Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 49/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2022-06-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Barbara Ciołek, Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Protokolant starszy specjalista Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi B.M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 listopada 2020 r. nr 2137/2020 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 28 grudnia 2020 r. B. M. (skarżąca, strona skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) listopada 2020 r. nr (...) (nr sprawy: (...)), którą na podstawie at. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2, 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2022, poz. 1009 ze zm., dalej: u.s.u.s.) odmówiono skarżącej umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2019 r. do lutego 2020 r. i od lipca 2020 r. do sierpnia 2020 r. w wysokości 892,88 zł oraz umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2019 r. do lutego 2020 r. i od lipca 2020 r. do sierpnia 2020 r. w wysokości 1839,34 zł.

Pismem z dnia 5 października 2020 r. skarżąca wniosła o umorzenie wyżej opisanych składek. Do wniosku załączyła oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej, a na wezwanie organu przedstawiła aktualne oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nie prowadzącej pełnej księgowości oraz do ewentualnego przedłożenia dokumentów potwierdzających dochody, wydatki, zadłużenie, orzeczenia lekarskie i zaświadczenia o stanie zdrowia oraz inne, które mogą wskazywać na trudną sytuację strony skarżącej. Przedłożyła kopię księgi przychodów i rozchodów za 2019 r., PIT-36 oraz PIT/B za rok 2019, podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia 2020 r. do czerwca 2020 r., faktury i rachunki za leczenie i rehabilitację.

W dniu (...) listopada 2020 r. wydał decyzję nr (...) (nr sprawy: (...)), którą odmówił skarżącej umorzenia zaległych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2019 r. do lutego 2020 r. i od lipca 2020 r. do sierpnia 2020 r. w wysokości 892,88 zł oraz umorzenia zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2019 r. do lutego 2020 r. i od lipca 2020 r. do sierpnia 2020 r. w wysokości 1839,34 zł. W uzasadnieniu wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, iż skarżąca samodzielnie prowadząc gospodarstwo domowe, ponosi koszty jego utrzymania w wysokości: czynsz 906 zł – 1500 zł; opłaty eksploatacyjne 320 zł; koszty leczenia 10 zł – 1720 zł, zobowiązania wobec banków 300 zł oraz zobowiązania z tytułu podatków – 1776 zł. Ponadto skarżąca jest współwłaścicielem nieruchomości, natomiast ruchomości będące własnością skarżącej mają wartość niewystarczającą do dokonania zastawu.

Następnie, odnosząc się do sytuacji opisanej przez stronę, organ nie znalazł podstaw do umorzenia należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności, czyli na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s, bo wykluczył wszystkie przesłanki takiego umorzenia.

I tak, według organu, umorzenie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s jest niemożliwe, gdyż: a) wobec strony skarżącej nie było prowadzone postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne; b) nie wszczęto postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej, wobec tego nie można stwierdzić, że zachodzi przesłanka umorzenia w postaci sytuacji, w której strona zaprzestaje prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, c) nie wszczęto postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej, dlatego naczelnik urzędu skarbowego ani komornik sądowy nie może stwierdzić braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; d) z tego samego powodu jak powyżej, nie można oczywiście stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Ponadto organ stwierdził, że nie zachodzą również okoliczności pozwalające na umorzenie należności mimo braku ich całkowitej nieściągalności na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. 2003, nr 141, poz. 1365) – dalej: rozporządzenie z z dnia 31 lipca 2003 r. Za okoliczności przemawiające przeciwko umorzeniu należności na podstawie powyższego rozporządzenia organ uznał to, że:

- skarżąca posiada dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości około 1477,55 zł netto, zatem jest to dochód wyższy, niż ustalone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego na I kwartał 2020 r. (1251,51 zł);

- skarżąca nie ma problemów z regulowaniem bieżących opłat i rachunków (nie informowała, ani nie przedstawiła dokumentów świadczących o trudnościach w ich regulowaniu);

- strona skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej lub innych form pomocy, zatem posiada wystarczające środki finansowe na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych;

- obecna sytuacja finansowa skarżącej jest stanem przejściowym i istnieje realna szansa na jej poprawę, gdyż brak przeciwwskazań zdrowotnych (skarżąca nie przedłożyła odpowiedniego orzeczenia, które mogłoby wskazywać na brak możliwości kontynuowania działalności). W związku z tym, organ nie może wykluczyć, że w przyszłości strona skarżąca nie będzie osiągać większych dochodów;

- strona posiada zobowiązania finansowe z tytułu podatków oraz zobowiązania wobec banków, których wysokości nie podaje. Gdyby organ umorzył swoje należności, to inni wierzyciele w dalszym ciągu będą dochodzić swoich, a w pierwszej kolejności strona powinna uregulować zobowiązania publicznoprawne wobec ZUS, a ZUS w takiej sytuacji nie powinien ich umarzać, gdyż jest instytucją powołaną do rzetelnego dysponowania zasobami funduszu ubezpieczeń społecznych.

Biorąc pod uwagę powyższe argumenty, organ uznał, że ograniczone możliwości finansowe strony nie stanowią wystarczającej przesłanki do umorzenia należności.

W dniu 4 stycznia 2021 r. do organu wpłynęła skarga na decyzję z dnia (...) listopada 2020 r. nr (...). W skardze strona podtrzymała swoje żądanie umorzenia zaległych składek i wyjaśniła, że wysokość zaległości wynosi 1571,56 zł - na podstawie pisma z ZUS z dnia 21 lipca 2020 r. Ponadto wskazała, że jej ciężka sytuacja finansowa jest wynikiem ogólnej sytuacji w kraju oraz efektem skutków działań podjętych przez rząd (obostrzenia związane z COVID-19 – głównie zamknięcie sektora gospodarki związanej z turystyką – skarżąca jest tłumaczem języka obcego oraz przewodnikiem turystycznym).

Wskazała również, że obecnie pracuje na pół etatu w szkole jako nauczyciel i jest to umowa na czas określony. Jej miesięczny dochód wynosi 1477,55 zł, zaś wydatki znacznie go przekraczają (290 zł paliwo, 933 zł czynsz, prąd, koszty rehabilitacji i leczenia choroby przewlekłej), z tego powodu zalega z opłatą za mieszkanie (około 5000 zł).

Ponadto skarżąca poinformowała, że w latach 2018 – 2020 miała problemy zdrowotne – prawdopodobnie na skutek wcześniejszego wypadku, z powodu którego doszło do uszkodzenia kręgosłupa szyjnego, zaczęła tracić głos. Musiała wówczas przejść szereg badań oraz długotrwałą rehabilitację, która trwa do dziś. Ze względu na to, że w jej pracy niezbędne jest używanie głosu (jest lektorem języka obcego, nauczycielem i przewodnikiem turystycznym), musiała zawiesić działalność gospodarczą. W 2020 r. starała się oświadczenie w postaci prewencji rentowej, jednakże ZUS wydał decyzję odmowną. Dalej skarżąca wskazuje, że kiedy jej stan zdrowia nieznacznie się poprawił i miała nadzieję na podjęcie działalności, w kraju wprowadzono zakazy związane z epidemią COVID-19 i nadal nie mogła pracować. Doszło też do pogorszenia stanu jej zdrowia, gdyż ze względu na epidemię, musiała przerwać rehabilitację.

Mimo problemów zdrowotnych, skarżąca podjęła pracę w szkole w wymiarze ½ etatu na czas określony. Kwota, którą zarabia (1477,55 zł), nie pozwala na terminowe uiszczanie opłat za mieszkanie, prąd, ubezpieczenia samochodu. Do tego dochodzą koszty leczenia i rehabilitacji. Otrzymała przedsądowe wezwanie do zapłaty kwoty 5000 zł z tytułu zaległego czynszu za mieszkanie.

W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Ponownie powołując się na treść przepisów przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że zachodzą nowe okoliczności, które mogą mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Skarżąca otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, przy czym otrzymuje wynagrodzenie wyższe, niż minimum socjalne ustalone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego ustalone na I kwartał 2020 r., czyli na czas złożenia wniosku o umorzenie. Ponadto organ uznał, że skarżąca realizuje opłaty w sposób płynny, a aktualna sytuacja materialna nie jest stanem trwałym i istnieje realna szansa na poprawę jej sytuacji finansowej, a prowadzenie każdej działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem.

W związku z powyższym organ nie stwierdził podstaw do umorzenia należności z tytułu składek oraz podkreślił, że dochodzenie należności z tytułu składek jest ustawowym obowiązkiem ZUS, a biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności w dysponowaniu nimi.

Na rozprawie w dniu 30 czerwca 2022 r. skarżąca podtrzymała skargę w całości. Podniosła, że wciąż ma problemy zdrowotne i w razie zaprzestania rehabilitacji grozi jej utrata głosu. Wobec sytuacji zdrowotnej, nadal ma częste przerwy w prowadzeniu działalności, co przekłada się na jej złą sytuację finansową.

Ponadto przedłożyła do wglądu dwa wezwania przedsądowe do zapłaty zaległości w czynszu za mieszkanie z listopada 2020 r. (5170,16 zł) i z czerwca 2021 r. (6296,56 zł).

Przedstawiła również decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Ś. z dnia 7 lipca 2022 r. o umorzeniu zaległości w zapłacie podatku dochodowego od osób fizycznych PIT-36 za 2019 r. z powodu trudnej sytuacji materialnej skarżącej, do której przyczynił się lockdown oraz pomimo wprowadzenia ograniczeń przez państwo - pominięcia w udzieleniu pomocy dla prowadzących działalność gospodarczą taką, jak skarżąca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2021 poz. 137) sądy administracyjne, między innymi, sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednak nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a, który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie).

Zgodnie natomiast z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, gdyż rozstrzygnięcie sądu musi znajdować oparcie w faktach udokumentowanych w aktach sprawy. Sąd zatem orzeka na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej, a stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z 27.07.2021 r. sygn. akt II GSK 774/21, LEX 3205560).

Według art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Natomiast artykuł 28 ust. 3a u.s.u.s. daje ZUS możność uwzględnienia innych przesłanek umorzenia w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności te mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, na zasadach określonych w powołanym rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. Przepis § 3 ust. 1 ww. aktu stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w następujących przypadkach:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Brzmienie cytowanych przepisów wskazuje, że organ w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek rozstrzyga na zasadzie tzw. uznania administracyjnegpo. Oznacza to, że organ w przypadku stwierdzenia przesłanek określonych w tym przepisie (art. 28 ust. 2-4 u.s.u.s.) może uwzględnić wniosek, ale też może odmówić jego uwzględnienia. Uznanie administracyjne, o którym mowa w art.28 ust. 1 u.s.u.s. oznacza bowiem, że nawet wystąpienie ustawowych przesłanek nie zobowiązuje organu do zastosowania instytucji umorzenia w każdym przypadku.

Uznaniowy, charakter decyzji w przedmiocie umorzenia musi z kolei mieć wpływ na zakres i sposób jej kontroli w toku postępowania przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się zazwyczaj, że ocenie ze strony sądu podlega w takich przypadkach jedynie poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających zeń konkluzji, nie zaś samo rozstrzygnięcie. W ten sposób sądy administracyjne kontrolują także przypadki korzystania przez organy z przyznanej im kompetencji w sposób zupełnie nieracjonalny lub sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi. Można zatem mówić, że są pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ administracji, podejmując decyzję. Przekroczenie tych granic ma m.in. miejsce wówczas, gdy podjęcie decyzji dokonano z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości, wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych lub nieracjonalnych, czy na podstawie argumentów, które są nieprawdziwe (por.wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5.02.2020 r., sygn. akt V SA/Wa 292/19; LEX nr 3078800).

Z tych też względów szczególnie istotne jest należyte uzasadnienie przez organ swojego stanowiska – które powinno być logiczne, spójne i znajdować oparcie w zebranym materiale dowodowym. Uzasadnienie takiej decyzji, jako jeden z elementów, winno zawierać ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych w sprawie przepisów prawa oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle wskazanych w nim norm prawa materialnego. Według art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Są to ważne elementy decyzji, gdyż wynika z nich, jak organ dochodził do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska.

Organ administracji jest zobowiązany w szczególności do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok SN z dnia 16.02.1994 r. sygn. akt III ARN 2/94, OSNP 1994/1/2).

Ponadto należy zauważyć, że do postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 180 k.p.a. oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a w tym zasady ogólne, stanowiące między innymi, że organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności (art. 7 k.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.), wypełniać wobec stron obowiązki informacyjne (art. 9 k.p.a.), zapewnić stronom udział w postępowaniu (art, 10 § 1 k.p.a.), a także działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a.). Ponadto należy zauważyć, że stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały kompletny materiał dowodowy, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Zatem na organie ciąży obowiązek podjęcia stosownych działań, m. in. zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń. Organ przystępuje do oceny, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.), w momencie, kiedy zbierze cały możliwy materiał dowodowy.

Dokonując sądowej kontroli według wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga jest zasadna. W toku kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził bowiem, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Zakład nie dokonał wszechstronnej, kompleksowej oceny wszystkich istotnych okoliczności sprawy determinujących możliwości spłaty zadłużenia składkowego przesz skarżącą. .

Podstawę wydania decyzji stanowił art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3, 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. W świetle tych regulacji, dla oceny sprawy z wniosku o umorzenie należności z tytułu składek istotnym jest przede wszystkim wyjaśnienie sytuacji majątkowej i osobistej strony wnoszącej o przyznanie jej ulgi. W tym celu strona w treści wniosku oraz w toku postępowania, powinna wskazać okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej umorzenia. Jednakże na organie prowadzącym postępowanie ciąży natomiast obowiązek dokładnego i wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, tj. przemawiających za i przeciwko zastosowaniu ulgi w postaci umorzenia należności i kompleksowej oceny całości dowodów. W rozpoznawanej sprawie zastrzeżenia Sądu budzi ocena organu, co do braku zastosowania w sprawie rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., jak również brak rzetelnego ww. rozważenia wartości istotnych z punktu widzenia uznania administracyjego.

W przypadku pkt 1 w.w. rozporządzenia organ odwołuje się do wskaźników dotyczących minimum socjalnego formułowanych dla 1-osobowego gospodarstwa. Organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji, czyniąc ustalenia w zakresie sytuacji życiowej strony i możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych wskazał, że minimum socjalne przypadające dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego aktualnie wynosi 1 251,51 zł (wg IPISS - minimum socjalne za I kwartał 2020 r.). Podniósł, że uzyskiwany przez skarżącą dochód jest wyższy (1477,55 zł), zatem w analizowanej sprawie wykluczył przesłankę ubóstwa. Organ analizując sytuację finansową skarżącej nie wziął pod uwagę innych okoliczności, jak tylko fakt uzyskania przez stronę w.w. dochodu. I chociaż organ uzyskał dowód w postaci informacji z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS o otrzymaniu przez skarżącą dochodu z tytułu umowy o pracę w październiku 2020 r., przed jego oceną nie wezwał skarżącej o wyjaśnienia dotyczące jej zatrudnienia. Wydając decyzję w listopadzie 2020 r. – zaledwie miesiąc po uzyskaniu dochodu przez skarżącą - uznał, że jest to dochód stały, nie wiadomo jednak, na jakiej podstawie otrzymaną przez skarżącą kwotę 1477,55 zł zaliczył jako stały dochód skarżącej, co miało istotny wpływ na orzeczenie w sprawie. Jak natomiast wskazuje skarżąca, zawarta z nią umowa o pracę była umową na czas określony i faktycznie nie została przedłużona ani wznowiona. Tymczasem organ swoje twierdzenia powinien oprzeć na dokładnie zebranym w sprawie materiale dowodowym, zwłaszcza gdy powołuje się na określone i ważne dla strony okoliczności.

Odnosząc się do przesłanek z w.w. rozporządzenia Zakład w swojej decyzji lakonicznie stwierdził, że: "niemożność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych powinna być brana pod uwagę przy umarzaniu zaległości, jeśli wynika ona z przyczyn niezależnych, obiektywnych, którym strona nie jest w stanie się przeciwstawić, mimo podjętego w tym kierunku wysiłku". Powyższego twierdzenia Zakład nie odniósł jednak rzetelnie do okoliczności powołanych przez stronę, która podnosiła, że nawracające problemy zdrowotne oraz sytuacja pandemiczna, miały zasadniczy wpływ na powstanie zaległości i jej sytuację finansową, powodując że wpadła w swoistą spiralę trudności ze spłatą należności. Tymczasem w przekonaniu Sądu przedstawiona przez skarżącą sekwencja wydarzeń oraz wyjaśnienie przyczyn, dla których nie była w stanie opłacić składek , a obecnie nie jest w stanie spłacić zaległości składkowych, pozostaje w ścisłej korelacji z jej stanem zdrowia i sytuacją pandemii, w okresie której te zaległości powstały oraz wprowadzonego wkrótce po ich powstaniu lockdownu. W tym zakresie organ nie w pełni, zdaniem Sądu, przeanalizował przedstawione przez stronę dowody, przez co przy ich ocenie umknęła mu złożoność sytuacji skarżącej, spowodowana szczególnymi warunkami związanymi z ograniczeniami związanymi z pandemią COVID-19.

Niewątpliwie okoliczność choroby (i to o charakterze długotrwałym lub nawracającym) należy do takich, na jaki strona nie ma wpływu i które są trudne do przewidzenia. W przypadku skarżącej wypada podkreślić, że zaległości składkowe dotyczą jedynie trzech miesięcy, gdy skarżąca z uwagi na problemy z głosem i konieczność rehabilitacji przebywała na zwolnieniu lekarskim i nie mogła wykonywać dotychczasowej pracy lektora i przewodnika. Z wyjaśnień skarżącej oraz złożonej dokumentacji wynika jednocześnie, że lockdown wprowadzony w związku z zagrożeniem epidemicznym pozbawił ją faktycznie możliwości zarobkowania oraz spłaty zaległości w kolejnych miesiącach i wymusił zawieszenie działalności gospodarczej (co skarżąca zrobiła obawiając się właśnie niezdolności do dalszego opłacania składek na ubezpieczenie społeczne). Biorąc pod uwagę charakter wykonywanej przez skarżącą pracy trudno podważyć zasadność tych twierdzeń. Organ wydając zaskarżoną decyzję w dniu 25 listopada 2020 r., posiadał wiedzę o obostrzeniach sanitarnych, zakazach przemieszczania oraz zamknięciu wielu działów gospodarki, w tym branży turystycznej, z którą powiązana była działalność skarżącej. Pomimo tego, w tych okolicznościach niniejszej sprawy stwierdził, że stan epidemii jest utrudnieniem dla całego społeczeństwa – nie dostrzegając zupełnie, że tenże stan w różny sposób i w różnym stopniu dotykał poszczególnych obywateli i grupy społeczne, w szczególności w zakresie możliwości zarobkowania i prowadzenia działalności gospodarczej. Znalazło to zresztą odzwierciedlenie w zróżnicowaniu systemów pomocy kierowanych do różnych grup społecznych i sektorów gospodarki, wśród których znalazły się również zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. Tym samym kompleksowe działania państwa z założenia nie traktowały obywateli w sposób równy, oferując im pomoc o charakterze selektywnym.

Okoliczność ta nie może być pomijana lub traktowana powierzchownie przez organy przy ocenie zasadności udzielenia ulg w spłacie zaległości w uiszczaniu należności publicznych, na których powstanie lub możliwość spłaty mogły mieć wpływ szczególne warunki gospodarcze i społeczne zaistniałe w okresie pandemii. Rozważając przesłanki udzielenia ulgi oraz stosując uznanie administracyjne organ upoważniony do umorzenia należności z tytułu ubezpieczeń społecznych musi więc ocenić indywidualnie sytuację każdego wnioskodawcy także w kontekście wpływu pandemii na jego konkretną sytuację osobistą i finansową, w tym możliwości korzystania przez niego z form pomocy publicznej związanej z pandemią COVID-19 oraz w porównaniu do innych podmiotów.

Zdaniem Sądu, w konkretnej sytuacji skarżącej oceniając jej zdolność do uzyskania jakiegokolwiek dochodu (także z innych, niż dotychczasowych źródeł przychodu tj. działalności przewodnika i nauczyciela/lektora) również należy powyższe uwarunkowania wziąć pod uwagę, w szczególności zważywszy, że w okresie pandemii środki pomocowe (w tym np. zwolnienie z obowiązku opłacania składek na podstawie ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm) były celowo wprowadzane z założeniem, by zmniejszając obciążenia finansowe przedsiębiorców złagodzić skutki obostrzeń związanych z pandemią i stworzyć tym samym warunki do utrzymania dotychczasowej działalności podmiotów gospodarczych. Na marginesie w tym miejscu można wskazać, że udzielone w czasie pandemii części płatników wsparcie w formie zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenie społeczne miało i tak korzystniejszy skutek w zakresie przyszłych świadczeń niż ewentualne umorzenie zaległości składkowych.

W rozpoznawanej sprawie organ w uzasadnieniu skarżonej decyzji nie rozważył zatem należycie wszystkich dowodów i okoliczności i nie dokonał kompleksowej ich oceny., przez co naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy . Orzekając ponownie, organ rozpozna wniosek skarżącej z uwzględnieniem uwag poczynionych w wyroku, w szczególności rozważy dowody i powołane przez stronę okoliczności dotyczące powstania zaległości oraz wpływu choroby na możliwość zarobkowania, mając na uwadze także ograniczenia, jakich doświadczyła w związku z sytuację epidemiczną w kraju. Ponadto organ powinien uwzględnić, iż rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, żeby nie powstawały wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich konsekwencją.

Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.