Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 711/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2008-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64  par. 1, par. 2, par. 3 i  par. 5,   art. 64c  par. 1,  par. 3 i  par. 7,  art. 56  par. 1.
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia NSA Anna Wiciak, Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Milena Olczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Prezesa [...] w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ( [...] złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 64, art. 64c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – Dyrektor "Izby Skarbowej w C." (tak w postanowieniu) po rozpatrzeniu zażalenia [...] w W. z dnia [...] na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] Nr [...], o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł powstałymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...] i [...] – zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ nadzoru działający jako organ drugiej instancji stwierdził, że celem wyegzekwowania od A S.A. w C. należności w opłatach wyszczególnionych w tytułach wykonawczych [...] w W. dalej wierzyciel lub [...], Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w C. dokonał czynności egzekucyjnych, naliczając koszty egzekucyjne, o których mowa w art. 64 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 ze zm.) dalej ustawa egzekucyjna. Pismem z dnia 10 kwietnia 2006 r. wierzyciel wniósł o umorzenie zawieszonego wobec A S.A. w C. postępowania egzekucyjnego w związku z zakończeniem postępowania restrukturyzacyjnego, dodając jednocześnie, że koszty postępowania egzekucyjnego obciążają dłużnika. W zaskarżonym zażaleniem postanowieniu organ egzekucyjny określił [...] wysokość przypadających do wyegzekwowania kosztów egzekucyjnych. Żaląc się na to postanowienie wierzyciel podniósł, że do 28 kwietnia 2005 r. Prezes [...] nie został w stosownym czasie powiadomiony o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego wobec A S.A., w związku z czym brak było podstaw do rezygnacji z dochodzenia należności w drodze egzekucji, chroniącej należności przed przedawnieniem.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że zgodnie z zapisem art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela, a więc zasadność wydania [...] zaskarżonego postanowienia nie budzi zastrzeżeń. Bezspornie koszty egzekucyjne powstały w związku z prowadzonym wobec A, na zlecenie [...], postępowaniem egzekucyjnym, wszczętym w dniu 27 stycznia 2003 r. poprzez doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych i spisanie protokołu o stanie majątkowym. Już po tej dacie wpływały do organu egzekucyjnego wnioski wierzyciela, począwszy od marca 2003 r., aż do marca 2005 r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do tytułów wykonawczych [...], co oznacza, że koszty egzekucyjne powstałe przed tą datą są bezwzględnie należne z mocy ustawy egzekucyjnej. Kolejne żądanie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego z dnia 4 kwietnia 2005 r. spowodowało, że organ egzekucyjny, uwzględniając wnioski [...] zawiadomieniem z dnia 22 kwietnia 2005 r. zajął wierzytelności A w Zakładzie Technicznym A B Sp. z o.o. w C., C Sp. z o.o. w C. oraz D Sp. z o.o. w C., co skutkowało koniecznością doliczenia za tę czynność dodatkowych kosztów egzekucyjnych.

Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że dopiero w dniu 29 kwietnia 2005 r. [...] stosownym pismem zażądał zawieszenia postępowania egzekucyjnego do dnia 31 sierpnia 2005 r., po czym pismem z dnia 26 lipca 2005 r. wniósł o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, do czasu wydania decyzji o zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego, które wszczęte zostało postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...]. Koszty więc należne za czynności egzekucyjne dochodzone w trakcie trwania postępowania restrukturyzacyjnego obciążają wierzyciela, który zlecił kontynuowanie po 4 kwietnia 2005 r., postępowania egzekucyjnego niezgodnie z prawem.

Organ drugiej instancji wskazał, że aczkolwiek ustawa o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy dopuszczała objęcie restrukturyzacją także kosztów egzekucyjnych, ale koszty egzekucyjne dochodzone od wierzyciela nie mogły być zgłoszone do oddłużenia, gdyż z ewidentnej winy [...], powstały 29 kwietnia 2005 r. W tym czasie bowiem postępowanie egzekucyjne winno być zawieszone z mocy art. 14 pkt 2 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców do czasu zakończenia postępowania oddłużeniowego, co miało miejsce 25 listopada 2005 r. decyzją Nr [...] umarzającą zadłużenie A przypadające na rzecz [...]. Dlatego też zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej wydanie postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela – [...] w kwocie [...]zł nie może budzić zastrzeżeń.

W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący Prezes [...] w W. wniósł o jej uchylenie jako naruszające obowiązujące prawo, a w szczególności art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców oraz art. 56 § 1 pkt 5 i art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że przepis art. 14 ust. 2 wymienionej ustawy o restrukturyzacji (...) stanowi podstawę do zawieszenia postępowania bezpośrednio na podstawie obowiązującego aktu prawnego co oznacza, że postępowanie egzekucyjne winno być zawieszone do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji prowadzonej względem dłużnika A. Powyższe zawieszenie jest zawieszeniem z mocy prawa i nie wymaga wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o zawieszeniu. Skarżący powołał się w tej kwestii na orzeczenie WSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2004 r. (III SA 726/03) oraz Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2000 r. (sygn. akt III CKN 972/00). W tej sytuacji, zdaniem strony skarżącej, należy przyjąć, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego wobec A nastąpiło z mocy prawa z chwilą wydania postanowienia o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego tj. z dniem [...]. Fakt braku wiedzy, co do prowadzenia tego postępowania przed Prezesem Zarządu Agencji Rozwoju Przemysłu S.A., występującej po stronie wierzyciela, co było wykazane w treści zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego i próba wszczęcia postępowania przez wierzyciela, w tej sytuacji, powinna być bezskuteczna.

Skarżący stwierdził, że organ rozpoznający sprawę w drugiej instancji nie dokonał rzetelnej analizy stanu prawnego, z której wprost wynikało, że żadna czynność wierzyciela przedsięwzięta w celu wyegzekwowania należności nie powinna być przez organ egzekucyjny prowadzona, gdyż zgodnie z treścią przepisu art. 14 § 3 ustawy o restrukturyzacji (...) nastąpiło zawieszenie postępowania z mocy prawa. Ponadto organ nie odniósł się do żadnego z argumentów powołanych w zażaleniu, a w szczególności nie uwzględnił zarzutów dotyczących przyczynienia się dłużnika do wystąpienia przez [...] z wnioskiem egzekucyjnym pomimo trwania restrukturyzacji. Pominął również kwestię niezastosowania się przez organ egzekucyjny do dyspozycji przepisu stanowiącego podstawę do zawieszenia postępowania z mocy prawa.

Strona skarżąca przypominała, że zasadą postępowania egzekucyjnego w administracji jest, że to zobowiązany ponosi odpowiedzialność za powstałe koszty egzekucyjne, celem potwierdzenia tego poglądu przytoczyła fragmenty uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 3 listopada 2004 r. sygn. akt III SA 2028/03. Według strony organy prowadzące postępowanie w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami nie wyjaśniły wyczerpująco stwierdzonego niezgodnego z prawem wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez [...]. Skarżący podkreślił, że Drugi Urząd Skarbowy w C. podobnie jak [...] był wierzycielem A, zatem z urzędu winien był wiedzieć o zawieszeniu postępowania z mocy prawa. W tym stanie rzeczy obciążanie wierzyciela skutkami bezczynności dłużnika, polegającej na niepowiadomieniu [...] o prowadzonej względem niego restrukturyzacji oraz działań podejmowanych przez organ egzekucyjny pomimo brzmienia przepisu art. 14 ust. 2 ustawy o restrukturyzacji (...) podważa wiarygodność arbitralnego stwierdzenia organu drugiej instancji o "ewidentnej winie [...]".

Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu ponownie stwierdzając, że to wierzyciel spowodował niezgodne z prawem kontynuowanie postępowania egzekucyjnego składając wniosek z dnia 4 kwietnia 2005 r. o podjęcie zawieszonego wówczas postępowania oraz wskazując na pismo zobowiązanego złożone w postępowaniu zażaleniowym z dnia 12 lutego 2007 r.

W piśmie z dnia 29 sierpnia 2007 r. strona skarżąca podkreśliła, że nie zna treści pisma zobowiązanego z dnia 12 lutego 2007 r. zatem wywodzenie z niego związków mających wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia stanowi obrazę zasad postępowania administracyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie odpowiedział na powyższe pismo skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z treścią art. 64 § 1 pkt 4 ustawy egzekucyjnego organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty w tym za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych – 5 % kwoty egzekwowanej należności, nie mniejszej jednak niż 4 zł 20 gr. Organ egzekucyjny pobiera opłaty za czynności egzekucyjne, jeżeli nie później niż po upływie 14 dni od dnia dokonania pierwszego zajęcia nieruchomości, rzeczy lub prawa majątkowego nadał w placówce pocztowej za pokwitowaniem lub doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego lub zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego (art. 64 § 2 ustawy egzekucyjnej). Opłaty za czynności egzekucyjne, o których mowa w § 1 pkt 1-6, oblicza się oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, który był podstawą dokonania czynności egzekucyjnej (art. 64 § 3 ustawy egzekucyjnej). Jeżeli w celu wyegzekwowania tej samej należności pieniężnej dokonano czynności egzekucyjnych, o których mowa w § 1 pkt 2-6, opłatę egzekucyjną pobiera się tylko za jedno zajęcie, za które należy się najwyższa opłata, nie mniej jednak niż 6 zł 80 gr (art. 64 § 5 ustawy egzekucyjnej). Zgodnie z przepisem art. 64 § 9 pkt 2 ustawy egzekucyjnej obowiązek uiszczenia opłat, o których mowa w § 1 i 6, powstaje za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużników zajętej wierzytelności – z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.

W myśl art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 (...) stanowią koszty egzekucyjne, które z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. Z art. 64c § 3 wynika, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Stosownie do treści art. 64c § 4 ustawy egzekucyjnej wierzyciel pokrywa koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być ona ściągnięte od zobowiązanego.

Z treści powołanych wyżej przepisów można wyprowadzić wniosek, że art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej ma zastosowanie tylko wówczas, gdy – w sytuacji tam opisanej – doszło do pobrania od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, a następnie ich zwrotu natomiast art. 64c § 4 tej ustawy stosuje się, gdy koszty te z jakichkolwiek przyczyn faktycznych lub prawnych nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem wymienionych w tym przepisie przypadków. Tym samym przepis art. 64c § 3 ma zastosowanie "po pobraniu" od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, a przepis art. 64c § 4, gdy koszty te od zobowiązanego nie mogą być ściągnięte, a więc przed ich "pobraniem". Art. 64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (...) dotyczy ujawnienia już po zakończeniu postępowania egzekucyjnego i pobraniu od zobowiązanego kosztów, że postępowanie to było niezgodne z prawem (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1750/06).

W myśl art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Jak wynika z treści postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] w którym obciążono skarżącego jako wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, w kwocie [...]zł, prowadzonego na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych wobec zobowiązanego A postępowania, jako podstawę prawną jego wydania wskazano przepis art. 64c § 1, § 3 i § 7 ustawy egzekucyjnej co oznacza, że organ egzekucyjny pobrał od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych, a następnie je zwrócił i obciążył nimi wierzyciela, ustalając, że niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel. Ustalenie to nie znajduje potwierdzenia tak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jak i zgromadzonych w sprawie dowodach. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny nie stwierdził, że przedmiotowe koszty zostały ściągnięte i zwrócone zobowiązanemu lecz jedynie, że koszty te powstały w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i obciążały poszczególne tytuły wykonawcze. W aktach sprawy brak jest potwierdzenia dokonania tych czynności. Z dołączonego do akt postępowania organu egzekucyjnego z dnia 28 stycznia 2007 r. skierowanego do A S.A. w C. dawniej A wynika, że organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko stronie na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...],[...], [...] wystawionych przez skarżącego uznając, że strona winna uregulować koszty egzekucyjne, które powstały przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a mianowicie kwotę [...]zł wynikającą z obciążenia wymienionych tytułów wykonawczych opłatą manipulacyjną oraz kosztami sporządzenia protokołu o stanie majątkowym. Koszty te powstały w dniu 27 stycznia 2003 r. tj. przed wszczęciem postępowania restrukturyzacyjnego. Organ stwierdził, że postępowanie restrukturyzacyjne zakończono umorzeniem egzekwowanej należności, a tytuły wykonawcze zostały ograniczone do wysokości należnych kosztów egzekucyjnych. Na uwagę zasługuje fakt, że jeszcze przed wydaniem postanowienia z dnia [...] bo w dniu 22 stycznia 2007 r. wskazane koszty zostały spłacone (k – 66 akt), a zajęcia dotyczące kwoty [...]zł uchylone pismami organu egzekucyjnego z dnia 23 stycznia 2007 r., w związku z całkowitym uregulowaniem zaległości.

Z kolei pismami z dnia 2 lutego 2007 r. organ egzekucyjny zawiadomił dłużników zajętych wierzytelności o uchyleniu zajęcia z dnia 22 kwietnia 2005 r. i 27 maja 2005 r. w związku z uregulowaniem zaległości należnej od A. Zajęcia te obejmowały również kwoty kosztów egzekucyjnych. Brak jest dowodu faktycznej zapłaty lub ściągnięcia egzekwowanej należności od zobowiązanego, bądź uregulowania przez niego powstałych z tego tytułu kosztów egzekucyjnych.

Z uwagi na powyższe okoliczności można jedynie domniemywać, że wynikające z tytułów wykonawczych [...],[...],[...]i [...] koszty egzekucyjne, ujętych w nich należności pieniężnych, powstałe po dniu wszczęcia wobec zobowiązanego postępowania restrukturyzacyjnego, nie wpłynęły na konto organu egzekucyjnego i nie zostały ściągnięte czy zapłacone przez zobowiązanego oraz że zrezygnowano z ich egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na dochodzone należności.

W zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy nie odniósł się do tej okoliczności stwierdzając, że "bezsporne koszty egzekucyjne powstały" i są "należne za czynności egzekucyjne dochodzone w trakcie trwania postępowania restrukturyzacyjnego", a obciążają wierzyciela tylko dlatego, że zlecił on "kontynuowanie po dniu 4 kwietnia 2005 r. postępowania egzekucyjnego niezgodnie z prawem". Organ odwoławczy nie wskazał innej, niż powołana przez organ egzekucyjny, podstawę prawną obciążenia wierzyciela przedmiotowymi kosztami.

W tym miejscu warto zauważyć, że ustalenie, iż niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel ciąży na organie egzekucyjnym wydającym stosownej treści postanowienie. Organ egzekucyjny musi się wykazać, że nikt inny tylko wierzyciel spowodował sprzeczne z przepisami ustawy egzekucyjnej wszczęcie a następnie prowadzenie egzekucji. Niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie egzekucji oznacza sytuację, w której organ egzekucyjny wykonał czynność opisaną w art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej mimo istnienia okoliczności, o których mowa w art. 29 § 2 tej ustawy nieznanych organowi egzekucyjnemu, z wyłączeniem przypadku wymienionego w art. 64c § 2 ustawy egzekucyjnej. Niezgodne z przepisami ustawy prowadzenie egzekucji to podejmowanie czynności egzekucyjnych mimo braku podstaw prawnych do ich przeprowadzenia.

W warunkach opisanych w art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej zarówno niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie jak i prowadzenie egzekucji musi być spowodowane działaniem lub zaniechaniem wierzyciela, a więc takim jego postępowaniem, które narusza przepisy ustawy nakazujące lub zakazujące wierzycielowi podejmowania określonych czynności przed lub w trakcie prowadzonej egzekucji. Wierzyciel nie może spowodować niezgodnego z przepisami ustawy wszczęcia i prowadzenia egzekucji w sytuacji gdy niezależnie od jego woli i bez względu na jego zachowanie określone stany prawne lub faktyczne powodują z mocy samego prawa niedopuszczalność wszczęcia i (lub) prowadzenia egzekucji.

Zgodnie z treścią art. 56 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w innych, niż opisanych w pkt 1-4 tego przepisu, przypadkach przewidzianych w ustawach. Zwrot "ulega zawieszeniu" jest kategoryczny i oznacza obowiązek zawieszenia tego postępowania z urzędu przy zaistnieniu wymienionych w powołanym przepisie, okoliczności. Jeżeli zachodzi którakolwiek z przesłanek określonych w art. 56 § 1 pkt 1-5 ustawy z 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania. Tak sformułowana treść przepisu implikuje, iż organ egzekucyjny – jeżeli tylko zachodzi któraś z przesłanek, o których mowa w cytowanym przepisie – nie jest legitymowany do badania zasadności argumentów, zawartych w jego wniosku o zawieszenie postępowania (art. 56 § 1 pkt 4 cyt. ustawy), patrz wyrok NSA z dnia 14 lipca 1009 r. sygn. akt IV SA 1502/96.

Obligatoryjne zawieszenie postępowania z urzędu oznacza obowiązek organu egzekucyjnego wydania stosownej treści postanowienia. Istnieją jednak sytuacje w których zawieszenie postępowania następuje "z mocy prawa", a więc bez potrzeby podjęcia jakiejkolwiek czynności przez organ prowadzący dane postępowanie. Zawieszenie następuje z woli ustawodawcy, który decyduje wprost o takim skutku prawnym dla toczącego się postępowania w określonych ustawą przypadkach.

Stosownie do brzmienia art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.) od dnia wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, o której mowa w art. 21 ust. 1, ulega wstrzymaniu wykonania należności objętych wnioskiem, o którym mowa w art. 12 ust. 1, podlegających restrukturyzacji. Natomiast w myśl art. 14 ust. 2 tej ustawy wszczęte postępowania egzekucyjne oraz karne skarbowe podlegają zawieszeniu do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, o której mowa w art. 21 ust. 1. Oznacza to, że o ile dana należność podlegająca restrukturyzacji objęta została wymienionym wnioskiem to nie może nastąpić jej wykonanie, które ulega wstrzymaniu, oraz że w przypadku zaistnienia okoliczności wymienionych w art. 14 ust. 2 powołanej wyżej ustawy wszczęte postępowania egzekucyjne, podlegają z mocy tego przepisu, zawieszeniu bez konieczności wydania postanowienia w tym przedmiocie (tak PP 2005/4/57).

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 14 ust. 2 cytowanej ustawy, a więc z mocy samego prawa ma ten skutek, że od dnia wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego, w warunkach opisanych w tym przepisie, postępowanie egzekucyjne nie może się toczyć, a tym samym organ egzekucyjny nie może podejmować jakichkolwiek czynności, w tym egzekucyjnych poza ściśle wymienionymi w ustawie egzekucyjnej. Zawieszenie to trwa do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji.

Skoro w opisanym wyżej przypadku zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje niezależnie od woli stron tego postępowania czy organu prowadzącego egzekucję czy też jej uczestników, a jednocześnie stan ten trwa przez określony ustawą czas, to tym samym zaniechanie albo działania stron lub organu egzekucyjnego, powodujące zawieszenie czy podjęcie zawieszonego z mocy prawa postępowania egzekucyjnego, nie odnoszą żadnych skutków, są bezskuteczne.

Powyższe odnosi się również do postępowania restrukturyzacyjnego prowadzonego na mocy przepisów ustawy z dnia 30 października 2002 r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy (Dz. U. Nr 213, poz. 1800 ze zm.), skoro zgodnie z art. 27 tej ustawy restrukturyzacja należności publicznoprawnych jest dokonywana w zakresie, na zasadach i w trybie określonych w przepisach ustawy o restrukturyzacji należności publicznoprawnych, z zastrzeżeniem przepisów rozdziału 5 i 5a tej ustawy.

W myśl art. 29 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 30 października 2002 r. Prezes Agencji niezwłocznie informuje organy restrukturyzacyjne należności publicznoprawnych o złożeniu wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego w trybie niniejszej ustawy. Przepis art. 29 ust. 2 tej ustawy nakłada na Prezesa Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. obowiązek doręczenia właściwym dla przedsiębiorcy organom restrukturyzacyjnym należności publicznoprawnych odpisy wymienionych tam postanowień i decyzji. Z treści art. 32a ust. 1 pkt 1 i 3 cytowanej ustawy restrukturyzacji na szczególnych zasadach podlegają należności publicznoprawne z tytułu podatków i wypłat z zysku (pkt 1) oraz [...] (pkt 3) niepodlegające restrukturyzacji albo w stosunku do których nie zostało wszczęte postępowanie restrukturyzacyjne na podstawie przepisów ustawy o restrukturyzacji należności publicznoprawnych. Stosownie do przepisów tej ostatniej ustawy (art. 2 pkt 2 i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. d) organem restrukturyzacyjnym był skarżący [...] reprezentowany przez Prezesa Zarządu [...], a w przypadku podatków i wypłat z zysku odpowiedni Urząd Skarbowy (art. 12 ust. 4 ustawy o restrukturyzacji z dnia 30 sierpnia 2002 r.).

Warunkiem restrukturyzacji na szczególnych zasadach jest m.in. wydanie przez Prezesa Agencji postanowienia o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego (art. 32d ustawy). Prezes Agencji wydaje decyzję restrukturyzacyjną (art. 10 ust. 1 pkt 4 ustawy), która w części dotyczącej restrukturyzacji na szczególnych zasadach wymaga zgody wierzyciela. Prezes Agencji przekazuje decyzję Wierzycielowi i Operatorowi (art. 32h ust. 1 ustawy).

Jak wynika z pisma A S.A. w C. dawniej A z dnia 12 lutego 2007 r. postępowanie restrukturyzacyjne wobec A toczyło się zgodnie z wymienioną wyżej ustawą z dnia 30 października 2002 r. (Dz. U. Nr 213, poz. 1800 ze zm.). Skarżący był powiadomiony o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego co nastąpiło postanowieniem Prezesa Zarządu Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. z dnia [...] sygn. [...]. Fakt ten przyznał sam wierzyciel w korespondencji kierowanej do Urzędu (Skarbowego) zgromadzonej w sprawie zakończonej postanowieniem [...]. Wystąpienie przez [...] z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego zawarte w piśmie WW/825/2003/AGW z dnia 26 marca 2003 r. pozostaje w bezpośrednim związku z postanowieniem o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego. Wyrażając zgodę na restrukturyzację na szczególnych zasadach należności A – Prezes Zarządu [...] działając jako organ restrukturyzacyjny – w postanowieniu z dnia [...] (znak [...]) potwierdził, że pozostaje ono w związku z wszczęciem w dniu 21 lutego 2003 r. postępowania restrukturyzacyjnego wobec A.

Rozstrzygając sprawę organ drugiej instancji nie odniósł się do treści tego pisma, nie zweryfikował podanych w nim faktów w szczególności w sytuacji, gdy w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego wierzyciel twierdził, że dopiero w dniu 28 kwietnia 2005 r. dłużnik poinformował go o tym, że A realizuje program restrukturyzacyjny na podstawie cytowanej ustawy z dnia 30 października 2002 r. i pomimo braku pełnej wiedzy w sprawie tego postępowania już w dniu 29 kwietnia 2005 r. wystąpił do organu egzekucyjnego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na mocy tytułów wykonawczych wystawionych w 2002 r. W zażaleniu wierzyciel twierdził ponadto, że dopiero w dniu 6 czerwca 2005 r. wpłynęło do niego pismo Prezesa Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. z dnia 16 maja 2005 r. zawierające kopię postanowienia z dnia 21 lutego 2003 r. o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego wobec [...]. Także w dniu 6 czerwca 2005 r. wpłynęło faksem pismo dłużnika z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z tytułu wykonawczego wystawionego w 2005 r. Jeszcze tego samego dnia wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na mocy tytułu egzekucyjnego z dnia 4 kwietnia 2005 r.

Organ drugiej instancji nie wyjaśnił sprzeczności między twierdzeniem dłużnika i wierzyciela co do faktu pozyskania przez wierzyciela wiedzy o wszczęciu wobec zobowiązanego postępowania restrukturyzacyjnego. Nie ustalił czy i kiedy wierzyciel otrzymał odpis postanowienia organu wykonującego zadania z zakresu restrukturyzacji (Prezesa Zarządu Agencji Rozwoju Przemysłu S.A.) o wszczęciu postępowania restrukturyzacyjnego w stosunku do zobowiązanej A, czy przed uzyskaniem kopii tego postanowienia wierzyciel miał informacje o toczącym się postępowaniu restrukturyzacyjnym, czy domagając się prowadzenia egzekucji był świadom biegu czynności restrukturyzacyjnych wobec zobowiązanego.

Brak wyjaśnienia tych okoliczności miało istotne znaczenie dla wyniku rozstrzygnięcia sprawy skoro zajęć wierzytelności z tytułów wykonawczych z 2002 r. dokonano w dniu 22 kwietnia 2005 r. natomiast doręczenie tytułu wykonawczego z 2005 r. wraz z zajęciem wierzytelności nastąpiło w dniu 7 czerwca 2005 r. O ile bowiem w chwili złożenia wniosku o kontynuowanie egzekucji wszczętej w 2003 r. i żądania wszczęcia egzekucji z tytułu wykonawczego wystawionego w 2005 r., wierzyciel nie wiedział o toczącym się wobec zobowiązanego postępowaniu restrukturyzacyjnym lub natychmiast po uzyskaniu odpowiedniej informacji o wszczęciu lub prowadzeniu takiego postępowania, zawiadomił o tym organ egzekucyjny, to nie można zasadnie twierdzić, że swoim zachowaniem spowodował niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji. W przypadku, gdy o okolicznościach faktycznych lub prawnych uniemożliwiających wszczęcie lub prowadzenie egzekucji, wierzyciel dowiedział się już w czasie toczącej się egzekucji, a niewiedza o tych okolicznościach nie wynikała z zachowania się wierzyciela lecz innego podmiotu, to brak jest podstaw do obciążenia go kosztami postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 64c § 3 ustawy podatkowej. Zawarty w tym przepisie zwrot "spowodował" nie oznacza sytuacji, w której wierzyciel nie wiedział i nie mógł wiedzieć o przyczynach powodujących niezgodne z prawem wszczęcie i (lub) prowadzenie egzekucji.

Dodatkowo należy zauważyć, że skoro, jak w niniejszej sprawie i co przyznają strony, zachodziły warunki powodujące zawieszenie prowadzonego postępowania z mocy samego prawa z chwilą wszczęcia wobec zobowiązanego postępowania restrukturyzacyjnego, to późniejsze wnioski wierzyciela w sprawie zawieszenia czy podjęcia prowadzonego postępowania egzekucyjnego, były bezskuteczne. O ile zaś, w czasie, gdy postępowanie to było zawieszone z mocy samego prawa, organ egzekucyjny, na żądanie wierzyciela, podejmował określone czynności egzekucyjne rodzące koszty to mogłyby one obciążać wierzyciela tylko wówczas, gdyby organ ten wykazał, iż w chwili ich realizacjii nie wiedział o prowadzonym wobec zobowiązanego postępowaniu restrukturyzacyjnym oraz udowodnił, że wierzyciel o takim postępowaniu był poinformowany, a mimo to domagał się wykonania przedmiotowych tytułów wykonawczych.

Rozpoznając sprawę ponownie organ drugiej instancji ustali czy organ egzekucyjny posiadał wiedzę o toczącym się postępowaniu restrukturyzacyjnym zobowiązanego i kiedy dowiedział się o tym fakcie, czy przedmiotowe koszty egzekucyjne zostały pobrane i zwrócone zobowiązanemu, czy żądając wszczęcia i prowadzenia egzekucji wierzyciel uchybił swoim obowiązkom wynikającym z przepisów prawa w tym ustawy egzekucyjnej i od kogo wierzyciel uzyskał informacje o okolicznościach uniemożliwiających prowadzenie przedmiotowej egzekucji. Dodatkowo odniesie się do wszystkich podniesionych w zażaleniu kwestii i dokona ich analizy.

Na koniec należy powtórzyć, że dla zastosowania przepisu art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej poza innymi opisanymi tam przesłankami, konieczne jest stanowcze ustalenie, że niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, a nie żaden inny podmiot. W myśl przepisów ustawy egzekucyjnej gospodarzem tego postępowania jest organ egzekucyjny, na którym ciążą określone obowiązki, w tym czuwanie nad prawidłowym jego przebiegiem.

Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ egzekucyjny i organ drugiej instancji naruszyły wymienione wyżej przepisy ustawy egzekucyjnej w tym art. 64c

§ 3 tej ustawy, a nadto reguły postępowania nakazujące tym organom działanie zgodne z prawem i na podstawie rzetelnie zgromadzonego i wyczerpująco rozpatrzonego materiału dowodowego.

Z tych przyczyn Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.