Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 150/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10 ust. 1, art. 21 ust. 3, art. 30
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 2, par. 38
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 44 par. 4, art. 139
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8  art. 16 ust. 5 i 7
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski del. sędzia SO Dorota Radaszkiewicz (sprawozdawca) Protokolant sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2016r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 oraz nałożenia wieloletnich sankcji oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" o odmowie przyznania G. S. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013r. oraz nałożeniu wieloletnich sankcji.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w złożonym w dniu "[...]" wniosku rolnik ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013r. w ramach wariantu 2.10 – uprawy sadownicze i jagodowe ( w okresie przestawiania) do działek o łącznej powierzchni 44,45 ha.

Organ I instancji wskazał, iż w dniu "[...]" gospodarstwo G. S. zostało wytypowane do kontroli na miejscu w zakresie : programu rolnośrodowiskowego ( raport z czynności kontrolnych nr "[...]"), wymogów wzajemnej zgodności (raport z czynności kontrolnych nr "[...]"), kwalifikowalności powierzchni (raport z czynności kontrolnych nr "[...]").

Organ I instancji podniósł, iż przeprowadzenie kontroli na miejscu w zakresie programu rolnośrodowiskowego w związku z koniecznością weryfikacji dokumentów posiadanych przez rolnika wymaga jego obecności. W związku z tym podejmowane były próby powiadomienia strony o mającej się odbyć kontroli na miejscu, które nie przyniosły rezultatu. W związku z tym została przeprowadzona jedynie kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni i wymogów wzajemnej zgodności, których wyniki uwzględniono w sprawie rolnośrodowiskowej.

Organ I instancji po przeprowadzeniu kontroli na miejscu stwierdził nieprzestrzeganie wymogów określonych dla pakietu 2 Rolnictwo ekologiczne, określonych Załącznikiem Nr 3 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 z późn. zm.) : "Prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby".

Odnośnie wskazanego wyżej wariantu 2.10 realizowanego przez rolnika w zakresie programu rolnośrodowiskowego organ I instancji podniósł, że podczas kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni w gospodarstwie beneficjenta stwierdzono, że :

- działki A,B, H są zachwaszczone, znajdują się na nich liczne pozostałości wycinki samosiewów drzew; część nasadzeń jabłoni obumarła; plantacja nie odpowiada wymogom stawianym pakietowi 2.10;

- na działce B nie stwierdzono śladów wykonywania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych w roku kontroli;

- działkę C sklasyfikowano jako ugór, ze względu na nieliczne pozostałości nasadzeń; w raporcie kontroli powierzchni zastosowano kod DR6 oraz DR52 i DR13+, gdyż obszar gruntu znajdujący się wokół użytku ( zalesienie, samosiewy, brzozy) nie kwalifikował się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej. W dniu wizytacji działka rolna C była nieskoszona, dlatego w raporcie CC (wzajemnej zgodności) stwierdzono niezgodność w zakresie przestrzegania normy N.03.1 na powierzchni całej działki rolnej, tj. 0,36 ha. Na działce nie wykonano żadnych zabiegów agrotechnicznych w roku kontroli;

- działkę F sklasyfikowano jako łąkę, ze względu na nieliczne pozostałości nasadzeń. Na zmierzonym areale stwierdzono zaledwie kilkanaście nasadzeń. Na działce nie wykonywano żadnych zabiegów uprawowych.

Ostatecznie organ ten przyjął, że :

- na działkach rolnych A,B i H kontrolerzy stwierdzili uprawę jabłoni, która nie spełnia wymogów wariantu 2.10 dla programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013. W dniu kontroli inspektorzy stwierdzili, że w/wym. działki były zachwaszczone, a część nasadzeń jabłoni była obumarła (dlatego wymogi realizacji programu w ocenie kontrolujących nie zostały spełnione) ;

- na działkach rolnych C i F w dniu wizytacji kontrolerzy stwierdzili ugór i łąkę – z uwagi na stwierdzone nieliczne pozostałości nasadzeń jabłoni oraz brak wykonywania w bieżącym roku zabiegów agrotechnicznych. Ponadto na działkach tych ( C i F) podczas kontroli nie stwierdzono deklarowanej uprawy, czego wynikiem jest zastosowanie kodu DR6. Wprowadzenie tego kodu (DR6) skutkuje tym, że taką działkę traktuje się jako posiadającą stwierdzoną powierzchnię 0,00ha.

Organ I instancji przyjął po rozpatrzeniu wszystkich dowodów, że cała powierzchnia stwierdzona w wariancie 2.10 wynosi 0.00ha.

Ponadto zgodnie z ustaleniami organu I instancji wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną działek rolnych a stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej wynosi powyżej 50%. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 5 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. : " W przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwójną różnicę, którą stwierdzono. Jeżeli wspomniana różnica przekracza 50% beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy między obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem".

Organ ten wskazał dalej, iż z kolei z art. 16 ust. 7 w/wym. rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. wynika, że "kwota wynikająca z wykluczeń przewidzianych w ust. 5 akapit trzeci oraz ust. 6 akapit drugi niniejszego artykułu zostaje odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006(1). Jeżeli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie ze wspomnianym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo należności zostaje anulowane".

W związku z przedeklarowaniem powierzchni o więcej niż 50% organ I instancji wskazał, iż płatność za wariant 2.10 nie została przyznana, a kwota wynikająca z tego przedeklarowania w wysokości 80 010,00 złotych zostanie potrącona od płatności pomocowych, do których beneficjent jest uprawniony na podstawie wniosków składanych przez niego w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych, następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia. Gdyby zaś było niemożliwe odliczenie tej kwoty w całości od płatności, saldo pozostałe do spłaty zostaje anulowane.

Od powyższej decyzji złożył odwołanie profesjonalny pełnomocnik G. S., zarzucając jej :

- naruszenie art. 105 § 1 k,p.a. poprzez wydanie w sprawie decyzji merytorycznej, w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe,

- naruszenie § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem PROW na lata 2007-2013 poprzez merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 pomimo, że producent zaprzestał realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji,

- naruszenie art. 4 ust. 6 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011 z dnia 27.01.2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich – poprzez rozpatrzenie merytoryczne wniosku o przyznanie płatności w sytuacji, gdy podlegał on odrzuceniu,

- naruszenie art. 7, 8 oraz 11 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i pominięcie dowodów istotnych w sprawie bez podania przyczyny ich pominięcia,

- naruszenie art. 139 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na niekorzyść strony odwołującej się.

Utrzymując w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, w uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał, że argumenty podniesione przez stronę odwołującą nie zasługują na uwzględnienie, zaś dokonane przez ten organ ustalenia stanu faktycznego i zastosowanie przepisów prawnych należy uznać za prawidłowe.

Organ II instancji wskazał dalej, iż podziela stanowisko organu I instancji w tym zakresie, że producent rolny został prawidłowo poinformowany o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu. W dniu "[...]" do strony zostało bowiem wysłane pismo informujące o zamiarze przeprowadzenia w dniu "[...]" o godz. 10:00 czynności kontrolnych na miejscu w zakresie działania programu rolnośrodowiskowego w ramach PROW 2007-2013, w którym zawarto również informację o konieczności obecności wnioskodawcy lub jego pełnomocnika. Wskazano także, że uniemożliwienie przeprowadzenia czynności kontrolnych skutkuje zastosowaniem kodu GR2, który ma istotny wpływ na płatność. W piśmie tym znajdowała się również prośba o kontakt telefoniczny z podanymi numerami telefonów. Przesyłka ta była dwukrotnie awizowana ( w dniu "[...]" oraz "[...]") i nie została odebrana przez adresata do dnia "[...]".

Organ II instancji zważył, iż przesyłka ta została doręczona stronie skutecznie w świetle art. 44 § 4 k.p.a. w dniu "[...]", który stanowi, iż doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, iż kontrolerzy poza tym trzykrotnie próbowali poinformować beneficjenta o kontroli poprzez stawianie się w jego miejscu zamieszkania w dniach : "[...]","[...]","[...]". Ponadto inspektorzy kontaktowali się z sekretariatem firmy G. S., informując o konieczności nawiązania kontaktu z beneficjentem.

Z uwagi na to, że strona nie stawiła się w dniu kontroli - "[...]", kontrolerzy zrealizowali kontrole w zakresie kwalifikowalności powierzchni i wzajemnej zgodności, podczas których obecność rolnika nie jest obligatoryjna.

Organ II instancji podkreślił, iż z uwagi na to, że w sprawie rolnośrodowiskowej nie przeprowadzono kontroli na miejscu, inspektorzy zastosowali kod GR2 – Producent rolny uniemożliwił przeprowadzenie kontroli w zakresie Programu rolnośrodowiskowego. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 6 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011, wnioski o przyznanie pomocy, których kontrola dotyczy są odrzucane, jeżeli rolnik lub jego przedstawiciel uniemożliwiają przeprowadzenie kontroli na miejscu. Jednakże z uwagi na to, że w gospodarstwie strony została przeprowadzona kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni i wymogów wzajemnej zgodności. Podczas tej kontroli stwierdzono nieprawidłowości, które miały wpływ na odmowę przyznania płatności i nałożenia sankcji. W raporcie nr "[...]" dotyczącym kwalifikowalności powierzchni w kolumnie uwagi inspektorzy przeprowadzający czynności kontrolne zamieścili uwagi :

- w przypadku działki rolnej A - działka zachwaszczona, liczne pozostałości wycinki samosiewów drzew; część nasadzeń jabłoni obumarła; plantacja nie odpowiada wymogom stawianym pakietowi 2.10;

- na działce B - działka zachwaszczona, brak śladów wykonywania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych na działce w roku kontroli; zdecydowana większość nasadzeń obumarła, plantacja nie odpowiada wymogom stawianym pakietowi 2.10;

- działkę C sklasyfikowano jako ugór, ze względu na nieliczne pozostałości nasadzeń; brak śladów wykonywania jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych na działce w roku kontroli,

- działkę F sklasyfikowano jako łąkę, ze względu na nieliczne pozostałości nasadzeń; na zmierzonym areale stwierdzono zaledwie kilkanaście nasadzeń; na działce nie wykonywano żadnych zabiegów uprawowych;

- w przypadku działki rolnej G – całą powierzchnię działki stanowi nieużytek; obszar podmokły o charakterze bagiennym z występującymi zakrzaczeniami;

- w przypadku działki rolnej H - działka zachwaszczona, liczne pozostałości wycinki samosiewów drzew; część nasadzeń jabłoni obumarła; plantacja nie odpowiada wymogom stawianym pakietowi 2.10;

- w przypadku działki rolnej I – stwierdzono zasiew traw z motylkowatymi; miejscowo widoczny podsiew saradeli; działka w dużym stopniu zachwaszczona; struktura gleby (pozostałości głębokiej orki) wyklucza koszenie trawy.

W tej sytuacji w ocenie organu II instancji Kierownik Biura Powiatowego zasadnie odmówił przyznania płatności oraz nałożył sankcje zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. z 2013r., poz. 361 ze zm.).

Podał, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych;

4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

W myśl zaś § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. w zw. z art. 50 ust. 1 rozporządzenia z 2013r., w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 2 /rolnictwo ekologiczne/ płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako : sady, w których są uprawiane drzewa z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli :

a/ wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego,

b/ wszystkie uprawiane krzewy są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego – w przypadku wariantu dziewiątego, dziesiątego, jedenastego i dwunastego.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie uznał w rozumieniu § 38 rozporządzenia z 13 marca 2013r., iż w wypadku stwierdzenia uchybień w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej :

1) działek rolnych lub – w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszona w części dotyczącej danego pakietu lub wariantu,

2) wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

Zgodnie zaś z tym załącznikiem – prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby na działce rolnej powoduje 100% zmniejszenia płatności do danej działki rolnej. W wyniku stwierdzonych nieprawidłowości do przyznania płatności nie kwalifikowała się zaś żadna z działek rolnych. Z uwagi zaś na to, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła ponad 100%, to zgodnie z art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. w takim przypadku pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwójną różnicę, którą stwierdzono. Jeżeli zaś wspomniana różnica przekracza 50% beneficjenta wyklucza się ponownie w uzyskaniu pomocy do różnicy miedzy obszarem zatwierdzonym we wniosku o płatność z zatwierdzonym obszarem.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji również zasadnie nałożył na stronę sankcję w wysokości 80 010,00 złotych. Natomiast zgodnie z art. 16 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) 65/2011 kwota wynikająca z wykluczeń przewidzianych w ust.5 akapit trzeci oraz ust. 6 akapit drugi niniejszego artykułu zostaje obliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 (1). Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie ze wspomnianym wyżej artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo należności zostaje anulowane.

Ustosunkowując się do odwołania, organ II instancji wskazał, iż nie doszło do naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. z powodu złożenia przez beneficjenta oświadczenia z dnia "[...]", co zdaniem odwołania winno skutkować umorzeniem postępowania, albowiem zgodnie z treścią art. 3 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. – jeżeli właściwy organ poinformował już beneficjenta o nieprawidłowościach w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym, lub jeżeli właściwy organ powiadomił beneficjenta o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, w wyniku której następnie wykryto nieprawidłowości, wycofanie nie jest dozwolone w odniesieniu do części, których te nieprawidłowości dotyczą. Wycofanie, o którym mowa w akapicie pierwszym, sprawia, że wnioskodawca znajduje się w sytuacji sprzed złożenia odnośnych dokumentów lub ich części.

W ocenie organu II instancji nie doszło również do naruszenia przepisów wskazanych odwołaniem poprzez merytoryczne rozpoznanie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej, w sytuacji, gdy podlegał on odrzuceniu, albowiem organ I instancji wydając decyzję nr "[...]" z dnia "[...]" oparł się na wynikach wszystkich kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie G. S. Organ podkreślił, iż w wypadku wielu kontroli należy uwzględnić wszystkie raporty, które mają wpływ na rozstrzygnięcie danej sprawy.

W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów art. 7, 8 oraz 11 k.p.a., albowiem zgodnie z art. 21 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. 2013r., poz. 173 - t.j.) ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej art. 7 k.p.a. w części obejmującej przeprowadzanie czynności z urzędu.

Podobnie w ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie naruszył ogólnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 8 i 11 k.p.a.

Organ odwoławczy podniósł również, iż wbrew zarzutom odwołania nie doszło do naruszenia art. 139 k.p.a., czyli do rozpatrzenia sprawy poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się z naruszeniem zakazu reformationis in peius. Organ ten wskazał bowiem, iż "organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny". Pojęcie naruszenia prawa powinno być rozumiane szeroko, bo składają się na nie przepisy prawa materialnego, procesowego oraz przepisy o charakterze ustrojowym i kompetencyjnym, a więc wszystkie normy prawne regulujące działanie administracji publicznej w indywidualnych sprawach, niezależnie od tego, z jakich przepisów prawa te normy są wywodzone. Naruszenie prawa ma zaś charakter rażący, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona, stanowią zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub w części.

Odnośnie zarzutu odwołania dotyczącego wydania już po dacie kontroli na miejscu certyfikatu przez Jednostkę Certyfikującą – w grudniu 2013r., organ II instancji podkreślił, iż możliwe że rolnik dosadził brakujące drzewa. Z analizy dokumentacji pokontrolnej oraz znajomości metodyki wykonywania kontroli na miejscu, realizowanej przez Biuro Kontroli na Miejscu można wnioskować, iż inspektorzy terenowi właściwie ocenili podczas kontroli na miejscu żywotność kontrolowanych sadzonek jabłoni, jak również pozostałe wymogi, co potwierdza szeroka dokumentacja fotograficzna.

Ponadto organ II instancji wskazał, iż raporty z czynności kontrolnych zostały dostarczone stronie w ustawowym terminie za zwrotnym poświadczeniem odbioru.

W ocenie tego organu nie doszło również do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., albowiem decyzja ta odpowiada wymogom określonym tym przepisem prawa. Decyzja organu I instancji zawiera bowiem wszystkie wymagane elementy oraz czytelne i wyczerpujące informacje.

Końcowo organ odwoławczy podniósł, że w jego ocenie strona nie wykazała, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. Beneficjent przed ewentualnym wyjazdem winien ustanowić pełnomocnika w kraju, a osoba upoważniona przez rolnika do reprezentowania go podczas kontroli powinna posiadać pisemne upoważnienie. Strona dopuściła się zaś winy, polegającej co najmniej na niedbalstwie w zakresie braku ustanowienia pełnomocnika na czas nieobecności.

Producent rolny podpisując wniosek o przyznanie płatności na rok 2013 zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa :

- o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem;

- o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy : wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego.

Ponadto strona podpisując "Wniosek o przyznanie płatności na rok 2013" oświadczyła również, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Powyższe oznacza, iż G. S. był świadomy konsekwencji i sankcji w przypadku zadeklarowania powierzchni gruntów rolnych niezgodnie z rzeczywistym sposobem ich wykorzystania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. S., działając przez zawodowego pełnomocnika – wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

Decyzji zarzucił :

1) naruszenie art. 105 § 1 k,p.a. poprzez wydanie w sprawie decyzji merytorycznej w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe,

2) naruszenie § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem PROW na lata 2007-2013 poprzez merytoryczne rozpatrzenie wniosku o przyznanie płatności na rok 2013, pomimo że producent zaprzestał realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji,

3) naruszenie art. 4 ust. 6 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27.01.2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich – poprzez rozpatrzenie merytoryczne wniosku o przyznanie płatności w sytuacji, gdy podlegał on odrzuceniu,

4) naruszenie art. 16 ust. 5 i 7 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27.01.2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady WE nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich – poprzez błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie w niniejszej sprawie,

5) naruszenie art. 7,8 i 11 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i pominięcie dowodów istotnych w sprawie bez podania przyczyny ich pominięcia,

6) naruszenie art. 139 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji na niekorzyść strony odwołującej się.

W uzasadnieniu skargi, z uwagi na to, że wskazane wyżej zarzuty są powtórzeniem zarzutów odwołania, zostały one rozwinięte jedynie nieco szerzej niż w odwołaniu.

Ponownie pełnomocnik skarżącego wskazał na to, iż postępowanie w sprawie płatności na rok 2013 powinno zostać umorzone, albowiem stało się bezprzedmiotowe. Wskazał dodatkowo, że w dniu "[...]" wydana została przez Dyrektora OR ARiMR decyzja ostateczna, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, doręczona stronie "[...]" po ustaleniu, iż producent rolny poprzez niezłożenie wniosku kontynuacyjnego na rok 2014 zaprzestał realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Ponadto pełnomocnik skarżącego ponownie podniósł, iż wniosek w sprawie płatności na rok 2013 podlegał odrzuceniu z powodu zastosowania przez kontrolerów kodu GR2, a zatem nie powinien być rozpatrywany merytorycznie.

W ocenie strony raport z kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni nie może stanowić jedynego i niepodważalnego dowodu w niniejszej sprawie, kwestionując jednocześnie inny raport wydany przez niezależną instytucję upoważnioną do przeprowadzenia kontroli tj. certyfikat i protokół z dnia "[...]" wskazał, iż zauważyć należy, że kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni ma wyłącznie na celu ustalenie granic i powierzchni działki rolnej, zweryfikowanie zadeklarowanej uprawy/grupy upraw na danej działce rolnej, a zatem raport w zakresie kwalifikowalności powierzchni nie może stanowić dowodu w zakresie ustalenia, czy producent w sposób prawidłowy i zgodny z określonymi normami realizuje zadeklarowaną uprawę. Tymczasem na podstawie tego raportu organ stwierdził ponownie w zaskarżonej decyzji, iż producent nie spełnił wymogów określonych dla pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne.

Beneficjent nie zgadza się również z twierdzeniem organu, iż "prawdopodobnie rolnik dosadził brakujące drzewa jabłoni" i dlatego nie było przeszkód, aby jednostka certyfikująca mogła wydać certyfikat. Jest to nieuprawniona interpretacja organu.

W ocenie skarżącego w sprawie nie ma również zastosowania art. 16 ust. 5 i ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r., albowiem do przedeklarownia powierzchni doszło jedynie w przypadku dwóch działek – C i F, co sprawia, że wskazywana powyższym rozporządzeniem różnica nie przekracza 50%. Ponadto na wszystkich zadeklarowanych działkach (poza działkami C i F) kontrolujący stwierdzili zadeklarowaną uprawę – jabłoń domową. W ocenie skarżącego nie było zatem podstaw do zastosowania wieloletnich sankcji na podstawie art. 16 ust. 7 rozporządzenia UE Nr 65/2011.

Ponadto w ocenie strony doszło do naruszenia art. 139 k.p.a., albowiem pierwotna decyzja organu I instancji z dnia "[...]" została uchylona wskutek odwołania i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, a w takiej sytuacji organ I instancji nie mógł pogorszyć sytuacji prawnej odwołującego, a jeżeli to uczynił, to taka decyzja winna być uchylona przez organ II instancji. W niniejszej sprawie organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję pogarszając sytuację prawną odwołującego, gdyż oprócz odmowy przyznania płatności na rok 2013 nałożył także na beneficjenta wieloletnie sankcje. Tymczasem zgodnie z wyrokiem NSA w Lublinie z dnia 8.05.1987r., SA/Lu 259/87 zakaz reformationis in peius z art. 139 k.p.a. dotyczy całego przebiegu postępowania administracyjnego, a nie wyłącznie jednej z jego faz. Takie postępowanie organu narusza również art. 8 k.p.a. w ocenie skarżącego.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje :

Zaznaczyć należy, że sądy administracyjne zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz.U. z 2014r., poz.1647) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j.t. : Dz.U. z 2012r., poz. 270) określonej dalej jako p.p.s.a. badają zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z obowiązującym prawem – zarówno materialnym jak i procesowym. Nie są przy tym związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji może zatem nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd administracyjny badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanej wyżej ustawy pod względem jej zgodności z przepisami procedury administracyjnej jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa materialnego, ani procesowego.

Organ dokonał jednoznacznych ustaleń faktycznych, wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób logiczny umotywował swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji. Do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowane zostały przepisy prawa materialnego.

Tytułem wstępu należy wskazać, iż trafnie organ II instancji podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że płatności rolnośrodowiskowe mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym określone warunki przez prawo krajowe i unijne i to tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one określone przez Unię Europejską. Wszelkie zaś odstępstwa, zarówno na korzyść jak i na niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości, czy dowolności w ustalaniu płatności. Uznaniowość prowadziłaby bowiem do nierównego traktowania producentów rolnych, spełniających takie same warunki, co stałoby nie tylko w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej – zasadą konkurencyjności.

Podkreślić bowiem należy, że rolnicy (beneficjenci) we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej podlegają takim samym zasadom weryfikacji, a żadna dowolność państw członkowskich w tym zakresie nie może być stosowana i akceptowana. Podkreślić więc należy dalej, podzielając wskazany wyżej pogląd – co oczywiste, że producenci rolni (w tym i skarżący), którzy są przecież świadomi obowiązku przestrzegania tych zasad (poprzez chociażby podpisanie zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz z uwagi na powszechność tych zasad z powodu stosunkowo już długiego okres członkostwa w Unii Europejskiej), korzystający jako beneficjenci z różnych form pomocy, zobowiązani są dołożyć należytej staranności - w wypadku uczestniczenia w danym programie pomocowym i odpowiednim wariancie tej pomocy - przy deklarowaniu we wniosku określonych działek rolnych oraz stanu upraw na tych działkach - by ewentualna weryfikacja tego wniosku nie stwarzała dla nich w momencie kontroli sytuacji, które są dla nich niekorzystne. Przewidziane formy pomocy nie są bowiem formą pomocy bezwarunkowej, co wynika z przytoczonych we wstępnej części decyzji przepisów zarówno prawa unijnego jak i krajowego. A zatem, producent rolny powinien wskazać we wniosku dotyczącym określonego, obowiązującego go programu pomocowego – tu w ramach płatności rolnośrodowiskowej, stan faktyczny rzeczywiście istniejący na użytkowanych przez niego rolniczo działkach i to zarówno w zakresie ich powierzchni, jak i rodzaju uprawy oraz stanu tej uprawy. W tej czynności – prawidłowego i zgodnego z rzeczywistością stanu powierzchni działek, na których producent rolny i beneficjent prowadzi zgłoszoną do udzielenia pomocy uprawę, w świetle art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich nikt nie może go zastąpić, ani też zwolnić z odpowiedzialności za jego treść na późniejszym etapie postępowania (np. kontrolnym), albowiem jest on tym wnioskiem związany. Nie jest tu bowiem przewidziana żadna doza dowolności, czy nieprecyzyjności, a organ I instancji rozpatrując go, również proceduje w granicach zakreślonych tymże wnioskiem. Sporządzenie, a następnie wniesienie wniosku o określonej treści wraz z jego załącznikami, ma bowiem doniosłość prawną i co oczywiste, podlega następnie weryfikacji w zakresie danych w nim zawartych, co jest nie tylko prawem, ale i obowiązkiem organów w kontekście wstępnych uwag przedstawionych powyżej, o czym zdaje się zapominać skarżący. Wypełnienie wniosku i sposób jego wypełnienia, jest bowiem złożeniem oświadczenia doniosłego prawnie. Wniosek o przyznanie określonej płatności zawiera jednocześnie oświadczenie i zobowiązanie związane z tą płatnością, której dotyczy (por. również w tym zakresie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2014r., sygn. akt I SA/Gd 570/14 – wydany wprawdzie w stanie faktycznym dotyczącym płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, ale w swej wymowie przydatny również dla sprawy niniejszej). I - jak słusznie podkreśliły organy, wniosek ten stanowi zarazem przedmiot postępowania administracyjnego.

Również w wyroku z dnia 2 lutego 2014r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 827/13 - w zakresie dotyczącym możliwości weryfikacji przez organ w drodze kontroli deklaracji zawartych we wniosku rolnika o przyznanie płatności, sąd ten wskazał słusznie, iż organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która to najpełniej jest w stanie oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku.

W ocenie Sądu – mając na uwadze zarzuty skargi, zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

W pierwszym rzędzie należy wskazać, iż słusznie organy przyjęły, że producent rolny został prawidłowo powiadomiony o mającej się odbyć kontroli na miejscu w zakresie realizacji przez niego programu rolnośrodowiskowego w ramach wariantu 2.10-Uprawy sadownicze ( w okresie przestawiania). Doszło bowiem skutecznie do doręczenia zastępczego powyższego zawiadomienia w rozumieniu art. 44 § 4 k.p.a. z dniem "[...]", zaś sama kontrola była przeprowadzana do dnia "[...]" , nie zaś tylko w dniu "[...]" (por. uzasadnienie skargi w tym zakresie). Wskazać ponadto należy, iż beneficjent został powiadomiony o kontroli również w innych możliwych formach – kontrolerzy bowiem poza wysłaniem zawiadomienia pisemnego trzykrotnie próbowali poinformować beneficjenta o kontroli poprzez stawianie się w jego miejscu zamieszkania w dniach : "[...]","[...]","[...]". Ponadto inspektorzy kontaktowali się z sekretariatem firmy G. S., informując o konieczności nawiązania kontaktu z beneficjentem. W tej sytuacji trudno jest przyjąć, iż beneficjent faktycznie nie miał wiedzy o mającej się odbyć, czy odbywającej się kontroli.

Z uwagi zaś na to, że strona nie stawiła się w okresie, kiedy była przeprowadzana kontrola, ani nie ustanowiła swego przedstawiciela w celu udziału w kontroli w imieniu strony, kontrolerzy zrealizowali kontrole w zakresie kwalifikowalności powierzchni i wzajemnej zgodności, podczas których obecność rolnika nie jest obligatoryjna.

W ocenie sądu, skoro rolnik zdawał sobie sprawę, że w jego gospodarstwie rolnym przeprowadzana była kontrola na miejscu – w zakresie dotyczącym płatności rolnośrodowiskowej, co do której obecność rolnika jest obligatoryjna, zatem winien również ponieść konsekwencje związane z niebraniem w niej udziału. Z uwagi bowiem na to, że w sprawie rolnośrodowiskowej nie przeprowadzono kontroli na miejscu, inspektorzy zastosowali kod GR2 – Producent rolny uniemożliwił przeprowadzenie kontroli w zakresie Programu rolnośrodowiskowego.

Wskazać bowiem należy, jak już wyżej podkreślono, że doniosłość prawna złożonego wniosku o płatność polega m.in. na tym, że we wniosku tym – tu o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 w sekcji IX "Oświadczenia i zobowiązania" w punkcie 22 wniosku beneficjent własnoręcznym podpisem potwierdził prawdziwość podanych danych oraz oświadczył, iż znane mu są zasady przyznawania płatności rolnośrodowiskowych. Między innymi zobowiązał się również do umożliwienia wstępu osobom upoważnionym do wykonywania czynności kontrolnych na teren gospodarstwa rolnego, a także okazania dokumentów potwierdzających dane zawarte we wniosku o przyznanie płatności.

Nie można się również zgodzić z zarzutami skargi, iż dane pozyskane podczas kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni i sytemu wzajemnej zgodności jak i sporządzony wówczas materiał zdjęciowy, który znajduje się w aktach, nie mogły posłużyć do poczynienia ustaleń faktycznych w zakresie dotyczącym realizacji programu rolnośrodowiskowego. W raportach tych bowiem, kontrolerzy uczynili uwagi, które następnie posłużyły do wydania rozstrzygnięcia w zakresie odmowy płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013r. oraz nałożeniu wieloletnich sankcji z powodu nie spełnienia warunków przewidzianych rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz. U. z 2013r., poz. 361 ze zm) - § 2 tego rozporządzenia oraz § 9 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia z 2009r. w zw. z art. 50 ust. 1 rozp. z 2013r. – których powtarzanie w tym miejscu jest zbędne, albowiem zostały one zacytowane wprost w decyzjach organów.

Zasadnie zatem w ocenie sądu, organy uznały na podstawie § 38 rozporządzenia z 13 marca 2013r., iż w wypadku stwierdzenia uchybień w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej :

1) działek rolnych lub – w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszona w części dotyczącej danego pakietu lub wariantu,

2) wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

Zgodnie zaś z tym załącznikiem – prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby na działce rolnej powoduje 100% zmniejszenia płatności do danej działki rolnej. W wyniku stwierdzonych nieprawidłowości do przyznania płatności nie kwalifikowała się zaś żadna z działek rolnych. Z uwagi zaś na to, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wyniosła ponad 100%, to zgodnie z art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. w takim przypadku pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwójną różnicę, którą stwierdzono. Jeżeli zaś wspomniana różnica przekracza 50% beneficjenta wyklucza się ponownie w uzyskaniu pomocy do różnicy miedzy obszarem zatwierdzonym we wniosku o płatność z zatwierdzonym obszarem.

W konsekwencji powyższego, również zasadnie organ nałożył na stronę sankcję w wysokości 80 010,00 złotych na podstawie wskazanych już wyżej uregulowań prawnych / art. 16 ust. 7 rozporządzenia UE Nr 65/2011/.

Nie można również podzielić stanowiska strony, iż do przedeklarowania powierzchni oraz niespełnienia wymogów w zakresie pakietu 2 – Rolnictwo ekologiczne doszło jedynie w wypadku działek rolnych C i F, albowiem tylko na nich nie stwierdzono zadeklarowanej uprawy jabłoni domowej, przeczy bowiem temu dowód w postaci materiału zdjęciowego znajdującego się w aktach.

Ponadto wbrew stanowisku strony, nie można było uznać, iż postępowanie w sprawie niniejszej stało się bezprzedmiotowe, skoro beneficjent złożył w dniu "[...]" oświadczenie o rezygnacji z uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym wraz z jednoczesnym zobowiązanie zwrotu uzyskanej płatności za rok 2012. Jak bowiem słusznie uznały organy - w sytuacji, gdy oświadczenie to zostało złożone po skutecznym powiadomieniu strony o kontroli na miejscu jak i po dacie doręczenia w dniu "[...]" kopii protokołów z kontroli na miejscu, wskazujących na istnienie szeregu nieprawidłowości – to oświadczenie to nie mogło wywrzeć zamierzonego skutku, albowiem prowadziłoby właśnie do obejścia przepisów dotyczących nałożenia sankcji wieloletnich. Podobnie nie jest podstawą do umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej płatności na rok 2013 to, że w terminie późniejszym została wydana decyzja dotycząca kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu rolnośrodowiskowego.

Podstawą do odmowy przyznania płatności i zastosowania sankcji wieloletnich w sprawie niniejszej było bowiem to, że żadna z działek zadeklarowanych w ramach pakietu 2.10 na rok 2013 nie kwalifikowała się do przyznania płatności, co zostało ustalone podczas kontroli na miejscu. Zwrócić bowiem należy uwagę na szczególną wagę czynienia przez organy ustaleń na podstawie kontroli dokonywanej na miejscu w gospodarstwie strony, co jest już ugruntowane w orzecznictwie sądowym.

Podkreślić należy, że raport z czynności kontrolnych jest bowiem - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku.

Zgodnie bowiem z art. 30 omawianej ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem EFR na rzecz ROW (...) : w zakresie określonym w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole, w tym kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu, przy czym w przypadku kontroli operacji, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 lit. b, stosuje się przepisy tytułu II części II rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (ust. 1);

Agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające mogą powierzyć przeprowadzenie kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu innym jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi (ust. 2).

W ocenie sądu administracyjnego - prawidłowo najpierw organ I instancji, a następnie organ odwoławczy, uznały za kluczowy dowód w sprawie raport z czynności kontrolnych na miejscu. Raport taki jest bowiem najbardziej miarodajnym dowodem stanu zadeklarowanych do danej płatności działek - zarówno w zakresie ich powierzchni zgłoszonych do sytemu pomocy, jak i tego co się na nich znajduje w zakresie deklarowanej uprawy. W wyroku z dnia 22 maja 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 906/13 trafnie zważył, iż sprawozdanie z kontroli na miejscu ma szczególną wartość dowodową. O wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty, dysponujące odpowiednimi warunkami : organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi. W świetle powyższego, dowodom z protokołu kontroli – właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności. W sytuacji, kiedy rolnik nie zgłosił we właściwym trybie zastrzeżeń do ustaleń zawartych w sprawozdaniu z kontroli na miejscu, mimo że był prawidłowo o takiej możliwości pouczony, a także przy braku właściwej inicjatywy dowodowej kontrolowanego producenta, jeżeli sprawozdanie z kontroli nie budzi uzasadnionych wątpliwości, nie można organowi postawić skutecznego zarzutu, że ograniczenie postępowania dowodowego do przeprowadzenia dowodu z protokołu kontroli stanowi o naruszeniu obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w świetle wskazanego wyżej art. 3 ust. 3 omawianej ustawy ( orzeczenie to dotyczy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego).

Wskazać dalej należy skarżącemu, że przepis art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich inaczej, niż przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego reguluje kwestię ciężaru aktywności dowodowej i sprawia, że poszukiwanie przez organ z własnej inicjatywy innych dowodów weryfikujących ich ustalenia jest zbędne.

W wyroku z dnia 20 sierpnia 2014r., w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 645/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie podniósł, iż postępowanie przed organami Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR), w celu ułatwienia realizacji nałożonych jej zadań, zostało w dość istotny sposób zmodyfikowane, uzyskując szczególny charakter w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w K.p.a. Do najistotniejszych zmian należy zaliczyć odejście od fundamentalnej zasady prawdy obiektywnej określonej w art. 7 k.p.a., tj. organy ARiMR zostały zobowiązane jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego w miejsce dotychczasowego obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Ponadto przyjęto zasadę, że ciężar dowodu ciąży na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Tak więc, konsekwencją tej zasady jest przeniesienie ciężaru dowodu na podmiot, który z tego faktu czerpie korzyści, tym samym w obowiązującym obecnie stanie prawnym w niejaki sposób zmuszono stronę do większej aktywności. Ograniczone również zostały takie zasady jak : zasada czynnego udziału stron w postępowaniu, czy też zasada udzielania informacji poprzez przyjęcie, że tylko na żądanie strony organ zobowiązany jest je przestrzegać.

W przedstawionym wyżej kontekście zarzuty skargi należy uznać za niezasadne. Podkreślić bowiem należy, że skarżący nie przedstawił dowodów na poparcie swoich twierdzeń, ani w zakresie ustalonego przez organ – wadliwego w jego ocenie stanu tych działek rolnych w zakresie utrzymania uprawy zgodnie z zasadami prawidłowej kultury rolnej i zgodnie z normami, które to ustalenia w jego ocenie powinny być inne, niż przyjęli inspektorzy terenowi w raporcie z kontroli na miejscu, co stało się następnie podstawą ustalenia stanu faktycznego decyzji. Skoro jednak producent rolny nie przedstawił wystarczających dowodów, będących w opozycji do ustaleń z protokołu kontroli, które by skutecznie podważyły ustalenia w nim zawarte, tym samym jego twierdzenia w tym zakresie należy uznać za gołosłowne i mające jedynie na celu zdyskredytowanie protokołu, który ma dla niego wydźwięk niekorzystny. Producent rolny winien bowiem udowadniać stan faktyczny na działkach rolnych w dacie przeprowadzanej kontroli na miejscu, czego nie uczynił. Natomiast dopiero w późniejszym terminie - na etapie najpierw odwołania a następnie skargi - wskazuje na odmienne ustalenia Jednostki certyfikującej, która przeprowadzała kontrolę w kilka miesięcy później w stosunku do kontroli Agencji, próbując zdyskredytować ustalenia organu zawarte w protokołach, gdy tymczasem trudno jest uznać, aby dokumentacja fotograficzna nie odzwierciedlała zastanego wówczas przez kontrolerów stanu faktycznego uprawy jabłoni domowej na deklarowanych działkach. W ocenie sądu jest to obiektywny dowód, który nie może zostać podważony późniejszymi dowodami, niż daty graniczne przeprowadzonej kontroli na miejscu w gospodarstwie strony w miesiącach sierpniu i wrześniu 2013r. ( ustalenia Jednostki certyfikującej miały miejsce w grudniu 2013r.).

W ocenie sądu organy nie naruszyły zasad postępowania, określonych w przepisach ustawy o płatnościach oraz kodeksu postępowania administracyjnego (wskazanych pkt 1, 2, 3, 4 i 5 skargi). Rozpatrzony został w sposób wyczerpujący cały zgromadzony materiał dowodowy.

Podkreślenia wymaga, iż inna, niezgodna z oczekiwaniami strony ocena materiału dowodowego nie oznacza, że ostateczna ocena dokonana przez organ jest nieprawidłowa. Organ w motywach zaskarżonej decyzji – wbrew zarzutom skargi, przedstawił bowiem szczegółowo i logicznie przesłanki, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy, fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a także przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wyjaśnił również podstawę prawną decyzji.

Końcowo należy ustosunkować się do zarzucanego skargą naruszenia art. 139 k.p.a. Z uzasadnienia skargi wynika bowiem, iż naruszenia tego zakazu skarżący upatruje przywołując wadliwe w jego ocenie postępowanie organu I instancji. Wskazał bowiem m.in., iż : "w niniejszej sprawie organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję pogarszając sytuację prawną odwołującego się, gdyż oprócz odmowy przyznania płatności na rok 2013 nałożył także na beneficjenta wieloletnie sankcje". Tymczasem przepis art. 139 k.p.a. dotyczy wadliwego postępowania, ale organu II instancji. W świetle niepublikowanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14.03.2013r., wydanego w sprawie II OSK 2174/11, zakaz wynikający z art. 139 k.p.a. może być naruszony tylko przez organ odwoławczy, przy podejmowaniu przez niego rozstrzygnięć merytorycznych. Przepis ten nie ma zastosowania do decyzji organu pierwszej instancji wydanej w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego.

| |

| | |

Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.