Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 1070/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-08-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 38 ust. 1 i ust. 2, par. 39 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 361
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.
article: art. 29 ust. 1
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
journal: Dz.U.UE.L 2011 nr 25 poz 8 art. 5 ust. 1 i 2
law: Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr  1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju  obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji

i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] października 2015 r. Nr [...]

w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 13 maja 2011 r. M. B. (zwany dalej: beneficjent, skarżący, producent rolny) złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (zwana także: płatność PRŚ) na 2011 r. deklarując działalność w ramach Pakietu 2: – Rolnictwo ekologiczne – wariant 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na obszarze [...] ha i wariant 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) na obszarze [...] ha.

Decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. (zwany dalej: Kierownik BP, organ I instancji) przyznał beneficjentowi płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł z tytułu realizacji pakietu 2, w tym w wysokości [...] zł z tytułu wariantu 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) na obszarze [...] ha

i w wysokości [...] z tytułu wariantu 2.9 Uprawy sadownicze i jagodowe

(z certyfikatem zgodności) na obszarze [...] ha. Ww. decyzja została doręczona skarżącemu za potwierdzeniem odbioru 7 grudnia 2011 r., zaś przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego w dniu 22 grudnia 2011 r.

W dniu 4 maja 2012 r. beneficjent złożył do organu I instancji wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. także w ramach pakietu 2 deklarując w ramach wariantu 2.1 powierzchnię użytków rolnych [...] ha, zaś w ramach wariantu [...] powierzchnię użytków rolnych [...] ha.

Decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2013 r. Kierownik BP przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł, z tytułu realizacji pakietu 2, w tym z tytułu wariantu 2.1 kwotę [...] zł oraz z tytułu wariantu 2.9 kwotę [...] zł. Ww. decyzja jako uwzględniająca żądanie beneficjenta w całości podlegała (wg. organu) doręczeniu na żądanie strony, skarżący wniosku takiego nie złożył, zatem została ona w aktach sprawy. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego w dniu 25 stycznia 2013 r.

W dniu 8 maja 2013 r. beneficjent złożył kolejny wniosek kontynuacyjny

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. z tytułu realizacji pakietu 2 wariant 2.1 deklarując użytki rolne o powierzchni [...] ha i wariant 2.9 deklarując użytki rolne o powierzchni [...] ha.

Decyzją Nr [...] z [...] listopada 2013 r. Kierownik BP przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w wysokości [...] zł, z tytułu realizacji pakietu 2, w tym z tytułu wariantu 2.1 kwotę [...] zł oraz z tytułu wariantu 2.9 kwotę [...] zł. Ww. decyzja jako uwzględniająca żądanie beneficjenta w całości podlegała (wg. organu) doręczeniu na żądanie strony, skarżący wniosku takiego nie złożył, zatem została ona w aktach sprawy. Przyznane środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego w dniu 28 listopada 2013 r.

W dniu 15 maja 2014 r. beneficjent złożył do organu I instancji wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014 r. Decyzją Nr [...] z [...] maja 2015 r. organ I instancji odmówił skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2014 rok oraz nałożył sankcję. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie (w trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych

w gospodarstwie beneficjenta 26 sierpnia 2014 r.), że skarżący nie posiada aktualnego Planu działalności rolnośrodowiskowej. Ponadto na części gruntów rolnych deklarowanych do uzyskania płatności inspektorzy terenowi stwierdzili uchybienia

w realizacji wariantu 2.3 (na działkach rolnych J, Ł, M) oraz zmniejszenie powierzchni użytków rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym w wariancie 2.1 (działka rolna B, D) i wariancie 2.9 (działka rolna A). Przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącemu 13 maja 2015 r. i wobec jej niezaskarżenia stała się ostateczna.

Zawiadomieniem Nr [...] z [...] sierpnia 2015 r. organ I instancji poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego przyznanych skarżącemu na podstawie decyzji z [...] grudnia 2011 r., [...] stycznia 2013 r. i [...] listopada 2013 r., w związku z niedotrzymaniem zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2015 r. Kierownik BP, działając na podstawie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm., zwana dalej: k.p.a.), art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634, ze zm., zwana dalej: ustawą o Agencji) w związku

z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r., poz. 173, zwana dalej: ustawą ONW) oraz

z związku z § 38 ust. 1 i 2, rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem z 2013 r.), § 39 ust. 2 rozporządzenia z 2013 r., art. 18 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 25, str. 8 z 28.1.2011, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem 65/2011), art. 28 ust. 1 i 3 ustawy ONW, art. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE Nr L 368, str. 74 z 23.12.2006 ze zm., zwane dalej: "rozporządzeniem 1975/2006") oraz art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia 65/2011, orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości [...] zł.

Odwołanie na powołaną decyzję złożył beneficjent podnosząc, że uprawy były realizowane zgodnie z planem rolnośrodowiskowym.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr [...] z [...] października 2015 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwany dalej: Dyrektor ARiMR, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 10 ust. 2 oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o Agencji orzekł

o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że wypłacone nienależnie beneficjentowi środki publiczne za lata 2011 - 2013 z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji.

Beneficjent składając 13 maja 2011 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011 zobowiązał się do realizacji 5 - letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji organu

I instancji Nr [...] z 5 grudnia 2011 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z którą jako termin rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania przyjęto dzień 15 marca 2011 r. Powyższe wynika wprost z brzmienia § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r.

w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r. Nr 33, poz. 262 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem z 2009 r.), zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskową jest udzielana producentowi rolnemu, który realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 WE z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. Urz. UE L 277

z 21 października 2005 r., str. 1, ze zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i wariantów, zgodnie

z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych.

Wyjaśnił, iż beneficjent zobowiązał się do realizacji programu rolnośrodowiskowego w pakiecie 2 - Rolnictwo ekologiczne na powierzchni [...] ha, za którą otrzymał płatność na podstawie wniosku złożonego na rok 2011. Jak ustalono,

w kolejnym roku realizacji programu, tj. 2012 producent rolny dokonał zmniejszenia powierzchni użytków rolnych, na których zobowiązany był realizować program rolnośrodowiskowy. Z tego względu organ I instancji wszczął wobec beneficjenta postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych

z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego przyznanych na podstawie decyzji Nr [...] z [...] grudnia 2011 r. Ponadto okoliczności niniejszej sprawy wskazują iż w 2014 r. skarżący we wniosku o przyznanie płatności zadeklarował realizację wariantu 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni [...] ha. W trakcie czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 26 sierpnia 2014 r. stwierdzono natomiast, iż ww. wariant nie został ujęty w Planie działalności rolnośrodowiskowej.

Podał, iż zgodnie z § 39 ust. 1 rozporządzenia z 2013 r. płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

W związku z powyższym organ odwoławczy ustalił, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu płatności rolnośrodowiskowej otrzymanej w latach 2011-2013

w wysokości [...] zł, tj.: 1) [...] zł za 2011 r. (kwota płatności PRŚ przyznanej decyzją Nr [...] z [...] grudnia 2011 r. - [...] zł – [...] zł = [...] zł); 2) [...] zł za 2012 r. (kwota płatności PRŚ przyznanej decyzją Nr [...] z [...] stycznia 2013 r. – [...] zł); 3) [...]zł za 2013 r. (kwota płatności PRŚ przyznanej decyzją Nr [...] z [...] listopada 2013 r. - [...]zł). Za 2014 r. organ odmówił przyznania płatności PRŚ (decyzja ostateczna).

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności Dyrektor ARiMR stwierdził, iż zgodnie z art. 28a ustawy ONW, w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209

z 11.08.2005, str. 1, ze zm.) organ właściwy w sprawie przyznania płatności, odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych

i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem 885/2006), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji i (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków

w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1, ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem 883/2006), wedle którego stosowany kurs wymiany walut jest przedostatnim kursem wymiany walut ustanowionym przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na określony cel zostają zadeklarowane, tj. kurs według którego nastąpiła wypłata danych płatności. Zgodnie z art. 5a rozporządzenia 885/2006, warunki określone w art. 32 ust. 6 lit. a) oraz w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 uznaje się za spełnione, jeśli kwota podlegająca zwrotowi przez beneficjenta w odniesieniu do płatności indywidualnej w ramach jednego programu pomocy nie przekracza sumy 100 EUR, nie licząc odsetek. Zgodnie z tabelą korelacji, dotychczas obowiązującemu art. 33 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, odpowiada aktualnie art. 54 i 56 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.

W niniejszej sprawie w odniesieniu do kampanii 2011 kurs euro ustalony na dzień 22 grudnia 2011 r., zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia 883/2006, ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 2011l/C 349/03 wynosi 4,5270 zł. Równowartość 100 euro przeliczona na złote na podstawie ww. kursu wynosi 452,70 zł. W odniesieniu do kampanii 2012 kurs euro ustalony na dzień 25 stycznia 2013 r., zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia 883/2006, ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 2013/C 29/01 wynosi 4,0809 zł. Równowartość 100 euro przeliczona na złote na podstawie ww. kursu wynosi 408,09 zł. W odniesieniu do kampanii 2013 kurs euro ustalony na dzień 28 listopada 2013 r., zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006, ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 2013/C 317/04 wynosi 4,1801 zł. Równowartość 100 euro przeliczona na złote na podstawie ww. kursu wynosi 418,01 zł.

Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje Kierownik BP Agencji, dotyczy sprawy o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej

w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika. W rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności rolnośrodowiskowych w wysokości: - [...] zł przyznanej za 2011 r., - [...] zł przyznanej za 2012 r., - [...] zł przyznanej za 2013 r. Kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2011 - 2013 przekraczają kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Odnosząc się do złożonego odwołania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych stwierdził, iż nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia,

a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.

Dyrektor ARiMR wskazał, iż art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest samodzielną podstawą prawną decyzji o ustalaniu kwoty nienależnie pobranych płatności. Regulacja zawarta w tym przepisie ma charakter materialno-kompetencyjny. Stanowi jedyny

w obrocie prawnym przepis umożliwiający ustalenie kwot nienależnie pobranych środków pochodzących ze środków krajowych. Natomiast podstawą materialno-prawną mającą zastosowanie do zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności rolnośrodowiskowych jest art. 5 ust. 1 rozporządzenia 65/2011.

Z treści art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji wynika wprost, iż przedmiotem postępowania toczącego się przed organem administracji publicznej jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Skoro ustalenie, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy następuje w drodze decyzji administracyjnej, to należy przyjąć, że postępowanie toczy się w oparciu o przepisy k.p.a. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych.

Podał, iż w postępowaniu dotyczącym określenia kwoty nienależnie pobranej pomocy, organy nie rozpatrują ponownie kwestii, które były badane przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie pomocy na poszczególne lata realizowanego wieloletniego programu rolnośrodowiskowego. Kluczowe znaczenie ma bowiem ustalenie, że rolnik - już po przyznaniu mu pomocy na taki program - nie wykonywał operacji w całości lub

w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem.

Dyrektor ARiMR wskazał dalej, iż w przedmiotowym postępowaniu był zobowiązany do ustalenia, czy skarżący pobrał nienależnie płatności za lata 2011 - 2013, a także do ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 5 ust. 3 rozporządzenia 65/2011. Zgodnie z tym przepisem obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Ocenił, że w niniejszej sprawie płatność RŚ przekazana [...] grudnia 2011 r., [...] stycznia 2013 r. oraz [...] listopada 2013 r. na rachunek bankowy beneficjenta, nie wynikała z pomyłki organu I instancji. Przedmiotową płatność skarżący uzyskał na mocy decyzji Kierownika [...] z [...] grudnia 2011 r., Nr [...] z [...] stycznia 2013 r. oraz Nr [...] z [...] listopada 2013 r., wydanych na podstawie złożonych przez stronę wniosków o przyznanie płatności. Ww. płatności stały się płatnościami nienależnymi w wyniku ujawnienia, że beneficjent nie dotrzymał zobowiązania do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym. Fakt ten miał miejsce po wydaniu przez Kierownika BP ww. decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011 - 2013 i po realizacji przedmiotowych płatności na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

Stwierdził dalej, że w odniesieniu do płatności za lata 2011 - 2013 kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności należy oceniać

w oparciu o przepis art. 3 ust. 1, w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. ze zm.), który stanowi, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia, a

w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.

Za datę dopuszczenia się nieprawidłowości w niniejszej sprawie należy uznać dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności na 2014 r., tj. [...] maja 2014 r. Ponieważ program rolnośrodowiskowy jest programem wieloletnim, przyjąć należy, że okres przedawnienia biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu - w tym przypadku do 31 grudnia 2015 r., który to okres jeszcze nie upłynął.

W konsekwencji uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez skarżącego kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2011- 2012, określone w art. 5 ust. 3 rozporządzenia 65/2011.

Skargę do sądu administracyjnego na powołaną wyżej decyzję złożył skarżący wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania. Skarżący podał, że nie zgadza się w wydanymi w jego sprawie decyzjami i ich zarzutem, iż niesporządzenie planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzenie go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu z 2013 r. Wyjaśnił, że jest

w programie rolnośrodowiskowym w pakiecie - Rolnictwo ekologiczne i posiada opracowany plan na lata 2011 - 2016. Podczas składania wniosku na 2012 rok, doradca rolnośrodowiskowy wprowadził zmiany do planu rolnośrodowiskowego ze względu na zmniejszenie powierzchni gospodarstwa, przekazanie część działek synowi, który kontynuował rolnictwo ekologiczne. Następnie w wyniku kontroli przeprowadzonej na miejscu w sierpniu 2014 r. stwierdzono niewielkie uchybienia powierzchniowe oraz błędy związane z pomyłką w wypełnieniu wniosku. W dniu 10 listopada 2014 r. beneficjent złożył zmiany wskazując na "pomyłkę" w deklaracji wariantu 2.3, co nie zostało pozytywnie rozpatrzone. Skarżący nie zgadza się z potrąceniem całkowitej płatności rolnośrodowiskowej za lata 2011 – 2014. Uważa, że płatność PRŚ powinna być pomniejszona w części za 2014 rok.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest skarga beneficjenta na decyzję Dyrektora ARiMR, utrzymującą w mocy decyzję Kierownika BP o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego

w wysokości [...] zł. Zarzuty skarżącego koncentrują się wokół dwóch problemów: procesowego oraz materialnego.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się ww. naruszeń dających podstawę do uwzględnienia skargi. W ocenie Sądu, w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy obu instancji, nie doszło do uchybień

w zakresie gromadzenia i ustalenia stanu faktycznego oraz oceny dowodów,

w szczególności nie zostały naruszone zasady określone w art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Wyjaśnić należy, że kwestia ustalenia nienależnych lub nadmiernie pobranych środków publicznych przez rolnika jest indywidualną sprawą administracyjną rozstrzyganą w postępowaniu administracyjnym według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do dyspozycji przepisu art. 21 ust. 1 ustawy ONW do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji wydawanych przez organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy tejże ustawy stanowią inaczej. Według art. 21 ust. 2 tej ustawy, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

Powyższe zasady stanowią powtórzenie reguł zawartych w k.p.a,

z zaznaczeniem wszakże ich pewnej odrębności. Pierwszą z nich jest zasada praworządności, którą odzwierciedlają postanowienia art. 7 k.p.a. Według zaś reguły drugiej, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że druga z zasad została ograniczona

w stosunku do ogólnej reguły ujętej w art. 77 § 1 k.p.a., ponieważ na organ został nałożony obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jednakże bez zobowiązania tego organu do podejmowania z urzędu wszelkiej inicjatywy co do zebrania materiału dowodowego. Wprowadzenie takiego uregulowania nie może pozostać bez związku z zasadą rozłożenia ciężaru dowodu. Rozwiązania przyjęte

w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy Agencji wskazują, że to strona musi wykazywać się wzmożoną aktywnością w gromadzeniu oraz przedstawianiu dowodów i nie może oczekiwać, że organ prowadzący postępowanie będzie z urzędu podejmował wszelkie środki dowodowe niezbędne do dokładnego

i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Jak stanowi art. 21 ust. 3 ustawy ONW, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu,

o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Takie ograniczenie wynika z charakteru przyznawanych środków, które są przyznawane bezzwrotnie, jeśli beneficjenci zrealizują warunki pomocy. Z tych względów ich sytuacja prawa nie może być oceniania przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanego w zakresie imperium państwa.

Zdaniem Sądu postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, z uwzględnieniem wskazanych powyżej przepisów,

a istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. Jak bowiem wynika z ustaleń organów, pomimo rozpoczęcia 15 marca 2011 r. realizacji zobowiązania pięcioletniego w ramach Pakietu 2: – Rolnictwo ekologiczne – wariant 2.1 Uprawy rolnicze

(z certyfikatem zgodności) na obszarze [...] ha i wariant 2.9 Uprawy sadownicze

i jagodowe (z certyfikatem zgodności) na obszarze [...] ha, producent rolny zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, na których zobowiązany był realizować program rolnośrodowiskowy. Zmniejszenie to w wariancie 2.1 Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) wyniosło w drugim roku zobowiązania (2012 r.) [...] ha, a w trzecim roku (2013 r.) [...] ha. Z kolei w wariancie 2.9 – uprawy sadownicze i jagodowe zmniejszenie powierzchni użytków rolnych w drugim i trzecim roku zobowiązania wyniosło [...] ha. o [...] ha i [...] ha.

Przechodząc do oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wskazać należy, iż pomoc finansowa w postaci płatności rolnośrodowiskowej

z udziałem środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przewidziana była w ramach realizacji Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich określonego w art. 15 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005

z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE z 2005 r., Nr L 277, s. 1). Ogólne zasady określone w rozporządzeniu Rady zostały uszczegółowione w rozporządzeniach wykonawczych. Na gruncie regulacji krajowych warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania tej pomocy określa przywołana wyżej ustawa ONW. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 14 tego aktu, realizacja Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich obejmuje między innymi działanie "Program rolnośrodowiskowy". Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, pomoc jest przyznawana na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Wnioskodawca zatem sam określa treść swojego żądania, a decyzję w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej organ ARiMR wydaje w oparciu o dane podmiotowe i przedmiotowe podane we wniosku.

Szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy

w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" określają rozporządzenia wykonawcze wydane na podstawie art. 29 ustawy ONW. W odniesieniu do płatności za rok 2011 i 2012 obowiązywało przywołane wyżej rozporządzenie Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z 26 lutego 2009 r., zaś od 15 marca 2013 r. obowiązuje rozporządzenie z 2013 r.

Z obydwu rozporządzeń wynika, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który obok innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej, realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia nr 1698/2005, obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych, a ponadto jeżeli rolnik spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone

w rozporządzeniu (§ 2 ust. 1 pkt 3 i 4 rozporządzeń z 2009 i 2013 r.).

W analizowanej sprawie, producent rolny złożył wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej 13 maja 2011 r. deklarując w ramach pakietu 2 wariant 2.1 i 2.9 uprawy na powierzchni odpowiednio [...] ha i [...] ha. Powyższe było podstawą do wydania przez Kierownika BP decyzji z [...] grudnia 2011 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej do zadeklarowanej działalności rolniczej w kwocie [...] zł. Termin rozpoczęcia 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego przyjęto na dzień 15 marca 2011 r. Następnie 4 maja 2012 r. beneficjent złożył wniosek kontynuacyjny w ramach realizacji ww. zobowiązania. Na tej podstawie decyzją

z [...] stycznia 2013 r. organ I instancji przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w kwocie [...] zł. Kolejny wniosek kontynuacyjny w ramach realizacji ww. zobowiązania producent rolny złożył 8 kwietnia 2013 r. Na tej podstawie decyzją z [...] listopada 2013 r. organ I instancji przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w kwocie [...] zł. W kolejnym roku beneficjent złożył 15 maja 2014 r. wniosek kontynuacyjny w ramach realizacji ww. zobowiązania.

W trakcie kontroli stwierdzono uchybienia w przestrzeganiu wymogów 5-letniego zobowiązania. Ustalono wówczas także, iż skarżący realizuje działalność w ramach pakietu 2 wariant 2.3 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) na powierzchni [...], które zadeklarował we wniosku na 2014 r., który to wariant nie został uwzględniony w Planie działalności rolnośrodowiskowej.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, że niewątpliwie istniały podstawy do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych skarżącemu w Programie Rolnośrodowiskowym za lata 2011 - 2013.

W tym miejscu wyjaśnić należy, iż w myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia 2013 r. płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, ze zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1. został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";

2. łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008

i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;

3. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;

4. spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.

Plan działalności rolnośrodowiskowej sporządza się przed upływem 25 dni od dnia, w którym upływa termin składania wniosków o przyznanie płatności bezpośredniej w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przy udziale podmiotu prowadzącego działalność w zakresie doradzania odnośnie do sporządzania dokumentacji niezbędnej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwanej dalej "ustawą", na formularzu udostępnionym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwaną dalej "Agencją". Jeżeli plan działalności rolnośrodowiskowej został sporządzony w tym terminie, uznaje się, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest realizowane od dnia 15 marca danego roku (§ 2 ust. 2 rozporządzenia 2013 r.). Zawartość planu działalności rolnośrodowiskowej jest określona w załączniku nr 1 do rozporządzenia (§ 2 ust. 3 rozporządzenia 2013 r.). Do zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio (§ 2 ust. 4 rozporządzenia 2013 r.).

Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia z 2013 r. zmianę zobowiązania rolnośrodowiskowego wprowadza się w planie działalności rolnośrodowiskowej. Zmianę zobowiązania rolnośrodowiskowego zgłasza się kierownikowi biura powiatowego Agencji we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok, w którym rolnik realizuje zmienione zobowiązanie rolnośrodowiskowe, chyba że przepisy rozporządzenia stanowią inaczej (ust. 3).

Z uwagi na stwierdzone w 2012 - 2014 roku nieprawidłowości w realizacji programu rolnośrodowiskowego znalazł zastosowanie § 39 ust. 1 rozporządzenia

z 2013 r., zgodnie z którym, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, w szczególności w związku

z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu, lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu.

Wyjaśnić dalej należy, iż przepisy rozporządzenia z 2009 r. obowiązującego

w dacie podjęcia przez stronę zobowiązania rolnośrodowiskowego, jak również

w okresie składania wniosków kontynuacyjnych na lata 2011-2014 przewidywały obowiązek zwrotu płatności w przypadku niedotrzymania zobowiązania rolnośrodowiskowego. W przedmiotowej sprawie w związku ze stwierdzonymi w kontroli w 2014 r,. uchybieniami w realizacji programu, skutkuje to koniecznością zwrotu płatności przyznanych beneficjentowi w latach 2011-2013 w wysokości [...] zł.

Zgodnie z § 39 ust. 2 rozporządzenia z 2013 r. płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta części płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem. Stwierdzone w 2014 r. uchybienia dotyczą płatności szczegółowo wymienionych w zaskarżonej decyzji.

Z uwagi na powyższe kwota nienależnie pobranych przez skarżącego płatności rolnośrodowiskowych wynosi [...] zł, w tym: za rok 2011 – [...] zł, za rok 2012 – [...] zł oraz za rok 2013 – [...] zł.

Sąd wskazuje, że sądy administracyjne przyjmują jednolite stanowisko, że obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych

w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniana

w okresie całego 5-letniego okresu zobowiązania. Zaprzestanie realizacji warunków, zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego, w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz także skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2013 r., II GSK 714/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 25 listopada 2014 r., I SA/Bk 480/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 15 października 2014 r., III SA/Wr 417/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 24 kwietnia 2014 r., I SA/Rz 211/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Białymstoku z 25 listopada 2014 r., I SA/Bk 480/14; publ.: cbois).

Zasadnie więc organy przyjęły, że stwierdzone nieprawidłowości mają wpływ na wysokość pomocy i obowiązek zwrotu płatności za lata 2011-2013. W świetle przytoczonych przepisów i zobowiązań przyjmowanych przez rolnika składającego pierwotny wniosek o płatność rolnośrodowiskową jest oczywiste, że w razie zmiany warunków realizacji przyjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego bez poinformowania organów Agencji o przyczynach tego stanu, istnieje - co do zasady - podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu. Gwarancją zachowania tych warunków jest właśnie zawarta w § 39 ust. 1 rozporządzenia z 2013 r. zasada zwrotu wypłaconej uprzednio płatności oraz art. 35 ust. 4 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r., który stanowi, że w przypadku zobowiązań wieloletnich, cofnięcia w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań stosuje się również do kwot już wypłaconych w latach poprzednich na daną operację. Rozporządzenie to, jako akt ustawowy i bezpośrednio skuteczny prawa unijnego, znajduje zastosowanie w systemie krajowym zgodnie z zasadami pierwszeństwa prawa unijnego i skutku bezpośredniego.

W związku z powyższym wobec stwierdzenia w 2012 i 2013 r. zmniejszenia obszaru objętego zobowiązaniem, płatność rolnośrodowiskowa przyznana w roku 2011, 2012 i 2013 podlega zwrotowi, gdyż beneficjent zmniejszył powierzchnię użytków rolnych deklarowanych do realizacji zobowiązania. Za 2014 r. organ I instancji odmówił przyznania płatności PRŚ i decyzja w tym zakresie jest ostateczna.

Jednocześnie Sąd wskazuje, iż rozpoznając przedmiotową sprawę (ustalając kwotę do zwrotu) organ zbadał, czy nie wystąpiły przesłanki do odstąpienia od ustalenia należności. Na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia 65/2011 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł zostać

w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

W przedmiotowej sprawie płatność została przekazana rolnikowi i nie wynikała

z pomyłki organu I instancji.

Organ zbadał również kwestię ewentualnego przedawnienia obowiązku zwrotu płatności w oparciu o art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady nr 2988/95, który stanowi, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub w części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości, w przypadku przerwania okresu przedawnienia,

a w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku ulega przedłużeniu do momentu ostatecznego zakończenia programu.

W przekonaniu Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiły żadne okoliczności wskazujące na możliwość odstąpienia od konieczności zwrotu płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011 – 2013.

Stanowisko organu w tym zakresie jest prawidłowe i pozostaje w zgodzie

z obowiązującymi przepisami. Reasumując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia norm procesowych, czy też norm materialnych, które skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi sąd uznał za bezzasadne. W odniesieniu zaś do kwestii wskazywanej przez skarżącego, iż płatność PRŚ powinna być pomniejszona w części za 2014 r., przypomnieć należy, że beneficjent nie odwołał się od decyzji odmawiającej mu przyznania płatności PRŚ za 2014 r., decyzji z [...] maja 2015 r., która stała się ostateczna. W niniejszym postępowaniu sąd rozpoznawał skargę w zakresie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w odniesieniu do zaskarżonej decyzji Nr [...].

Mając zatem na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.