Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 153/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2018-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art.  91
journal: Dz.U. 2017 poz 1769
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi G. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 7.09. 2017r. G.Ł. zwróciła się z prośbą do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w H. wniosek o zasiłek celowy specjalny na zakup tony węgla kuchenkę gazowo-elektryczną (zdarzenie losowe) oraz pokrycie zakupu obiadów w szkole dla syna M..

W wyniku rozpoznania wniosku strony do Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w H. wydał decyzję [...]r. [...] odmawiająca przyznania zasiłku celowego specjalnego na zakup tony węgla i kuchenki gazowo-elektrycznej.

Wskazał przy tym, iż w toku postępowania przeprowadzono 18.09.2017r. rodzinny wywiad środowiskowy podczas którego strona wyjaśniła, że kuchenka gazowo -elektryczna uległa zniszczeniu podczas burzy, część kuchenki z palnikami gazowymi działa i przygotowuje na niej posiłki, a zatem nie jest pozbawiona możliwości przygotowywania gorących posiłków. Ustalono, że strona samotnie wychowuje dwoje dzieci: syna M. Ł. (13 lat) i syna B. Ś. ( 2 lata). Wyrokiem Sądu Okręgowego Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia [...]r. przyznano stronie prawo do renty socjalnej na stałe w związku z całkowitą niezdolnością do pracy. Posiada też prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przyznane decyzją SKO w Bielsku Białej nr [...] z dnia [...]r. Syn M. uczęszcza do Szkoły Podstawowej w Z. i jest zaliczony do osób niepełnosprawnych. Również syn B. Ś. został zaliczony przez Wojewódzki Zespół Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim do osób niepełnosprawnych.

Organ wskazał, iż w myśl art. 8 ust.1 pkt. 3 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej kryterium dochodowym rodziny. W myśl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015r. poz. 1058), kryterium dochodowe rodziny G. Ł. wynosi 3 x 514,00 = 1542,00 zł.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód rodziny uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, Dochodem rodziny G. Ł. w miesiącu sierpniu 2017r. była renta socjalna w wysokości 724,40 zł., zasiłki pielęgnacyjne przyznane M. Ł., B. Ś. oraz G.Ł. w łącznej kwocie 459,00 zł., zasiłki rodzinne wraz z dodatkami w kwocie 419,00 zł oraz alimenty na synów w łącznej wysokości 1000 zł. Łączny dochód rodziny w miesiącu sierpniu 2017r. wynosił 2602,40 zł. Wskazano, iż strona otrzymuje też świadczenie wychowawcze w wys. 1000,00 zł, którego celem jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze nie jest wliczone do dochodu.

Organ przywołał treść art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej w myśl którego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy.Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, zakupu żywności, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednak prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Wskazał też na regulacje z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015r. poz. 1058) gdzie kryterium dochodowe rodziny wynosi 1542,00 zł co, gdy dochód rodziny stanowi 2602,40 zł przekracza kryterium dochodowe rodziny, i nie uzasadnia zasiłku celowego.

Jednakże zgodnie z art. 41 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zgodnie zaś z art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego.

Zdaniem organu sytuacja strony nie kwalifikuje do uznania, iż zachodzą w jej przypadku okoliczności uzasadniające przyznania specjalnego zasiłku celowego .

W trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego ustalono, że rodzina ponosi wydatki na spłatę kredytu hipotecznego zaciągniętego w czasie trwania małżeństwa (w roku 2006) na rozbudowę domu a strona zapłaciła ratę w wys. 500 zł. Ponosi też wydatki związane z utrzymaniem domu (energia elektryczna, gaz, woda, RTV, śmieci, podatku i telefonu z intemetem) w łącznej wysokości 536,40 zł, m--ny koszt leków, leczenia i dojazdów do lekarzy wynosi miesięcznie 700 a dojazdy syna do szkoły w Z. pochłaniają kwotę 300 zł Dodatkowo na ubezpieczenie i naprawę samochodu wydatkowała na przełomie lipca i sierpnia 2017r. łącznie 1050,00 zł. Korzysta z pomocy rodziców, ojca dziecka B. Ś. .

Organ podał, iż zgodnie z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Warunkiem zaś przyznania specjalnego zasiłku celowego jest wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku w sytuacji rodziny, który jest okolicznością niecodzienną, wyjątkowo ingerującą w życie codzienne rodziny. W tym zakresie organ powołał się na wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2016r. sygn. akt I OSK 90/15, z dnia 14 marca 2017r. I OSK 2841/15 z dnia 23 maja 2017r. I OSK 383/17.

Odnosząc się do argumentów że w jej sytuacji zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" spowodowany długotrwałą - przewlekłą chorobą i niepełnosprawnością organ zauważył, że w sytuacji rodziny strony są to sytuacje powstałe przed latami i stale trwające. Nie są to wydarzenia okazjonalne i nie wynikają ze zdarzeń niecodziennych ani nadzwyczajnych. Wprawdzie długotrwałe choroby niepełnosprawność Wnioskodawczyni i Jej dzieci wymagają starań do zapewnienia odpowiednich warunków bytowych jednak dochód rodziny w wysokości 2602,40 zł oraz dodatkowo otrzymywane co miesiąc świadczenie wychowawcze w wysokości 1000,00 zł nie pozbawiają rodziny możliwości zaspokojenia wszystkich podstawowych potrzeb życiowych.

Ponadto zauważył organ, że dochód rodziny w wysokości 2602,40 zł jest niższy od 200% kryterium dochodowego 3 - osobowej rodziny i pozwolił na zakwalifikowanie rodziny do pomocy w formie żywności (artykuły spożywcze) w ramach realizacji Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014 - 2020 współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym. Podprogram 2017, której wydawanie rozpoczęło się w dniu 27 października 2017r. co oznacza iż rodzina nie jest pozbawiona pomocy.

Organ nawiązując do argumentu strony w zakresie uszkodzenia kuchenki co nastąpiło podczas burzy wskazał na treść wyroku WSA w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2011r. sygn.. akt IV SA/GI 346/11 gdzie stwierdzono iż "Stosownie do treści art.40 ust.1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy na pokrycie strat losowych, czy też związanych z klęską żywiołową lub ekologiczną może zostać przyznany przez organy pomocy społecznej w sytuacji poniesienia takich szkód to jednak nie jest to obowiązek bezwzględny, a sytuacja majątkowa i życiowa osoby poszkodowanej odgrywa istotne znaczenia dla załatwienia sprawy. Ustalenia związane z sytuacją majątkowa i życiową wnioskodawcy pozwalają bowiem sprawdzić, czy jest dopuszczalna interwencja ze strony państwa. W sytuacji, gdy osoba lub rodzina wnioskująca o przyznanie pomocy w formie określonej w art.40 ust. 1 lub 2 ustawy o pomocy społecznej posiadałaby możliwość samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych interwencja taka stanowiłaby o przekroczeniu uprawnień organów pomocy społecznej, a tym samym naruszenie zasady praworządności."

Odnosząc powyższe uwagi do stanu sprawy organ stwierdził, iż strona dysponuje środkami finansowymi, z których ma możliwość zakupienia kuchenki gazowo- elektrycznej gdyż dochód rodziny razem ze świadczeniem wychowawczym 500+ wynosi 3602,40 zł i przekracza kryterium dochodowe o 233,6%. Zaznaczył, że część gazowa uszkodzonej kuchenki działa i nadal służy do przygotowywania posiłków, w związku z tym rodzina nie została pozbawiona możliwości zaspakajania podstawowej potrzeby życiowej jaką jest przygotowywanie gorących posiłków.

Podkreślił, iż Ośrodek Pomocy Społecznej musi zapewnić środki finansowe dla osób wymagających wsparcia przez cały rok, a szczególnie mających dochód niższy lub równy kryterium dochodowemu, gdzie łączna kwota środków wydanych na pomoc w postaci zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych wyniosła 48 729,92 zł i do końca bieżącego roku w dyspozycji Organu pozostało 33 770,08 zł.

W odwołaniu strona nie zgodziła się z podjętą decyzją wskazując na istnienie u niej szczególnie uzasadnionego przypadku do których niewątpliwie zalicza się długotrwała choroba czy niepełnosprawność. Jej zdaniem organ przy wydaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy czego brak w treści decyzji. GOPS w swojej obszernej decyzji nie podał konkretnych i uzasadnionych argumentów odmowy tylko skupił się na wyjaśnieniu znaczenia ustawy o pomocy społecznej, opisaniu dochodów i wydatków oraz wydatków GOPS-u, podkreślając korzystanie z pomocy- Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa, które rozpoczęło się 27.10.2017 .

Zakwestionowała pogląd organu, iż długotrwałe choroby i niepełnosprawność to sytuacje nie zaliczające się do wydarzeń okazjonalnych i nie wynikające ze zdarzeń niecodziennych ani nadzwyczajnych. Takie podejście GOPS-u zdaniem strony mija się z jego znaczeniem ponieważ zadaniem pomocy społecznej jest pomoc w trudnych sytuacjach życiowych do których nie wątpliwie zalicza się długotrwałe, przewlekłe choroby w rodzinie. Wskazała, że część gazowa kuchenki jest nie zupełnie sprawna oraz, że piekarnik jest niezbędny do przyrządzania odpowiednich potraw, o czym informowała GOPS w piśmie z dnia 09.10.2017r.,w związku z czym pozbawiona jest możliwości zaspokojenia podstawowej potrzeby życiowej jaką jest przygotowanie odpowiednich posiłków co przy AZS, cukrzycy ma duże znaczenie. Jednocześnie podtrzymała prośbę o pomoc w zakupie węgla wskazując iż w okresie grzewczym i przy w/w argumentach jest stanowczo on zasadny i pełni uzasadniony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...]r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji dotyczącej odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego utrzymało w mocy sporną decyzję podzielając w całości argumentację faktyczną i prawną.

Organ odwoławczy wskazał iż przy przekroczeniu kryterium dochodowego, co w sprawie ma miejsce okoliczność ta nie zawsze wyklucza wnioskodawcę z możliwości przyznania pomocy. Bowiem na mocy art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach mimo przekroczonego kryterium dochodowego może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi,

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Wskazał iż pod pojęciem szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., należy rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Chodzi o sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Zdarzenia takie wykraczają granicami przewidywalności poza wszelkie możliwości ludzkiej zapobiegliwości życiowej. Podkreślił, że przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej ma zastosowanie w sytuacjach jedynie szczególnych i powołał się na wyrok NSA z 17 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 90/15 interpretujący zaistnienie szczególnie uzasadnionego przypadku .

W ocenie organu z zawartej w aktach dokumentacji wynika, że sytuacja rodziny Strony jest trudna, jednakże nie można ją uznać za szczególnie uzasadniony przypadek aby przyznać specjalny zasiłek celowy, w myśl art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium trudna sytuacja materialna rodziny Strony, występująca niepełnosprawność w rodzinie nie są okolicznościami, które wystąpiły nagle i okazjonalnie, lecz należą do zdarzeń dotyczących codziennego życia Strony od dłuższego czasu. Okoliczności tych nie można traktować jako szczególnych, a więc odbiegających od typowych sytuacji, w jakich znajdują się inne osoby korzystające z pomocy społecznej. Nie jest to tym bardziej możliwe w sytuacji, gdy wiele osób ubiegających się o wsparcie nie posiada jakichkolwiek dochodów. Na potwierdzenie powyższego pogląd powołał wyrok NSA z dnia 23.11.2016r. (sygn. akt I OSK 1680/15).

W ocenie kolegium zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami ustawy o pomocy społecznej, a odmowa przyznania pomocy nie narusza granic swobodnego uznania, zatem może ostać się w obrocie prawnym. Materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy potwierdza ustalenia organu I instancji zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. które zobowiązują organ do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny zgodnie ze swobodną oceną dowodów.

W skardze na decyzję z dnia [...]r. [...] wniesionej do WSA w Gliwicach strona podniosła zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa. Jej zdaniem organy I i II instancji przy wydawaniu w/w decyzji naruszyły prawo materialne i przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .

Podkreśliła, że ustawa nie definiuje pojęcia szczególnie uzasadnionego przypadku w rozumieniu art. 41 u.p.s., pozwalając organom pomocy społecznej na elastyczne reagowanie na wszelkie sytuacje, w których znalazły się osoby albo rodziny o dochodach przekraczających kryterium dochodowe jednak wbrew twierdzeniu organów do tego przypadku zalicza się nie tylko sytuacje wywołane zdarzeniami losowymi lub klęskami żywiołowymi ale także szczególne położenie osób ubiegających się o przyznanie zasiłku np. z powodu przewlekłych chorób wymagających szczególnej opieki, leczenia lub rehabilitacji, którego skutki można ograniczyć skutecznie w najmłodszym wieku dziecka poprzez leczenie i rehabilitację.

Jakkolwiek przyznanie specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, to jednak nie powinno oznaczać dowolności gdyż organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, czego brak .

Oba rozstrzygnięcia organów były obarczone istotnymi wadami, w szczególności dotyczącymi ustalenia i rozważenia konkretnych okoliczności (dodatkowe przewlekłe schorzenie dziecka, nagły pobyt w szpitalu)przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Wśród ustaleń oraz rozważań wszystkich decyzji wydawanych w sprawie brak jest bowiem wyjaśnienia, czy wnioskowana potrzeba była niezbędna dla przygotowywania odpowiednich posiłków dla rodziny a w szczególności dla dziecka z odpowiednim żywieniem przy alergii pokarmowej czy cukrzycy skarżącej oraz ogrzewania domu wraz z ciepłą wodą w okresie zimowym grzewczym. Nie wyjaśniono tych wszystkich okoliczności, które skarżąca powoływała w swoich pismach, organy pominęły też fakty, że kolejne schorzenie młodszego syna było rozpoznane miesiąc przed złożeniem wniosku a z kolei miesiąc przed wydaniem decyzji GOPS w związku z nagłym zaostrzeniem AZS strona trafiła z synem do szpitala. Dodatkowe schorzenia, zmiana leczenia AZS skutkowały dużymi nakładami finansowymi dodatkowo okres grzewczy i nagła nieprzewidziana awaria kuchenki gazowo-elektrycznej która jest niezbędnym przedmiotem użytku domowego skutkowała wystąpieniem o pomoc do GOPS albowiem strona nie była i nie jest w stanie sama przezwyciężyć trudności których nie była w stanie przewidzieć i im przeciwdziałać.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Powtórzył w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do jej uchylenia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Na mocy art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie uznać przyjdzie, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja organu odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane zgodnie z prawem.

Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, o czym stanowi art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej nie mogą całkowicie wyręczać obywateli w wychodzeniu z życiowo trudnej sytuacji, jak też zaspokajać samodzielnie zrealizowanych przez nich potrzeb.

Przepis art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi bowiem, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Według art. 3 ust. 3 ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4). Istotne znaczenie dla zakresu udzielanej pomocy mają możliwości organów, których środki na ten cel są ograniczone.

Organ udzielając świadczeń z pomocy społecznej kieruje się uznaniem administracyjnym, tj. ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru pomocy do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają one celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Zatem sam fakt spełniania przesłanek ogólnych udzielenia pomocy społecznej nie oznacza prawa do świadczeń w danym konkretnym przypadku. Decyduje o tym całokształt okoliczności sprawy, a przede wszystkim rozmiar posiadanych przez organ środków finansowych na ten cel oraz liczba osób wnioskujących o przyznanie pomocy społecznej. Należy również pamiętać, że w przypadku decyzji uznaniowych, kontrola sądowa ograniczona jest jedynie do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania. Uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wyłącza natomiast zasadniczo sądową kontrolę zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej celowości czy słuszności, gdyż jest to kwestia zastrzeżona dla swobodnego uznania organu administracji.

Zgodnie z art. 39-40 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy z zastrzeżeniem art, 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł., zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł., zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny"

- przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

Stosownie do art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany;

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Nie można zatem z wymienionych formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż jej przyznanie jest obowiązkiem organu.

W niniejszej sprawie w sposób bezsporny ustalono, zważywszy na przeprowadzony wywiad środowiskowy i oświadczenie o dochodach, iż skarżąca prowadzi 3 osobowe gospodarstwo domowe, otrzymuje rentę socjalną 724,40 zł, 3 zasiłki pielęgnacyjne 459 zł, zasiłki rodzinne z dodatkami 419 zł, alimenty na synów 1000 zł (razem 2602 zł), co oznacza, że uzyskiwany przez nią dochód przekracza kryterium dochodowe wskazane w ustawie o pomocy społecznej 1542,00 zł , uprawniające do ubiegania się co do zasady o świadczenie z pomocy społecznej. Stronie w tej sytuacji, skoro dochód jej przekracza kwotę odpowiedniego dla niej kryterium dochodowego, niedopuszczalne było przyznanie zasiłku celowego, do którego prawo uzależnione jest od spełnienia tejże przesłanki (por. art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej). Jednocześnie jak ustalono w toku postępowania strona korzysta z pomocy usługowej i w naturze od swoich rodziców jak i ojca syna B.S.. Otrzymuje też świadczenie wychowawcze w kwocie 1000 zł, a z kwoty dochodu rodziny 2062,40 zł z pominięciem ujęcia w nim świadczenia wychowawczego ponosi wydatki związane z bieżącym utrzymaniem mieszkania, mediów, zakupu leków dojazdów syna do szkoły w kwocie 2036,40 zł.

Odnosząc się do odmowy przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego w pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej określa, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

W tym miejscu zauważyć należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że szczególne przypadki, o jakich mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, muszą być tak wyraziste i odbiegające od sytuacji osób spełniających kryterium dochodowe, że uzasadniają przyznanie tej szczególnej pomocy, a w konsekwencji prowadzi to do zrównania sytuacji osób osiągających dochody przekraczające przyjęty przez ustawodawcę próg dochodowy z sytuacją osób, które takich dochodów nie uzyskują (por. wyrok WSA w Gliwicach z dni 15 kwietnia 2008 r. o sygn. akt IV SA/GI 155/07 i wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 listopada 2009 r. o sygn. akt IV SA/Po 470/09, dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej w skrócie: "CBOS").

W orzecznictwie przyjmuje się, że przypadek powodujący przyznanie świadczenia na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej nie może należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących.

Ukształtował się pogląd, że "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu powołanego przepisu, to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak drastyczne, czy tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, ale do zdarzeń nadzwyczajnych.

Zasiłek celowy z art. 41 ustawy o pomocy społecznej może zatem być przyznany w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. O tym, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy (por.: wyroki NSA z dnia: 4 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1910/07; 15 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1083/11; 26 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 1623/11; 31 stycznia 2013 r. sygn. akt I OSK 1142/14; 26 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1303/13; z dnia 7 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2336/16; z dnia 9 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 1607/15; z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2954/15, wszystkie dostępne w CBOS).

W niniejszej sprawie uznano, że sytuacja życiowa, w jakiej znajduje się skarżąca nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, co uzasadniało odmowę przyznania specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organy szczegółowo wyjaśniły i rozważyły istotne dla rozstrzygnięcia wniosku okoliczności w treści kwestionowanych decyzji, odwołując się do obecnej sytuacji życiowej skarżącej .

Jednocześnie, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, organy pomocy społecznej nie powinny zastępować osób potrzebujących w podejmowaniu starań na rzecz zaspokajania ich niezbędnych potrzeb życiowych, lecz jedynie wspierać bądź uzupełniać te osoby. Udzielana im pomoc nie może bowiem prowadzić do utworzenia stałego źródła dochodu, gdyż nie taki jest cel ustawy o pomocy społecznej.

W przedmiotowej sprawie organom orzekającym nie można zarzucić naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i dowolności orzekania (art. 7 k.p.a.), jak i również naruszenia przepisów prawa materialnego, zwłaszcza art. 39 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Trudna sytuacja materialna skarżącej nie wiąże się z brakiem jakiegokolwiek dochodu po jeJ stronie, bowiem posiada co miesiąc stałe dochody w postaci renty socjalnej zasiłków rodzinnych, alimentów, zasiłków pielęgnacyjnych, świadczenia wychowawczego na 2 synów emerytury i dodatku pielęgnacyjnego, lecz z trudnością w wygospodarowaniu z tych dochodów środków na nabycie kuchenki gazowo elektrycznej i zakupu 1 tony węgla. Strona upatruje przesłanki do przyznania je specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na opisane cele także w jej szczególnej sytuacji życiowej spowodowanej przewlekłym schorzeniem dziecka i nagłym pobytem w szpitalu, koniecznością stosowania specjalnej diety przy alergii pokarmowej, cukrzycy strony skutkującymi koniecznością poniesienia dużych nakładów finansowych a pozbawiających jej możliwości zakupienia kuchenki i węgla z własnych środków .

Zdaniem Sądu organ w sprawie słusznie uznały iż ich istnienie nie wyczerpuje przesłanki szczególnego przypadku, o jakim mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności uzasadniające przyznanie zasiłku celowego specjalnego w tym istnienie długotrwałej choroby dzieci i strony nie stwierdzając by w aspekcie brzmienia regulacji art. 41 ustawy o pomocy społecznej uzasadniały przychylenie się do wniosku czemu dano wyraz w treści spornych decyzji.

Jeszcze raz należy wskazać, iż ocena potrzeb wnioskowanych przez skarżącą wymagała w pierwszej kolejności skonfrontowania z celami pomocy społecznej i jej możliwościami finansowymi w sytuacji gdy rolą pomocy społecznej nie jest niesienie pomocy w takim zakresie, by doprowadzić do zaspokojenie wszystkich zgłaszanych potrzeb osób i rodzin. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna ma zatem wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiać życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, jednakże rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Powyższe przepisy wyrażają zatem zasadę, że pomoc państwa ma charakter jedynie subsydiarny, tj. dopuszcza się interwencję organów państwa jedynie w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina nie ma możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych. Zatem osoba w pierwszej kolejności w ramach własnych środków i możliwości jest zobowiązania do zaspokojenia podstawowych potrzeb. Zdaniem Sądu przy dysponowaniu stałymi dochodami z różnych źródeł w kwocie ok. 3600 zł, korzystaniu z innych form pomocy społecznej, a to objęciem rodziny strony pomocą w zakresie zakupu żywności w ramach realizacji programu Operacyjnego POMOC żywnościowa 2014- 2020, której wydawanie rozpoczęto w dniu 27.10.2017 skutkuje oceną, iż strona winna poczynić takie kroki w ramach własnego budżetu, by w ramach własnych możliwości wygospodarować środki na zakup 1 tony węgla i na zakup kuchenki gazowo elektrycznej, która jakkolwiek zapewniając możliwość przygotowywania posiłków obecnie nie funkcjonuje w sposób dostatecznie prawidłowy.

Podkreślenia wymaga, że organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Są zatem upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że posiadane środki finansowe w pierwszej kolejności przeznaczane są na realizację podstawowych potrzeb życiowych w zakresie bieżącego utrzymania osób i rodzin nie posiadających dochodów bądź posiadających je w wysokości niższej od ustawowego kryterium, gdzie pomoc powinna być przede wszystkim skierowana do osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji materialnej, które np. nie posiadają w ogóle żadnych dochodów, zatem bez pomocy nie mogłyby samodzielnie egzystować.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, a organy pomocy społecznej w wystarczającym stopniu uzasadniły podstawy odmowy przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego.

W tym stanie rzeczy, skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji .