Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 778/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2011-12-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: § 2 ust. 1, § 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
journal: Dz.U.UE.L 2009 nr 316 poz 65 art. 31, art. 73, art. 75
law: Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady  (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów  wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007  w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A.A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości oddala skargę.


UZASADNIENIE

1. Wnioskiem z dnia [...] maja 2010r. A.A. zwrócił się do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa m.in. o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt (PROW 2007-2013).

W dniu [...] września 2010r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przeprowadziła na gruntach A.A. kontrolę w zakresie "kwalifikowalności powierzchni". Podczas tej kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości:

- działka rolna B, powierzchnia deklarowana 11,40 ha, powierzchnia stwierdzona 11,76 ha,

- działka rolna C, powierzchnia deklarowana 3,05 ha, powierzchnia stwierdzona 3,46 ha,

- działka rolna D, powierzchnia deklarowana 9,46 ha, powierzchnia stwierdzona 9,29 ha, dodatkowo, ze względu na obsadę orzecha włoskiego mniejszą niż 75 szt./ha, zastosowano kod DR7,

- działka rolna F, powierzchnia deklarowana 4,30 ha, powierzchnia stwierdzona 4,20 ha.

Wyniki powyższej kontroli odnotowano w protokole o nr [...], który przesłano skarżącemu w dniu 25 listopada 2010 r.

Pismem z dnia [...] grudnia 2011r. A.A. wniósł do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zastrzeżenia do protokołu z dnia [...] września 2010r. Stwierdził, że ubytki w obsadzie orzecha włoskiego na działce zostały spowodowane przez zwierzynę leśną w trakcie całego sezonu wegetacyjnego, ze znaczącym nasileniem szkód na przełomie sierpnia i września. Wskazał również, że podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] sierpnia 2010r. przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji uznano mu plantację na działce [...], gdyż pomimo już wtedy występujących szkód minimalna obsada orzecha była zachowana.

Nadto podniósł, że znaczące szkody spowodowane przez zwierzynę leśną zgłosił do Kola Łowieckiego w dniu [...] września 2010 r., które oszacowało szkody na poziomie 70% (protokół kontroli nr [...]). Wobec powyższego stwierdził, że organ powinien wziąć pod uwagę, iż braki wystąpiły z przyczyn od niego niezależnych.

W dniu [...] stycznia 2011 r. A.A. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa protokół oględzin ostatecznego szacowania szkody w uprawach i płodach rolnych z dnia [...] września 2010 r. nr [...], z którego wynika, iż na powierzchni 9, 50 ha dziki i sarny zniszczyły 70% upraw. Następnie w dniu 25 stycznia 2011r. złożył protokół z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] z kontroli gospodarstwa rolnego w 2010r., jak również pismo pokontrolne z dnia [...] października 2010r. nr [...], informujące o nie stwierdzeniu naruszenia wymagań rolnictwa ekologicznego.

2. W dniu [...] lutego 2011r. przeprowadzono kolejną kontrolę w Gospodarstwie A.A. w ramach działania "Wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt". Powyższą kontrolę przeprowadzono w obecności A.A., którego o zamiarze przeprowadzenia kontroli poinformowano telefonicznie w dniu 31 stycznia 2011 r.

Ustalenia poczynione podczas przedmiotowej kontroli odnotowano w protokole nr [...]. W zakresie zadeklarowanej we wniosku powierzchni działek nie stwierdzono nieprawidłowości. Stwierdzono natomiast, iż na działkach rolnych oznaczonych symbolami D,F oraz AA nie została spełniona minimalna norma obsady orzecha włoskiego na 1 ha użytków rolnych, to jest 75 szt. na 1 ha.

3. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyznał A.A. płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 29 771, 28 zł, w tym z tytułu:

1. S02d02 - uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) kwotę w wysokości 29 771,28 zł, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 23 817,02 zł, środki krajowe 5 954,26 zł.

1.1. S02d02-Uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) o stawce 1 540,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 0,0 ha/rok kwotę w wysokości 0,00 zł.

1.2. S02d02(N2000)-Uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) o stawce 1 848,00 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 16,11 ha/rok kwotę w wysokości 29 771,28 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnosrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. Nr 174, poz. 1809 ze zm.) w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów na danej działce, płatność rolnośrodowiskowa jest zmniejszana o 100%. Z kolei zmiany dotyczące przeznaczenia, dodania lub wycofania działki rolnej, a także zmiany pakietów działań rolnośrodowiskowych można składać do czasu, gdy właściwe władze poinformowały już producenta rolnego o nieprawidłowościach we wniosku lub w przypadku, gdy właściwe władze poinformowały producenta rolnego o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu oraz gdy taka kontrola na miejscu ujawni nieprawidłowości.

Nadto organ pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW Dz. Urz. U EL 368 z 23-12-2006 r. ze zm.), w przypadku wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, rolnik powinien złożyć do biura powiatowego ARiMR pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach, opatrzone czytelnym podpisem i datą złożenia, w terminie 10 dni od daty ustania tych okoliczności oraz dołączyć dowód potwierdzający wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności.

Dodatkowo organ podkreślił, że producent składając wniosek o przyznanie płatności, podpisał zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie mającym wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności gdy zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych i wielkości powierzchni upraw.

Zdaniem organu pierwszej instancji producent podjął czynności związane z poinformowaniem właściwego oddziału ARiMR o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności dopiero po stwierdzeniu nieprawidłowości podczas kontroli na miejscu. Wobec tego przedstawione przez niego dokumenty i składane wyjaśnienia nie spełniają wszystkich przesłanek do uznania wystąpienia w gospodarstwie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

4. Od powyższej decyzji A.A. odwołał się do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że art. 47 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006 w pkt 2 określa termin złożenia zawiadomienia na 10 dni roboczych, w których beneficjant jest w stanie dokonać tej czynności.

Wyjaśnił, że nie mógł wcześniej zauważyć szkody i zgłosić tego do ARiMR ponieważ pola były okryte śniegiem od listopada 2010 r. do lutego 2011 r. i szkody nie było widać. Po zniknięciu okrywy śnieżnej i zauważeniu dużej szkody w dniu [...] stycznia 2011 r. zgłosił ją do ARiMR, a więc przed terminem kontroli. Natomiast po wykonaniu szacowania szkody w dniu [...] lutego 2011 r. protokół z tej czynności dostarczono organowi w dniu 28 lutego 2011 r.

Zdaniem A.A. zachowany został 10 dniowy termin od stwierdzenia wielkości szkody do złożenia zawiadomienia ARiMR. Natomiast to ,że w tym czasie nałożyła się na to kontrola było zbiegiem okoliczności.

Pismem z dnia [...] maja 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wyrażone w decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. Jednocześnie podkreślił, że płatności rolnośrodowiskowe stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej i mogą być przyznawane producentom rolnym spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Prowadziło by to bowiem do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby nie tylko w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, ale również z z naczelnych zasad Unii Europejskiej, jaką jest zasada konkurencyjności.

5. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...].

W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że zobowiązując się do realizacji programu rolnośrodowiskowego A.A. zobowiązał się do stosowania wymogów wykraczających ponad podstawowe wymagania.

Organ drugiej instancji wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że już w połowie września 2010 r. A.A. zauważył szkody w uprawach orzecha włoskiego na działkach zgłoszonych do płatności, jednakże nie podjął żadnych czynności zmierzających do poinformowania o tym fakcie ARiMR, ani w momencie zauważenia szkód ani też później. Zdaniem organu drugiej instancji A.A. już w połowie września wiedział, że z powodu działania zwierzyny łownej może zostać zachwiana wymagana do otrzymania płatności minimalna obsada orzecha włoskiego, jednakże od września do listopada 2010 r. nie podjął żadnych czynności w celu uzupełnienia upraw nowymi sadzonkami orzecha.

Organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawca dbając należycie o swój interes powinien stosować wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania i szczególnie dochowywać należytej staranności podczas prowadzenia produkcji rolniczej na działkach rolnych deklarowanych do płatności, ponieważ zachowana na odpowiednim poziomie obsada orzecha ma wpływ na wysokość przyznanej płatności.

Ponadto Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż poprzez nie zastosowanie się do informowania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o zdezaktualizowaniu się danych z wniosku z dnia [...] maja 2010 r. (art. 75 ust. 2 Rozporządzenia Komisji nr 1122/2009) dokumenty dostarczone przez Stronę nie zostały uznane albowiem dostarczone protokoły nie odnoszą się do konkretnych działek i nie wynika z nich na jakich działkach wystąpiły zniszczenia dokonane przez zwierzynę łowną.

Nadto organ drugiej instancji stwierdził, iż protokoły szacowania szkód dostarczone przez A.A. nie zostały uwzględnione jako dowody potwierdzające działanie siły wyższej albowiem przesłanką pomniejszonej płatności w przypadku wariantu S02d02-uprawy sadownicze w tym jagodowe (z certyfikatem zgodności) nie jest uznanie bądź też nieuznanie występowania na działkach Strony działania siły wyższej, a zaniechanie w informowaniu ARiMR zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i zobowiązaniami Strony o występowaniu okoliczności tj. zdezaktualizowanie się danych z wniosku, mających wpływ na wysokość przyznanych płatności.

6. Powyższą decyzję A.A. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji zarzucił :

1. naruszenie art. 75 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009r., odnośnie zasady wzajemnej zgodności modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UE L 316 z dnia 02.12.2009 r. ze zm.), polegające na błędnym przyjęciu, że skarżący uchybił 10 dniowemu terminowi do zgłoszenia powstałych szkód;

2. naruszenie art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako k.p.a.), polegające na niewyjaśnieniu istotnych wątpliwości wynikających z treści protokołów skarżącego wniesionych do organu na okoliczność powstałych szkód w areale.

Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zasądzenie od organu drugiej instancji na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów wnioskowanych w treści uzasadnienia skargi, na okoliczność ujawnionych w treści tych dokumentów faktów mających znaczenie dla wyjaśnienia przedmiotu sprawy, a dotyczących sposobu interpretacji protokołów kół łowieckich z oględzin i szacowania szkód w uprawach orzecha włoskiego u skarżącego.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że A.A. spełnił wszystkie przesłanki do otrzymania płatności z tytułu przedsięwzięć rolnosrodowiskowych na 2010 r. w pełnej wysokości. Wskazano, iż A.A. w miesiącu wrześniu 2010r. jedynie zauważył, że z powodu działania zwierzyny łownej może zostać zachwiana wymagana do otrzymania przedmiotowej płatności minimalna obsada orzecha włoskiego. W tym czasie nie stwierdził jednak, że nie posiada już takiej wielkości areału, jaka została przez niego zgłoszona we wniosku a jedynie zaobserwował prawdopodobieństwo wystąpienia siły wyższej mogącej zaburzyć zadeklarowaną wielkość areału. Dlatego w miesiącu wrześniu 2010 r. zgłosił w kole łowieckim zaobserwowane szkody, które nie wymagały zgłoszenia do ARiMR, bowiem minimalna obsada orzecha została zachowana.

Skarżący wskazał, że dopiero okres jesienno - zimowy realnie wpłynął na zaniżenie areału do takiego poziomu, który mógł wpłynąć na obniżoną obsadę orzecha. Natomiast możliwość stwierdzenia takiego faktu miał dopiero po ustaniu aury jesienno-zimowej, a przede wszystkim odkrycia zadrzewionego terenu ze śniegu, którego pokrywa zalegała od listopada 2010 r. do lutego 2011 r.

Podkreślił, że zważywszy, na okoliczność, iż w miesiącu wrześniu 2010 r. jeszcze przed zaśnieżeniem terenu, minimalna obsada orzecha była zachowana, nie był zobowiązany do zgłoszenia powstałych szkód. W celu zapobieżenia zmniejszenia obsady orzecha zawiadomił koło łowieckie o zaistniałym zagrożeniu wynikającym z zachowań dzików i saren.

Dodatkowo A.A. wskazał, że w okresie jesienno-zimowym zadrzewione działki zostały zalane na skutek intensywnych opadów deszczu. Zdaniem skarżącego fakt, że zauważył istotne zmiany w areale w tym samym czasie w którym ARiMR przeprowadziło kontrolę nie może wpłynąć negatywnie na jego sytuację prawną, bowiem z uwagi na zalegającą okrywę śnieżną wcześniejsze zauważenie szkody było niemożliwe.

7. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu 30 listopada 2011 r. pełnomocnik skarżącego sprecyzował przedstawiony w skardze wniosek dowodowy wskazując, że wnosi o przeprowadzenie dowodu z dwóch dokumentów dołączonych do skargi, to jest wyjaśnień do protokołu oraz oświadczenia na okoliczności wskazane we wniosku.

Na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 – dalej jako p.p.s.a.) sąd wniosek ten oddalił.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa.

Natomiast, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

9. Przeprowadzone badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można organom administracji publicznej skutecznie zarzucić, że przy rozstrzyganiu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego w stopniu skutkującym wyeliminowaniem wydanych decyzji z obrotu prawnego.

Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem) płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu, prowadzącemu działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni wynoszącej co najmniej 1 ha użytków rolnych i zobowiązującemu się do:

1) przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 23 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 160 z 26 czerwca 1999, ze zm.) oraz art. 13 i 20 rozporządzenia 817/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r., ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia 1257/1999/WE (Dz. Urz. UE L 153 z 30.04.2004);

2) realizacji pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

3) prowadzenia rejestru działań realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego (rejestru działalności rolnośrodowiskowej), zawierającego wykaz wypasów zwierząt oraz działań agrotechnicznych, w tym zastosowania nawozów i wykonania zabiegów przy użyciu środków ochrony roślin, z tym, że rejestr ten w odniesieniu do zastosowania nawozów prowadzi się dla całego gospodarstwa rolnego; rejestr działalności rolnośrodowiskowej prowadzi się na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zgodnie z § 11 ust. 2 wskazanego Rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana na wniosek producenta rolnego. Powierzchnię działek rolnych użytkowanych rolniczo, rodzaj uprawy oraz status poszczególnych działek w rolnictwie ekologicznym producent rolny deklaruje z własnej inicjatywy i własnoręcznym podpisem na ostatniej stronie wniosku potwierdza prawdziwość danych, tym samym na nim spoczywa obowiązek podania danych zgodnych ze stanem faktycznym. Podpis ten obejmuje także oświadczenia i zobowiązania, z których wynika, między innymi, że:

1. znane mu są zasady oraz tryb realizacji programu rolno-środowiskowego;

2. jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego;

3. zobowiązuje się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji;

4. zobowiązuje się do przestrzegania, na obszarze całego gospodarstwa rolnego, zasad zwykłej dobrej praktyki rolniczej,

5. zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa:

- o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmiernie przyznanie

płatności lub pomocy finansowej objętej wnioskiem o przyznanie płatności,

- o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw.

10. W przypadku niezachowania omówionych wymogów w przepisach wskazanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. przewidziane zostały odpowiednie sankcje. Na podstawie jego § 16 ust.1 pkt 1 w związku z treścią załącznika nr 5 do tego aktu, w przypadku stwierdzenia braku siewu międzyplonu w terminie do dnia 10 października płatność do działki rolnej w stosunku do której stwierdzono takie uchybienie podlega zmniejszeniu o 100 %. Natomiast w sytuacji, gdy ponownie zostanie stwierdzone uchybienie w realizacji poszczególnych zadań w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, płatność rolnośrodowiskowa podlega zawieszeniu w danym roku i w roku następnym ( § 16 ust. 2 rozporządzenia ).

Zgodnie z § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lutego 2010 zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U Nr 31, poz. 158) minimalna obsada orzecha włoskiego na 1 ha wynosi 75 sztuk.

W przedmiotowej sprawie z ustalonego prawidłowo stanu faktycznego wynika, że podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] września 2010 r. na działce rolnej D stwierdzono, że "obsada" orzecha włoskiego jest mniejsza niż 75 szt/ha czyli zarazem mniejsza niż zadeklarowana przez skarżącego. Protokół z tej kontroli przekazano skarżącemu w dniu 25 listopada 2010 r., który w zastrzeżeniach z dnia [...] grudnia 2010 r. wskazał, że ubytki w stanie upraw spowodowały zwierzęta leśne.

Kolejna kontrola przeprowadzona w dniu [...] lutego 2011 r. wykazała, że na działkach D, F oraz AA nie jest utrzymywana minimalna obsada drzew. Nie kwestionując wyników obliczeń skarżący, usprawiedliwiając stan upraw, powoływał się na szkody poczynione przez zwierzynę leśna oraz wymoknięcia.

11. Rozpoznając zasadność skargi w kontekście wskazanych wymogów oraz stwierdzonego w toku kontroli stanu upraw należy wskazać, że decydująca dla rozstrzygnięcia sporu jest kwestia zaistnienia i oceny charakteru przyczyn stwierdzonego stanu rzeczy w kontekście regulacji Rozporządzenia Komisji ( WE ) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina tj. jego art. 75 (siła wyższa i okoliczności nadzwyczajne).

Zgodnie z ust. 1 powołanego przepisu art. 75, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych zmniejszeń nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności. Stosownie zaś do ust. 2

art. 75, przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość.

Z kolei w myśl art. 31 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003, do celów niniejszego rozporządzenia działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak:

a) śmierć rolnika;

b) długookresowa niezdolność rolnika do pracy;

c) poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa;

d) wypadek powodujący zniszczenie w gospodarstwie budynków dla zwierząt gospodarskich;

e) choroba epizootyczna dotykająca wszystkie zwierzęta gospodarskie rolnika lub część tych zwierząt.

12. W ustalonym stanie faktycznym żadna z okoliczności podnoszonych przez skarżącego siłą wyższą w rozumieniu cytowanego przepisu nie jest. Za taką nie mogą być z pewnością uznane szkody spowodowane przez zwierzęta leśne. Jeśli zaś chodzi o podnoszone w odwołaniu i skardze "podtopienia", spowodowane – jak to wyjaśnia skarżący – intensywnymi opadami deszczu i topnieniem śniegu, również nie są to okoliczności dające się zakwalifikować jako desygnaty zwrotu "poważna klęska żywiołowa". Z powyższego wynika, że aby możliwe było odstąpienie od zastosowania sankcji w postaci pomniejszenia płatności muszą wystąpić zdarzenia, które można uznać za przypadki działania siły wyższej należycie uzasadnione i uznane przez właściwy organ za okoliczności o charakterze nadzwyczajnym, przekraczającym zjawiska przyrodnicze typowe dla danej strefy klimatycznej. Nawet jeśli dane zjawisko miarę tę przekracza nie jest to równoznaczne z wystąpieniem klęski żywiołowej, której przypisuje się cechy nadzwyczajne i powszechne. Posiłkowo wskazać można, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz.U z 2002 r., Nr 62, poz. 558 ze zm.) przez klęskę żywiołową rozumie się katastrofę naturalną lub awarię techniczną, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. Podobnie zwrot ten rozumiany jest w słownikach języka polskiego.

Przepisy te zostały doprecyzowane rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności (Dz. U. Nr 46, poz. 308 ze zm.) szczególny zapis zamieszczony jest w § la tego rozporządzenia. Zgodnie z jego brzmieniem dopuszczono jako dowód potwierdzający wystąpienie w 2010 r. powodzi, stanowiącej siłę wyższą lub nadzwyczajne okoliczności, o których mowa w art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 pisemne oświadczenie o jej wystąpieniu sporządzone przez rolnika albo pisemne oświadczenia o jej wystąpieniu sporządzone przez dwóch świadków, którzy nie są domownikami rolnika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników.

13. Z treści ustaleń, w szczególności zaś twierdzeń skarżącego nie wynika by stan, który spowodował zniszczenie części upraw odpowiadał wskazanej charakterystyce. Brak jest jakichkolwiek dowodów by uznać, że był on klęską żywiołową. Z tych też względów nie miał w sprawie zastosowania ust. 2 art. 75 Rozporządzenia nr 1122/2009.

Błędnie zatem organy powołały go w podstawie prawnej obu decyzji. Stąd też i zarzuty skarżącego odwołujące się do trybu określonego w art. 75 Rozporządzenia nr 1122/2009 i przewidzianego w jego ust. 2 dziesięciodniowego terminu zgłoszenia pozbawione są doniosłości prawnej dla rozstrzygnięcia sprawy.

Uchybienie to pozostaje jednak bez wpływu na legalność decyzji. Zastosowanie w sprawie ma bowiem art. 73 ust. 1 i 2 Rozporządzenia nr 1122/2009 zgodnie z którym zmniejszenia nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości (ust. 1).

Zgodnie z ust. 2, będącym przepisem szczególnym w stosunku do ust. 2, zmniejszenia nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem, że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Informacje podane przez rolnika określone w akapicie pierwszym powodują, że wniosek pomocowy jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji.

Wykładnia tego przepisu, sformułowanego w sposób powodujący pewne trudności interpretacyjne wymaga odniesienia się do celów i zasad udzielania płatności oraz stosowania pomniejszeń i wykluczeń (dla wyjaśnienia dodać należy, że taką sama treść ma on również w języku angielskim). Uwzględnić przede wszystkim należy, że zgodnie z pkt 5 Preambuły do Rozporządzenia nr 1122/2009 jego zadaniem było określenie zobowiązań zarówno państw członkowskich, jak i rolników indywidualnych, w zakresie utrzymywania trwałych użytków zielonych. Podkreślono przy tym konieczność ustanowienia szczegółów określania stosunku użytkowanych trwałych użytków zielonych do gruntów rolnych, oraz określenie indywidualnych zobowiązań, które będą obowiązywały rolników w przypadku gdy zostanie stwierdzone, że stosunek ten maleje na niekorzyść trwałych użytków zielonych.

Zgodnie z pkt. (93) Preambuły zmniejszenia oraz wykluczenia związane z kryteriami kwalifikowalności z zasady nie powinny być stosowane w przypadku gdy rolnik dostarczył zgodne z faktami informacje lub jeśli może wykazać, że wina nie leży po jego stronie.

Zgodnie zaś z pkt 94 Peambuły rolnicy, którzy w jakimkolwiek momencie powiadomią właściwe organy krajowe o nieprawidłowościach we wnioskach o przyznanie pomocy, nie powinni podlegać zmniejszeniom ani wykluczeniom bez względu na powód nieprawidłowości, pod warunkiem że wcześniej nie zostali powiadomieni przez właściwe organy o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, albo o wykrytych we wniosku nieprawidłowościach.

Cele te realizują przepisy art. 26 ust.1, art. 27, art. 52 ust. 2 Rozporządzenia nr 1222/2009. Art. 26 ust. 1 rozporządzenia formułuje jedynie powinność organów administracyjnych przeprowadzania kontroli w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. O obowiązku zawiadomienia rolnika o wylosowaniu do kontroli bądź o samej kontroli mówi natomiast art. 27 Rozporządzenia. Zgodnie z jego treścią, kontrole na miejscu mogą być zapowiadane, jeżeli nie zagraża to celowi kontroli. Zapowiedzenie kontroli następuje z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do niezbędnego minimum, nieprzekraczającym 14 dni. W przypadku kontroli na miejscu odnoszących się do wniosków o pomoc z tytułu zwierząt gospodarskich wyprzedzenie nie przekracza 48 godzin, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków. Ponadto jeżeli ustawodawstwo stosowane do aktów i norm dotyczących zasady wzajemnej zgodności wymaga, aby kontrole na miejscu miały niezapowiedziany charakter, wymienione zasady mają również zastosowanie w przypadku kontroli na miejscu przeprowadzanych pod kątem przestrzegania zasady wzajemnej zgodności.

Z celami sformułowanymi w Preambule oraz wskazanymi przepisami koreluje treść przepisów art. 73 ust. 1 i 2 Rozporządzenia nr 1222/2009., które należy rozumieć w sposób następujący: jeśli wystąpiły zdarzenia niewynikłe z winy rolnika, a mające wpływ na zmianę stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o przyznanie pomocy, obowiązkiem rolnika jest je zgłosić je organowi na piśmie. Zgłoszenie to, jeśli oczywiście odpowiada stanowi faktycznemu, powoduje aktualizację wniosku. Jednakże uprawnienie takie rolnik traci jeśli nie zgłoszenia takiego nie dokonał przed powiadomieniem go o zamiarze przeprowadzenia kontroli.

14. Ratio legis analizowanych przepisów jest czytelne. Chodzi bowiem o zweryfikowanie w sposób rzetelny i obiektywny prawidłowości i zgodności z celem wykorzystywania otrzymanych środków pomocowych. Pamiętać przy tym należy, że zawiadomienie rolnika o planowanej kontroli mogłoby doprowadzić do sytuacji, że dopiero wówczas podjąłby on działania mające na celu wykazanie prawidłowego wykorzystywania środków. Dlatego zawiadomienie rolnika o planowanej kontroli uzasadnione jest jedynie w przypadkach, gdy z jakichkolwiek względów, na przykład konieczności uzyskania dodatkowych wyjaśnień, organy rolne uznają obecność producenta przy kontroli za uzasadnioną. Co do zasady natomiast, nieobecność rolnika, nawet zawiadomionego o terminie przeprowadzenia kontroli, nie ma wpływu na realizację czynności kontrolnych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2011, III SA/Wr 371/11).

Nie ulega również wątpliwości, że zarówno warunki zgłoszenia okoliczności objętych dyspozycją przepisów art. 73 Rozporządzenia nr 1222/2009 muszą podlegać bardziej restryktywnej ocenie niż wymienione w art. 75 tego aktu prawnego.

W przedmiotowej sprawie skarżący zdarzeń objętych wynikami kontroli w przewidzianym ust. 2 art. 73 Rozporządzenia nr 1222/2009 nie zgłosił. W obu przypadkach następowało to dopiero w dniu kontroli. Stąd też utracił on uprawnienie do uchylenia się od skutków sankcji w postaci pomniejszenia.

Podejmowane przez skarżącego działania zmierzające do wykazania przyczyn szkody już po dniu kontroli nie mogły już wskazanych skutków prawnych zmienić. Na marginesie należy jednak wskazać, że nie zostały one w sposób przekonywujący wykazane i skonkretyzowane.

Sama zaś wysokość pomniejszenia, szczegółowo podana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest zgodna z załącznikiem nr 5 do powołanego wyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. Nie była ona zresztą kwestionowana.

15. Uzasadniając postanowienie o oddaleniu złożonego przez stronę skarżącą wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dwóch dokumentów dołączonych do skargi, tj. wyjaśnień M.D. do protokołu Nr [...] oraz oświadczenia J.P., na okoliczność ujawnionych w treści tych dokumentów faktów mających znaczenie dla wyjaśnienia przedmiotu sprawy, a dotyczących sposobu interpretacji protokołów kół łowieckich z oględzin i szacowania szkód w uprawach orzecha włoskiego, należy podkreślić, że sąd nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją.

Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a wyznacza ścisłe granice dopuszczalności wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów. Należy również stwierdzić, a pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych, że art. 106 p.p.s.a nie jest instrumentem służącym do zwalczenia ustaleń faktycznych, z którymi strona skarżąca się nie zgadza. Niewątpliwie wnioskowane dowody z dokumentów, jak wynika z treści skargi miały na celu podważenie i w konsekwencji zakwestionowanie ustaleń faktycznych przyjętych przez organy, co do szacowania szkód w uprawach orzecha włoskiego. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów nie było możliwe, także i z tego powodu, że z ich treści wynika, iż zostały one sporządzone w reakcji na wydane w sprawie decyzje administracyjne. W kontekście powyższego należało wniosek dowodowy złożony na rozprawie 30 listopada 2011 oddalić, ponieważ w istocie zmierzał on do ponownego ustalenia stanu faktycznego przez sąd.

Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić.