Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 112/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2009-04-08 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 16, art. 145 par. 1 pkt 5, art. 149 par. 2, art. 151 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek,, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Mrozicka - Bąbel, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz P. O. kwotę 200 ( dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania P. O. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2008r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej

i o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005

(z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

W uzasadnieniu tej decyzji organ przytoczył następujące okoliczności.

W dniu 11 maja 2005r. do Biura Powiatowego AR i MR wpłynął wniosek P. O. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach

o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005. We wniosku producent zadeklarował użytkowanie dziewiętnastu działek rolnych, oznaczonych literami od A do T, o łącznej powierzchni 66,84 ha, położonych na dwudziestu sześciu działkach ewidencyjnych w obrębach: J. i H., w gminie C. oraz P., Z. i R., w gminie P..

W dniu 30 maja 2005 r. P. O. dokonał zmiany powyższego wniosku, poprzez dodanie czternastu działek rolnych, oznaczonych literami od OA do ON,

o powierzchni 24,65 ha, położonych w obrębach: B., M., O., O., R. i S. D. w gminie B. W dniu 3 lutego 2006r. Kierownik Biura Powiatowego AR i MR wystosował wezwanie do złożenia wyjaśnień w związku z nieprawidłowościami dotyczącymi deklaracji powierzchni działek ewidencyjnych o numerach 1820/6, 726, 72/9, 181`9/1, 338, 1820/5, 1820/4, 1819/3, 155, 32/1, 1819/4, 1820/3, 866, 1819/2, 360, 429/2 oraz położonych na nich działkach rolnych. W odpowiedzi na to wezwanie w dniu 6 lutego 2006r. P. O. oświadczył, iż na działce ewidencyjnej nr 726 położonej

w obrębie Ś., gminy C. (działka rolna G o powierzchni 2,38 ha) znajduje się las. W dniu 13 lutego 2006r. P. O. złożył korektę wniosku podając zmniejszone powierzchnie działek oraz przedstawił pismo z Agencji Nieruchomości Rolnych Oddziału Terenowego, dotyczące zmiany zgłoszonych do płatności numerów działek ewidencyjnych 32/1 i 338. Z pisma tego wynikało również, że w/w działki P. O. wydzierżawił od ANR w kwietniu 2005r. na okres jednego sezonu wegetacyjnego.

Ze względu na zmianę adresu siedziby wnioskodawcy dalsze postępowanie toczyło się przed Kierownikiem Biura Powiatowego AR i MR w W. W jego trakcie, kiedy okazało się, że o przyznanie płatności do działek rolnych położonych na działce nr 338/1 (tj. działki utworzonej z dawnych działek o nr 338 i 337) ubiegają się jeszcze inni producenci, P. O. oświadczył, że nie jest jej użytkownikiem.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w W. przyznał wnioskodawcy płatności bezpośrednie do gruntów rolnych

w pomniejszonej wysokości na rok 2005 w łącznej kwocie 34 515,02 zł (w tym

z tytułu jednolitej płatności obszarowej JPO - 15 306,75 zł oraz uzupełniającej płatności obszarowej UPO - 19 208,27 zł).

W dniach 2-20 kwietnia 2007r. przeprowadzono w gospodarstwie rolnym P. O. kontrolę, która wykazała, że na działkach ewidencyjnych, na których w 2005r. położone były działki rolne G i L /trawy na gruntach ornych/ znajdują się tereny nieuprawnione do przyznania płatności takie jak obszary zalesione, wskazujące na to, że działki G i L nie były użytkowane rolniczo na dzień 30 czerwca 2003 r.

W dniach 14-22 maja 2007 r. przeprowadzono kontrolę na miejscu

w gospodarstwie E. S., która w 2007r. zadeklarowała do płatności działki rolne położone na działkach ewidencyjnych 121 i 155 w obrębie R., w gminie P. Kontrola wykazała, że na przedmiotowych działkach znajdują się tereny nieuprawnione do przyznania płatności, takie jak obszary zalesione, wskazujące na to, że działki rolne N i O zadeklarowane przez P. O. we wniosku

o przyznanie płatności na rok 2005 nie były użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r.

W związku z powyższym w dniu [...] lipca 2007r. Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w W. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa wydał postanowienie

o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie zakończonej decyzja ostateczną

z dnia [...] czerwca 2006r. Nowymi okolicznościami istniejącymi w dniu wydania decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, a nieznanymi organowi wydającemu decyzję, był brak użytkowania rolniczego działek, lub użytkowania ich w inny sposób niż deklarowany we wniosku, co zostało ujawnione podczas kontroli w roku 2007.

W dniu 14 sierpnia 2007r. przeprowadzono ponownie kontrolę na miejscu

w gospodarstwie P. O., której przedmiotem były działki rolne G, L, N, O. Kontrola potwierdziła, iż wymienione działki nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r.

Decyzją z dnia 1 lutego 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w W. uchylił decyzję dotychczasową i odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005. Rozstrzygnięcie to zostało następnie uchylone decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego AR i MR

z dnia [...] marca 2008r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia.

Z uwagi na zmianę adresu siedziby wnioskodawcy Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w W. przekazał wniosek P. O. do rozpoznania Kierownikowi Biura Powiatowego AR i MR w K.

W dniu 9 maja 2008r. Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w K. uzyskał informację od Agencji Nieruchomości Rolnych, że zgłoszone przez P. O. we wniosku z dnia 11 maja 2005r. działki zostały mu wydzierżawione do dnia 31 października 2005r.

W dniu 3 czerwca 2008r. Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w K. zawiadomił P. O. o dopuszczeniu jako dowodu w sprawie: pisma z Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia 10 lutego 2006r., wypisu z Rejestru Gruntów z dnia 7 czerwca 2006r., pisma ze Starostwa Powiatowego z dnia 7 czerwca 2006r., oświadczenia P. O. z dnia 8 czerwca 2006r., protokołu z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie rolnym P. O. w dniach 2-20 kwietnia 2007r., protokołu z czynności kontrolnych przeprowadzonych

w gospodarstwie rolnym P. O. w dniu 14 sierpnia 2007r., pisma z Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia 28 maja 2008r.

Z powodu zmiany adresu siedziby wnioskodawcy Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w K. postanowieniem z dnia 11 lipca 2008r. przekazał sprawę wniosku P. O. do rozpatrzenia Kierownikowi Biura Powiatowego AR i MR w B., który ponownie zawiadomił P. O.

o dopuszczeniu dowodów w sprawie oraz wezwał stronę do złożenia wyjaśnień

w związku z informacją otrzymaną z Agencji Nieruchomości Rolnych.

Dnia 24 września 2008r. D. O. - pełnomocnik P. O. oświadczył, że działki ewidencyjne o numerach: 365 położona w obrębie S. D., 99/1 położona w obrębie O., 132 położona w obrębie H., 429/2

i 319 położone w obrębie Ś. (gmina C.) oraz 842/3 i 880/1 położone w obrębie Z. (gmina P.), były użytkowane do chwili wydania decyzji w sprawie. Co do pozostałych działek ewidencyjnych pełnomocnik nie złożył wyjaśnień.

Decyzją z dnia 12 listopada 2008r. Kierownik Biura Powiatowego AR i MR

w B. uchylił decyzję dotychczasową i odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2005, ponadto nałożył na stronę sankcję

z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości 17662,5 zł oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej w wysokości 22164,48 zł, które będą potrącane w okresie trzech lat kalendarzowych. O decyzji tej P. O. wniósł odwołanie.

Rozpoznając je organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 53 ust. 1 ustawy

z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz. U. Nr 170 poz. 1051) do postępowań w sprawach przyznania płatności nie zakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Szczegółowe warunki i tryb udzielania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 określają przepisy ustawy

z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych

i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( Dz. U. z 2004r. Nr 6 poz. 40 ze zm.) wraz

z wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi, oraz przepisy unijne,

w szczególności Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady zastosowania Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców ( Dz. Urz. WE L 345 z 20.11.2004r.) oraz Rozporządzenia komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników ( Dz. Urz. WE L 141

z 30.04.2004r.). Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. płatności bezpośrednie przyznaje się osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej producentem rolnym. Płatności przysługują na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów środowiska. W myśl art. 143 b ust. 4 i 5 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. do przyznania płatności w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się działki rolne utrzymywane

w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r., niezależnie od tego, czy w tym dniu była na nich prowadzona działalność rolnicza czy też nie. Stosownie do art. 23 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 795/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. wnioski

o płatności sprawdzane są w sposób zapewniający rzeczywistą weryfikację

i zgodność z warunkami przyznawania pomocy. W przypadku stwierdzenia zawyżenia deklaracji powierzchni użytkowanej rolniczo stosowane są zmniejszenia lub wykluczenia zgodnie z przepisami prawa, to jest art. 138 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. w przypadku jednolitej płatności obszarowej oraz art. 51 i 53 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r., w odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej. Zgodnie z art. 50 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 jeśli dla danej grupy upraw obszar zadeklarowany na cele jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej przekracza obszar zatwierdzony, wysokość pomocy oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego. Zgodnie z art. 2 pkt 22 tego samego Rozporządzenia, obszar zatwierdzony oznacza obszar spełniający wszystkie warunki określone

w zasadach przyznawania pomocy, w przypadku systemu płatności jednolitych. Obszar zadeklarowany uważa się za zatwierdzony jedynie, gdy towarzyszy mu odpowiednia liczba uprawnień do płatności. W sytuacjach wskazujących na świadome działanie rolnika, związane z wnioskowaniem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, co do których rolnik nie jest uprawniony, istnieje możliwość sklasyfikowania stwierdzonej nieprawidłowości jako zamierzonego braku zgodności skutkującej odmową przyznania pomocy w sektorze płatności, w którym wykryto niezgodność przy zachowaniu zasad wymienionych w art. 53 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 oraz art. 138 ust,. 2 Rozporządzenia komisji (WE) NT 1973/2004. Za działanie takie można uznać m. in. sytuację, gdy producent w złożonym wniosku deklaruje działki rolne na obszarach niekwalifikowanych do dopłat, np. siedliska, tereny zurbanizowane, tereny komunikacyjne, lasy, a także, gdy zgłasza do płatności działki, których nie jest użytkownikiem.

Z przepisu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. wynika, że płatność przysługuje, jeżeli wnioskodawca jest w posiadaniu gruntów, do których ubiega się

o środki finansowe. Tymczasem P. O. przed uzyskaniem decyzji nie był

w posiadaniu działek ewidencyjnych wskazanych we wnioskach z dnia 11 maja 2005r. i dnia 30 maja 2005r. Z informacji uzyskanych przez Kierownika Biura Powiatowego AR i MR w K. wynika bowiem, że wydzierżawił on grunty jedynie na okres jednego sezonu wegetacyjnego, czyli był w ich posiadaniu od kwietnia 2005r. do 31 października 2005r. /za wyjątkiem działek ewidencyjnych

o numerach: 132, 319, 842/3, 880/1, 99/1, 365, w przypadku których pełnomocnik stwierdził, że użytkowane były do dnia wydania decyzji/. Organ odwoławczy wskazał, że skoro ustawa z 18 grudnia 2003r. nie zawiera przepisów wskazujących konkretny okres, w którym powinna być spełniona przesłanka posiadania gruntów, pozostaje oparcie się na zasadach ogólnych kpa, co oznacza, iż powyższa przesłanka winna być spełniona w momencie wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności. Organ powołał się tu na orzeczenie NSA o sygn. SA/Wr 1891/93 a także wyrok WSA w Warszawie sygn. IV SA/Wa 2087/06.

Zatem, zdaniem organu, skoro P. O. w dniu wydania decyzji nie był już w posiadaniu większości zadeklarowanych gruntów, to płatności mu nie przysługują.

Zgodnie z art. 138 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 jeżeli różnica miedzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wynika z nieścisłości popełnionych umyślnie, to pomoc do jakiej rolnik byłby uprawniony w danym roku nie jest przyznawana, jeżeli zaś różnica ta jest większa od 20% ustalonej powierzchni, wnioskodawca zostanie ponownie wyłączony z otrzymania pomocy, do wysokości kwoty odpowiadającej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną,

a powierzchnią stwierdzoną. Kwota ta będzie potrącana z płatności pomocowych, do których rolnik byłby uprawniony na podstawie wniosków składanych na przestrzeni trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym,

w którym stwierdzono niezgodności. P. O. w złożonym wniosku ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych

o łącznej powierzchni 91,49 ha. Zgodnie z wynikami kontroli administracyjnej

i kontroli na miejscu, powierzchnia kwalifikująca się do przyznania jednolitej płatności obszarowej wynosiła 12,99 ha. Różnica między powierzchnią zadeklarowaną

a powierzchnią stwierdzoną wynosi 78,50 ha (powierzchnia działek rolnych F, G, L, N, O stanowiąca wieloletnie nieużytki, powierzchnia działek rolnych A, C, D, H, I, J, P, R, S, T, OA, OB, OC, OD, OE, OF, OG, OH, Ol, OJ, OK, OM, w których posiadaniu, strona nie była na dzień wydania decyzji), co stanowi ponad 20% powierzchni zatwierdzonej. W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji postąpił zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, odmawiając stronie przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz nakładając na nią sankcję w kwocie 17 662,50 zł, odpowiadającej różnicy między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną. Z kolei zgodnie z art. 53 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004

z dnia 21 kwietnia 2004 r., jeżeli różnica miedzy obszarem zadeklarowanym

a obszarem zatwierdzonym, zgodnie z art. 50 ust. 3, 4 lit b) oraz ust. 5 wynika

z nieścisłości popełnionych celowo, to pomoc, do jakiej rolnik byłby uprawniony nie zostanie przyznawana na dany rok kalendarzowy w ramach danego programu pomocy. Ponadto, jeżeli różnica wynosi ponad 20% obszaru zatwierdzonego, rolnik będzie również wyłączony z otrzymania pomocy, do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym, a zatwierdzonym zgodnie z art. 50 ust. 3, 4 lit b) oraz ust. 5. Kwota ta będzie podlegać kompensacie względem dopłat w ramach jakiegokolwiek programu pomocowego, o którym mowa w tytułach III i IV Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003, do których dany rolnik jest uprawniony w kontekście wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym wykryto różnicę. Jeśli dopłaty nie pozwalają na pełną kompensatę tej kwoty, pozostałe saldo zostanie anulowane. Strona w złożonym wniosku ubiegała się o przyznanie uzupełniającej płatności obszarowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 91,49 ha. W wyniku kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu powierzchnia kwalifikująca się do przyznania uzupełniającej płatności obszarowej wynosiła 12,99 ha (powierzchnia działek rolnych F, G, L, N, O stanowiąca wieloletnie nieużytki, powierzchnia działek rolnych A, C, D, H, I, J, P, R, S, T, OA, OB, OC, OD, OE, OF, OG, OH, Ol, OJ, OK, OM, w których posiadaniu, strona nie był na dzień wydania decyzji). Różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi 78,50 ha, co stanowi ponad 20% powierzchni zatwierdzonej. W związku z powyższym stronie odmówiono przyznania płatności oraz nałożono sankcję w wysokości 22 164,48 zł, która będzie potrącana w ciągu trzech lat kalendarzowych z płatności, do których wnioskodawca byłby uprawniony na podstawie składanych wniosków.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, że organ I instancji nie wyjaśnił jakie działki były faktycznie użytkowane po dacie 31 października 2005 r., organ odwoławczy wskazał, że wysyłając zawiadomienie o możliwości zapoznania się

z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz wezwanie do złożenia wyjaśnień Kierownik Biura Powiatowego AR i MR w B. pouczył P. O., że niezłożenie wyjaśnień w zakreślonym w wezwaniu terminie spowoduje rozpatrzenie sprawy w oparciu o posiadane dokumenty. Tymczasem pełnomocnik P. O. w odpowiedzi na wezwanie odniósł się tylko do części działek

z wniosku.

Co do zarzutu, że Kierownik Biura Powiatowego AR i MR nie powinien opierać się na wynikach kontroli na miejscu, która odbyła się w jego gospodarstwie dwa lata po złożeniu wniosku i dotyczyła tylko czterech działek rolnych, organ powołał art. 23, 30 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. i stwierdził, że inspektorzy terenowi kontrolowali tylko te działki rolne, na których u innych producentów rolnych stwierdzono wieloletnie nieużytki. Organ podkreślił, że do powierzchni uprawnionej do płatności w przypadku poszczególnych działek rolnych nie można zaliczyć powierzchni nie użytkowanych rolniczo, a jak wynika z adnotacji inspektorów terenowych oraz z dokumentacji fotograficznej dołączonej do raportu

z kontroli na miejscu, wyżej wymienione działki rolne, zadeklarowane przez P. O. były zadrzewione i zakrzaczone.

Organ dodał, że sankcje naliczone w przedmiotowej sprawie nie miałyby zastosowania, gdyby P. O. poinformował AR i MR z własnej inicjatywy, przed otrzymaniem wezwań do złożenia wyjaśnień i przed przeprowadzeniem kontroli na miejscu, że złożony wniosek jest nieprawidłowy. Natomiast ze względu na fakt, że strona nie poinformowała o zawyżeniu deklaracji powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami, organ prawidłowo zastosował sankcje wynikające

z przepisów prawa.

Ponadto organ wskazał, że przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakichkolwiek uznaniowości w ustaleniu prawa do przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, gdyż prowadziłaby to do nierównego traktowania producentów spełniających takie same warunki, co stałoby w sprzeczności

z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa oraz jedną z naczelnych zasad Unii Europejskiej - zasadą konkurencyjności.

W skardze na powyższą decyzję P. O. domagał się jej uchylenia, wskazując, że w chwili złożenia wniosku do AR i MR w K. tj. w dniu 11 maja 2005r. oraz w dniu 31 marca 2006r. był, na podstawie umów dzierżawy zawartych

z Agencją Nieruchomości Rynku Rolnego oraz na podstawie bezumownego korzystania, posiadaczem wszystkich działek objętych decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. Podał, że wypełnił wszystkie wymogi związane z utrzymaniem gruntów

w należytej kulturze rolnej, albowiem przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska kosił okrywę roślinną i ją usuwał co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca ewentualnie w tym okresie dokonywał wypasu zwierząt.

Następnie skarżący stwierdził, że art. 2 ust.1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru nie wymaga, aby przesłanki w nim określone zostały spełnione w dniu wydania decyzji, a jedynie - w jego ocenie do dnia 15 marca następnego roku tj. do dnia składania wniosków o dopłaty bezpośrednie na kolejny rok. Podkreślił, że bezspornym jest, że wszystkie wymienione w decyzji z dnia 9 czerwca 2006r. działki były przez niego użytkowane w dacie złożenia wniosku oraz do dnia 31 października 2005r. na podstawie umów dzierżawy. Ponadto bezumownie użytkował wymienione działki także po dniu 31 października 2005r. do dnia 31 marca 2006r. o czym świadczą – nie dołączone przez organ do akt sprawy- umowy dzierżawy zawarte po tym okresie przez kolejnych dzierżawców z Agencją Nieruchomości Rolnych Rynku Rolnego, oraz osobowe źródła informacji, które były przez niego zgłaszane w toku postępowania m.in. w odwołaniach, a które przez organ nie zostały przeprowadzone.

Wobec powyższych okoliczności skarżący uznał, że spełniał on wszystkie wymogi formalne do przyznania mu płatności bezpośrednich. Dodał, że organ wydając decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich wprawdzie ocenia zgromadzony materiał dowodowy na dzień wydania decyzji, ale powinien ocenić stan prawny i faktyczny na dzień w którym wnioskodawca spełnia wymogi do przyznania mu płatności bezpośrednich tj. na dzień 15 marca 2006r. i spełnienia wymogi zachowania kultury rolnej działek. W innej sytuacji powyższa wykładnia prawa byłaby nielogiczna i sankcjonowałaby stany faktyczne, w których organ w wyniku przewlekłości postępowania odmawiałby wnioskodawcy słusznie dochodzonych racji.

Na marginesie skarżący zaznaczył, że przywołane w uzasadnieniu decyzji orzeczenia sądów administracyjnych dotyczą odmiennych sytuacji, gdyż NSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 8 lutego 1994 r. w sprawie 1891/93 opisuje jedynie jaki wpływ ma zmiana stanu faktycznego po zapadnięciu decyzji w I instancji.

W ocenie skarżącego organ administracyjny zgodnie z zasadą wyrażoną

w art. 7 , 8 i 77 § 1 kpa nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz nie zbadał całego materiału dowodowego, a jedynie poprzestał na stwierdzeniu, że wymienione działki w decyzji z dnia 9 czerwca 2006r. nie były użytkowane przez niego w chwili wydania decyzji.

Ponadto autor skargi nadmienił, że w Sądzie Rejonowym jego wersja dotycząca użytkowania działek wymienionych w decyzji będzie dopiero weryfikowana. W sprawie karnej ma być dopuszczony dowód z opinii biegłego rolnika na okoliczność czy działki będące przedmiotem postępowania w 2005r. były użytkowane rolniczo przy zachowaniu dobrej kultury rolnej. Bez wyjaśnienia powyższych okoliczności nie można sprawy jednoznacznie rozstrzygnąć i poprzestać na wynikach kontroli mającej miejsce dwa lata po zdarzeniu i dotyczącej jedynie działek oznaczonych nr L ,G ,N , O.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W art. 16 kpa wyrażona jest zasada trwałości decyzji. Zgodnie z jego § 2 zd. 2 uchylenie lub zmiana ostatecznych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych

w kodeksie lub w ustawach szczególnych. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została wydana na skutek wznowienia z urzędu postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] czerwca 2006r., przyznającą P. O. płatności obszarowe na 2005r. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia z dnia [...] lipca 2007r. podstawą wznowienia z urzędu postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa było wyjście na jaw nowych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania decyzji, a nie znanych organowi, który wydał decyzję, a mianowicie to, iż P. O. zadeklarował do płatności działki o nr ew.:

1/ 726, położoną w S., deklarując na niej działkę rolną oznaczoną jako G – trawa na gruntach rolnych no pow. 2,38 ha,

2/ 866, położoną w obrębie Z. o powierzchni 0,65 ha, deklarując na niej działkę rolną L – trawa na gruntach ornych,

3/ 121 położoną w obrębie R. o powierzchni 1,72 ha, deklarując na niej działkę rolną N - trawa na gruntach ornych oraz

4/ Nr 155 o powierzchni 4,65, deklarując na niej działkę rolną oznaczoną jako M – również trawa na gruntach ornych,

podczas, gdy w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że działki ewidencyjne nr 726 i 866 były zadeklarowane przez P. O. w latach 2005

i 2006, natomiast działki o numerach 121 i 155 były zadeklarowane we wnioskach innych producentów w roku 2006., oraz, że przeprowadzona na wyżej wymienionych działkach kontrola wykazała, że nie były one użytkowane rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r. ( kod błędu DR 10 – sankcjonujący, skutkujący trwałym wykluczeniem działki z płatności).

Zgodnie z art. 149 § 2 kpa postanowienie wznawiające postępowanie stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Z przepisu tego wynika, iż w pierwszej kolejności organ winien był ustalić, czy faktycznie zachodzi podstawa wznowieniowa, na podstawie której wznowił postępowanie. Z kolei treść art. 151 § 1 pkt 1 wskazuje na to, że

w dalszej kolejności organ powinien był zbadać, czy zachodzą inne podstawy,

o jakich mowa w art. 145 § 1 ( z wyłączeniem podstawy z pkt 4, skoro postępowanie zostało wznowione z urzędu).

W niniejszej sprawie jedyną podstawą wznowieniową, jaka według organów zachodzi była podstawa z art. 145 § 1 pkt 5. Zgodnie z tym przepisem wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Tymczasem po pierwsze okoliczność, że działki o nr ew. 121 i 155 w 2006r. zostały zadeklarowane do płatności przez innego producenta w ocenie Sądu nie jest okolicznością istotną, skoro decyzja ostateczna, kończąca wznowione postępowanie dotyczyła płatności za 2005r. ( kwestia ta będzie jeszcze przedmiotem rozważań

w dalszej części uzasadnienia), po drugie jeśli chodzi o działkę nr ew. 726 to skoro producent w skorygowanym wniosku złożonym w dniu 13 lutego 2006r., a więc na

4 miesiące przed wydaniem ostatecznej decyzji zrezygnował z płatności na nią, okoliczność, iż nie była ona użytkowana jako rolna również nie może być nową okolicznością, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa.

Jeśli chodzi o trzy pozostałe działki wymienione w postanowieniu wznawiającym postępowanie to na wstępie wskazać należy, iż w aktach sprawy brak jest załącznika graficznego, przedstawiającego położenie działek rolnych, na których są położone te trzy działki ewidencyjne. Ma to o tyle znaczenie, że załączona dokumentacja fotograficzna oraz protokół kontroli działek nr 155, 866 i 121 nie pozwalają w ocenie sądu na jednoznaczne stwierdzenie, że faktycznie na datę 30 czerwca 2003r. były one w całości trwale wykluczone z płatności. Cała działka ewidencyjna Nr 155 ma 8,03 ha powierzchni. Z tego w skorygowanym wniosku złożonym w dniu 13 lutego 2006r. skarżący zadeklarował do płatności grunt

o powierzchni 4,65 ha, przy czym już w tym wniosku zamieścił adnotację "nieaktualny rodzaj użytków". Tymczasem wznawiając postępowanie oraz rozstrzygając sprawę organy ustaliły, że skarżący zadeklarował na tej działce trawę na gruntach ornych. Analiza zdjęć oraz protokołu obrazującego miejsca, z którego były ono robione nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, że cała ta działka kilka lat przed przeprowadzoną kontrolą nie mogła być "gruntem rolnym utrzymywanym

w dobrej kulturze rolnej" w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 2003r.

o płatnościach do gruntów rolnych ( Dz. U. Nr 6 z 2004r. poz. 40 ze zm.), zwłaszcza iż stosownie do przepisów rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej jest także ich ugorowanie. Ponadto stosownie do § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych

w dobrej kulturze rolnej ( Dz. U. Nr 65 poz. 600) dopuszczalne jest porośnięcie drzewami i krzewami gruntów rolnych, o ile nie wpływa to na prowadzoną na tych gruntach produkcję rolną. Powyższe dotyczy także działki Nr ew. 866 o powierzchni całkowitej 2,08 ha. Odnośnie tej działki P. O. w skorygowanym wniosku zadeklarował do płatności tylko jej część o pow. 0,34 ha, a nie jak to wskazał organ

w postanowieniu wznawiającym postępowanie, 0,65 ha. Z kolei odnośnie działki Nr 121 na szkicu z pomiaru wskazano, że stanowi ona nieużytek oraz jest porośnięta kilkuletnimi drzewami. Mając na uwadze to, iż dokument ten był sporządzony

w sierpniu 2007r., a na zdjęciu widoczne są pojedyncze małe drzewka, również

w ocenie Sądu ten materiał dowodowy nie jest wystarczający do jednoznacznego

i kategorycznego stwierdzenia, że działka nie mogła być użytkowana rolniczo

w 2003r., przez co ma do niej zastosowanie kod błędu DR 10 , trwale wykluczający ją z płatności.

Już po uchyleniu (na skutek złożonego przez P. O. odwołania) pierwszej decyzji, jaka zapadła po wznowieniu postępowania organy uznały, że zachodzi kolejna nowa okoliczność, skutkująca nie tylko uchyleniem decyzji

z czerwca 2006r. i odmową przyznania płatności ale także dodatkowo nałożeniem na skarżącego sankcji. Tą nową okolicznością jest to, że w dacie wydawania ostatecznej decyzji przyznającej płatności, a więc w dniu 9 czerwca 2006r., P. O. nie był już posiadaczem działek o powierzchni łącznej 78 i pół hektara. Zdaniem bowiem organów, z uwagi na brak regulacji prawnej dotyczącej okresu posiadania wymaganego dla uzyskania płatności konieczne jest, aby rolnik posiadał zadeklarowane grunty nie tylko w dacie składania wniosku ale także w dacie wydawania ostatecznej decyzji przyznającej płatności. Z tym poglądem skład orzekający w niniejszej sprawie się nie zgadza. Przede wszystkim błędne jest stanowisko organów, jakoby kwestia posiadania w ogóle nie była uregulowana, jeśli chodzi o dopłaty za 2005r. ( to samo dotyczy płatności za 2004 rok jak i na lata późniejsze, do końca 2007r. włącznie). Mianowicie zgodnie z art. 44 pkt 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/04 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego

w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia... ( Dz. UE. L270 za 2003r. poz. 1 ze zmianami) w wersji obowiązującej do końca 2007r., w tym również w 2005r., "Rolnik zgłasza działki odpowiadające kwalifikującemu się hektarowi powiązanemu

z uprawnieniem do płatności. Za wyjątkiem przypadku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, działki takie powinny pozostawać w dyspozycji rolnika przez okres co najmniej 10 miesięcy, począwszy od daty, która zostanie określona przez dane państwo Członkowskie, przy czym data ta nie może być wcześniejsza niż 1 września roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku dotyczącego uczestnictwa w systemie płatności jednolitych". Po drugie nie można stosować zasad ogólnych obowiązujących w kpa co do uwzględniania stanu na datę wydawania decyzji w tak specyficznej sprawie, jaką jest dopłata przysługująca na konkretny rok kalendarzowy. Podzielenie stanowiska organu prowadziłoby bowiem do takiej sytuacji, że rolnik, aby otrzymać przysługującą mu płatność na konkretny rok kalendarzowy, byłby zmuszony do dalszego posiadania a także rolniczego wykorzystywania nieruchomości przez kilka kolejnych lat w sytuacji, gdy na skutek rożnych, niezależnych od niego okoliczności, organ uchylałby się przez te lata od wydania decyzji.

Zastrzeżenia budzi również ustalenie przez organ, iż co do wszystkich działek, w których posiadaniu skarżący nie był już na datę wydawania decyzji oraz innych, które zgłosił w pierwotnym wniosku, a które następnie zostały cofnięte jeszcze przed wydaniem decyzji w 2006r.zachodzą podstawy do nałożenia sankcji, o jakich mowa w art. 138 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004r z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE0 Nr 1782/2003 w odniesieniu do systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i Via tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców ( Dz. U. UE.L 345. 1 za 2004r) oraz art. 53 Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003...( Dz.U.UE.L.141 poz. 18 za 2004r.). Pierwszy z tych przepisów mówi

o "nieścisłościach popełnionych umyślnie" drugi zaś o "nieprawidłowościach popełnionych celowo". W niniejszej sprawie organy uznały, iż pod te pojęcia kwalifikują się również te działki, odnośnie których jeszcze przed wydaniem ostatecznej decyzji z dnia 9 czerwca 2006r. skarżący zrezygnował z dopłat na nie oraz co do których nawet Agencja Nieruchomości Rolnych Oddział– Gospodarstwo Administracyjno – Handlowe, od której P. O. dzierżawił grunty, wnosiło o odstąpienie od wyciąganie wobec skarżącego konsekwencji, z uwagi na to, że nie ponosił on winy zgłaszając je do płatności

( dotyczyło to działek 388 i 32/1).

Mając na uwadze wszystkie wyżej przytoczone okoliczności stwierdzić należy, iż zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu i instancji zapadły z naruszeniem art. 7, 8, 77§1, 80, 107, 145§ 1 pkt 5 kpa, które to naruszenie niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, oraz art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz. U. Nr 6 poz. 40 ze zm.), noszącej poczynając od dnia 1 czerwca 2006r. tytuł ustawy o płatnościach bezpośrednich i oddzielnej płatności z tytułu cukru ( zmiana Dz. U. Nr 92 za 2006r. poz. 638) i art. 44 pkt 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/04 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego

w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia... ( Dz. UE. L 270 za 2003r. poz. 1 ze zmianami) w wersji obowiązującej w 2005r. Dlatego też obie te decyzje podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit "a" i "c" oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej uppsa.

Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien skorzystać z oferowanych przez stronę dowodów celem ustalenia, czy była ona w posiadaniu zadeklarowanego gospodarstwa rolnego przez wymagany okres czasu i czy posiadane przez nią nieruchomości były rolniczo użytkowane w rozumieniu ustawy z dnia 18 czerwca 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz przepisów rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej ( Dz. U. Nr 65 poz. 600).

Stosownie do art. 152 uppsa Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, z kolei na podstawie art. 200 tej samej ustawy zasądził na rzecz skarżącego poniesione przez niego koszty postępowania sądowego w wysokości odpowiadającej uiszczonemu przez niego wpisowi od skargi.