Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 238/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2015-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2,  art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 40
journal: Dz.U. 2013 poz 182
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2015 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 2 oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267, ze zm., dalej: Kpa), po rozpoznaniu odwołania W.K. od decyzji z dnia [...] Nr [...] wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta R. przez Kierownika Referatu Pomocy Społecznej w Ośrodku Pomocy Społecznej w R. odmawiającej przyznania jej zasiłku celowego specjalnego na naprawę szkód powstałych w wyniku zdarzenia losowego – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy.

Argumentując podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach odnotował, że organ pierwszoinstancyjny przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] (Nr [...]) odmówił stronie przyznania pomocy na naprawę szkód powstałych w wyniku zdarzenia losowego i odmówił przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego specjalnego. Organ pierwszej instancji stwierdził, że do zalania budynku nie doszło na skutek zdarzenia losowego. Wskazał zatem, że nie może przyznać racji twierdzeniom strony o szkodach powstałych w wyniku zalania wskutek ulewnych deszczy i gradobicia, gdyż nie powołała żadnych dowodów na ich potwierdzenie. Wręcz przeciwnie – jak zaakcentował – będące w posiadaniu organu pierwszej instancji dowody wskazują jednoznacznie na zaniedbania, których strona się dopuściła, brak dbałości o swoje mienie oraz brak odpowiednich remontów, czego następstwem była niekorzystna zmiana stanu technicznego budynku i w konsekwencji powstałe w nim szkody.

Ponadto, zdaniem organu, obecne szkody – jak: zawilgocenia ścian parteru i przedsionka klatki schodowej do piwnicy nie uniemożliwiają stronie zamieszkania w tym budynku, lecz jedynie go utrudniają. Wskazał także, że przyznane i wypłacone przez A odszkodowanie z tytułu szkód górniczych nie zostało wykorzystane w celu poprawy stanu technicznego budynku, a naprawy wykonane przez stronę ograniczały się do otoczenia budynku, a nie do usunięcia uszkodzeń i poprawy stanu technicznego budynku. Co więcej – jak zaznaczył – strona nie jest zmuszona zamieszkiwać w tymże budynku ponieważ ma mieszkanie w P., które zamierza w przyszłości przeznaczyć dla opiekunki. Uznał, że skoro strona nie potrzebuje na ten czas opieki, to może w nim zamieszkać nie tylko na czas ewentualnego remontu budynku rodzinnego, ale także w przyszłości. Organ pierwszej instancji stwierdził także, że możliwości finansowe strony – z uwagi na jej dochód miesięczny w wysokości [...] zł – jednoznacznie wskazują, że jest ona w stanie ze swoich środków dokonywać nie tylko bieżącej konserwacji, ale i remontu, tym bardziej, że otrzymała już środki finansowe tytułem odszkodowania z Kompanii Węglowej.

Tym samym – jak przypomniał organ odwoławczy – organ pierwszej instancji nie znalazł także podstaw do przyznania specjalnego zasiłku celowego.

Od tej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Przedstawiła swoje argumenty przemawiające za przyznaniem jej pomocy. Zarzuciła organowi m.in. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, i 77 § 1 Kpa poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy.

Odwołując się do regulacji prawnych przedmiotu Kolegium wskazało, że stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz.182, dalej także: ustawa lub ups) –zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wyznacznikami ustalenia wysokości tego zasiłku są - z jednej strony -sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej.

Zgodnie z kolei z regulacją art. 41 tej ustawy w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany:

1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczaiacei odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi;

2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.

Natomiast zgodnie z art. 40 ust. 1-3 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany również osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego. Zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zasiłek celowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że ocenę okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia, jaki i samo jego przyznanie, a także określenie kwoty zasiłku oraz zastrzeżenie jego zwrotu pozostawiono w sferze uznania organu. Specjalne zasady przyznawania zasiłku celowego zostały uzależnione od zdarzeń zewnętrznych, powodujących nagłe i niespodziewane straty. Za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie podał, że zasiłek celowy przyznany na podstawie art. 40 ustawy ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel – stratę, która musi być szczegółowo wykazana przez wnioskodawcę, tak: WSA w Warszawie w wyroku z dnia 18 sierpnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1298/04 – wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl.

Rozpatrując sprawę przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej organ musi mieć na uwadze art. 2 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz art. 3 ust. 1 według, którego pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których rodzina nie jest w stanie sama podołać okolicznościom życiowym.

Postępowanie w przedmiotowej sprawie – jak zauważył – zostało wszczęte na wniosek strony, która w dniu [...] poinformowała o zalaniu budynku. W piśmie z dnia [...] skierowanym do OPS w R. wniosła o wynagrodzenie za szkody i straty spowodowane zdarzeniem losowym, tj. ulewnymi deszczami i gradobiciem w [...]. Strona poinformowała, że doszło do zalania przez próg wejściowy na skutek czego zalaniu uległy: klatka schodowa, piwnica i podłogi w izbach. Na skutek gradobicia zniszczeniu uległy natomiast plandeki na dachach i papa w wyniku czego zalaniu uległy strych, łazienka, kuchenka i komórka.

W motywach rozstrzygnięcia zaznaczył także, że strona w toku przesłuchania w dniu [...] wniosła o odszkodowanie z tytułu zalania stwierdzając, że wilgoć znajduje się na całym parterze budynku, stwierdziła, że widoczne są zawilgocenia w przedsionku, sieni, klatce schodowej, piwnicy. W dniu [...] sprecyzowała swoje żądanie i wniosła o odszkodowanie za zalanie pomieszczeń całego parteru i piwnic budynku mieszkalnego. Poinformowała, że budynek mieszkalny w R. jest ubezpieczony w PZU.

W związku z wnioskami strony organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy pod kątem przyznania pomocy w trybie art. 40 ustawy o pomocy społecznej. Ustalono, że strona jest osobą samotną, jej dochód stanowi renta rodzinna w kwocie [...] zł, mieszka w starym domu, który wymaga napraw. Dach domu zniszczony przez szkody górnicze jest zabezpieczony plandekami. Strona w dniu [...] otrzymała odszkodowanie za część mieszkalno-gospodarczą budynku w wysokości [...] zł. od A S.A. Oddział KWK [...]. Nadto posiada także spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w P., ponosi koszty jego utrzymania, nikt w tym mieszkaniu nie mieszka. Stwierdzono również, że poniesione przez stronę szkody nie pozbawiły jej możliwości funkcjonowania i zaspakajania jej podstawowych potrzeb bytowych. Na zakończenie wskazał, że "strona wykorzystując własne zasoby i możliwości jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową".

Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że po uchyleniu w całości i przekazaniu do ponownego rozpoznania – mocą jego decyzji z dnia [...] (nr [...]) decyzji pierwszej instancji z dnia [...] w toku jego trwania W.K. złożyła w dniu [...] oświadczenie, z którego wynika, że nie może sprzedać swojego mieszkania w P. ponieważ stanowi jej jedyne zabezpieczenie na przyszłość. Poszukuje osoby, która mogłaby objąć opiekę nad nią a odpowiednim wynagrodzeniem dla opiekunki będzie możliwość zamieszkania w mieszkaniu w P. Strona oświadczyła, że nie wynajmuje mieszkania i nie osiąga z niego żadnego dochodu.

Przytoczyło także pisma strony z dnia [...], z którego – jak zaznaczyło – wynika, że zdarzenia losowe, które uszkodziły jej dom w R. miały miejsce:

pierwsze – w dniu [...] w postaci powodzi, która zalała piwnice,

drugie – w dniu [...] w postaci ulewnych deszczy, gradobicia i silnego wiatru, wskutek których zniszczeniu uległ dach budynku,

trzecie – w miesiącu [...] w postaci intensywnych opadów deszczu, które doprowadziły do ogólnego zalania domu.

Jednocześnie strona zawnioskowała o przyznanie zasiłku celowego na naprawę wszystkich szkód powstałych w wyniku zdarzeń losowych.

Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że decyzja organu pierwszej instancji zasługuje na utrzymanie w mocy. W jego ocenie została ona wydana zgodnie z przepisami prawa. Zaakcentowało, że strona mieszka w domu w R., który wymaga remontu. Dom ten nie stanowi jednak jedynego mieszkania strony. Zwróciło uwagę, że strona jest właścicielem mieszkania w P. [...] m2 i ponosi wszelkie koszty związane z jego utrzymaniem. W tym stanie wyraziło pogląd, że strona może zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe w P., albowiem jest właścicielem mieszkania i de facto może w nim zamieszkać. Tym samym wyjaśniło, że z tych względów pomoc społeczna nie przysługuje, niezależnie zatem od rozmiaru szkód powstałych w domu w R., jak również od tego czy szkody zostały spowodowane przez zdarzenie losowe, czy też są następstwem zaniedbań oraz niezależnie od tego czy strona wykorzystała środki finansowe z odszkodowania zgodnie z przeznaczeniem.

Organ odwoławczy uwypuklił, że świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowania, pomoc ta ma umożliwić poszkodowanym zaspokojenie m.in. ich potrzeb mieszkaniowych, których nie mogą realizować na skutek szkód wyrządzonych przez zdarzenie losowe – a te strona ma zaspokojone.

Kolegium podkreśliło, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wskazuje się, że "w przypadku zdarzenia losowego, pomoc powinna być skierowana do osób zamieszkujących w domach czy lokalach mieszkaniowych, które uległy zniszczeniu bądź uszkodzeniu i które przez to znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, jakiej nie są w stanie same, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć (min. usunąć zaistniałe zniszczenia). Zatem samo powstanie, na skutek zdarzenia losowego, straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ma możliwość zaspokojenia potrzeb życiowych w innym miejscu (...) nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia takiej pomocy" – tak WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 10 lipca 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 182/08.

Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził oględzin nieruchomości i nie ustalił czy powstałe szkoły uniemożliwiają stronie zamieszkiwanie w domu podał, że w świetle posiadania przez stronę mieszkania w P., w którym może zamieszkać przeprowadzenie dowodu z oględzin domu i tak nie miałoby znaczenia w tej sprawie. Tak samo nie ma większego znaczenia fakt czy szkody w budynku powstały w skutek zdarzeń losowych: ulewnych deszczy, gradobicia czy powodzi, czy są skutkiem zaniedbań właściciela nieruchomości.

W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji słusznie stwierdził, że nie ma podstaw do przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia, zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie prawa materialnego oraz procesowego w stopniu mającym wpływ na jego treść, a to:

1) art. 40 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do jego zastosowania, w sytuacji gdy wskutek zdarzeń losowych tj. intensywnych opadów deszczu, gradobicia i bardzo silnego wiatru doszło do uszkodzenia dachu budynku, w którym zamieszkuje, i przez to znalazła się w trudnej sytuacji życiowej, a zaistniałych szkód nie jest w stanie sama, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości przezwyciężyć;

2) art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 Kpa poprzez przyjęcie, że jest właścicielem mieszkania w P. i może w nim zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe, w sytuacji gdy nie może ona zamieszkać w tym budynku i opuścić domu przy ul. [...] w R.

Formułując powyższe zarzuty wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi wywiodła, że zebrany w sprawie materiał dowody jednoznacznie wskazuje na uszkodzenie dachu domu, w którym zamieszkuje, na skutek opadów deszczu i gradobicia oraz silnego wiatru. W związku z tym dach wymaga natychmiastowej naprawy, a skarżącej nie stać na poniesienie kosztów takiej inwestycji przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości. Dodatkowo, przyznane odszkodowania z tytułu likwidacji szkód górniczych nie pokrywają w całości kosztów pojawiających się uszkodzeń. Skarżąca mieszka w domu i nie może go opuścić, stąd też nie ma możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w innym miejscu. Zarzuciła, że organ nie przeprowadził z urzędu dowodu z jej przesłuchania, z jakiego powodu nie może opuścić domu i zamieszkać w P.

Odpowiadając na skargę organ drugoinstancyjny podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu i stwierdził, że jest ona nieuzasadniona oraz nie zawiera żadnych argumentów, które podważałyby jego merytoryczną prawidłowość. Tym samym wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: Ppsa) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Powyższe oznacza, że Sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem.

Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdza, że – co do meritum – nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów pierwszej oraz drugiej instancji jak i strony skarżącej. W ocenie Sądu nie ma zatem konieczności jego ponownego powielania.

Kwestią wymagającą wyjaśnienia pozostaje, czy w sprawie ziściły się przesłanki do odmowy, jak twierdzi organ czy też przeciwnie, zdaniem strony – przyznania – zasiłku celowego.

Przechodząc do szczegółowych rozważań w pierwszej kolejności wskazać należy, że skład orzekający w pełni akceptuje i uznaje za własne argumenty zwarte w wyroku tut. Sądu z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 554/14 zapadłym także w sprawie strony skarżącej. Stąd uzasadnia rozstrzygniecie z motywami i wywodami w nim zawartymi.

Tym samym na wstępie Sąd wskazuje, że objęta badaniem decyzja wydana została na gruncie ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z jej art. 39 w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Z brzmienia wskazanego przepisu ("może przyznać") wynika, że nawet spełnienie wymagań formalnych do otrzymania zasiłku celowego (spełnienie kryterium dochodowego oraz co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 ustawy) nie stwarza po stronie wnioskodawcy roszczenia o prawo do jego przyznania.

Natomiast stosownie do art. 40 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany również osobie, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego lub klęski żywiołowej czy ekologicznej. Jednocześnie taki zasiłek celowy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi (art. 40 ust. 3). Oznacza to, że zasiłek celowy można przyznać podmiotom, które poniosły straty spowodowane wymienionymi w ustawie okolicznościami, a jego celem ma być zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 40 ustawy o pomocy społecznej należy rozumieć w kontekście art. 39, gdyż są one ze sobą połączone, uzupełniają się, tworząc jedną normę prawną. Art. 40 ustawy o pomocy społecznej nie jest zatem zupełnie odrębną podstawą przyznania zasiłku celowego. Do jego otrzymania niezbędne jest spełnienie wszystkich przesłanek wynikających z ustawy o pomocy społecznej. Przyznanie tego zasiłku możliwe jest jedynie takim podmiotom, które w wyniku wymienionych zdarzeń, doświadczyły braku zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Takie rozumienie tej normy prawnej zgodne jest z celem ustawy o pomocy społecznej oraz orzecznictwem sądowym. Jak wskazał NSA w wyroku z 8 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 2801/12 – środki przeznaczone na pomoc osobom poszkodowanym i rozdysponowane w oparciu o art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej winny być przede wszystkim kierowane do osób, które zostały pozbawione lokalu, gdzie koncentrowało się ich życie i nie posiadają innego lokalu, w którym mogą mieszkać. Przeznaczenie zasiłków dla tych osób odpowiada ustawowemu celowi polityki społecznej, polegającemu na pomocy osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i nie sposób z nim się nie zgodzić – por.: wyroki NSA z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 491/12; 1 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 2176/11; 2 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 866/11; 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 570/11; czy 25 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1265/11.

Zaakcentowania zatem wymaga, że zasiłek taki nie musi być zatem wypłacony każdemu, kto jest właścicielem nieruchomości dotkniętej zdarzeniem losowym lub klęską żywiołową czy też ekologiczną.

W ocenie Sądu słusznie organy zwróciły uwagę, że analiza tego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia wydanego na jego podstawie. Uznanie administracyjne cechuje się m.in. tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności wniosku złożonego przez osobę ubiegającą się o pomoc. W przypadku zasiłku celowego organ administracyjny wydaje decyzję oceniając całokształt sytuacji strony i jej rodziny, mającej wpływ na zakres zaspokojenia zgłoszonych potrzeb, uwzględniając przy tym sytuację ogólną, czyli wysokość posiadanych środków, liczbę osób wymagających pomocy. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu, co odnosi się również do wysokości przyznanej pomocy. Spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza zatem, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia.

Należy w tym miejscu zaakcentować, iż norma prawna zawarta w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej zobowiązuje organy pomocy społecznej do uwzględnienia ich możliwości finansowych, pozwalających na realizację potrzeb zgłoszonych przez osoby ubiegające się o pomoc. W sytuacji ograniczonych środków przeznaczanych na cele pomocy społecznej i stale wzrastającej liczby osób ubiegających się o jej uzyskanie, konieczne jest stworzenie gradacji potrzeb i powiązanie jej z możliwościami finansowymi ośrodków pomocy społecznej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza więc załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06).

Organy orzekające zasady te miały na uwadze, bowiem w toku postępowania administracyjnego zebrano materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji skarżącej i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Z zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że skarżąca mieszka w domu w R., którego dach jest zniszczony przez szkody górnicze i w wyniku silnych wiatrów oraz jest zabezpieczony plandekami. Dom ten nie stanowi jednak jedynego mieszkania skarżącej, która jest właścicielem mieszkania w P. o pow. [...] m² i ponosi wszelkie koszty związane z jego utrzymaniem. Należy więc stwierdzić, że skarżąca posiada inne mieszkanie, niż dom w R., w którym może zamieszkać. Samo powstanie, na skutek zdarzenia losowego, straty w domu stanowiącym własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta może mieć we własnym zakresie zaspokojone potrzeby życiowe w innym miejscu czy w innej miejscowości wskazuje, że ma ona zapewnione minimum egzystencji, zatem pomoc ze strony państwa jest zbędna, stanowisko tożsame z prezentowanym wyraził NSA w wyroku z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2120/12.

Jednocześnie – z uwagi na zarzuty strony zawarte w skardze – podkreślenia wymaga, że nie ma znaczenia, czy straty materialne dotyczące domu były spowodowane wystąpieniem zdarzenia losowego. Sytuacja skarżącej nie spełnia bowiem innej podstawowej przesłanki przyznania zasiłku celowego – w postaci zaistnienia niezbędnej potrzeby życiowej. W związku z tym, zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 40 ust. 1 i 3 ustawy o pomocy społecznej oraz naruszenia przepisów postępowania nie mógł zostać uwzględniony. Stanowisko to potwierdza pogląd wyrażony w wyroku z 14 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 227/13, mogący mieć również odpowiednie zastosowanie w rozpoznawanej obecnie sprawie, zgodnie z którym osoby, które starają się o przyznanie zasiłku celowego w trybie art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, winny zdawać sobie sprawę, że nie może w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które w wyniku różnych zdarzeń losowych nie mają zabezpieczonych podstawowych potrzeb bytowych, w tym mieszkaniowych, spotkają się z odmową przyznania świadczenia z uwagi na rozdysponowanie środków finansowych na rzecz osób, które takie podstawowe potrzeby mieszkaniowe mają już zabezpieczone. Oznacza to, że samo powstanie straty w nieruchomości budynkowej stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną w sytuacji, gdy osoba ta ma już zabezpieczone podstawowe potrzeby życiowe, a przede wszystkim mieszkaniowe, nie może stanowić wyłącznej przesłanki udzielenia takiej osobie dalszej pomocy w postaci zasiłku celowego. Nie jest bowiem rolą pomocy społecznej rekompensowanie ze środków budżetowych Państwa wszelkich strat poniesionych przez wnioskodawcę. Organ nie musiał ponadto przeprowadzać postępowania dowodowego w przedmiocie ustalenia miejsca zamieszkania skarżącej i przyczyn nie przeprowadzenia się do mieszkania w P., bowiem z akt sprawy bezspornie wynika, że dom w R. nie jest jej jedyną nieruchomością mieszkalną. Dodatkowo ustalono, że skarżąca otrzymała środki finansowe z odszkodowania w wysokości [...] zł.

Podkreślając uznaniowy charakter wnioskowanej pomocy stwierdzić należy, że z uwagi na podjęte działania organy orzekające w sprawie miały podstawy do odmowy udzielenia zasiłku celowego określonego w art. 40 ustawy o pomocy społecznej, a wydając rozstrzygnięcie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego.

Jednocześnie orzekający w sprawie Sąd – w ślad za stanowiskiem wyrażonym w wyroku WSA w Krakowie z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 893/14 – podkreśla, że subsydiarny charakter świadczeń z zakresu pomocy społecznej przesądza, iż w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie zasiłku celowego nie współdziała z organami w zakresie rozwiązywania własnych problemów życiowych, a także ma własne możliwości zaspokojenia zaistniałej potrzeby, jest w stanie pokonać trudności życiowe wykorzystując własne zasoby oraz zdolności i możliwości, nie może korzystać z pomocy społecznej (dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA).

Sąd podziela także stanowisko organów, iż w istocie zasiłek celowy przyznawany na podstawie art. 40 ustawy o pomocy społecznej nie ma charakteru odszkodowania, ale udzielenia doraźnej pomocy przez organy w ramach posiadanych możliwości w celu przezwyciężenia zaistniałych trudności – tak też WSA w Opolu w wyroku z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Op 179/13.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że nie można postawić organom zarzutu naruszenia art. 7, i art. 77 Kpa poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy oraz zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dowolną ocenę dowodów.

Zdaniem Sądu organ działający w ramach określonych przez prawo, dokonał wszelkich niezbędnych kroków celem właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Celem ustalenia szkód w domu skarżącej zebrano niezbędne dokumenty do spraw szacowania szkód górniczych i przeprowadzono wywiad środowiskowy. Dodatkowo, organ zwrócił się do skarżącej o przedłożenie wszelkich dokumentów będących w jej posiadaniu, które mogłyby mieć wpływ na prowadzone postępowanie.

Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującym prawem, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. W ocenie Sądu w sprawie nie nastąpiło naruszenie granic przysługującego organom uznania administracyjnego. Wydając rozstrzygnięcie organy miały bowiem na względzie okoliczności sprawy, tak istniejące po stronie skarżącej, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej.

Toteż rola sądu administracyjnego, jako kontrolera decyzji opartych na konstrukcji uznania administracyjnego jest odmienna, niż w przypadku związania organu treścią normy prawa materialnego. Organowi przypisana została bowiem swoboda decyzyjna, a wybór rozwiązania sprawy nie może zostać mu narzucony. Kontrola sądu administracyjnego, w przypadku uznania administracyjnego, nie obejmuje zatem kwestii słuszności wyboru rozstrzygnięcia. Ogranicza się natomiast do oceny sposobu ustalenia treści kryteriów indywidualizujących, sposobu ich wykorzystania w rekonstrukcji normy z przepisu i zbudowania treści decyzji, a także sposobu uzasadnienia przez organ administracyjny powyższych działań i towarzyszących im rozumowań, a w przypadku pojawienia się kryteriów mogących ze sobą pozostawać w kolizji – sposobu i wyniku wyważenia pozostających w kolizji wartości z punktu widzenia ich znaczenia dla treści decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1389/12, z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1279/10).

Uznanie administracyjne cechuje się między innymi tym, że organ nie jest związany ścisłymi kryteriami prawnymi, a więc ma pewną swobodę w ocenie zasadności zgłoszonych żądań. W przypadku zasiłków celowych organ działając w ramach przyznanej mu władzy dyskrecjonalnej zobowiązany jest uwzględniać, że istotą tej formy wsparcia finansowego jest umożliwienie potrzebującym podmiotom życia w warunkach odpowiadających godności człowieka poprzez zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej, a sytuacja wnioskującego oceniana być powinna każdorazowo, jako indywidualny przypadek.

Z drugiej strony obowiązkiem organu jest rozważenie interesu publicznego przejawiającego się tu jako obowiązek właściwego rozdzielenia posiadanych środków, tak by zrealizować wsparcie dla wszystkich potrzebujących. Wynika z tego, że odmowa przyznania pełnej, czy też częściowej pomocy społecznej wymaga wykazania, że ilość posiadanych środków finansowych gminy nie pozwala na zaspokojenie interesu indywidualnego wnioskodawcy. Przypomnieć tu jednak trzeba, że zgodnie z przyjętym w judykaturze stanowiskiem organ nie jest zobowiązany do precyzyjnego określania możliwości finansowych gminy, a badanie tej kwestii wykracza poza kompetencje sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 116/10).

W ocenie Sądu w toku postępowania administracyjnego zebrano wyczerpująco materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty, a nadto prawidłowo go oceniono, uzasadniając przy tym w sposób przekonywujący zajęte stanowisko.

Resumując Sąd stwierdził, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, nie naruszyły przepisów prawa materialnego i procesowego wskazanych w skardze i piśmie pełnomocnika oraz prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej, a wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.