art. 3 ust. 2 tej ustawy. Definicja nawozu organicznego została zawarta w art. 2 pkt 5 omawianej ustawy, w myśl którego nawozy organiczne, to nawozy wyprodukowane z substancji organicznej lub z mieszania substancji organicznych, w tym komposty wyprodukowane z wykorzystaniem dżdżownic. Z kolei według art. 2 pkt 10 tej ustawy środki wspomagające uprawę roślin, to środki poprawiające właściwości gleby, stymulatory wzrostu i podłoża do upraw.

Skarżąca zaś twierdziła, że produkowany przez nią nawóz jest nawozem naturalnym, na którego wprowadzenie do obrotu nie jest wymagane zezwolenie gdyż jest wytwarzany z obornika bydlęcego i końskiego z udziałem dżdżownic i stanowi naturalną mieszaninę wymienionych oborników.

W art. 2 pkt 4 omawianej ustawy jako nawozy naturalne zostały wymienione:

a) obornik, gnojówka i gnojowica,

b) pochodzące od zwierząt gospodarskich, w rozumieniu przepisów o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich, odchody z wyjątkiem odchodów pszczół i zwierząt futerkowych, bez dodatków innych substancji,

c) guano.

Ustalenie czy dany produkt jest nawozem naturalnym jest okolicznością faktyczną i tego rodzaju spór jest sporem o fakty. Kwestionowanie zaaprobowanego przez Sąd I instancji stanowiska organów administracji, co do tego, iż sporny produkt o nazwie handlowej "E. B. P. d. R. H. o. C. – pH 6,8-7,2" jest środkiem wspomagającym uprawę roślin oznacza w rezultacie kwestionowanie ustaleń faktycznych, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji i podlega ocenia na tle podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego organ miał pełne podstawy do uznania, iż skarżąca wprowadziła do obrotu produkt będący środkiem wspomagającym rośliny, a więc powinna legitymować się stosownym zezwoleniem na wprowadzenie tego środka do obrotu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku, jak i uzasadnienie wydanych tej sprawie decyzji administracyjnych zawierają wyjaśnienie w oparciu o jakie dowody uznano, że sporny produkt jest środkiem wspomagającym rośliny. W szczególności powołano się na opinię prof. Łabętowicza, który stwierdził, że sporny produkt może korzystnie wpływać na rośliny wspomagając ich nawożenie podstawowe.

Ta opinia biegłego została wydana po szczegółowej analizie tego produktu w aspekcie klasyfikacji do określonej kategorii środków nawozowych.

Biegły ten podkreślił, że jak wynika z opisu technologicznego uzyskana płynna postać B. stanowi tylko część "B. stałego", tą część, która uległa rozpuszczeniu w wodzie. Pozostała część "B. stałego" stanowiąca frakcję stałą nierozpuszczalną w wodzie została odrzucona. Konsekwencją takiego postępowania jest zasadnicza zmiana właściwości powstałego "B. płynnego" (będącego ocenianym produktem) w stosunku do "B. stałego" wytworzonego pierwszym etapie produkcji.

Również biegły prof. H. Górecki stwierdził, że "produkt jest ekstraktem przetworzonych odchodów hodowlanych o składzie i formie różniącym się od surowców, jakimi są odchody hodowlane. Produkt ten zawiera znacznie mniej składników nawozowych (pokarmowych) oraz substancji organicznej niż nawozy naturalne".

Zdaniem tego biegłego sporny produkt nie jest – jak wynika z oświadczenia producenta – roztworem wodnym tego nawozu naturalnego, ale ekstraktem wodnym o składzie różniącym się od kompostowego obornika.

Także biegły dr inż. Z. Stasiak nie miał wątpliwości, iż spornego produktu nie można zaliczyć do nawozów naturalnych, gdyż jest nowym produktem posiadającym inny skład chemiczny niż oborniki, z których został wyprodukowany.

W świetle tych jednoznacznych opinii biegłych, wydanych po szczegółowej analizie składu spornego produktu Sąd I instancji trafnie uznał, że organy administracji nie miały żadnych podstaw do przyjęcia, iż produkt ten jest nawozem naturalnym.

Tych ustaleń strona skarżąca w toku postępowania skutecznie nie podważyła. Wprawdzie przedłożyła prywatny dokument w postaci opinii prof. Grzebisza, który stwierdził m.in., iż B. jako produkt wytworzony z nawozu naturalnego jest skoncentrowanym, płynnym naturalnym produktem, lecz opinia ta nie zawierała szczegółowej analizy technologii produkcji spornego produktu, której to analizy dokonali dopiero biegli powołani przez organ w toku postępowania administracyjnego.

Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej nie można też mówić o naruszeniu przez Sąd I instancji powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego przez ich błędne zastosowanie. Jak już bowiem o tym była mowa na wstępie niniejszych rozważań kwestia, czy sporny produkt był nawozem naturalnym, czy też nie była zależna od ustaleń faktycznych. W sytuacji zaś gdy te ustalenia były niewadliwe i trafnie zostały zaakceptowane przez Sąd I instancji, to zarzut naruszenia prawa materialnego należało uznać za nieusprawiedliwiony.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 tej ostatniej ustawy.