Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1223/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-11-29 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6203 Prowadzenie aptek i hurtowni farmaceutycznych
Hasła tematyczne: Działalność gospodarcza
Skarżony organ: Inspektor Farmaceutyczny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 129b ust. 1, art. 94a ust. 1, art. 52
journal: Dz.U. 2008 nr 45 poz 271
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne - tekst jednolity.
article: art. 60 pkt 7
journal: Dz.U. 2011 nr 122 poz 696
law: Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Henryka Lewandowska - Kuraszkiewicz Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Protokolant referent Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za prowadzenie reklamy apteki ogólnodostępnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...], działając na podstawie art. 94a i art. 129b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (t. j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), w punkcie pierwszym stwierdził naruszenie zakazu reklamy aptek i nakazał M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. zaprzestania prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej, położonej w B., i jej działalności, polegającej na uczestnictwie w obsłudze ubezpieczenia lekowego, oferowanego przez P. S.A. z siedzibą w W. w ramach systemu [...], realizowanego z użyciem identyfikatora pacjenta (karty lekowej, kodu kreskowego), upoważniającego ich posiadaczy do dofinansowania przy zakupie wszystkich produktów oferowanych przez ww. aptekę, natomiast w punkcie drugim decyzji nałożył na M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. karę pieniężną w kwocie 1.500,00 zł za naruszenie zakazu reklamy apteki.

Powyższą decyzję M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. uczyniła przedmiotem odwołania do Głównego Inspektora Farmaceutycznego, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy. Spółka postawiła zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, w tym: art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 kpa, poprzez pominięcie dowodów w sprawie, tj.: umowy z dnia [...] września 2012 r. o współpracy określającej zasady obsługi ubezpieczenia lekowego w ramach systemu [...], regulaminu obsługi ubezpieczeń lekowych w ramach systemu [...] oraz Ogólnych Warunków Grupowego Ubezpieczenia Lekowego P., czego następstwem było błędne przyjęcie, iż Spółka prowadziła zakazaną reklamę apteki, w rozumieniu art. 94a ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne; art. 94a ust. 1, 2, 3 i 4 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że akceptowanie płatności dokonywanych przez P. S.A., z wykorzystaniem identyfikatora ubezpieczonego, stanowi niedozwoloną reklamę działalności apteki ogólnodostępnej, położonej w B., co z kolei powinno skutkować nałożeniem kary pieniężnej w związku z prowadzeniem tej reklamy; art. 129b ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 94a ust. 1, 2, 3 i 4 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, poprzez przedwczesne zastosowanie art. 129b w sytuacji, kiedy nie zostało prawomocnie zakończone postępowanie w przedmiocie naruszenia art. 94a ust. 1 ww. ustawy; art. 129b ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 94a ust. 1, 2, 3 i 4 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że akceptowanie płatności dokonywanych przez P. S.A., z wykorzystaniem identyfikatora ubezpieczonego, pomimo że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego samo akceptowanie płatności nie stanowi działania nakierowanego na zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych, lecz jedynie techniczną formę realizacji ubezpieczenia lekowego, a jest niedozwoloną reklamą działalności apteki, co powinno skutkować nałożeniem kary pieniężnej w związku z prowadzeniem tej reklamy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Główny Inspektor Farmaceutyczny, stosując art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 115 pkt 4 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, a także art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 kpa, w punkcie pierwszym uchylił zaskarżoną decyzję w części nakazującej zaprzestanie prowadzenia reklamy ww. apteki i w tym zakresie umorzył postępowanie administracyjne w I instancji, zaś w punkcie drugim w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując przesłanek do uwzględnienia odwołania w tym zakresie.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 129b ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, karze pieniężnej w wysokości do 50.000 zł podlega ten, kto wbrew przepisom art. 94a tej ustawy prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności. W niniejszej sprawie organ I instancji, oceniając działalność Spółki jako zakazaną reklamę apteki, o czym stanowi art. 94a ust. 1 ww. ustawy, stwierdził stan naruszenia występujący w określonym przedziale czasowym i z tego względu zdecydował o nałożeniu kary pieniężnej zgodnie z art. 129b ust. 1 i 2 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne. Wojewódzki inspektor farmaceutyczny ma bowiem obowiązek wydania decyzji, w której zakazuje zaprzestania prowadzenia reklamy apteki. Skoro jednak w dniu wydania przez organ I instancji decyzji zmianie uległ model ubezpieczeń lekowych, ewentualna decyzja nakazująca przedsiębiorcy M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. zaprzestanie prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej, położonej w B. (poprzez akceptowanie kart [...] oferowanych przez P. S.A.) byłaby bezprzedmiotowa, ale jedynie w zakresie owego nakazu. W takiej sytuacji ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego nakazuje umorzenie postępowania w myśl art. 105 § 1 kpa. Dlatego też organ odwoławczy w tej części uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie, określając zakres umorzenia. Z kolei utrzymując w mocy decyzję organu I instancji w części wymierzającej karę pieniężną, GIF miał na względzie fakt naruszenia zakazu reklamy apteki. Kara pieniężna określona w art. 129b ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne spełnia przede wszystkim funkcję penalizacyjną wobec działań mających na celu reklamę apteki, które w sprawie miały miejsce, a nie jest środkiem egzekucji, który ma zmusić stronę do wykonania decyzji opartej na treści art. 94a ust. 3 tej ustawy. Zdaniem GIF, gdyby uznać argumentację strony za prawidłową, wówczas doszłoby do sytuacji, w której nigdy nie zostałaby nałożona kara pieniężna, ponieważ podmioty informowałyby, że już zaprzestały prowadzenia reklamy, zatem wydanie decyzji nakazującej zaprzestanie jej prowadzenia, a dalej - nałożenie kary, jest bezprzedmiotowe. Takie działanie doprowadziłoby do tego, że powyższy przepis stałby się martwy. W niniejszej sprawie niedozwolona reklama apteki była prowadzona, stąd - zdaniem organu odwoławczego - nałożona kara pieniężna w wysokości 1.500,00 zł jest uzasadniona i możliwa do spełnienia.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. jej przedmiotem uczyniła jedynie tę część decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego, którą organ ten utrzymał w mocy nałożoną karę pieniężną za prowadzenie reklamy apteki ogólnodostępnej i wniosła o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji w tym zakresie. Spółka sformułowała analogiczne zarzuty, jakie zawarła w swym odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty, jakie przedstawił w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 129b ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 2142 ze zm.), karze pieniężnej w wysokości do 50.000 zł podlega ten, kto wbrew przepisom art. 94a tej ustawy prowadzi reklamę apteki, punktu aptecznego, placówki obrotu pozaaptecznego oraz ich działalności.

Dla przyjęcia odpowiedzialności w oparciu o cyt. przepis art. 129b ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne koniecznym jest ustalenie, że w sprawie była prowadzona reklama apteki i jej działalności wbrew regulacji wynikającej z art. 94a ww. ustawy. Należy przy tym zauważyć, że decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej ma charakter związany, bowiem stwierdzenie przez organ nadzoru farmaceutycznego, że doszło do naruszenia zakazu z art. 94a ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, rodzi po stronie organu obowiązek jej nałożenia ("karze pieniężnej (...) podlega"). W granicach uznania administracyjnego mieści się natomiast wysokość nakładanej kary pieniężnej za stwierdzone naruszenie, która nie może przekroczyć kwoty 50.000 zł.

Zatem organ nadzoru farmaceutycznego musi najpierw ustalić, czy była prowadzona niedozwolona reklama apteki, wszak przepis art. 94a ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne wskazuje, że zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Nie stanowi reklamy informacja o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego.

Przepis ten w powyższym brzmieniu zaczął obowiązywać od dnia 1 stycznia 2012 r. na mocy art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. Nr 122, poz. 696). Założeniem tej nowelizacji było wprowadzenie całkowitego zakazu reklamy aptek i punktów aptecznych oraz zakazu reklamy placówek obrotu pozaaptecznego, odnoszącej się do produktów leczniczych i wyrobów medycznych. Z zakresu pojęcia "reklamy apteki" wyłączono jedynie informację o lokalizacji i godzinach pracy apteki. Powyższe zmiany uzasadniano koniecznością zwiększenia ochrony pacjentów oraz finansów publicznych przed negatywnymi skutkami reklamy aptek, wskazując, że "cele przedsiębiorców prowadzących apteki, w tym dążenie do maksymalizacji zysku, muszą być podporządkowane wymogom wynikającym z konieczności ochrony zdrowia pacjentów" (uzasadnienie do projektu ww. nowelizacji, druk sejmowy VI.3491).

Na tle wcześniejszego, mniej restryktywnego, unormowania art. 94a ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne (zabroniona jest reklama działalności aptek lub punktów aptecznych skierowana do publicznej wiadomości, która w sposób bezpośredni odnosi się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach) wyrażano stanowisko, że reklamą jest działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług. Reklamą działalności apteki będzie więc zamiar przyciągnięcia potencjalnych klientów do dokonania zakupu towarów sprzedawanych w aptece - niezależnie od form i metod jej prowadzenia oraz użytych do jej realizacji środków - jeśli jej celem jest zwiększenie sprzedaży produktów leczniczych lub wyrobów medycznych (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2008 r. o sygn. akt VII SA/Wa 698/08 i z dnia 1 lutego 2008 r. o sygn. akt VII SA/Wa 1960/07, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Obecnie, a więc w dacie podejmowania obu decyzji, art. 94a ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne zakazem nie obejmuje jedynie informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Zakaz z art. 94a ust. 1 został rozszerzony co do zakresu jakiejkolwiek reklamy aptek, punktów aptecznych oraz - co istotne - ich działalności.

W aktualnym stanie prawnym nie zawarto definicji "reklamy apteki i jej działalności", tak jak uczyniono to odnośnie reklamy produktu leczniczego w art. 52 ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne. Posiłkując się zatem definicjami "reklamy" zawartymi w publikacjach słownikowych, wskazać należy, że za reklamę uważa się każde działanie mające na celu zachęcenie potencjalnych klientów do zakupu konkretnych towarów lub do skorzystania z określonych usług (np. Wielki Słownik Wyrazów Obcych pod red M. Bańki, wyd. PWN, Warszawa 2003). Przydatne w tym względzie jest także poprzednie orzecznictwo, ustalające kierunek określania zakresu reklamy aptek i ich działalności. Reklamą apteki może być więc każde działanie skierowane do publicznej wiadomości, zmierzające do zwiększenia sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych w niej oferowanych. Objęcie zakazem "każdego działania" potwierdza wyłączenie z niego, w zdaniu drugim art. 94a ust. 1, tylko informacji o lokalizacji i godzinach pracy apteki lub punktu aptecznego. Nie powinno budzić wątpliwości, wszak powszechnie wiadomym jest, że reklama może przyjmować różne formy zachęcania: w postaci ulotek, folderów czy też gazetek służących porównywaniu cen leków w aptece z cenami tych samych leków w innych aptekach, które oferują niższą cenę. Reklama apteki i jej działalności może także przyjmować formę programów pomocowych czy lojalnościowych, w ramach których klienci mogą korzystać z określonych rabatów, bonusów czy też innych sposobów zachęcania do korzystania z usług danej apteki.

Sposób pojmowania reklamy przedstawił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 października 2007 r. o sygn. akt II CSK 289/07 (publ. LEX nr 341805), w którym wyjaśnił, że reklama oznacza każde przedstawienie (wypowiedź) w jakiejkolwiek formie w ramach działalności handlowej, gospodarczej, rzemieślniczej lub wykonywania wolnych zawodów, dokonane w celu wspierania zbytu towarów lub usług. Powszechnie przyjmuje się, że reklamą są wszelkie formy przekazu, w tym także takie, które nie zawierając w sobie elementów ocennych ani zachęcających do zakupu, mogą jednak zostać przyjęte przez ich odbiorców jako zachęta do kupna. Wskazuje na to m.in. także art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 229), uznający za czyn nieuczciwej konkurencji wypowiedź, która zachęcając w istocie do nabycia towarów lub usług, sprawia wrażenie neutralnej informacji. Taka reklama wprowadza klienta w błąd, sugerując mu, że nie jest reklamą, a jedynie neutralną, rzetelną informacją. Przy rozróżnieniu informacji od reklamy trzeba mieć na względzie, że podstawowym wyznacznikiem przekazu reklamowego jest nie tylko mniej lub bardziej wyraźna zachęta do kupna towaru, ale i faktyczne intencje podmiotu dokonującego przekazu oraz odbiór przekazu przez podmioty, do których jest kierowany. Wypowiedź jest reklamą, gdy nad warstwą informacyjną przeważa zachęta do nabycia towaru - taki cel przyświeca nadawcy wypowiedzi i tak odbiera ją przeciętny odbiorca, do którego została skierowana. Wszelkie promocje, w tym cenowe, są reklamą towaru i firmy, która ich dokonuje. Nie są natomiast reklamą m.in. listy cenowe, które zawierają jedynie informację o cenach towarów lub usług i są publikowane wyłącznie po to, by podać do publicznej wiadomości ceny określonych produktów.

Podobne stanowisko zajmuje także doktryna np.: M. Koremba w Komentarzu do art. 94a ustawy - Prawo farmaceutyczne (publ. LEX) czy A. Rabiega - Przyłęcka w glosie do wyroku do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2008 r. o sygn. akt VII SA/Wa 2216/07 (teza 5): "nawet jeśli uzna się, iż określona działalność nie stanowi reklamy produktów leczniczych np. ze względu na jedynie informacyjny charakter przekazu, nie wyklucza to zakwalifikowania jej jako spełniającej cechy reklamy działalności apteki" (publ. LEX/el.2011), czy D. Harasimiuk, Zakaz reklamy towaru w prawie europejskim i polskim, Oficyna 2011, pkt 3.2.1.3. (publ. LEX).

W konsekwencji, wobec kategorycznego brzmienia przepisu art. 94a ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, przyjąć należy, że działania polegające na zachęcaniu do zakupów farmaceutyków w danej aptece, poprzez korzystne dla konsumenta programy cenowe (rabatowe), mogą być uznane za wchodzące w zakres prawnego pojęcia "reklamy aptek". Sąd podziela stanowisko organów nadzoru farmaceutycznego, że uczestnictwo apteki prowadzonej przez M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. w obsłudze ubezpieczenia lekowego, oferowanego przez P. S.A. z siedzibą w W. w ramach systemu [...] realizowanego z użyciem identyfikatora pacjenta (karty lekowej, kodu kreskowego), upoważniającego ich posiadaczy do dofinansowania przy zakupie wszystkich produktów oferowanych przez aptekę, jest jedną z form reklamy apteki i jej działalności, skoro w tej aptece było to realizowane. Programy tego rodzaju służą przyciągnięciu klientów i mają na celu maksymalizację obrotów i zysków poprzez doprowadzenie do wzrostu sprzedaży, a także budowanie lojalności wśród obecnych i najbardziej wartościowych klientów, stanowiąc narzędzia promocji konsumenckiej, stosowanej w sprzedaży, gdzie konsumenci nagradzani są w zależności od częstotliwości nabywania produktów lub usług danej firmy czy też wielkości zakupów. Programy tego rodzaju zapewniają nie tylko podniesienie sprzedaży i często osłabienie pozycji konkurencji, ale i bezpłatną reklamę, gdyż przyciągają klientów do konkretnych aptek, zachęcając ich w ten sposób do nabywania produktów leczniczych.

Fakt prowadzenia reklamy apteki ogólnodostępnej i jej działalności nie jest kwestionowany - co do samej zasady - przez skarżącą Spółkę, lecz samo zastosowanie sankcji administracyjnej za naruszenie zakazu reklamy aptek. Nie budzi wątpliwości Sądu, że zaprzestanie prowadzenia reklamy apteki i jej działalności czyni bezprzedmiotowym dalsze prowadzenie postępowania w tym przedmiocie, które - jedynie w razie dalszego prowadzenia reklamy apteki i jej działalności - musiałoby prowadzić do wydania zakazu. Jednakże samo zaprzestanie prowadzenia reklamy apteki i jej działalności nie znosi odpowiedzialności przedsiębiorcy za stwierdzone naruszenie zakazu reklamy aptek. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem skarżąca Spółka, wprawdzie zaprzestała prowadzenia reklamy, ale w okresie od dnia [...] września 2012 r. do dnia [...] czerwca 2015 r. apteka należąca do niej akceptowała karty [...] oferowane przez P. S.A. Ta okoliczność determinuje rozstrzygnięcie o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy aptek. Kara w wysokości 1.500,00 zł nie jest karą wygórowaną, biorąc pod uwagę powyższy czasokres trwania ww. programu. Kara tego rodzaju ma przede wszystkim sankcjonujący charakter, ale jednocześnie ma być wyrazem prewencji ogólnej, by w przyszłości Spółka nie naruszała zakazu reklamy aptek. Sąd nie dostrzegł przekroczenia granic uznania administracyjnego w zakresie wymiaru kary, mając na względzie wagę stwierdzonego naruszenia.

Prowadzenie apteki przez stronę skarżącą jest wprawdzie działalnością gospodarczą, która korzysta z przyznanej swobody jej prowadzenia, ale działalność ta podlega jednak ustawowym ograniczeniom. Z art. 20 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (istota społecznej gospodarki rynkowej) wynika m.in. zasada wolności gospodarczej. Natomiast art. 22 Konstytucji RP przewiduje, że ograniczenie wolności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes społeczny. Przykładem takiego ograniczenia jest właśnie obowiązujący w dacie orzekania art. 94a ust. 1 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne, który jednoznacznie stanowi, że zabroniona jest reklama aptek i punktów aptecznych oraz ich działalności. Wprowadzenie takiego zakazu koresponduje z zasadą demokratycznego Państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP). Ograniczenia wolności gospodarczej i kryteria ważenia kolidujących ze sobą wartości podlegają bowiem ocenie z punktu widzenia mechanizmu proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Określając konstytucyjne wolności i prawa obywatela, prawodawca dostrzega potrzebę wprowadzania ograniczeń tych dóbr. Przedkłada jedno dobro konstytucyjne nad drugie, wytyczając tym samym granice korzystania z wolności i praw, tworząc swoistą hierarchię dóbr, mieszczącą się w ich konstytucyjnych relacjach. Chodzi zatem o prawidłowe wyważenie proporcji, jakie muszą być zachowane, by przyjąć, że dane ograniczenie wolności obywatelskiej nie narusza konstytucyjnej hierarchii dóbr (zasada proporcjonalności). Ograniczając pewną sferę wolności konstytucyjnej obywatela, przepis ustawy musi czynić to w sposób, który przede wszystkim nie naruszy jej istoty i nie spowoduje zachwiania relacji konstytucyjnego dobra, które jest ograniczane (prawo wolności gospodarczej), do celu, jaki temu przyświeca (ochrona "szczególnych konsumentów", jakimi są pacjenci – klienci aptek), który to cel musi być także kwalifikowany w kategoriach wartości konstytucyjnej (interes jednostki, interes Państwa - prawo do ochrony zdrowia - art. 68 ust. 1 Konstytucji RP). Tym samym ustawodawca dopuszcza wprowadzanie ustawowych ograniczeń konstytucyjnych wolności i praw, jeżeli leży to w interesie publicznym. Tak właśnie jest w przypadku zakazu reklamy aptek i ich działalności. Ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej służą nie tylko jako instrument sterowania procesami gospodarczymi, ale także służą zabezpieczeniu interesów społecznych (dopuszczalne granice ograniczenia podstawowych wartości gospodarki rynkowej w interesie publicznym).

Wprowadzenie art. 94a ust. 1 do ustawy - Prawo farmaceutyczne nastąpiło w wykonaniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. (2004/27/WE), zmieniającej dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi. Polska, przystępując do Unii Europejskiej na mocy Traktatu zwanego Traktatem Ateńskim (Dz. U. UE z 2003 r. L 236, poz. 17 ze zm.), od dnia przystąpienia jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez Instytucje Wspólnot przed dniem przystąpienia, jak również stała się adresatem dyrektyw i decyzji, w rozumieniu art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dnia 25 marca 1957 r. (wersja skonsolidowana Dz. U. WE z 2002 r. C 325 ze zm.). Każde Państwo Członkowskie, do którego kierowana jest dyrektywa, zobowiązane jest do jej wykonania w drodze ustanowienia przepisów prawa wewnętrznego oraz przestrzegania, zgodnie z celami ustawodawcy wspólnotowego.

Przepis art. 94a został wprowadzony ustawą z dnia 30 marca 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 492) w konsekwencji implementacji m.in. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. (2004/27/WE), zmieniającej ww. dyrektywę 2001/83/WE w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi i obowiązywał od dnia 1 maja 2007 r. Sformułowany w nim zakaz dotyczył reklamy działalności aptek lub punktów aptecznych, skierowanej do publicznej wiadomości, która w sposób bezpośredni odnosi się do produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na wykazach leków refundowanych, lub produktów leczniczych lub wyrobów medycznych o nazwie identycznej z nazwą produktów leczniczych lub wyrobów medycznych umieszczonych na tych wykazach.

Zdaniem Sądu, organy nadzoru farmaceutycznego prawidłowo ustaliły, że w sprawie doszło do naruszenia zakazu z art. 94a ust. 1, 2, 3 i 4 ww. ustawy - Prawo farmaceutyczne i właściwie zastosowały art. 129b ust. 1 i 2 tej ustawy, poprzez nałożenie na skarżącą Spółkę kary pieniężnej w kwocie 1.500,00 zł. Orzekające w sprawie organy administracji obowiązane były do działania na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, a podejmując rozstrzygnięcie, prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.). Podstawa prawna rozstrzygnięcia wynika z obowiązującego prawa materialnego, nie została więc naruszona zasada praworządności, określona w art. 6 kpa. Nie można też organom zarzucić nierespektowania wyrażonej w art. 7 kpa zasady prawdy obiektywnej. Sprawę rozstrzygnięto bowiem po zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 77 i art. 80 kpa). Uzasadnienia decyzji organów obu instancji odpowiadają dyspozycji art. 107 § 3 kpa. Wyjaśnione zostały motywy podjętych rozstrzygnięć, a przytoczona przez organy nadzoru farmaceutycznego argumentacja w tym zakresie jest wyczerpująca. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 kpa, w szczególności decyzja zawiera uzasadnienie prawne i faktyczne skonstruowane zgodnie z przepisem art. 107 § 3 kpa. Stan faktyczny opisany w decyzji nie wymagał czynienia dodatkowych ustaleń. Natomiast w uzasadnieniu prawnym przytoczono przepisy prawa i wyjaśniono podstawy prawne decyzji. Z kolei sam fakt, że strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem orzekających organów, nie przesądza o tym, iż w sprawie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów.

W takim stanie rzeczy, decyzje w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie zakazu reklamy aptek należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów obu instancji uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle obowiązującego prawa, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich jego naruszeń, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.

Uznając zatem skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając za podstawę art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.