Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1356/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2017-04-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 11 f ust. 1 pkt 6, art. 12 ust. 4f
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
article: art. 97 par. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Dorota Apostolidis (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 1098/14 w sprawie ze skargi B. W. na postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...], 2. zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz B. W. kwotę 660 (sześćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Rz1098/14, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. W. na postanowienie Wojewody P. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego, w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, oddalił skargę.

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawych sprawy:

Wojewoda P. postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...] kwietnia 2013 r., Nr [...], wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 100 § 1 k.p.a., w przedmiocie zawieszenia postępowania, w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...],o pow. [...]ha, obrębu ewid. Nr [...] R., objętą księgą wieczystą nr [...], przejętą z mocy prawa na rzecz Gminy Miasta R., na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w postaci budowy publicznej drogi [...] i [...], łączącej ulicę S. z ulicą P. w R.. W uzasadnieniu organ podniósł, że przed Sądem Rejonowym w R. toczy się, na skutek pozwu Gminy Miasto R., postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej Nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym (sygn. akt [...]), a zakończenie tego postępowania jest niezbędne w celu ustalenia podmiotu uprawnionego do otrzymania odszkodowania z tytułu przejęcia przez Gminę Miasto R. prawa własności działki odpowiadającej obecnie działce nr [...].

W ocenie organu, w sprawie zachodzi zależność, o której mowa w art. 97 § 1

pkt 4 k.p.a., a zatem występuje zagadnienie prawne uzasadniające zawieszenie postępowania, bowiem orzeczenie sądu powszechnego doprowadzi treść księgi wieczystej Nr [...] do zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, wskazując właściciela działki nr [...], a tym samym stronę postępowania odszkodowawczego. Organ podkreślił, że wprawdzie odszkodowanie przysługuje podmiotom ustalonym w postępowaniu o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi, nie oznacza to jednak bezwarunkowego obowiązku wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania wówczas, gdy pojawiają się wątpliwości co do stanu prawnego nieruchomości, które są w trakcie wyjaśniania. Wojewoda P. zwrócił uwagę, że w dziale II przedmiotowej księgi wieczystej, wpisane jest ostrzeżenie o toczącym się postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Tego rodzaju wpis wyłącza rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych i powoduje, że ujawnione w księdze prawo, którego ostrzeżenie dotyczy nie korzysta już z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Do momentu zatem doprowadzenia do zgodności w powyższym zakresie i ewentualnego wykreślenia przedmiotowej wzmianki, organ ustalający odszkodowanie nie ma możliwości prawidłowego ustalenia stron w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie B. W. wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je rozstrzygnięciem organu I instancji, z powodu naruszenia art. 12 ust. 3 i ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ( Dz.U. Nr 80, poz.721, dalej również jako specustawa), poprzez niezastosowanie oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez zaniechanie uchylenia postanowienia organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy. B. W. powołując się na regulacje zawarte w art. 11f ust. 1 pkt 6 oraz art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. podniosła, że z chwilą ostateczności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] maja 2011r., własność nieruchomości - działki nr [...] przeszła z mocy prawa na Gminę Miasto R., a odszkodowanie za tę nieruchomość przysługuje dotychczasowym właścicielom, a zatem tym, którym przysługiwała własność w chwili ostateczności wymienionej decyzji. Z uwagi

na powyższe i fakt, że to wnosząca skargę była właścicielką działki nr [...] w dniu,

w którym decyzja z dnia [...] maja 2011 r. stała się ostateczna, zawieszenie niniejszego postępowania nie jest zasadne. Skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcie w sprawie

o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ustala stan własności na dzień wydania wyroku, nie zaś wstecz, dlatego też wyrok w sprawie

z uwagi, na którą zawieszono niniejsze postępowanie, nie będzie miał na to postepowanie jakiegokolwiek wpływu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę podnosząc, że jest ona bezzasadna.

Sąd meriti wskazał, że instytucja zawieszenia postępowania ma charakter wyjątkowy, stanowiąc odstępstwo od zasady ciągłości postępowania administracyjnego. Taki szczególny charakter przejawił się tym mocniej w przypadku procedowania na gruncie specustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. Zakłada ona bowiem uproszczenie procedur mających na celu przygotowanie i realizację inwestycji, w tym sprawne postępowanie w sprawie ustalenia należnego odszkodowania za przejęte pod drogi przez Skarb Państwa czy też jednostkę samorządu terytorialnego grunty. Oznacza to konieczność zachowania przez organy należytej ostrożności przy zamiarze przerwania toku prowadzonego postępowania.

Sąd meriti podał, że w niniejszej sprawie podstawę prawną zawieszenia postępowania stanowił art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., przewidujący tego rodzaju przerwę

w razie wystąpienia tzw. kwestii prejudycjalnej. Można o niej mówić, gdy w toku postępowania administracyjnego wyłoni się określone zagadnienie wstępne, a jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, przy czym rozstrzygnięcie to musi być uprzednie, tj. musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji

w postępowaniu głównym. Poza tym, niezbędne jest istnienie zależności pomiędzy wyjaśnieniem zagadnienia wstępnego a rozpoznaniem prowadzonej przez organ sprawy. Sąd Wojewódzki wskazał, że spełnienie wymienionych wyżej warunków –

tj. wystąpienia zagadnienia wstępnego nie pozostawia organowi wyboru co do sposobu postępowania, bowiem podana przyczyna zawieszenia postępowania ma bowiem obligatoryjny charakter.

W ocenie Sądu meriti, w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, przerwanie toku postępowania było zasadne. Dotyczy ono mianowicie ustalenia odszkodowania w związku z przejęciem przez Gminę Miasto R. m. in. działki nr [...] na potrzeby realizacji inwestycji drogowej. Przejęcie to nastąpiło w trybie unormowań powołanej wyżej specustawy drogowej. W art. 12 ust. 4a, ust.4b i ust. 4f przewiduje ona, że za nieruchomości, które z mocy prawa (z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna) stają się własnością Skarbu Państwa bądź właściwej jednostki samorządu terytorialnego - dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe należy się odszkodowanie. Motywując skorzystanie w sprawie z instytucji zawieszenia postępowania, organy słusznie w ocenie Sądu I instancji zwróciły uwagę na fakt zainicjowania przed Sądem Rejonowym w R. postępowania (sygn. akt I [...]) dotyczącego uzgodnienia treści działu II księgi wieczystej nr [...] (dotyczącego osoby właściciela) z rzeczywistym stanem prawnym.

Sąd Wojewódzki podkreślił, że zapewnieniu maksymalnego bezpieczeństwa obrotu prawnego służy wyrażona w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707 ze zm. dalej jako u.k.w.h.) zasada,

że księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Z ujawnieniem w księdze wieczystej stanu prawnego związane jest istnienie dwóch domniemań. Przepis art. 3 u.k.w.h. stanowi mianowicie, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (ust. 1), zaś prawo wykreślone nie istnieje (ust. 2). Do obalenia domniemań z art. 3 u.k.w.h. prowadzi wytoczenie powództwa w oparciu o art. 10 ust. 1 u.k.w.h. o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W razie wystąpienia z tego rodzaju powództwem, w ramach zabezpieczenia roszczenia powoda, możliwe jest nakazanie wpisania w księdze wieczystej ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu (art. 10 ust. 2 u.k.w.h.). Sąd meriti podkreślił,

że ostrzeżenie takie wprawdzie nie obala domniemania wynikającego z art. 3 u.k.w.h, jednak wyłącza ono rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, zwracając uczestnikom obrotu prawnego uwagę na potencjalną niezgodność pomiędzy ujawnionym w księdze a faktycznym stanem prawnym. Sygnalizuje zatem, że stan prawny nieruchomości ujawniony w księdze wieczystej uległ lub może ulec zmianie,

w związku z czym nie można żywić pełnego zaufania do informacji zamieszczonych

w takiej księdze.

W ocenie Sądu Wojewódzkiego wobec wpisania w księdze wieczystej

nr [...] ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu, dotyczącym uzgodnienia treści tej księgi z rzeczywistym stanem prawnym, pojawiła się ewidentna wątpliwość co do wiarygodności zawartych w niej danych o stanie prawnym nieruchomości. Tymczasem tego rodzaju dane jak to, komu przysługuje prawo własności działki nr [...], to kwestia o zasadniczym dla niniejszej sprawy znaczeniu, określająca podmiot uprawniony do otrzymania odszkodowania ze specustawy drogowej. Ze względu więc na to, że nie można ustalić istnienia wszystkich wynikających z przepisów prawa przesłanek do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, zadaniem Sądu I instancji prawidłowo tak Prezydent Miasta R., jak i Wojewoda P. przyjęli, że wystąpiła w sprawie zależność, o której mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Dopiero bowiem poczynienie istotnych w sprawie ustaleń podmiotowych, a zatem w zakresie właściciela działki nr [...], pozwoli na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy o odszkodowanie.

Sąd Wojewódzki zauważył, że kryterium niezgodności treści księgi wieczystej

z rzeczywistym stanem prawnym odnosi się do obecnego stanu prawnego (tj. z daty orzekania w tym przedmiocie), nie mniej jednak pozwala na określenie ram czasowych, w których określonym podmiotom przysługiwało prawo własności, a także, czy w ogóle prawo takie im przysługiwało. Okoliczności te, mimo, że - z uwagi na wspomniane kryterium - nie znajdują pełnego odzwierciedlenia w treści wpisu w księdze wieczystej, rzutują na prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcia i mogą być ustalane

na podstawie dokumentów służących badaniu ewentualnej niezgodności.

Zasadnym wobec powyższego było zawieszenie niniejszego postępowania

do czasu zakończenia postępowania cywilnego toczącego się w trybie art. 10 ust. 1 u.k.w.h.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła B. W., która na podstawie art. 173 § 1, 174 pkt 2 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) zaskarżyła wyrok w całości i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to obrazę art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., przez błędne przyjęcie, że zaistniały przesłanki stanowiące o zawieszeniu postępowania w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy wyrok w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie będzie miał wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Podnosząc powyższy zarzut, skarżąca kasacyjnie wniosła o:

- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie,

- zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała na przepis art. 12 ust. 3 i 4 specustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. i podała, że z chwilą ostateczności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] maja 2011 r. znak [...] - własność nieruchomości przeszła z mocy prawa na Gminę Miasto R.,a odszkodowanie za nieruchomości objęte w/w decyzją przysługuje dotychczasowym właścicielom - zatem tym, którym przysługiwała własność w chwili ostateczności decyzji. W tym zakresie zdaniem skarżącej kasacyjnie została przez ustawodawcę wprowadzona zamierzona konstrukcja prawna, stabilizująca stan własnościowy

na dzień ostateczności decyzji. W chwili przeniesienia własności z mocy prawa -

to B. W. była właścicielem nieruchomości i tylko jej przysługuje roszczenie

o ustalenie odszkodowania. Skarżąca kasacyjnie wywiodła, że mając na uwadze powyższy stan prawny i faktyczny zawieszenie postępowania nie było uprawnione,

a wyrok, który zapadnie przed sądem powszechnym nie będzie miał znaczenia dla postępowania o ustalenie odszkodowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.

Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.

Zasadniczym zagadnieniem, wokół którego koncentrują się zarzuty skargi kasacyjnej jest relacja pomiędzy postępowaniem w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą na własność gminy, w związku z realizacją inwestycji drogowej, a postępowaniem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym danej nieruchomości.

W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji zawiesił postępowanie

w sprawie kierując się tym, że wobec właścicieli ujawnionych w księdze wieczystej, prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, wpisano w dziale III ostrzeżenie

o niezgodności wpisu prawa własności z rzeczywistym stanem prawnym, a przed sądem powszechnym toczy się w tym zakresie postępowanie. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta Miasta R.

Sąd Wojewódzki nie zakwestionował stanowiska organu odwoławczego wywodząc, że toczące się w trybie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest podstawą do zawieszenia niniejszego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Ocena Sądu Wojewódzkiego w powyższej kwestii nie jest prawidłowa,

a argumentacja zawarta w uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej wyroku jest trafna.

Mianowicie nie można zgodzić się z twierdzeniem Sądu Wojewódzkiego,

Wynikający z art. 18 specustawy obowiązek ustalenia odszkodowania według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej oznacza obowiązek ustalenia dotychczasowych właścicieli nieruchomości, ewentualnie ich następców prawnych.

W przypadku gdy dla danej nieruchomości jest prowadzona księga wieczysta, to o stanie własności decydują wpisy dokonane w dziale II księgi wieczystej.

W myśl art. 1 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Natomiast art. 3 ust. 1 cyt. ustawy stanowi, że domniemywa się, że prawo jawne

z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Konsekwencjami zasady ustanowionej w tym przepisie jest domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych.

Wynikające z art. 10 ust. 1 u.k.w.h. roszczenie o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym może doprowadzić do obalenia domniemania prawnego z art. 3 u.k.w.h. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę,

że przewidziane w art. 10 ust. 2 u.k.w.h. ostrzeżenie, ujawnione w dziale II księgi wieczystej, nie obala domniemania prawnego z art. 3 u.k.w.h., a więc domniemania zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Skutki ostrzeżenia polegają jedynie na wyłączeniu rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych, ustanowionej w art. 5 u.k.w.h. Stosownie do art. 5 u.k.w.h., w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi wieczystej rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). W myśl art. 8 u.k.w.h., rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza m.in. ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości.

Odnosząc się do wymienionych regulacji podkreślić należy, że z mocy wyraźnego unormowania ustawowego, skutki ostrzeżenia z art. 10 ust. 2 u.k.w.h. odnoszą się tylko do rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych przewidzianej

w art. 5 u.k.w.h., a nie do domniemania zgodności wpisu księgi wieczystej

z rzeczywistym stanem prawnym, wynikającego z art. 3 u.k.w.h.

Domniemanie ustanowione w art. 3 u.k.w.h. oraz rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych są to dwie instytucje będące następstwem różnorodnych skutków materialnoprawnych wpisów, dokonywanych w księgach wieczystych.

Jak wskazuje się w piśmiennictwie domniemanie prawne zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym należy do naczelnych zasad prawa materialnego ksiąg wieczystych. Domniemanie to jest nieodłącznym atrybutem ksiąg wieczystych i idzie ono w parze z ustrojową funkcją ustalania stanu prawnego nieruchomości w trybie wpisu do księgi wieczystej oraz zasadą jawności ksiąg wieczystych (por. E. Gniewek w: System prawa prywatnego, Prawo Rzeczowe, Tom 4, Wydawnictwo C.H.Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2007, s. 113, 120–123 i 135).

Wskazać należy, że zakresem domniemania objęte zostały wszelkie prawa podmiotowe ujawnione w księdze wieczystej. Oczywiście domniemanie unormowane w art. 3 u.k.w.h. ma charakter wzruszalny, a zatem może być obalone w stosownym trybie, zasadniczo w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Tym niemniej dopóki domniemanie to nie zostanie obalone, to osoba, której prawo własności jest ujawnione w księdze wieczystej ma podstawę do powoływania treści wpisu księgi wieczystej, w celu wykazania stanu prawnego danej nieruchomości. Wymienione instytucje służące ochronie bezpieczeństwa obrotu, niewątpliwie faworyzują formalny stan wpisów w księdze wieczystej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uwzględnienie omawianych zasad jest konieczne we wszelkich postępowaniach administracyjnych, w których podejmowane rozstrzygnięcia pozostają w związku ze stanem prawnym nieruchomości. Konsekwentnie należy więc przyjąć, że w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod realizację inwestycji drogowej, organ administracji określając podmioty uprawnione do uzyskania odszkodowania musi oprzeć się na treści księgi wieczystej, w zakresie wpisów dotyczących własności przedmiotowej nieruchomości. Konieczne jest zatem ustalenie osób ujawnionych jako właściciele,

czy współwłaściciele nieruchomości, bądź ich następców prawnych.

Z przyczyn omówionych wyżej, dokonanie w dziale III księgi wieczystej ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, nie niweczy skutków wynikających z wpisów prawa własności istniejących w dziale

II księgi wieczystej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć wobec powyższych rozważań należy, że w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną (przejętą z mocy prawa) wyrok sądu powszechnego orzekający

o uzgodnieniu treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Należy zatem podkreślić, że organ administracji ustalający odszkodowanie musi się kierować istniejącym stanem wpisów księgi wieczystej w zakresie ujawnionych praw własności do oznaczonej nieruchomości. Za takim rozwiązaniem przemawia całokształt unormowań służących realizacji konstytucyjnej zasady ochrony prawa własności oraz wymogu, aby wywłaszczenie dopuszczalne było jedynie wówczas, gdy dokonywane jest na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem (art. 21 Konstytucji).

Tym samym skład orzekający nie podzielił odmiennego poglądu wyrażonego w wyrokach NSA z dnia 6 grudnia 2012 r. sygn. akt I OSK 1498/11 i I OSK 2161/11.

Z tych względów oraz biorąc pod uwagę, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną

i na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art.145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art.135 i 193 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz postanowienia organów administracji publicznej obu instancji.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 w związku z art. 193 p.p.s.a.