Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1153/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne: Gry losowe
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celnego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 3 par. 2 pkt 4, art. 106 par. 3, art. 133 par. 1.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: par. 7, par. 10 ust. 4 pkt 1.
journal: Dz.U. 2003 nr 102 poz 946
law: Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędziowie NSA Janusz Zajda del. WSA Inga Gołowska Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej V. S. Spółki z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 26 stycznia 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 615/11 w sprawie ze skargi V. S. Spółki z o.o. w W. na decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wyrejestrowania automatów do gier o niskich wygranych postanawia: 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w K. do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Naczelnika Urzędu Celnego w K. na rzecz V. S. Spółki z o.o. w W. 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego


UZASADNIENIE

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę V. S. Sp. z o.o. w W. na akt Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] stycznia 2011 r. w przedmiocie wyrejestrowania automatów do gier o niskich wygranych.

Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco:

Objętym skargą aktem Naczelnik Urzędu Celnego w K. poinformował skarżącą spółkę, że w związku z wygaśnięciem zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...], dokonał wyrejestrowania sześciu sztuk automatów do gier.

Skarżąca niezgadzając się z tym stanowiskiem, w piśmie z dnia 21 lutego 2011 r., zarzuciła organowi błędną wykładnię obowiązujących przepisów.

W odpowiedzi Naczelnik Urzędu Celnego w K. podtrzymując swoje stanowisko wyjaśnił, że zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, dalej: ustawa o grach hazardowych) działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona na podstawie przepisów dotychczasowych. Organ podkreślił, że art. 138 ust.1 ustawy o grach hazardowych nie dopuszcza możliwości przedłużania zezwoleń na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Oznacza to, że każde zezwolenie wygasa z mocy prawa z upływem okresu, na jaki zostało udzielone. Wskazał ponadto, że zgodnie z § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz. U. Nr 102, poz. 946 ze zm., dalej: rozporządzenie w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych), poświadczenie rejestracji, stwierdzające uprawnienia określonego podmiotu do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu lub urządzenia do gier, traci ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia, o którym mowa w art. 24 ust. 1, 1a i 1b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 1992 r., Nr 68, poz. 341 ze zm., dalej: ustawa o grach losowych i zakładach wzajemnych). Wygaśnięcie zezwolenie z dnia 22 lipca 2004 r. spowodowało w ocenie organu konieczność wyrejestrowania automatów.

Sąd I instancji oddalając skargę spółki, w pierwszej kolejności stwierdził, że poinformowanie strony o wyrejestrowaniu automatów spełnia cechy czynności, o której mowa w art. 3 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), wobec czego podlega kontroli sądów administracyjnych. Dokonując oceny jej zgodności z prawem, Sąd I instancji uznał, że stanowisko organu nie jest prawidłowe jednakże skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd I instancji stwierdził, że wobec wydania przez organ zezwolenia spółce na prowadzenie działalności w zakresie urządzania i prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych w dniu 22 lipca 2004 r., zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych. Wskazał również, że sporną kwestią było, czy wyrejestrowanie automatów do gier, będącego skutkiem wygaśnięcia zezwolenia, oznaczało utratę ważności poświadczenia rejestracji tych automatów, czy też wobec faktu skutecznego i legalnego przemieszczenia przez skarżącą automatów zaczęły one funkcjonować w ramach innego nadal obowiązującego zezwolenia. Wskazując na treść przepisów rozporządzenia w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych oraz ustawy o grach losowych i zakładach wzajemnych, Sąd I instancji wywiódł, że możliwa jest dalsza eksploatacja automatu do gier o niskich wygranych po jego przemieszczeniu do innego zezwolenia, pomimo wygaśnięcia zezwolenia pierwotnego, jednakże pod warunkiem zgłoszenia zamiaru przemieszczenia przed wygaśnięciem zezwolenia, na podstawie, którego jest prowadzona aktualnie działalność oraz przy założeniu, że sześcioletni okres ważności rejestracji automatu jeszcze nie upłynął. Podzielając zatem stanowisko skarżącej co do możliwości eksploatacji automatu do gier, Sąd wskazał, że skarżąca nie wykazała aby, którykolwiek z automatów został przemieszczony do innego zezwolenia przed wygaśnięciem zezwolenia pierwotnego. Jak bowiem wynikało z informacji zawartych na drukach GL- 2, eksploatacja automatów do gier została, jeszcze przed wygaśnięciem zezwolenia pierwotnego zawieszona, gdyż automaty zostały przeniesione do magazynu nieobjętego innym ważnym zezwoleniem.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 p.p.s.a.

II

Skargą kasacyjną spółka z o.o. V. S. zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 3 § 2 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 lipca 1997 r. Ordynacja podatkowa (teks jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749, dalej: Ordynacja podatkowa) poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ powołanych wyżej przepisów poprzez ustalenie statusu spornych automatów do gier o niskich wygranych na podstawie jedynie szczątkowych danych, a nie kompletu akt rejestrowych tego automatu, z których jednoznacznie wynika, że automaty te zostały przed wygaśnięciem zezwolenia pierwotnego skutecznie przemieszczone i objęte innym zezwoleniem, zaś zawieszenie ich eksploatacji (przeniesienie do magazynu) nastąpiło już po tym przemieszczeniu;

2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy powołanego wyżej przepisu poprzez nieprzekazanie Sądowi kompletnych akt sprawy, której istotą sporu jest status określonych automatów do gier o niskich wygranych i ich historia, a jedynie szczątkowych, wybiórczych dokumentów dotyczących akt rejestrowych tych automatów

Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

III

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Naczelnik Urzędu Celnego w K. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie. W jej uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej powołał jako naruszony art. 133 § 1 p.p.s.a. i ten zarzut w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasługuje na uwzględnienie.

W myśl art. 133 § 1 p.p.s.a Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba, że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jeżeli polega ono na: 1) oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy, 2) pominięciu istotnej części tych akt, 3) przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. i 4) oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 1 września 2011 r. sygn. akt II FSK 498/10, wyrok NSA z dnia 1 lutego 2013 r. sygn. akt I FSK 337/12 opubl. CBOSA).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wydał wyrok mimo niekompletnych akt sprawy, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

O tym, że akta sprawy były niekompletne świadczy przedłożone na żądanie Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] października 2010 r. informujące skarżącą spółkę, że "w związku z wygaśnięciem decyzji numer [...] z dnia [...] lipca 2004 r. wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w K., w związku z § 10 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, poświadczenia rejestracji dokonane w oparciu o w/w zezwolenie utraciły ważność wraz z wygaśnięciem tego zezwolenia". Okoliczność, że takie "pismo" zostało do strony skarżącej skierowana wynikała wprost z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 998/12. Ze stanu sprawy przedstawionego w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt III SA/Kr 998/12 wynikało nadto, że skarżąca spółka wniosła odwołanie, a postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził jego niedopuszczalność. Powołanym wyrokiem WSA w K. uchylił zaskarżone postanowienie, przyjmując, że utrata ważności poświadczenia rejestracji automatu następuje w drodze decyzji administracyjnej, a więc, że "pismo" informujące o tym stanowiło decyzję administracyjną, od której przysługiwało odwołanie. Wyrok ten jest prawomocny.

Zarówno, zatem z pisma informującego o utracie ważności poświadczenia rejestracji automatów nadesłanego przez organ do Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i z powołanego wyroku WSA w K. wynika, że przed dniem 31 stycznia 2011 r. (data "aktu" skontrolowanego przez Sąd I instancji w tej sprawie) uprawniony organ prowadził postępowanie i wydał rozstrzygnięcia, które nie zostało dołączone do akt sprawy, na podstawie których zapadł wyrok przed Sądem I instancji.

Zauważyć także trzeba, że ani z objętego skargą do Sądu I instancji pisma, ani też z uzasadnienia kontrolowanego wyroku nie wynika jednoznacznie, czy mamy do czynienia z utratą ważności poświadczenia rejestracji automatów w nim wymienionych i w następstwie tej utraty wyrejestrowaniem automatów, czy też tylko z informacją o wyrejestrowaniu automatów na skutek uprzedniego odrębnego rozstrzygnięcia o utracie ważności poświadczenia. To uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wyznaczenie granic sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym wyrokiem. Z faktu powoływania się przez organ jaki i Sąd I instancji na § 10 ust.4 rozporządzenia w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, stanowiący o utracie ważności poświadczenia z rejestracji, zdaje się wynikać, że zaskarżone pismo jak i wyrok Sądu I instancji dotyczy zarówno utraty ważności poświadczenia rejestracji automatów do gier, jak i wyrejestrowanie automatów. Tej tezie z kolei przeczy stan sprawy ustalony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 998/12.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że utrata ważności poświadczenia rejestracji automatu i dokonane w jej następstwie wyrejestrowanie automatu to dwie różne acz pozostające ze sobą w związku instytucje prawne. Zgodnie z § 7 rozporządzenia w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych, w zakresie istotnym dla rozważanego zagadnienia, warunkiem dopuszczenia automatu lub urządzenia do gier do eksploatacji i użytkowania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest rejestracja takiego automatu lub urządzenia. Potwierdzeniem rejestracji jest poświadczenie rejestracji, w którym organ wskazuje numer rejestracji automatu lub urządzenia i które stwierdza uprawnienie określonego podmiotu do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu lub urządzenia do gier (§ 10 ust.1 i 2 omawianego rozporządzenia). W § 10 ust. 4 tego rozporządzenia prawodawca określił sytuację, w których poświadczenie rejestracji traci ważność, stanowiąc w punkcie 1, że poświadczenie traci ważność wraz z wygaśnięciem zezwolenia.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że stwierdzenie utraty ważności poświadczenia rejestracji automatu następuje w formie decyzji administracyjnej (postanowienia NSA: z 29 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 1677/11; z 21 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1752/11; z 14 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 2290/11; z 20 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 2334/11; z 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 2283/11; z 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 2112/11; z 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 2128/11; z 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 49/12; z 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 19/12; z 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 234/12; z 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 2215/11; z 9 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 2364/11; z 9 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 2222/11; z 27 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 2216/11; z 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 127/12; z 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 18/12; z 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 65/12; z 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 2421/11; z 14 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 2411/11; z 14 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 2214/11, z 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 17/12; z 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 36/12; z 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 2382/11). Stanowisko to stanowi konsekwencję analizy znaczenia prawnego zarówno rejestracji automatu do gier jak i wydania "poświadczenia rejestracji" w rozumieniu § 10 ust. 1 – 3, a także wykładni instytucji utraty ważności "poświadczenia rejestracji" (§ 10 ust. 4) w relacji do instytucji "cofnięcia rejestracji automatu" (§ 14 ust. 5). Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie w pełni to stanowisko podziela.

Zauważa nadto, że skoro utrata ważności poświadczenia rejestracji następuje w drodze decyzji administracyjnej, to sam fakt wyrejestrowania automatu jest czynnością następczą w stosunku do ostatecznej decyzji o utracie ważności poświadczenia rejestracji. Zarówno rejestracja, a więc wprowadzenie automatu do stosownego rejestru jak i wyrejestrowanie z tego rejestru to czynności techniczne, niemające cech czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.. Prawnym rezultatem czynności rejestracji jest wydanie przez naczelnika urzędu celnego "poświadczenia rejestracji" stanowiącego decyzją administracyjną. Natomiast rezultatem (efektem) decyzji o utracie ważności poświadczenia rejestracji jest wyrejestrowanie automatu z rejestru.

Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślenia wymaga raz jeszcze, że w oparciu o nadesłane przez organ akta nie sposób jednoznacznie ustalić, czy przedmiotem skargi do Sądu I instancji była utrata ważności poświadczenia rejestracji, czy też wyrejestrowanie automatów na skutek uprzedniej decyzji o utracie ważności poświadczenia. To, że akta były niekompletne wynika wprost z uzasadnienia wyroku WSA w K. zapadłego w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 998/12.

Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji zobowiąże organ do nadesłania kompletnych akt obejmujących wszelkie czynności podejmowane przez organ w związku z wygaśnięciem zezwolenia z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...]. W oparciu o tak skompletowane akta ustali, czy zaskarżone w tej sprawie pismo to decyzja administracyjna o utracie ważności poświadczenia rejestracji konkretnych automatów do gier czy też tylko informacja o ich wyrejestrowaniu będąca następstwem uprzedniego "pisma" z dnia [...] października 2010 r., co do którego WSA w K. w wyroku z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 998/12 przesądził, że stanowi decyzję administracyjną. W zależności od tych ustaleń rozważy, czy sama informacja o wyrejestrowaniu automatów do gier może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Natomiast w sytuacji przyjęcia, że zaskarżone pismo jest w istocie decyzją o utracie ważności poświadczenia rejestracji konkretnych automatów do gier zobligowany będzie do ustalenia relacji, jaka zachodzi pomiędzy tą decyzją a decyzją, o której wypowiedział się WSA w sprawie III SA/Kr 998/12.

Przyjmując, z przedstawionych powodów, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionym zarzucie naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz.490) orzekł jak w sentencji.