Postanowienie NSA, sygn. akt III SA 6417/97
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 1999-11-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 351
journal: Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Teza: Art. 351 Kpc ma ograniczone zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym i w zasadzie może być stosowany w przypadkach gdy sąd w wyroku nie orzekł co do kosztów postępowania albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu.

TEZY

Art. 351 Kpc ma ograniczone zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym i w zasadzie może być stosowany w przypadkach gdy sąd w wyroku nie orzekł co do kosztów postępowania albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu.


UZASADNIENIE

Izba Skarbowa decyzją z dnia 24 listopada 1997 r. obniżyła Bożenie Ż. należny podatek od spadków i darowizn po zmarłych rodzicach, uwzględniając zarzuty dotyczące poniesionych przez odwołującą kosztów pogrzebu rodziców. Izba Skarbowa nie uwzględniła natomiast zarzutów dotyczących nieuwzględnienia kwoty 7.000 zł, jako długu spadkowego, która miała być wydatkowana przez podatniczkę na zakup w 1995 r. wchodzącego w skład spadku samochodu osobowego, wobec nie przedstawienia dowodów posiadających formę prawną przewidzianą w Kc. W skardze na tę decyzję wniesiono o jej uchylenie wraz z decyzjami ją poprzedzającymi. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 stycznia 1999 r. uchylił zaskarżoną decyzję z przyczyn procesowych - art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. W uzasadnieniu wyroku podano, że Sąd uchylił jedynie decyzję organu odwoławczego, mając na względzie rodzaj dostrzeżonych uchybień, a także możliwość ich naprawienia w postępowaniu odwoławczym, przy wykorzystaniu uprawnień przewidzianych w Kpa /np. w art. 136 Kpa/. Pełnomocnik strony skarżącej pismem z dnia 18 stycznia 1999 r. zwrócił się o uzupełnienie wyroku z dnia 15 stycznia 1999 r. o rozstrzygnięcie co do uchylenia decyzji organu I instancji poprzedzających decyzję zaskarżoną, wobec pozostawienia bez rozpoznania wniosku strony w tym zakresie /art. 351 Kpc w związku z art. 59 ustawy o NSA/.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należało przypomnieć, że przedmiotem sporu rozstrzyganego w postępowaniu cywilnym jest "sprawa cywilna", podczas gdy przedmiotem sporu rozstrzyganego w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest "sprawa administracyjna", w postaci najczęściej decyzji administracyjnej i sąd ma wypowiedzieć się w zasadzie jedynie co do jej legalności. Sygnalizowane różnice sprawiają, że zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ do postępowania przed sądem administracyjnym stosuje się w pierwszej kolejności - odpowiednio przepisy Kpa, a dopiero w pozostałym zakresie stosuje się odpowiednio tj. z uwzględnieniem specyfiki postępowania w sprawach administracyjnych przepisy Kpc. Jednym z przepisów Kpc, który ma zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest art. 351 Kpc. Przepis ten z uwagi na odmienność postępowania przed sądem administracyjnym, o czym niżej nie może być jednak stosowany wprost, lecz jedynie odpowiednio. W postępowaniu cywilnym zasadą bowiem jest, że w petitum pozwu powinno być dokładnie określone żądanie /przedmiot procesu/; żądanie to określa zakres zawisłości prawnej. Sąd, zgodnie z art. 321 par. 1 Kpc /też 378 par. 1 Kpc/, z pewnymi wyjątkami, nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. Z drugiej strony ponieważ nieorzeczenie przez sąd o całości żądania utrzymuje co do części żądania - stan zawisłości, Kpc przewiduje możliwość żądania przez stronę uzupełnienia wyroku, co może nastąpić oczywiście jedynie w granicach zawisłości. Odmienne są natomiast zasady postępowania w tym zakresie przed sądem administracyjnym. Zgodnie z art. 51 ustawy o NSA sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Jedyne ograniczenie w tym zakresie wynika ze zdania drugiego powołanego przepisu - sąd w zasadzie nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Oznacza to, że skarga zostaje uwzględniona jeżeli Sąd niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, wyda któryś z typów wyroków określonych w art. 22-26 ustawy o NSA. "Uregulowanie takie nakazuje więc sądowi administracyjnemu stosować z urzędu właściwy sposób rozstrzygnięcia, a żądanie skarżącego musi być traktowane jako nie wiążący dla sądu administracyjnego wniosek, projektujący jedynie jego orzeczenie" - T. Woś Postępowanie sądowoadministracyjne Warszawa 1996 r. str. 224. Zgodnie zaś z art. 29 ustawy o NSA również problematyka tzw. głębokości orzekania sądu administracyjnego jest pozostawiona ocenie sądu - "sąd może podjąć przewidziane ustawą środki (...) w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W tych warunkach art. 351 Kpc ma ograniczone zastosowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym i w zasadzie może być stosowany w przypadkach gdy sąd w wyroku nie orzekł co do kosztów postępowania albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. W rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że ze względu na wagę uchybień wystarczające będzie uchylenie jedynie decyzji zaskarżonej i dał temu wyraz w uzasadnieniu wyroku. Mając powyższe na względzie, stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy o NSA wniosek strony, jako bezzasadny podlegał oddaleniu.