Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 461/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2020 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do usunięcia braków wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę


UZASADNIENIE

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie objęte zostało postępowanie zakończone postanowieniem Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwanego dalej: "Dyrektorem Oddziału") z dnia (...) grudnia 2019 r. o numerze (...), w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskiem z dnia (...) marca 2019 r. K. K. (zwany dalej: "Skarżącym") wystąpił o przyznanie płatności w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego w związku ze śmiercią rolnika na rok 2018. Do wniosku załączył kopię wniosku z dnia (...) marca 2019 r. o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym rolniku – A. P., złożonego w dniu (...) marca 2019 r. w Sądzie Okręgowym w P..

Postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. o sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w P. stwierdził nabycie spadku po zmarłym A. P.. Orzeczenie uprawomocniło się w dniu (...) października 2019 r.

Pismem z dnia (...) listopada 2019 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, przedkładając jednocześnie odpis postanowienia z dnia [...] września 2019 r. o sygn. akt [...], którego prawomocność potwierdzono w dniu [...] listopada 2019 r. W uzasadnieniu wniosku powołał się na to, że otrzymał prawomocne postanowienie dopiero w dniu [...] listopada 2019 r.

Postanowieniem z dnia (...) listopada 2019 r. o numerze (...), Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (zwany dalej: "Kierownikiem Biura") odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków we wniosku. Organ podniósł, że termin do złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku upłynął w dniu [...] listopada 2019 r. Natomiast okoliczność, że Skarżący zgłosił się po odbiór postanowienia do sądu w dniu [...] listopada 2019 r. nie świadczy o braku jego winy w uchybieniu terminowi. Tym samym wniosek nie mógł zostać uwzględniony.

Skarżący wystąpił z zażaleniem, w którym podniósł, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, bowiem nie został poinformowany o terminie 21 dni na złożenie prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie spadku od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia (...) grudnia 2019 r. Dyrektor Oddziału utrzymał w mocy postanowienie Kierownika Biura z dnia (...) listopada 2019 r., w całości podtrzymując stanowisko, że Skarżący nie wykazał, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W tym zakresie organ zauważył, że Skarżący nie wskazał, dlaczego postanowienie o nabyciu spadku złożył dopiero w dniu [...] listopada 2019 r., skoro uprawomocniło się ono w dniu (...) października 2019 r. Dyrektor Oddziału za nieuzasadnione uznał wywody zażalenia wskazując, że Skarżący składając wniosek z dnia (...) marca 2019 r. o przekazanie gospodarstwa rolnego – oświadczył (sekcja X – Oświadczenia i Zobowiązania, pkt 3), że znane są mu zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem. Zatem składając i podpisując wniosek Skarżący winien zapoznać się z jego treścią, a także przepisami regulującymi przyznanie płatności co pozwoliłoby na powzięcie wiedzy, co do obligatoryjnych załączników, jakie należy załączyć do wniosku oraz terminie, w jakim należy to uczynić. Skarżący natomiast zaniechał tych czynności, które okazały się istotne dla sprawy. Organ podkreślił, że nieznajomość przepisów w zakresie płatności, o które Skarżący wnioskuje, nie może stanowić o braku winy. Wskazał przy tym na szczególne regulacje ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o płatnościach"), które nakładają na organ obowiązek udzielania pouczenia beneficjentom tylko na ich żądanie. W związku z tym, producent rolny ubiegający się o uzyskanie płatności powinien własnym staraniem, należycie troszcząc się o swoje interesy dopełnić niezbędnych starań, aby uzyskać wiedzę na temat podstawowych zasad przyznawania poszczególnych rodzajów płatności. Konkludując Dyrektor Oddziału wskazał, że podjęte rozstrzygnięcie jest wynikiem braku należytej staranności, a nawet zaniedbania ze strony Skarżącego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Dyrektora Oddziału z dnia (...) grudnia 2019 r., Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, a także naruszenie przepisów procedury mających istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 9 w zw. z art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") oraz art. 3 ust. 2 pkt 1 i 3 w związku z art. 27 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy o płatnościach przez niedopełnienie obowiązku do należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mających znaczenie dla uzyskania przez Skarżącego uprawnienia, a także uchybienie obowiązkom organu do stania na straży praworządności przez nadużycie zaufania Skarżącego do organów, które udzieliły informacji w zakresie terminu do uzupełnienia wniosku po jego upływie, zatem z uwagi na brak znajomości szczegółowego przepisu ustawy dopuściły do działania Skarżącego pod wpływem błędu co do prawa, a nadto w sposób nieuzasadniony zarzuciły Skarżącemu "brak należytej staranności, a nawet zaniedbanie". Zdaniem Skarżącego, w sytuacji, gdy wzór wypełnionego przez niego wniosku o przyznanie dopłaty wymuszał złożenie oświadczenia o znajomości warunków jej przyznania, to już taka jego treść winna obligować organ do udzielenia podstawowych informacji, jak termin do jego uzupełniania. Wskazał, że w chwili składania wniosku otrzymał jedynie krótki dokumentu potwierdzający jego przyjęcie, ponadto w sprawie nie skierowano do niego ani informacji, ani wezwania do uzupełniania braków wniosku, co naruszyło również art. 64 § 2 k.p.a.

Rozwijając zarzuty Skarżący wskazał, że ARiMR jest organem wyspecjalizowanym w zakresie stosowania przepisów ustawy o płatnościach, zaś on jest spadkobiercą producenta rolnego, który dopiero zobowiązywał się prowadzenia gospodarstwa rolnego, zatem nie miał dotychczas sposobności ani możliwości zapoznania się z bardzo szczegółowym przepisem ustawy, dobrze znanym organowi. Już ta dysproporcja narusza zarówno zasadę zaufania do organów administracji publicznej jak i zasadę praworządności. Zdaniem Skarżącego, działania ARiMR zmierzyły do wyzyskania jego błędu i zaniechań wynikających z wprowadzenia w błąd. Podkreślił przy tym, że nie jest profesjonalistą w dziedzinie prawa i nie można wymagać od niego tak szerokiej wiedzy prawniczej odnoszącej się do szczególnego aktu prawnego jakim jest ustawa o płatnościach. W jego ocenie, niedochowanie terminu na złożenia prawomocnego postanowienia wynikało ze zbyt dużego zaufania do działań administracji publicznej, zatem nieuprawnione jest zarzucenie mu braku staranności w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego.

Kontrolując sprawę w ramach swoich kompetencji, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zapadłe postanowienia odpowiadają prawu.

Wymaga przypomnienia w pierwszej kolejności, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o płatnościach, w przypadku śmierci rolnika, która nastąpiła w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do dnia doręczenia decyzji w sprawie o przyznanie tych płatności, płatności bezpośrednie przysługują jego spadkobiercy, który spełnia warunki określone w tym przepisie, wstąpi do postępowania zainicjowanego przez rolnika w terminie 7 miesięcy od otwarcia spadku, oraz dokona wskazanych w przepisie czynności. Obowiązki spadkobiercy zmarłego rolnika obejmują między innymi obowiązek przedłożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w terminie 21 dni od dnia uprawomocnienia się tego postanowienia. Podkreślić należy, że postępowanie w zakresie przyznawania płatności jest sformalizowane, nakłada na strony obowiązek dokonywania czynności w określonej formie i terminach, których zaniechanie pociąga negatywne skutki dla wnioskodawcy.

Stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy prawidłowo i nie jest on sporny. Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. o sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w P. stwierdził nabycie spadku po zmarłym A. P., zaś orzeczenie to stało się prawomocne od dnia [...] października 2019 r. Termin do złożenia prawomocnego postanowienia upłynął z dniem [...] listopada 2019 r., natomiast wymagany dokument (prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku) został wniesiony przez Skarżącego w dniu [...] listopada 2019 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia.

Termin określony w art. 27 ust. 5 ustawy o płatnościach jest ustawowym terminem procesowym, do którego mają zastosowanie przepisy k.p.a. (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 29 października 2012 r. o sygn. akt II GPS 3/12; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że termin ten – co do zasady – może zostać przywrócony.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z kolei, w myśl art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje to, że Skarżący faktycznie uchybił terminowi do złożenia prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, jak również i to, że wniosek o przywrócenie terminu złożył w sposób prawidłowy, to jest z zachowaniem ustawowego terminu 7 dni, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.).

Rozstrzygnięcie sporu sprowadza się natomiast do ustalenia, czy Skarżący uchybił terminowi bez swojej winy, gdyż jak wywodzi, nie został poinformowany przez pracowników Agencji i nie miał stosownej wiedzy, co do tego, że prawomocne postanowienie sądu należy złożyć w terminie 21 dni od dnia jego uprawomocnienia, zatem działał pod wpływem wywołanego przez organ błędu co do prawa, co wyłącza jego winę w uchybieniu terminu.

W tak zakreślonym sporze rację należało przyznać działającym w sprawie organom. W ocenie Sądu, prawidłowo bowiem uznały one, że wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie uprawdopodobnił on, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 k.p.a.).

Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, brak winy wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Jedynie bowiem gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji, brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jakiej należy wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

Rozważania rozpocząć wypada od analizy przepisów art. 27 ust. 4 pkt 2 lit. b i ust. 5 ustawy o płatnościach. Wprowadzona w nich konstrukcja zakłada, że w przypadku, gdy nie zostało zakończone postępowanie sądowe o stwierdzenie nabycia spadku, to spadkobierca dołącza do wniosku o płatności – kopię wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. Czyni to zadość wymogom formalnym wniosku (złożonego w trakcie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym rolniku). Natomiast po wydaniu przez sąd postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, wnioskodawca (spadkobierca) obowiązany jest złożyć prawomocne postanowienie – w terminie 21 dni od dnia jego uprawomocnienia się. Przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie powoduje, że to na wnioskodawcy, który złożył wniosek o płatność wraz z kopią wniosku o stwierdzenie nabycia spadku spoczywa ciężar dopełnienia powinności określonej w art. 27 ust. 5 ustawy o płatnościach. Innymi słowy, spadkobierca winien nie tylko dopilnować czy postępowanie w sprawie nabycia spadku zostało zakończone postanowieniem, ale również czy postanowienie sądu stało się prawomocne, a w takim przypadku uzyskać odpis prawomocnego postanowienia i złożyć organowi. Zwrócić należy uwagę, że w omawianym przypadku nie mamy jednak do czynienia z brakiem formalnym wniosku podlegającym uzupełnieniu na wezwanie organu. Omawiana konstrukcja zakłada bowiem, że skoro spadkobierca złożył wniosek w warunkach określonych w art. 27 ust. 4 pkt 2 ustawy o płatnościach, to wniosek ten nie był dotknięty brakiem formalnym, bowiem ustawodawca dopuścił posłużenie się alternatywnymi dokumentami, określonymi w punktach od 1 do 3 wskazanego przepisu (poprzez użycie spójnika "albo"). Natomiast z mocy regulacji wprowadzonej w jego ust. 5 – po złożeniu wniosku kompletnego formalnie, spadkobierca obowiązany był dopełnić określonego tam warunku, w przewidzianym terminie. Tym samym nie sposób było zarzucić organowi naruszania art. 64 § 2 k.p.a., obligującego do wezwania o usunięcie braków formalnych we wniosku.

Zdaniem Sądu, zaaprobować należy ocenę dokonaną przez organy, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku zawinienia w uchybieniu terminu do złożenia prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Wbrew twierdzeniom skargi uznać trzeba, iż posiadał on wiedzę, że w przypadku wniosku transferowego, złożonego w trakcie toczącego się postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym rolniku, warunkiem koniecznym do przyznania płatności objętych tym wnioskiem jest przedłożenie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w terminie określonym art. 27 ust. 5 ustawy o płatnościach. Potwierdzeniem tego jest zawarte we wniosku z dnia [...] marca 2019 r. własnoręcznie podpisane oświadczenie, złożone w rubryce X. Oświadczenia i Zobowiązania. Jak wynika z punktu 3 tej rubryki, Skarżący oświadczył, że znane są mu zasady przyznawania płatności objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Zauważyć przy tym należy, że oświadczenie to zawiera stwierdzenie "znane mi są", nie zaś stwierdzenie, że wnioskodawcę "pouczono" o właściwych przepisach. Tym samym nie sposób jest przy takiej treści oświadczenia wyprowadzać zarzutu, że wnioskodawca nie został pouczony o zasadach przyznawania płatności, czy też dopatrywać się naruszenia obowiązku informacyjnego ze strony pracowników Agencji, skoro sam potwierdził, że zasady te są mu znane. Dodać wypada, że udział w płatnościach wiąże się nie tylko z korzyściami, ale również z określonymi obowiązkami rolnika, które powinny być mu znane już na etapie wnioskowania o pomoc przewidzianą w ustawie o płatnościach, co uzasadnia zamieszczenie w formularzu wniosku oświadczenia o takiej treści.

Kontynuując powyższy wątek, mając przy tym na względzie, że skarga zarzuca naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady wyrażonej w art. 9 k.p.a., istotne staje się omówienie szczególnych regulacji ustawy o płatnościach, modyfikujących owe zasady ogólne na potrzeby postępowania o przyznanie płatności. Ustawa o płatnościach w art. 3 ust. 2 ma regulacje odmienne od przepisów k.p.a. zawartych w rozdziale 2 działu I. Zgodnie, bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Natomiast art. 3 ust. 2 pkt 1, 2, 3 i 4 tej ustawy stanowi, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania: 4) zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepis art. 81 k.p.a. nie stosuje się. Porównanie przytoczonej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. zgodnie, z którą organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Ustawodawca w art. 3 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o płatnościach ograniczył też stosowanie zasady informowania stron przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). W konsekwencji podnieść należy, że wskazany w skardze przepis art. 9 k.p.a nie znajdował zastosowania w kontrolowanym postępowaniu. Zgodnie z powołanymi wyżej regulacjami, zarówno udzielanie pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na wynik sprawy, jak i zapewnienie czynnego udziału stronom w każdym stadium postępowania następuje na wniosek (żądanie) strony. Wniosek taki musi zostać wyrażony wprost. Wobec niezłożenia przez Skarżącego wniosków w tym zakresie, zarzut naruszenia zasad ogólnych k.p.a. nie znajduje uzasadnienia.

Podkreślenia wymaga również rzecz niezwykle istotna, tak dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, jak i dla obalenia generalnego przekonania Skarżącego, co do powinności ciążących na pracownikach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz jej organach. Na tle omówionych wyżej szczególnych regulacji ustawy o płatnościach jednolicie prezentowany jest w judykaturze pogląd, że prawo do uzyskiwania płatności rolniczych związanych z gospodarowaniem gruntami rolnymi nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym. Wynika z przepisów krajowych i unijnych wytyczonych szczegółowymi regulacjami prawa Unii Europejskiej. Wymaga zatem od beneficjentów tych płatności profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać. Nakłada to na nich również obowiązki w zakresie proceduralnej staranności, w których wypełnianiu nie mogą ich zastąpić organy Państwa. Rolnik – potencjalny beneficjent, składając wniosek o płatności składa również oświadczenie o znajomości prawa i reguł związanych z przyznawaniem płatności. Rodzi to konsekwencje w postaci uznania, także przez organy, że jego autor zna prawo i reguły dotyczące uzyskiwania płatności. Instytucje takie jak Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mają służyć pewną pomocą rolnikom, ale tylko o tyle, o ile jednoznacznie o taką pomoc się zwracają (tak m. in. w wyrokach NSA: z dnia 31 stycznia 2019 r. o sygn. akt I GSK 1119/18; z dnia 8 stycznia 2020 r. o sygn. akt I GSK 953/19; z dnia 11 marca 2020 r. o sygn. akt 1704/19).

Uwzględniając wszystko powyższe nie można przyjąć, że Skarżący wykazał brak winy w uchybieniu terminu. Skarżący nie przedstawił bowiem takich obiektywnych i niezależnych od niego okoliczności, które uniemożliwiły mu wystąpienie do sądu o odpis postanowienia po jego uprawomocnieniu, tak by dochować terminu 21 dni do jego złożenia w organie. Nie uprawdopodobnił również, że uchybienie terminu nastąpiło pomimo tego, że podjął działania mające na celu zabezpieczenie się w jego dotrzymaniu. W szczególności nie wykazał, że zapoznał się z przepisami regulującymi postępowanie, które sam zainicjował, czy też, że poszukiwał pomocy pracowników organu, bądź profesjonalnego doradcy czy prawnika, a mimo tego nie dotrzymał terminu. Dostrzec przy tym wypada, że uzasadnienie wniosku z dnia [...] listopada 2019 r. o przywrócenie terminu w istocie ogranicza się do wskazania daty uzyskania wymaganego dokumentu i nie zawiera żadnych wyjaśnień, jakie to względy spowodowały, że prawomocne postanowienie otrzymał dopiero w dniu [...] listopada 2019 r., czy też argumentów przekonywujących o dołożeniu wszelkich starań w uzyskaniu tego dokumentu w takim czasie, by możliwe było dochowanie terminu jego przedłożenia organowi. W tym stanie rzeczy nie jest pozbawione racji stanowisko Dyrektora Oddziału o braku należytej staranności w dbaniu o własne sprawy przez Skarżącego. Odnosząc się z kolei do wywodów prezentowanych na etapie postępowania sądowoadministracyjnego nie sposób zaaprobować zapatrywania, jakoby formularz wniosku "wymuszał" złożenie oświadczenia o znajomości zasad przyznawania płatności. Gdyby bowiem przyjąć stanowisko Skarżącego, zgodnie z którym oświadczenie o tym, że zasady te są mu znane podpisał tylko dlatego, że wymagał tego wzór formularza wniosku (z którym dobrowolnie wystąpił), to należałoby uznać, że – w świetle wywodu skargi o nieznajomości owych przepisów – złożył on fałszywe oświadczenie, ewentualnie, że podpisał je bez zapoznania się z jego treścią, co obciąża samego Skarżącego i nie może być traktowane jako błąd co do prawa spowodowany przez organ bądź pracowników zatrudnionych w urzędzie obsługującym organ.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w orzecznictwie podkreśla się, że nieznajomość prawa nie może być uznawana za usprawiedliwioną przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie czynności w terminie zakreślonym przez odpowiednie przepisy (por. postanowienie SN z dnia 25 lutego 1998 r. o sygn. akt II UKN 519/97; postanowienia NSA: z dnia 17 czerwca 2008 r. o sygn. akt II OZ 597/08; z dnia 8 kwietnia 2009 r. o sygn. akt II GZ 71/09). Niemniej jednak, w konkretnych okolicznościach, w połączeniu z działaniami lub zaniechaniami organu administracji publicznej może prowadzić do oceny, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z tą ostatnią sytuacją nie mamy jednak do czynienie w kontrolowanej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych, Skarżący nie występował w toku postępowania wywołanego jego wnioskiem z żądaniem udzielenia mu pouczeń co do okoliczności prawnych, a zatem już z tego względu nie można przyjąć, że Kierownik Biura ponosi odpowiedzialność za niewiedzę bądź błędne przekonanie Skarżącego, co do biegu ustawowego terminu zakreślonego na złożenie dokumentu. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że wnioskodawca nie może przerzucać na organy Agencji odpowiedzialności za niepodjęcie działań zmierzających do ochrony własnych interesów (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 2018 r. o sygn. akt II GSK 1159/16). Zgodzić należy się również z Dyrektorem Oddziału, że sytuację wnioskowania o płatności można porównać do rozpoczęcia prowadzenia profesjonalnej działalności gospodarczej, a zatem Skarżący winien być zorientowany w zasadach, które warunkują stanie się ich beneficjentem. Z tej perspektywy bez znaczenia pozostaje okoliczność, że Skarżący dopiero wstępował w miejsce zmarłego rolnika i nie posiadał doświadczenia w staraniu się o przyznanie płatności.

Z tych wszystkich względów Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie są prawidłowe, zaś podniesione w skardze zarzuty nie mogły doprowadzić do jej uwzględnienia.

Sąd nie dopatrzył się nadto innego naruszenia przepisów, tak prawa materialnego, jak i procesowego. Przypomnieć należy, że to na wnoszącym wniosek o przywrócenie terminu spoczywa – stosowanie do art. 58 § 1 k.p.a. – obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Omawiany przepis nie może być interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż jest wyjątkiem od zasady, że czynności procesowe powinny być dokonywane w terminie. Należy podkreślić, że dla przywrócenia terminu nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organ, ponieważ wystarczy uprawdopodobnienie, że zainteresowany nie dotrzymał terminu bez swojej winy. Jednakże to nie na organie, lecz na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że mimo dochowania należytej staranności nie był w stanie dokonać czynności procesowej w terminie. Wobec tego pamiętać należy, że w przypadku nieuprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi organ nie ma obowiązku wyjaśniania, czy w okolicznościach sprawy brak winy miał miejsce (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2012 r. o sygn. akt I FSK 1186/11).

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.