Postanowienie WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1503/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2012-04-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: uchylono postanowienia I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 13 par 1
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 35,36,6,7,8,12,10,124
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 18
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1503/11 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 kwietnia 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba, Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Protokolant: Urszula Bukowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2012 r., sprawy ze skargi A.P., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17 czerwca 2011r. Nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji środków pieniężnych lub wierzytelności I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych).


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2011 r., znak: [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpoznaniu zażalenia A.P. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 9 maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji składników majątkowych.

Powyższe postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym. W toku postępowania egzekucyjnego toczącego się w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione przez dwóch wierzycieli - Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego - zobowiązana A.P. pismem z dnia 19 sierpnia 2003 r. zwróciła się do organu egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego o zwolnienie spod egzekucji środków pieniężnych lub wierzytelności w kwocie 4.000 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku zobowiązana podniosła, że uzyskiwany przychód z prowadzenia działalności w postaci biura usług finansowo-księgowych jest obecnie jedynym źródłem utrzymania jej i czteroosobowej rodziny, ponadto zwolnienie powyższej kwoty spod egzekucji pozwoli na przetrwanie trudnego okresu, kontynuowanie bieżącej działalności, pozyskiwanie klientów i w konsekwencji spłacenie zaległości podatkowych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego uzasadniając negatywne rozstrzygnięcie zaznaczył, że nie istnieją składniki majątkowe podlegające zajęciom egzekucyjnym. Bezskuteczność zastosowanych środków egzekucyjnych powoduje, że nie istnieje przedmiot ewentualnego zwolnienia.

Na powyższe rozstrzygnięcie zostało złożone zażalenie, w którym strona zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12, art. 35 i art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez zajęcie stanowiska przez organ po prawie ośmiu latach i oparciu się wyłącznie na wnioskach z przeprowadzonych w 2003 r. czynnościach egzekucyjnych bez przeprowadzenia analizy rzeczywistych i aktualnych możliwości strony w zakresie spłaty zobowiązań. A.P. wskazała, że pozytywne rozpatrzenie wniosku umożliwiłoby zobowiązanej osiągnie przychodów zapewniających przetrwanie jej i rodziny, zaś wszelkie nadwyżki byłyby możliwe do zagospodarowania egzekucyjnego. Są bowiem dokumenty wskazujące na to, że w 2003 r. zobowiązana osiągała przychody w wysokości co najmniej 7.000 – 9.000 zł miesięcznie. Tymczasem natychmiastowe zajmowanie przez organ egzekucyjny jakichkolwiek, nawet najmniejszych przychodów z pracy, umów cywilnoprawnych, działalności gospodarczej powodowało brak możliwości działania zobowiązanej w trudnej dziedzinie usług doradczych i finansowo-księgowych i zdecydowanie oddalało lub wręcz uniemożliwiało odzyskanie przez Skarb Państwa swoich należności.

W zażaleniu wskazano też, że wszelkie czynności w postępowaniu egzekucyjnym wykonuje pracownik organu M.M., który wielokrotnie wyrażał swój negatywny stosunek względem zobowiązanej i powinien z tego względu podlegać wyłączeniu ze sprawy.

Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 czerwca 2011 r. nr [...] powołał na wstępie treść art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić spod egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Zaznaczono też, że konstrukcja zwolnienia z egzekucji składników majątkowych opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że z jednej strony wypełnienie tych przesłanek nie zobowiązuje organu egzekucji do zastosowania zwolnienia, ale też nakłada na ten organ obowiązek szczególnie wnikliwego przeprowadzenia takiego postępowania. Stwierdzono, że podstawowymi elementami z punktu widzenia organu egzekucyjnego są ważny interes strony oraz zgoda wierzycieli, którymi w tym wypadku są Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Naczelnik Urzędu Skarbowego. Ocena wagi interesu strony zależy od organu egzekucyjnego i jest powiązana ściśle z ewentualną przyszłą spłatą zaległości, tymczasem zobowiązana nie daje gwarancji, że wierzytelność objęta tytułami wykonawczymi będzie dobrowolnie spłacana. Jednocześnie zauważono, że przychylenie się do wniosku strony byłoby niezgodne z prawem, bowiem strona nie przedstawiła zgody wierzycieli, a ponadto uniemożliwiałoby to prowadzenie jakiejkolwiek egzekucji do majątku zobowiązanej, bowiem obecna ściągalność nie przekracza miesięcznie kwoty, którą zobowiązana chciałaby objąć zwolnieniem.

Natomiast ustosunkowując się do zarzutu, że postępowanie w sprawie było prowadzone "niejako w konspiracji" uniemożliwiając stronie wzięcie w nim udziału, wyjaśniono, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., strona ma prawo do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji należy jej umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zauważono przy tym, że procedura administracyjna nie przewiduje obowiązku wyznaczenia stronie dodatkowego terminu, jak to ma miejsce np. w Ordynacji podatkowej. W przedmiotowej sprawie możliwości, o których mówi art. 10 cyt. kodeksu zostały stworzone, strona jest uczestnikiem postępowania egzekucyjnego i w każdym czasie mogła zapoznać się z aktami egzekucyjnymi i złożyć wyjaśnienia. Zaznaczono też, że zgodnie z funkcjonującym poglądami, specyfika i cel postępowania egzekucyjnego (w tym skrócone terminy załatwiania spraw) ograniczają większość ogólnych uprawnień proceduralnych strony i wyłączają takie zastosowanie art. 10 § 1 k.p.a.

Odpowiadając na zarzut naruszenia przez organ egzekucyjny zasad postępowania administracyjnego stwierdzono, że organ I instancji wydając zaskarżone postanowienie, działał na podstawie art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i przepisów procedury administracyjnej, czym nie naruszył obowiązujących zasad postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi zaś na zarzut stronniczości w sprawie jednego spośród pracowników organu I instancji zauważono, że strona nie przedstawiała dowodów na poparcie swoich twierdzeń, bowiem samo wydanie przez organ egzekucyjny negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nie może być uznane za stronnicze zachowanie.

Odnosząc się natomiast do zarzutu w przedmiocie bezczynności organu egzekucyjnego stwierdzono, że zarzut ten winien być podnoszony w odrębnym trybie tj. skargi na bezczynność organu z art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wobec czego organ odwoławczy musiał ograniczyć analizę sprawy do zbadania poprawności samego postanowienia objętego zażaleniem.

A.P. złożyła skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 czerwca 2011 r. Nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jego uchylenie i sądowo-administracyjną kontrolę prawidłowości postępowania organów podatkowych w trakcie rozpatrywania jej wniosku o ograniczenie egzekucji.

Skarżąca wytknęła wydanie postanowienia po ponad siedmiu latach od złożenia przez nią wniosku, co rażąco narusza przepisy w postaci m.in. art. 35 i art. 36 oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 12 k.p.a. Zdaniem strony wskazanie przez organ odwoławczy odrębnego trybu celem zbadania bezczynności stanowi nieuprawnione przerzucenie przyczyny bezczynności na zobowiązaną, bowiem organ odwoławczy zobowiązany był do merytorycznego rozpatrzenia wpływu niezachowania terminów na sytuację strony. Tymczasem zdaniem skarżącej terminowe i pozytywne rozpatrzenie jej wniosku umożliwiłoby spłatę zobowiązań, co zostało świadomie i celowo udaremnione przez organ. Skarżąca zarzuciła, że opieszałość organu doprowadziła bezpośrednio do likwidacji jej działalności gospodarczej, co oddaliło w czasie lub uniemożliwiło spłatę zobowiązań podatkowych.

Skarżąca podniosła także zarzut nieważności decyzji, albowiem M.M., który podpisał decyzję I instancji brał również udział w poprzedzającym jego wydanie postępowaniu, zakończonym uchylonymi przez sąd postanowieniami.

Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniesiono argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu, a ponadto zarzucono, że twierdzenia skarżącej co do osiąganych przez nią niegdyś dochodów i ówczesnych możliwości płatniczych mijają się z prawdą. Wszczęte w stosunku do skarżącej postępowanie restrukturyzacyjne zostało umorzone z winy skarżącej, a ponadto postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne, co świadczy o braku ujawnionych dochodów. Choć rozstrzygnięcie sprawy po przeszło siedmiu latach było niezgodne z art. 35 i art. 36 k.p.a., to w ocenie organu odwoławczego nie miało wpływu na wynik postępowania. Zdaniem organu odwoławczego w toku postępowania nie naruszono zasad proceduralnych, a udział M.M. w postępowaniu nie rzutuje na ważność wydanego postanowienia, albowiem przedział czasowy pomiędzy rozstrzygnięciami wydanymi przez tego pracownika jest na tyle duży, że wyklucza zarzut jego stronniczości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że narusza ono prawo w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił w niniejszej sprawie art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela.

Powyższe oznacza, iż zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia trzech przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek, uzyskać na zwolnienie zgodę wierzyciela i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego.

Obligatoryjną przesłanką, zgodnie z art. 13 § 1 cytowanej ustawy, zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego, jest uzyskanie przez niego na takie zwolnienie zgody wierzyciela. Brak zgody wyklucza możliwość pozytywnego uwzględnienia wniosku zobowiązanego, nawet gdyby organ egzekucyjny stwierdził, że ważny interes zobowiązanego za tym przemawia. Innymi słowy, najpierw zobowiązany powinien uzyskać zgodę wierzyciela, a dopiero wtedy organ egzekucyjny może pozytywnie rozpoznać wniosek zobowiązanego, jeżeli stwierdzi, że przemawia za tym ważny interes zobowiązanego. Jednak szczególnie należy postępować w przypadku, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny to ten sam podmiot.

W rozpoznawanej sprawie występuje dwóch wierzycieli – ZUS oraz Naczelnik Urzędu Skarbowego. Z akt sprawy wynika, że niewątpliwie skarżąca A.P. nie uzyskała zgody ZUS na zwolnienie spod egzekucji wskazywanych przez nią we wniosku składników majątkowych. Jednakże inaczej sprawa przedstawia się w sytuacji drugiego z wierzycieli - Naczelnika Urzędu Skarbowego, który jest jednocześnie organem egzekucyjnym.

W takiej sytuacji zajęcie stanowiska wobec wniosku zobowiązanego następuje w rozstrzygnięciu wydawanym przez organ egzekucyjny na podstawie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bez konieczności wydawania odrębnego postanowienia w tym przedmiocie. W orzecznictwie podnosi się, że skoro wierzycielem i organem egzekucyjnym jest ten sam podmiot, to należy założyć, że rozważając wyrażenie zgody na zwolnienie z egzekucji wierzyciel (organ egzekucyjny) rozważał również przesłankę ważnego interesu zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2010 r. sygn. akt II FSK 789/08).

W związku z powyższym oraz z treścią art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji należy stwierdzić, iż organ egzekucyjny (będący równocześnie wierzycielem) w treści postanowienia wydawanego na podstawie tego przepisu powinien, rozważając wyrażenie zgody na zwolnienie z egzekucji, rozważyć równocześnie przesłankę ważnego interesu zobowiązanego.

Tymczasem z uzasadnień postanowień organu egzekucyjnego oraz organu nadzoru wynika, że żaden z nich nie analizował przesłanki "ważnego interesu" zobowiązanej, brak bowiem w powyższych rozstrzygnięciach odniesienia się do argumentacji strony w tej kwestii. Wskazać należy, że Naczelnik US w ogóle nie badał przesłanek określonych w art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uzasadniając odmowę zwolnienia spod egzekucji jedynie bezskutecznością zastosowanych środków egzekucyjnych, co w opinii organu powoduje, że nie istnieje przedmiot ewentualnego zwolnienia. Argument ten jest o tyle nietrafiony, że wniosek o zwolnienie spod egzekucji może dotyczyć zarówno składnika, który już został zajęty, jak i rzeczy lub prawa, które nie stały się jeszcze przedmiotem postępowania egzekucyjnego (tak: Komentarz do art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz pod red. Dariusza R. Kijowskiego, LEX 2010). Analiza wniosku skarżącej z dnia 19 sierpnia 2003 r. wskazuje, że prosiła ona o zwolnienie spod egzekucji wszelkich środków pieniężnych do kwoty 4.000 zł miesięcznie oraz ewentualnych wierzytelności do tej kwoty. Oznacza to, że jej zamiarem było uzyskanie swoistego zapewnienia ze strony organu egzekucyjnego, iż w przypadku wpłynięcia na konto bankowe określonych kwot lub uzyskania przez skarżącą dochodów z jakichkolwiek tytułów i źródeł, może być pewna, że organ nie podejmie żadnych czynności egzekucyjnych względem tych przyszłych środków pieniężnych i pozostawi je do dyspozycji skarżącej. Powyższe pozostaje w zgodzie z treścią art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej.

Zresztą na bezzasadność takiej argumentacji organu wskazywał też pośrednio WSA w Krakowie w wyroku z dnia z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 1513/10, którym uchylono postanowienia wcześniej zapadłe na gruncie niniejszej sprawy. Sąd wyraźnie zaznaczył, że dopóki toczy się postępowanie egzekucyjne organ może wydać postanowienie o zwolnieniu spod egzekucji określonych składników majątkowych.

Jedynie na marginesie należy podnieść, że uzasadnienie organu egzekucyjnego nie spełnia podstawowych wymogów określonych w art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwłaszcza w zakresie sporządzenia prawidłowego uzasadnienia prawnego. Organ bowiem ani nie przytoczył treści art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej stanowiącego podstawę orzekania, ani też nie dokonał jakiejkolwiek wykładni tego przepisu, nie mówiąc już o jego subsumcji do ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

Z kolei Dyrektor Izby Skarbowej ograniczył się do stwierdzenia, że możliwość zwolnienia spod egzekucji wyklucza brak uzyskania zgody wierzycieli przez zobowiązaną oraz że ocena wagi interesu strony jest powiązana ściśle z ewentualną przyszłą spłatą zaległości, zaś zobowiązana nie daje gwarancji, że pomimo zwolnienia spod egzekucji wierzytelność będzie dobrowolnie spłacana, a to godzi w interes wierzyciela. Organ nadzoru nie zwrócił jednak uwagi na to, iż – jak wskazano wyżej - jeden z wierzycieli jest jednocześnie organem egzekucyjnym, zatem w tym przypadku w sposób szczególny należy traktować instytucję zgody wierzyciela na zwolnienie spod egzekucji. Ponadto lakoniczna argumentacja odmowna Dyrektora Izby Skarbowej również jest nieuprawniona. W wyroku NSA z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt II FSK 789/08 stwierdzono bowiem "okolicznościom związanym z ważnym interesem zobowiązanego nie można przeciwstawiać okoliczności związanych z interesem wierzyciela, skoro ustawodawca interesy tego ostatniego zabezpieczył w ten sposób, iż od jego zgody w ogóle uzależnił możliwość pozytywnego rozpatrzenia wniosku zobowiązanego o zwolnienie z egzekucji". Okolicznością niekwestionowaną jest, iż wierzyciel, w przypadku prowadzonej egzekucji ma prawo oczekiwać zaspokojenia, skarżąca tej okoliczności przecież nie kwestionuje. Jednakże ustawa egzekucyjna daje zobowiązanemu możliwość starania się o zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych. Tak więc argument o tym, że zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych naruszałoby interes wierzyciela, stanowi zaprzeczenie sensu wprowadzenia w art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji instytucji zwolnienia spod egzekucji, który ma na celu ochronę interesów zobowiązanego.

W żadnym jednak miejscu organy nie rozważyły przesłanki "ważnego interesu" zobowiązanej, pomimo wskazywanych przez nią we wniosku oraz zażaleniu okoliczności w postaci konieczności utrzymania czteroosobowej rodziny, posiadania środków na kontynuowanie działalności gospodarczej, co pozwoliłoby na uzyskiwanie dochodów i sukcesywne spłacanie zadłużenia bez potrzeby podejmowania czynności egzekucyjnych. Skarżąca wskazywała, że ze składanych przez nią deklaracji podatkowych wynika, iż była w stanie osiągnąć dochód w kwocie od 7.000 zł do 9.000 zł miesięcznie, ale natychmiastowe zajmowanie przez organ egzekucyjny wszelkich środków pieniężnych pozbawiało ją możliwości prowadzenia dalszej działalności gospodarczej, a tym samym ograniczało uzyskiwanie dochodów i prowadziło do stopniowego pogarszania się sytuacji finansowej. Próba naprawienia przez Dyrektora Izby Skarbowej powyższego uchybienia w odpowiedzi na skargę – jest w ocenie Sądu - spóźniona i nie może odnieść zamierzonego skutku.

Tymczasem okoliczności powyższe mają znaczenie, bowiem dopiero oparcie się na rzetelnie ustalonym stanie faktycznym pozwoli na uznanie organu w zakresie istnienia ważnego interesu zobowiązanej. Przy tym należy stwierdzić, iż organ może i tak odmówić zwolnienia spod egzekucji, ale dopiero po wyczerpującym i rzeczywistym odniesieniu się do argumentów przedstawionych we wniosku skarżącej o zwolnienie spod egzekucji oraz ustalonych okoliczności faktycznych sprawy. Przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego jest na tyle pojemne, że pozwala objąć swym zakresem wszelkie okoliczności mające wpływ na dokonanie prawnej kategoryzacji sytuacji zobowiązanego (B. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2005, Wrocław 2005, str. 158).

Powyższe nieprawidłowości skutkują naruszeniem przez organy podstawowych zasad postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 7 oraz art. 8 k.p.a., które to przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie z mocy art. 18 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Organy dopuściły się również obrazy art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niezbadanie wszelkich okoliczności sprawy i przesłanek określonych w tym przepisie, co doprowadziło do przedwczesnej odmowy zwolnienia z zajęcia środków majątkowych zobowiązanej A.P.

Odnosząc się natomiast do zarzutu skarżącej naruszenia art. 35 i 36 k.p.a. wskazać należy, co następuje. Zasada sformułowana w art. 6 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwienia spraw określonych w art. 35 k.p.a. Obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 k.p.a., zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa. Koresponduje nadto z zasadą określoną w art. 12 k.p.a., tj. zasadą szybkości i prostoty postępowania. Niewątpliwie w niniejszej sprawie organy nie działały bez zbędnej zwłoki, do czego zobowiązywał je art. 35 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazać choćby należy na okoliczność, iż wniosek skarżącej wpłynął do organu egzekucyjnego w dniu 19 sierpnia 2003 r. i chociaż pierwsze rozstrzygnięcie w sprawie zapadło 1 września 2003 r. (nr [...]), to po jego uchyleniu przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 20 października 2003 r. nr [...] Naczelnik US potrzebował ponad sześciu lat, by zakończyć sprawę postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2010 r. nr [...]. Po wniesieniu zażalenia organ nadzoru potrzebował natomiast ponad dwóch miesięcy, by wydać postanowienie następnie uchylone wyrokiem WSA z dnia 1 grudnia 2010 r., co pozostaje w jawnej sprzeczności z art. 35 § 3 k.p.a., który przewiduje miesięczny termin na załatwienie sprawy liczony od dnia otrzymania środka zaskarżenia. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że terminy określone w art. 35 k.p.a. mają charakter gwarancyjny dla strony postępowania, zaś w odniesieniu do organu pierwszą, wiodącą dyrektywą, jest działanie bez zbędnej zwłoki (niezwłocznie). Organy w toku postępowania mają więc w taki sposób organizować podejmowane czynności, by załatwić sprawę i wydać stosowne rozstrzygnięcie bez zbędnej zwłoki. Ponadto organ nie wypełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. dotyczącego konieczności zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie z podaniem przyczyny takiego stanu i wyznaczeniem nowego terminu. Zaznaczyć jednak należy, że przepisy art. 35 i 36 k.p.a. mają charakter porządkowy, dyscyplinujący organy administracji publicznej, a ich niedochowanie skutkuje ewentualnie możliwością złożenia zażalenia w trybie art. 37 k.p.a. lub odpowiedzialnością porządkową lub dyscyplinarną albo inną, przewidzianą w przepisach prawa, odpowiedzialnością pracownika organu. Ewentualne naruszenie terminów załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym natomiast ani nie pozbawia organu możliwości orzekania w sprawie, ani też nie powoduje wadliwości wydanej w takim postępowaniu decyzji (por.: wyrok NSA z dnia 29 października 1985 r., sygn. akt III SA 696/85, niepubl., wyrok NSA z dnia 7 maja 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 1215/96, niepubl.).

Nie mógł nadto zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. W pierwszym rzędzie należy zaznaczyć, że treść art. 18 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym w postępowaniu egzekucyjnym należy stosować przepisy k.p.a. odpowiednio należy rozumieć w ten sposób, że tylko niektóre zasady postępowania administracyjnego można przenieść na grunt postępowania egzekucyjnego nie zmieniając ich brzmienia, inne należy stosować odpowiednio, jeszcze innych nie stosuje się w ogóle. W oparciu o powyższe zarówno w piśmiennictwie, jak i orzecznictwie podnosi się, że w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio następujące zasady: wynikającą z art. 6 k.p.a. zasadę praworządności, wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, określoną w art. 8 k.p.a. zasadę zaufania, zasadę udzielania informacji (art. 9 k.p.a.), zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.), zasadę szybkości i prostoty postępowania (art. 12. k.p.a.) oraz zasadę pisemnego załatwienia sprawy (art. 14 § 1 k.p.a.). W postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znajduje natomiast zastosowania określona w art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu z uwagi na specyfikę tego postępowania, która polega przede wszystkim na przymusowym jego charakterze, a także szybkości i skuteczności wykonania określonych prawem obowiązków, postępowanie egzekucyjne toczy się bowiem w celu realizacji stwierdzonego już obowiązku i musi zmierzać do jak najszybszego zaspokojenia wierzyciela (por.: D. Jankowiak w Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2005, s. 184-185, M. Szubiakowski, Zasady ogólne administracyjnego postępowania egzekucyjnego, (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2004, s. 119 i nast.), R. Hauser, A. Skoczylas, Odpowiednie stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (System egzekucji administracyjnej, C.H. Beck 2004, s. 204 i nast.), wyrok NSA z dnia 13 października 2005 r., I FSK 157/05, LEX 173123, wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2005 r., III SA 3483/03, LEX 165982).

W opinii Sądu nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut skarżącej dotyczący wyłączenia pracownika z uwagi na treść orzeczenia TK, gdyż wyrok Trybunału, na który powołuje się skarżąca dotyczy innego stanu faktycznego i prawnego.

Z uwagi na to, należało w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzec jak w sentencji. Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także postanowienia poprzedzającego zaskarżone postanowienie, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy mają obowiązek naprawić wyżej wytknięte nieprawidłowości, w szczególności rozpatrzyć wszystkie przesłanki zwolnienia z egzekucji przewidziane w art. 13 § 1 ustawy egzekucyjnej ze szczególnym odniesieniem się do argumentacji skarżącej.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W związku z powyższym, w oparciu o art. 205 § 1 cytowanej ustawy, zasądzono na rzecz skarżącej zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł.