Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 727/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2019-11-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6336 Pożyczki   na   sfinansowanie kosztów szkolenia, zorganizowanie   dodatkowych   miejsc  pracy oraz   podjęcie   działaln
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 153, art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 76 ust. 7
journal: Dz.U. 2018 poz 1265
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia 11 lipca 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej oddala skargę.


UZASADNIENIE

II SA/Ke 727/19

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 11 lipca 2019 r., znak: [...], Wojewoda utrzymał w mocy wydaną z upoważnienia Starosty decyzję z dnia 28 września 2018 r., znak: [...], w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu zwrotu jednorazowo przyznanych A. S. środków na podjęcie działalności gospodarczej w ramach umowy z dnia 10 grudnia 2015 r., nr [...].

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

W dniu 3 września 2014 r. A. S. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w (PUP) i na mocy wydanej tego samego dnia decyzji została uznana za osobę bezrobotną. W dniu 10 grudnia 2015 r. zawarła z Powiatem , w imieniu którego działał Zastępca Dyrektora PUP , umowę nr [...] w sprawie przyznania środków na podjęcie działalności gospodarczej, w ramach rezerwy Funduszu Pracy na realizację programu na rzecz promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia i aktywizacji zawodowej osób bezrobotnych w wieku 30-50 lat (II tura). W § 3 pkt 3 i 4 ww. umowy A. S. zobowiązała się m. in. do niepodejmowania zatrudnienia w okresie pierwszych 12 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto w § 6 pkt. 2 lit. f zobowiązała się do zwrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania otrzymanych środków wraz z odsetkami ustawowymi w przypadku m. in. podjęcia zatrudnienia w okresie pierwszych 12 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej lub zawieszenia działalności gospodarczej. Zwrot środków zabezpieczono wekslem z poręczeniem wekslowym. Poręczycielami zostali: J. S., M. B. i M. S.

Organ I instancji, po powzięciu informacji z ZUS o podleganiu A. S. obowiązkowemu ubezpieczeniu z tytułu pracy i płatnika składek, tj. w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie , pismem z dnia 24 stycznia 2017 r. wypowiedział warunki umowy z dnia 10 grudnia 2015 r. i wezwał stronę do zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami, jednocześnie informując poręczycieli o zaistniałej sytuacji.

Decyzją z dnia 5 kwietnia 2017 r. organ I instancji, po rozpatrzeniu wniosku strony, orzekł o rozłożeniu ww. środków na podjęcie działalności gospodarczej na 35 rat po 593,59 zł. Decyzję tę Wojewoda utrzymał w mocy decyzją z dnia 28 grudnia 2017 r. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. [...] Wojewódzki Sad Administracyjny w Kielcach, uwzględniając skargę zobowiązanej, uchylił decyzję Wojewody, nakazując ustalić w sposób prawidłowy aktualną sytuację rodzinną i majątkową skarżącej. W dniu 14 czerwca 2018 r. do organu odwoławczego wpłynął odpis prawomocnego wyroku z dnia 5 kwietnia 2018 r. przedtem jednak, w dniu 22 maja 2018 r. A. S. wniosła o umorzenie należności z tytułu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej. W tej sytuacji Wojewoda decyzją z dnia 28 czerwca 2018 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia 5 kwietnia 2017 r. dotyczącą rozłożenia na raty i umorzył postępowanie organu I instancji.

W dniu 23 sierpnia 2018 r. sporządzono protokół przesłuchania strony, która oświadczyła, że zamieszkuje z rodzicami w mieszkaniu o powierzchni 32.80 m², ale prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania. Posiada na utrzymaniu córkę, która wymaga specjalistycznej diety (mleko modyfikowane), nie przedstawiając dokumentów na tę okoliczność. Koszty jej miesięcznego utrzymania wraz z wyżywieniem wynoszą 600 zł. Wnioskodawczymi oświadczyła, że ponosi również koszty z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej: opłaty za telefon - 154,28 zł, Internet - 46,29 zł, czynsz za lokal - 426,56 zł, media - 60,26 zł, składki ZUS - 319,27 zł miesięcznie. Ponadto spłaca kredyt w wysokości 499,12 zł miesięcznie. Otrzymuje miesięcznie dochody w postaci: świadczenia wychowawczego w kwocie 500 zł, alimentów w kwocie 100 zł (nie przedstawiając stosownego wyroku sądowego), świadczenia rodzicielskiego w kwocie 1000 zł wypłacanego przez ZUS w okresie od 5.10.2017 r. do 3.10.2018 r. Dodatkowo strona oświadczyła, że leczy się u lekarza neurologa i ginekologa, lecz nie posiada rachunków na leczenie.

W dniu 28 sierpnia 2018 r. zobowiązana dostarczyła do organu dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym, z którego wynika, że kwota osiąganych dochodów nie uległa zmianie. Wśród stałych miesięcznych wydatków dodatkowo wskazała wydatki na leki i leczenie w wysokości 300 zł, nie przedkładając żadnych dokumentów na ich potwierdzenie. Oświadczyła również, że ma na utrzymaniu 10-miesięczną córkę, która jest na specjalnej diecie – mleko modyfikowane, raz na kwartał wymaga wizyty u ortopedy ze względu na stawy biodrowe. W utrzymaniu pomagają jej rodzice, którzy są osobami niepełnosprawnymi. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ponosi wydatki w kwocie 1006,66 zł.

W dniu 12 września 2018 r. Powiatowa Rada Rynku Pracy negatywnie zaopiniowała wniosek A. S. o umorzenie ww. należności. W odpowiedzi na zawiadomienie o zakończeniu postępowania i prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zobowiązana w piśmie z dnia 26 września 2018 r., które wpłynęło na adres e-mail PUP w dniu 27 września 2018 r., wezwała organ do dokładnego sprawdzenia materiału dowodowego oraz wniosła o wyłączenie pracowników PUP z komisji wydającej decyzję. Ponadto podniosła, że po wizycie lekarskiej w dniu 24 sierpnia 2018 r. ponownie zostały zlecone córce wizyty kontrolne u ortopedy.

Postanowieniem z dnia 27 września 2018 r. organ I instancji odmówił wyłączenia pracowników PUP od udziału w prowadzonym postępowaniu w sprawie umorzenia należności, uznając, że nie zaistniały okoliczności, które mogły wywoływać wątpliwości co do bezstronności pracowników. Następnie wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 28 września 2018 r.

W uzasadnieniu organ I instancji, odnosząc się do każdej z przesłanek umorzenia nienależnie pobranego świadczenia wymienionych w art. 76 ust. 7 pkt 1-4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (dalej "ustawa"), stwierdził, że nie zaistniała przesłanka z pkt 1, ponieważ zobowiązana posiada ruchomości w postaci mebli i urządzeń stanowiących wyposażenie lokalu zajmowanego pod działalność gospodarczą, przedstawiających wartość majątkową. Zdaniem organu nie zaistniała również przesłanka z pkt 2, ponieważ zobowiązana utrzymuje siebie i córkę sama, a jej źródłem dochodu są świadczenia rodzicielskie i wychowawcze oraz alimenty, co łącznie daje kwotę 1600 zł miesięcznie; prowadzona działalność gospodarcza nie przynosi dochodu, ale kwota wydatków na pokrycie kosztów utrzymania zobowiązanej i jej córki obejmuje tylko koszty zaliczone do niezbędnych środków utrzymania, na które składają się utrzymanie z wyżywieniem - 600 zł. Do dyspozycji strony pozostaje kwota 1000 zł, zatem dochodzenie należności nie pozbawi zainteresowanej, ani osoby pozostającej na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania. Organ nie stwierdził też zaistnienia przesłanki z pkt 3, ani przesłanki z pkt 4, ponieważ jeszcze nie zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne.

Organ wyjaśnił, że dalsze utrzymywanie działalności gospodarczej nie przynoszącej dochodów jest tylko i wyłącznie decyzją zainteresowanej, która prowadzi ją na własne ryzyko i obciąża ją samą. Alimenty na dziecko nie zostały potwierdzone orzeczeniem Sądu i w ocenie organu I instancji wskazana kwota alimentów w wysokości 100 zł miesięcznie z przeznaczeniem na utrzymanie dziecka budzi wątpliwości i nie znajduje potwierdzenia w realiach niniejszej sprawy.

W odwołaniu A. S. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego. W jej ocenie sposób prowadzenia postępowania, jak również zachowanie pracowników PUP naruszały zasady etyki zawodowej, były niezgodne z przepisami Kpa oraz przepisami prawa materialnego, postępowanie było prowadzone "bez korzystania z podstawowych środków dostępnych między organami publicznymi", obciążało ją psychicznie, fizycznie i finansowo.

Decyzją z dnia 23 listopada 2018 r., znak: [...], Wojewoda utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Na tę decyzję A. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który prawomocnym wyrokiem z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. [...], uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając, że organ odwoławczy w istocie ograniczył się tylko do oceny prawidłowości decyzji organu I instancji, dokonując tej oceny na tle okoliczności istniejących w dacie orzekania przez ten organ, tj. 28 września 2018 r., mimo że już z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że świadczenie rodzicielskie z ZUS w kwocie 1000 zł miało być wypłacane do dnia 3 października 2018 r. W dacie orzekania przez Wojewodę ww. świadczenie już więc skarżącej nie przysługiwało. Sąd polecił, aby organ II instancji dokonał ponownej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dotyczącego ustalenia sytuacji majątkowej, rodzinnej skarżącej w aspekcie przesłanek przewidzianych w art. 76 ust. 7 ustawy, przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniającego w tym zakresie mające na celu przede wszystkim uaktualnienie danych w złożonych przez skarżącą oświadczeniach, jak również zwrócił się do Rady Rynku Pracy o zajęcie stanowiska.

W odpowiedzi na wezwanie organu A. S. w piśmie z dnia 4 czerwca 2019 r. oświadczyła, że jej sytuacja materialna i rodzinna na dzień 1 czerwca 2019 r. nie uległa zmianie, jest zarejestrowana w PUP bez prawa do zasiłku. Jako dochód wskazała świadczenie 500+ i 100 zł alimentów. Wydatki pokrywane są z emerytury i renty rodziców.

W piśmie z dnia 17 czerwca 2019 r. PUP poinformował, że w dniu 16 października 2018 r. wezwał A. S. i poręczycieli do zapłaty weksla w terminie do 26 października 2018 r. W dniu 30 listopada 2018 r. Sąd Rejonowy , uwzględniając pozew Powiatu o zapłatę sumy z weksla, nakazał A. S. i poręczycielom zapłacić solidarnie na rzecz powoda kwotę 22.318,21 zł z odsetkami ustawowymi oraz 2679 zł kosztów procesu. Postanowieniem z dnia 4 stycznia 2019 r. Sąd Rejonowy , po rozpatrzeniu zarzutów A. S. i M. B. i J. S., wstrzymał wykonanie nakazu zapłaty w stosunku do tych osób. Nakaz zapłaty uprawomocnił się zaś w stosunku do M. S., co do którego wszczęto postępowanie egzekucyjne. Na dzień 7 czerwca 2019 r. do spłaty pozostaje 19.288,09 zł.

PUP poinformował ponadto, że A. S. podjęła staż na stanowisku nauczyciela przedszkola na okres 6 miesięcy od dnia 6 czerwca 2019 r. w Fundacji P.. Z tytułu odbywania stażu otrzymuje stypendium w wysokości 1033 zł netto miesięcznie. Pracodawca zobowiązał się do jej zatrudnienia po zakończeniu stażu na okres 3 miesięcy na umowę o pracę w wymiarze jednego etatu.

W dniu 1 lipca 2019 r. Powiatowa Rada Rynku Pracy podjęła uchwałę nr 3/2019 o negatywnym zaopiniowaniu wniosku A. S. o umorzenie należności. Z uwagi na tę opinię oraz aktualną sytuację materialną strony, w tym okoliczność podjęcia stażu z gwarancją zatrudnienia, organ odwoławczy uznał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia przedmiotowych należności. Jego zdaniem spłata zadłużenia jest w niniejszej sprawie możliwa przy zastosowaniu innych form ulgi w spłacie, jak rozłożenie na raty.

W skardze do tut. Sądu A. S. zarzuciła organowi II instancji naruszenie przepisów postępowania, tj. przedstawianie nieprawdy, brak kontroli i działań na zgłaszane nieprawidłowości w PUP , stronniczość, działanie na szkodę skarżącej i poręczycieli, niedopełnienie obowiązków w postępowaniu. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie ostatecznej decyzji przez Sąd, nałożenie kar porządkowych na Wojewodę i PUP, wydanie ostatecznej decyzji o naprawieniu szkody wyrządzonej przez PUP, zawiadomienie organów do zwalczania przestępstw gospodarczych w jednostkach publicznych o umowie zawartej przez skarżącą z PUP.

W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że jej umowa z PUP z dnia 10 grudnia 2015 r. nie została zawarta przez Dyrektora PUP P. O., a przez stażystkę, M. P., działającą bez umocowania, co wyszło na jaw w toku postępowania przed Sądem Rejonowym . Dodatkowo, weksel in blanco dołączony do umowy z dnia 10 grudnia 2015 r. powinien być wystawiony w dniu pierwszego wezwania do zapłaty, tj. w roku 2017. PUP tego nie zrobił, co było działaniem umyślnym na szkodę skarżącej i poręczycieli. Obecnie toczy się wobec Starosty i PUP postępowanie prowadzone przez Prokuraturę oraz postępowanie sądowe.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. skarżąca złożyła pismo uzupełniające skargę, w którym zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

a) art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy poprzez jego błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że dochodzenie całości należności nie pozbawi skarżącej niezbędnych środków utrzymania;

b) art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy poprzez jego niezastosowanie, pomimo że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przyznanych środków, przewyższającej wydatki egzekucyjne;

c) art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie, pomimo że majątek skarżącej nie przedstawia żadnej wartości likwidacyjnej;

d) art. 76 ust. 1 pkt 4 poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy skarżąca nie została właściwie pouczona o okolicznościach powodujących ustanie prawa do pobierania stypendium stażowego;

e) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego;

f) art. 80 Kpa poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego;

g) art. 138 § 2 poprzez jego niezastosowanie;

h) art. 8 Kpa poprzez nierealizowanie zasady prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej;

i) art. 107 § 3 Kpa poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji;

j) art. 11 poprzez niedostateczne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.

Dalej podniosła, że jej koszty utrzymania z wyżywieniem w toku postępowania wynosiły 600 zł miesięcznie. Do tego dochodziły koszty prowadzenia działalności gospodarczej (telefon - 154,28 zł, Internet - 46,29 zł, czynsz za lokal - 426,56 zł, media - 60,26 zł, ZUS - 319,27 zł) i raty kredytu (499,12 zł). Na dochody składały się zaś: świadczenie 500+, alimenty 100 zł, świadczenie rodzicielskie 1000 zł, pobierane do 3 października 2018 r. Koszty leczenia i leków oceniła na 300 zł. Obecnie sytuacja materialna skarżącej uległa dalszemu pogorszeniu. Na dochód składają się: świadczenie 500+, alimenty 100 zł i staż 1033 zł. Koszty miesięczne to: telefon 80,07 zł, Internet 46,29 zł, rata kredytu 580,14 zł, telefon z Internetem 131,02 zł, wyżywienie 900 zł, środki higieniczne dla córki 200 zł, mleko modyfikowane 120 zł. Dodatkowo wskazała wydatki na kurtkę i buty dla córki 200 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa).

Z części historycznej uzasadnienia wynika, że kwestia umorzenia należności z tytułu zwrotu jednorazowo przyznanych A. S. środków na podjęcia działalności gospodarczej w ramach umowy z dnia 10 grudnia 2015 r. była już przedmiotem postępowania przed Wojewodą , a jego decyzja z dnia 23 listopada 2018 r. utrzymująca w mocy odmowną decyzję organu I instancji została uchylona prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z dnia 21 lutego 2019 r., sygn. [...]. Zgodnie z art. 153 Ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W przywołanym wyroku Sąd zobowiązał Wojewodę do ponownego ustalenia sytuacji majątkowej, rodzinnej skarżącej w aspekcie przesłanek przewidzianych w art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2018 r. poz. 1265 ze zm.), dalej "ustawa", poprzez przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie mającego na celu przede wszystkim uaktualnienie danych oraz zwrócenie się do Rady Rynku Pracy o zajęcie stanowiska.

W ocenie Sądu Wojewoda, ponownie rozpatrując odwołanie A. S., zastosował się do wytycznych zawartych w wyroku z dnia 21 lutego 2019 r., mianowicie ustalił aktualną sytuacją majątkową, rodzinną strony, a nadto zwrócił się do Rady Rynku Pracy o zajęcie stanowiska. Przeprowadzone ponownie postępowanie odwoławcze nie budzi wątpliwości w aspekcie wymogów z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa.

Zgodnie z art. 76 ust. 7 ustawy starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Użycie przez ustawodawcę sformułowania "może umorzyć" oznacza, że nawet w sytuacji, gdyby skarżąca spełniała kryteria umorzenia zaległości, organy administracji mają jedynie możliwość, a nie obowiązek, umorzenia świadczeń w trybie ww. przepisu. Decyzja wydawana w tym trybie ma bowiem charakter decyzji uznaniowej, charakteryzującej się zatem tym, że po ustaleniu przez organ spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek warunkujących wydanie decyzji, po stronie organu administracji brak jest obowiązku uwzględnienia wniosku. Organ ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia i może odmówić umorzenia, jeśli w jego ocenie jest to słuszne i celowe w świetle ustalonych okoliczności faktycznych. Trzeba równocześnie mieć na uwadze, że orzekanie przez organy administracji w ramach uznania nie oznacza dowolności w rozstrzyganiu sprawy, ale musi wynikać z okoliczności rozpatrywanej sprawy, ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego. Obowiązkiem każdego organu administracji jest staranne wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji.

Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję uznaniową sprowadza się do oceny prawidłowości postępowania prowadzonego przez organy oraz oceny formalnej prawidłowości decyzji. Sąd ocenia m.in. czy organ podejmujący decyzję prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, tj. czy nie jest dowolna.

W rozpoznawanej sprawie organ badał wystąpienie każdej z przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy. Organ przeprowadził analizę aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej, na podstawie dowodów dostarczonych przez samą skarżącą oraz informacji z PUP . W piśmie z dnia 4 czerwca 2019 r. skarżąca oświadczyła, że jej sytuacja materialna i rodzinna nie uległa zmianie, jest zarejestrowana w PUP bez prawa do zasiłku. Jako dochód wskazała świadczenie 500+ i 100 zł alimentów. Wydatki pokrywane są z emerytury i renty rodziców. W piśmie z dnia 17 czerwca 2019 r. PUP poinformował zaś, że skarżąca od dnia 6 czerwca 2019 r. podjęła staż na stanowisku nauczyciela przedszkola na okres 6 miesięcy w Fundacji P. Z tytułu odbywania stażu otrzymuje stypendium w wysokości 1033 zł netto miesięcznie. Pracodawca zobowiązał się do jej zatrudnienia po zakończeniu stażu na okres 3 miesięcy na umowę o pracę w wymiarze jednego etatu. W związku z ww. oświadczeniem skarżącej, należało przyjąć, że aktualne są jej wyjaśnienia złożone w dniu 23 sierpnia 2018 r. oraz w dodatkowym oświadczeniu z dnia 28 sierpnia 2018 r.

W świetle powyższego, w ocenie Sądu nie sposób dopatrzeć się wadliwości w postępowaniu Wojewody, które, mając na uwadze przede wszystkim fakt podjęcia przez skarżącą stażu z gwarancją zatrudnienia oraz negatywną opinię Powiatowej Rady Rynku Pracy co do umorzenia należności, odmówił ich umorzenia. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że w sytuacji osiągania stałych, regularnych dochodów (staż, świadczenie 500+, alimenty), dochodzenie należności mogłoby pozbawić skarżącą albo jej córkę niezbędnych środków utrzymania. Brak jest też podstaw do stwierdzenia, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z akt sprawy wynika, że jeden z poręczycieli wskutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego spłaca zadłużenie.

Oceniając sytuację osoby wnioskującej o umorzenie należności z punktu widzenia przesłanki wymienionej w art. 76 ust. 7 pkt 2 ww. ustawy, trzeba mieć na względzie możliwość pozbawienia jej niezbędnych, a nie subiektywnie niewystarczających środków utrzymania. Dochody, z których utrzymuje się wnioskodawczyni, mogą bowiem nie być wystarczające do zaspokojenia określonych przez nią potrzeb, nie oznacza to jednak, że są to "niezbędne środki utrzymania" w rozumieniu ww. przepisu. Zwrot "niezbędne środki utrzymania" nie został zdefiniowany w ustawie. Dla oceny tej przesłanki należy posiadane przez wnioskodawczyni środki utrzymania oceniać na tle wysokości najniższej emerytury, której wysokość w dacie wydania zaskarżonej decyzji wynosiła 1029,80 zł miesięcznie (Komunikat Prezesa ZUS z dnia 20 lutego 2018 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent, M.P. z 2018 r. poz. 216). Pogląd taki został wyrażony w orzecznictwie sądów administracyjnych wprawdzie na gruncie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017 r. poz. 1383 ze zm.), jednak z uwagi na tożsamość wymienionej w nim przesłanki przyznania świadczenia w drodze wyjątku, w sytuacji braku "niezbędnych środków utrzymania" znajduje on zastosowanie w niniejszej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2007 r, sygn. I OSK 1112/06).

W rozpoznawanej sprawie nie zachodziły w odniesieniu do skarżącej i jej córki żadne nadzwyczajne okoliczności, przemawiające za umorzeniem przedmiotowych należności, tj. ciężka choroba, niepełnosprawność, bądź inne zdarzenie losowe wymagające znacznych nakładów finansowych. Skarżąca wskazała wprawdzie, że wydaje na leczenie 300 zł miesięcznie, ale nie przedstawiła żadnych rachunków na potwierdzenie tej okoliczności. Realizacja prywatnych zobowiązań skarżącej wynikających z umowy kredytowej nie może korzystać z pierwszeństwa względem możliwości dochodzenia zwrotu jednorazowo przyznanych środków finansowych na podjęcie działalności gospodarczej. Umorzenie całej kwoty zadłużenia naraziłoby interes społeczny na bezpodstawne uszczuplenie środków finansowych Funduszu Pracy oraz Europejskiego Funduszu Społecznego.

Nie można tracić z pola widzenia tego, że skarżąca ze środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej zakupiła komputer (laptop), meble i urządzenia biurowe (faktury VAT: tom I akt adm. k. 49-73). Rzeczy te stały się jej własnością, a zatem obiektywnie otrzymała trwałe przysporzenie majątkowe. Nabyte sprzęty mogły zostać spieniężone by choćby częściowo pokryć zobowiązania wobec PUP. W obecnym czasie, kiedy rynek pracy jest coraz korzystniejszy dla pracowników, o czym świadczy podjęcie stażu przez samą skarżącą z gwarancją zatrudnienia, nie jest niczym szczególnym oczekiwanie, by pełnosprawna, młoda jeszcze osoba (ur. w 1984 r.), podjęła wysiłek w celu zwiększenia dochodów swojej rodziny i zwrotu otrzymanych środków publicznych. Skarżąca, składając wniosek o umorzenie należności w całości, nie podjęła nawet próby zwrotu środków choćby w części, wniosek o rozłożenie należności na raty wycofała. Pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącej na obecnym etapie byłoby więc przedwczesne.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.