Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 976/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2018-12-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3, ust. 3 a
journal: Dz.U. 2017 poz 1778
law: Ustawa  z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 22 lutego 2018 r. T.G. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, powołując się na chorobę matki oraz na brak majątku, z którego można egzekwować zaległe należności.

Decyzją z dnia 25 maja 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił wnioskodawcy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek.

W dniu 19 czerwca 2018 r. T.G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o zaprzestanie naliczania odsetek do momentu zakończenia postępowania w powyższej sprawie. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie nie dołączył nowych dokumentów.

Decyzją z dnia 23 sierpnia 2018 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (dalej w skrócie zwany Zakładem lub organem) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 25 maja 2018 r.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że na podstawie przedłożonej dokumentacji ustalono, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami; mama wnioskodawcy jest po operacji kręgosłupa, a T.G. przebywa aktualnie w zakładzie karnym. Z poczynionych ustaleń wynika, że wnioskodawca posiada zadłużenie wobec "A" S.A. w kwocie 9.730,76 zł, które jest spłacane w wysokości 20 zł miesięcznie. Dalej organ podał, że podczas odbywania kary pozbawienia wolności, T.G. jest zatrudniony od 22 maja 2017 r. i jego przychód brutto w maju 2017 r. wyniósł 619,32 zł, akumulacja 93,27 zł, w czerwcu 2017 r. - 1.524,48 zł, akumulacja 174,14 zł, we wrześniu 2017 r. - 1.524,48 zł, akumulacja 168,83 zł, w październiku 2017 r. - 1.919,16 zł, akumulacja 168,83 zł, w listopadzie 2017 r. - 1.400,00 zł, akumulacja 170,22 zł, w grudniu 2017 r. - 2.000,32 zł, akumulacja 170,22 zł, w styczniu 2018 r. - 2.100,00 zł, akumulacja 170,22 zł, w lutym 2018 r. - 1.785,68 zł, akumulacja 180,67 zł.

Organ wskazał również, że T.G. prowadził działalność gospodarczą od 10 lipca 2014 r., działalność ta została zawieszona z dniem 9 czerwca 2015 r. i wykreślona w dniu 16 czerwca 2017 r. Organ podkreślił również, że należności z tytułu składek nie były opłacane od początku prowadzenia działalności gospodarczej. Z ustaleń Zakładu wynika także, iż mama wnioskodawcy pobiera świadczenie emerytalne oraz wynagrodzenie za pracę, natomiast ojciec jest osobą pobierającą zasiłek przedemerytalny. Ponadto organ zaznaczył, że prowadzone postępowanie egzekucyjne jest nieskuteczne.

W kontekście przedstawionej sytuacji majątkowej organ doszedł do wniosku, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona żadna z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017, poz. 1778 t.j.) – dalej w skrócie zwanej u.s.u.s. Zdaniem Zakładu nie wystąpiły również żadne okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie należności z tytułu składek w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365) – dalej w skrócie zwanego Rozporządzeniem. W ocenie Zakładu w chwili obecnej nie zachodzą przesłanki, kwalifikujące do umorzenia należności z uwagi na indywidualną sytuację wnioskodawcy lub interes publiczny. T.G. wykonuje bowiem pracę w czasie odbywania kary pozbawienia wolności. Wnioskodawca nie przedstawił przy tym dokumentów, które określają, że z powodu opieki nad chorą matką nie może podjąć zatrudnienia. Wnioskodawca nie przedstawił również żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że jest osobą całkowicie i trwale niezdolną do pracy, bądź że stwierdzono przeciwwskazania do jej podjęcia i wykonywania. Zdaniem organu przedłożona dokumentacja nie wskazuje, aby sytuacja w jakiej znajduje się wnioskodawca spełniała zaistnienie przesłanki ważnego interesu czy interesu publicznego.

Za odmową umorzenia przemawia także fakt, że zaniedbanie w tym zakresie dotyczy całego okresu prowadzania działalności, a zatem w sposób rażący wnioskodawca uchybił obowiązkowi systematycznego opłacania składek. Zgromadzony materiał w sprawie nie potwierdza ponadto, aby powstanie zadłużenia było następstwem szczególnego zdarzenia.

Zdaniem Zakładu umorzenie należności byłoby działaniem przedwczesnym i niesłusznym, gdyż T.G. jest zdolny do podjęcia pracy i spłacania zaległych należności w układzie ratalnym, dostosowanym do możliwości płatniczych wnioskodawcy. Jednocześnie stwierdzono, że choroba matki wnioskodawcy nie jest przesłanką kwalifikującą do umorzenia długu, gdyż nie zostało wykazane, aby opieka sprawowana w przyszłości miała spowodować trwałą niezdolność do pracy.

Organ nie przychylił się także do prośby wnioskodawcy o nienaliczanie odsetek aż do momentu zakończenia postępowania.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T.G., nie zgadzając się z zaskarżonym rozstrzygnięciem zwrócił się o wnikliwe zapoznanie się z argumentami przedstawionymi we wniosku. Wnioskodawca stwierdził, że przedstawione fakty i dokumenty powinny wystarczyć do pozytywnego rozpatrzenia wniosku.

W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawą prawną zaskarżonej decyzji były przepisy art. 28 ust. 1-3a u.s.u.s. oraz § 3 Rozporządzenia. Przepisy te określają przypadki, w razie zaistnienia których możliwe jest umorzenie należności składkowych w całości bądź w części. I tak, należności te mogą zostać umorzone w razie stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.) lub w uzasadnionych przypadkach pomimo braku całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.).

Sytuacje, w których zachodzi całkowita nieściągalność przewidziane zostały w ust. 3 cyt. artykułu. Z kolei co do możliwości umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a cyt. ustawy, to szczegółowe zasady umorzenia określone zostały w powołanym już Rozporządzeniu, w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 tego aktu prawnego.

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1. u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a.

W art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca sprecyzował przypadki całkowitej nieściągalności, o której mowa w ust. 2. I tak, całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r. poz. 2171, 2260 i 2261 oraz z 2017 r. poz. 791);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie ma charakter wyczerpujący, a tym samym stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tej normie, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec ZUS zadłużenia. Jednak nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tej ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Jednocześnie w przypadku stwierdzenia braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy, pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

W okolicznościach niniejszej sprawy Zakład uznał, że nie można stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności. Organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności, o jakich mowa w przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W szczególności w zaskarżonej decyzji zwrócono uwagę, że wobec wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, które mogłyby skutkować umorzeniem zobowiązania. Ponadto uprawniony do oceny sytuacji majątkowej i finansowej dłużnika organ egzekucyjny nie stwierdził, że obciążające skarżącego zobowiązania są niemożliwe do wyegzekwowania z powodu braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, bądź z uwagi na brak możliwości uzyskania kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ wziął również pod uwagę fakt, że nawet pomimo przebywania w zakładzie karnym, strona uzyskiwała przychody dające realną możliwość zaspokojenia istniejących zaległości, choćby poprzez zastosowanie ratalnego systemu spłat.

W związku z powyższym stwierdzić należy, że organ prawidłowo ocenił, że w przedmiotowej sprawie istnieje możliwość skutecznego wyegzekwowania należności, a więc nie ma podstaw prawnych do wydania decyzji umarzającej należności z tytułu składek.

Jak już podkreślono, alternatywnie wobec wskazanych przesłanek organ może dokonać umorzenia należności z tytułu składek, gdy zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., który daje możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia, ale wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Przepis ten odsyła do rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

W myśl § 3 ust. 1 pkt 1-3 ww. Rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

W tym miejscu należy podkreślić, że przywołany wyżej przepis Rozporządzenia daje organowi administracyjnemu - podobnie jak w przypadku stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności, o jakiej mowa w art. 28 u.s.u.s., możliwość, a nie obowiązek umorzenia zaległości. To w gestii uznania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pozostaje więc, czy przy zaistniałym stanie faktycznym za zasadne uzna umorzenie należnych świadczeń. Co ważne, przepis § 3 ust. 1 Rozporządzenia nakłada na wnioskodawcę (zainteresowanego) ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną.

Ponadto przychylić się należy do poglądu wyrażonego w wyroku NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GSK 884/08, że podstawa umorzenia należności ZUS została stworzona dla "uzasadnionych przypadków" (art. 28 ust. 3a u.s.u.s) - a zatem wyjątkowych, a nawet drastycznych, powstałych z przyczyn całkowicie obiektywnych (niezależnych od dłużnika).

Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie Zakład dysponował określonym materiałem dowodowym zaoferowanym przez skarżącego. W ocenie Sądu, organ stwierdzając, że w wypadku skarżącego nie zaistniały podstawy do umorzenia należności z tytułu składek, nie naruszył cytowanych przepisów prawa materialnego.

Jak wskazano wyżej, umorzenie należności z tytułu składek jest wyjątkiem, który może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, kiedy przesłanki umorzenia zostały wykazane w sposób niewątpliwy. Tymczasem w sprawie niniejszej nie zostało wykazane, że jakakolwiek forma spłat pociągnie za sobą niemożliwe do akceptacji skutki dla skarżącego. Skarżący uzasadniał żądanie w zakresie umorzenia należności na ubezpieczenia społeczne problemami natury finansowej oraz zdrowotnej, związanej z koniecznością opieki nad chorym członkiem najbliższej rodziny. Organ orzekający wziął pod uwagę podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności i w ocenie Sądu, w prawidłowy sposób dokonał ich oceny, logicznie i przekonująco argumentując swoje stanowisko.

Należy odnotować, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoimi rodzicami przy czym mama wnioskodawcy jest po operacji kręgosłupa. Z poczynionych ustaleń wynika również, że wnioskodawca posiada zadłużenie wobec "A" S.A. w kwocie 9.730,76 zł, które jest spłacane w wysokości 20 zł miesięcznie. T.G., pomimo przebywania w zakładzie karnym w okresie od maja 2017 roku do lutego 2018 roku uzyskiwał wynagrodzenie z tytułu wykonywanej pracy. Z przedstawionej przez skarżącego dokumentacji wynika ponadto, że mama wnioskodawcy pobiera świadczenie emerytalne oraz wynagrodzenie za pracę, natomiast ojciec jest osobą pobierającą zasiłek przedemerytalny.

Organ podkreślił, że pomimo akcentowanej przez skarżącego trudnej sytuacji finansowej spłaca swoje zobowiązania wobec innego podmiotu. W tej sytuacji podzielić należało pogląd, że brak jest racjonalnych powodów do przyjęcia, że inne zobowiązania skarżącego mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zdaniem Sądu, należy zgodzić się z organem, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja materialno - bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia mu spłatę całości zaległych należności. Nie stwierdzone zostało również, aby T.G. był pozbawiony w sposób trwały możliwości zarobkowania, a tym samym istnieje nadal możliwość, jak ujął to organ, podjęcia próby spłaty zadłużenia w dogodnym systemie ratalnym.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odnotował również, że skarżący nie udowodnił, że w związku z koniecznością sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiony zostanie możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności. Co więcej, jak zwrócił na to uwagę Zakład, rodzice skarżącego posiadają stałe źródło dochodów co nie wyklucza tym samym możliwości zaspokojenia ich potrzeb w tym i tych, które związane są z zapewnieniem właściwej opieki w stanach chorobowych.

W tym zakresie podnieść należy, że przesłanki umorzenia z § 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia, muszą być spełnione kumulatywnie, to znaczy, że przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego płacenie należności.

W odniesieniu do tej przesłanki podkreślenia wymaga, że podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek nie jest sam fakt sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, a jedynie taki stan, który będzie w skutkach prowadzić do braku możliwości uzyskiwania przez zobowiązanego przychodów, możliwych do przeznaczenia na spłatę należności. W kontekście powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie udowodnił, aby konieczność sprawowania opieki nad swoją matką skutkowała pozbawieniem go możliwości zarobkowania tak, że nie będzie w stanie uzyskiwać przychodów, z których możliwe byłoby zaspokojenie istniejących zaległości. Skoro zatem skarżący nie wykazał, że po jego stronie zaszły przesłanki otwierające możliwość rozważenia umorzenia zaległości, to rozstrzygnięcie organu należało uznać za poprawne.

Wymaga zaakcentowania, że ustawowym obowiązkiem Zakładu jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Jeżeli zatem, tak jak w badanej sprawie, istnieje możliwość wyegzekwowania zaległych należności a umorzenie zaległości przy braku przesłanki całkowitej nieściągalności jest zastrzeżone jedynie dla sytuacji szczególnie krytycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia oraz inne względy społeczne i znikome źródło przychodów na utrzymanie jest niemożliwe wywiązanie się strony ze zobowiązań wobec ZUS, których zaistnienia zainteresowany nie wykazał, to negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne.

Podzielić przy tym należy pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2051/13, iż świetle art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną - nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek wymienionych w § 3 Rozporządzenia będących podstawą dla organu rentowego do wydania decyzji o umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim jako wnioskodawcy.

W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych zdaniem Sądu organ dostatecznie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, tj. w takim zakresie, w jakim było to możliwe zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Organ uwzględnił wszystkie okoliczności podane przez skarżącego oraz okoliczności wynikające z danych będących w posiadaniu organu. Stan faktyczny sprawy będący podstawą rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości i nie był też przez stronę skarżącą kwestionowany. Okoliczność, że strona skarżąca nie zgadza się z oceną sytuacji majątkowej i rodzinnej dokonaną przez organ nie oznacza jednak, że z tej przyczyny wydana decyzja jest wadliwa. Wadliwości tej można byłoby upatrywać, gdyby organ dokonał oceny istniejącego materiału dowodowego w sposób dowolny, a analiza ta nie zostałaby wsparta żadną argumentacją. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie nastąpiła, albowiem Zakład ocenił zebrany materiał dowodowy w sposób kompletny, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, co znalazło wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, czyniąc tym samym zadość art. 107 § 3 k.p.a.

Końcowo należy również podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie akcentowano, że ZUS jako dysponent środków publicznych oceniając istnienie przesłanek umorzenia składek zobligowany jest do uwzględnienia interesu publicznego, a nie tylko interesu indywidualnego wnioskodawcy. W wyroku z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 60/10 NSA przyjął, że nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. Wynika to z faktu, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem dysponującym środkami publicznymi, a zatem interes społeczny jest czynnikiem, który musi być brany pod uwagę, a nie tylko interes indywidualny.

Podsumowując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Sytuacja finansowa skarżącego w kontekście przywołanych wyżej przepisów, regulujących zasady umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, została oceniona należycie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z uwzględnieniem interesów, publicznego i indywidualnego skarżącego oraz stanu faktycznego, ustalonego w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Wnioski wyprowadzone z tej oceny nie noszą znamion dowolności.

Na marginesie należy dodać, że zmiana sytuacji skarżącego i wystąpienie nowych okoliczności, może stanowić podstawę do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie przedmiotowych należności, i to nawet w sytuacji, gdy pierwotnie wydana w tym przedmiocie decyzja, była decyzją negatywną dla strony. Rozstrzygnięciom tym nie towarzyszy bowiem walor res iudicata, co oznacza możliwość wielokrotnego występowania z wnioskiem i skutkuje obowiązkiem jego rozpatrzenia przez organ administracji z uwzględnieniem aktualnej sytuacji zobowiązanego (materialnej, zdrowotnej, rodzinnej).

Sąd zgadza się także z zawartym w decyzji stwierdzeniem, że brak było podstaw do zaprzestania naliczania odsetek aż do momentu zakończenia postępowania. Zgodnie z art. 23 u.s.u.s. od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i wysokości określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Wprawdzie w przepisie art. 54 § 1 pkt 1- 8 Ordynacji podatkowej wskazane zostały okresy, w których dochodzi do obligatoryjnego zaniechania ich naliczania, jednakże żadna z sytuacji opisanych w przepisie nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie żaden przepis Ordynacji podatkowej nie przewiduje możliwości uznaniowego zaprzestania naliczania odsetek za zwłokę co oznacza, że organ nie mógł pozytywnie zastosować się do wniosku strony. Wobec braku wyraźnego w tej mierze unormowania, zaniechanie naliczania odsetek stanowiłoby o rażącym naruszeniu prawa przez organ.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, oddalił ją na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302).