Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 2631/17
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2019-12-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant asystent sędziego Anna Armińska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Op 202/17 w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, we wznowionym postępowaniu, decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Op 202/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, we wznowionym postępowaniu, decyzji w sprawie rozgraniczenia nieruchomości.

Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy:

W pismach z dnia 26 marca 2007 r. i 25 kwietnia 2007 r., skierowanych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, skarżący zakwestionował przeprowadzone w 1982 r. rozgraniczenie drogi gminnej nr [...] z działką nr [...] oraz podał, że w tej sprawie Naczelnik Gminy Rudniki wydał decyzję z dnia [...] lipca 1982 r. nr [...].

Pismem z dnia 8 maja 2008 r. skarżący wniósł podanie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Gminy Rudniki z dnia [...] lipca 1982 r. w sprawie zakończenia rozgraniczenia nieruchomości oraz o uchylenie tego rozstrzygnięcia w części dotyczącej rozgraniczenia drogi gminnej nr [...] z działką nr [...]. Zarzucił, że protokół rozgraniczeniowy nie został okazany ówczesnej właścicielce nieruchomości nr [...] – S. P. (matce wnioskodawcy) i że nie uczestniczyła ona w postępowaniu. Zarzucił sfałszowanie protokołu z czynności rozgraniczeniowych, polegające na umieszczeniu w tym dokumencie podpisu jego matki, która nie brała udziału w czynnościach prowadzonych przez uprawnionego geodetę, a także nie otrzymała decyzji z dnia [...] lipca 1982 r.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., nr [...] Wójt Gminy Rudniki odmówił uchylenia ww. decyzji Naczelnika Gminy Rudniki z dnia [...] lipca 1982 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na odwrocie decyzji z dnia [...] lipca 1982 r. pod pozycją 24 jako stronę postępowania wskazano "Ob. P. S. zam. [...]". Zdaniem organu decyzja została wysłana na podany adres, pod którym zamieszkiwała wówczas S. P. Dodał też, że korespondencja ta zostałaby odesłana do urzędu, gdyby adres był niezgodny lub niewłaściwy. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika natomiast, że S. P. decyzję odebrała 11 września 1982 r. Ponadto S. P. brała udział w postępowaniu rozgraniczeniowym oraz podpisała protokół wskazania granic bez uwag.

W tej sytuacji organ stwierdził, że w postępowaniu rozgraniczeniowym nie zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Organ wyjaśnił również, że przesłanka wskazana w art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a. ma miejsce wówczas, gdy przestępstwo, w wyniku którego wydano decyzję, zostanie orzeczone przez sąd karny. Z okoliczności sprawy nie wynika, by taka sytuacja miała miejsce. W aktach sprawy znajduje się bowiem jedynie postanowienie z dnia 28 stycznia 2008 r. o umorzeniu postępowania karnego w sprawie sfałszowania podpisu S. P. Reasumując organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki wznowieniowe.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł T. P.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia [...] września 2016 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu decyzji organ zwrócił uwagę, że skarżący powołał się na dwie przesłanki wznowieniowe określone w art. 145 § 1 pkt 2 i 4 K.p.a., tj. sfałszowanie na protokole z czynności rozgraniczeniowych podpisu matki – S. P., oraz brak udziału matki w całym postępowaniu związanym z rozgraniczeniem działek o numerach [...] i nr [...]. Odnosząc się do pierwszej przesłanki Kolegium wyjaśniło, że w sprawie wydane zostało postanowienie Prokuratury Rejonowej w Oleśnie o umorzeniu dochodzenia w sprawie podrobienia podpisu S. P. na protokole granicznym w miejscowości C. ks. nr robót [...], zwrotnym poświadczeniu odbioru pisma z 10 września 1982 r. w sprawie przesunięcia znaków granicznych drogi (...), tj. o przestępstwo z art. 270 § 1 K.k. i art. 277 K.k., ze względu na przedawnienie karalności przestępstwa w sprawie przesunięcia znaków granicznych. Brak jest zatem w tym zakresie stosownego orzeczenia sądu, co oznacza brak podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a.

Organ rozważył również kwestię zarzucanego przez skarżącego podrobienia podpisu strony postępowania rozgraniczeniowego, w kontekście przesłanki zawartej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Jednakże i w tym przypadku, jak wskazał organ, brak jest potwierdzenia sfałszowania dowodu w stosownym orzeczeniu sądu lub innego organu. Nie doszło więc do wyczerpania przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a.

Ponadto, w ocenie Kolegium, brak jest dowodu, że S. P. nie uczestniczyła w postępowaniu rozgraniczeniowym zakończonym decyzją z dnia [...] lipca 1982 r. W tym zakresie organ argumentował, że matka wnioskodawcy nosiła imię S., natomiast zmarły wcześniej ojciec miał na imię S. W takiej sytuacji nie można wykluczyć, że podczas sporządzania opisanych dokumentów doszło do omyłki, która jednakże nie pozbawiła matki skarżącego możliwości uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu. Świadczy o tym czytelny podpis umieszczony na protokole granicznym pod poz. 24, z którego wynika, że złożyła je osoba o nazwisku P. Natomiast stwierdzenie skarżącego, że matka zawsze podpisywała się imieniem i nazwiskiem, nie wyklucza w żaden sposób sytuacji, w której matka, podpisując ten czy inny dokument, użyła jedynie nazwiska. Subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że nigdy tego nie czyniła, jest niemożliwe z uwagi na upływ czasu do zweryfikowania i nie może stanowić dowodu na okoliczność, że jego matka nie brała udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym, oraz że celowo została w nim pominięta. Tym bardziej, że decyzję nadaną na poczcie 10 września 1982 r. odebrała, oraz podpisała zwrotne potwierdzenie odbioru nazwiskiem P. i niepełnym imieniem "S.", poprzedzając podpis datą "11.09" oraz mało czytelną nazwą najprawdopodobniej miejscowości Ż. (siedziba poczty).

W przekonaniu Kolegium, omyłka w imieniu adresata postanowienia o wszczęciu postępowania i decyzji nie może przesądzać o braku udziału matki skarżącego w postępowaniu rozgraniczeniowym. Przedstawione przez stronę okoliczności nie świadczą o prowadzeniu postępowania przez organ w sposób uniemożliwiający jego matce uczestniczenie w toczącym się postępowaniu, bowiem - mimo błędnego imienia w wymienionych dokumentach - nie była pozbawiona udziału w rozgraniczeniu dotyczącym m.in. nieruchomości stanowiącej jej własność. Prowadzący wówczas postępowanie organ administracji publicznej dopełnił spoczywającego na nim obowiązku zawiadomienia o nim matki skarżącego jako strony. Kolegium podniosło, że skoro istotnym elementem przesłanki wznowienia postępowania jest pozbawienie strony możliwości udziału w tym postępowaniu i to bez jej winy, należy stwierdzić, że sytuacja taka nie miała miejsca, a zatem słusznie organ pierwszej instancji odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji. Końcowo Kolegium podało, że przedmiotowa decyzja opatrzona została pieczęcią nagłówkową o treści "Naczelnik Gminy w Rudnikach", podpis pod decyzją, jak to wynika z treści pieczęci służbowej, złożyła I. K., która działała w zastępstwie Naczelnika Gminy (skrót "W/z"), natomiast funkcja, jaką pełniła w organie, umieszczona na pieczęci jest nieczytelna. Nie świadczy to jednak o wydaniu decyzji przez organ nieuprawniony. Organ dodał, że pełnienie funkcji sekretarza partii politycznej nie stanowiło w 1982 r. przeszkody w zatrudnieniu takiej osoby w organie administracji publicznej i upoważnieniu jej przez organ administracji publicznej do podpisywania w jego imieniu wydawanych przez ten organ rozstrzygnięć.

W skardze na powyższą decyzję T. P. podkreślił, że jego matka - począwszy od wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego aż do jego zakończenia decyzją z dnia [...] lipca 1982 r. - nie była traktowana jak strona. Brak jest bowiem jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że było inaczej. Zdaniem skarżącego, podpisy na dokumentach, na których pojawia się nazwisko P. były sfałszowane lub podrobione. Nie można też przyjąć, że nastąpiła omyłka imienia, ponieważ w okresie późniejszym omyłka ta byłaby sprostowana. W ocenie skarżącego, wadliwa jest również sugestia, że każda osoba o nazwisku P. to S. P. Ponadto skarżący nie zgodził się z twierdzeniem, że sporna decyzja została prawidłowo podpisana. Skoro natomiast decyzja ta została skierowana do S. P., to nie mogła zostać doręczona przez pracowników Poczty S. P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalając skargę zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajduje się jedynie postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie podrobienia podpisu S. P. na protokole granicznym w miejscowości C. ks. nr robót [...], zwrotnym poświadczeniu odbioru pisma z 10 września 1982 r. w sprawie przesunięcia znaków granicznych drogi (...), tj. o przestępstwo z art. 270 § 1 K.k. i art. 277 K.k., ze względu na przedawnienie karalności przestępstwa w sprawie przesunięcia znaków granicznych. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, Kolegium zasadnie uznało, że w sprawie brak jest podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a.

Zdaniem Sądu, Kolegium zasadnie rozważyło również wystąpienie podstawy wznowieniowej, o której stanowi art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Skarżący nie zakwestionował skutecznie prawdziwości podpisu matki poprzez uzyskanie w tym zakresie stosownego orzeczenia sądu lub innego organu, a zatem nie wystąpiła również przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a.

Reasumując Sąd stwierdził, że samo subiektywne przekonanie skarżącego, że złożone w toku postępowania rozgraniczeniowego podpisy nie są podpisami S. P., bez przedstawienia sądowego orzeczenia o ich sfałszowaniu, w świetle prawa nie jest wystarczające i nie może stanowić przesłanki wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 lub też pkt 1 K.p.a.

W przekonaniu Sądu w sprawie nie zachodzi również przewidziany w art. 145 § 2 K.p.a. wyjątek pozwalający na odstąpienie od wymagania stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, bowiem przedstawiane przez skarżącego okoliczności nie wskazują na sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa, a tym bardziej nie można mówić o oczywistości sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa. Fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości, a do stwierdzenia tego faktu nie trzeba dysponować specjalistyczną wiedzą z danego zakresu ani prowadzić postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. W sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że - jak twierdzi skarżący - podpis matki na protokole z czynności rozgraniczeniowych był oczywiście fałszywy. Ponadto w sprawie nie wystąpiła druga przesłanka konieczna dla zastosowania art. 145 § 2 K.p.a., a mianowicie nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.

Przechodząc do kolejnej przesłanki wznowienia wskazanej przez skarżącego, określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., Sąd wskazał, że skarżący nie wykazał, że jego matka S. P. nie brała udziału w postępowaniu rozgraniczeniowym z 1982 r. dotyczącym nieruchomości stanowiącej jej własność. Twierdzeniom skarżącego o pozbawieniu matki uczestnictwa w tym postępowaniu przeczą dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Sąd dostrzegł, że S. P. została zawiadomiona przez organ o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego, co wynika z postanowienia z dnia [...] czerwca 1982 r. Została jej doręczona również decyzja z dnia [...] lipca 1982 r. w sprawie zakończenia rozgraniczenia nieruchomości, co poświadczyła na potwierdzeniu odbioru pisma przez złożenie podpisu "P. S.". Matka skarżącego była również obecna podczas rozprawy granicznej przeprowadzonej przez geodetę, co potwierdza protokół graniczny z dnia 19 lipca 1982 r. Poza tym przedmiotowy protokół został podpisany przez S. P. bez uwag. Sąd dostrzegł, że wprawdzie opisane dokumenty zawierały błąd w imieniu strony, którą konsekwentnie określano jako S. zamiast S., niemniej jednak wszystkie te pisma były kierowane pod właściwy adres zamieszkania – "[...]" i pod tym adresem odbierane, co potwierdzają stosowne podpisy nazwiskiem "P.". Natomiast skarżący w żaden sposób nie dowiódł, że pod adresem "[...]" mieszkała S. P., która nie była stroną postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł T. P., zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 84 § 1 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy organy obu instancji dopuściły się rażących uchybień związanych z zaniechaniem ustalenia pełnego stanu faktycznego sprawy oraz przeprowadzenia istotnych dla sprawy dowodów, w tym przede wszystkim dowodu z przesłuchania skarżącego oraz opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego na okoliczność stwierdzenia naniesienia podpisu na protokole granicznym oraz potwierdzeniu odbioru decyzji z dnia [...] lipca 1982 r. przez inną osobę aniżeli S. P.;

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy organy obu instancji błędnie uznały, że zaskarżona decyzja z dnia [...] lipca 1982 r. nie została wydana w związku z przestępstwem polegającym na sfałszowaniu podpisu S. P. na protokole granicznym oraz potwierdzeniu odbioru decyzji z dnia [...] lipca 1982 r.;

3) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy organ niesłusznie uznał, że S. P. nie została pozbawiona możliwości działania w sprawie, choć decyzja z dnia [...] lipca 1982 r. nigdy nie została jej doręczona;

4) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 3 K.p.a. poprzez oddalenie skargi ze względu na niewykazanie orzeczeniem sądowym, że podpis S. P. został na protokole granicznym oraz potwierdzeniu odbioru decyzji z dnia [...] lipca 1982 r. sfałszowany, podczas gdy można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa;

5) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. względnie art. 151 § 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy organy obu instancji winny uchylić dotychczasową decyzję i wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy względnie stwierdzić wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;

2) zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji Sądu. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przypomnieć należy, że Naczelnik Gminy Rudniki w dniu [...] lipca 1982 r. wydał decyzję w sprawie rozgraniczenia drogi gminnej stanowiącej działkę nr [...] z szeregiem działek graniczących z drogą gminną w tym miedzy innymi z działką nr [...] stanowiącą wówczas własność matki skarżącego S. P., decyzja ta stała się ostateczna. W 2007 r. T. P., spadkobierca S. P. zmarłej 31 października 1996 r. (postanowienie Sądu Rejonowego w Oleśnie z 13 sierpnia 1997 r.) wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania rozgraniczeniowego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 1982 r. w części dotyczącej działki nr [...]. Postępowanie o wznowienie postępowania jest postępowaniem nadzwyczajnym i składa się z dwóch etapów. Pierwszy etap to wszczęcie postępowania o wznowienie postępowania, które zgodnie z art. 149 § 1 K.p.a. następuje w drodze postanowienia, na tym etapie organ bada wyłącznie czy zachowany został termin do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania oraz czy została wskazana przesłanka wznowieniowa określona w art. 145 § 1 K.p.a. Natomiast w drugim etapie postępowania wznowieniowego organ bada, czy wystąpiły wskazane przyczyny wznowienia oraz może prowadzić postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Zgodnie bowiem z art. 149 § 2 K.p.a. postanowienie o wznowieniu stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Dostrzegamy zatem, że zagadnieniem pierwszoplanowym, które musi zostać wyjaśnione, po wznowieniu postępowania, to zbadanie i ustalenie, czy podawane we wniosku o wznowienie postępowania przyczyny wznowieniowe rzeczywiście wystąpiły. Dopiero gdy organ stwierdzi, że wskazane przyczyny wystąpiły może prowadzić postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W niniejszej sprawie wnioskodawca, obecnie skarżący kasacyjnie, jako przesłanki wznowieniowe wskazał przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 4 K.p.a. Stąd też organ, po wznowieniu postępowania, w pierwszej kolejności badał, czy przesłanki te rzeczywiście zostały spełnione, ustaliwszy zaś, że wskazane przyczyny wznowienia nie wystąpiły, to w konsekwencji organ nie mógł przejść do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Stąd też organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2016 r. o odmowie uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 1982 r. w sprawie rozgraniczenia, a organ II instancji decyzją z dnia [...] września 2016 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej należy wyraźnie podkreślić i zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowo kontroli zaskarżonej decyzji, a w uzasadnieniu wyroku odniósł się szczegółowo do wszystkich kwestii faktycznych i prawnych istotnych z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy.

Sąd I instancji szczegółowo odniósł się do ustaleń poczynionych przez organ oraz dokonał ich własnej oceny z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, co znalazło wyraz w uzasadnieniu wyroku, równocześnie wskazując dlaczego skarga jest niezasadna, a w konsekwencji nie może być uwzględniona. Uzasadnienie wyroku spełnia wszelkie wymogi określone w art. 141 § 4 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni akceptuje stanowisko prawne zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej sformułowanych w pkt 1 i w pkt 2, a dotyczących z jednej strony nieprzeprowadzenia przez organy dowodów na okoliczność, że podpis S. P. na protokole granicznym, jak również na potwierdzeniu odbioru decyzji rozgraniczeniowej został dokonany przez inną osobę, a w konsekwencji błędnego przyjęcia, że decyzja nie została wydana w związku z przestępstwem sfałszowania podpisu, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie.

Przede wszystkim zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Aby skutecznie wykazać istnienie tej przesłanki wznowieniowej musi mieć miejsce fakt popełnienia przestępstwa. Przestępstwo stwierdzone jest prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego uprawnionego organu, a nadto pomiędzy wydaniem decyzji, a popełnieniem przestępstwa istnieje związek przyczynowy. Ponadto należy wyraźnie zaznaczyć, że przesłanka wznowienia postępowania wskazana w art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a. ograniczona jest przedmiotowo wyłącznie do stanów faktycznych, w których wydana decyzja była wynikiem przestępstwa, w którym czyn karalny skierowany był wobec funkcjonariusza publicznego, lub funkcjonariusz publiczny uczestniczył w czynie karalnym, w wyniku którego została wydana decyzja. Tak więc art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a. odnosi się wyłącznie do przestępstw dotyczących wydania decyzji przez organ administracji publicznej, a zatem przestępstw przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego określonych w rozdziale XXIX K.k. (por. też B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z 16 listopada 2012 r. sygn. akt I FSK 1930/11, OSP 2015/1/11, odnośnie analogicznych przepisów ordynacji podatkowej).

W rozpoznawanej sprawie skarżący twierdzi, że doszło do popełnienia przestępstwa polegającego "na podrobieniu podpisu" jego matki w postępowaniu rozgraniczeniowym, lecz twierdzenia te nie zostały poparte stosownym orzeczeniem sądu lub innego organu. Stąd też słuszne jest stanowisko Sądu I instancji, że znajdujące się w aktach sprawy postanowienie Prokuratury Rejonowej w Oleśnie z dnia 5 lutego 2008 r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie podrobienia podpisu S. P., ze względu na przedawnienie karalności przestępstwa nie może stanowić dowodu uzasadniającego spełnienie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a. Natomiast taką przesłankę może stanowić postanowienie Sądu o umorzeniu postępowania karnego wobec przedawnienia karalności czynu. Skarżący wskazując, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a. została spełniona opiera swoje stwierdzenie wyłącznie na własnym przekonaniu, że nie są to podpisy jego matki. Skarżący nie przedkłada na tę okoliczność żadnych dowodów, a wręcz żąda, aby organ administracji w postępowaniu wznowieniowym przeprowadził dowody na okoliczność, czy decyzja rozgraniczeniowa z 1982 r. nie została wydana w wyniku przestępstwa. Postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną jest postępowaniem nadzwyczajnym, a nie postępowaniem zwykłym, stąd też wnosząc o wszczęcie takiego postępowania to wnioskodawca ma wykazać, że przesłanka wznowieniowa na którą się powołuje została rzeczywiście spełniona. O ile w samym wniosku o wznowienie postępowania można ogólnie odwołać się do przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a., to w drugim etapie w którym organ prowadzi już postępowanie co do przyczyn wznowienia wnioskodawca powinien wykazać, że przesłanka ta została spełniona. Organ administracji w postępowaniu wznowieniowym nie jest uprawniony do samodzielnego prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność, że decyzja wydana została w wyniku przestępstwa. Na marginesie zauważyć należy, że decyzja rozgraniczeniowa z 1982 r. nie była kwestionowana przez matkę skarżącego S. P. (zmarłą 31 października 1996 r.), a skarżący kasacyjnie z wnioskiem o wznowienie postępowania wystąpił w 2008 r. Mając powyższe na uwadze zarzuty skargi kasacyjnej sformułowane w pkt 1 i w pkt 2 skargi kasacyjnej są niezasadne. Prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że wskazywana przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a., tj. że decyzja wydana została w wyniku przestępstwa nie została wykazana przez skarżącego, a żądanie, aby to organ administracji w postępowaniu wznowieniowym prowadził postępowanie dowodowe mające wykazać, że przesłanka na którą powołuje się skarżący (ale jej nie wykazuje) została spełniona nie ma podstawy prawnej.

W konsekwencji niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej sformułowany w pkt 3, a dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Skarżący kasacyjnie przyjął bowiem, że podpisy S. P. w postępowaniu rozgraniczeniowym, w tym na potwierdzeniu doręczenia decyzji rozgraniczeniowej zostały "podrobione", a w konsekwencji decyzja o rozgraniczeniu nie została jej doręczona. Ze znajdującego się w aktach dowodu doręczenia decyzji rozgraniczeniowej z dnia [...] lipca 1982 r. wynika, że decyzja ta została nadana na poczcie 10 września 1982 r., odebrana została 11 września 1982 r. przez S. P., która zwrotne potwierdzenie odbioru podpisała nazwiskiem "P." i niepełnym imieniem "S.". Okoliczność, iż nastąpiła omyłka w imieniu adresata, tj. podano S., a nie S. nie oznacza, że S. P. nie brała udziału w postępowaniu. Wskazany adres zamieszkania [...] był prawidłowy, pod tym adresem zamieszkiwała S. P., a nie zamieszkiwała S. P., zaś złożony podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, wskazuje, że S. P. nie miała wątpliwości, że jest adresatem decyzji. Mając powyższe na uwadze, a także niezasadność zarzutów skargi kasacyjnej sformułowanych w pkt 1 i w pkt 2, zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie mógł być uwzględniony.

Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej z pkt 4, tj. naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 3 K.p.a. zgodnie z którym z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa, stwierdzić należy co następuje. Mianowicie możliwość wznowienia postępowania w sytuacji o której mowa w art.145 § 3 K.p.a. ma niewątpliwie charakter wyjątkowy i dotyczyć może tylko takich sytuacji gdy sam fakt wydania decyzji w wyniku przestępstwa, okoliczności tego przestępstwa zostały wykazane, natomiast upływ czasu jest przeszkodą w wszczęciu takiego postępowania. Natomiast w przedmiotowej sprawie nie zaistniały podstawy do zastosowania art. 145 § 3 K.p.a., gdyż skarżący poza własnymi twierdzeniami nie popartymi żadnymi dowodami, nie podał żadnych okoliczności, które by dowodziły o popełnieniu przestępstwa.

Mając powyższe na uwadze, niezasadny jest również zarzut skargi kasacyjnej sformułowany w pkt 5. Skoro niezasadne okazały się wcześniejsze zarzuty skargi kasacyjnej, czyli niepodważone zostały ustalenia, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wznowieniowe to organ nie mógł przejść do rozstrzygnięcia istoty sprawy, czyli sprawy rozgraniczeniowej. Stąd też nie mógł uchylić dotychczasowej decyzji i wydać nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, jak również nie mógł stwierdzić wydania decyzji rozgraniczeniowej z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Na koniec jeszcze raz podkreślić należy, że wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym, który przełamuje zasadę ogólną postępowania administracyjnego zawartą w art. 16 K.p.a. - zasadę trwałości decyzji administracyjnej. Zatem korzystanie z trybów nadzwyczajnych ma charakter wyjątkowy, a przesłanki ich uruchomienia powinny być oceniane wąsko i restrykcyjnie.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.