Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 723/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne: Podatek od nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 162, art. 214
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Tyszkiewicz – Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2016 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej także: SKO, Kolegium) na podstawie art. 162 § 1 i 2, art. 163 § 2 oraz art. 144 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej także: O.p.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) po rozpatrzeniu wniosku reprezentowanej przez adwokata M.O. A sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej także: skarżąca, strona, Spółka) z dnia 28 października 2015 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...]w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2011 r. postanowiło odmówić uwzględnienia wniosku.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia na wstępie opisano dotychczasowy przebieg postępowania. W tym zakresie wskazano, że decyzją z dnia [...] r. Nr [...]organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania Spółki od decyzji Burmistrza Miasta S. z dnia [...]r., uchylił w części - na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. - decyzję organu podatkowego I instancji w sprawie określenia wysokości zobowiązania Spółki w podatku od nieruchomości za 2011 r. i orzekło o określeniu wysokości tego zobowiązania za ten okres w kwocie [...] zł.

Pismem z dnia 4 września 2012 r. Spółka zwróciła się o wznowienie postępowania zakończonego powyższą decyzją Kolegium z dnia [...]r. w oparciu o przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., a następnie pismem z dnia 21 września 2013 r. zaskarżyła tę decyzję do WSA w Gliwicach, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej rozstrzygnięcia w zakresie dotyczącym zwolnienia z podatku od nieruchomości infrastruktury kolejowej. Wraz z odpowiedzią na powyższą skargę, Kolegium przesłało do WSA w Gliwicach postanowienie z dnia [...]r. Nr [...]o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją Kolegium z dnia [...]r. WSA w Gliwicach postanowieniem z dnia 10 grudnia 2012 r. zawiesił zatem postępowanie sądowe do czasu zakończenia postępowania wznowieniowego.

Po zakończeniu postępowania wznowieniowego Kolegium wydało w dniu

[...]r. decyzję Nr [...], którą uchyliło w części swoją ostateczną decyzję z dnia [...]r. Nr [...]i orzekło o określeniu wysokości zobowiązania Spółki w podatku od nieruchomości na 2011 r. w niższej wysokości, tj. w kwocie [...]zł.

Od decyzji tej nie zostało złożone odwołanie, w związku z czym WSA w Gliwicach postanowieniem z dnia 13 maja 2013 r. podjął zawieszone postępowanie sądowe, a następnie postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 596/13, umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi Spółki na decyzję organu odwoławczego z dnia [...]r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2013 r. pełnomocnik skarżącej potwierdził, iż Spółka nie złożyła jakiegokolwiek środka odwoławczego lub innego środka zaskarżenia od decyzji Kolegium z dnia [...]r., którą w wyniku przeprowadzonego postępowania wznowieniowego obniżono kwotę zobowiązania Spółki za 2011 r. do kwoty [...] zł. Sąd uznał w związku z tym, że odpadła przyczyna będąca podstawą wniesienia skargi Spółki na decyzję Kolegium z dnia [...] r. i postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 596/13 umorzył postępowanie sądowe w tym przedmiocie jako bezprzedmiotowe.

Skarga kasacyjna na powyższe postanowienie została uwzględniona przez NSA, który postanowieniem z dnia 7 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2081/15 uchylił zaskarżone postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2013 r.

Pismem z dnia 11 września 2013 r. Spółka złożyła nowy wniosek o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją ostateczną Kolegium z dnia [...] r., tym razem na podstawie art. 240 § 1 pkt 3 ustawy O.p. wskazując, że decyzja z dnia [...]r. wydana została z naruszeniem art. 130 § 1 pkt 6 O.p., gdyż w składzie orzekającym występowało dwóch członków Kolegium, którzy brali również udział w wydaniu pierwotnej decyzji kończącej postępowanie będące przedmiotem wznowienia.

Wobec powyższego Kolegium uwzględniło wniosek strony i postanowieniem z dnia [...]r. wznowiło postępowanie podatkowe.

Organ odwoławczy uznał, że nie zaistniała przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 3 O.p. i decyzją z dnia [...]r. odmówił uchylenia swojej decyzji ostatecznej z dnia [...]r.

Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, a Kolegium w zmienionym składzie decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzję z dnia [...]r.

Skarga na tę decyzję została uwzględniona wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia

8 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1061/14, który uchylił decyzję z dnia [...] r. i stwierdził, że w sprawie miało miejsce uchybienie proceduralne, gdyż w wydaniu rozstrzygnięcia podjętego po wznowieniu postępowania brało udział dwóch członków Kolegium, którzy orzekali w tej sprawie na poziomie instancji odwoławczej w postępowaniu zwykłym, co stanowiło przesłankę do wznowienia postępowania. Sąd stwierdził także, że w sprawie nie budzi wątpliwości, iż sentencja decyzji odnosi się do całego zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2011 r., a nie tylko do jego części i nie dopatrzył się istotnych braków w uzasadnieniu decyzji Kolegium z dnia [...]r. Podkreślił też, że od decyzji tej nie wniesiono jakiegokolwiek środka odwoławczego.

W wykonaniu wyroku WSA w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1061/14 Kolegium - w zmienionym składzie - rozpatrzyło ponownie wniosek strony z dnia 11 września 2013 r. o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 3 O.p. i stwierdziło - zgodnie z wyrokiem , że w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 3 w związku z art. 130 § 1 pkt 6 O.p., lecz w wyniku uchylenia decyzji mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa, w związku z czym decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 O.p. postanowiło:

- uchylić decyzję SKO w K. z dnia [...]r. Nr [...](decyzja ta nie została uchylona przez WSA w Gliwicach,

- odmówić na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 O.p. uchylenia decyzji ostatecznej Kolegium w całości z dnia [...]r., stwierdzając że w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 3 O.p. (decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130-132 O.p.), lecz w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa.

W decyzji tej zawarto pouczenie o tym, że wydana w dniu [...]r. decyzja jest decyzją ostateczną i przysługuje od niej skarga do WSA w Gliwicach.

Pismem z dnia 24 kwietnia 2015 r. Spółka złożyła skargę na powyższą decyzję z dnia [...]r., w której zawarła merytoryczne zarzuty dotyczące wysokości zobowiązania na 2011 r.

Prawomocnym postanowieniem z dnia 22 października 2015 r., sygn. akt I SA/G1 577/15, WSA w Gliwicach odrzucił skargę wskazując, że w rozpatrywanym przypadku skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, takich jak odwołanie. Spółka natomiast, kierując się błędnym pouczeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, złożyła skargę na tę decyzję.

W tym stanie rzeczy pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 28 października 2015 r. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a wraz z nim złożył odwołanie.

Rozpatrując ten wniosek Kolegium na wstępie zacytowało art. 162 § 1 O.p., by podkreślić, że aby przywrócić termin do złożenia odwołania muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku swojej winy w uchybieniu terminowi, wniesienie w zakreślonym terminie 7 dni (od ustania przyczyny uchybienia terminowi) wniosku o jego przywrócenie i dopełnienie w ustawowo wyznaczonym terminie czynności, dla której był określony termin, któremu uchybiono.

Ponadto przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy przyczyną jego uchybienia była przeszkoda, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dotyczy to więc obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności i zdarzeń, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie określonych czynności we właściwym czasie. Są to takie zdarzenia jak klęska żywiołowa, katastrofa, przerwa w komunikacji, czy inne nagłe zdarzenie uniemożliwiające dokonanie czynności procesowej (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt I FSK 2179/11).

Analiza treści rozpatrywanego wniosku i akt sprawy doprowadziła Kolegium do przekonania, że uchybienie terminowi do jego złożenia nastąpiło w wyniku braku należytej dbałości profesjonalnego pełnomocnika Spółki w prowadzeniu spraw mocodawcy.

Zdaniem Kolegium, o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a oceny tej należy dokonywać w kategoriach zachowania reguł starannego działania, biorąc pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiałyby stronie dokonanie określonej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

Skoro zatem uchybienie terminu usprawiedliwia jedynie niemożność usunięcia przeszkody przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, to uwzględnienie takiego wniosku nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie, a z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy bowiem przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika strony, który w rozpatrywanym przypadku jest adwokatem prowadzącym kancelarię adwokacką i który mógł - mimo błędnego pouczenia - zwrócić uwagę na fakt, że od wydanej przez Kolegium decyzji przysługuje odwołanie, a nie skarga.

Nadto Kolegium wskazało, że nie bez znaczenia pozostaje, iż w rozpatrywanym przypadku wniosek Spółki z dnia 11 września 2013 r. o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją ostateczną z dnia 2 kwietnia 2013 r. dotyczył wyłącznie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 3 O.p. i tylko w tym kierunku postępowanie wznowieniowe było prowadzone. Przesłanka ta została w decyzji Kolegium z dnia [...]r. uwzględniona i decyzja wydana została przez inny skład orzekający.

W końcowym fragmencie zaskarżonego postanowienia wskazano, iż zgodnie z treścią art. 144 § 5 O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r., doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Z uwagi jednak na wystąpienie problemów technicznych uniemożliwiających doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o których mowa w § 3, pismo doręcza się za pośrednictwem poczty.

W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, działający za skarżącą adwokat zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania pomimo wykazania przez skarżącego, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, a było skutkiem zastosowania się do błędnego pouczenia organu;

- art. 214 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i wyciągnięcie wobec strony postępowania podatkowego, która zastosowała się do błędnego pouczenia co prawa wniesienia skargi zamieszczonego przez organ w decyzji, negatywnych konsekwencji wynikających z odmowy przywrócenia terminu;

- art. 210 § 1 w zw. z art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez brak prawidłowego uzasadnienia wydanego postanowienia;

- art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady przekonywania.

Wobec tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi opisano na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania. Dalej wskazano, że termin do złożenia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia [...]r. niej upłynął bezskutecznie w dniu 8 kwietnia 2015 r. bez winy strony. Strona działała bowiem zgodnie z treścią błędnego pouczenia stanowiącego element decyzji i to organ wydający tę decyzję stwierdził błędnie, iż jest ona ostateczna w toku instancji.

Wobec powyższego przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu 22 października 2015 r., kiedy to WSA w Gliwicach na rozprawie wydał postanowienie o odrzuceniu skargi. Skarżąca zachowała zatem termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który biegł od dnia 22 października 2015 r. i złożyła wraz z nim odwołanie.

W zaskarżonym postanowieniu organ powołał się wyłącznie na to, że skoro strona była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, to błąd w pouczeniu nie ma znaczenia, a strona ponosi winę w uchybieniu terminowi. Rozstrzygnięcie takie, w ocenie autora skargi, narusza przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 214 oraz 162 § 1 w sposób oczywisty.

Zgodnie bowiem z art. 214 O.p. nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania, wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. Błąd zawarty w pouczeniu może dotyczyć zarówno niewłaściwego oznaczenia organu (sądu), do którego należało wnieść środek zaskarżenia, jak i nieprawidłowego określenia terminu do wniesienia tegoż środka zaskarżenia. Skoro błędne pouczenie nie może szkodzić, to podmiot który został błędnie pouczony, w zależności od rodzaju wadliwości pouczenia, może pominąć negatywne dla siebie konsekwencje prawne.

Na poparcie powyższego stanowiska autor skargi przywołał orzeczenie WSA w Szczecinie z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 86/10, LEX nr 570424).

Dalej wskazano, że w niniejszej sprawie skarżąca w treści decyzji z dnia [...]r. została błędnie pouczona o prawie zaskarżenia tej decyzji w drodze skargi do sądu (w terminie trzydziestu dni) zamiast odwołania do organu (w terminie czternastu dni). Strona zastosowała się do tego błędnego pouczenia i wniosła skargę. Skutkiem działania zgodnie z pouczeniem skarga została odrzucona, a termin do złożenia odwołania upłynął bezskutecznie. Strona poniosła zatem negatywne konsekwencje wynikające z upływu terminu do wniesienia prawidłowego środka zaskarżenia i możliwości jego rozpoznania. Sytuacja ta spełnia zatem przesłanki opisane w art. 214 Ordynacji podatkowej.

Jednocześnie pełnomocnik skarżącej podkreślił, że w świetle art. 214 Ordynacji podatkowej fakt występowania w sprawie profesjonalnego pełnomocnika nie ma znaczenia, co potwierdził NSA w wyroku z dnia 19 września 2006 r., sygn. I FSK 1123/05, w którym wskazano, że występowanie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, w świetle art. 217 w zw. z art. 137 O.p. nie zwalnia organu podatkowego od zawarcia w postanowieniu prawidłowego pod względem treści (to jest pełnego) pouczenia o prawie i trybie wniesienia zażalenia, a powyższej oceny nie zmienia eksponowany przez wnoszącego skargę kasacyjną fakt, iż podatnik reprezentowany był w postępowaniu podatkowym przez profesjonalnego pełnomocnika - doradcę podatkowego. Żaden bowiem przepis Ordynacji podatkowej nie zwalnia organu podatkowego od zawarcia w postanowieniu prawidłowego w swej treści pouczenia, przewidzianego przepisem art. 217 § 1 pkt 6 ustawy. Wszelkie zaś braki w tym zakresie skutkują wadą o wyżej już wyjaśnionym znaczeniu, którego występowanie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika żadną miarą nie sanuje."

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, że sprawa zobowiązania skarżącej z tytułu podatku od nieruchomości za 2011 r. będzie ponownie rozpatrywana przez WSA w Gliwicach w związku z uchyleniem przez NSA postanowieniem z dnia 7 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 208/15 postanowienia WSA w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 596/13, którym umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe. Kolegium zauważyło także, iż zasadność odmowy przedmiotowego zwolnienia podatkowego za 2012 r. i 2013 r. potwierdził WSA w Gliwicach wyrokami z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 368/13 i z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1369/13, od których skargi kasacyjne zostały oddalone wyrokami NSA z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3738/13 oraz z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 2038/14.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej także: p.p.s.a.). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż postanowienie to wydano z naruszeniem prawa.

Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia [...] r. organ odwoławczy odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej z dnia 28 października 2015 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...]w przedmiocie uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2011 r.

Bezsporne jest, że we wspomnianej decyzji Kolegium z dnia [...]r. Nr [...] pouczono stronę reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, że decyzja ta jest ostateczna i może być zaskarżona do WSA w Gliwicach w terminie 30 dni od daty jej doręczenia.

Poza sporem jest także, iż strona zastosowała się do tego pouczenia i z zachowaniem terminu, pismem z dnia 24 kwietnia 2015 r. wniosła skargę do WSA.

Skarga ta została odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia 22 października 2015 r., w którym wskazano, że zaskarżona decyzja jest decyzją wydaną w pierwszej instancji, od której zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 127 i art. 220 w związku z art. 221 O.p. przysługiwało stronie odwołanie podlegające rozpatrzeniu przez organ odwoławczy.

Nie budzi także wątpliwości, że strona w terminie 7 dni od daty wydania tego postanowienia na rozprawie złożyła (wraz z odwołaniem) wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując w nim, że uchybienie terminowi było niezawinione, gdyż strona działała zgodnie z treścią pouczenia stanowiącego element decyzji.

Spór w niniejszej sprawie koncentruje się zatem wyłącznie wokół zasadności tegoż wniosku, gdyż wszelkie warunki formalne określone w art. 162 O.p. zostały spełnione, a 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania niewątpliwie nie dochowano.

Art. 162 § 1 O.p. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Sąd nie neguje, że (jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia) w orzecznictwie sądowym przyjmuje się powszechnie, iż niezawinienie dotyczy zasadniczo tych sytuacji, w których przyczyną uchybienia terminu była przeszkoda niemożliwa do usunięcia nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a profesjonalnym pełnomocnikom stawia się w tym zakresie odpowiednio wysokie wymagania. Podkreślenia jednak wymaga, że powyższa konstatacja dotyczy przypadków, w których strona otrzymała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia, ale się do niego

(z najróżniejszych przyczyn) nie zastosowała.

Wbrew twierdzeniom Kolegium wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu "kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu należy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oceniać nie tylko pod kątem obowiązku strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, lecz także w świetle określonych prawem obowiązków organów administracji publicznej w postępowaniu poprzedzającym postępowanie sądowoadministracyjne" (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1343/10, LEX nr 743819).

Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 7 O.p. decyzja zawiera pouczenie o trybie odwoławczym – jeżeli służy od niej odwołanie. Z kolei w myśl art. 210 § 2 O.p. decyzja, w stosunku do której może zostać wniesiona skarga do sądu administracyjnego zawiera pouczenie o możliwości wniesienia skargi. Pouczenia takie stanowią zatem obligatoryjny element każdej decyzji, a zatem i takiej, która doręczana jest profesjonalnemu pełnomocnikowi reprezentującemu stronę w postępowaniu podatkowym.

Wniosek o przywrócenie terminu uchybionego wyłącznie na skutek zastosowania się do treści błędnego pouczenia dotyczącego wniesienia środka zaskarżenia rozpatrywać należy z uwzględnieniem treści art. 214 O.p., który stanowi, że nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. Przywołany przepis odnosi się do pouczeń zawartych w rozstrzygnięciach wydawanych wobec wszystkich podatników, także tych, którzy są reprezentowani w postępowaniu podatkowym przez profesjonalnych pełnomocników.

Wspomniana regulacja uwzględnia te sytuacje, w których błąd zawarty w pouczeniu nie wywołał szkody podatnika. W niniejszej sprawie szkoda taka jednak, wbrew twierdzeniom i sugestiom zawartym w zaskarżonej decyzji, niewątpliwie wystąpiła.

Zaistnienie owej szkody weryfikować należy bowiem w kontekście art. 127 O.p., który statuuje zasadę dwuinstancyjności postępowania. Oczywiste jest bowiem, że choć decyzja, która kończy wznowione postępowanie, wydawana jest przez organ, który wydał poprzednią decyzję w ostatniej instancji, to jednak zawsze jest to decyzja wydana w I instancji, a skarga przysługuje dopiero po wyczerpaniu środków odwoławczych (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2002 r., sygn. akt III RN 205/01, LEX nr 78060).

Odwołanie jest najczęściej stosowanym przez podmioty stosunków prawnopodatkowych środkiem obrony ich interesów. Jest to jednocześnie środek kontroli i podstawa samokontroli decyzji wydawanych przez organ podatkowy pierwszej instancji. Oparte na wykorzystaniu analizowanego środka zaskarżenia prawo odwołania to instytucja procesowa tworząca stronie możliwość prawną zakwestionowania decyzji administracyjnej wydanej w pierwszej instancji. Prawu temu odpowiada obowiązek organu wyższego stopnia ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, tylko zatem w następstwie jego wykorzystania może nastąpić merytoryczna zmiana rozstrzygnięcia organu I instancji (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, A. Skoczylas, Prawo procesowe administracyjne, Warszawa 2010, s. 230).

Niemożność odwołania się od decyzji (w tym przypadku wynikającą z wadliwego pouczenia) należy zawsze traktować jako szkodę po stronie podatnika. W doktrynie zwraca się uwagę, że nawet w odniesieniu do pozytywnych dla podatnika rozstrzygnięć "brak jest podstaw pozbawienia prawa do odwołania w przypadku, gdy w ocenie organu decyzja jest korzystna dla strony. Uwarunkowania takiego regulacje prawne rozdziału 15 działu IV o.p. nie przewidują, a ponadto to strona, a nie organ podatkowy ocenia: czy i w jakim zakresie decyzja jest dla niej korzystna, to jest dostatecznie realizuje i zabezpiecza jej interes prawny" (por. Jacek Brolik, Ordynacja podatkowa, Komentarz, LEX 2013).

Tymczasem w niniejszej sprawie organ odwoławczy zdaje się sugerować, że skoro przesłanka wznowienia dotyczyła "tylko" niewłaściwego składu organu orzekającego, to decyzja I instancji wydana po wznowieniu postępowania zapewne jest prawidłowa i niewniesienie odwołania od takiej decyzji nie pogorszy sytuacji strony. W odpowiedzi na skargę wskazano natomiast, że legalność decyzji wymiarowych dotyczących podatku od nieruchomości za 2012 r. i 2013 r. została potwierdzona w dwuinstancyjnym postępowaniu sądowym, a decyzja dotycząca podatku od nieruchomości za 2011 r. będzie przedmiotem kontroli sądowej, w związku z czym organ odwoławczy zdaje się zmierzać do wykazania, że niewniesienie odwołania się od decyzji z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2011 r. nie będzie stronie szkodzić.

W konkluzji stwierdzić należy, że wadliwe pouczenie co do sposobu i terminu wniesienia środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia wydanego wobec strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika należy w świetle art. 214 O.p. oceniać analogicznie jak błędne pouczenie osoby działającej bez takiego zastępstwa. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w przywołanym w skardze wyroku NSA z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt I FSK 1123/05, LEX nr 286749, w którym wskazano, że występowanie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, nie zwalnia organu podatkowego od zawarcia w rozstrzygnięciu prawidłowego pod względem treści (to jest pełnego) pouczenia o prawie i trybie wniesienia środka jego zaskarżenia. Ewentualne zaś uchybienia w tym zakresie organ podatkowy winien rozstrzygać z uwzględnieniem generalnej reguły wynikającej z art. 214 O.p. Nadto podkreślenia wymaga, że oceniając skutki wadliwego pouczenia strony organ podatkowy nie może kierować się własną oceną prawidłowości rozstrzygnięcia zawierającego niewłaściwe pouczenie (pomijającego pouczenie) czy też formułować jakiekolwiek przypuszczenia co do prawdopodobieństwa uwzględnienia środka zaskarżenia.

Jak więc wykazano powyżej, odmowa uwzględnienia wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, narusza art. 162 § 2 O.p. w związku z art. 214 O.p., co niewątpliwie miało wpływ na wynik sprawy. Wyczerpana zatem została przesłanka uchylenia zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zobowiązania właściwego organu do uwzględnienia powyższej argumentacji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł, obejmującą uiszczony wpis sądowy od skargi (200 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł) określone w § 14 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).