Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 513/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-06-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1c, art. 152 oraz art. 200, art. 190
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2001 nr 327 poz 11 art. 49 ust. 5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych syystemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; 1. Uchyla zaskarżoną decyzję; 2. Zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz M. L. kwotę 213 zł (dwustu trzynastu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się orzeczenia.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] grudnia 2004 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. przyznał P. L. płatność z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2004 do powierzchni 36, 41 ha. W dniu [...] kwietnia 2005 r. M. L. złożył oświadczenie o przejęciu zobowiązań P. L. z tytułu ONW. Decyzją z [...] kwietnia 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. przyznał M. L. płatność ONW do powierzchni 36, 06 ha, na rok 2005. Kolejną decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. ten sam organ przyznał M. L. płatność ONW na rok 2006, do powierzchni 21, 38 ha. Podejmując rozstrzygnięcie organ wziął pod uwagę oświadczenie skarżącego o wygaśnięciu z dniem [...] grudnia 2005 r. umowy dzierżawy działki nr [...] o powierzchni 14, 28 ha, zawartej z Z.

Decyzją z [...] czerwca 2009 r. Prezes ARiMR ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW przez P. L. na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz pobranych przez M. L. na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że złożone w dniu [...] sierpnia 2006 r. oświadczenie przejmującego działki rolne należy uznać za złożone po terminie, w związku, z czym nie może ono skutkować odstąpieniem od konieczności zwrotu z tytułu nienależnie pobranych płatności ONW. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa ARiMR z [...] lutego 2010 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2010 r., V SA/Wa 867/10 wyjaśnił, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 73, poz. 657 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie ONW, wprowadzają wymóg prowadzenia działalności rolniczej na zgłoszonych do płatności działkach rolnych przez 5 lat. Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ONW – w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem producent rolny zwraca część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.

Możliwość wyłączenia obowiązku zwrotu płatności ONW w sytuacji zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych położonych na obszarze ONW na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy została wprowadzona na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 9 marca 2006 r. zmieniającego rozporządzenie ONW (Dz.U. Nr 42, poz. 278), zwanego dalej rozporządzeniem zmieniającym z 9 marca 2009 r. Po nowelizacji przepisów producent rolny mógł uwolnić się od powyższego obowiązku, jeżeli spełnił warunki wskazane w § 9 ust. 2a znowelizowanego rozporządzenia ONW, tj. jeżeli w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania działek rolnych, podmiot przejmujący złożył do kierownika biura powiatowego Agencji stosowne oświadczenie. Zgodnie zaś z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 25 kwietnia 2006 r. zmieniającego rozporządzenie ONW (Dz.U. Nr 75, poz.522), zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 25 kwietnia 2006 r.– obowiązek zwrotu płatności w związku z zaniechaniem działalności rolniczej na obszarach ONW na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, został wyłączony również w tych przypadkach, w których przeniesienie posiadania nastąpiło przed dniem wejścia w życie przepisów tejże nowelizacji, a producent rolny złożył kierownikowi biura powiatowego ARiMR na formularzu udostępnionym przez Agencję oświadczenie przejmującego działki rolne, w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów.

Z przedstawionych przepisów, "zwłaszcza z § 9 ust.2a" rozporządzenia ONW, wynika zdaniem Sądu, że przejmujący grunty rolne ma prawo do złożenia wniosku o przyznanie płatności w związku z przekazaniem gospodarstwa rolnego, jednakże skuteczność tego wniosku zależy od złożenia stosownego oświadczenia oraz zobowiązania do kontynuowania działalności rolniczej, złożonego w przewidzianym do tego terminie.

Sąd uznał za bezsporne, że w imieniu przejmującego działki rolne - P. [...] w B. wymagane oświadczenie złożono [...] sierpnia 2006 r., a więc po terminie określonym powołanymi przepisami.

Odnosząc się do zarzutu, że skarżący nie miał wpływu na zachowanie przejmującego działki, Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż to skarżący samodzielnie zdecydował się na przeniesienie posiadania przedmiotowych działek i w związku z tym tylko w jego interesie było to, aby podmiot na rzecz którego posiadanie zostało przeniesione, złożył oświadczenie o zobowiązaniu do kontynuowania działalności rolniczej na tych działkach. Przepis § 9 ust. 2a rozporządzenia ONW wyraźnie stanowi, że w przypadku zaniechania działalności rolniczej obowiązkiem producenta rolnego było złożenie oświadczenia podmiotu na rzecz, którego zostało przeniesione posiadanie tych działek.

Sąd nie zgodził się z interpretacją § 9 ust. 2a rozporządzenia ONW zaprezentowaną w skardze podając, że ciągłość produkcji w przypadku przeniesienia posiadania działek rolnych musi zostać zachowana, jest to jednak tylko jeden z warunków. Drugim jest złożenie terminowego oświadczenia podmiotu przejmującego o kontynuowaniu działalności rolniczej z zachowaniem zasad i w okresie objętym zobowiązaniem. Ten drugi warunek w przedmiotowej sprawie nie został spełniony, a więc wydanie decyzji o ustaleniu nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW było prawidłowe.

U podstaw wyroku powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.).

M. L. zaskarżając wyrok w całości domagał się jego uchylenia oraz uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 9 ust. 2a rozporządzenia ONW i uznanie, że przepis ten uzależnia zwrot nienależnie pobranych płatności od warunku zachowania terminu złożenia oświadczenia o kontynuowaniu działalności rolniczej z zachowaniem zasad i w okresie objętym zobowiązaniem.

W uzasadnieniu M. L. podał, że warunkiem sine qua non zwolnienia z obowiązku zwrotu płatności ONW, w przypadku przeniesienia nieruchomości rolnych na rzecz innego podmiotu, jest kontynuowanie działalności rolniczej przez ten podmiot zgodnie z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem złożonym przez poprzedniego posiadacza. Taki cel przyświecał prawodawcy i taka winna być prawidłowa wykładnia przepisu. Ponieważ należało określić, w jakiej formie ma nastąpić potwierdzenie wykonania tego warunku, prawodawca wprowadził oświadczenie następcy (podmiotu), jako przyrzeczenie kontynuowania działalności rolniczej. Dla porządku określony został 14-dniowy termin na złożenie oświadczenia, który jest terminem instrukcyjnym. Do podobnego stanowiska skłania się również Prezes ARiMR, gdyż w piśmie z dnia [...] sierpnia 2010 r. informuje, iż istnieje możliwość zmiany decyzji o zwrocie płatności w taki sposób, że "będzie skutkowało brakiem obowiązku dokonania zwrotu tych płatności."

Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny uchylając zaskarżony wyrok orzeczeniem z dnia 8 lutego 2012 r., II GSK 1549/10 wskazał, iż oceniana przez Sąd I instancji decyzja administracyjna zapadła w oparciu o niekwestionowane ustalenia faktyczne poczynione w toku postępowania administracyjnego. Istotnymi elementami stanu faktycznego ustalonego przez organ, a przyjętego przez Sąd I instancji są następujące zdarzenia: z pierwszym wnioskiem o przyznanie płatności z tytułu ONW wystąpił w tej sprawie P. L.– ojciec skarżącego, który otrzymał płatność za 2004 r. w dniu [...] stycznia 2005 r. Od tej daty zaczął biec pięcioletni termin, o którym stanowi art.14 ust.2 Rozporządzenia Rady (WE) NR 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz.U.UE.L.99.160.80). W myśl tego przepisu dodatki wyrównawcze są przyznawane na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników, którzy podejmą się prowadzić działalność rolniczą na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego.

Zobowiązanie do prowadzenia działalności w okresie przynajmniej pięciu lat obejmowało obszar ONW o powierzchni 36, 41 ha. Bez znaczenia prawnego pozostaje zmniejszenie powierzchni w 2005 r. do 36, 06 ha. W 2005 r. na skutek przeniesienia własności działek objętych pomocą finansową z tytułu ONW omawiana płatność za ten rok została przyznana skarżącemu, który ją otrzymał w dniu [...] maja 2006 r. Od 1 stycznia 2006 r. skarżący prowadził działalność rolniczą na działkach położonych na obszarze ONW obejmujących 21, 38 ha. Zaniechanie prowadzenia przez skarżącego działalności ONW w stosunku obszaru 14, 28 ha nastąpiło na skutek wygaśnięcia z dniem [...] grudnia 2005 r. umowy dzierżawy działki obejmującej ten obszar i przekazaniem jej z dniem [...] stycznia 2006 r. P. [...] w B. Daty – wygaśnięcia umowy i przekazania działki wynikają zarówno z oświadczenia skarżącego, jak i z oświadczenia przejmującego działki rolne złożonego na urzędowym formularzu (pkt IV druku). W sprawie nie jest także kwestionowane to, że przejmujący działkę zobowiązał się do kontynuowania działalności rolniczej na przejętym obszarze ONW.

W świetle tych ustaleń – zdaniem NSA - nie budzi wątpliwości data zaniechania przez skarżącego działalności rolniczej na części działek rolnych położonych na obszarze ONW – [...] stycznia 2006 r. Nadto bezsporna jest data złożenia kierownikowi biura powiatowego Agencji formularza oświadczenia przejmującego działki o podjęciu zobowiązania kontynuowania działalności rolniczej na przejętych działkach rolnych położonych na obszarze ONW – [...] sierpnia 2006 r.

Przenosząc te ustalenia na przepisy materialnoprawne określające wyjątki od zasady zwrotu płatności ONW w sytuacji zaniechania, w okresie objętym zobowiązaniem, działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zastosowanie w tej sprawie ma § 2 ust.1 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r., które weszło w życie z dniem 4 maja 2006 r. Powołany przepis reguluje, bowiem sytuację producentów rolnych, którzy tak jak w tej sprawie, zaniechali działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW przed dniem 4 maja 2006 r. (dniem wejścia w życie rozporządzenia) na skutek przeniesienia posiadania działek rolnych na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy. Przesłanka wyłączająca zastosowanie § 2 ust.1, określona w § 2 ust.2 rozporządzenia, nie ma w tym stanie faktycznym znaczenia prawnego.

Rozstrzygając sprawę administracyjną o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności ONW organ zarówno w decyzji z dnia [...] czerwca 2009 r. jak i w zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. przyjął trafnie, iż w sprawie ma zastosowanie § 2 ust.1 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r.

Zdaniem NSA w kontrolowanym wyroku Sąd I instancji omawiając zmiany stanu prawnego skoncentrował się na przepisie § 9 ust.2 a rozporządzenia ONW uznając, że przepis ten ma w sprawie zastosowanie. Z uzasadnienia wyroku wynika nadto, iż Sąd wykładał i stosował § 9 ust.2a pkt 2 rozporządzenia ONW w brzmieniu obecnie obowiązującym (wprowadzonym § 1 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r.). Wskazuje na to wprost stwierdzenie, że "to obowiązkiem producenta rolnego było złożenie oświadczenia podmiotu na rzecz którego zostało przeniesione posiadanie tych działek."

Nie ustalając prawidłowo wzorca kontroli materialnoprawnej zaskarżonej decyzji Sąd w istocie nie ocenił, czy decyzja ta pozostaje w zgodzie z prawem materialnym. Nie rozważył celu, jaki przyświecał prawodawcy przy wprowadzeniu w tak krótkim czasie, kolejnej regulacji prawnej określającej wyjątki od zasady zwrotu płatności ONW w sytuacji zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na skutek przeniesienia posiadania działek położonych na obszarach ONW. Nie skonfrontował zamiaru prawodawcy uregulowania sytuacji prawnej producentów rolnych, którzy przenieśli posiadanie działek położonych na obszarach ONW przed datą wejścia w życie rozporządzenia, z zachowaniem właściwych w tej sprawie organów.

NSA wskazał, że skarżący kolejny wniosek o przyznanie płatności ONW (na rok 2006 r.), uwzględniający przeniesienie posiadania części działek na inny podmiot, złożył [...] maja 2006 r., a zatem już po wejściu w życie rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2006 r. Rozporządzenie to zostało wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.). Ustawa ta nie wprowadziła żadnych ograniczeń w zakresie stosowania zasad ogólnych określonych w art. 7 i 9 k.p.a.

Zaniechanie rozważenia tych okoliczności – zdaniem NSA - będące efektem przyjęcia nieprawidłowego wzorca kontroli materialnoprawnej, skutkowało nierozważeniem przez Sąd I instancji prawidłowości zastosowania przez organ 49 ust. 5 akapit drugi Rozporządzenia Komisji (WE) NR 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.U.UE.L.01.327.11), zwanego dalej Rozporządzeniem Nr 2419/2001, w odniesieniu do ustalenia kwoty zwrotu płatności ONW przyznanej za 2004 r.

Przepis art. 49 ust.5 akapit 1 Rozporządzenia Nr 2419/2001 określa, co do zasady, 10 letni termin przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności. Jednocześnie jednak ustanawia, w akapicie drugim, czteroletni termin przedawnienia, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze. Rozporządzenie 2419/2001, mimo uchylenia przez art.80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych rozporządzeniem Rady (WE) 1782/2003 i (WE) 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) 479/2008 (Dz.Urz. UE.L. 04.141.18) nadal obowiązuje, co do wniosków pomocowych dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005r. W sprawie niniejszej pierwszy okres pomocowy rozpoczął się w 2004r., zatem warunki zwrotu nienależnej pomocy reguluje art.49 rozporządzenia (WE) 2419/2001.

Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że wyjątek od zasady dziesięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności może być rozważany tylko wówczas, gdy producent rolny w toku postępowania ustalającego kwotę nienależnie pobranej pomocy powoła się na okoliczności wskazujące na działanie w dobrej wierze. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie skarżący konsekwentnie wskazywał takie elementy, które należało rozważyć w aspekcie ewentualnego działania w dobrej wierze uwzględniając dodatkowo powyższe uwagi dotyczące celu wprowadzenia rozporządzenia ONW z dnia 25 kwietnia 2006 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tegoż aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obejmującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwianiem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.

II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).

Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega też wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być żywo zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.

Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych, stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparatu administracyjnego państwa. Stopień zaś akceptacji owego działania organów administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa.

III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływ na wynik sprawy.

IV. Będąc związany wyrokiem NSA wskazać trzeba, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] lipca 2009 r. M. L. wskazał, iż "w dniu [...] stycznia 2006 r. nastąpiło przeniesienie posiadania nieruchomości , na która przyznano pomoc finansową w ramach ONW, na rzecz innego podmiotu (B. F., reprezentanta P. [...] w B.). W trakcie dokonywania przeniesienia posiadania działek P. F. zobowiązał się do dokonania wszelkich czynności związanych z następstwami zmiany podmiotu będącego we władaniu nieruchomości". W dalszej części wniesionego środka odwoławczego skarżący wskazał, że pozyskał stosowany druk i przekazał ww. który "zobowiązał się do wypełnienia i osobistego złożenia druku w Agencji. Mając zapewnienie ze strony reprezentanta P. tkwił w błędnym przekonaniu, iż wypełni on obowiązek względem Agencji dotyczący terminowego złożenia oświadczenia o kontynuowaniu działalności zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej".

W efekcie skarżący podsumował: "z mojej strony nie doszło do zawinienia w sprawie. Nadmieniam, że dołożyłem wszelkiej należytej staranności co do złożenia wymaganego oświadczenia, jednakże dwustronny charakter czynności przejęcia nieruchomości wymagał również działania ze strony przejmującego, który nie wykazał w tej kwestii czynnego i terminowego oświadczenia woli".

V. Ta argumentacja winna skłonić Prezesa ARiMR do rozważenia zastosowania w decyzji z dnia [...].02.2010 r. art. 49 ust.5 akapit drugi cyt. Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady (...), ustanawiającego czteroletni okres przedawnienia, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze. Analiza motywów zaskarżonego aktu administracyjnego wskazuje, iż zaskarżona decyzja nie zawiera jakiejkolwiek argumentacji odnoszącej się do podniesionych zarzutów, których wymowa wskazuje, iż skarżący działał w dobrej wierze. Podzielić zatem należy pogląd wyrażony in fine motywów wyroku NSA, że "w sprawie skarżący konsekwentnie wskazywał takie elementy które należało rozważyć w aspekcie ewentualnego działania w dobrej wierze uwzględniając dodatkowo powyższe uwagi dotyczące celu wprowadzenia rozporządzenia ONW z dnia 25 kwietnia 2006 r."

VI. Uwzględniając to, że sądy administracyjne sprawują funkcje kontrolne – o czym wyżej obszernie była mowa – wskazać należy, iż w sytuacji kiedy brak jest jakichkolwiek rozważań nt. dobrej wiary skarżącego, zaskarżoną decyzję – jako wadliwą – należało uchylić. Warto zwrócić uwagę, że wprawdzie Prezes ARiMR powołał się na cyt. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001, to jednak konstatacja: "skuteczne przejęcie gruntów rolnych wraz z zobowiązaniem ONW uzależnione jest wyłącznie od złożonej deklaracji przejmującego w formie Oświadczenia przejmującego działki rolne. Czynność ta jest dobrowolna i zależy wyłącznie od dobrej woli przejmującego działki rolne" nie oznacza, że analizuje on zagadnienia dobrej wiary skarżącego.

VII. W toku dalszego postępowania – zgodnie z zaleceniami NSA – wątek musi zostać poddany ocenie i skonfrontowany z prawem materialnym, tj. powołanym wyżej art. 49 ust.5 akapit drugi cyt. Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady (...). Poddać należy pod rozwagę Organu – w myśl zasady audiatur et altera pars – przesłuchanie w charakterze świadka B.F., czego Sąd uczynić w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie może.

VIII. Uwzględniając potrzebę przeprowadzenia także i tej ostatnio wskazanej czynności procesowej należało – stosownie do treści art.145 §1 pkt 1c, art. 152 i art.200 p.p.s.a. – orzec jak w sentencji wyroku.