Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 126/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-03-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6070 Uwłaszczenie    państwowych   osób     prawnych   oraz   komunalnych    osób prawnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 75 ust. 1 i 6
journal: Dz.U. 2014 poz 40
law: Ustawa z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Banach, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. przy udziale Wiesławy Klimontowicz Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce- Zachód w Kielcach delegowanej do Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi [...] Spółka akcyjna w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz [...] Spółka akcyjna w K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 126/18

UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...], po rozpoznaniu odwołania Polskiego Związku Działkowców - [...] od decyzji Prezydenta Miasta z [...], odmawiającej stwierdzenia nabycia od 19 stycznia 2016 r. (tj. z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych), przez stowarzyszenie ogrodowe prowadzące Rodzinny Ogród Działkowy " [...]" w K. , tj. Polski Związek Działkowców Okręg [...] w K. , prawa użytkowania nieruchomości, położonej w K. przy ul. K. , oznaczonej w rejestrze ewidencji gruntów m. K. obręb 0006 jako działka nr [...]/1 o pow. 0,5755 ha, stanowiącej zgodnie z treścią księgi wieczystej nr [...] własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Zakładów "[...]" Spółka Akcyjna w K. , na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce:

1. stwierdziło nabycie z mocy prawa od 20 stycznia 2016 r. przez Polski Związek Działkowców – Okręg [...], na czas nieoznaczony prawa użytkowania, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa zajmowanej przez Rodzinny Ogród Działkowy " [...]", położonej w K. przy ul. K. , obejmującej działkę geodezyjną nr [...]/1 (obręb 0006 o pow. 0,5755 ha), dla której Sąd Rejonowy w K. VI Wydział Ksiąg wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...];

2.stwierdziło, że nabycie prawa użytkowania określonej w pkt 1 nieruchomości następuje nieodpłatnie.

W uzasadnieniu Kolegium powołując się na ustalenia organu I instancji podniosło, że żądanie stwierdzenia nabycia przez PZD Okręg [...]prawa użytkowania nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]/1, dotyczy zabudowanego gruntu, stanowiącego własność Skarbu Państwa, który znajduje się w użytkowaniu wieczystym Zakładów Wyrobów Metalowych "[...]" S.A. z siedzibą w K. , co wynika z odpisu księgi wieczystej. Podstawą ujawnienia w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego była decyzja Wojewody z [...]. Jak wynika z tej decyzji Wojewoda stwierdził nabycie z mocy prawa od 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe p.n. "[...]" w K. , prawa użytkowania wieczystego na okres 99 lat niniejszej nieruchomości oraz prawa własności naniesień budowlanych usytuowanych na tym gruncie. W decyzji wskazano także, że 5 grudnia 1990 r. nieruchomość ta stanowiła własność Skarbu Państwa i znajdowała się w zarządzie [...] Zakładów Wyrobów Metalowych w K. . Potwierdzeniem nabycia tytułu własności przez Skarb Państwa- [...] Zakłady Wyrobów Metalowych w K. niniejszego gruntu była również umowa sprzedaży na podstawie aktu notarialnego z [...] zawarta pomiędzy osobami fizycznymi (będącymi właścicielami nieruchomości), a przedstawicielem ww. przedsiębiorstwa państwowego.

Podejmowane przez PZD Okręg [...]starania o wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji potwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego przez przedsiębiorstwo państwowe, okazały się nieskuteczne, gdyż w wyniku wznowienia postępowania, Wojewoda rozstrzygnięciem z [...], które stało się ostateczne 21 lipca 2016 r., odmówił uchylenia decyzji z [...].

Powołując się na uzasadnienie decyzji z [...] organ stwierdził, że przedstawione przez PZD dokumenty tj. decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z [...] o lokalizacji szczegółowej Pracowniczych Ogrodów Działkowych i pasów zieleni na terenie, położonym w K. w dzielnicy S. oraz z decyzja Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z [...], orzekająca o przekazaniu bezpłatnie w trwałe użytkowanie Zarządowi Wojewódzkiemu Pracowniczych Ogrodów Działkowych w K. terenu Skarbu Państwa, położonego w dzielnicy S., nie obejmowały przedmiotowej nieruchomości. Tym samym decyzje te nie mogły stanowić dowodu potwierdzającego, iż PZD dysponował do niej tytułem prawnym. Oba dokumenty bowiem wydane zostały w 1968 r. i dotyczyły gruntów, które w tej dacie stanowiły własność Skarbu Państwa. Tymczasem przedmiotowa nieruchomość stała się własnością państwową dopiero na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego [...].

Rozpatrując odwołanie od decyzji organu I instancji Kolegium podniosło, że Polski Związek Działkowców Okręg [...] wnioskiem z 30 maja 2016 r. zażądał stwierdzenia nabycia prawa użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - części nieruchomości zajmowanej przez Rodzinny Ogród Działkowy " [...]" położony w K. przy ul. [...] obejmującej działkę geodezyjną nr [...]/1. We wniosku wskazano, że Rodzinny Ogród Działkowy " [...]" powstał w 1968 r. jako ogród stały i miejski, zarejestrowany w Rejestrze ROD. Zdaniem wnioskodawcy ogród w zakresie objętym niniejszym wnioskiem posiada nieuregulowany stan prawny.

Organ odwoławczy cytując art. 75 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 poz. 2176), dalej ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych, stwierdził, że interpretacja tych przepisów, winna odbywać się z uwzględnieniem celu ustawy, jakim jest uregulowanie sytuacji prawnej gruntów zajmowanych przez rodzinne ogrody działkowe oraz zapewnienie stowarzyszeniom ogrodowym tytułu prawnego do tych gruntów, a jedyną przesłanką powstania prawa użytkowania na nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego zajętej przez ROD jest upływ 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, chyba że wcześniej zostanie wydana decyzja o likwidacji ROD (tak: Kuc Oktawian [w:] Jakowlew Aleksander, Ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych. Komentarz).

Ustawodawca wprowadzając art. 75 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych dążył do wyeliminowania dalszego utrzymywania stanu niepewności obywateli co do ich sytuacji prawnej. Dlatego organ II instancji uznał, że zgodnie z takim celem ustawy należy dokonać interpretacji przepisów regulujących prawo do korzystania z nieruchomości zajmowanych przez ROD.

W pierwszym rzędzie Kolegium wskazało na art. 76 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, który w pewnych przypadkach przewidział nabycie ex lege prawa użytkowania gruntu zajmowanego przez ROD z chwilą wejścia w życie ustawy. Jak wynika z akt żadna z przesłanek tam wymienionych nie zaistniała w niniejszej sprawie. Tym samym organ I instancji był w pełni uprawniony do wydania decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego, czego jednak nie zrobił.

Ustawodawca chcąc jednak definitywnie uregulować stan prawny istniejących ROD przewidział, że pomimo funkcjonowania ogrodu na nieruchomości, do której stowarzyszenie ogrodowe nie ma tytułu prawnego i nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w art. 76 ust. 1, w celu uchylenia niepewności prawnej, przy jednoczesnej akceptacji funkcjonowania tego ogrodu, przez właściciela gruntu (co objawia się bezskutecznym upływem 2 letniego terminu do wydania decyzji o likwidacji ogrodu) dochodzi do nabycie ex lege prawa użytkowania, z chwilą upływu 24 miesięcznego terminu liczonego od dnia wejścia w życie ustawy, jeśli organ nie wydał decyzji o likwidacji ogrodu w tym terminie. W ten sposób definitywnie rozwiązuje się kwestię tytułu prawnego do nieruchomości zajmowanych przez ROD, nawet kosztem akceptacji stanu bezprawności, jaki istniał dotychczas.

Skoro zatem organ I instancji nie wydał decyzji o likwidacji ROD w terminie dwóch lat od wejścia w życie ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. 2014 r. poz. 40), tj. do 19 stycznia 2016 r., to z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (czyli od 20 stycznia 2016 r.), stowarzyszenie ogrodowe PZD - Okręg [...]- prowadzące rodzinny ogród działkowy nabyło ex lege prawo użytkowania - w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez Rodzinny Ogród Działkowy " [...]".

Organ odwoławczy podkreślił, że nie zasługują na uwzględnienie argumenty organu I instancji, że ustanowienie użytkowania dla stowarzyszenia ogrodowego prowadzącego Rodzinny Ogród Działkowy " [...]" w K. , pozbawiałoby ochrony prawa przysługującego użytkownikowi wieczystego. W tym kontekście, przepisy ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nie uzależniają dopuszczalności stwierdzenia nabycia przez stowarzyszenie ogrodowe prawa użytkowania na podstawie art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych od przesłanki "nienaruszania" praw innych osób (por. uzasadnienie wyroku WSA w Poznaniu z 13 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SA/Po 143/17).

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, Zakłady Wyrobów Metalowych "[...]" S.A. w K. , domagając się jej uchylenia, zarzuciły:

1. naruszenie art. 75 ust 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez nieuprawnione przyjęcie, że istniała możliwość likwidacji ogrodu działkowego prowadzonego m.in. na działce oznaczonej nr [...]/1 przez Prezydenta Miasta w sytuacji, gdy przedmiotowa działka nie była częścią ogrodu działkowego, a w odniesieniu do jego pozostałego obszaru istniały negatywne przesłanki do ewentualnej likwidacji wskazane w art. 76 ust 1;

2. w konsekwencji powyższego naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy - art. 75 ust 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, poprzez nieuprawnione przyjęcie, że uczestnik - Polski Związek Działkowców - [...] nabył od 20 stycznia 2016 r. prawo bezpłatnego użytkowania nieruchomości;

3. naruszenie art. 75 ust 6 i 7 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez jego zastosowanie przy nieuprawnionym uznaniu, że PZD użytkuje działkę nr [...]/1 od 1968 r., gdy w rzeczywistości decyzja o lokalizacji ogródków działkowych z 1968 r. nie obejmowała tej nieruchomości - którą to poprzednik prawny ZWM "[...]" S.A. nabył od osób fizycznych na podstawie aktu notarialnego z [...];

4. w konsekwencji powyższego naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez nieuprawnione zastosowanie art. 75 ust 6 i 7 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych w sytuacji, gdy działka nr [...]/1 nie została objęta decyzjami lokalizacyjnymi ogródków działkowych wydanymi w 1968 r. - co potwierdza prawomocna decyzja uwłaszczeniowa;

5. błędne wskazanie w uzasadnieniu decyzji, że skarżący nie podjął działań mających na celu uregulowanie statusu prawnego nieruchomości w sytuacji przeprowadzenia na jego wniosek postępowania uwłaszczeniowego;

6. błędne wskazanie w uzasadnieniu decyzji wbrew stanowi faktycznemu z decyzji uwłaszczeniowej, że uczestnik PZD użytkuje nieruchomość od 1968 r.;

7. bezpodstawne uznanie w uzasadnieniu decyzji, że wydana przez SKO decyzja zmierza do ochrony stanu posiadania i usuwa niepewność prawną PZD w świetle uchwały RM K. wyrażającej zgodę na nabycie nieruchomości od skarżącego.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że Prezydent Miasta nie mógł zlikwidować istniejącego ogrodu działkowego z uwagi na to, że istniały przesłanki negatywne określone w art. 76 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Ogród działkowy istnieje od 1971 r., co uniemożliwia jego likwidację. Dodatkowo, co do działki nr [...]/1 nie przedstawiono dowodów, że stanowiła ona część ogródków działkowych zlokalizowanych w 1971 r. Skoro zaś nie wchodziła w skład ogródków działkowych, nie ma podstaw do przyznania PZD bezpłatnego użytkowania.

Za powyższym stanowiskiem, zdaniem wnoszącego skargę, przemawiają dotychczasowe decyzje organów w trakcie postępowania uwłaszczeniowego. Akt notarialny z [...]dokumentuje okoliczność, że przedmiotowa działka w momencie jej nabycia przez poprzednika prawnego ZWM [...] S.A. nie stanowiła własności państwowej. Nie ma podstaw do stwierdzenia, że PZD dysponował jakimkolwiek tytułem prawnym uprawniającym go do użytkowania tej działki wobec użytkownika wieczystego i jego poprzedników prawnych. Powoływane decyzje o lokalizacji ogródków działkowych datowane na 1968 r. nie mogły obejmować spornego terenu z uwagi na to, że w tej dacie był on przedmiotem własności prywatnej. Skutkiem powyższego było nabycie zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 2010.651 ze zm.) od 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego przez -[...]" - poprzednika prawnego skarżącego. W decyzji z [...] potwierdzony jest powyższy stan prawny: stwierdza się, że decyzje Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. z [...] nie mogły obejmować działki nr [...]/1 z uwagi na to, że w dacie ich wydania nie była ona własnością państwową, a prywatną - a została nabyta przez przedsiębiorstwo państwowe dopiero w 1973 r. na podstawie aktu notarialnego. Po dacie powyższego zbycia nieruchomość nigdy nie była przekazywana PZD, a użytkowanie jej nie było usankcjonowane żadną umową i miało charakter bezpodstawny. Jednocześnie PZD z własnej inicjatywy nie podjął działań mogących uregulować stan prawny w drodze zasiedzenia.

Kończąc autor skargi podkreślił, że powołane przez PZD stany faktyczne, w których wydawane były decyzje o użytkowaniu ogrodów działkowych na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste innym podmiotom dotyczyły gruntów, których użytkowanie wieczyste przysługiwało podmiotom zależnym od Skarbu Państwa. W rozpatrywanym przypadku użytkowanie wieczyste przysługuje na podstawie decyzji uwłaszczeniowej spółce kapitałowej będącej podmiotem w całości prywatnym. Niemożność dysponowania gruntem, za który ponoszone są opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest istotną okolicznością, która powinna dawać pierwszeństwo decyzji uwłaszczeniowej wydanej w odniesieniu do przedmiotowej działki. Dodał ponadto, że wyrok WSA w Poznaniu powołany w uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO, sygn. akt IV Sa/Po 143/17 dotyczył odmiennego stanu faktycznego - tam nieruchomość sporna oddana była w zarząd Lasów Państwowych.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie sądowej pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, że działka nr [...]/1 o powierzchni 0,5755 ha nie była częścią ogrodu działkowo- campingowego, o jakim była mowa w decyzji z [...] tj. nie mieściła się w powierzchni objętej tamtą decyzją 94703 m2, przy czym pogląd taki skarżący opiera na braku wykazania przez PZD, że przedmiotowa działka została objęta tamtą decyzją oraz nabyciu tej działki aktem notarialnym z [...] od osoby fizycznej przez poprzednika prawnego strony skarżącej.

Pełnomocnik uczestnika wyjaśnił, że działka nr [...]/1 nie mieściła się w powierzchni 94703 m2 objętej decyzją Prezydium Miejskiej Rady Narodowej z [...] przekazującej bezpłatnie działkę nr [...]/1 w trwałe użytkowanie pod stałe Ogrody Działkowe Zarządowi Wojewódzkiemu Pracowniczych Ogrodów Działkowych w K. . Mimo tego przedmiotowa działka już od lat 60-tych użytkowana była jako teren ogrodów działkowych.

Drugi pełnomocnik uczestnika dodał, że działka nr [...]/1 znajduje się wewnątrz Ogrodu Działkowego " [...]" w K. o powierzchni ok. 17 hektarów i jest zagospodarowana jako ogród działkowy. Znajduje się na niej budynek- świetlica ogrodowa, działki indywidualne działkowców oraz alejki. Wniosek o stwierdzenie nabycia użytkowania działki nr [...]/1 złożył Polski Związek Działkowców Okręg [...] w K., który sam nie ma osobowości prawnej, ponieważ jest jednostką terenową PZD. Wniosek złożono na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Prezesa i Wiceprezesa Polskiego Związku Działkowców na podstawie odpisu z KRS. Wyraził pogląd, że decyzja powinna zostać wydana dla Polskiego Związku Działkowców bez dopisku Okręg [...].

Prokurator Prokuratury Rejonowej Kielce Zachód w Kielcach delegowana do Prokuratury Okręgowej w Kielcach wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016.2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016.1369 ze zm. dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej, reformatoryjnej decyzji SKO w K. – wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.), dalej kpa – Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji były w istotnej dla rozstrzygnięcia części kompletne i niesporne. Sąd nie dostrzegł natomiast przy ich dokonywaniu jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z ustaleń tych wynika, że w 1968 r. na terenie K. w dzielnicy S. zostały przeznaczone pod stałe ogrody działkowo-campingowe i przekazane bezpłatnie w trwałe użytkowanie Zarządowi Wojewódzkiemu Pracowniczych Ogrodów Działkowych w K. grunty o powierzchni 9,4703 ha. W skład tych przekazanych gruntów nie wchodziła będąca przedmiotem niniejszego postępowania działka nr [...]/1 o pow. 0,5755 ha, obręb 0006, która aktem notarialnym z [...] została sprzedana przez osoby fizyczne Skarbowi Państwa – [...] Zakładom Wyrobów Metalowych w K. . W zarządzie następcy prawnego KZWM w K. , tj. przedsiębiorstwa państwowego "[...]" w K. , nieruchomość ta pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 r., w związku z czym ostateczną i nie podważoną w trybie wznowieniowym decyzją Wojewody z dnia [...], stwierdzone zostało na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Dz.U.2010.102.651 t.j) nieodpłatne nabycie przez FSC "[...]" w K. , z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. – prawa użytkowania wieczystego na okres 99 lat nieruchomości gruntowej będącej własnością Skarbu Państwa oznaczonej numerem [...]/1 o pow. 0,5755 ha. Równocześnie w tej samej decyzji stwierdzono nabycie przez ten sam podmiot prawa własności budynku świetlicy stanowiącego naniesienie na wskazanej nieruchomości. W związku z tym, że przedmiotowa działka znajdująca się wewnątrz Ogrodu Działkowego " [...]" w K. została zagospodarowana jako ogród działkowy, a na jej części znajduje się budynek świetlicy ogrodowej, Polski Związek Działkowców – Okręg [...] wnioskiem z 30 maja 2016 r. zażądał stwierdzenia nabycia przez niego z mocy prawa – prawa użytkowania części nieruchomości zajmowanej przez Rodzinny Ogród Działkowy " [...]" w K. , obejmującej działkę nr [...]/1 o pow. 0,5755 ha, obręb 0006.

W związku z podstawą prawną powyższego wniosku oraz zarzutów sformułowanych w skardze, tj. przepisem art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, konieczna była w sprawie analiza tego przepisu na tle innych obowiązujących uregulowań i w zgodzie z systemem prawa.

Zgodnie z art. 75 ust. 1 i 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, w stosunku do rodzinnego ogrodu działkowego, zlokalizowanego na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, do której stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nie może wykazać tytułu prawnego, właściciel nieruchomości w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy może wydać decyzję o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego. W przypadku zaniechania wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z upływem 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy nabywa prawo użytkowania - w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy. Zdaniem organu II instancji przytoczone przepisy miały na celu swoiste uregulowanie sytuacji prawnej gruntów zajmowanych przez rodzinne ogrody działkowe oraz zapewnienie stowarzyszeniom ogrodowym tytułu prawnego do tych gruntów. Jedyną natomiast przesłanką powstania prawa użytkowania na nieruchomości Skarbu Państwa zajętej pod ogrody działkowe miałby być upływ 24 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o ogrodach działkowych, chyba że wcześniej zostanie wydana decyzja o likwidacji ROD.

Z takim poglądem nie można się zgodzić.

Wbrew sugestiom organu II instancji, bezskuteczny upływ czasu od daty wejścia w życie ustawy o ogrodach działkowych oraz brak decyzji o likwidacji ROD nie są jedynymi przesłankami nabycia prawa użytkowania na podstawie art. 75 ust. 6 tej ustawy. Z treści tego przepisu wynika bowiem, że przesłanek tych jest znacznie więcej. Jedną z nich jest z pewnością to, aby rodzinny ogród działkowy zlokalizowany był na nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Niespełnienie tego warunku dyskwalifikuje możliwość zarówno wydania decyzji o likwidacji rodzinnego ogrodu działkowego, jak i decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania takiej nieruchomości na podstawie art. 75 ust. 6 ustawy o ogrodach działkowych. Ponadto oprócz przesłanek wynikających z tego przepisu, przy braku zaistnienia przesłanek negatywnych określonych w art. 76 ustawy, stwierdzenie nabycia użytkowania nie może naruszać przepisów ustaw regulujących uprawnienia innych niż Skarb Państwa podmiotów do nieruchomości objętej wnioskiem PZD. Chodzi tu o te prawa, których istnienia, bądź możliwości wykonywania nie da się pogodzić z prawem użytkowania uregulowanym w art. 252 i n. kc. Do praw takich należy, zdaniem Sądu, prawo użytkowania wieczystego gruntów objętych wnioskiem o stwierdzenie nabycia użytkowania na podstawie art. 75 ust. 6 ustawy o ogrodach działkowych, nabyte wcześniej, tj. z dniem 5 grudnia 1990 r. przez inny podmiot na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. poz. 464, z późn. zm.). Wynika to z faktu, że będąca przedmiotem niniejszej sprawy nieruchomość nie wchodzi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Jak wynika bowiem z decyzji Wojewody z dnia [...] stwierdzone zostało nieodpłatne nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. z mocy prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości przez sprawujące w tym dniu nad nią zarząd przedsiębiorstwo państwowe "[...]" w K. . Oznacza to, że nieruchomość ta została wówczas prawnie rozdysponowana, o czym przesądza treść art. 21 u.g.n., zgodnie z którym do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa. Nabycie prawa użytkowania nieruchomości na podstawie art. 75 ust. 6 ustawy o ogrodach działkowych może dotyczyć tylko nieruchomości Skarbu Państwa, które nie zostały jeszcze rozdysponowane i w związku z tym nadal pozostają w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa. Nabycie użytkowania wieczystego takiej nieruchomości powoduje niedopuszczalność jej ponownego nabycia.

Zaistniała w niniejszej sprawie kolizja roszczeń stron, tj. PZD i skarżącej spółki do tej samej nieruchomości, musi być rozstrzygnięta z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, a także w oparciu o zasadę pierwszeństwa nabycia prawa wywodzącą się jeszcze z prawa rzymskiego (prior tempore potior iure). Jak to już bowiem wyżej zasygnalizowano, nabycie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości na podstawie wniosku z dnia 20 lipca 2009 r. nastąpiło już z dniem 5 grudnia 1990 r., podczas gdy wniosek o stwierdzenie nabycia użytkowania tej samej nieruchomości z dniem 20 stycznia 2016 r. został złożony przez Polski Związek Działkowców dopiero w dniu 30 maja 2016 r.

Kolejnym argumentem przekonującym o niedopuszczalności stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 75 ust. 6 ustawy o ogrodach działkowych, a w konsekwencji i wadliwości zaskarżonej decyzji, jest fakt niespełnienia wynikającego z treści art. 75 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych wymogu, aby przedmiotem nabycia prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy, była nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa. Z ostatecznej decyzji Wojewody z dnia [...] wynika, że przedsiębiorstwo państwowe "[...]" w K. , oprócz prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...]/1 o pow. 0,5755 ha, nabyło również prawo własności znajdującego się na tej działce budynku świetlicy. W konsekwencji budynek ten przestał być własnością Skarbu Państwa, w związku z czym w ogóle nie mógł być przedmiotem postępowania, o jakim mowa zarówno w art. 75 ust. 1, jak i 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. W części dotyczącej tego budynku więc, zaskarżona decyzja była niewątpliwie wadliwa.

Należy także zauważyć, że w okolicznościach niniejszej sprawy wykonanie decyzji stwierdzającej nabycie użytkowania przedmiotowej działki przez PZD, pozostającej w użytkowaniu wieczystym skarżącej spółki - byłoby niewykonalne.

Jak wynika bowiem z treści art. 233 kc, w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W tych samych granicach użytkownik wieczysty może swoim prawem rozporządzać. Według natomiast art. 252 kc, Rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie). Zestawienie tych cech użytkowania wieczystego i użytkowania wskazuje, że ich równoczesne wykonywanie nie jest możliwe. Kodeks cywilny przewiduje wprawdzie możliwość ustanowienia użytkowania na prawie, co mogłoby rozwiązać kwestię korzystania z gruntu pozostającego zarówno w użytkowaniu wieczystym, jak i w użytkowaniu, ale do powstania użytkowania na prawie użytkowania wieczystego konieczna byłaby czynność prawna pomiędzy uprawnionymi, albo wyraźny przepis prawa. O porozumieniu pomiędzy PZD, a skarżącą spółką nie ma jednak w niniejszej sprawie mowy, a przepis, na który powołał się PZD wnioskujący o stwierdzenie nabycia użytkowania, nie przewiduje jego powstania z mocy prawa na prawie użytkowania wieczystego, a jedynie na własności (art. 75 ust. 1 i 6 ustawy o ogrodach działkowych).

Uwzględniając powyższe rozważania należało uchylić zaskarżoną decyzją, jako wydaną z naruszeniem prawa materialnego – art. 75 ust. 6 w zw. z art. 75 ust. 1, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.

W związku z wyrażonym powyżej poglądem prawnym ubocznie tylko należy zauważyć, że zaskarżone rozstrzygnięcie byłoby wadliwe nawet przy przyjęciu poglądu SKO w K., co do dopuszczalności stwierdzenia nabycia użytkowania przedmiotowej nieruchomości.

Powołany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji art. 75 ust. 6 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, jako nabywcę prawa użytkowania wskazuje stowarzyszenie ogrodowe prowadzące rodzinny ogród działkowy. Jako nabywcę prawa użytkowania przedmiotowej nieruchomości wskazano w zaskarżonej decyzji Polski Związek Działkowców – Okręg [...]. Jak wynika z art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, z dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. z dniem 19 stycznia 2014 r. (art. 80): Polski Związek Działkowców, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. poz. 1419, z późn. zm.), staje się stowarzyszeniem ogrodowym w rozumieniu niniejszej ustawy i zachowuje osobowość prawną;

2) jednostki organizacyjne i organy samorządu Polskiego Związku Działkowców, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, stają się jednostkami organizacyjnymi i organami stowarzyszenia ogrodowego, o którym mowa w pkt 1, a członkowie tych organów zachowują mandaty. Jak wynika natomiast z § 1 ust. 1 Statutu Polskiego Związku Działkowców będącego wnioskodawcą postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, PZD jest ogólnopolskim stowarzyszeniem ogrodowym powołanym do zakładania i prowadzenia rodzinnych ogrodów działkowych oraz reprezentacji i obrony interesów swoich członków. PZD posiada osobowość prawną (§ 3 ust. 1 Statutu PZD). Natomiast jednostkami organizacyjnymi PZD są między innymi jednostki terenowe (§ 31 pkt 2) Statutu PZD), przy czym jednostka terenowa zwana okręgiem działa na rzecz i w interesie członków PZD oraz Rodzinnego Ogrodu Działkowego na obszarze swojego działania. Z przytoczonych przepisów wynika, że osobowość prawną, a w konsekwencji i zdolność prawną, czyli zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, na przykład wynikających z prawa użytkowania nabywanego na podstawie art. 75 ust. 6 ustawy o ogrodach działkowych, ma jedynie Polski Związek Działkowców z siedzibą w Warszawie. Nie mają jej natomiast jego jednostki terenowe, w tym i okręgi. Żaden bowiem przepis ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, a w szczególności art. 75 ust. 6 tej ustawy nie przyznają okręgom jako jednostkom terenowym Polskiego Związku Działkowców zdolności prawnej, co pozwoliłoby stosować do nich odpowiednio przepisy o osobach prawnych w myśl art. 33¹ § 1 kc. Wskazanie więc w zaskarżonej decyzji jako nabywcy użytkowania przedmiotowej działki Polskiego Związku Działkowców - Okręg, jest niezgodne z prawem, gdyż ta jednostka terenowa PZD z siedzibą w Warszawie nie może być podmiotem przyznanego jej prawa użytkowania.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na ich wysokość złożyły się: uiszczony przez skarżącą spółkę wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika strony skarżącej w wysokości 480 zł obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2015.1804 ze zm.) oraz 17 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych na uiszczoną opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa.