Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1307/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2020-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję I instancji
Powołane przepisy: article: Art. 5  ust. 4b
journal: Dz.U. 2018 poz 2220
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jedn.

SENTENCJA

|Sygn. akt III SA/Kr 1307/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 lutego 2020 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Barbara Pasternak (spr.), Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak, WSA Janusz Kasprzycki, , Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 r., sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2019 r. ([...]) na podstawie art. 1, art. 2, art. 3, art. 4, art. 5 ust 4b , art. 6, art.8 pkt 6, pkt 7, art. 14, art. 15 ust. 1 pkt 2, ust. 2 art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24, art. 25, art. 26, art. 32, ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2018. 2220 ze zm.), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017, poz. 1466), Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r. poz. 1497) oraz art. 41 § 1, § 2, art. 104, art. 107, art.155 kpa Wójt Gminy R :

1. uznał wypłacony R. K. zasiłek rodzinny za okres od 01.07.2019 r. do 31.08.2019 r. za świadczenie nienależnie pobrane;

2. orzekł o obowiązku spłaty świadczenia nienależnie pobranego za okres od 01.07.2019 r do 31.08.2019 r. w kwocie głównej 518,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wpłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty;

3. ustalił sposób spłaty świadczenia nienależnie pobranego poprzez wpłatę na wskazany rachunek bankowy.

Organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 4 września 2019 r. R. K. zam. R złożyła w Dziale Świadczeń Rodzinnych Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wniosek o przeliczenie dochodu w związku ze zmianą sytuacji dochodowej rodziny (podjęcie zatrudnienia przez P. D. od 27.05.2019 r.). Z przedłożonej dokumentacji wynika, że P. D. uzyskał dochód w okresie od 01.06.2019 r. do 30.06.2019 r. w wysokości 2000,00 zł, który należało doliczyć do dochodu rodziny na okres od 01.07.2019r. do 31.08.2019 r.

Wyliczając dochód w okresie od 2019 – 07 – 01 do dnia 2019 – 08-31 z uwzględnieniem dochodu uzyskanego przez P. D. od 27.05.2019 r. organ wyjaśnił, że :

W roku 2017 dochód rodziny wyniósł 6 612,04 zł : 12 m-cy = 551,00 zł (miesięczny dochód rodziny) + 437,00 zł (dochód uzyskany R. K. od lipca 2018r.)+ 2000,00 zł (dochód uzyskany P. D.) = 2 988,00 zł (miesięczny dochód rodziny) : 4 osoby w rodzinie = 747,00 zł (miesięczny dochód na jednego członka rodziny). W związku z powyższym ustalono, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie w roku bazowym 2017 po uwzględnieniu dochodu uzyskanego za okres od 01.07.2019r do 31.08.2019r. wyniósł 747,00 zł i przekroczył kwotę 674,00 zł. o 73,00 zł

Zgodnie z art 24 ust. 7, w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. Wobec powyższego prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego nie przysługuje za okres od 01.07.2019 r. do 31.08.2019 r. W dniu 27.08.2019 r P. D. utracił uzyskany dochód. Natomiast w dniu 31.08.2019 r. uzyskany dochód utraciła R. K.

Z kolei wyliczając dochód w okresie od 2019-09-01 do 2019 -10-31 organ wskazał, że w roku 2017 miesięczny dochód rodziny wyniósł: 6 612,04 zł : 12 m-cy = 551,00 zł (miesięczny dochód rodziny):4 osoby w rodzinie = 137,75 zł (miesięczny dochód na jednego członka rodziny). W dalszej kolejności organ podał, że na podstawie art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy - organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.

Zmiana decyzji nastąpiła w oparciu o art. 155 kpa w związku z art. 32 ust. 2 - ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art 32 ust. 2 w sprawach nie uregulowanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r. póz. 2096 ze zm.)

Zgodnie z art. 155 kpa decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła R. K., nie zgadzając się z doliczeniem dochodu uzyskanego z tytułu podjęcia pracy w 2019 r. do kwoty bazowej uzyskanej w 2017 r.

Decyzją z dnia 1 października 2019 r. ([...]) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podał, co następuje:

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t Dz. U. z 2018 r., poz. 2220 ze zm.), zwanej w dalszej części uzasadnienia "ustawą".

Stosownie do ust. 1 i 2 w/w artykułu osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się:

1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

1a) świadczenia rodzinne wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 4c;

2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia;

3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne;

4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego;

5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję.

Od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 30 ust. 2b ustawy). Zaś po myśli art. 30 ust. 7 i 8 ustawy nienależnie pobrane świadczenia rodzinne podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty.

Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w dniu 11 września 2018 r. R. K. złożyła w siedzibie Ośrodka wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: P. K., N. D., na okres zasiłkowy trwający od 1.11.2018 r. do 31.10.2019 r. Dochodem na podstawie którego należało ocenić prawo strony do wnioskowanego świadczenia jest dochód za 2017 r. Przy czym dochód ten może być modyfikowany wyłącznie w sytuacji uzyskania lub utraty dochodu - czyli w okolicznościach przewidzianych w art. 3 pkt 23 i 24 ustawy w związku z art. 5 ust. 4-4c ustawy. W skład rodziny odwołującej niespornie wchodzą cztery osoby: R. K. (wnioskodawczyni), P. D. (partner) oraz dzieci: P. K., N. D.

Załączone do akt sprawy dokumenty świadczą o tym, iż w 2017 r. P. D. z zatrudnienia w A B. S., R, ul. K, uzyskał dochód brutto w wysokości 23 326,09 zł, który po pomniejszeniu o należny podatek - 273,00 zł; składki na ubezpieczenie społeczne - 3 381,05 zł; składki na ubezpieczenie zdrowotne - 1 915,19 zł, wyniósł 17 756,85 zł netto. Zgodnie z załączonym świadectwem zatrudnienie to trwało od 9 stycznia 2017r. do 31 marca 2018r. Zatem stosownie do art. 3 pkt 23 lit. c ustawy nastąpiła utrata dochodu i po myśli art. 5 ust. 4 ustawy dochodu tego nie uwzględnia się przy ustalaniu dochodu rodziny.

Z kolei R. K. uzyskała w 2017 r. dochód brutto w wysokości 1 848,00 zł, który należało pomniejszyć o należny podatek w kwocie 0,00 zł, składkę na ubezpieczenie społeczne w kwocie 313,04 zł, składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 45,08 zł. W rezultacie powyższego dochód netto wyniósł 1 489,88 zł. Zgodnie z oświadczeniem strony oraz wydrukiem danych o składkach na ubezpieczenie zdrowotne dochód ten pochodzi z zatrudnienia odwołującej w okresie od 1.05.2017r. do 30.09.2017r. Stosownie więc do art. 3 pkt 23 lit. c ustawy nastąpiła utrata dochodu i po myśli art. 5 ust. 4 ustawy dochodu tego również nie uwzględnia się przy ustalaniu dochodu rodziny. Dodatkowo R. K. w 2017r. uzyskała inne dochody niepodlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w wysokości: 1 112,04 zł - kwota otrzymana na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. kwota zwrotu z tytułu niewykorzystanej ulgi na dzieci). Zaś z oświadczenia strony oraz kartoteki świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynika, iż odwołującej w 2017r. wypłacono kwotę 5 500,00 zł tytułem świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę P. K. Zatem miesięczny dochód rodziny wynosi 551.00 zł [(1 112,04 zł + 5 500,00 zł): 12 m-cy, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało kwotę 137,75 zł (551,00 zł: 4 os.).

Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia P Sp. J. Company, M, ul. Z, wynika, iż z dniem 1 lipca 2018r. R. K. została zatrudniona w w/w firmie i w miesiącu sierpniu 2018r. uzyskała dochód netto w wysokości 437,00 zł. Stosownie do art. 5 ust. 4b ustawy miesięczny dochód rodziny w kwocie 551,00 zł należało powiększyć o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu tj. w rozpatrywanym przypadku za miesiąc sierpień 2018 r. tj. o kwotę 437,00 zł. Zatem miesięczny dochód rodziny po doliczeniu dochodu uzyskanego wyniósł 988,00 zł (551,00 zł + 437,00 zł), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 247,00 zł i nie przekracza kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego tj. kwoty 674,00 zł. Z kolei z zaświadczenia z dnia 30 sierpnia 2019r. wynika, iż z dniem 27 maja 2019r. P. D. został zatrudniony w J. S. Firma Transportowo-Usługowa, Ł i w miesiącu czerwcu 2019r. uzyskał dochód netto w wysokości 2 000,00 zł. W związku z powyższym - w myśl art. 3 pkt 24 lit. c ustawy nastąpiło uzyskanie przez stronę dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do zasiłku rodzinnego. W sytuacji tej stosownie do art. 5 ust. 4b ustawy miesięczny dochód rodziny w kwocie 988,00 zł należało powiększyć o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu tj. w rozpatrywanym przypadku za miesiąc czerwiec 2019r. tj. o kwotę 2 000,00 zł. Zatem miesięczny dochód rodziny po doliczeniu dochodu uzyskanego wyniósł 2 988,00 zł (988,00 zł + 2 000,00 zł), co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę 747,00 zł, która przekracza obowiązujące kryterium dochodowe tj. kwotę 674,00 zł.

Stwierdzić należy, iż dochód rodziny w kwocie 2 988,00 zł (747,00 zł x 4 osoby) przekracza kwotę 2 696,00 zł (tj. 674,00 zł - kwotę kryterium, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy pomnożoną przez 4 tj. liczbę członków rodziny) o kwotę 292,00 zł.

Przekroczenie to jest wyższe niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami do jakich byłaby uprawniona R. K., w okresie od 1.07.2019 r. do 31.08.2019 r. tj. kwota 275,67 zł.

W tym miejscu wyjaśnić należy, iż 275,67 zł łączną kwotę zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, o której mowa w ust. 3 - stosownie do zapisu ust. 3b - stanowi suma przysługujących rodzinie odwołującej w okresie od 1.07.2019 r. do 31.08.2019 r:

1) zasiłków rodzinnych tj. 259,00 zł czyli: (124,00 zł - kwota zasiłku rodzinnego

przysługująca na dziecko x 2 m-ce x 1 dziecko): 2 m-ce tj. liczbę miesięcy, na które rodzinie odwołującej jest ustalane prawo do tego zasiłku, + 135,00 zł – kwota zasiłku rodzinnego przysługująca na dziecko x 2 m-ce x 1 dziecko): 2 m-ce tj. liczbę miesięcy, na które rodzinie odwołującej jest ustalane prawo do tego zasiłku, co daje kwotę 259,00 zł (art. 5 ust. 3b pkt 1 ustawy);

2) - dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 14, w kwocie 100,00 zł x 2 tj. liczba dzieci podzielonego przez 12, co daje 16,67 zł (art. 5 ust. 3b pkt 3 ustawy).

Zatem, z powyższych wyliczeń bezspornie wynika, iż stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy zasiłek rodzinny nie przysługuje, albowiem dochód rodziny przekracza kwotę kryterium o kwotę wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym, na który jest ustalane prawo do tych świadczeń. Z kolei stosownie do powołanych na wstępie przepisów prawa nieuzyskanie prawa do zasiłku rodzinnego skutkuje brakiem prawa do dodatków do tego zasiłku. W myśl art. 24 ust. 7 ustawy w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu. Skoro następnym miesiącem od miesiąca, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu (tj. maj 2019r.) jest miesiąc czerwiec 2019r. to zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przyznany decyzją z dnia [...] 2018r., znak: [...] nie przysługiwał stronie od 1 lipca 2019r. do 31 sierpnia 2019r., albowiem w dniu 27 i 31 sierpnia 2019r. nastąpiła utrata zatrudnienia odpowiednio przez P. D. i R. K. (art. 3 pkt 23 lit. c). Zatem dochód rodziny w kwocie 2 988,00 zł, należało stosownie do art. 5 ust. 4 ustawy pomniejszyć o doliczony wcześniej do dochodu rodziny za 2017r. w kwocie 551,00 zł dochód uzyskany przez R. K. w kwocie 437,00 zł oraz dochód uzyskany przez P. D. w kwocie 2 000,00 zł (2 988,00 zł - 437,00 zł - 2 000,00 zł). Zatem miesięczny dochód rodziny wynosi 551,00 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 137,75 zł (551,00: 4 os.) j nie przekracza wymaganego kryterium dochodowego w kwocie 674 zł. Zgodnie więc z art. 24 ust. 6 ustawy razie utraty dochodu prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu, nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku. W niniejszej sprawie utrata dochodu nastąpiła w miesiącu sierpniu 2019 r. a zatem odwołująca uprawniona jest do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami od miesiąca września 2019 r., który jest pierwszym miesiącem następującym po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu do końca okresu zasiłkowego tj. do 31 października 2019 r.

Zasiłek rodzinny wraz z dodatkami pobrany przez R. K., za okres od 1 lipca 2019r. do 31 sierpnia 2019r, w łącznej wysokości 518,00 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym, albowiem został wypłacony pomimo, iż zaszły okoliczności powodujące, iż strona utraciła do niego prawo. W rozpatrywanym przypadku ziściła się bowiem przesłanka wynikająca z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy tj. pobierania świadczenia rodzinnego mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, w sytuacji gdy osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Zatem stosownie do art. 30 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu.

R. K. składając wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego w części IV formularza wniosku została pouczona o konieczności poinformowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do wnioskowanego świadczenia, a w szczególności uzyskania dochodu i pouczenie to strona potwierdziła własnoręcznym podpisem w dniu 11.09.2018 r. Pouczenie to sformułowane zostało w sposób zrozumiały. Wynika z niego, iż osoba pobierająca zasiłek rodzinny wraz z dodatkami jest zobowiązana do poinformowania organu wypłacającego to świadczenie o wszelkich zmianach, a w szczególności zmianach w sytuacji dochodowej rodziny w postaci uzyskania dochodu. Dodatkowo katalog sytuacji, w których następuje uzyskanie dochodów został zamieszczony w l części wniosku o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Po zaznajomieniu się z nim strona miała wiedzę i świadomość, że uzyskanie dochodu przez członka rodziny wiąże się ze zmianą sytuacji dochodowej jej rodziny. W obszernym pouczeniu do decyzji przyznającej zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2018/2019, informacje te zostały powtórzone. W rozpatrywanym przypadku nie można więc przyjąć, iż R. K. nie była skutecznie informowana przez organ i tym samym nie miała świadomości i wiedzy, iż powinna była zgłosić fakt uzyskania nowego zatrudnienia.

Na powyższe rozstrzygnięcie R. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, albowiem nie zgadza się z doliczeniem uzyskanego przez nią dochodu z tytułu podjęcia pracy w P Sp. J. Company (od 1.07.2018r.) oraz dochodu uzyskanego przez P. D. z tytułu podjęcia zatrudnienia w Firmie Transportowo Usługowej J. S. od 27.05.2019 r. do kwoty bazowej uzyskanej w roku 2017. Strona powołując się na załączoną do przedmiotowej skargi decyzję SKO z dnia 6.07.2010 ([...]), w której powołano się na wyrok NSA z dnia 23.06.2009 r. sygn. akt l OSK 1200/08 kwestionuje sposób wyliczenia dochodu przypadającego na członka rodziny.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2018.2107 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018. 1302 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Sądowa kontrola przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2018. 2220. ze zm. ), dalej u.ś.r., która określa warunki nabywania prawa do tych świadczeń oraz zasady ich ustalania, przyznawania oraz wypłacania. Zgodnie z art. 2 pkt 1 u.ś.r., jednym ze świadczeń rodzinnych jest zasiłek rodzinny oraz wymienione w art. 8 - dodatki do tego zasiłku.

Podstawowym warunkiem przyznania zasiłku rodzinnego jest spełnienie przez osobę ubiegającą się o to świadczenie kryterium dochodowego, które w dacie przyznania skarżącej świadczenia jak i w dacie weryfikacji wynosi 674 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności – kwotę 764 zł w przeliczeniu na osobę (art. 5 ust. 2 ustawy). Przekroczenie tego kryterium skutkuje odmową przyznania świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego i - konsekwentnie - dodatków do tego zasiłku.

Skarżąca była uprawniona do pobierania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na córki P. i N., w okresie zasiłkowym od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r., na mocy decyzji Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. , [...].

W trakcie pobierania świadczeń (w dniu 4 września 2019 r.) skarżąca wniosła "o ponowne przeliczenie dochodu rodziny i ustalenie prawa do dalszej wypłaty świadczeń..." a to w związku ze zmianą sytuacji dochodowej mogącej mieć wpływ na prawa do przyznanych świadczeń rodzinnych. Do wniosku tego dołączyła zaświadczenie Firmy Transportowo-Usługowej J. S. z dnia 30 sierpnia 2019 r. z którego wynika, że jej partner P. D. jest zatrudniony w tej firmie od dnia 27 maja 2019 r. i jego wynagrodzenie za czerwiec 2019 r. wyniosło 2000,-zł netto. Nadto dołączyła swoje świadectwo pracy, z którego wynika, że w okresie od 1 lipca 2018 r. do 31 sierpnia 2019 r. była zatrudniona w wymiarze ¼ etatu w firmie P Company S.J. K. N.

Zgodnie z przepisem art. 3 pkt 24 lit. c u.ś.r., uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ustawodawca przy ustalaniu kryterium dochodowego, jako bazę traktuje rok kalendarzowy poprzedzający rok świadczeniowy. Jednakże, stosownie do art. 5 ust. 4b u.ś.r. - w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Istotny jest przy tym przepis art. 24 ust. 7 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty.

Wprowadzenie do ustawy pojęć dochodu uzyskanego jak i dochodu utraconego służyło urealnieniu dochodu rodziny w dacie przyznawania świadczeń ale także w okresie faktycznego ich pobierania. Poza dochodem z roku "bazowego", tj. poprzedzającego rok świadczeniowy, ustawodawca przy ustalaniu kryterium dochodowego uznał, że z uwagi na możliwą dynamikę sytuacji dochodowej w rodzinach, niezbędne jest ustalenie, czy na dzień orzekania przez organy nie doszło do takich istotnych zmian, które nakazują zastosowanie instytucji dochodu utraconego i uzyskanego. Celem wprowadzenia tych pojęć było nadto umożliwienie weryfikacji, czy już po przyznaniu świadczenia, w trakcie jego pobierania, nie nastąpiły w sytuacji dochodowej rodziny zmiany skutkujące brakiem podstaw do pobierania świadczenia. Z powyższego wynika, że ustawodawca miał na celu ustalenie dochodu na osobę w rodzinie w sposób jak najbardziej odzwierciedlający aktualny poziom tego dochodu.

W świetle treści wniosku skarżącej z dnia 4 września 2019 r. oraz treści dołączonych do niego dokumentów stwierdzić należy, że zaistniała podstawa zweryfikowania dochodów rodziny skarżącej z uwagi na : 1. podjęcie zatrudnienia przez partnera skarżącej z dniem 27 maja 2019 r., oraz 2. ustanie zatrudnienia skarżącej z dniem 31 sierpnia 2019 r.

Zgodnie z art. 3 pkt. 16 u.ś.r. pojęcie rodziny – oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25. rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2019 r. poz. 1818); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.

W związku z faktem, że P. D. jest ojcem małol. N. D., czyli jest rodzicem dziecka skarżącej, słusznie organ uznał, że wchodzi on w skład rodziny skarżącej, czego konsekwencją jest uwzględnianie osiągniętego przez niego dochodu przy wyliczaniu kwoty dochodu przypadającego na członka rodziny.

Prawidłowo ustalił organ, że dochodem na osobę w rodzinie, na podstawie którego należało ocenić prawo skarżącej do pobierania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami jest rok 2017. Dochód ten wyniósł 137,75 zł na osobę w rodzinie i uprawniał do pobierania świadczenia rodzinnego na córki, oraz dodatków do tego świadczenia. Także uzyskanie przez skarżącą dochodu w sierpniu 2018 r. w kwocie 437,-zł nie miało znaczenia w świetle art. 5 pkt. 4 u.ś.r. , ponieważ dochód ten został osiągnięty po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy ale jest dochodem utraconym w miesiącu sierpniu 2019 r.(co wynika z przedłożonego przez skarżącą świadectwa pracy), czyli w okresie pobierania świadczenia i nie może on zostać doliczony do dochodu rodziny – art. 5 pkt. 4 u.ś.r. Zauważyć też marginalnie należy, że jego uwzględnienie nie miałoby wpływu na istnienie prawa skarżącej do świadczenia, gdyż jak prawidłowo wyliczył organ, dochód na osobę w rodzinie przy jego uwzględnieniu wynosił 247,- zł.

Z brzmienia przytoczonego wyżej art. 5 ust. 4b u.ś.r. jednoznacznie wynika, że organy winny ustalić nie tylko wysokość dochodów rodziny skarżącej za miesiąc czerwiec 2019 r., ale także czy dochód ten był uzyskiwany w okresie, odnośnie którego weryfikowane jest prawo skarżącej do zasiłków rodzinnych na córki. W przypadku, gdyby w takiej wysokości dochód nie był osiągany w okresie, na który weryfikowane jest prawo do świadczenia, brak jest podstaw do uznania, iż zachodziły przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 30 u.ś.r., tj. uznania, że skarżąca pobrała świadczenie nienależnie. Za dochód uzyskany nie może bowiem być uznany dochód, który nie jest nadal uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia.

W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie mówiące o wysokości dochodu partnera skarżącej za czerwiec 2019 r. Brak jest natomiast jakichkolwiek dokumentów pozwalających ustalić wysokość jego dochodów a w konsekwencji dochodów rodziny skarżącej w lipcu, sierpniu i wrześniu 2019 r. Organy okoliczności tej nie uwzględniły, zatem nie ustaliły wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Brak także w aktach jakiegokolwiek dowodu na fakt utraty przez partnera skarżącej dochodu uzyskanego z tytułu podjęcia pracy w maju 2019 r. Organy obydwu instancji ustaliły, że P. D. w sierpniu 2019 r. utracił uzyskany dochód (organ I instancji podał jako datę utraty dochodu dzień 27 sierpnia 2019 r. , zaś SKO podało, że utrata dochodu nastąpiła w sierpniu). Powyższa okoliczność nie wynika z zaświadczenia z dnia 30 sierpnia 2019 r. wystawionego przez firmę J. S. Firma Transportowo-Usługowa ani z żadnego innego dowodu. Uchybienie powyższe jest o tyle istotne, że po pierwsze, aby móc skorzystać z kompetencji określonej w cyt. wyżej art. 5 ust. 4b u.ś.r., jak już wyżej wskazano, przedmiotowy dochód winien był być uzyskiwany w okresie, na który weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych zaś z akt sprawy nie wynika, by okoliczność ta miała miejsce. Ponadto, warunek osiągnięcia dochodu w miesiącu następującym po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, nie jest jednak jedynym warunkiem doliczenia dochodu uzyskanego w po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Jest to warunek pierwszy. Drugim warunkiem wynikającym z art. 5 ust. 4b u.ś.r. jest warunek kontynuacji uzyskiwania dochodu osiągniętego zgodnie z warunkiem pierwszym także w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. Oznacza to, że uzyskiwanie dochodu określonego rodzaju musi być kontynuowane w okresie świadczeniowym, na który jest ustalane prawo do świadczeń rodzinnych. Kontynuacja ta musi mieć miejsce także w miesiącu, w którym organ wydaje decyzję ustalającą prawo do świadczenia. Powyższy pogląd, wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 22 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Rz 1434/18 (Lex nr 2635492) Sąd w składzie rozpoznającym skargę podziela w całości. Tylko bowiem takie rozumienie przepisu art. 5 ust. 4b u.ś.r. pozwala zrealizować cel, jaki przyświecał wprowadzeniu pojęcia dochodu uzyskanego, tj. jak najdalej idące urealnienie danych dotyczycących dochodów beneficjentów świadczeń rodzinnych na datę przyznawania świadczeń lub na datę weryfikacji prawa do świadczeń, w różnych, odmiennych stanach faktycznych. Dotyczy to np. właśnie osiągnięcia dochodu w okresie pobierania świadczeń przez krótki tylko okres, co w istocie nie ma wpływu na sytuację materialną rodziny w całym okresie pobierania świadczeń.

Błędnie więc organ ostatecznie uznał, że bez względu na fakt utraty dochodu przez P. D. w sierpniu 2019 r. , którą to okoliczność należy prawidłowo wykazać stosownymi środkami dowodowymi, kwotę dochodu rodziny w miesiącach lipcu i sierpniu 2019 r. należy powiększyć o dochód Ww. z czerwca 2019 r., co powoduje utratę przez skarżącą prawa do świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego i dodatków do niego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W przypadku bowiem utraty tego dochodu w sierpniu 2019 r i nieosiągnięcia go także we wrześniu 2019 r. nie są spełnione przesłanki pozwalające stwierdzić uzyskanie dochodu zgodnie z regulacją wynikająca z art. 5 ust. 4b u.ś.r.

Ponadto orzekające w sprawie SKO nie wskazało podstawy prawnej zaliczenia kwoty nadpłaty podatkowej z tytułu przysługującej ulgi na dzieci do łącznej kwoty dochodu rodziny. W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 3 pkt 1 u.ś.r. pojęcie dochodu zostało ściśle zdefiniowane. Jak wynika z treści powyższego przepisu ( lit. a)-c) pkt 1 art. 3 u.ś.r.) kwota ulgi podatkowej stanowiąca przedmiot nadpłaty w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych nie jest dochodem podlegającym odrębnemu opodatkowaniu. W związku z powyższym doliczenie go do dochodu skarżącej i tym samym dochodu rodziny za 2017 r. było błędne. Wskazania też wymaga, że niezrozumiałe jest przytoczenie przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji przepisów art. 32 u.ś.r. i 155 kpa, skoro podstawą orzekania przez organ był przepis art. 30 u.ś.r. Uchybia to przepisowi art. 107 § 3 kpa, choć nie miało oczywiście wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Stwierdzić więc należy, że z uwagi na uchybienia procesowe związane z niewyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy, stanowiące naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. , które to uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy oraz z uwagi na naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 4b u.ś.r. zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Przystępując ponownie do rozpatrzenia niniejszej sprawy, organy winny mieć na uwadze powyższe uwagi dotyczące interpretacji przepisu art. 5 ust. 4a u.ś.r. i związanej z tym konieczności ustalenia, czy w okresie, w którym zdaniem organów skarżąca pobierała nienależnie świadczenie, partner skarżącej otrzymywał dochód mogący być zakwalifikowany jako dochód uzyskany, tj. nie tylko w miesiącu poprzedzającym ten okres, tj. w czerwcu 2019 r. Ustalenia w tym zakresie winny być poczynione zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zaś ocena zgromadzonych dowodów dokonana zgodnie z art. 80 k.p.a.

W związku z powyższym, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.