Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 767/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 156 par. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 193, art. 207 ust. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Justyna Mazur, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. sprawy ze skarg M. M. oraz Prokuratora Prokuratury Okręgowej w R. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] im. [...] w R. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nadającej tytuł zawodowy licencjata 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Uniwersytetu [...] im. [...] w R. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., sygn. akt: [...] Rektor Uniwersytetu [...] im. [...] w R. (dalej: "organ", "Rektor Uniwersytetu") na podstawie art. 193 w związku

z art. 207 ust. 1 i 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 572; dalej: "p.s.w.") oraz art. 156 § 1 pkt 7, art. 157 § 2, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 poz. 267 ze zm.; dalej: "k.p.a.") orzekł o stwierdzeniu nieważności prawomocnej decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] Politechniki R. im. [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nadającej tytuł zawodowy licencjata M.M. - nr albumu studenta [...], na podstawie której wydano dyplom licencjata Wydziału [...] Politechniki R. im. [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podstawę wszczęcia postępowania stanowił prawomocny z dniem [...] sierpnia 2013 r. wyrok Sądu Rejonowego

w R. [...] Wydział Karny z dnia [...] stycznia 2013 r. ([...] K [...]) utrzymany

w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w R. [...] Wydział Karny Odwoławczy

z dnia [...] sierpnia 2013 r. ([...] Ka [...]). Rozstrzygnięciem tym Sąd uznał M.M. (dalej także: "strona", "skarżący") za winnego popełnienia przestępstwa z art. 272 k.k., poprzez podstępne wprowadzenie w błąd członków komisji egzaminacyjnej Wydziału [...] Politechniki R. w ten sposób, że podczas egzaminu dyplomowego posłużył się jako swoją pracą przygotowaną i wykonaną przez inną osobę, wyłudzając w ten sposób poświadczenie nieprawdy w postaci przyznaniu tytułu zawodowego licencjata. Organ wskazał, że jest związany ustaleniami sądu karnego. Z powyższego wywiódł, że została spełniona dyspozycja art. 193 p.s.w., gdyż strona przypisała sobie autorstwo cudzego utworu i jako własną przedstawiła pracę dyplomową przygotowaną i wykonaną przez inną osobę.

Konkludując Rektor Uniwersytetu uznał, że decyzja przyznająca stronie tytuł zawodowy licencjata, której podstawę wydania stanowiła przedmiotowa praca, zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zdaniem organu spełniona została przesłanka z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.

Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła strona, zarzucając organowi naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Uzasadniając wskazała, że zapoznanie się

z aktami sprawy miało jedynie charakter pozorny, gdyż w aktach sprawy oprócz decyzji nie było żadnej dokumentacji. Dlatego też strona nie mogła się wypowiedzieć co do zebranych dowodów i materiałów i nie złożyła żadnych wyjaśnień i uwag.

Ponownie rozpoznając sprawę, Rektor Uniwersytetu decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. działając na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia [...] kwietnia 2014 r. Uzasadniając organ przedstawił szczegółowo stan faktyczny sprawy. Stwierdził, że skarżona decyzja jest zasadna merytorycznie i nie narusza przepisów proceduralnych, w tym zasady zapewnienia stronie udziału w postępowaniu wyrażonej w art. 10 k.p.a. Rektor Uniwersytetu wyjaśnił, że strona zapoznała się z aktami sprawy w dniu [...] kwietnia 2014 r., a dokumenty na podstawie których wydano decyzje były stronie znane wcześniej i pozwalały w pełni na merytoryczną i prawną ocenę sprawy. Jednocześnie organ wskazał, że strona nie zgłosiła nowych okoliczności, jak i nie wykazała, że miało miejsce uchybienie organu, które miało wpływ na wynik sprawy. W ocenie organu, nie można tym samym stwierdzić, że dopuścił się on wskazanego naruszenia art. 10 k.p.a.

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od powyższej decyzji Rektora Uniwersytetu wnieśli M.M. (sygn. akt: VIII SA/Wa 767/14) oraz Prokurator Prokuratury Okręgowej w R. (sygn. akt: VIII SA/Wa 1200/14).

M. M. w swojej skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r. Decyzji zarzucił istotne naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj.:

– art. 10 i art. 73 § 1 k.p.a. poprzez udostępnienie skarżącemu jedynie fragmentów akt sprawy (w postaci postanowienia o wszczęciu postępowania), co uniemożliwiło mu aktywny udział w postępowaniu, pozbawiając możliwości składania wniosków i zajęcia stanowiska w sprawie;

– art. 156 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo upływu 10-letniego terminu od dnia wydania decyzji, której nieważność została stwierdzona zaskarżoną decyzją.

Skarżący wniósł także o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków B. O. i M. W. na okoliczność zaznajomienia skarżącego jedynie z postanowieniem o wszczęciu postępowania.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że w dniu [...] kwietnia 2014 r. do siedziby organu zgłosiły się trzy osoby (wskazane przez skarżącego) celem przejrzenia akt. Okazane im zostały teczki indywidualne oraz teczka ogólna, w której znajdowały się prawomocne wyroki sądów karnych - dotyczące dwudziestu paru osób, uznanych za winne okazania na egzaminie dyplomowym jako własne - prac napisanych przez inną osobę. Organ wskazał, że zakładając, iż skarżący nie zajrzał do tej "ogólnej" teczki, trudno uznać, że nie znał wyroku w swojej sprawie, a zatem, że nie mógł zająć stanowiska i składać wyjaśnień. Jednocześnie Rektor Uniwersytetu wyjaśnił, że innymi dokumentami nie dysponował i obie decyzje wydane zostały wyłącznie w oparciu o przywołane wyroki w sprawie karnej. Wskazał także, że w aktach znajduje się notatka sporządzona przez osobę, która udostępniła je m.in. skarżącemu, z której to notatki wynika, że zarzut naruszenia przez organ art. 10 i art. 73 § 1 k.p.a. jest bezzasadny. Ponadto, organ podkreślił, że - wobec powyższych wyjaśnień - przebieg zapoznania się z aktami sprawy przez skarżącego nie mógł mieć wpływu na treść skarżonej decyzji.

Rektor Uniwersytetu za bezzasadny uznał również zarzut obrazy art. 156 § 2 k.p.a. Wyjaśnił, że decyzja Komisji Egzaminacyjnej Wydziału Nauczycielskiego przyznająca tytuł zawodowy licencjata skarżącemu, podjęta została w dniu [...] czerwca 2004 r. po przeprowadzeniu egzaminu dyplomowego i w tym samym dniu ogłoszona. Decyzję stwierdzającą jej nieważność Rektor Uniwersytetu wydał [...] kwietnia 2014 r., a jej doręczenie nastąpiło dnia [...] maja 2014 r., a więc przed upływem 10 lat.

Prokurator Prokuratury Okręgowej w R. (dalej także: "Prokurator")

w złożonej skardze wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Rektora Uniwersytetu. Zarzucił naruszenie art. 193 p.s.w. oraz art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. polegające na niezasadnym przyjęciu, że przepis art. 193 p.s.w. upoważnia organ uczelni do stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie nadania tytułu zawodowego licencjata, podczas gdy przepis ten, w sytuacji gdy w pracy stanowiącej podstawę nadania tytułu zawodowego osoba ubiegająca się o ten tytuł przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu, organ jest zobligowany do stwierdzenia nieważności postępowania

w sprawie nadania tytułu zawodowego, a nadto na niezasadnym przyjęciu, że

w przytoczonej sytuacji, to jest w sytuacji przypisania sobie autorstwa cudzego utworu znajduje zastosowanie przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji przewidziana w art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., mimo że wskazany przepis art. 193 p.s.w. winien stanowić samodzielną przesłankę stwierdzenia nieważności postępowania

w sprawie nadania tytułu zawodowego.

W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, że p.s.w., która weszła w życie w dniu 1 września 2005 r. wprowadziła nową instytucję stwierdzenia nieważności postępowania. Przepis art. 193 p.s.w. nakłada na organ uczelni obowiązek stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego, a nie samej decyzji, będącej wynikiem tego postępowania. Podniósł także, że ta sama ustawa w art. 251 pkt 9 wprowadziła do ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. z 2003 r. Nr 65 poz. 595) art. 29 a w brzmieniu: "1. Rada właściwej jednostki organizacyjnej lub odpowiednio Centralna Komisja, w drodze decyzji, stwierdza nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu lub stopnia, jeżeli w pracy stanowiącej podstawę nadania tytułu lub stopnia osoba ubiegająca się o tytuł lub stopień przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego. 2. Decyzje, o których mowa w ust. 1, nie wyłączają odpowiedzialności dyscyplinarnej, karnej i cywilnoprawnej." Prokurator wskazał, że stwierdzenie nieważności następuje ze skutkiem wstecznym (ex tunc). O ile decyzja w sprawie nadania tytułu zawodowego licencjata jest jednorazowym aktem władczym organu uczelni, to postępowanie w sprawie nadania tytułu zawodowego jest zespołem czynności przed organami uczelni związanych choćby z przygotowaniem i przedłożeniem pracy licencjackiej. Zdaniem Prokuratora, jeżeli przyjąć, że stwierdzenie nieważności w oparciu o przepis art. 193 p.s.w. ogranicza się jedynie do decyzji w sprawie nadania tytułu zawodowego, to w mocy pozostają pozostałe czynności postępowania, a taki rezultat stosowania prawa pozostawałby w sprzeczności z ratio legis. W formule normatywnej wskazanego przepisu przewidziano zatem stwierdzenie nieważności nie tylko samej decyzji nadającej tytułu zawodowy, ale całego postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego.

Nadto Prokurator podniósł, że posłużenie się podczas egzaminu dyplomowego jako własną, pracą przygotowaną przez inną osobę odpowiada hipotezie art. 193 p.s.w., a przepis ten obliguje organ do stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego licencjata. Zdaniem Prokuratora brak było podstaw do zastosowania art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., o ile bowiem ten ostatni przepis dotyczy wyłącznie nieważności decyzji administracyjnej, to art. 193 p.s.w. przewiduje całkowicie odmienną instytucję stwierdzenia nieważności postępowania.

W związku z powyższym Prokurator uznał, że zaskarżoną decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] czerwca 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. oparto na niewłaściwej podstawie prawnej, a postępowanie przeprowadzono w nieprawidłowym trybie.

W odpowiedzi na skargę Prokuratora organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że k.p.a. nie przewiduje instytucji stwierdzenia nieważności postępowania, natomiast decyzję nadającą tytuł zawodowy wydaje komisja egzaminacyjna powołana przez dziekana, wobec której nie występuje organ wyższego stopnia, co nie pozwala zastosować art. 157 § 1 k.p.a. Tymczasem art. 207 ust. 3 p.s.w. wskazuje rektora, jako organ właściwy, ale wyłącznie do wznowienia postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego i wydania dyplomu oraz stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego i wydania dyplomu.

Organ za nieuprawiony uznał pogląd Prokuratora wyrażony w stwierdzeniu, że nie ma przeszkód prawnych, aby organem stwierdzającym nieważność postępowania mógł być rektor. W jego bowiem ocenie, nie ma podstaw do zastosowania przez analogię cytowanego wyżej artykułu, który - jako przepis szczególny - nie podlega interpretacji rozszerzającej. Ponadto organ podkreślił, że kształcenie prowadzone jest na wydziałach, które mają w tym zakresie autonomię,

a ich gospodarzami są dziekani. W takiej sytuacji można by przyjąć, że do dziekana należy stwierdzenie nieważności postępowania jako do przełożonego nauczycieli prowadzących czynności poprzedzające egzamin dyplomowy lub jako osoby, która powołuje komisję egzaminacyjną. Zdaniem organu, gdyby zamiarem racjonalnego ustawodawcy było, aby organem właściwym do stwierdzenia nieważności postępowania, o którym mowa w art. 193 p.s.w. był rektor, przypisałby tę czynność rektorowi w art. 207 ust. 3 tej ustawy lub zamiast sformułowania właściwy organ, wskazałby rektora.

Konkludując Rektor Uniwersytetu podniósł, że zarówno p.s.w., jak i k.p.a. nie wskazują organu, który byłby uprawniony do stwierdzenia nieważności postępowania

w sprawie nadania tytułu zawodowego, kiedy autor pracy dyplomowej dopuścił się plagiatu, ani trybu prowadzenia takiego postępowania. W ustawie tej nie występuje pojęcie postępowania o przyznanie tytułu zawodowego, które zawierałoby katalog składających się na nie czynności. Zdaniem organu, w konstrukcji art. 193 i art. 207 ust. 3 p.s.w. zabrakło precyzji i konsekwencji ustawodawcy i w tej sytuacji należy odejść od wykładni językowej. Dlatego też organ zastosował wykładnię celowościową. Nadto wskazał, że przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji

z mocy prawa przewiduje art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. i dlatego na tej podstawie organ przeprowadził postępowanie, uznając taki tryb działania za najbardziej racjonalny.

W dniu [...] października 2014 r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe skarżącego, w którym jego autor podniósł, że przedmiotowe decyzje naruszają konstytucyjną zasadę niedziałania prawa wstecz i zostały wydane bez podstawy prawnej. Jak bowiem wynika z treści art. 277 p.s.w., większa część przepisów tej ustawy, w tym również art. 193, weszła w życie z dniem 1 września 2005 r. Przepisy przedmiotowej ustawy nie zawierają przepisów intertemporalnych regulujących kwestie prawa właściwego dla oceny możliwości stwierdzenia nieważności decyzji

w przedmiocie nadania tytułu zawodowego w przypadku przypisania sobie autorstwa cudzego utworu. Zdarzenie prawne polegające na nadaniu tytułu zawodowego licencjata miało miejsce w dniu [...] czerwca 2004 r. tj. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385,

z późn. zm.). Poprzednio obowiązująca ustawa o szkolnictwie wyższym nie zawierała odpowiednika obecnie obowiązującego przepisu art. 193. Fakt, że przed wejściem

w życie p.s.w., skarżący dopuścił się czynu zabronionego polegającego na wyłudzeniu poświadczenia nieprawdy w postaci przyznania tytułu zawodowego licencjata, nie powinno mieć negatywnych konsekwencji dla skarżącego w postaci stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] Politechniki R. im. [...] w sprawie nadania tytułu zawodowego licencjata. Zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisu ustawy nowej, wprowadzającego stwierdzenie nieważności decyzji z mocy prawa, stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą niedziałania prawa wstecz. Oznacza bowiem, że do zdarzenia prawnego zamkniętego czasowo w dniu [...] lipca 2004 r. (moment wydania dyplomu licencjata) zastosowano przepisy nowej, mniej korzystnej dla skarżącego ustawy. Jej zastosowanie pogorszyło sytuację skarżącego, skoro przewiduje stwierdzenie nieważności decyzji nadającej tytuł zawodowy licencjata, jest środkiem o charakterze represyjnym dla skarżącego.

W świetle powyższych rozważań, zdaniem skarżącego, Rektor Uniwersytetu nie mógł zastosować do oceny zachowania skarżącego przepisów art. 193 w zw.

z art. 207 ust. 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, gdyż w momencie zaistnienia zdarzenia prawnego przepis ten nie obowiązywał, w obrocie prawnym brak było również odpowiednika wskazanej regulacji prawnej. Przepis art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jedynie wtedy, gdy przepis prawa materialnego wyraźnie stanowi, że określona w nim wadliwość decyzji powoduje jej nieważność" (wyrok NSA z dnia 21 I 1988 r. IV SA 941/87, ONSA 1988, z. 1, poz. 30). W związku z tym, że do zdarzenia prawnego stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania znajdują zastosowanie przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym z 1990 r., brak było podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.

W dniu [...] listopada 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika organu, w którym to, w odpowiedzi na wywody skarżącego powołał się on na uchwałę NSA z dnia 10.04.2006 r., sygn. akt I OPS 1/06 w składzie siedmiu sędziów. W uchwale tej NSA stwierdził, że: "nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak również do zdarzeń, które miały miejsce wcześniej lecz trwają dalej po wejściu w życie nowej ustawy". Fakt prawomocnego zakończenia postępowania karnego nie oznacza, że

została zakończona sprawa posłużenia się w czasie egzaminu dyplomowego niesamodzielną pracą dyplomową. W obrocie prawnym pozostaje bowiem nadal decyzja o przyznaniu tytułu zawodowego, w wyniku której wydano dyplom licencjata, która to decyzja w ogóle nie powinna być wydana i należy ją wyeliminować z obrotu prawnego ex tunc, poprzez stwierdzenie nieważności. Było to możliwe również

w poprzednim stanie prawnym (w czasie obowiązywania ustawy z 12.09.1990 r.

o szkolnictwie wyższym - Dz. U. Nr 65 poz. 385 z późń. zm.) na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Pełnomocnik organu podkreślił, że zastosowanie postanowień art. 193 p.s.w. w okolicznościach zaistniałych w niniejszej sprawie, było obligatoryjne dla rektora. Nie może budzić wątpliwości, że przy wzruszeniu decyzji obowiązują przepisy nowe w zakresie tego postępowania, natomiast spełnienie wymogów merytorycznych

i formalnych przy wydaniu decyzji pierwotnej należy oceniać według przepisów obowiązujących w dacie jej wydania. Art. 193 p.s.w. (o charakterze materialno-proceduralnym) został wprowadzony z uwagi na niepokojące zjawisko wzrostu liczby nieuczciwych studentów, których prace dyplomowe powstają przy wykorzystaniu cudzych utworów lub na bazie cudzych wyników naukowych, bez podania źródła, co ułatwia wszechobecny Internet.

Na rozprawie w dniu 11 lutego 2015 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), postanowił połączyć sprawy VIII SA/Wa 767/14 i VIII SA/Wa 1200/14 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia

i prowadzić sprawę pod sygnaturą VIII SA/Wa 767/14. Na rozprawie tej skarżący oświadczył, że wycofuje wniosek dowodowy zawarty w skardze o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Rozpoznając skargę, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak

i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] kwietnia 2014 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym ich uchylenie.

Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Rektora Uniwersytetu [...] im. [...] w R. z dnia [...] czerwca 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2014 r. stwierdzającą nieważność prawomocnej decyzji Komisji Egzaminacyjnej Wydziału [...] Politechniki R. im. [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nadającej tytuł zawodowy licencjata M.M. - nr albumu studenta [...], na podstawie której wydano dyplom licencjata Wydziału [...] Politechniki R. im. [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2004 r.

Jako podstawę prawną decyzji Rektor Uniwersytetu wskazał w zaskarżonej decyzji między innymi art. 193 w związku z art. 207 ust. 3 p.s.w. oraz art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.

Art. 193 p.s.w. stanowi, że organ właściwy, w drodze decyzji, stwierdza nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego, jeżeli w pracy stanowiącej podstawę nadania tytułu zawodowego osoba ubiegająca się o ten tytuł przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego. Instytucja stwierdzenia nieważności postępowania, wobec wynikającego z art. 193 p.s.w. nakazu wydawania decyzji w takim przedmiocie, w przypadku zaistnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek wskazuje, że tego rodzaju rozstrzygnięcie w ww. okolicznościach jest obligatoryjne. Art. 193 p.s.w. nie konkretyzuje jaki organ jest zobowiązany do wydania decyzji

w przedmiocie stwierdzenia nieważności postępowania, używa bowiem terminu "organ właściwy". Posłużenie się tym terminem w ocenie Sądu nawiązuje do treści art. 60 p.s.w., wskazującego w ust. 1 i 6 na (odpowiednio) organy kolegialne uczelni publicznej, to jest senat i rady podstawowych jednostek organizacyjnych oraz organy jednoosobowe uczelni, jakimi są rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych, przy czym kierownikiem wydziału jest dziekan. Jak wynika

z przepisów p.s.w. kompetencje tych organów określają nie tylko przepisy ustawy, ale także statut (art. 62 ust. 1 – dot. senatu, art. 68 ust. 1 i 2 – dot. rady podstawowej jednostki organizacyjnej, art. 66 – dot. rektora, art. 70 ust. 1 – dot. kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej). Jednocześnie zapisy art. 60 ust. 1 i 6 wskazują, że organy kolegialne i jednoosobowe uczelni są organami w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 w zw. z art. 1 pkt 2 k.p.a. w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w trybie k.p.a. (por. komentarz autorstwa Pawła Orzeszko do art. 60 ustawy Prawo

o szkolnictwie wyższym – LEX, ze wskazaniem LEX pochodzenia z publikacji: Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz., Walerian Sanetra (red.), Marek Wierzbowski (red.), Monika Kubiak, Barbara Kudrycka, Andrzej Kurkiewicz, Mariusz Lenard, Michał Miąskiewicz, Paweł Orzeszko, Joanna Róg, Ewa Sieczek, Patrycja Joanna Suwaj, Anna Szymańska, Elżbieta Ura, Paweł Wajda, Aleksandra Wiktorowska, Grzegorz Winiarz, WKP 2013; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie sygn. Akt I OSK 1735/09 (dostępny w Internecie)). W tych okolicznościach wobec braku precyzyjnego wskazania w ustawie organu kompetentnego do wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności postępowania

i użycie w art. 193 p.s.w. terminu "organ właściwy", ze wskazaniem jedynie, że rozstrzygnięcie ma mieć formę decyzji, wydaje się być uprawnione stwierdzenie, iż wskazanie organu właściwego do stwierdzenia nieważności postępowania może mieć miejsce w statucie uczelni w ramach określenia w taki sposób kompetencji danego organu. Tym samym o ile takie będą regulacje statutu organem właściwym może być zarówno kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej, jak i rektor. Pogląd, z którego wynika, że decyzja o stwierdzeniu nieważności postępowania

w sprawie nadania tytułu zawodowego jest decyzją administracyjną, od której przysługuje odwołanie w terminie czternastu dni od daty jej doręczenia osobie, której dotyczy do rektora, jeżeli decyzję podejmuje kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej, lub o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli była to decyzja rektora,

a następnie skarga do sądu administracyjnego właściwego dla siedziby organu, który ją podjął znalazł miejsce w komentarzu do art. 193 p.s.w. autorstwa Huberta Izdebskiego, Jana Zielińskiego (Komentarz do art. 193 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym – LEX, z przywołaniem publikacji LEX 2013 pt. Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz.; autorstwa ww.). Jednocześnie w ocenie Sądu w przypadku braku stosownej regulacji w statucie uczelni, uprawniony jest pogląd, że organem właściwym do wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności postępowania jest rektor, który zgodnie z art. 207 ust. 3 p.s.w. jest organem właściwym do wznowienia postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego i wydania dyplomu oraz do stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu. Jeżeli bowiem rektor jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego, to jest także właściwy do stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tego tytułu, poprzedzającego wydanie decyzji

w tym przedmiocie. (por. komentarz autorstwa Pawła Orzeszko do art. 193 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym – LEX, ze wskazaniem LEX pochodzenia z publikacji: Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz., Walerian Sanetra (red.), Marek Wierzbowski (red.), Monika Kubiak, Barbara Kudrycka, Andrzej Kurkiewicz, Mariusz Lenard, Michał Miąskiewicz, Paweł Orzeszko, Joanna Róg, Ewa Sieczek, Patrycja Joanna Suwaj, Anna Szymańska, Elżbieta Ura, Paweł Wajda, Aleksandra Wiktorowska, Grzegorz Winiarz; WKP 2013). Wskazać jednocześnie wypada, że okoliczności obligujące organ właściwy do stwierdzenia nieważności postępowania

w sprawie nadania tytułu zawodowego z art. 193 p.s.w. mogą zostać ujawnione przed wydaniem decyzji o nadaniu tytułu zawodowego. Wówczas będzie mieć miejsce obowiązek orzekania jedynie o nieważności postępowania. Konieczne jest bowiem wyeliminowanie dopuszczalności posługiwania się także w innym postępowaniu o nadanie tytułu zawodowego pracą stanowiącą podstawę nadania tytułu zawodowego, jeżeli w pracy tej osoba ubiegająca się o tytuł, o którym mowa przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego. Jednocześnie w przypadku wydania decyzji

o nadaniu tytułu zawodowego nie jest wystarczające ograniczenie się do stwierdzenia nieważności jedynie postępowania poprzedzającego wydanie tej decyzji, albowiem powodowałoby to pozostawienie jej w obrocie prawnym, mimo uznania postępowania za nieważne. Art. 193 p.s.w. stanowi szczególną regulację traktującą o nieważności postępowania, która to instytucja nie jest znana k.p.a. Tym samym przepisy k.p.a. w odniesieniu do tej instytucji nie mają zastosowania. Odmiennie należy odnieść się do nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu uczelni, o których mowa w art. 207 ust. 3 w zw. z ust. 1 p.s.w. Zgodnie z brzmieniem art. 207 ust. 1 p.s.w. do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Wobec wymienienia w treści ww. przepisu decyzji podjętych przez organy uczelni oraz zapisu zawartego w ust. 3 art. 207 p.s.w., wskazującym, że organem uczelni właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego jest rektor uczelni, w sytuacji uregulowania tej kwestii w art. 156 i nast. k.p.a., przepisy te znajdują odpowiednie zastosowanie w odniesieniu do decyzji rektora uczelni stwierdzającej nieważność decyzji o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy w ocenie Sądu stwierdzenie nieważności decyzji o nadaniu skarżącemu tytułu zawodowego licencjata z pominięciem rozstrzygnięcia o postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji, mimo powołania się w uzasadnieniu decyzji na okoliczności wskazane

w art. 193 p.s.w. i przywołania tego przepisu jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, nastąpiło z naruszeniem art. 193 p.s.w. Naruszeniem tym dotknięta jest zarówno decyzja zaskarżona, jak i decyzja ją poprzedzająca.

W tych okolicznościach skargę Prokuratora, działającego zgodnie

z kompetencjami przyznanymi przez art. 8 § 1 p.p.s.a. w ochronie praworządności należało uwzględnić, chociaż nie w pełni Sąd podzielił jej argumentację. Zgodzić się bowiem należy z tym, że art. 193 p.s.w. obliguje organ do stwierdzenia nieważności postępowania w przypadku zaistnienia okoliczności w tym przepisie przewidzianych oraz, że w odniesieniu do stwierdzenia nieważności postępowania nie mają zastosowania przesłanki nieważności z art. 156 § 1 k.p.a. Ze względów wskazanych we wcześniejszych wywodach brak jest podstaw do uznania, że stwierdzenie nieważności postępowania na podstawie art. 193 p.s.w., obejmuje także stwierdzenie nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu. W tej mierze w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, o której mowa konieczne jest wydanie decyzji o stwierdzeniu jej nieważności, zgodnie z kompetencją przewidzianą w art. 207 ust. 3 p.s.w.

Ze względów wskazanych we wcześniejszych wywodach nie można podzielić stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę Prokuratora, z którego wynika, że brak precyzyjnego wskazania w ustawie organu właściwego do stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 193 p.s.w. i nie wprowadzenie szczegółowego trybu postępowania sprawia, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Faktem jest, że brak precyzji we wprowadzonej w tej mierze regulacji utrudnia stosowanie prawa i skłania, jak to czyni organ, do dopatrywania się luki prawnej. Nie ulega jednak wątpliwości, że tego rodzaju trudności nie mogą prowadzić do uczynienia przepisu martwym. Przeciwnie, należy w takiej sytuacji poszukiwać odpowiednich reguł wykładni, aby przepis był stosowany zgodnie z wolą ustawodawcy.

Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze M. M. dotyczących naruszenia art. 10, art. 73 § 1 i art. 156 § 2 k.p.a. stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych skarżący w dniu [...] kwietnia 2014 r. został zapoznany z aktami sprawy. Tym samym został stronie zapewniony czynny udział w postępowaniu, o którym mowa w art. 10 k.p.a. oraz udostępniono akta sprawy wypełniając tym samym zapisy art. 73 § 1 k.p.a. Zauważyć jednocześnie należy, że strona podnosząc powyższe zarzuty nie wskazała żadnej argumentacji, z której wynikałoby na czym miałby polegać istotny wpływ wskazywanych naruszeń na wynik sprawy. Wbrew zarzutom skargi nie został przez organ naruszony art. 156 § 2 k.p.a. Nie miał on bowiem zastosowania w sprawie w prowadzonym przez Rektora Uniwersytetu i kontrolowanym przez Sąd postępowaniu. Zgodnie z jego brzmieniem nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Termin 10 letni liczony jest od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i biegnie do daty wydania w sprawie decyzji stwierdzającej nieważność (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2001 r. w sprawie sygn. akt I SA 343/00; LEX nr 55298). W niniejszej sprawie decyzja nadająca tytuł zawodowy pochodzi z [...] czerwca 2004 r. (została w tym dniu wydana i ogłoszona), zaś decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o nadaniu tytułu zawodowego została wydana w dniu [...] kwietnia 2014 r. Brak jest też podstaw do dopatrywania się nieodwracalności skutków prawnych, które są rozumiane, jako brak przepisów prawnych, które mogłyby stanowić dla organu administracji podstawę prawną do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności (por. Kodeks postepowania administracyjnego. Komentarz. pod red. prof. zw. dr hab. Marka Wierzbowskiego i prof. nadzw. dr hab. Aleksandrę Witkowską, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2013, str. 959).

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ nie wykazał przede wszystkim w swoich decyzjach w wystarczający i przekonywujący sposób, że zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji nadającej skarżącemu tytuł zawodowy licencjata. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Organ uzasadniając swoje stanowisko powołał się bowiem jedynie na treść art. 193 p.s.w. nie wykazując w wystarczający sposób, z czego wynika nieważność z mocy prawa decyzji nadającej skarżącemu tytuł zawodowy licencjata. Dodatkowo organ w kontrolowanych przez Sąd decyzjach nie wyjaśnił w żaden sposób dlaczego zastosował w niniejszej sprawie przepisy nowej, mniej korzystnej dla skarżącego M.M. ustawy, tj. p.s.w., skoro zdarzenie prawne polegające na nadaniu tytułu zawodowego licencjata miało miejsce w dniu [...] czerwca 2004 r., czyli w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385, z późn. zm.). Próbę wyjaśnienia powyższego organ podjął dopiero w postępowaniu przed Sądem. Wyjaśnić przy tym jednak należy, że kontroli Sądu podlega zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja, a nie stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, czy też w innym piśmie procesowym kierowanym do Sądu. Powyższa kwestia jest o tyle istotna w niniejszej sprawie, że przepisy p.s.w. nie zawierają przepisów intertemporalnych regulujących kwestie prawa właściwego dla oceny możliwości stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie nadania tytułu zawodowego w przypadku przypisania sobie autorstwa cudzego utworu. Nie wyjaśniając powyższego w wydanych przez siebie decyzjach, organ dopuścił się więc naruszenia art. 11 (zasada przekonywania) w związku z art. 107 § 3 k.p.a. (uzasadnienie decyzji) w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Tym samym, już choćby z ww. powodów zasadnym jest uchylenie, zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ obowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania i rozstrzygnąć sprawę zgodnie z przedstawioną przez Sąd wykładnią i obowiązującymi przepisami prawa, które znajdą zastosowanie.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku.

Orzeczenie z punktu 2 wyroku znajduje oparcie w treści art. 152 p.p.s.a.