Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 174/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6262 Radni
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne: Samorząd terytorialny
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 190 ust. 1 pkt 2, ust. 2
journal: Dz.U. 2010 nr 176 poz 1190
law: Ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw -tekst jednolity.
article: art. 98a ust. 1, 2 i 3
journal: Dz.U. 2013 poz 594
law: Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 20 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2014 roku sprawy ze skargi Rady Gminy Sadkowice na zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego z dnia 19 grudnia 2013 r. nr PNK-I.0552.113.2013 w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z 27 grudnia 2012r. skierowanym do Wójta Gminy Sadkowice radny – P. S. złożył oświadczenie o rezygnacji z pełnienia funkcji radnego okręgu Jajkowice - Skarbkowa. Z kolei pismem z dnia 21 stycznia 2013r. radny złożył oświadczenie o wycofaniu swojej rezygnacji, wskazując, że decyzję podjął po konsultacjach z radą sołecką, sołtysem i wyborcami, którzy udzielili mu poparcia podczas ostatnich wyborów.

Pismem z dnia 7 czerwca 2013r. Przewodniczący Rady Gminy Sadkowice poinformował organ nadzoru, że na sesji zaplanowanej na dzień 21 czerwca 2013 r. zostanie poddana pod głosowanie uchwała o wygaśnięciu mandatu radnego P. S. W dniu 25 czerwca 2013r. przedstawiono wyciąg z protokołu sesji Rady Gminy Sadkowice, z którego wynika, że radni nie podjęli uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego P. S. Za podjęciem uchwały nikt nie głosował, przeciw było 8 głosów, 1 radny wstrzymał się od głosowania.

Pismem z dnia 10 września 2013r. organ nadzoru wezwał Radę Gminy Sadkowice do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego – P. S. Wezwanie zostało doręczone Radzie Gminy Sadkowice w dniu 16 września 2013r.

W odpowiedzi na wezwanie w dniu 7 października 2013r. przedstawiono wyciąg z protokołu sesji Rady Gminy Sadkowice, z którego wynika, że radni nie podjęli uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego P. S. Za podjęciem uchwały nikt nie głosował, przeciw było 10 głosów, 1 radny wstrzymał się od głosowania.

Zarządzeniem zastępczym z dnia 19 grudnia 2013r., nr PNK-I.0552.113.2013 (doręczonym Radzie Gminy Sadkowice oraz P. S. w dniu 23 grudnia 2013r.), wydanym na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz.U. z 2013r., poz. 594), Wojewoda Łódzki stwierdził wygaśnięcie mandatu radnego Rady Gminy Sadkowice P. S.

W uzasadnieniu zarządzenia Wojewoda wyjaśnił, że zgodnie z art. 190 ust. 1 pkt 2 ustawy Ordynacja wyborczej do rad gminy, rad powiatów i sejmików wojewódzkich (Dz.U. z 2010 Nr 176, poz. 1190 ze zm.) wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek pisemnego zrzeczenia się mandatu radnego. Powyższe unormowanie oznacza, że rada gminy ma obowiązek stwierdzić wygaśnięcie mandatu radnego, w drodze uchwały, która powinna być podjęta najpóźniej w 3 miesiące od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu radnego. Literalna wykładnia powyższego przepisu pozwala stwierdzić, że skutek zaistnienia przesłanki wymienionej w wyżej cytowanym przepisie następuje z mocy prawa i bezwarunkowo w dniu zaistnienia zdarzenia jakim jest złożenie oświadczenia woli o zrzeczeniu się mandatu radnego. Uchwała właściwej rady, stwierdzająca wygaśniecie mandatu radnego, potwierdza skutek prawny, który uprzednio wystąpił z mocy prawa. Wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 190 ust. 2 powołanej ustawy Rada Gminy Sadkowice nie podjęła uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu P. S., dlatego wydanie zarządzenia zastępczego stało się konieczne.

Na powyższe zarządzenie zastępcze Rada Gminy Sadkowice w dniu 17 stycznia 2014r. wniosła skargę do sądu administracyjnego.

Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 98a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i art. 190 ust. 1 pkt 2 ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw polegające na ich błędnym zastosowaniu wobec wadliwego przyjęcia, że zaistniały przesłanki do wygaśnięcia mandatu radnego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że Wojewoda Łódzki miał prawo do wydania zarządzenia zastępczego stwierdzającego wygaśnięcie mandatu radnego. Na podstawie art. 148 p.p.s.a. Rada Gminy Sadkowice wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego zarządzenia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w Ordynacji wyborczej brak jest przepisu, który zabraniałby radnemu cofnięcia oświadczenia o zrzeczeniu się mandatu. Zdaniem strony skarżącej oświadczenie było skuteczne, a tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia przez radę gminy wygaśnięcia mandatu. Na poparcie zaprezentowanego stanowiska o możliwości cofnięcia złożonego oświadczenia o zrzeczeniu się mandatu strona skarżąca powołała się na Komentarz do ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów w i sejmików województw, pod red. K. Czaplickiego, B. Dautera, K. Kisielewicza i F. Rymarza. Ponadto powołała się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 8 maja 2012r. sygn. akt I OSK 401/2012, z którego wynika, że odmawianie możliwości cofnięcia oświadczenia woli, dotkniętego wadami z braku odpowiedniej publicznoprawnej regulacji byłoby rozwiązaniem stawiającym radnych w sytuacji gorszej niż sytuacja osób składających cywilnoprawne oświadczenia woli. Taka interpretacja byłaby zbyt restrykcyjna. Należałoby zatem dopuścić sytuację, w której złożone oświadczenie o zrzeczeniu się mandatu przez radnego zostanie następnie skutecznie cofnięte.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do stanowiska Rady Gminy Sadkowice zaprezentowanego w skardze organ nadzoru zauważył że orzecznictwo sądów administracyjnych w kwestii możliwości odwołania oświadczenia o zrzeczeniu się mandatu radnego jest niejednolite. Organ nadzoru powołał się na wyrok WSA w Olsztynie sygn. akt II/SA/OI 924/10, w którym sąd odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2007r. sygn. akt P 19/04 stwierdził, że zarówno uchwała rady gminy jak zarządzenie zastępcze organu nadzoru zmierzają do potwierdzenia skutku prawnego, jaki wystąpił z mocy prawa. Nie można uznać, aby radny mógł mieć niczym nieskrępowaną możliwość odwołania swojej rezygnacji, aż do czasu podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu. Taka interpretacja nie ma oparcia w przepisach prawa, a jest wręcz sprzeczna z brzmieniem art. 190 ust. 1 Ordynacji, który stanowiąc, że wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek pisemnego zrzeczenia się mandatu, bezwarunkowo wiąże wygaśniecie mandatu z oświadczeniem radnego, bez wiązania tego skutku prawnego z podjęciem uchwały przez radę. Oznacza to, że mandat wygasa z chwilą złożenia rezygnacji radnego, a skutku złożonego oświadczenia nie można cofnąć. Po złożeniu przez radnego pisemnego oświadczenia o zrzeczeniu się mandatu, rada musi podjąć uchwałę stwierdzającą, że nastąpiło wygaśnięcie mandatu wskutek tego oświadczenia, bowiem przepis 190 ust. 2 Ordynacji nie stanowi o pozbawieniu mandatu przez radę, lecz stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego w drodze uchwały. Zatem to nie od uznania rady zależy, czy radny może wykonywać swój mandat, konieczność stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, bądź to przez uchwałę, bądź w formie zarządzenia zastępczego organu nadzoru wynika wprost z art. 190 ust. 2 Ordynacji wyborczej i art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Odnosząc się do powołanego w skardze wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego organ nadzoru stwierdził, że nie znajduje on zastosowania w stanie faktycznym sprawy, trudno bowiem uznać, aby oświadczenie dotyczące zrzeczenia się mandatu przez radnego P. S. dotknięte było wadą, o której mowa w tym wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz.270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.] kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawie skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Aktem nadzoru jest m.in. zarządzenie zastępcze wojewody.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny sądu jest zarządzenie zastępcze Wojewody Łódzkiego z dnia 19 grudnia 2013r. o wygaśnięciu mandatu radnego Rady Gminy Sadkowice – P. S.

Dokonując oceny legalności zaskarżonego zarządzenia sąd nie stwierdził, aby Wojewoda Łódzki dopuścił się naruszenia prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie. Tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy wyjaśnić jakie przepisy prawa mają zastosowanie w niniejszej sprawie, a mianowicie czy przepisy ustawy z dnia 16 lipca 1998r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików samorządowych (Dz.U. nr 176 z 2010r., poz.1190 ze zm.), czy też przepisy ustawy z 5 stycznia 2011r. Kodeks wyborczy (Dz.U,. nr 21, poz.112). Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. - Przepisy wprowadzające Kodeks wyborczy (Dz.U. nr 21, poz.113) Kodeks wyborczy wszedł w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, a zatem z dniem 1 sierpnia 2011r. W myśl zaś art.10 ust. 2 wymienionej ustawy z dniem 1 sierpnia 2011r. utraciła moc ustawa z 16 lipca 1998r. Zaznaczyć należy, że jeszcze przed wejściem w życie Kodeksu wyborczego, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt K 9/11 orzekł między innymi, że art. 16 ust. 1 i 2 w związku z art. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Kodeks wyborczy, przez to, że uzależnia reżim prawny wyborów od terminu ich zarządzenia, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji, oraz że nie jest niezgodny z art. 10 Konstytucji. Wyżej przywołane przepisy natomiast odnosiły się do reżimu prawnego, jaki miał być stosowany zarówno w wyborach samorządowych, jak i wyborach do Sejmu, Senatu i Parlamentu Europejskiego oraz wyborów Prezydenta RP. W związku z powyższym w orzecznictwie sądów administracyjnych pojawiły się wątpliwości odnoszące się do kwestii tak istotnej, jak odpowiedź na pytanie, które przepisy (Kodeksu wyborczego, czy Ordynacji wyborczej oraz ustawy o bezpośrednim wyborze wójta) mają zastosowanie do sytuacji, z którymi ustawy te wiążą wygaśnięcie mandatów radnych i wójtów, lecz w sposób odmienny kształtują zarówno zasady, jak i organy i ich kompetencje w zależności od przyczyny wygaśnięcia mandatu. W tym zakresie sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane między innymi w wyroku z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 1305/12 oraz w wyroku z 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 1305/12 (publ. w CBO). Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w wymienionych orzeczeniach zastosowanie wykładni systemowej, celowościowej i prokonstytucyjnej, prowadzi do uznania za właściwe stanowisko sprowadzające się do przyjęcia, że do kadencji pochodzących z wyborów organów samorządu terytorialnego, rozpoczętej przed dniem wejścia w życie Kodeksu wyborczego, mają zastosowanie przepisy Ordynacji wyborczej, obowiązującej w dniu ich przeprowadzenia. Sąd w uzasadnieniach do wskazanych wyroków przedstawił obszerną analizę argumentów przemawiających za takim stanowiskiem. Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.

W rozpoznawanej sprawie kadencja radnego P. S. rozpoczęła się w 2010r. W związku z powyższym do wygaśnięcia jego mandatu mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 16 lipca 1998r. Ordynacja wyborcza (...). Zgodnie z treścią art.190 ust.1 pkt 2 tej ustawy wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek pisemnego zrzeczenia się mandatu.

W myśl zaś art.190 ust.2 wymienionej ustawy wygaśnięcie mandatu radnego w przypadkach określonych w ust. 1 stwierdza rada w drodze uchwały, najpóźniej w 3 miesiące od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu.

Zgodnie z treścią art. 98a ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013r., poz.594 ze zm.) – u.s.g., jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 383 § 2 i 6 oraz art. 492 § 2 i 5 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6, oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, wygaśnięcia mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni.

W myśl art. 98a ust. 2 i 3 u.s.g. w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze. Przepis art. 98 stosuje się odpowiednio, z tym że uprawniona do złożenia skargi jest również osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze.

W ocenie sądu spełnione zostały wymogi formalne do wydania przez Wojewodę Łódzkiego zaskarżonego zarządzenia zastępczego. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego P. S. zrzekł się mandatu radnego w dniu 27 grudnia 2012r. i w ciągu 3 miesięcy Rada Gminy Sadkowice nie podjęła uchwały w tym przedmiocie. Organ nadzoru wezwał Radę do podjęcia uchwały w terminie 30 dni (wezwanie doręczono 16 września 2013r.) i uchwała taka nie została podjęta, zaś pismem z dnia 7 listopada 2013r. Wojewoda Łódzki powiadomił Ministra Administracji i Cyfryzacji o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego. Spełnione zatem zostały przesłanki do wydania zarządzenia zastępczego określone w art.98a ust.1 i 2 u.s.g.

Dodać również należy, że zostały spełnione wymogi formalne do wniesienia skargi. Skargę wniesiono z zachowaniem trzydziestodniowego terminu od dnia doręczenia zarządzenia zastępczego, a uchwałę w tym przedmiocie Rada Gminy Sadkowice podjęła w dniu 30 grudnia 2013r.

W rozpoznawanej sprawie ustalenia faktyczne nie są sporne. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 27 grudnia 2012r. P. S. zrzekł się mandatu radnego, zaś w dniu 21 stycznia 2013r. wycofał on swoje oświadczenia o zrzeczeniu się mandatu. W związku z czym sporna pozostała kwestia, czy jest dopuszczalne i skuteczne cofnięcie przez radnego oświadczenia woli o zrzeczeniu się mandatu.

Należy zaznaczyć, że stosunek prawny powstały w wyniku wyboru pomiędzy radnym a gminą ma charakter publicznoprawny. Ani ustawa z dnia 16 lipca 1998r. ani ustawy samorządowe nie zawierają jednak regulacji prawnych określających dopuszczalność cofnięcia oświadczenia woli o zrzeczeniu się mandatu radnego. W związku z czym powstała wątpliwość czy cofnięcie takiego oświadczenia jest skuteczne. Problematyka ta była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. W ostatnim czasie zdecydowanie przeważa pogląd, że można cofnąć takie oświadczenie ale tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy mają miejsce szczególne okoliczności. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach : z 8 maja 2012r. w srp. II OSK 401/12 (Lex nr 1219151), z 21 maja 2013r. w spr. II OSK 880/13 (Lex nr 1369024) i w spr. II OSK 992/13 z 6 czerwca 2013r. (www.cbois.nsa.gov.pl). Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w wymienionych orzeczeniach.

W wyroku w sprawie o sygn. akt II OSK 401/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "odmawianie radnym możliwości cofnięcia oświadczenia woli, dotkniętego poważnymi wadami, z braku odpowiedniej publicznoprawnej regulacji byłoby rozwiązaniem stawiającym radnych w sytuacji gorszej niż sytuacja osób składających cywilnoprawne oświadczenia woli. Taka interpretacja byłaby zbyt restrykcyjna, zważywszy także na ustrojowe znaczenie demokratycznych wyborów do organów stanowiących samorządu terytorialnego (a także wyborów wójta, burmistrza, prezydenta). Waga aktów wyborczych sprawia jednocześnie, że ewentualne cofnięcie oświadczenia woli o zrzeczeniu się mandatu nie może być swobodne, może mieć miejsce tylko w sytuacjach szczególnych i tylko przed podjęciem przez organ stanowiący uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Ocena, czy wystąpiły takie szczególne okoliczności, uzasadniające - z uwagi na poważną wadę oświadczenia woli - dopuszczalność jego cofnięcia, należy do organu stanowiącego, który powinien posiłkowo posłużyć się przepisami Kodeksu cywilnego (art. 61 i art. 82-88)".

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono również pogląd, że radny nie ma możliwości odwołania swej rezygnacji, gdyż byłoby to sprzeczne z treścią art. 190 ust.1 ustawy z 16 lipca 1998r., który stanowi, że wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek pisemnego zrzeczenia się mandatu (por. wyrok NSA sygn. akt II OSK 384/09 z 3 czerwca 2009r., wyrok WSA we Wrocławiu sygn. akt II SA/Wr 708/08 z 19 marca 2009r. i wyrok WSA w Olsztynie sygn. akt II SA/Ol 924/10 z 23 listopada 2010r.). Sąd w obecnym składzie nie podzielił tego poglądu, lecz oparł się na wcześniej wymienionych orzeczeniach.

Sąd w obecnym składzie nie podzielił także poglądu wyrażonego w Komentarzu do art. 190 Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików wojewódzkich, że radny zawsze ma prawo odwołania oświadczenia woli o zrzeczeniu się mandatu (K.Czaplicka, B.Dauter, A.Kisielewicz i F.Rymarz – Samorządowe prawo wyborcze - Komentarz wydawnictwo ABC 2010r.). Pogląd wyrażony w wymienionym komentarzu wskazuje, że radnemu przysługuje prawo do swobodnego odwołania oświadczenia woli o zrzeczeniu się mandatu, gdyż żaden przepis prawa mu tego nie zabrania. Radny może to uczynić aż do chwili podjęcia przez radę uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu. Z takim poglądem, w ocenie sądu, nie można się zgodzić. Przyjęcie takiego poglądu stawiałoby bowiem radnego w sytuacji lepszej niż sytuacja osób składających oświadczenie woli w obrocie cywilnoprawnym, kiedy to odwołanie złożonego oświadczenia jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy jest one dotknięte wadą określoną w art. 82-86 Kodeksu cywilnego. Pogląd wyrażony w wymienionym komentarzu jest odosobniony, zaś podniesione w nim argumenty nie są przekonujące. Pogląd ten nie przyjął się w orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd w obecnym składzie nie podzielił tego poglądu i w tym zakresie oparł się na wcześniej powołanych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie w dniu 27 grudnia 2012r. radny P. S. nie podając żadnego powodu zrezygnował z pełnienia funkcji radnego. Miało zatem miejsce pisemne zrzeczenie się mandatu, o którym mowa w art. 190 ust.1 pkt 2 ustawy z 16 lipca 1998r. W dniu 21 stycznia 2013r. P. S. wycofał swoje podanie o zrzeczeniu się mandatu radnego, jak to stwierdził, po konsultacjach z radą sołecką, sołtysem i wyborcami, którzy mu udzielili poparcia podczas ostatnich wyborów samorządowych. Oznacza to, że odwołał on swoje wcześniejsze oświadczenie o zrzeczeniu się mandatu radnego. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby cofnięcie oświadczenia woli wynikało z jakichś szczególnych okoliczności. Analiza pisma z dnia 21 stycznia 2013r. wskazuje, że radny zmienił zdanie po skonsultowaniu się z radą sołecką, sołtysem i wyborcami. W ocenie sądu zmiana stanowiska przez P. S. nie jest sytuacją wyjątkową, uzasadniającą skuteczne odwołanie wcześniej złożonego oświadczenia woli o zrzeczeniu się mandatu radnego. W szczególności nie można uznać, że oświadczenie woli z dnia 27 grudnia 2012r. było dotknięte którąś z wad wymienionych w art. 82-86 Kodeksu cywilnego. Strona skarżąca nie powoływała się zresztą na żadną z wymienionych wad.

Należy zaznaczyć, że każdy radny, który nosi się z zamiarem zrezygnowania z mandatu ma obowiązek odpowiedzialnego przemyślenia swojej decyzji co do tego, czy chce piastować funkcję radnego. Ranga aktu wyboru na radnego nie pozwala przyjąć, by wybrany przedstawiciel raz rezygnował ze swojego umocowania demokratycznego, a innym razem wyrażał wolę dalszego pełnienia funkcji radnego. Tego rodzaju zachowania mogłyby uniemożliwić prawidłowe funkcjonowanie rady gminy. W ocenie sądu cofnięcie oświadczenia woli z dnia 27 grudnia 2012r. nie wynikało z jakichś szczególnych okoliczności i nie miała tutaj miejsce jakaś wyjątkowa sytuacja. Strona skarżąca nie wykazała, aby takie szczególne okoliczności faktycznie zaistniały. W związku z czym nie można przyjąć, że doszło do skutecznego cofnięcia oświadczenia woli przez P. S.

Konsekwencją zrzeczenia się mandatu przez radnego był obowiązek podjęcia przez Radę uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu P. S. Rada Gminy Sadkowice takiej uchwały jednak nie podjęła w wymaganym terminie. W związku z czym Wojewoda Łódzki słusznie wydał zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego.

Zaznaczyć należy, że po złożeniu przez radnego pisemnego oświadczenia o zrzeczeniu się mandatu radnego rada ma obowiązek podjęcia uchwały stwierdzającej, że nastąpiło wygaśnięcie mandatu wskutek tego zdarzenia. W wyroku z dnia 3 czerwca 2009r. sygn. akt II OSK 384/09 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art.190 ust. 2 Ordynacji wyborczej (...) nie mówi o "pozbawieniu mandatu" przez radę, lecz o stwierdzeniu (wcześniejszego) wygaśnięcia mandatu radnego w drodze uchwały. Zatem to nie od uznania rady zależy, czy radny może wykonywać swój mandat. Omawiane przepisy są kategoryczne w swym brzmieniu, stanowiąc, że mandat radnego wygasa w wyniku zaistnienia jednego ze zdarzeń enumeratywnie wymienionych w art. 190 ust. 1 Ordynacji wyborczej. Rola rady sprowadza się jedynie do stwierdzenia tego skutku w drodze uchwały. Przy czym zaakcentować należy konieczność autorytatywnego stwierdzenia wygaśnięcia mandatu przez uchwałę, czy też, w przypadku jej braku, w zarządzeniu zastępczym organu nadzoru. Wymaga tego wyraźnie art. 190 ust. 2 Ordynacji oraz art. 98a ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Z treści tych unormowań wnioskować należy, że powoływanie się na wygaśnięcie mandatu jest prawnie skuteczne dopiero od stwierdzenia przez radę wygaśnięcia mandatu na skutek m.in. jego zrzeczenia się. Bez podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego, mandat ten w dalszym ciągu istnieje (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 stycznia 2008r., sygn. akt II OSK 1694/07). Powyższe wskazuje, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z dnia 3 czerwca 2009r, że uchwała w przedmiocie wygaśnięcia mandatu jest aktem administracyjnym deklaratoryjnym (wydawanym dla wywołania nowych skutków prawnych), umożliwiającym wyznaczenie daty, od której można powoływać się w obrocie prawnym na prawny skutek zrzeczenia się, który to skutek już wcześniej pojawił się z mocy ustawy w chwili doręczenia pisma o rezygnacji.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że radny ma prawo do swobodnego cofnięcia oświadczenia o zrzeczeniu się mandatu, co wynika z treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OSK 401/12. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej pogląd taki nie wynika z wymienionego orzeczenia. W powyższym wyroku NSA podniósł, że ewentualne cofnięcie oświadczenia woli o zrzeczeniu się mandatu nie może być swobodne, ale jest dopuszczalne tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy mają miejsce szczególne okoliczności. Wbrew wywodom skargi radny nie może zatem swobodnie i dowolnie cofać oświadczenia woli o zrzeczeniu się mandatu. Błędny jest zatem wniosek strony skarżącej wyprowadzony z treści wymienionego wyroku.

Reasumując stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna. W dniu 27 grudnia 2012r. P. S. zrzekł się mandatu radnego, zaś z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby cofnięcie tego oświadczenia nastąpiło wskutek wyjątkowych okoliczności. W związku z tym Rada Gminy Sadkowice zobowiązana była do podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego. Wobec tego, że taka uchwała nie została podjęta, organ nadzoru wydał zaskarżone zarządzenie zastępcze, które nie narusza prawa.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę.

b.a.