Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1418/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6075 Działalność zawodowa w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 180  ust. 2 i 3,  art. 183  ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 106  par. 3,  art. 151 i  art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2012 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary dyscyplinarnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr BN[...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] orzekającą o udzieleniu pośrednikowi w obrocie nieruchomościami L. D. kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres jednego roku.

Zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o następujący stan faktyczny sprawy.

Minister Budownictwa pismem z dnia 3 kwietnia 2007 roku zwrócił się do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej z wnioskiem o wszczęcie postępowania wyjaśniającego wobec pośrednika w obrocie nieruchomościami L. D. - w związku

z pismem Głównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej z dnia 26 stycznia 2007 roku.

Z uwagi na powyższe zostało wszczęte postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego Komisja Odpowiedzialności Zawodowej zapoznała się z pismami Głównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej z dnia 26 stycznia 2007 roku i Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w K. z dnia 23 listopada 2006 roku oraz załączonym protokołem kontroli z dnia 6 września 2006 roku - dotyczącymi kontroli przeprowadzonej w Biurze Nieruchomości Firmy [...] A. K, w T.

Z kontroli tych wynikało, że przedsiębiorca A. K. prowadził działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, lecz nie posiadał wymaganej prawem licencji zawodowej pośrednika w obrocie nieruchomościami, nie zatrudniał też osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia. Przedłożył natomiast umowę franchisingu zawartą w dniu 23 sierpnia 2001 roku z [...] S. A. oraz oświadczenie pośrednika w obrocie nieruchomościami L. D.

o sprawowaniu nadzoru nad czynnościami zawodowymi w zakresie pośrednictwa

w obrocie nieruchomościami, wykonywanymi przez A. K. Przedsiębiorca nie okazał żadnych pisemnych dokumentów dotyczących nadzoru, ponadto świadczył on usługi pośrednictwa w obrocie nieruchomościami nie zawierając umów pośrednictwa w formie pisemnej.

W związku z tym Komisja Odpowiedzialności Zawodowej zbadała, czy pośrednik w obrocie nieruchomościami L. D. swym działaniem nie naruszył przepisu art. 181 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000r. Nr 46, poz. 543).

Następnie - na podstawie całości zebranego w sprawie materiału dowodowego

- Komisja ustaliła, że w okresie od stycznia do września 2006 roku obowiązywała umowa franchisingu z dnia 23 sierpnia 2001 roku, zawarta pomiędzy "[...] S.A. z siedzibą w W. oraz A. K. W imieniu spółki A. ww. umowę podpisał jej prezes L. D., który posiada licencję w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Pośrednik w obrocie nieruchomościami L. D., zgodnie z zał. Nr 1 do ww. umowy franchisingu, złożył oświadczenie, że czynności pośrednictwa będzie wykonywał przy pomocy A. K., działającego pod jego osobistym nadzorem.

Tymczasem Komisja ustaliła, że pośrednik L. D. wbrew ww. zapisowi nie sprawował nadzoru nad czynnościami pośrednictwa wykonywanymi przez A. K. Twierdzenia pośrednika o wielokrotnych konsultacjach czy udzielonych poradach nie zostały poparte żadnymi środkami dowodowymi.

Dodała, że L. D. w piśmie z dnia 10 maja 2007 roku potwierdził, iż w dniu

23 sierpnia 2001 roku zawarł z A. K. umowę franchisingu, jak równiez potwierdził, że A. K. naruszył szereg przepisów prawa oraz, iż nie nadzorował on pracy A. K. Ponadto podniósł, że A. K. działał poza jego kontrolą i to w sposób uniemożliwiający nadzór. Oświadczył też, iż nie wiedząc

o nieformalnych i prowadzonych niezgodnie z obowiązującymi przepisami działaniach A. K. - nie mógł im przeciwdziałać.

Komisja Odpowiedzialności Zawodowej uznała, że żadna z ww. okoliczności nie może wyłączyć odpowiedzialności zawodowej pośrednika w obrocie nieruchomościami i ustaliła, iż pośrednik L. D. naruszył przepis art. 180 ust. 2 ustawy

o gospodarce nieruchomościami. Tym samym uznała, że zarzut dotyczący niewypełnienia obowiązków, o których mowa w art. 181 ustawy o gospodarce nieruchomościami, został udokumentowany.

W związku z powyższym wnioskowała o zastosowanie w stosunku do pośrednika

w obrocie nieruchomościami L. D. kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej do czasu ponownego zdania egzaminu z wynikiem pozytywnym.

W ocenie Komisji kara ta jest adekwatna do szkodliwości postępowania pośrednika. Zupełny brak nadzoru nad czynnościami pośrednictwa wykonywanymi przez A. K., wykazany przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w K.

w trakcie kontroli, co najmniej w roku 2006 jest faktem – co przyznał sam pośrednik. Zdaniem Komisji nie ma żadnego uzasadnienia dla takiego stanu rzeczy. Pośrednik

w obrocie nieruchomościami L. D. dopuścił do sytuacji, w której A. K., w co najmniej szesnastu sprawach wykonywał czynności pośrednictwa bez zawarcia umowy pośrednictwa w formie pisemnej, a jest to jeden z podstawowych obowiązków pośrednika.

Na podstawie wyników postępowania wyjaśniającego Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] orzekł o udzieleniu pośrednikowi w obrocie nieruchomościami L. D. kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres jednego roku.

Minister uznał, że z akt sprawy wynika, iż pośrednik w obrocie nieruchomościami Lech Drągowski, wykonując czynności pośrednictwa przy pomocy A. K., naruszył obowiązki wynikające z art. 181 ust. 1 w związku z art. 180 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., poz. 543 ze zm.) - poprzez brak bezpośredniego nadzoru nad osobą wykonującą czynności pomocnicze.

Brak nadzoru ze strony L. D. spowodował, że przedsiębiorca A. K. samodzielnie wykonywał czynności ustawowo zarezerwowane dla pośredników w obrocie nieruchomościami. I w efekcie A. K. świadczył usługi pośrednictwa bez uprzedniego zawarcia umowy pośrednictwa - na co wskazują wyniki kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w K.

O braku nadzoru świadczy równiez fakt, że L. D. nawet nie sprawdził, czy informacja A. K. - który w 2004 roku poinformował firmę A.

o uzyskaniu licencji zawodowej pośrednika - jest prawdziwa.

Tymczasem, zgodnie z art. 193 ustawy o gospodarce nieruchomości osoby, którym nadano licencje zawodowe pośrednika w obrocie nieruchomościami, podlegają wpisowi do centralnego rejestru pośredników w obrocie nieruchomościami. Wyciągi z rejestru ogłaszane są w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej oraz publikowane w formie zapisu elektronicznego w internecie. Jeżeli zatem pośrednik L. D. otrzymał informację od przedsiębiorcy, że ten uzyskał licencję pośrednika w obrocie nieruchomościami, to niniejszą informację mógł bez problemów sprawdzić na stronie internetowej ministerstwa lub w dzienniku urzędowym.

W związku z powyższym Minister uznał - na podstawie materiału dowodowego zebranego przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej - że wina pośrednika L. D. nie podlega wątpliwości. Bezspornym jest fakt braku sprawowania przez L. D. bezpośredniego nadzoru nad czynnościami pośrednictwa, wynikającymi z umowy zawartej z A. K, - przy czym naruszenie przez pośrednika L. D. przepisu art. 180 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczy zarówno jego brzmienia obowiązującego przed 22 września 2004 roku, jak i będącego w mocy po tej dacie.

Dodał, że - wobec zmiany przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących zmiany katalogu kar dyscyplinarnych, które mogą być zastosowane wobec pośredników w obrocie nieruchomościami - orzeczenie kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej do czasu ponownego zdania egzaminu z wynikiem pozytywnym jest niemożliwe, bowiem przepisy prawa obowiązujące od dnia 1 stycznia 2008 roku nie przewidują orzeczenia takiej kary. W związku z tym zachodzi konieczność orzeczenia kary dyscyplinarnej o zbliżonej dolegliwości. Analizując katalog kar, określony w art. 183 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ uznał, że w przedmiotowej sprawie właściwe jest orzeczenie wobec pośrednika w obrocie nieruchomościami L. D. kary dyscyplinarnej określonej w art. 183 ust. 2 pkt 3 ww. ustawy - zawieszenia licencji zawodowej na okres 1 roku.

Skoro w przedmiotowej sprawie doszło do ciągłego i długotrwałego naruszenia prawa, to orzeczenie w stosunku do pośrednika L. D. kary dyscyplinarnej

w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres 1 roku, należy uznać za adekwatne do winy pośrednika, wynikającej z zebranego materiału dowodowego. Ponadto - jak wynika z pisma z dnia 10 maja 2007 roku – L. D. jest nie tylko pośrednikiem w obrocie nieruchomościami, ale również czynnym zawodowo radcą prawnym. Tym bardziej powinien mieć świadomość, że jego działania stanowią naruszenie przepisów prawa i są szkodliwe dla środowiska zawodowego pośredników w obrocie nieruchomościami.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. orzeczeniem L. D. wniósł o rozważenie, czy przepis art. 180 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) ma w sytuacji faktycznej niniejszej sprawy zastosowanie i czy orzeczona kara nie jest rażąco surowa.

Wobec powyższego Minister Infrastruktury pismem z dnia 26 lutego 2008 r. zwrócił się do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej o ponowne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego.

Komisja ustaliła, że okoliczności sprawy wskazują, iż pośrednik w obrocie nieruchomościami nie wypełnił obowiązku wynikającego z art. 181 ust. 1 ustawy

o gospodarce nieruchomościami, poprzez działanie sprzeczne z art. 180 ust. 2 tej ustawy. Wobec tego Komisja wniosła o zastosowanie wobec L. D. kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres jednego roku. Zdaniem Komisji kara ta będzie adekwatna do zaistniałego zdarzenia i zachowania się pośrednika w kontekście całości sprawy.

Następnie Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r.

nr [...] orzekającą o udzieleniu pośrednikowi w obrocie nieruchomościami L. D. kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres jednego roku.

Minister stwierdził, że zgodnie z art. 180 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 września 2004 r., pośrednik w obrocie nieruchomościami wykonuje czynności pośrednictwa osobiście lub przy pomocy innych osób działających pod jego nadzorem, ponosząc za ich czynności odpowiedzialność zawodową określoną w ustawie. Zasada wykonywania czynności pośrednictwa przez pośrednika lub przy pomocy innych osób podlegających nadzorowi nadal obowiązuje z tym, że od dnia 22 września 2004 r. dokonano jej niewielkiej korekty. Doprecyzowanie przepisu art. 180 ust. 2 polegało na wyraźnym podkreśleniu, że osoby pracujące pod nadzorem pośrednika wykonują jedynie czynności pomocnicze, a nadzór pośrednika powinien być bezpośredni.

W dniu 23 sierpnia 2001 r. L. D., reprezentując spółkę akcyjną [...] S.A., zawarł umowę franchisingu z A. K. zamieszkałym w T. Umowa ta obowiązywała od 1 września 2001 r. do 1 września 2006 r. Załącznikiem do umowy było oświadczenie L. D., że wykonuje on czynności określone w art. 180 ust. 1 ww. ustawy przy pomocy A. K., działającego pod jego osobistym nadzorem. A. K. nie posiadał w tym okresie licencji zawodowej pośrednika w obrocie nieruchomościami, ale samodzielnie prowadził działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami pod nazwą "A.". Nadzór nad działaniami A. K., co najmniej

w 2006 r., nie był sprawowany przez L. D. A. K. pobierał wynagrodzenie za wykonane czynności, lecz nie zawierał umów pośrednictwa w formie pisemnej, czego wymaga art. 180 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Minister uznał, że L. D. nie wykonywał żadnych czynności pośrednictwa w biurze nieruchomości w T., ani nie sprawował osobistego nadzoru nad działaniami A. K. - o którym mowa w oświadczeniu załączonym do umowy franchisingu. Zawarcie tej umowy i oświadczenie złożone do niej miało na celu stworzenie pozoru legalności działania przedsiębiorcy A. K.

L. D., podpisując niniejsze oświadczenie, nie zamierzał zrealizować zawartego w nim obowiązku sprawowania osobistego nadzoru, a wręcz przeciwnie

- pozostawił nieograniczoną swobodę w wykonywaniu czynności pośrednictwa

w obrocie nieruchomościami osobie nieuprawnionej, która nie posiadała do tego stosownej licencji zawodowej. Nie interesował się, w jaki sposób A. K. prowadzi działalność z zakresu pośrednictwa w obrocie nieruchomościami

- w szczególności, czy zawiera umowy pośrednictwa w formie pisemnej. Brak nadzoru spowodował liczne błędy i niedociągnięcia w usługach świadczonych przez A. K., który nie zawierał umów pośrednictwa w formie pisemnej, co stanowi rażące naruszenie art. 180 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami - i za co odpowiedzialność zawodową ponosi pośrednik L/ D..

Organ odniósł się też do zarzutów skarżącego stwierdzając, że żadna z tych okoliczności nie może wyłączyć jego odpowiedzialności zawodowej. Fakt, że L. D. nie wiedział o niezgodnych z prawem działaniach A. K. świadczy raczej na niekorzyść pośrednika w obrocie nieruchomościami, bowiem dowodzi, że nie podjął on żadnych działań mających na celu sprawdzenie, co tak naprawdę dzieje się w biurze w T., prowadzonym przez przedsiębiorcę A. K. pod nazwą "[...]". Tymczasem L. D. oświadczając - że będzie wykonywał czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami przy pomocy A. K, oraz będzie sprawował osobisty nadzór nad jego działaniami - powinien dołożyć należytej staranności, aby działania podejmowane przez A. K. były zgodne z przepisami prawa. Jednakże nie zadał sobie trudu, aby na bieżąco kontrować jakość świadczonych na rzecz klientów usług pośrednictwa w obrocie nieruchomościami.

Zaznaczył też, iż od osoby o tak znacznym dorobku zawodowym - co z resztą podkreślił sam L. D. w swoim piśmie z dnia 10 maja 2007 r. - należy oczekiwać raczej innej postawy, a nie podejmowania działań mających na celu obejście obowiązujących przepisów prawa.

Minister podkreślił, że z akt sprawy wynika w sposób bezsporny, iż pośrednik w obrocie nieruchomościami L. D. swym postępowaniem naruszył przepisy art. 181 ust. 1 w związku z art. 180 ust. 2 i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

w stopniu uzasadniającym zastosowanie kary dyscyplinarnej.

Stwierdził również, iż wnioskowana przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej kara dyscyplinarna w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres jednego roku, odpowiada winie pośrednika wynikającej z zebranego w sprawie materiału dowodowego. Biorąc pod uwagę rodzaj naruszonego prawa (art. 181 ust. 1 w związku

z art. 180 ust. 2 i 3 ww. ustawy) oraz dotychczasową niekaralność L. D. z tytułu odpowiedzialności zawodowej - najwłaściwszą karą będzie kara zawieszenia licencji zawodowej na okres jednego roku. Jest to kara adekwatna do zaistniałych zdarzeń i zachowania pośrednika, powinna też wpłynąć na jego postępowanie

i doprowadzić do uniknięcia w przyszłości błędów, które w przedmiotowej sprawie popełnił. Wszelkie bowiem próby ominięcia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami powinny być karane, a pośrednik w obrocie nieruchomościami, który dopuścił się ww. czynów, powinien mieć świadomość, że spotka go surowa kara, wiążąca się z zawieszeniem licencji zawodowej.

Minister podniósł również, iż przy orzekaniu kary wziął pod uwagę zarówno stopień zawinienia (brak bezpośredniego nadzoru nad czynnościami pomocniczymi wykonywanymi przez inne osoby oraz niezawieranie umów pośrednictwa w formie pisemnej), jak i cel kary, jaki ma ona osiągnąć. Cel zapobiegawczy kary polegający na orzeczeniu takiej kary, która spowoduje, że pośrednik w obrocie nieruchomościami L. D. więcej nie będzie podejmował działań opisanych w przedmiotowej sprawie. Działań, które zostały ocenione jako naganne i szkodliwe dla klientów biura,

w których czynności zawodowe powinien on wykonywać osobiście lub sprawować osobisty nadzór nad czynnościami wykonywanymi przez inne osoby. Pośrednik

w obrocie nieruchomościami przez okres zawieszenia licencji zawodowej powinien przemyśleć swoje dotychczasowe zachowanie i mieć świadomość, że działania mające na celu obejście przepisów prawa, polegające na umożliwieniu przedsiębiorcom prowadzenia działalności z zakresu pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, bez posiadania licencji zawodowej, będą surowo karane.

Minister odniósł się także do pisma pełnomocnika strony z dnia 8 czerwca 2009 r., zawierającego wniosek o osobiste przesłuchanie L. D., stwierdzając, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia.

W postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej odbyły się łącznie cztery posiedzenia (w I instancji - jedno posiedzenie,

w II instancji - trzy posiedzenia) i w żadnym z tych posiedzeń udziału nie brał L. D., który w piśmie z dnia 10 maja 2007 r. - składając wyjaśnienia

w przedmiotowej sprawie - wniósł o wyjaśnienie sprawy pod jego nieobecność.

Minister uznał zatem, że Komisja Odpowiedzialności Zawodowej podjęła wszelkie kroki w celu umożliwienia stronie wzięcia aktywnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym. Odrębną natomiast sprawą jest skorzystanie przez stronę z przysługujących jej praw.

Podkreślił też, iż zgodnie z art. 77 § 1 Kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 Kpa). Natomiast żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (art. 78 § 1 Kpa).

Wobec powyższego należy stwierdzić, że to organ decyduje o tym, czy zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do wydania rozstrzygnięcia, czy też należy materiał ten poszerzyć o inne dowody, np. w postaci przesłuchania strony. Przy czym zbierając materiał dowodowy w sprawie, organ powinien kierować się dwiema przesłankami, które powinny zaistnieć łącznie: po pierwsze dowód powinien być zgodny z prawem, a po drugie powinien przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Jeżeli któryś z wymienionych powyżej wymogów nie jest spełniony, to taki dowód nie może być uwzględniony. Przy czym strona ma prawo zgłaszać wnioski dowodowe, które organ powinien uwzględnić jedynie w przypadku, gdy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Zatem przy rozpatrywaniu wniosku strony o przeprowadzenie jakiegokolwiek dowodu należy zbadać, czy dowód ten jest zgodny z prawem i czy przyczyni się do wyjaśnienia sprawy.

W przedmiotowej sprawie postępowanie wyjaśniające przeprowadziła Komisja Odpowiedzialności Zawodowej. Obecnie, po zakończeniu tego postępowania, pełnomocnik strony wniósł o przesłuchanie L. D. We wniosku tym nie wskazano na jaką okoliczność miałby być przesłuchany, podkreślono jedynie, że stanowisko Komisji uznające, iż L. D. uchyla się od stawiennictwa przed Komisją jest błędne.

Odnosząc się do tego wniosku Minister stwierdził, że przesłuchanie strony w przedmiotowym przypadku nie przyczyni się do wyjaśnienia sprawy, bowiem wszystkie okoliczności niniejszej sprawy zostały wyjaśnione i nie ma potrzeby uzupełnienia zebranego przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej materiału dowodowego. Tym bardziej, że stan faktyczny sprawy jest jasny i nie budzi żadnych wątpliwości, co do roli pośrednika w obrocie nieruchomościami w badanej sprawie. Sporna jest jedynie ocena działań L. D. w kontekście obowiązujących przepisów prawa. Podkreślił także, iż postawa pośrednika w obrocie nieruchomościami w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego nie była brana pod uwagę przy sporządzeniu protokołu końcowego, a w szczególności przy formułowaniu przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej wniosku o zastosowanie kary dyscyplinarnej, nie miała również wpływu na jej orzeczenie w niniejszej decyzji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. D. wniósł o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2009 r.

i poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] stycznia 2008 r. o wymierzeniu skarżącemu jako pośrednikowi w obrocie nieruchomościami kary dyscyplinarnej

w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres jednego roku.

Decyzjom tym zarzucił naruszenie:

1) art. 180 ust. 2 w związku z art. 181 ust. 1 oraz art. 183 ust. 1 ustawy

o gospodarce nieruchomościami polegające na wyrażeniu błędnego poglądu prawnego, że do oceny zaniechań L. D. w zakresie nadzoru nad wykonującym usługi w zakresie pośrednictwa A. K. ma zastosowanie art. 180 ust. 2 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia

22 września 2004 r.,

2) art. 78 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niedopuszczeniu dowodu z przesłuchania przed Komisją Odpowiedzialności Zawodowej obwinionego L. D. w sytuacji, gdy dowód ten był zgłoszony na rozprawie i podtrzymany we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W dalszej części uzasadnienie skargi zawiera rozwinięcie zarzutów przywołanych wyżej w pkt 1 i 2 oraz wywody odnoszące się do konieczności przedawnienia czynu objętego odpowiedzialnością zawodowej.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie

i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1596/09 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd stwierdził, że skarga została uwzględniona

- lecz z innych przyczyn niż w niej wskazane, gdyż zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia 31 lipca 2009 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 195 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 127 § 1 i § 3 kpa.

Sąd wskazał, że obrońca ustanowiony do udziału w postępowaniu wyjaśniającym (art. 195 ust. 2 ustawy), uprawniony był wyłącznie do działania przed Komisją Odpowiedzialności Zawodowej, zaś jego ustanowienie nie było jednoznaczne

z ustanowieniem pełnomocnika do reprezentowania strony przed Ministrem Infrastruktury wydającym zaskarżoną decyzję w oparciu o ustalenia i wnioski KOZ.

Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej L. D. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 617/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Sąd uznał, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie i wskazał, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach. Sąd I instancji

w skarżonym wyroku powinien był zatem wykazać zaistnienie jednej z przesłanek nieważności postępowania, wymienionej w art. 156 § 1 kpa.

Tymczasem, Sąd ograniczył się jedynie do art. 195 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zw. z art. 127 § 1 i § 3 kpa oraz art. 127 § 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, na podstawie których nie można, poprzez proste ich zestawienie, wyprowadzić takich wniosków, do jakich doszedł w konkluzji wyroku Sąd I instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że w okolicznościach niniejszej sprawy fakt reprezentowania strony przez adwokata S. C. nie był kwestionowany. Taki stan rzeczy akceptowała zarówno strona postępowania jak i jej pełnomocnik, a także Minister Infrastruktury, przed którym toczyło się postępowanie.

Z tego względu Sąd I instancji bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego dokonał ustaleń, a więc z naruszeniem art. 106 § 3 p.p.s.a., w zakresie który nie był przedmiotem postępowania przed organem administracji, skutkiem czego było wyciągnięcie tak dalece niekorzystnych dla strony konsekwencji, w postaci stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Natomiast w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.

W niniejszej sprawie Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 30 stycznia 2008 r. orzekającą o udzieleniu pośrednikowi w obrocie nieruchomościami L. D. kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres jednego roku.

Uchylając zaskarżony wyrok Naczelny Sad Administracyjny wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego dokonał ustaleń w zakresie, który nie był przedmiotem postępowania przed organem administracji, skutkiem czego było wyciągnięcie niekorzystnych dla strony konsekwencji, w postaci stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji - z naruszeniem art. 106 § 3 p.p.s.a.

Sąd ten zauważył, że postępowanie w sprawie orzeczenia kary dyscyplinarnej

w stosunku do pośrednika w obrocie nieruchomościami jest prowadzone przez właściwego ministra, przy wykorzystaniu materiału dowodowego zgromadzonego

w postępowaniu wyjaśniającym przeprowadzonym przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej, działającą przy tym ministrze (art. 194 ustawy o gospodarce nieruchomościami), a więc niejako z dwóch części. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez KOZ jest częścią postępowania prowadzonego przez Ministra Infrastruktury, a więc też jest regulowane, m.in. przez przepisy kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił w całości powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego i uznał, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. został złożony

w sposób prawidłowy przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, którego umocowania nie podważała ani strona skarżąca, ani organ administracji, a złożony do akt sprawy dokument pełnomocnictwa ustanawiający obrońcę dla L. D. obejmował swym zakresem całość postępowania administracyjnego przed Ministrem, jak też – co z tego wynika – przed Komisją Odpowiedzialności Zawodowej.

W złożonej do Sądu skardze L. D. zarzucił, iż organ administracji błędnie zastosował art. 180 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym od dnia 22 września 2004 r. - do oceny jego zaniechań w zakresie nadzoru nad A. K. wykonującym usługi w zakresie pośrednictwa

Zgodnie z brzmieniem tego znowelizowanego przepisu pośrednik wykonuje czynności, o których mowa w ust. 1, osobiście lub przy pomocy innych osób wykonujących czynności pomocnicze i działających pod jego bezpośrednim nadzorem, ponosząc za ich czynności odpowiedzialność zawodową określoną w ustawie.

W tym miejscu zauważyć należy, że ocenie podlegała działalność L. D., który w dniu 23 sierpnia 2001 r. zawarł umowę franchisingu z A. K., obowiązującą od 1 września 2001 r. do 1 września 2006 r. Przy czym załącznik do tej umowy stanowiło oświadczenie L. D., iż wykonuje on czynności określone w art. 180 ust. 1 ustawy przy pomocy A. K. - działającego pod jego osobistym nadzorem. Jednakże, jak organ prawidłowo ustalił, A. K. nie posiadał w tym okresie licencji zawodowej pośrednika w obrocie nieruchomościami. Prowadził on samodzielnie działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami pod nazwą "[...]" i pobierał wynagrodzenie za wykonane czynności - bez zawierania umów pośrednictwa w formie pisemnej, czego wymaga art. 180 ust. 3 ww. ustawy.

Natomiast przepis ten w brzmieniu sprzed wskazanej uprzednio nowelizacji art. 180 ust. 2 stanowił, że pośrednik wykonuje czynności, o których mowa w ust. 1, osobiście lub przy pomocy innych osób działających pod jego nadzorem, ponosząc za ich czynności odpowiedzialność zawodową określoną w ustawie.

Powyższe oznacza zatem, że wskazany uprzednio zarzut strony skarżącej jest chybiony, bowiem do oceny działalności L. D., jako pośrednika

w obrocie nieruchomościami, nowelizacja powyższego przepisu nie ma znaczenia

w sprawie, gdyż z jego redakcji - zarówno sprzed jak i po nowelizacji - bezspornie wynika, że osoby wykonujące czynności z zakresu obrotu nieruchomościami, czynią to albo jako licencjonowani pośrednicy, albo pod nadzorem takich osób. W inny sposób nie można wykonywać - zgodnie z ustawą - działalności z zakresu pośrednictwa nieruchomościami.

Celem wprowadzenia powyższej regulacji było zagwarantowanie osobom korzystającym z usług pośredników w obrocie nieruchomościami odpowiedniego poziomu usług, bowiem pośrednicy posiadają specjalistyczną wiedzę i doświadczenie zawodowe do zagwarantowania bezpieczeństwa i zgodnego z prawem obrotu. Potrzeba taka wynika zatem nie tylko ze społecznego znaczenia takiego obrotu, lecz również z konieczności zapewnienia ochrony osobom uczestniczącym w tym obrocie.

W konsekwencji ustawowy nadzór oznacza bezpośrednią kontrolę czynności wykonywanych przez osoby nie posiadające licencji, w sposób bezpośredni

i pozwalający na bieżące ewentualne korygowanie ich wadliwych czynności – przez co można zapewnić uprzednio wskazaną ochronę usługobiorcom. Przy czym należy podkreślić, że nadzór bezpośredni stanowi kwalifikowaną formę nadzoru zakładającą osobisty i ściśle bezpośredni typ relacji miedzy nadzorowanym a nadzorującym.

Tymczasem L. D. mimo, że w załączniku do umowy zawartej z A. K. oświadczył, iż ten ostatni wykonuje czynności pod jego osobistym nadzorem - nie czynił jednak tego. Organ administracji prawidłowo ustalił, że A. K. nie zawierał umów na piśmie z osobami zainteresowanymi wykonywaniem usług pośrednictwa i przez to nie została w nich ujawniona informacja o nazwisku i numerze pośrednika oraz o polisie odpowiedzialności cywilnej. W niniejszym przypadku czynności nie były wykonywane pod nadzorem pośrednika, lecz przez podmiot niezależny, wykonujący te czynności na własny rachunek, z tego też względu zapewne środki pieniężne wpływały na konto, do którego dostęp posiadał A. K., a nie L. D.

W tym stanie rzeczy Minister Infrastruktury prawidłowo uznał, że L. D. nie sprawował nadzoru nad A. K. - o czym świadczą, m.in. twierdzenia tego ostatniego, iż zawierał on z osobami zainteresowanymi pośrednictwem nieruchomościami umowy ustne. Taka okoliczność winna zatem zostać w trybie nadzoru niezwłocznie zauważona przez L. D., a działania te odpowiednio skorygowane. Strona skarżąca nie może w tym przypadku powoływać się na swoją niewiedzę odnośnie tych niezgodnych z prawem działań osoby pozostającej pod jej nadzorem, ponieważ takie twierdzenie potwierdza jedynie ustalenia dotyczące właśnie braku nadzoru.

Świadczy o tym również okoliczność - podnoszona w toku postępowania przez skarżącego - iż A. K. środki pieniężne gromadził na innym koncie, zatem L. D. nie mógł w tym zakresie sprawować nadzoru. Skarżący sam więc przyznał, że nie miał żadnej kontroli nad tymi środkami – przez co jego nadzór nie obejmował tego wycinka działalności A. K.

Także okoliczność nie sprawdzenia przez skarżącego, czy A. K. posiada licencję pośrednika w obrocie nieruchomościami - w sposób bezsporny wskazuje na fikcyjność relacji nadzoru między stronami, a także o naruszeniu obowiązku działania

z należytą starannością przez osobę posiadającą licencję.

Odnosząc się zaś do zarzutu niedopuszczenia dowodu z przesłuchania L. D. przed Komisją Odpowiedzialności Zawodowej Sąd uznał, że

w okolicznościach niniejszej sprawy zarzut ten jest chybiony.

Skarżący był kilkakrotnie wzywany do stawiennictwa przed Komisją, lecz nie uczynił tego. L. D. i jego pełnomocnik mimo, że usprawiedliwiali swoją absencję, pismem z dnia 21 kwietnia 2008 r. byli informowani przez KOZ o braku możliwości przełożenia po raz kolejny posiedzenia zespołu. Ponadto pełnomocnik L. D. wniósł w piśmie z dnia 8 lipca 2008 r. o nie wyznaczanie posiedzeń

w środy, w sytuacji, gdy posiedzenia zespołów ze względów organizacyjnych odbywały się właśnie tylko w tym dniu tygodnia.

W tych okolicznościach kolejne próby przeprowadzenia ww. dowodu powodowałyby jedynie przedłużenie postępowania. Jednocześnie strona mogła wnieść pisemnie swoje zastrzeżenia, które w jej opinii mogły wpłynąć na wynik sprawy zwłaszcza, iż

w informacji z dnia 25 sierpnia 2008 r. strona została pouczona przez organ, że

w przypadku kolejnego niestawiennictwa sprawa zostanie rozpoznana.

W tej sytuacji Sąd stanął na stanowisku, że organ zagwarantował stronie udział w prowadzonym postępowaniu oraz możliwość wypowiedzenia się w sprawie. Strona jednak - mimo trzykrotnego wezwania - nie skorzystała z przysługującego jej uprawnienia, a organ prawidłowo ocenił takie postępowanie, stwierdzając jednocześnie, iż nie miało to wpływu na wymiar zastosowanej kary.

Poza tym nie zachodziła konieczność przesłuchania skarżącego, bowiem – jak trafnie uznał organ – wszelkie okoliczności zostały wyjaśnione, a ponadto L. D. dokładnie opisał i wyjaśnił swoje postępowanie w piśmie z dnia 10 maja 2007 r.

Odnosząc się natomiast do zarzutu nieodpowiedniego wymiaru kary stwierdzić należy, że w myśl art. 183 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wobec pośrednika w obrocie nieruchomościami mogą być orzeczone, z tytułu odpowiedzialności zawodowej, następujące kary dyscyplinarne:

1) upomnienie,

2) nagana,

3) zawieszenie licencji zawodowej na okres od 3 miesięcy do 1 roku,

4) pozbawienie licencji zawodowej z możliwością ponownego ubiegania się o jej nadanie,

5) pozbawienie licencji zawodowej z możliwością ubiegania się o jej nadanie po upływie 3 lat od dnia pozbawienia.

Sąd w zakresie swojej kognicji nie jest jednak władny ocenić celowości zastosowania jednej z katalogu kar, lecz jedynie, czy została ona orzeczona zgodnie

z prawem. Oznacza to, że - jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Warszawie w wyroku z dnia 29 kwietnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 334/04 (LEX

nr 169432) - "Orzeczenie o karze musi być następstwem precyzyjnego opisania zaistniałych i nie budzących żadnych wątpliwości naruszeń prawa - ze wskazaniem konkretnego naruszonego przepisu czy też przepisów. Należałoby wyjaśnić, na czym to naruszenie polegało, na czym polegało nie zachowanie należytej staranności, na czym polegało nie wywiązanie się ze wszystkich i jakich obowiązków nałożonych przepisami oraz jakie zasady określone Standardami Zawodowymi Rzeczoznawców Majątkowych

i w jaki sposób naruszono. W zakresie orzekania o karze dyscyplinarnej nie jest wystarczające uzasadnienie hasłowe, ogólne, tak samo jak nie jest wystarczające przytoczenie uchybień stwierdzonych przez inny organ. Ten organ, który karę orzeka, powinien wiedzieć, dlaczego orzeka karę taką a nie inną i powinien to uzasadnić, nie jest tutaj wystarczające przywołanie uchybień wskazanych przez inny organ (zespół). Należałoby również zwrócić uwagę na sprawę podstawową i zasadniczą - aby orzeczona kara była adekwatna do popełnionego czynu."

Wskazany wyrok dotyczył postępowania odnoszącego się do wymierzania kar z tytułu odpowiedzialności zawodowej rzeczoznawców majątkowych, jednakże z uwagi na zbliżenie tej regulacji do norm określających odpowiedzialność zawodową osób wykonujących zawód pośrednika w obrocie nieruchomościami, jest on aktualny również w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności pośrednika w obrocie nieruchomościami.

W niniejszej sprawie Minister Infrastruktury szczegółowo wyjaśnił, z jakich powodów została orzeczona właśnie taka kara, uzasadnił także w sposób precyzyjny jej adekwatność do stwierdzonych uchybień.

Również twierdzenia skarżącego - odnośnie zastosowania instytucji przedawnienia czynu objętego odpowiedzialnością zawodową - nie mogły zostać rozpoznane przez Sąd z uwagi na fakt, że ustawodawca w żadnych przepisach nie przewidział takiej możliwości. Z tego też względu wywody skarżącego w tym zakresie uznać należy za pozbawione podstawy prawnej.

Podsumowując, Sąd uznał, że obie decyzje są zgodne z prawem, zaś zarzuty skargi są niezasadne i nie zasługują na uwzględnienie.

Minister Infrastruktury w sposób wyczerpujący zebrał oraz wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył cały materiał dowodowy, swoje stanowisko przekonująco uzasadnił, w tym szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi się kierował nakładając karę dyscyplinarną

w postaci zawieszenia licencji zawodowej na okres jednego roku - zyskując całkowitą aprobatę Sądu.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.