Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 904/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1 i  par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: par. 4
journal: Dz.U. 2007 nr 46 poz 309
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością  uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności
article: art. 106, 134, 135
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1  art. 29
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 904/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 października 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 r., sprawy ze skarg T. W., P. W., S. W., na decyzje Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 29 kwietnia 2008 r. Nr [...], , Nr [...], z dnia 25 kwietnia 2008 r., w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007, I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżących koszty postępowania w kwocie 1 683,00 zł (jeden tysiąc sześćset osiemdziesiąt trzy złote 00/100).


UZASADNIENIE

I.

1. Trzema odrębnymi decyzjami z dnia 29 lutego 2008 r. o nr [...] i nr [...] oraz z dnia 28 lutego 2008 r. nr [...]Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał producentom rolnym, będącym rodzeństwem, a to: T. W., P. W. oraz S. W. (zwanych dalej "skarżącymi") jednolitą płatność obszarową oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości przez nich wnioskowanej za rok 2007. Jednocześnie, tymi samymi decyzjami odmówiono skarżącym przyznania uzupełniających płatności obszarowych do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (tzw. płatności zwierzęcych).

2. W uzasadnieniach ww. decyzji organ wskazał, że skarżący nie zostali zarejestrowani w systemie IRZ jako posiadacze zwierząt. Z akt postępowania wynikało, że skarżący wezwani o złożenie w tym zakresie wyjaśnień, informowali, że są współposiadaczami stada owiec, przy czym całe stado zostało zarejestrowane wyłącznie na ich ojca – R. W., który zgłosił je do systemu IRZ. W systemie tym nie było bowiem możliwości zarejestrowania zwierząt na kilku współposiadaczy. Skarżący wskazali przy tym, że prowadzą wraz z ojcem gospodarstwo rodzinne.

3. W tym stanie faktycznym organ I instancji odmówił przyznania tzw. płatności zwierzęcych z uwagi na fakt, że w rejestrze zwierząt oznakowanych wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) wynosiła 0,00, co w konsekwencji przy zastosowaniu algorytmu obliczania płatności zwierzęcych określonego w § 4 ust. 3 wówczas obowiązującego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. nr 46, poz. 309, ze zm. – zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie płatności uzupełniających") nie dawało podstaw do przyznania płatności uzupełniających (zwierzęcych) w tym zakresie.

4. W odwołaniach od powyższych decyzji skarżący podnieśli, że stado zwierząt stanowiło przedmiot współposiadania w ramach gospodarstwa rodzinnego, a w systemie IRZ zostało zarejestrowane wyłącznie na imię ojca skarżących tylko z tego powodu, że niemożliwym było dokonanie rejestracji jednego stada wspólnie na imię wszystkich współposiadaczy. Skarżący wyjaśniali ponadto, że stado owiec (około 800 sztuk matek jednej rasy), prowadzone jest od wielu lat wspólnie, co jest związane z konkretnymi kosztami, również wspólnie ponoszonymi. Zwierzęta korzystają ze wspólnych obiektów inwentarskich oraz są wypasane na użytkach zielonych wszystkich stron. Specyfika całego gospodarstwa opiera się właśnie na wspólnych pastwiskach dla owiec i ich wspólnej hodowli. Utrzymanie całego stada na pastwiskach wyłącznie jednego z gospodarstw byłoby niemożliwe ze względu na niewystarczającą powierzchnię i negatywne efekty nadmiernego zagęszczenia zwierząt. Podział stada natomiast byłby nieracjonalny ze względów ekonomicznych i hodowlanych. Z tych względów zastosowana przez organ wykładnia § 4 ust. 1 cyt. rozporządzenia w sprawie płatności uzupełniających, w ocenie skarżących, była dla nich krzywdząca.

5. Decyzją z dnia 29 kwietnia 2008 r. nr [...]oraz decyzjami z dnia 25 kwietnia 2009 r. nr [...] i nr [...]Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 1 – 4 cyt. rozporządzenia w sprawie płatności uzupełniających płatności zwierzęce powiązane są ściśle z posiadaniem odpowiedniej liczby zwierząt przeżuwaczy w tzw. okresie referencyjnym tj. w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r.. Sam wymiar płatności uzależniony jest od liczby zwierząt przeliczonych na tzw. duże jednostki przeliczeniowe (DJP). Zwierzęta muszą być zgłoszone przez ich posiadacza do prowadzonego przez jednostki ARiMR rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych. Organ przyznawał przy tym, że chociaż skarżący byli w okresie referencyjnym współposiadaczami stada wraz ze swym ojcem to jednak zwierzęta te były zarejestrowane jedynie na ojca. W rezultacie współczynnik DJP dla skarżących wyniósł 0 i organ zmuszony był odmówić płatności.

6. Dodatkowo, w dalszej części uzasadnienia decyzji, organ odwoławczy wyjaśnił, że art. 29 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 270 z 21.10.2003 r., str. 1, ze. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 40, str. 269, ze. zm.) zawiera zakaz wypłat wsparcia dla tych podmiotów, które sztucznie (celowo) tworzą warunki do jego otrzymania, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Przepisy te, jak również polskie regulacje, nie pozostawiały więc organom udzielającym pomocy uznaniowości przy przyznawaniu płatności. Uwzględnienie zastrzeżeń skarżących prowadziłoby, zdaniem organu odwoławczego, do nierównego traktowania innych producentów rolnych w zbliżonych sytuacjach. W przedmiotowych sprawach dodawał organ, byłby zatem wskazany na przyszłość wczesny podział ww. stada zwierząt i zarejestrowanie jego odpowiedniej części na poszczególnych wnioskodawców. Taki podział, w ocenie organu, nie musiałby mieć związku z faktycznym podziałem hodowli. Pozwoliłoby to jednak na uniknięcie konsekwencji takiego rozstrzygnięcia, jakie zapadło w sprawach.

7. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając tym decyzjom naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 7 K.p.a. tj. na błędnym ustaleniu stanu faktycznego i nieuwzględnieniu słusznego interesu strony; art. 138 §§ 1 i 2 K.p.a. tj. na utrzymaniu w mocy zaskarżonych decyzji organu I instancji pomimo braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości i nierozpoznania istoty sprawy; art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. z 2007 r. nr 35, poz. 217, ze zm. – zwanej dalej "ustawą o płatnościach") tj. na naruszeniu zasady praworządności i na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Dodatkowo skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach poprzez przyjęcie, że skarżący nie są posiadaczami deklarowanego stada zwierząt, a co za tym idzie nie przysługuje im prawo do płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę.

8. Skarżący wskazali też na ewentualną niekonstytucyjność rozporządzenia w sprawie płatności uzupełniających, która by miała polegać na: naruszeniu zasady niedziałania prawa wstecz, na przekroczeniu delegacji ustawowej, jak również na naruszeniu zasady równości wobec prawa i zasady przyjmującej za podstawę ustroju rolnego Rzeczypospolitej Polski gospodarstwo rodzinne. W związku z tym niezgodny z prawem miałby być także system informatyczny IRZ ARiMR, stosowany do rejestracji zwierząt, a to z powodu niemożliwości zgłoszenia współposiadania zwierząt, co jest przecież dopuszczalne przez prawo. W konsekwencji ww. rozporządzenie jak i decyzje organów ARiMR miałyby naruszać również zasadę prawa wspólnotowego – zasadę niedyskryminacji.

9. Ponadto, zdaniem skarżących, organ II instancji błędnie powołał się na art. 29 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 sugerując, w ocenie skarżących, że usiłowali oni uzyskać korzyści sprzeczne z celem danego systemu wsparcia. Dodatkowo skarżący podnieśli, że polska regulacja została wprowadzona z mocą wsteczną, tj. stawiała wymagania dotyczące przeszłości, jeśli chodzi o warunki przyznania płatności. Skarżący z przyczyn obiektywnych nie mogli więc znać ostatecznego kształtu i warunków tego systemu.

10. Skarżący podkreślili, że organy nie kwestionowały spełniania wymogów stawianych przez prawo wspólnotowe, gdyż te zostały spełnione. Jedyną normą, jakiej skarżący nie spełnili, był przepis o charakterze technicznym, przewidziany przez akt prawa krajowego rangi rozporządzenia. Tymczasem skarżący są posiadaczami gruntów przeznaczonych pod uprawy paszowe, jak również współposiadaczami stada owiec w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, co pozostawało poza sporem. Bezsporne było również, że nie ma technicznej możliwości rejestracji stada na współposiadaczy, co uniemożliwiało realizowanie przez nich swoich uprawnień. Narzucone rozwiązanie jest niekorzystne zarówno dla całego gospodarstwa rodzinnego jak i współposiadaczy, gdyż uniemożliwia ono skarżącym – synom – uzyskanie płatności dla posiadanego areału, na którym wypasane jest stado, zaś ojciec skarżących, na którego stado zostało zarejestrowane, nie mógł uzyskać dopłat do całego areału, gdyż jest jedynie posiadaczem jego części. Jakiekolwiek różnicowanie pozycji współposiadacza wobec posiadacza na niekorzyść tego pierwszego w przedmiocie realizacji jego praw podmiotowych, publicznych jak i prywatno prawnych, dodawali skarżący, jest działaniem nie mającym podstawy prawnej. Współposiadacze są tym samym eliminowani z systemu dopłat zwierzęcych. Stawia to gospodarstwo rodzinne w gorszej pozycji od gospodarstwa indywidualnego.

11. W ocenie skarżących zasady ewidencjonowania na potrzeby spornej płatności zostały określone z mocą wsteczną (rozporządzeniem z 2007 r., dotyczącym 2007 r., a stawiającym warunki za lata 2005-2006). Retroaktywność prawa, która tutaj wystąpiła, mogła stanowić naruszenie przepisów Konstytucji RP. Wątpliwość co do konstytucyjności przyjętych rozwiązań budził stosunek przyjętych rozwiązań prawnych do zasady równości wobec prawa oraz nakładanie na podmioty obowiązków wywołujących istotne dla nich skutki majątkowe i prawne w drodze rozporządzenia, a nie ustawy. Wprowadzenie uregulowań prawnych w taki sposób godzi ponadto w istotę gospodarstwa rodzinnego, które w świetle przepisów Konstytucji RP winno być wspierane w dziedzinie gospodarczej, społecznej i finansowej – winno być chronione przez prawo, a nie dyskryminowane.

12. Zdaniem skarżących zaistniałą sytuację można rozwiązać poprzez celowościową wykładnię prawa polskiego, uwzględniającą prawo wspólnotowe, w tym cel systemów dopłat do rolnictwa, jakim jest wsparcie finansowe tego sektora.

13. W końcowej części skargi skarżący wnieśli o powołanie biegłego z zakresu rolnictwa na okoliczność wydania opinii w zakresie gospodarstwa rodzinnego, której celem byłoby wykazanie prawidłowości działania skarżących co do utrzymywania wspólnie stada, podziału gruntów i ich rzeczywistego przeznaczenia.

14. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podniesiono również, że zakaz retroakcji dotyczy głównie takich dziedzin prawa jak prawo karne czy podatkowe. Odstępstwo od tej zasady jest możliwe, co dopuszcza orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, dla ochrony pewnych zasad konstytucyjnych. Dodatkowo organ zaznaczał, że wprowadzony w 2007r. system płatności pod postacią tzw. płatności zwierzęcych realizował zasadę sprawiedliwości społecznej. W latach 2004-2006 na terenie całego kraju występowało bowiem zjawisko deklarowania przez posiadaczy dużych obszarów gruntów jako pastwiska, bez wyraźnego powiązania ich ze zwierzętami hodowanymi w gospodarstwach. Zdarzało się, iż osoby nabywały bądź dzierżawiły duże obszary zielone, tylko w celu otrzymania dopłat, nie posiadając inwentarzu zwierzęcego. Cierpieli na tym rolnicy, którzy posiadając mniejsze gospodarstwa i inwentarz zwierzęcy. Dlatego płatności zwierzęce zaadresowane zostały do grupy producentów rolnych, którzy od dłuższego czasu wykorzystują trawy uprawiane na trwałych użytkach zielonych jako paszę dla posiadanych przez siebie zwierząt. Ustawodawca musiał przyjąć określony okres referencyjny, aby wydzielić takich producentów z grupy osób, które nie wykorzystywały pastwisk w celach gospodarczych. Tym samym przyjęte uregulowanie, w ocenie organu, nie tylko posiadały podstawę prawną w postaci delegacji ustawowej (art. 17 ust. 1 pkt 2 lit. a oraz art. 23 cyt. ustawy o płatnościach), ale były również zgodne z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi.

II.

1. Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2009r. Sąd postanowił połączyć sprawy skarżących (prowadzone dotychczas pod odrębnymi sygnaturami I SA/Kr 904/08, I SA/Kr 905/08 i I SA/Kr 907/08) i prowadzić je pod sygn. akt I SA/Kr 904/08.

2. Dodatkowo Sąd oddalił wnioski skarżących o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego do spraw rolnictwa oraz wezwał Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR o wskazanie dokładnej daty rejestracji stada w systemie IRZ przez R. W., a także przesłanie stosownych dokumentów.

3. Na kolejnej rozprawie w dniu 14 października Sąd odczytał przedłożone przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR dokumenty, włączył do akt przedłożone przez R. W. (będącego pełnomocnikiem P. W. i T. W.) dokumenty zatytułowane: "Inwentaryzacja gospodarstwa – informacja o stanie stada na dzień 31 marca 2006r." oraz zaświadczenie z dnia 5 września 2009r. sporządzone przez Regionalny Związek Hodowców Owiec i Kóz w N.. Sąd stwierdził też z urzędu, że skarga W. W. (brata skarżących, współposiadacza stada) o sygn. akt I SA/Kr 906/08 została prawomocnie odrzucona. R. W. wyjaśnił również, że sam nie wnosił skargi do sądu administracyjnego pomimo, że dostał mniejszą płatność z uwagi na policzenie tylko jego działek, a nie włączenie działek synów.

III.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

1. Skarga jest zasadna.

2. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie był sposób liczenia płatności zwierzęcych w oparciu o dane dotyczące posiadanego stada wynikające z rejestru IRZ. Organy przyjęły, że skarżący wprawdzie są współposiadaczami stada owiec jako członkowie rodzinnego gospodarstwa hodowlanego o długiej tradycji (ta okoliczność była bezsporna), jednak z uwagi na zarejestrowanie całego stada tylko na imię jednego z współposiadaczy, jak tego wymagał wprowadzony przez właściwe w sprawie organy system informatyczny IRZ, przypadający na każdego ze skarżących współczynnik DJP (odzwierciedlający liczebność posiadanego stada zwierząt) wynosił 0,00. W konsekwencji, płatność zwierzęca (będąca iloczynem współczynnika DJP i powierzchni trwałych użytków zielonych) wyniosła również 0zł.

3. Zdaniem organów, literalne brzmienie §4 ust. 1-4 cyt. rozporządzenia w sprawie płatności uzupełniających nie uprawniało do przyznania płatności zwierzęcych, przy czym wprowadzenie z mocą wsteczną przepisów tegoż rozporządzenia, odwołujących się do zdarzeń (rejestracji stad) mających miejsce o dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. , nie naruszyło Konstytucji RP, a to z uwagi na realizowany cel przepisów tj. zasady sprawiedliwości społecznej, polegające na uniemożliwianiu uzyskiwaniu dopłat przez osoby skupujące nieużytki wyłącznie w tym celu, a nie prowadzące w rzeczywistości działalności rolniczej. Dodatkowo, organy zaznaczały, że sporny przepis cyt. rozporządzenia posiadał umocowanie w delegacji ustawowej i zgodny był z przepisami wspólnotowymi nakładającymi na państwo polskie obowiązek podejmowania działań wykluczających kierowanie pomocy do osób, które sztucznie tworzyły warunki do jej otrzymania, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia

4. Rozpatrując podniesiony przez skarżących zarzut niezgodności z Konstytucją zastosowanego w sprawie §4 rozporządzenia w sprawie płatności uzupełniających należałoby na wstępie zaznaczyć, że sądy administracyjne kontrolując zgodność z prawem wydanych w sprawie decyzji badają również, czy przepisy stanowiące podstawę wydania zaskarżonych rozstrzygnięć są zgodne z Konstytucją. Zgodnie bowiem z art. 1 §1i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W ocenie orzekającego Sądu kontrola zgodności z prawem polega również na badaniu czy przepis rozporządzenia, który stanowił podstawę zaskarżonych rozstrzygnięć, nie naruszył zasad konstytucyjnych. W razie powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do zgodności z Konstytucją przepisu, które to wątpliwości sąd administracyjny może powziąć niezależnie od zarzutów skargi na zasadzie art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) stanowiącym, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – sąd administracyjny podejmuje dalsze kroki w celu usunięcia z porządku prawnego wadliwego przepisu, a także wadliwego rozstrzygnięcia – decyzji lub postanowienia administracyjnego.

5. Niemniej jednak, rozstrzygając w przedmiocie zarzutu niekonstytucyjności konkretnego przepisu, sąd administracyjny dokonuje w pierwszym rzędzie takiej wykładni tegoż przepisu aby uzyskać jego zgodność z Konstytucją. Taki sposób postępowania wynika z utrwalonego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie podkreślał, że "...W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalona jest zasada prymatu wykładni zgodnej z konstytucją. (...) Innymi słowy, jeżeli na gruncie wykładni językowej możliwe jest różne rozumienie treści normy, to należy przyjmować taki rezultat wykładni, który zapewnia zgodność z zasadami konstytucyjnymi..." ( wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000r. sygn. akt SK 12/99 oraz cytowane tam pozostałe wyroki).

6. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, organy naruszyły §4 ust. 1 - 4 cyt. rozporządzenia w sprawie płatności uzupełniających dokonując błędnej wykładni tegoż §4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, co w konsekwencji spowodowało błędne zastosowanie §4 ust. 2 - 4 cyt. rozporządzenia.

7. Zgodnie z powołanym przepisem płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem owiec, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru IRZ, a na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych (§4 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia). Płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) i współczynnika 0,3 oraz nie większej niż powierzchnia trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2. (§4 ust. 2 rozporządzenia). Liczbę dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) oblicza się jako iloczyn liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, i współczynnika ustalonego z uwzględnieniem rodzaju i wieku zwierząt, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, według stanu na dzień, w którym liczba (DJP) w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jest największa. (§4 ust. 3 rozporządzenia). Liczbę zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, ustala się na podstawie danych zawartych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, o którym mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (§4 ust. 4 rozporządzenia).tj. systemie IRZ.

8. Kluczową w sprawie i wpływającą na późniejsze obliczenia co do wielkości płatności zwierzęcej, jest interpretacja §4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie płatności uzupełniających. Zdaniem Sądu, przedmiotowy przepis uprawnia do płatności zwierzęcych rolników spełniających dwa warunki, tzn. rolników którzy:

1) w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. byli posiadaczami owiec,

2) które to owce były w tym okresie (czyli od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r.)

a) wpisane do rejestru IRZ

b) lub zostały przez tego rolnika z (tzn. będącego posiadaczem) zgłoszone do rejestru IRZ

9. Zdaniem Sądu, organy nieprawidłowo przyjęły, że owce powinny być wpisane do rejestru IRZ na nazwisko posiadacza. Powołany wyżej §4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie płatności uzupełniających nie zawiera takiego warunku, a określenie "przez tego rolnika" nie może dotyczyć również początku zdania i tworzyć normy dotyczącej rolnika, który "był posiadaczem bydła lub owiec (...), które w tym okresie były wpisane" – "przez tego rolnika" bo to nie rolnicy wpisują do rejestru IRZ ale właściwe w sprawie organy ARiMR.

10. Przyjęta przez organy wyładnia §4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie płatności uzupełniających jest więc w rzeczywistości nadinterpretacją przepisu, sprzeczną z jego literalnym brzmieniem, a także sprzeczną z procedurą rejestracji IRZ, w trakcie której to nie rolnicy ale organy ARiMR dokonują rejestracji zwierząt.

11. W konsekwencji zastosowanej przez Sąd wykładni ww. §4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie płatności uzupełniających, w przypadku skarżących nastąpiło spełnienie obu warunków uprawniających do uzyskania płatności zwierzęcych. Skarżący są bezspornie posiadaczami stada owiec, a owce te wpisane zostały do rejestru IRZ. Podobną wykładnię literalną przedmiotowego przepisu (co prawda w nieco innym stanie faktycznym, ale nie miało to wpływu na sposób interpretacji) zastosował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 12 listopada 2008r. sygn. akt I SA/Ol 286/08 (orzeczenie dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) , który to sposób wykładni orzekający Sąd w całości popiera.

12. W rezultacie organy powinny w ponownym postępowaniu prawidłowo zastosować §4 ust. 2 - 4 rozporządzenia w sprawie płatności uzupełniających, z uwzględnieniem dokonanej wykładni §4 ust. 1 pkt 1 tegoż rozporządzenia, przyjmując proporcjonalny dla każdego ze skarżących udział w posiadanym stadzie owiec, o ile skarżący nie wykażą, że posiadają stado w innych częściach niż przypadająca na nich 1/5 z uwagi na pięciu współposiadaczy.

13. W związku z powyższym Sąd uznał, że w rozpatrywanej sprawie, przy przyjęciu zastosowanej przez Sąd interpretacji, nie zostały naruszone zasady konstytucyjne i zasady wspólnotowe. Ponad wszelką wątpliwość, skarżący nie tworzyli też w sposób sztuczny warunków uprawniających ich do otrzymania pomocy sprzecznie z jej celem.

14. Na marginesie sprawy należałoby również zauważyć, że ewentualny brak zgodności systemu informatycznego IRZ wymuszającego rejestrację wyłącznie jednego posiadacza z rozporządzeniem w sprawie płatności uzupełniających jest problemem technicznym nie zaś prawnym – nie może więc ograniczać na sposób wykładni przepisów prawa (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2009r. sygn. akt III CZP 33/09 dotyczące co prawda niezgodności systemu informatycznego KRS z prawem upadłościowym ale mogące mieć znaczenie i w rozstrzyganej sprawie przy rozwiązywaniu sprzeczności przepisów prawa z stosowanymi systemami informatycznymi).

15. Sąd połączył sprawy wszystkich skarżących na zasadzie art.111 §2 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowi, że sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Z uwagi na fakt, że we wszystkich sprawach skarżący w rzeczywistości byli współposiadaczami jednego stada owiec, a toczące się postępowanie w przedmiocie płatności zwierzęcych miało związek z identycznym stanem faktycznym – w ocenie Sądu zaistniał więc tego typu związek uzasadniający połączenie spraw.

16. Sąd oddalił wniosek o powołanie biegłego bowiem zgodnie z art. 106 §3 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W rezultacie niemożliwym było przeprowadzenie opinii z biegłego. Opinia biegłego, pomimo że sporządzana najczęściej w formie dokumentu papierowego, nie jest dowodem z dokumentów.

17. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji na zasadzie art. 145 §1 ust. 1 pkt 1 lit.a) cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło w związku z treścią art. 135 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiącym, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

18. O kosztach orzeczono na zasadzie art.200 w zw. z art.205 §1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane przepisy stanowią, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art.200), a do niezbędnych kosztów postępowania zalicza się m.in. poniesione przez stronę koszty sądowe. W związku z powyższym Sąd zasądził na rzecz skarżących kwotę 1 683zł stanowiącą sumę uiszczonych wpisów opłaty sądowej.