Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 557/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art 97 par. 1 pkt. 4
journal: Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia NSA Roman Ciąglewicz ( spr.) Protokolant Monika Dworakowska po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych Wojewody M. i Prezydenta Miasta K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Kr 703/03 w sprawie ze skargi J. P., Z. P. i K. M. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. odrzuca skargę kasacyjną Prezydenta Miasta K., 2. oddala skargę kasacyjną Wojewody M..


UZASADNIENIE

UZASADNIENIE.

Wyrokiem z dnia 28 grudnia 2006 r., sygn. akt II SA/Kr 703/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody M. z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta K. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości.

Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.

Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 1234/01, Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawie ze skargi J. P., K. M. i Z. P., na decyzję Wojewody M., z dnia [...], w przedmiocie zwrotu nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd nie kwestionował, że Skarb Państwa przeniósł własność spornej nieruchomości na [...] Fundację [...] w K., co było przyczyną odmowy zwrotu nieruchomości, ale zauważył, iż o zamiarze zbycia nie powiadomiono spadkobierców poprzedniego właściciela. Zdaniem Sądu, ewentualne skorzystanie przez skarżących, w zakreślonym terminie, z dochodzenia przed sądem powszechnym, roszczeń cywilnoprawnych względem umowy z dnia [...] (przenoszącej własność na Fundację), mogło prowadzić do powstania zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku o zwrot nieruchomości. Sąd dodał, że przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jako przepis przejściowy, ma zastosowanie do oceny skuteczności roszczeń o zwrot nieruchomości, z uwagi na stan prawny istniejący w dniu wejścia jej w życie, tj. w dniu 1 stycznia 1998 r. i ze swej natury nie odnosi się do zmian stanu prawnego po tej dacie. Brak w przepisach rozdziału 6 działu III ustawy regulacji określającej z mocy prawa następstwa naruszenia przepisu art. 136 ust.2, nie oznacza wyłączenia oceny tych skutków na płaszczyźnie prawa cywilnego w postępowaniu przed właściwym organem.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezydent K., decyzją z dnia [...], odmówił wnioskodawcom zwrotu nieruchomości, stanowiącej część działki nr [...], o pow. [...] ha, obr. [...], jedn. ewid. P., miasto K., odpowiadającej wywłaszczonej działce nr [...], obręb [...], o pow[...]ha, jedn. ewid. P.. Prezydent stwierdził, że skoro sporna działka stanowi własność Fundacji, a prawo do nieruchomości zostało ujawnione w Księdze wieczystej, to byłemu właścicielowi nie przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W odwołaniu skarżący wnieśli o zawieszenie postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i wystąpienie Wojewody M. do Ministra Skarbu Państwa o wynegocjowanie zwrotu nieruchomości przez Fundację. W przypadku braku zgody Fundacji, zdaniem skarżących należy wystąpić z powództwem przeciwko Fundacji o unieważnienie umowy przeniesienia własności. Po przywróceniu własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, należy uchylić decyzję Prezydenta K. i orzec zwrot nieruchomości na rzecz skarżących.

Wojewoda M. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w trakcie postępowania odwoławczego poinformował pełnomocnika skarżących o możliwości wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem opartym na treści art. 58 Kodeksu cywilnego. W piśmie z dnia [...] skarżący przedstawili swoje stanowisko w tej kwestii, sprowadzające się do tego, że to organy administracji powinny wystąpić z pozwem. Wojewoda uznał, że zrealizowane zostały zalecenia zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2002 r. Skoro nie toczy się przed sądem powszechnym postępowanie mające na celu wyeliminowanie z obrotu umowy notarialnej, Rep [...], to zbycie nieruchomości na rzecz osób trzecich powoduje, iż nie może ona być zwrócona w trybie art. 136 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucili naruszenia proceduralne oraz naruszenie art. 136 ust.1 i ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podtrzymali twierdzenia zawarte w odwołaniu. Podkreślili, że cel na który nieruchomość została wywłaszczona nie został zrealizowany. Podmiot prywatny, któremu nieruchomość została przekazana nie może zaś realizować celu publicznego. Ich zdaniem, zagadnienie wstępne istnieje, niezależnie od tego, czy wystąpili z pozwem. Względy materialne, wiekowe i zdrowotne uniemożliwiają im wniesienie sprawy do sądu powszechnego. Skoro Minister Skarbu Państwa i Wojewoda K. naruszyli porządek prawny, to mają legitymację do wystąpienia do sądu powszechnego i interes w naprawieniu szkód wynikłych z ich bezprawnego działania.

Skargę rozpoznał, w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Sąd stwierdził, że bezsporne są okoliczności związane z nabyciem przez Skarb Państwa nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz.64 ze zm.). Nieruchomość, której właścicielem był M. P. została nabyta pod budowę Szpitala [...]. Inwestycja ta nie została zrealizowana. Aktem notarialnym z dnia [...] nieruchomość została zbyta umową darowizny na rzecz [...] Fundacji [...] w K. W tej sytuacji, w myśl art. 136 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, należało zawiadomić poprzedniego właściciela o zamiarze zbycia nieruchomości lub przeznaczenia jej na inny cel, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Roszczenia właściciela ustają dopiero wówczas, gdy w terminie wskazanym w art. 136 ust.3, nie skorzysta on z możliwości zwrotu nieruchomości. Roszczenie poprzednich właścicieli nie wygasło. Należało więc, na mocy art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zawiesić postępowanie o zwrot nieruchomości do czasu uregulowania sprawy własności nieruchomości. To, iż Skarb Państwa lub gmina nie władają nieruchomością ma tylko takie znaczenie, że organ orzekający nie może do czasu przejęcia jej we władanie wydać decyzji pozytywnej, tj. orzekającej o zwrocie. Skarb Państwa lub gmina, które z naruszeniem zakazu przewidzianego w art. 136 ust.1 utraciły własność nieruchomości, nie mogą skutków tych niezgodnych z prawem działań przerzucać wyłącznie na byłego właściciela (następcę prawnego) nieruchomości. To przede wszystkim na organie spoczywa obowiązek doprowadzenia do stanu, w którym Skarb Państwa lub gmina na powrót władają i są właścicielami nieruchomości podlegającej zwrotowi. Do czasu zakończenia takich działań postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.

Skargę kasacyjną złożył Prezydent K.. Zaskarżył wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Jako podstawę kasacji powołał:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., poprzez przyjęcie, że decyzja Wojewody M. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta K., naruszyły prawo materialne, tj. art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz prawo procesowe, tj. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i art. 7, 8 i 77 K.p.a.,

2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 153 P.p.s.a., poprzez zamieszczenie w uzasadnieniu wskazań, które nie znajdują podstaw w przepisach prawa i do których w związku z tym organ nie ma możliwości zastosować się oraz błędne przyjęcie, że wskazówki udzielone organowi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 1234/01, nie są wiążące dla organu administracyjnego,

3) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 136 ust.5 w związku z art. 136 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie przez Sąd, iż możliwe jest wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości wówczas, gdy nie stanowi ona własności Skarbu Państwa oraz, że nie jest wyłączone roszczenie o zwrot poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości, pomimo iż nie stanowi ona własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego.

Skargę kasacyjną złożył także Wojewoda M. Zaskarżył wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku. Wyrokowi temu zarzucił:

1) naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ustalenie, że organy administracji naruszyły przepis art. 136 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że organ administracji prowadzący postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zobowiązany jest ustalić, czy zaistniała przesłanka zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, pomimo zaistnienia przeszkody prawnej do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w postaci braku własności tej nieruchomości po stronie Skarbu Państwa,

2) naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez ustalenie, że organy administracji naruszyły art. 7, 8 i 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez przyjęcie, że organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powinien je zawiesić do czasu zakończenia sporu dotyczącego zgodności z prawem czynności prawnej w wyniku której Skarb Państwa utracił władztwo na rzeczą.

Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła J. P.. Zarzuciła bezzasadność skargi kasacyjnej i przewlekanie przez Wojewodę M. postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wskazała, że Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 29 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 879/05, oddalił skargę kasacyjną Wojewody M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, z dnia 28 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Kr 1235/01. Dodała, że wyrok NSA dotyczył analogicznej sprawy nieruchomości wywłaszczonych w celu budowy niezrealizowanego szpitala im. [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę kasacyjną Prezydenta K. należało odrzucić. Zgodnie z art. 173 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), skargę kasacyjną może wnieść strona, prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich po doręczeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Brzmienie tego przepisu upoważnia do stwierdzenia, że Naczelny Sąd Administracyjny może z urzędu badać, czy skarga kasacyjna została wniesiona przez stronę (patrz: uchwała NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/04, ONSA i wsa 2005/4/62). W przypadku, gdy skarga kasacyjna została wniesiona przez podmiot, który w ogóle nie może być stroną, w rozumieniu art. 12 w związku z art. 32 i 33 P.p.s.a., podlega ona odrzuceniu, na podstawie art. 178 P.p.s.a. (patrz: wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 519/04, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 179232; uzasadnienie uchwały NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/04). Prezydent K. był organem administracji, który wydał w postępowaniu administracyjnym, kontrolowanym w niniejszym postępowaniu sądowym, decyzję w pierwszej instancji. Organ pierwszej instancji nie może być stroną, w rozumieniu art. 12 w związku z art. 32 i 33 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 521/05, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 189858; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt I OSK 1017/04, niepublikowany, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 171164). Dodać jeszcze warto, że nie można w niniejszej sprawie odnieść się do kontrowersyjnego zagadnienia możliwości powoływania się przez jednostkę samorządu terytorialnego na swój interes prawny w postępowaniu, w którym organ tej jednostki wydał decyzję jako organ I instancji i do możliwości obrony tego interesu w postępowaniu przed sądem administracyjnym (patrz: uzasadnienie postanowienia TK z dnia 26 maja 2008 r., sygn. akt P 14/05). Prezydent K. nie tylko bowiem nie wskazał, jako wnoszącej skargi kasacyjnej, jednostki samorządu terytorialnego, ale także nie powołał się na ewentualny interes prawny tej jednostki.

Skarga kasacyjna Wojewody M. nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a.

Nie jest usprawiedliwiona podstawa skargi kasacyjnej polegająca na naruszeniu, wyrokiem Sądu pierwszej instancji, przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez ustalenie, że organy administracji naruszyły art. 136 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz.2603 ze zm. – w dacie wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz.543 ze zm.), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Materialną przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz jej byłego właściciela lub spadkobiercy, jest zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia. Takiego materialnego wymogu nie stanowi zaś kwestia władania nieruchomością. Podstawowe znaczenie dla toku postępowania ma zatem ustalenie, czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. Odnotować trzeba, iż w omawianym przypadku cel wywłaszczenia określała decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Celem tym była budowa szpitala w K. P.– Osiedle [...]. Na ten cel powołano się w akcie notarialnym, z dnia [...], Rep. [...] w K., którym to aktem doszło do sprzedaży nieruchomości na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz.64 ze zm.). Zgodnie zaś z art. 216 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa m.in. na podstawie art. 6 przywołanej ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. O tym, czy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, decydowały okoliczności stanowiące przesłanki art. 137 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W świetle art. 136 ust.3 tej ustawy, to, iż Skarb Państwa lub gmina nie władają wywłaszczoną nieruchomością, ma tylko takie znaczenie, że organ orzekający nie może do czasu przejęcia jej we władanie wydać decyzji pozytywnej, tj. orzekającej o zwrocie (patrz: uzasadnienie wyroku NSA z dnia 29 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 879/05, niepublikowanego, treść [w:] System Informacji Prawnej LEX nr 266491).

W odniesieniu do drugiej podstawy skargi kasacyjnej Wojewody M. przypomnieć trzeba przede wszystkim ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wydanego w tej samej sprawie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA/Kr 1234/01. Według bowiem art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Naczelny Sad Administracyjny ocenił w poprzednim wyroku, że brak w przepisach rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami regulacji określającej z mocy prawa następstwa naruszenia przepisu art. 136 ust.2 tej ustawy, nie oznacza wyłączenia oceny tych skutków na płaszczyźnie prawa cywilnego przed właściwym organem. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepisy art. 7 i 9 K.p.a. w związku z art. 8 K.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek udzielenia skarżącym informacji, co do właściwego organu i trybu postępowania, w jakim wnioskodawcy mogą podnosić wady czynności cywilnoprawnej. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż ewentualne skorzystanie przez skarżących w zakreślonym terminie z dochodzenia przed sądem powszechnym roszczeń cywilnoprawnych względem umowy z dnia [...], może prowadzić do powstania zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku o zwrot nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko zatem dostrzegł i zaakcentował znaczenie zakwestionowania skutków umowy z dnia [...] dla rozstrzygnięcia wniosku o zwrot nieruchomości, ale także wprost określił sytuację proceduralną związaną z ewentualnym skorzystaniem przez skarżących z trybu dochodzenia roszczenia przed sądem powszechnym, jako istnienie zagadnienia wstępnego, w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Z oceny tej nie wynika, aby w poprzednim wyroku Naczelny Sąd Administracyjny akceptował przerzucanie niezgodnych z prawem działań organów wyłącznie na wnioskodawcę. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, iż Skarb Państwa lub gmina, które z naruszeniem zakazu przewidzianego w art. 136 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, utraciły własność wywłaszczonej nieruchomości, nie mogą skutków tych niezgodnych z prawem działań przerzucać wyłącznie na byłego właściciela (spadkobiercę) nieruchomości. To przede wszystkim na organie spoczywa obowiązek doprowadzenia do stanu, w którym Skarb Państwa lub gmina na powrót władają i są właścicielami nieruchomości podlegającej zwrotowi. Do czasu zakończenia takich działań, postępowanie w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. (patrz: w/w wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OSK 879/05). Skoro w zaskarżonym wyroku wyrażono taki właśnie pogląd, to także omawiana podstawa skargi kasacyjnej nie jest usprawiedliwiona. Odmienne stanowisko prezentowane przez Wojewodę M. w skardze kasacyjnej nie uwzględnia, że po wejściu w życie Konstytucji prawo do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu ma charakter prawa konstytucyjnego (art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji), które nie może by ograniczane w sposób naruszający istotę tego prawa ani przez ustawodawcę, ani tym bardziej przez organy administracji publicznej stosujące prawo. Zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość ta nie została użyta na ten cel publiczny, który był przesłanką jej wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną i jest "oczywistą konsekwencją art. 21 ust. 2 Konstytucji", na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny, między innymi w wyroku z dnia 24 października 2001 r. sygn. akt SK 22/01, OTK nr 7/2001, poz. 216 oraz w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r., sygn. akt K 6/05, OTK-A 2008/3/41. Realizacja tej zasady wyraża się w tym, że w razie zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ jest zobowiązany zawiadomić o tym poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców, którym przysługuje roszczenie o zwrot nieruchomości. Naruszenie tego obowiązku przez organ nie może prowadzić do podważenia samej istoty konstytucyjnego prawa żądania zwrotu nieruchomości i uzasadniać przerzucenia skutków tego naruszenia wyłącznie na poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.