Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 664/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2008-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 136, art. 137
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 21 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2008 roku przy udziale - sprawy ze skargi Prezydenta Miasta B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. znak: [...] Starostwo Powiatowe w B. na podstawie art. 136, art. 137, art. 139 i art. 140 ust. 1- 4, art. 142, art. 229a, art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm,.), w pkt I rozstrzygnięcia odmówił S.W. zwrotu nieruchomości oznaczonej nr działek 442/3, 442/4, 442/9 (powstałej z działki 442/5), 549 i 551 położonych w obrębie 12 miasta B., jednocześnie w pkt II orzekł o zwrocie na rzecz S.W. nieruchomość oznaczonej nr 449/3, 448/4, 456/3 i zobowiązał S.W. do zwrócenia na rzecz Gminy Miasta B. wypłaconego odszkodowania za działki nr 449/3, 448/4, 456/3, które po waloryzacji wynosi 11 158,32 zł.

W uzasadnieniu czytamy, iż S. W. była właścicielką nieruchomości, oznaczonej nr 3025. Aktem notarialnym z dnia [...]r. Skarb Państwa nabył, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przedmiotową nieruchomości z przeznaczeniem pod zabudowę osiedla mieszkaniowego "A" w B., prawo własności zostało ujawnione w księdze wieczystej (nr [...]). Zgodnie z planem realizacyjnym osiedla A zatwierdzonym decyzją z dnia [...]r. zatwierdzającą plan realizacyjny ogólnego zagospodarowania, wywłaszczona działka nr 3025 została w części przeznaczona pod podziemne urządzenia infrastruktury technicznej, tereny zielone, pod budowę bloków mieszkalnych, zieleni osiedlowej, osiedlowych ciągów komunikacyjnych oraz parkingów. W 1985r. miała miejsce zmiana numeracji działek wywłaszczonych, działka nr 3025 weszła w skład działek obecnie oznaczonych nr 549, 551, 442/3, 442/4, 442/9, 448, 449 i 456.

Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu Rejonowego w B. odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonych 551, 448 i 449. Od decyzji tej odwołała się S. W., kolejną decyzją z dnia [...]r. Starosta [...] orzekł o odmowie zwrotu działek nr 442/3, 442/4, 442/9, 549, 551 i o zwrocie działek nr 449/3 i 488/4. Od decyzji tej odwołał się Prezydent Miasta B. w wyniku zakończenia postępowania odwoławczego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...]r. uchylił w całości w/w decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność dopełnienia art. 229a w/w ustawy.

Dalej organ wyjaśnił, iż dla nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z art. 233 do spraw wszczętych a niezakończonych przed 1 stycznia 1998r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r.

Organ wywodzi następnie, iż zgodnie z art. 216 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z jego realizacją albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Nadto, jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo, jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot (art. 137 ust. 2 w/w ustawy). Stosownie do art. 136 ust. 3 w/w ustawy warunkiem żądania poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jest uznanie, że stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu lub też cel wywłaszczenia został zrealizowany na części wywłaszczonej nieruchomości – art. 137 w/w ustawy. Opierając się na wykształconym orzecznictwie sądowym organ wskazał, iż zbędność nieruchomości należy oceniać według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, nadto o tym czy nieruchomość stała się zbędna decyduje cel, na jaki została wywłaszczona, zbędność celu musi być oceniana na podstawie tych samych kryteriów, co jej niezbędność w postępowaniu wywłaszczeniowym.

W celu wyjaśnienia stanu sprawy w dniu 28 grudnia 2006r. przeprowadzono wizję lokalną, na podstawie zgromadzonego materiału organ ustalił, iż działki nr 442/3 i 442/4 zabudowane są blokami mieszkalnymi, na działce 442/9 (powstała z działki nr 442/5) jest urządzony teren wokół bloku, działki 549 i 551 stanowią urządzoną ulicę wewnątrz osiedla. Taki stan zagospodarowania potwierdza, iż cel określony w akcie notarialnym został osiągnięty. Natomiast S.W. wnioskowała o zwrot działki nr 449/3, części działki 448 (w granicach wywłaszczonej działki 3025) oraz działki 456/1 (żądanie wniesione podczas wizji). Organ porównując cel nabycia w/w działek z załącznikiem graficznym do decyzji z dnia [...]r. stwierdził, że na działkach nr 449, 448, 456/1 planowano zrealizować podziemne urządzenia infrastruktury technicznej oraz urządzić tereny zielone, z przeznaczeniem pod rekreację i wypoczynek. Z akt sprawy zgromadzonych w 1992 roku wynika, że działki nr 449 i 448 przeznaczone były pierwotnie pod budowę żłobka, następnie obiekt został zmieniony na osiedlowy dom kultury, co stanowi budynek, parking i tereny przyobiektowe, co potwierdza plan zagospodarowania. Porównując przeznaczenie działek 449, 448 i 456 uwidocznione w pierwotnym planie realizacyjnym zagospodarowania osiedla A etap II ze znajdującym się w aktach z 1992r. organ wywiódł, iż niewątpliwie w części pochodzącej od Pani W. nie zmieniło się przeznaczenie tj. tereny zielone przeznaczone pod rekreację i wypoczynek. Organ ustalił, iż zagospodarowanie działek nr 449/3, 448/4 i 456/3 zostało wykorzystane niezgodnie z celem dla którego nastąpiło nabycie. Działki 449/3 i 448/4 wysypane są tłuczniem z obu stron okalane krawężnikami, obie służą jako miejsca parkingowe. Działka 456/3 służy jako miejsce postojowe. Takie wykorzystanie w/w działek potwierdzone jest fotografią. Organ powtórzył, iż warunkiem zwrotu nieruchomości jest ustalenie, iż stała się zbędna na cel pierwotnie określony. Z pisma Prezydenta Miasta B. wynika, iż działka nr 448/4 nabyta z przeznaczeniem pod osiedle "A" mogłaby zostać wywłaszczona na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu zgodnie z art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, a celem tym byłaby realizacja infrastruktury technicznej niezbędnej do prawidłowej obsługi osiedla. Brak jest jednak jednoznacznego potwierdzenia faktu realizacji parkingu na działce będącej przedmiotem postępowania jako innego celu publicznego. Z odpowiedzi obecnego właściciela Gminy Miasta B. o terminie realizacji parkingu na nieruchomości, o którą ubiega się poprzedni właściciel organ podał, iż istniejące parkingi na terenie objętym wnioskiem o zwrot zostały zrealizowane w 1982r. wraz z budową bloków mieszkalnych, ich zadaniem była i nadal jest obsługa ruchu komunikacyjnego powstałego wokół budynków dla ich mieszkańców w ramach osiedla. Nie wykazał, że jest to parking przewidziany w planie realizacyjnym, nie załączył żadnego dokumentu potwierdzającego realizację parkingu, nieruchomość nie przylega do nieruchomości Pani W. ale może być samodzielnie wykorzystana w sposób, który nie jest sprzeczny z przeznaczeniem określonym w miejscowym planie na dzień złożenia wniosku o zwrot. Reasumując na przedmiotowej działce nie zrealizowano inwestycji przewidzianej w decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny osiedla.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Prezydent Miasta B., zaskarżył pkt II w/w decyzji i wniósł o jej uchylenie w tym zakresie. Uzasadniając podkreślił, iż obecne zagospodarowanie działek jest zgodne z ich pierwotnym przeznaczeniem, na wszystkich działkach jest parking obsługujący mieszkańców osiedla, nadto wybudowane zostały urządzenia infrastruktury podziemnej: ciepłociąg, wodociąg, gazociąg, część działek zajęta jest pod zieleń osiedlową. Pierwotnie działki przeznaczone były pod tereny zielone z przeznaczeniem pod rekreację i wypoczynek, obecnie teren jest okalany krawężnikiem i wykorzystywany jako parking. Strona wskazała na art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami, w myśl którego zwrot nieruchomości nie przysługuje jeśli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Zaznaczając, iż organy orzekające nadal pomijają ten przepis, strona wskazała, iż parking będący elementem osiedla mieszkaniowego mógł stanowić podstawę wywłaszczenia. Zdaniem odwołującego organy dopuściły się nadinterpretacji art. 229a wskazując, iż brak jest potwierdzenia faktu zrealizowania urządzonego parkingu jako celu publicznego. Podkreślił, iż niewątpliwie na tym terenie fizycznie istnieje parking zatem musiał zostać zrealizowany, natomiast jeśli chodzi o udokumentowanie realizacji parkingu nie można domagać się przedłożenia dokumentów jego realizacji skoro na przestrzeni lat zmieniały się przepisy i powstanie określonych inwestycji nie wymagało dopełnienia pewnych formalności. Organ prowadzący postępowanie nie zauważa tych zmian i uregulowań. Dalej wywodzi, iż parking został zrealizowany w latach 1981-1982, a obowiązujące wówczas przepisy nie nakazywały uzyskania pozwolenia na budowę, pozwalały na realizację infrastruktury towarzyszącej, w tym parkingów, na mocy pozwoleń na budowę budynków wielomieszkaniowych. Taki stan prawny został pominięty przez organy. Na poparcie swych wniosków i stanowiska Prezydenta Miasta przywołał orzeczenia sądów administracyjnych, przede wszystkim orzeczenie NSA z dnia 28 września 1993 r. SA/Po 1621/93, w którym sąd stwierdza, iż osiedle mieszkaniowe to nie tylko bloki mieszkalne lecz także niezbędna infrastruktura, inwestycje i urządzenia służące mieszkańcom. A także wyrok NSA z dnia 20 grudnia 1993 r. SA/Kr 455/9, na podstawie którego podniósł, iż skoro celem wywłaszczenia była budowa osiedla mieszkaniowego to realizacja infrastruktury w postaci obiektów handlowo-usługowych oraz urządzeń towarzyszących jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia nie niweczą celu wywłaszczenia, a w konsekwencji nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Kończąc wywiódł, iż w świetle wykształconego orzecznictwa, w tym wyroku WSA w Łodzi z dnia 20 grudnia 2006 r. II SA/Łd 220/06, zaskarżona decyzja nie jest prawidłowa. Dodał, iż organy pominęły fakt realizacji infrastruktury urządzeń podziemnych, co do których Gmina Miasto B. wypowiedziała się w piśmie z dnia 5 lutego 2007r. wskazując, że konieczność powstania i wybudowania tych sieci mogła stanowić podstawę wywłaszczenia w dniu wydania decyzji wywłaszczeniowej stosownie do art. 229a w/w ustawy, a skoro tak to realizacja sieci w latach 1981-1982 tj. przed upływem 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna przesądza o niemożności uznania, że przedmiotowe nieruchomości są zbędne na cel na jaki zostały wywłaszczone.

Decyzją z dnia [...]r. znak: [...] Wojewoda [...] działając w oparciu o przepis art. 138 §1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podkreślił, iż zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli nieruchomość nie została użyta na cel publiczny, który był powodem wywłaszczenia, ma rangę konstytucyjną. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008r. orzekł, że art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim uzależnia zwrot części wywłaszczonej nieruchomości niezagospodarowanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu od istnienia możliwości zagospodarowania jej zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniu złożenia wniosku o zwrot części nieruchomości, a w przypadku braku planu zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot, jest niezgodny z art. 2, art. 21 ust.2, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2 w zw z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł również, iż art. 229a ustawy o gospodarce nieruchomościami jest niezgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 64 ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji. W dacie orzekania przez Starostę [...] przepisy art. 137 ust. 2 i art. 229a mogły stanowić podstawę wydania decyzji, stwierdzenie ich niekonstytucyjności nie powoduje zmian w rozstrzygnięciu przedmiotowej decyzji. Dalej Wojewoda [...] wyjaśnił, powołując się na wyrok NSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2000 r. I SA 1650/99, iż o tym czy nieruchomość stała się zbędna decyduje cel, na który została wywłaszczona i to cel rozumiany bardzo ściśle, w niniejszej sprawie tym celem była budowa osiedla mieszkaniowego, natomiast plan realizacyjny konkretnie wskazywał na przeznaczenie tego terenu pod tereny zielone, trawniki, rekreację, a nie miejsca parkingowe. W niniejszej sprawie na terenach przeznaczonych do zwrotu znajduje się parking kosztem terenów zielonych, nie potwierdza to realizacji celu wywłaszczenia.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył Prezydent Miasta Ł. podnosząc, iż nie zachodziły warunki do orzeczenia zwrotu na rzecz S.W. wskazanych w zaskarżonej decyzji nieruchomości. Powtórzył argumentację odwołania, podkreślając, iż nabycie działek nastąpiło zgodnie z decyzją z dnia [...]r. Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. zatwierdzającą plan realizacyjny ogólnego zagospodarowania terenu osiedla A. Zgodnie z tym planem nieruchomość została przeznaczona pod realizację podziemnych urządzeń infrastruktury technicznej, tereny zielone pod rekreację i wypoczynek np. alejki, trawniki, pod zabudowę bloków mieszkalnych, zieleni osiedlowej, osiedlowych ciągów komunikacyjnych. Wybudowanie parkingu mieści się, zdaniem strony, w pojęciu "osiedle mieszkaniowe", podobnie należy potraktować urządzenia infrastruktury podziemnej. Strona podniosła, iż takie stanowisko znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.).

W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym jej zarzutami i wnioskami oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny skontrolował zaskarżoną decyzję w jej całokształcie i nie stwierdził uchybień, które eliminowałyby ją z obrotu prawnego.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonego aktu stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z art. 216 ust. 1 powołanej ustawy przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz.U. z 1974r., Nr 10, poz. 64). Jak wynika z akt sprawy, w wyniku umowy sprzedaży, zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...]r., S.W. sprzedała Państwu – Dyrekcji Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w B., nieruchomość o obszarze 0,4559 ha, oznaczoną numerem 3025, umowa zawarta została w trybie art. 6 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości.

Wniosek skarżącej rozpatrywany był w oparciu o przesłanki z art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie bowiem do treści art. 136 ust. 3 powołanej ustawy zasadniczą okolicznością, jaką organ administracji publicznej winien badać w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest jej zbędność z punktu widzenia celu na jaki została nabyta. O tym, kiedy nieruchomość można traktować jako zbędną rozstrzyga art. 137 w/w ustawy, stanowiąc w ust. 1, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (ust. 2 art. 137).

W niniejszej sprawie, jak wynika z obszernego materiału dowodowego, na mocy decyzji Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich w P. z dnia [...]r., przedmiotowa nieruchomość oznaczona nr 3025, miała zostać przeznaczona pod zabudowę osiedla mieszkaniowego "A" w B, decyzja zatwierdzała również plan realizacyjny ogólnego zagospodarowania. Kolejną decyzją tegoż organu z dnia [...]r. zatwierdzono plan realizacyjny zagospodarowania II etapu osiedla "A". Z przedmiotowego planu realizacyjnego jednoznacznie wynika, iż część działki została przeznaczona pod podziemne urządzenia infrastruktury technicznej, tereny zielone – pod rekreację i wypoczynek, takie jak alejki, trawniki, pod budowę bloków mieszkalnych, zieleń osiedlową, osiedlowe ciągi komunikacyjne oraz parkingi osiedlowe. Wyjaśnić należy, iż po modernizacji działka 3025 weszła w skład działek o numerach 442/3, 442/4, 442/5, 448, 449, 549 i 551, które następnie zostały podzielone w sposób umożliwiający ich ewentualny zwrot, a przede wszystkim orzekanie w zakresie wykorzystania tych działek.

Badając w jaki sposób wykorzystane zostały poszczególne działki organ przeprowadził wnikliwe postępowanie wyjaśniające poparte szczegółowo zebranym, wyczerpującym materiałem dowodowym. W toku tegoż postępowania kierował się prawidłową wykładnią powołanych norm prawnych, przyjmując zasadnie, iż o tym czy nieruchomość stała się zbędna decyduje cel, na jaki została wywłaszczona, cel rozumiany bardzo ściśle i konkretnie. Zasadnie przeprowadził ocenę stanu faktycznego na dzień złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W toku tak przeprowadzonego postępowania, po przeprowadzonej w dniu 28 grudnia 2006r. wizji na gruncie, ustalił, iż działki o numerach 442/3 i 442/4 są zabudowane blokami mieszkalnymi, 442/9 (powstałą z działki 442/5) stanowi urządzony teren wokół bloku, natomiast działki 549 i 551 stanowią urządzoną ulicę wewnątrz osiedlową (uliczki dojazdowe do bloków). W odniesieniu do przedmiotowych działek niewątpliwie cel na jaki zostały wywłaszczone osiągnięto, tym samym organy administracji nie miały podstaw prawnych do orzeczenia na rzecz skarżącej ich zwrotu.

W zakresie pozostałych działek Sąd również podziela stanowisko Starosty [...], a w ślad za nim Wojewody [...], zasadnie organy orzekły o zwrocie wnioskodawczyni działek nr 448/4, 449/3, 456/3, gdyż niewątpliwie w stosunku do tych terenów nie został osiągnięty cel, na jaki działki te zostały nabyte. Należy bowiem podkreślić, iż cel wywłaszczenia musi być ujmowany konkretnie, ściśle. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest konsekwentnie pogląd, iż zbędność nieruchomości na cel, który uzasadniał wywłaszczenie, musi być oceniana na podstawie tych samych kryteriów, co jej niezbędność określona w postępowaniu wywłaszczeniowym (wyrok NSA z dnia 21 października 1991r., sygn. akt IV SA 914/91, niepubl.; wyrok NSA z dnia 22 października 1993r., sygn. akt SA/Kr 477/93 niepubl.). W toku czynności postępowania ustalono, iż zostały nabyte w celu realizacji podziemnej infrastruktury technicznej oraz terenów zielonych, z przeznaczeniem pod rekreację i wypoczynek tj. alejki, trawniki. Załącznik graficzny do decyzji z dnia [...]r. zatwierdzającej plan realizacyjny osiedla "A" potwierdza takie przeznaczenie przedmiotowych działek, oznaczony został na niej obszar obejmujący działki i opisany jako "tereny zieleni – rekreacja i wypoczynek". Z decyzji Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...]r. wynika, iż Przedsiębiorstwo Państwowe Kopalnia Węgla Brunatnego "B" w R. staje się użytkownikiem wieczystym m.in. działki nr 449, na której części miał znajdować się żłobek. Jednakże w międzyczasie miała miejsce zmiana przeznaczenia tej działki na Osiedlowy Dom Kultury tj. budynek, parking i tereny przyobiektowe, przy czym poza granicami nieruchomości pierwotnie należącej do działki nr 3025, ta wydzielona zbędna cześć została oznaczona nr 449/3. Porównując przeznaczenie działek nr 449, 448 i 456 (w granicach działki 3025) w planie realizacyjnym zagospodarowania osiedla "A" [...] II etap ze znajdującym się załącznikiem w aktach z 1992 roku, należy stwierdzić, iż niewątpliwie w części pochodzącej od S.W., nie zmieniło się przeznaczenie terenu w/w działek, ich przeznaczenie to nadal tereny zielone przeznaczone pod rekreację i wypoczynek. Natomiast jak ustalono m.in. w toku oględzin, działka nr 449/3, część działki nr 448/4 i 456/3, w granicach pierwotnej działki 3025, zostały wykorzystane niezgodnie z celem, dla którego nastąpiło nabycie. Na działkach 449/3 i 448/4 miały, zgodnie z planem realizacyjnym, znajdować się tereny zielone przeznaczone pod rekreacje i wypoczynek, obecnie nie ma tam żadnych trawników czy alejek, obszar ten wywieziony jest tłuczniem i z obu stron okalany krawężnikiem, służy jako miejsca parkingowe. Również działka nr 456/3 wykorzystywana jest jako miejsce postojowe. Niewątpliwie na żadnej z tych działek nie zostały urządzone tereny zieleni, służące rekreacji i wypoczynkowi okolicznych mieszkańców osiedla "A". Sąd w składzie orzekającym zgadza się z organami administracji, iż cel na jaki miały być przeznaczone przedmiotowe działki nie został zrealizowany. Powtórzyć trzeba, iż cel wywłaszczenia należy ujmować konkretnie, ściśle, winien on być ustalony w oparciu o pełny materiał sprawy. W niniejszej sprawie ustaleń takich dokonano po zebraniu wyczerpującego materiału sprawy, przede wszystkim w oparciu o plan realizacyjny, który uszczegóławiał cel na jaki miał być przeznaczony obszar. Z umowy sprzedaży wynikało jedynie, iż zakupiona nieruchomość ma być przeznaczona pod realizacje osiedla "A", w umowie tej nie było żadnych szczegółów, żadnych konkretów, które znalazły się w planie realizacyjnym, z tego względu to przedmiotowy plan wytycza cel na jaki nieruchomość była przeznaczona. Nie można zaaprobować zarzutu strony skarżącej, iż wyznacznikiem na jaki cel jest wywłaszczona nieruchomość jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jako akt wyższej rangi, plan taki wyznacza bowiem ogólne ramy przyszłych działań inwestycyjnych, które w zależności od rodzaju są doprecyzowywane przez właściwe organy. Jedynym aktem ściśle wyznaczającym konkretny cel nabycia działki nr 3025 jest niewątpliwie plan realizacyjny.

Stanowiska strony skarżącej nie można podzielić także w zakresie uznania, iż nieruchomość nie jest zbędna tak długo jak długo służy celom funkcjonowania osiedla, a istniejąca infrastruktura techniczna wyklucza zwrot. Budowa infrastruktury technicznej w postaci kanalizacji wraz z przyłączami – z natury rzeczy – nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2000r., sygn.akt I SA 1088/99, publ.System Informacji Prawnej LEX, Lex nr 57175).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że jedną z gwarancji ustawowych, że odjęte prawo własności na rzecz Skarbu Państwa zostanie wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia, jest instytucja zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel uzasadniający jej wywłaszczenie. Zbędność na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy zatem oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 21 października 1991 r., sygn. akt IV SA 914/91, niepubl.; wyrok NSA z dnia 22 października 1993 r., sygn. akt SA/Kr 477/93, niepubl.; wyrok SN z dnia 7 lutego 1995r., sygn. akt III ARN 82/94, publ. OSNP 1995/15/183). Oceniając w takich kategoriach zbędność analizowanych działek z pewnością nie można uznać, iż są one wykorzystywane jako tereny zielone, służące rekreacji i wypoczynkowi.

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, w pełni podzielany przez skład rozpoznający niniejszą sprawę, że wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakazuje organowi administracji uznać tę nieruchomość za zbędną, co w konsekwencji oznacza możliwość jej zwrotu. Odmowa zwrotu nieruchomości może nastąpić po zbadaniu przez organ obu przesłanek z pkt 1 i 2 art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, natomiast przy zwrocie wystarczy ustalenie wystąpienia jednej z nich (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2001 r., sygn. akt I SA 241/00, publ. Lex nr 54436; wyrok WSA z dnia 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1228/05, publ. Lex nr 222035). Z taką sytuacją, obligującą organ do zwrotu nieruchomości mieliśmy do czynienia właśnie na gruncie rozpoznawanej sprawy, bezsprzecznie cel na jaki nieruchomość była przeznaczona nie został osiągnięty.

Powtórzyć należy, iż wobec wyraźnego, jednoznacznego określenia w planie realizacyjnym osiedla "A" celu na jaki miała być przeznaczona nieruchomość, oznaczona pierwotnie nr 3025, nie można stosować wykładni rozszerzającej i wywodzić, iż budowa osiedla to również budowa infrastruktury towarzyszącej takiej jak parkingi. Można by tak przyjąć jedynie w sytuacji gdyby plan realizacyjny również posługiwał się ogólnikami, w niniejszej sprawie tak nie jest, w planie realizacyjnym i na mapach sporządzonych na jego podstawie zostało wyraźnie wskazane "tereny zieleni – przeznaczone pod rekreację i wypoczynek".

Reasumując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, a przytoczona w niej argumentacja organu zasługuje na uwzględnienie. Podnoszone w skardze uchybienia nie stanowią naruszenia prawa materialnego, ani przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy.

Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

ar