Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 371/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2011-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2009 nr 205 poz 1585
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jednolity.
article: par. 3
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 7, art. 77 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska,, Sędzia NSA Marek Zalewski, Protokolant Referent stażysta Paweł Soczyński, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 3 listopada 2011 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 22 marca 2011 r. T. M. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na fundusz pracy. W uzasadnieniu powołał się na zły stan zdrowia, uniemożliwiający pozyskiwanie dochodów na spłatę zadłużenia (m.in. przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C oraz przewlekła obturacyjna choroba płuc).

Decyzją z dnia [...] maja 2011r., Nr [...], Zakład odmówił umorzenia należności w łącznej kwocie 17.016,30 zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości 6.804,00 zł. Organ powołał się na brak spełnienia przesłanki całkowitej nieściągalności zaległości oraz okoliczności uzasadniających umorzenie należności pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności, określonych w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585, ze zm., dalej jako: u.s.u.s. lub ustawa systemowa).

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku T. M., decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...], utrzymano w mocy decyzję z [...] maja 2011 r.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w świetle art. 28 ustawy systemowej należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w tym odsetki za zwłokę, mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład co do zasady tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Ponadto, w świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności - na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365; dalej jako: rozporządzenie w sprawie umarzania należności). Organ wskazał także, iż przepisy powyższe mają odpowiednie zastosowanie również do składek na Fundusz Pracy oraz do składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Organ wskazał, iż dokonał analizy sprawy w oparciu o zgromadzone dokumenty, w tym oświadczenie strony, zaświadczenia o wpisie i wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, faktury dokumentujące wydatki, dokumentację medyczną oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 9 grudnia 2010 r.

Na podstawie analizy zgromadzonego materiału w sprawie organ ustalił, iż wnioskodawca utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 590,54 zł netto. Żona strony również osiąga dochód z tytułu renty w kwocie 614,21zł netto. Stałe wydatki związane z opłatami według oświadczenia i załączonych dokumentów wynoszą łącznie ok. 950,00 zł miesięcznie, w tym koszty związane z leczeniem - ok. 300,00 zł.

Dokonując analizy dochodów rodziny wnioskodawcy oraz ponoszonych wydatków związanych ze stałymi miesięcznymi opłatami Zakład stwierdził, że obciążają one w znacznym stopniu budżet wnioskodawcy, jednak nie mogą stanowić przesłanki do umorzenia należności.

Organ podniósł, iż decyzje w sprawach umorzenia należności oparte są na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że nawet zaistnienie przesłanki "całkowitej nieściągalności", jak również "ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek", do których odwołują się przepisy zawarte w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, nie musi prowadzić do pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia sprawy.

Zakład wskazał, iż we wniosku o umorzenie wskazano na trudną sytuację finansową, jednak z akt sprawy nie wynika, aby wnioskodawca korzystał ze świadczeń ośrodka pomocy społecznej udzielanych osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Powyższe dowodzi, że strona nie znajduje się w sytuacji zagrażającej zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych. Korzystanie z tej formy wsparcia stanowi dla Zakładu dodatkowe potwierdzenie, iż dochody osoby zobowiązanej i jej rodziny nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Zdaniem organu przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie stanowi dostatecznej argumentacji do skierowania należności z tytułu składek do umorzenia. Uznanie takiej argumentacji, w świetle zasady równego traktowania dłużników, obligowałaby bowiem wierzyciela do uwzględnienia wszystkich wniosków, w których zobowiązani podnoszą kłopoty finansowe. Powyższe powodowałoby bowiem konieczność ponoszenia przez fundusze obsługiwane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych skutków finansowych podejmowanych przez płatników błędnych działań. Trudna sytuacja finansowa nie stanowi zatem wystarczającej przesłanki do umorzenia.

W ocenie Zakładu analiza całokształtu materiału dowodowego nie wskazała także na istnienie w przypadku wnioskodawcy pozostałych okoliczności przemawiających za umorzeniem należności z tytułu składek wraz z odsetkami oraz kosztami upomnienia, określonych w rozporządzeniu w sprawie umarzania należności.

Organ stwierdził, że przedłożone przez stronę dokumenty niewątpliwie potwierdzają problemy zdrowotne. Jednak załączone orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w L. nie stanowi dowodu, że ze względu na stan zdrowia wnioskodawca jest całkowicie, trwale niezdolny do pracy, a przez to pozbawiony możliwości uzyskiwania dochodów umożliwiających opłacenie należności. Tym bardziej, iż został on zakwalifikowany do lekkiego stopnia niepełnosprawności, który istotnie obniża zdolność do wykonywania pracy, ale nie kwalifikuje strony jako osoby całkowicie niezdolnej do pracy. W związku z tym sytuacja zdrowotna nie może stać się przesłanką umorzenia należności w niniejszej sprawie.

W skardze do sądu administracyjnego T. M. podniósł zarzuty naruszenia:

- art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 i 3 rozporządzenia w sprawie umarzania należności poprzez błędne niezastosowanie tych przepisów do sytuacji skarżącego, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy przemawia za uznaniem, iż skarżący nie jest w stanie bez uszczerbku dla zaspokojenie niezbędnych potrzeb swoich i rodziny dokonać zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wraz z odsetkami, a ponadto jego obecny stan zdrowia wynikający z przewlekłej choroby nie pozwala na uzyskanie dochodu, który mógłby zostać przeznaczony na zapłatę należności wobec ZUS;

- art. 28 ust. 3 u.s.u.s. poprzez uznanie, iż w odniesieniu do skarżącego nie zachodzą przesłanki do zastosowania tego przepisu i w konsekwencji błędne przyjęcie, że dochód uzyskiwany z renty inwalidzkiej pozwala na ściągnięcie należności w sytuacji, gdy kwota otrzymywanej renty jest przeznaczana na leczenie i ze względu na słuszny interes strony nie powinna podlegać przymusowemu ściągnięciu;

- sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych dokonanych przez organ z zebranym materiałem dowodowym poprzez uznanie, że niekorzystanie przez skarżącego ze świadczeń z pomocy społecznej jest równoznaczne z jego korzystną sytuacją finansową, pozwalającą na uiszczenie kwoty zaległych składek z odsetkami oraz błędne przyjęcie, że podnoszona przez skarżącego argumentacja pozostaje w sprzeczności z zasadą równego traktowania dłużników; zdaniem skarżącego korzystanie z pomocy społecznej nie stanowi odzwierciedlenia faktycznej sytuacji materialnej osoby, zaś organ zobowiązany jest dokładnie i wnikliwie rozważyć sytuację każdego dłużnika z osobna, uwzględniając całokształt okoliczności oraz brak zawinienia po stronie skarżącego w pogorszeniu się jego sytuacji finansowej;

- naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez brak wyczerpującego rozważenia zebranego materiału dowodowego oraz jego błędną ocenę, która doprowadziła organ do uznania, że w sprawie brak jest okoliczności przemawiających za umorzeniem należności, w sytuacji, gdy prawidłowa analiza materiału prowadzi do wniosku, że w świetle sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i osobistej skarżącego zasadne jest umorzenie zaległości.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w ocenie Sądu organ administracji publicznej dopuścił się naruszeń prawa, skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.

Przesłanki umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne określa art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r., Nr 11 poz. 74, ze zm.). W świetle tego przepisu umorzenie należności z tytułu składek może nastąpić przede wszystkim w przypadku ich całkowitej nieściągalności, przy czym sytuacje kwalifikowane jako całkowita nieściągalność składek określa art. 28 ust. 3 ustawy. Ponadto, z art. 28 ust. 3a ustawy wynika, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w tej sytuacji precyzuje rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365; dalej jako: rozporządzenie w sprawie zasad umarzania należności).

Niewątpliwie słuszne jest stwierdzenie organu, oparte zresztą na poglądach orzecznictwa, iż nawet zaistnienie określonych w przepisach prawa przesłanek umorzenia należności z tytułu ubezpieczeń społecznych, nie obliguje organu do wydania decyzji o umorzeniu należności. Decyzja o umorzeniu opiera się bowiem na uznaniu administracyjnym. Konstrukcja uznania charakteryzuje się tym, że ustawodawca określając w hipotezie normy prawnej przesłanki (okoliczności) podjęcia przez organ administracji publicznej działania, jednocześnie formułuje dyspozycję tego przepisu w sposób, który pozwala organowi na swobodę wyboru w zakresie tego, czy organ podejmie w ogóle określone działanie, lub w zakresie tego, który spośród dopuszczonych przez ustawodawcę sposobów zachowania (rozstrzygnięcia sprawy) wybierze.

Powyższe stwierdzenie musi być obwarowane pewnymi istotnymi w przedmiotowej sprawie zastrzeżeniami. Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organu. Działając w oparciu o uznanie organ zobligowany jest przede wszystkim do zachowania wszystkich standardów proceduralnych. Ponadto swobodę wyboru rozstrzygnięcia organu ogranicza wyrażona w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada uwzględniania z urzędu interesu społecznego (publicznego) i słusznego interesu strony. Zasada ta obliguje organ do podjęcia decyzji w sprawie po dokładnym wyważeniu wchodzących w grę konkurujących ze sobą wartości ogólnospołecznych i indywidualnych.

Wybór rozstrzygnięcia dokonany przez organ w ramach uznania administracyjnego może być zaakceptowany jako zgodny z prawem tylko wówczas, gdy będzie się opierał na w pełni wyjaśnionych okolicznościach faktycznych sprawy i nie będzie sprzeczny z zasadami logiki i wnioskami płynącymi z doświadczenia życiowego.

Nawet działając w ramach uznania administracyjnego organ nie przestaje być związany jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, jaką jest zasada prawdy materialnej (obiektywnej), obligująca organ do podjęcia wszelkich kroków celem dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, w zgodzie z rzeczywistym stanem rzeczy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Zasada ta nabiera szczególnego znaczenia właśnie w przypadku decyzji uznaniowych.

Ponadto ugruntowany jest pogląd orzecznictwa, zgodnie z którym w przypadku decyzji opartych na uznaniu administracyjnym luz decyzyjny organu ogranicza konieczność respektowania wyrażonej w art. 7 KPA zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Oznacza to, że obowiązkiem organu, nawet w przypadku decyzji uznaniowych, jest należyte wyważenie kolidujących ze sobą w konkretnej sprawie interesów: indywidualnego i publicznego. Ponadto, organ mając do wyboru różne możliwe sposoby rozstrzygnięcia sprawy, powinien wybrać rozwiązanie zgodne ze słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes publiczny.

Odnosząc powyższe uwagi do oceny zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdza, że organ orzekający w sprawie nie dopełnił wymogu pełnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, czym naruszył wspomniane art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.

Podstawowy błąd organu sprowadza się do nieprawidłowego rozważenia sytuacji majątkowej skarżącego. Organ ustalił, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Oboje małżonkowie uzyskują dochody z rent w łącznej wysokości ok. 1.200 zł miesięcznie. Na podstawie analizy oświadczeń skarżącego i przedstawionych przezeń dokumentów organ ustalił, że stałe wydatki z tytułu opłat (m.in. czynsz, energia elektryczna, gaz, telefon) wynoszą ok. 950 zł miesięcznie, w tym koszty związane z leczeniem – ok. 300 zł.

Już te wielkości mogą budzić wątpliwości co do tego, czy organ rzeczywiście wszechstronnie rozważył sytuację majątkową skarżącego, jako istotny element podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Po odliczeniu stałych wydatków, w wysokości przyjętej przez organ, skarżącemu i jego żonie pozostaje kwota ok. 250 zł. Organ nie wziął przy tym pod uwagę, istotnego dla oceny uzasadnionych potrzeb skarżącego, faktu przewlekłej i nieuleczalnej choroby skarżącego – wirusowego zapalenia wątroby. Schorzenie to wymaga m.in. ścisłej, lekkostrawnej diety (vide m.in.: karta informacyjna leczenia szpitalnego – k. 26 akt adm.), co istotnie zwiększa koszty wyżywienia skarżącego.

W przedstawionej sytuacji dochód na członka rodziny skarżącego (nieco około 125 zł) jest poniżej tzw. minimum socjalnego, czyli kwoty uprawniającej do świadczeń z pomocy społecznej (351 zł - § 1 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej; Dz. U. Nr 127, poz. 1055). Przy takich ustaleniach organu już logika i doświadczenie życiowe wskazują, że nierealnym jest, aby skarżący mógł spłacić zadłużenie sięgające obecnie z odsetkami już blisko 24.000 złotych.

Całkowicie chybiony jest przy tym podnoszony przez organ argument, że skarżący nie korzysta ze wsparcia z pomocy społecznej, a zatem nie znajduje się w sytuacji zagrażającej zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych. Taka argumentacja prowadzi do wniosku, że spłata publicznoprawnego zadłużenia skarżącego byłaby możliwa poprzez uzyskanie pomocy państwa, co byłoby sprzeczne z jakąkolwiek logiką i sensem funkcjonowania państwa, a przybierałoby swoistą postać "przesuwania" środków publicznych z pomocy społecznej na spłatę zadłużenia wobec systemu ubezpieczeń społecznych.

Jak wskazano wyżej, rozstrzygnięcie sprawy przez organ w warunkach uznania administracyjnego musi być wynikiem należytego, pełnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy i dokonania wyważenia interesu publicznego oraz słusznego interesu jednostki. Trudno w badanej sprawie uznać powyższy wymóg za spełniony, jeśli zważy się, że jedynymi argumentami organu był wspomniany całkowicie chybiony argument, co do relacji pomiędzy niekorzystaniem z pomocy społecznej i możliwością spłaty zadłużenia przez skarżącego, a także ogólnikowy, powtarzany we wszystkich sprawach rozstrzyganych przez organ, argument konieczności dbania o stabilność systemu ubezpieczeń społecznych.

Już sama logika rozstrzygnięć w sprawach umarzania należności wymaga, aby odmowa następowała w sytuacjach, gdy widać jakiekolwiek szanse na spłatę zaległości przez zobowiązanego. Upór organu w wydawaniu rozstrzygnięć odmownych, "dla zasady", bez oceny realnych możliwości spłaty zadłużenia wypacza całą instytucję prawną umorzenia, ma charakter arbitralny, przeczy zasadzie sprawiedliwości społecznej i jest działaniem wysoce negatywnie oddziałującym na zaufanie jednostki do organów władzy publicznej, którego ochrona ma przecież być jedną z naczelnych dyrektyw działania organu administracji (art. 8 KPA).

Jeżeli w ocenie organu istnieją realne możliwości spłaty zadłużenia przez skarżącego, powinien przedstawić stosowne argumenty na poparcie swego twierdzenia w uzasadnieniu swojej decyzji. Żadnych takich stwierdzeń nie ma w uzasadnieniu decyzji.

Ogólnikowa i oderwana od realiów jest również dokonana przez organ ocena stanu zdrowia skarżącego (pod kątem możliwości podjęcia pracy i uzyskania dochodu, który mógłby posłużyć spłacie zadłużenia). Organ ograniczył się do stwierdzenia, że załączone orzeczenie zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności nie stanowi dowodu, że skarżący jest trwale niezdolny do pracy. Ocena stanu faktycznego sprawy winna opierać się o reguły doświadczenia życiowego, te zaś każą poddać w wątpliwość ogólnikowe tezy organu. Biorąc pod uwagę udokumentowany w aktach administracyjnych stan zdrowia skarżącego i jego wiek, nie trzeba mieć wiedzy medycznej w zakresie orzekania o zdolności do wykonywania pracy, żeby dojść do wniosku, że nie ma realnych możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia i uzyskania dochodu, który pozwoliłby na spłatę zadłużenia wobec ZUS.

Za uchyleniem decyzji przemawia także wzgląd na brak należytego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek nie może sam w sobie stanowić argumentu do arbitralnego, automatycznego oddalania wniosków zadłużonych, lecz ma być instrumentem prowadzenia właściwej polityki w dziedzinie zarządzania ubezpieczenia społecznymi. Polityka ta ma przy tym uwzględniać zarówno interes publiczny, wyrażający się w dbałości o stabilność finansową systemu, jak i słuszne interesy ubezpieczonych i płatników składek. W związku z tym organ ma szeroki wachlarz możliwych rozstrzygnięć, obejmujący również ewentualne umorzenie tylko części należności. Z treści rozstrzygnięcia badanego w niniejszej sprawie nie wynika w żaden sposób, aby organ przynajmniej podjął próbę analizy owych innych możliwych sposobów orzeczenia. Świadczy to o mechanicznym i arbitralnym charakterze rozstrzygnięcia, naruszającego zakres swobody organu działającego w ramach uznania administracyjnego i w konsekwencji prowadzącego do sprzeczności rozstrzygnięcia z art. 28 ust. 3a ustawy systemowej.

Trafnie organ wskazuje, że przy wyborze rozstrzygnięcia powinien kierować się także interesem publicznym wyrażającym się w dbałości o stan finansów publicznych, zwłaszcza wobec powszechnie znanych problemów systemu ubezpieczeń społecznych nie tylko w Polsce, ale i w krajach bogatszych.

Należy jednak zwrócić uwagę na trafny i znajdujący pełne odniesienie również do badanej sprawy pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z 17 grudnia 2007 r. (V SA/Wa 2549/07; LEX nr 484922): "Interes publiczny sprowadzający się do dbałości o stan finansów publicznych - finansów ubezpieczeń społecznych - nie powinien być rozumiany jako z zasady sprzeczny z ważnym interesem osoby zobowiązanej. Sytuacja, w której zapłata zaległości spowoduje jeszcze większą konieczność sięgania przez Zobowiązaną, pozbawioną możliwości zaspokojenia swoich i swojej rodziny niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem obywatela, jednocześnie nie jest także zgodna z interesem publicznym. Biorąc pod uwagę, że Skarżąca z rodziną obecnie utrzymuje się dzięki korzystaniu ze środków pomocowych, trudno przyjąć, że wyegzekwowanie od niej zaległych należności będzie pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela." Podobne stanowisko zajął NSA w uzasadnieniu wyroku z 20 marca 2007 r. (II GSK 345/06; LEX nr 321267): "Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym".

Interes publiczny należy do kategorii tzw. pojęć niedookreślonych, które nie dają się zdefiniować w sposób abstrakcyjnych, lecz ich treść i konsekwencje muszą być ustalane w warunkach konkretnej sprawy, co jest zadaniem organu administracji publicznej. Interes publiczny ma przy tym charakter wieloaspektowy i błędem jest jego zbyt wąskie pojmowanie, zawężone tylko do wąskiego aspektu danej sprawy.

Zawarte w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wywody organu, mające być wyrazem wyważenia interesu społecznego i interesu skarżącego mają charakter ogólnikowych stwierdzeń, bez odniesienia się do warunków konkretnej sprawy. Warunki badanej sprawy, w tym niewątpliwie trudna sytuacja skarżącego, wielkość istniejącego zadłużenia i wzgląd na interes publiczny, wymagają po stronie organu większej staranności przy wyborze rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny ograniczony w swych kompetencjach tylko do oceny legalności zaskarżonej decyzji nie może z oczywistych względów nakazać organowi wyboru takiego, a nie innego rozstrzygnięcia sprawy, gdyż rolę odgrywają tu już pozaprawne czynniki – celowościowe, rzetelnościowe i gospodarnościowe. Aby decyzja uznaniowa była zgodna z prawem, postępowanie zmierzające do jej wydania musi spełnić wszystkie wymogi proceduralne, a wybór takiego, a nie innego rozstrzygnięcia musi być wyczerpująco uzasadniony. Zaskarżona decyzja z wyżej przedstawionych względów wymogom tym nie odpowiada, dlatego musi zostać uchylona.

Z przedstawionych powodów należy uznać, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez brak wyjaśnienia i wszechstronnego rozważenia istotnych dla sprawy okoliczności, co oznacza naruszenie przez organ zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 i 77 § 1 KPA. Ponadto uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na podjęcie decyzji w sposób arbitralny, bez należytego rozważenia interesu publicznego i słusznego interesu strony, co oznacza wydanie decyzji z naruszeniem zakresu swobodnego uznania, a zatem z naruszeniem art. 28 ust. 3a ustawy systemowej i rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności.

W tej sytuacji zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit b) i lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.). Decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z uwagi na to, że rozstrzygnięcie sądu ma być wyrazem sprawiedliwego wyważenia racji leżących po obu stronach sporu prawnego, niezależnie od stwierdzonych uchybień organu, należy także podkreślić, że skarżący występując o umorzenie należności nie może kierować się założeniem przysługującego mu bezwzględnie roszczenia o umorzenie. Niezależnie od swej trudnej sytuacji musi mieć na uwadze to, że zaległe składki powstały w związku z prowadzoną przezeń działalnością, a żądając sprawiedliwego rozstrzygnięcia sprawy musi również uwzględnić dobro wspólne – system ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, z którego sam obecnie korzysta, chociażby lecząc się w publicznych placówkach służby zdrowia (pomimo kilkuletnich zaległości w odprowadzaniu składek ubezpieczeniowych) oraz pobierając rentę.

Uchylenie zaskarżonej decyzji rodzi po stronie organu konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji. Przeprowadzając ponownie postępowanie organ powinien jeszcze raz ustalić aktualną sytuację majątkową skarżącego, zwłaszcza w zakresie wytkniętych wyżej błędów oraz uwzględni nowe okoliczności stanu faktycznego tj. orzeczenia lekarskiego z dnia [...] lipca 2011 r. Jeśli organ dostrzega możliwości spłaty zobowiązań, powinien wykazać to realnymi argumentami, uwzględniając dochody i stan zdrowia skarżącego oraz wysokość zaległości. Rozstrzygnięcie w sprawie organ powinien uzasadnić poprzez odniesienie się do konkretnych okoliczności danej sprawy, nie zaś w sposób ogólnikowy.

Sąd pomimo uwzględnienia skargi nie określił, stosownie do art. 152 p.p.s.a., czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane, gdyż było to bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że przedmiotem skargi jest decyzja odmowna, a więc nie podlegająca wykonaniu.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz a) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.