Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 163/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2012-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 33 par. 2, art. 50 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 28
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012r. sprawy ze skargi P.J. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania P. J. utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] orzekającą o odmowie wymeldowania I. J. z pobytu stałego w lokalu położonym w S. przy ulicy Ż.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że z motywów decyzji organu I instancji wynika, iż I. J. wprawdzie opuściła miejsce pobytu stałego, ale nie uczyniła tego dobrowolnie, lecz na skutek nagannego zachowania męża.

Wojewoda wyjaśnił dalej, że przez opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu należy rozumieć takie opuszczenie, które jest dobrowolne i ma charakter trwały. Poprzez dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego należy rozumieć takie opuszczenie, o którym osoba zadecydowała sama, bez przymusu osób trzecich. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy natomiast zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Biorąc następnie pod uwagę obszerne zeznania samej I. J., jej dzieci A. i A. J., dotyczące okoliczności opuszczenia lokalu położonego w S. przy ulicy Ż. trudno uznać, że opuszczenie tego miejsca nastąpiło w wyniku suwerennej, dobrowolnej decyzji I. J.. Organ uznał też, że wyjaśnienia wskazanych osób znajdują bezpośrednie potwierdzenie w treści nakazu karnego Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] uznającego E. J. za winnego znęcania się psychicznego i fizycznego nad żoną I. i synem A. oraz pośrednie potwierdzenie w wyrokach zasądzających od E. J. alimenty na rzecz jego dzieci. Oceniając trwałość opuszczenia przez I. J. miejsca pobytu stałego organ II instancji zauważył, że podejmuje ona próby powrotu do miejsca stałego pobytu, co zostało odnotowane w Komisariacie Policji w S. Organ ustalił też, że I. J. zamierza dokonać takiej przebudowy domu, aby zapewnić sobie odrębne wejście do lokalu, co jest o tyle istotne, że u matki, u której zamieszkuje posiada tylko służebność lokalu.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] P. J. domagając się jej uchylenia, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego zawartych w art. 7, 8, 9, 10, 77 § 1 i 107 § 1 i 3 kpa oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że naruszenie art. 10 kpa polegało na tym, że po zapoznaniu stron z zebranym materiałem dowodowym, w dniu 17 listopada 2011 r., tj. na 1 dzień przed wydaniem decyzji, organ I instancji przeprowadził uzupełniający dowód z zeznań świadka C. S., uniemożliwiając stronom w ten sposób zapoznanie się z tym dowodem i wypowiedzenie się co do jego treści. Organy obu instancji wydały decyzje pomimo nie zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Analiza złożonych zeznań świadków wskazuje bowiem, że istnieją poważne sprzeczności pomiędzy tymi zeznaniami, dotyczące dobrowolnego bądź wymuszonego charakteru opuszczenia przedmiotowego lokalu przez I. J. Dowodem, którego organ nie przeprowadził, a który w ocenie skarżącej jest niezbędny, były oględziny lokalu położonego w S. przy ulicy Ż. celem ustalenia, czy I. J. pozostawiła w nim rzeczy osobiste. Organy obu instancji nie przesłuchały również P. J. będącej stroną postępowania, choć przeprowadzono ten dowód z udziałem uczestniczki, w oczywisty sposób zainteresowanej w przedstawieniu faktów takich, które będą dla niej korzystne.

Organy obu instancji w sposób bezkrytyczny przyjęły za wiarygodne zeznania I. J., A. J. i A. J. w obliczu całkowicie sprzecznych z nimi zeznań świadków E.J., S. G. i C. S. Oba wskazane organy naruszyły również art. 107 § 1 i 3 kpa sporządzając uzasadnienia zaskarżonych decyzji w sposób sprzeczny z tym przepisem. Organy nie odniosły się bowiem do zeznań tych świadków, którzy nie potwierdzili przyjętej przez organ linii rozstrzygnięcia.

W ocenie autora skargi opartej na wyjaśnieniach złożonych przez wnioskodawczynię, I. J. i A. J. nie przybyły w październiku 2011 r. na posesję przy ulicy Ż. z zamiarem powrotu do tego miejsca zamieszaknia, ale w celu wylegitymowania E. J. z posiadania aktu własności ziemi do tej nieruchomości. W ocenie skarżącej sprzeciw I. J. w sprawie wymeldowania ma ścisły związek z zamiarem uregulowania przez nią praw do przedmiotowego lokalu i spraw majątkowych pomiędzy małżonkami.

Uzasadniając naruszenie prawa materialnego skarżąca zauważyła, że opuszczenie lokalu wywołujące skutek w postaci wymeldowania powinno mieć charakter trwały i dobrowolny, co w sprawie miało miejsce, ponieważ o braku dobrowolności można mówić wtedy, gdy osoba do tego przymuszona podejmie kroki prawne w celu przywrócenia naruszonego posiadania. Tymczasem I. J. żadnych takich kroków nie podjęła, nie wnosząc w szczególności pozwu o przywrócenie posiadania do sądu powszechnego, w związku z czym nie można uznać, że została zmuszona do opuszczenia miejsca pobytu stałego przez agresywne zachowanie męża.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia 3 kwietnia 2012 r. H. J. wniosła o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika wyjaśniając, że w dniu 12 stycznia 2012 r. umową darowizny nr rep. A [...] sporządzoną w Kancelarii Notarialnej w B., P. J. darowała H. J. własność nieruchomości gruntowej położonej w S. przy ulicy Ż., na której znajduje się przedmiotowy lokal. W związku z tym jako właściciel budynku-lokalu, co do wymeldowania z którego toczy się postępowanie, wynik postępowania sądowego będzie dotyczył również jej interesu prawnego.

Na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. Sąd na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. dopuścił H. J. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika. Na tej samej rozprawie profesjonalny pełnomocnik skarżącej P. J. adwokat A. B. wyjaśniła, że P. J. posiada interes prawny w niniejszej sprawie jako strona postępowania administracyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, przy czym zarzuty w niej zawarte nie mogły być przedmiotem merytorycznej kontroli sądowej, albowiem skarga nie została wniesiona przez osobę uprawnioną w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a.

Stosownie do treści tego przepisu uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie niekwestionowany jest pogląd, że interes prawny musi wynikać z konkretnego przepisu prawa, który odnosi się do uprawnień lub obowiązków danego podmiotu. Oznacza to, że skarżący musi mieć do złożenia skargi interes prawny, który jest rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżoną decyzją.

Interes prawny w rozumieniu powołanego przepisu ma charakter materialnoprawny. Jest on oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć konkretna norma prawna przewidująca w odniesieniu do określonego podmiotu i w określonym stanie faktycznym, możliwość wydania określonej decyzji, czy też podjęcia określonej czynności.

Zgodnie z dominującym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, który znalazł swoje odzwierciedlenie w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 5 grudnia 2011 r., II OPS 1/11, LEX nr 1052733, osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu jest stroną, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w postępowaniu administracyjnym o zameldowanie (wymeldowanie) w tym lokalu innej osoby, prowadzonym na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ponieważ sprawa administracyjna zakończona zaskarżoną decyzją dotyczyła właśnie wymeldowania z lokalu mieszkalnego znajdującego się w budynku mieszkalnym położonym w S. przy ulicy Ż., właściciel nieruchomości zabudowanej tym budynkiem, tj. P. J. bez wątpienia miała przymiot strony w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Z uwagi na to, że interes prawny właściciela nieruchomości, na której znajduje się lokal mieszkalny, którego dotyczy wniosek o wymeldowanie, wynika z treści tego prawa obejmującej również prawa do jego ochrony, nie może być wątpliwości, że przeniesienie prawa własności wywiera wpływ na interes prawny zarówno osoby wnioskującej o wymeldowanie, jak i wnoszącej skargę do sądu administracyjnego. W szczególności zbycie nieruchomości, na której znajduje się lokal mieszkalny objęty wnioskiem o wymeldowanie, powoduje utratę interesu prawnego w sprawie o wymeldowanie innej osoby z takiego lokalu, u dotychczasowego właściciela oraz powstanie tego interesu u nabywcy nieruchomości. W konsekwencji takiego zdarzenia, na miejsce dotychczasowej strony postępowania administracyjnego wstępuje jej następca prawny, o czym stanowi art. 30 § 4 kpa. Następstwem takiej sytuacji jest również to, że uprawnionym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję wydaną w sprawie wymeldowania z pobytu stałego, w miejsce dotychczasowego właściciela nieruchomości zabudowanej budynkiem, w którym jest przedmiotowy lokal mieszkalny, staje się nabywca takiej nieruchomości. On bowiem ma od chwili nabycia lokalu interes prawny we wniesieniu takiej skargi z wyłączeniem innych osób, w tym również dysponujących innymi, pochodnymi względem prawa własności tytułami prawnymi do lokalu. Nie można bowiem przyjąć, że ostatnio wymienione osoby mogłyby bez woli, czy tym bardziej wbrew woli właściciela wnosić skargę do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą wymeldowania osoby trzeciej z lokalu znajdującego się na nieruchomości, nie stanowiącej ich własności.

Z niespornych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że P. J., właścicielka nieruchomości położonej w S. przy ulicy Ż., na której znajduje się lokal mieszkalny objęty jej wnioskiem o wymeldowanie I. J., w dniu 12 stycznia 2012 r., a więc w dniu wydania zaskarżonej decyzji, darowała tę nieruchomość H. J. Z tym dniem więc P. J. utraciła interes prawny wymagany zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. do wniesienia skargi, na rzecz nabywcy tej nieruchomości, tj. H. J. Nie miała więc tego interesu również w dacie wnoszenia rozpoznawanej skargi. Ponieważ ustalenie powyższej okoliczności było rezultatem badania interesu prawnego skarżącej przeprowadzonego przez Sąd, skarga P. J. podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2007 r., II FSK 1337/06, LEX nr 384145).

Należy również zauważyć, że rozstrzygnięcia sprawy nie mógł zmienić fakt dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym H. J. na jej wniosek z dnia 3 kwietnia 2012 r. Stosownie bowiem do jej wyraźnego wniosku złożonego przez profesjonalnego pełnomocnika, H. J. została dopuszczona do udziału w sprawie na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. w charakterze uczestnika. Nie stała się ona natomiast w wyniku tej czynności skarżącą. Gdyby przy tym nawet uznać, że wniosek H. J. z dnia 3 kwietnia 2012 r. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym stanowił w istocie wyraz jej zamiaru zaskarżenia decyzji Wojewody z dnia 12 stycznia 2012 r. do sądu administracyjnego, to skarga taka również nie mogłaby podlegać merytorycznej ocenie z racji uchybienia terminu do jej wniesienia. Skargi wadliwej nie może bowiem konwalidować oświadczenie o jej popieraniu, złożone w piśmie czy też ustnie do protokołu rozprawy przez inny podmiot, uprawniony do jej wniesienia, jednak po upływie terminu do wniesienia skargi, określonego przepisem art. 53 § 1 p.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 18 września 2007 r., II OSK 1225/06, LEX 360339).

Odnosząc się do wypowiedzi pełnomocnika skarżącej zaprezentowanej na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r., że interes prawny skarżącej P. J. we wniesieniu skargi wynika z faktu bycia stroną postępowania administracyjnego należy zauważyć, że pojęcie interesu prawnego w rozumieniu przepisu art. 50 § 1 p.p.s.a. ma nieco szersze znaczenie, niż w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż oznacza interes prawny do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, co w istocie stanowi żądanie oceny przez ten sąd zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z obiektywnym porządkiem prawnym (T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 213; J. Zimmermann w Glosie do postanowienia NSA z 19 sierpnia 2004 r., OZ 340/04, OSP 2005, Nr 4, s. 21). Pojęcie "strony" jest kategorią prawa materialnego i dlatego interes prawny w postępowaniu administracyjnym musi wynikać z przepisów prawa materialnego. Natomiast w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 50 § 1 p.p.s.a.) interes prawny może być także oparty na przepisach prawa procesowego lub ustrojowego (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2006, s. 135). Inaczej mówiąc w pojęciu interesu prawnego użytym w przepisie art. 50 § 1 p.p.s.a. mieści się jednocześnie materialna i formalna legitymacja skargowa. Badanie interesu prawnego na każdym etapie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, jest podstawową czynnością, od wyniku której zależy dalszy bieg postępowania. Ustalenie przez Sąd, że skarga do sądu administracyjnego została wniesiona przez podmiot nieposiadający materialnej legitymacji skargowej, skutkuje oddaleniem skargi, bez merytorycznej kontroli zaskarżonej decyzji, również wtedy, gdy skarżący był traktowany jako strona postępowania administracyjnego, czy nawet rzeczywiście miał przymiot strony w tamtym postępowaniu Nie można bowiem podzielić stanowiska, że wniesienie skargi do sądu przez osobę, którą organ administracyjny potraktował jako stronę postępowania administracyjnego i do której skierował decyzję administracyjną, przesądza o interesie prawnym skarżącego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., a tym samym zwalnia ten sąd z badania interesu prawnego w znaczeniu materialnym. (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt II OSK 1397/09, LEX nr 746508, wyrok NSA z dnia 18 września 2007 r., II OSK 1225/06, LEX 360339).

Uwzględniając powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 i 50 § 1 p.p.s.a.