Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 179/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2014-01-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 39, art. 41
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 151, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska Protokolant st. inspektor sądowy Tomasz Zieliński po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 504/12 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 504/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia[...] lutego 2012 r. w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego.

W jego uzasadnieniu Sąd podał, że w dniu [...] października 2011 r. J. S. złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej Warszawa – Wola wniosek o przyznanie pomocy finansowej w wysokości 300 zł na zakup leków. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania J. S. specjalnego zasiłku celowego na zakup leków. Organ wskazał, iż jak wynika z zebranej dokumentacji wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, zamieszkuje wraz z dorosłą córką J. S. (która prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe) w 3-pokojowym lokalu spółdzielczym, do którego nie posiada tytułu prawnego, i na którym ciąży zadłużenie czynszowe, a postępowanie eksmisyjne jest w toku. Wnioskodawca ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności, otrzymuje emeryturę w wysokości 1.063,43 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Po odliczeniu alimentów na rzecz syna w wysokości 100 zł, łączny dochód wyliczony na podstawie art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, wyniósł 1.116,43 zł. Dodatkowo wskazano, że wnioskodawca jest współwłaścicielem działki, nieruchomości i budynków gospodarczych położonych w Mszczonowie o wartości 141.518 zł, o które toczy spory sądowe z siostrą. W ocenie organu w życiu wnioskodawcy nie wystąpiły niekorzystne zdarzenia, skutkujące potrzebą przyznania dodatkowej pomocy finansowej, co przemawia za koniecznością negatywnego rozpatrzenia jego wniosku. Od decyzji organu I instancji odwołanie złożył J. S., wskazując na błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Powołując się na treść przepisów art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) Kolegium wskazało, że dochody wnioskodawcy znacznie przekraczają ustawowe kryterium dochodowe, tj. 477,00 zł, uprawniające do uzyskania pomocy społecznej. W ocenie tego organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie przemawia również za potrzebą przyznania skarżącemu zasiłku celowego specjalnego, a organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania, orzekając w poprawnie ustalonym stanie faktycznym.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. S. Wskazał w niej na swoją ciężką sytuację finansową i osobistą. Podniósł, że w miesiącu sierpniu 2011 r. nie otrzymał alimentów od syna. Ponadto podkreślił, że co miesiąc uiszcza opłaty czynszowe w wysokości 600 zł, gaz (zadłużenie) – 154,06 zł, telefon komórkowy – 29 zł, jak również alimenty na rzecz małoletniego syna J. S. w kwocie 100 zł oraz spłaca pożyczkę w SKOK w wysokości 180 zł.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 10 lipca 2012 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymała wniesioną przez stronę skargę. Wyjaśniła, że skarżący jest osobą schorowaną i nie ma fizycznej możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia, które przyniosłoby mu dochód pozwalający na zaspokojenie podstawowych potrzeb, w tym wydatków na leki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podniósł, iż jedną z form pomocy potrzebującym jest zasiłek celowy. Z treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej wynika, że może on być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie zasiłku celowego jest jednak uzależnione od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną. W ocenie Sądu, organy trafnie ustaliły, że Jerzy Strzelecki przekroczył kryterium dochodowe, które wynosi dla osoby samotnie gospodarującej 477 zł. Z wyżej wymienionych względów organ nie był uprawniony do wydania decyzji na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. W przekonaniu Sądu organy zasadnie rozpoznały wniosek skarżącego w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Użyty przez ustawodawcę w tym przepisie zwrot "szczególnie uzasadnione przypadki" jest pojęciem nieostrym, którego stosowanie ma charakter ocenny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto, że chodzi tu o zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wynikające z wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczających poza możliwości przewidzenia i przeciwdziałania. Wykładnia językowa tego przepisu wskazuje, że świadczenie to ma charakter wyjątkowy, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód wnioskodawcy, a sytuacja życiowa, w której się znalazł (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 965/10, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2163/11), obejmująca przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 164/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 756/12). Z konstrukcji przepisu art. 41 ustawy o pomocy społecznej wynika również, że decyzja podejmowana przez organ administracji na podstawie tego przepisu zależy od uznania administracyjnego. Zdaniem Sądu meriti wśród przesłanek "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej nie mieszczą się z pewnością: osiąganie przez wnioskodawcę niskich dochodów, zajęcie wierzytelności z tytułu potrąceń komorniczych, zagrożenie eksmisją, konieczność ponoszenia opłat za energię elektryczną, czynsz, telefon komórkowy, czy też konieczność wykupienia leków. Za prawidłowe uznał stanowisko organów, że oceniając zasadność wniosku o pomoc, nie można było pominąć tej okoliczności, że skarżący posiada majątek o znacznej wartości, tj. nieruchomość w M. o wartości 141.518,00 zł. Skarżący ma zatem możliwość zadbania o poprawę własnej sytuacji finansowej, choćby poprzez sięgnięcie do odziedziczonego majątku. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący zamieszkuje z pełnoletnią córką, która winna była jako współnajemca partycypować w kosztach utrzymania mieszkania, które zajmuje wspólnie z ojcem. Nadto, wbrew stanowisku skarżącego celem pomocy społecznej nie jest zapewnianie świadczeniobiorcy stałego wsparcia finansowego w wysokości przez niego oczekiwanej, w szczególności wówczas, gdy osoba ta przekracza ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do udzielenia pomocy. Sytuacja bytowa skarżącego musi bowiem podlegać również zestawieniu z możliwościami budżetowymi organu przyznającego przedmiotowy zasiłek. Pamiętać należy, że nie wszystkie potrzeby i nie w każdym zakresie mogą być zrealizowane. Organ nie może koncentrować się na zaspokojeniu wszystkich zgłoszonych przez skarżącego potrzeb, z pokrzywdzeniem innych osób potrzebujących koniecznego wsparcia finansowego. Zdaniem Sądu, organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy, a na zmianę stanowiska Sądu nie mógł wpłynąć przedłożony przez stronę w postępowaniu sądowym wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Woli z dnia 15 listopada 2011r., sygn. akt I C 1214/07, nakazujący eksmisję skarżącego z zajmowanego lokalu spółdzielczego do lokalu socjalnego. Sąd powszechny orzekając o prawie do lokalu socjalnego bada zupełnie inne przesłanki niż te, które ma zbadać organ przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie zasiłku celowego. Odnosząc się z kolei do kwestii wcześniejszego przyznania skarżącemu w podobnym stanie faktycznym pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego m.in. na zakup leków, Sąd wyjaśnił, iż wydana w okresie wcześniejszym decyzja nie może automatycznie czynić obecnie zaskarżonej decyzji wadliwą. Dlatego na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

W skardze kasacyjnej J. S. zaskarżył go w całości, zarzucając mu:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj.: art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, poprzez błędne uznanie, że w sprawie nie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" umożliwiający przyznanie mu specjalnego zasiłku celowego,

2) naruszenie przepisów procedury mające wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, wynikających z zaniechania wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego, wskazującego na okoliczności, które uniemożliwiły przyznanie skarżącemu zasiłku oraz dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy; oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 106 § 3 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niewzięcie pod uwagę całokształtu materiału dowodowego w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo i czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.

Na tych podstawach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu.

W motywach skargi kasacyjnej skarżący wskazał, iż jego sytuacja jest właśnie jednym z wyjątkowych przypadków, o których mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Znalazł się on w sytuacji niecodziennej - wymaga leczenia związanego z chorobami, które są schorzeniami bardzo poważnymi i rzadko występują w tak dużej eskalacji. Nie mógł przy tym przewidzieć, iż będzie wymagał specjalistycznego leczenia. W ocenie skarżącego niesłusznym jest więc twierdzenie Sądu meriti, iż nie wyczerpuje przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku konieczność przyznania skarżącemu zasiłku celowego specjalnego na zakup leków. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie wskazuje się, iż "Ustawodawca nie wyjaśnia, co należy uznać za szczególnie uzasadnione przypadki, jednak muszą one nawiązywać do zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych jak: żywność, lekarstwa czy zakup opału." (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 listopada 2009 r. II SA/Sz 854/08). Tak jest w niniejszej sprawie, bo należy mieć na względzie zarówno stan zdrowia skarżącego, który cierpi na choroby urologiczno - kardiologiczne. jak również jego wiek, wynoszący 69 lat. Skarżący zaprzeczył, jakoby miał możliwość zadbania wcześniej o swoją sytuację finansową, gdyż już jako osoba starsza i schorowana znalazł się w szczególnej sytuacji, której nie mógł zaplanować i przewidzieć w swoim miesięcznym budżecie. Opinia skarżącego znajduje poparcie w orzecznictwie: "Nie ulega wątpliwości, że takim szczególnym przypadkiem może być choroba osoby w podeszłym wieku (...), która wiąże się z nadzwyczajnym nakładem finansowym dla ograniczenia skutków choroby (...) (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 listopada 2009 r., IV SA/Po 470/09). W ocenie skarżącego niesłuszna jest również argumentacja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, jakoby posiadał majątek o znacznej wartości w postaci nieruchomości w Mszczonowie o wartości 141 518,00 zł, bo nie ma on praw do niej skoro toczy się postępowanie spadkowe. Wreszcie podkreślił, że pomoc, o której mowa w art. 41 pkt 1 cytowanej ustawy nie powinna być jednak przyznawana na zasadach całkowitej dowolności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 470/09). Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest analizy potrzeb skarżącego. Organ nie wyjaśnił też, czy i jak mogą one być przezeń samodzielnie zaspokajane. Dlatego zaskarżony wyrok, akceptujący te niedociągnięcia i naruszenia prawa, uważał skarżący kasacyjnie za wadliwy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki normatywne określono w art. 183 § 2 tej ustawy. Przesłanki te w sprawie niniejszej nie występują, co oznacza konieczność zawężenia badania zaskarżonego wyroku wyłącznie do podstaw kasacyjnych i motywujących je zarzutów przytoczonych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można wywieść skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 P.p.s.a., a są to: naruszenie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć wadliwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie dokonanie nieprawidłowej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Rozpoznawana w niniejszej sprawie skarga kasacyjna powołała się na obie podstawy, skutkiem czego w pierwszej kolejności badaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, bowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, można przejść do oceny prawidłowości zastosowania i wykładni przepisów prawa materialnego dokonanych przez Sąd I instancji.

Podstawa ta jest nietrafna, i to niezależnie od konkluzji braku wyraźnego wskazania wpływu wytkniętych uchybień na treść orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie niepodobna bowiem postawić orzekającym organom wytyku, by zapadłe decyzje wydane zostały bez wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności. W sposób niewadliwy ustalona została sytuacja osobista i majątkowa skarżącego oraz jego rodziny. Organy dysponowały pełnym materiałem dowodowym, który właściwie oceniły pod kątem wiarygodności, i na tej podstawie poczyniły trafne ustalenia faktyczne. Okoliczności i dowody prezentowane w motywach skargi kasacyjnej organom były znane. Toteż nie można postawić Sądowi meriti zarzutu niedostrzeżenia tych uchybień i tym samym uchybienia art. 151 p.p.s.a. (bo art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie miał i nie mógł mieć zastosowania), zwłaszcza że istotnie organy trafnie – w granicach uznania administracyjnego – ten stan faktyczny rozważyły w kontekście przesłanek materialnoprawnych, w szczególności analizując sytuację strony i innych podopiecznych. Zasadnie również dostrzegł Sąd, że wydana w okresie wcześniejszym decyzja nie może automatycznie czynić zaskarżonej decyzji wadliwą. Wbrew zarzutowi wnoszącego skargę kasacyjną Sąd I instancji w sposób wyraźny w trakcie kontroli zgodności z prawem zapadłych decyzji odniósł się do kryteriów, jakimi się kierowały organy załatwiając sprawę w następstwie złożonego przez skarżącego wniosku, a dokonanej oceny nie można uznać jako dowolnej. Odnosząc się do tej oceny należy dodać, że organ pomocy społecznej dysponuje pewną pulą środków, którą musi tak gospodarować, aby jak najwięcej osób, których sytuacja to uzasadnia z tej pomocy skorzystało. A zatem rozpatruje każdą sprawę mając na względzie zarówno usprawiedliwione potrzeby osoby lub rodziny oczekującej udzielenia pomocy, jak i możliwości organów pomocy społecznej. Organy dały wyraz ustaleniom i rozważaniom, przekonująco motywując zajęte stanowisko. Dlatego też chybione okazały się twierdzenia wnoszącego skargę kasacyjną, wedle których Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszenia przez organy administracji przepisów art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było konieczności prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego przez Sąd meriti. Podkreślić należy, że 106 § 3 p.p.s.a. nie obliguje sądu administracyjnego do dopuszczenia każdego dowodu z dokumentu wnioskowanego przez stronę, a jedynie daje taką możliwość. Uzupełniające postępowanie dowodowe z dokumentu Sąd może przeprowadzić jedynie wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Takiej potrzeby nie było w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu Odwoławczego również wszystkie wymagane prawem elementy uzasadnienia znalazły się w zaskarżonym orzeczeniu. Sąd I instancji wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie skarżącemu kasacyjnie zasiłek celowy nie może być przyznany i dlaczego uznał zapadłe decyzje za legalne.

Również podstawa naruszenia przepisów prawa materialnego okazała się niezasadna. Nie można bowiem uznać w okolicznościach rozpoznawanej sprawy za usprawiedliwiony zarzutu błędnej wykładni art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Norma ta stanowi, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie oraz rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodzinie, który nie podlega zwrotowi. Przytoczony przepis posługuje się pojęciem "szczególnie uzasadnionego przypadku", a więc specjalny zasiłek celowy może być przyznany stronie tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że właśnie taki szczególnie uzasadniony przypadek miał miejsce. Pojęcie to jest niewątpliwie pojęciem ogólnym i niedookreślonym, nieposiadającym legalnej definicji ustawowej. Wszak interpretując go należy mieć przede wszystkim na uwadze fakt, że po pierwsze odnosi się on do osób, których dochody przekraczają kryterium ustawowe, co już wskazuje na wyjątkowość przepisu, a po wtóre do osób, które spełniają przesłankę szczególnie uzasadnionego przypadku. W doktrynie podkreśla się, że ta przesłanka ma miejsce wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, jest nadzwyczaj drastyczna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Należą do nich zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (W. Maciejko, P. Zaborniak: Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). Taką też wykładnię przepisu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przyjęto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, czego wyrazem jest m.in. wyrok z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1416/07, oraz wyrok z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11. Można więc, i należy przyjąć, że specjalny zasiłek celowy winien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, zatem nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku wynika jednoznacznie, że w taki właśnie sposób Sąd I instancji zinterpretował instytucję specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Jego przyznanie winno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Trzeba mieć też na uwadze, że okoliczności podawane przez skarżącego nie noszą znamion nagłych, jednorazowych, mimo że mają pewną doniosłość i niewątpliwie są trudne do przezwyciężenia przez skarżącego. Jednakowoż przyznana mu pomoc musiałaby mieć charakter stały, a to jest sprzeczne z celami pomocy społecznej. Brak było więc uzasadnionych podstaw do wydania decyzji pozytywnej w sprawie, a w konsekwencji do uwzględnienia wniosku o przyznanie pomocy na zakup leków.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sposób niewątpliwy organy administracji i Sąd I instancji wykazały, że sytuacja, w której znalazł się składający skargę kasacyjną nie kwalifikuje się do "szczególnie uzasadnionych przypadków", o których stanowi w/w przepis. Tak więc okoliczność, że skarżący przekracza określone w ustawie kryterium dochodowe, a jednocześnie trudna sytuacja materialna i życiowa nie kwalifikuje go do przyznania pomocy w trybie art. 41 ustawy, zasadnie doprowadziły do odmówienia żądaniu i oddalenia skargi na decyzję takiej treści. Tak więc zarzut naruszenia tego przepisu okazał się nietrafny, bo Sąd I instancji te okoliczności prawidłowo ocenił i rozważył.

Co mając na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.

Na koniec należy dodać, że o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu kasacyjnie z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny, gdyż zagadnienie to nie należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, który jest władny orzekać wyłącznie o kosztach postępowania między stronami.