Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 215/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-01-28 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Prezydent Miasta
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 59 ust. 1, art. 101 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2015 poz 163
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt. 4 i § 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia del. WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Pleśna o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Pleśna a Prezydentem Miasta Nowego Sącza w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku M. T. o skierowanie do domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Nowego Sącza jako organ właściwy do rozpoznania wniosku.


UZASADNIENIE

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pleśnej, działając z upoważnienia Wójta Gminy Pleśna, wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość miejscową pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Nowego Sącza w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku M. T. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że w dniu 21 września 2015 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pleśnej wpłynęło pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Nowym Sączu z dnia 16 września 2015 r. znak: MOPS: [...] r. w sprawie przekazania w trybie art. 65 k.p.a. podania M. T. dotyczącego skierowania do domu pomocy społecznej. W piśmie podano, że M. T. jest osobą leżącą, przewlekle chorą, przebywającą obecnie w Szpitalu Specjalistycznym w Nowym Sączu. Do szpitala trafiła ze Starego Sącza, gdzie mieszkała u syna – S. T., ul. [...]. Po zakończeniu hospitalizacji szpital podjął próbę przewiezienia M. T. do ostatniego miejsca zamieszkania, jednakże syn odmówił przyjęcia matki do domu. Wskazano, że M. T. nie ma stałego miejsca zamieszkania, jest porzucona przez męża i dzieci. Z tego względu, zgodnie z art. 101 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, właściwą do rozpatrzenia wniosku jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały, tj. Gmina Pleśna.

Wójt Gminy Pleśna wskazał we wniosku, że M. T. pozostaje zameldowana na pobyt stały w miejscowości L., gmina Pleśna. Pomimo zameldowania w miejscowości L., opuściła tę miejscowość i nie przebywa w niej od około 15 lat.

Z oświadczenia byłej sąsiadki M. T. – B. K., zamieszkałej L. wynika, że co najmniej od 6 lat nie przebywa ona pod adresem L. Z relacji tej wynika, że rodzina M. T. prawdopodobnie mieszka w Nowym Sączu (oświadczenie z dnia 16 września 2015 r.). Wskazano, że także sołtys wsi L. oświadczył, iż M. T. co najmniej od 15 lat nie mieszka na terenie L. Podał, że z posiadanych przez niego informacji wynika, iż M. T. wraz z rodziną zamieszkuje w Nowym Sączu lub jego okolicach (oświadczenie z dnia 18 września 2015 r.). Krewna M. T. – M. T. zamieszkała R. oświadczyła, że M. T. wraz z rodziną nie mieszka w L., ok. 15 lat temu przeprowadziła się w okolice Nowego Sącza (oświadczenie z dnia 16 września 2015 r.).

Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje oświadczenie M. T. z dnia 10 lipca 2014 r., z którego wynika, że nie zamieszkuje ona w L., tylko w Nowym Sączu przy ul. [...]. Podał ponadto, że Syn M. T. – S. T. – w rozmowie telefonicznej przeprowadzonej w dniu 8 lipca 2015 r. oświadczył, że matka mieszkała w Nowym Sączu przy ul. [...] od 2008 r. lub 2009 r. Krótkotrwale przed pobytem w szpitalu (ok. 1 tygodnia wcześniej) przebywała w jego mieszkaniu. Oświadczył również, że pracuje w delegacji na Śląsku, jego żona również pracuje, mają dwoje małych dzieci i nie mają możliwości zajęcia się M.T.

Organ wskazał że jak wynika z informacji zawartych w rodzinnym wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym z M. T. w dniu 16 września 2015 r., M. T. ostatnio zamieszkiwała u syna pod adresem – Stary Sącz ul. [...], natomiast aktualnie przebywa w szpitalu w Nowym Sączu na oddziale chorób wewnętrznych. Syn odmówił przyjęcia matki do lokalu, w którym mieszka wraz z rodziną, gdyż nie jest w stanie zapewnić jej opieki.

Zdaniem wnioskodawcy M. T. nie jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej. Jej dotychczasowym miejscem zamieszkania był Nowy Sącz, wyprowadzając się wraz z rodziną 15 lat temu z L. nie zamierzała do tej miejscowości wrócić, na co wskazuje obecny stan budynku mieszkalnego. Od 15 lat centrum jej spraw życiowych skupia się w Nowym Sączu. Dlatego właściwy miejscowo w niniejszej sprawie jest prezydent Nowego Sącza w oparciu o art. 59 ust. 1 i art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygniecie sporu o właściwość, Prezydent Nowego Sącza wskazał, że podtrzymuje w całości swoje stanowisko zawarte w zawiadomieniu do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pleśnej z dnia 16 września 2015 r. w sprawie wniosku M. T. o skierowanie jej do Domu Pomocy Społecznej, uznając się za niewłaściwy miejscowo do jego rozpatrzenia.

Według oceny Prezydenta Nowego Sącza M. T. jest osobą bezdomną, porzuconą przez wszystkich członków rodziny, przebywa w szpitalu w Nowym Sączu, do którego trafiła z gminy Stary Sącz, gdzie mieszkała u swojego syna. Po zakończonym procesie leczenia szpital podjął próbę przewiezienia M. T. do ostatniego miejsca jej zamieszkania, tj. do Starego Sącz – do syna, gdyż stan zdrowia M. T. uniemożliwia jej samodzielne funkcjonowanie. Wymaga ona opieki której nie chce zapewnić jej rodzina. Przebywa w szpitalu, gdyż nie ma miejsca zamieszkania, chciałaby mieszkać u syna do czasu skierowania jej do Domu Pomocy Społecznej, ale syn nie chce angażować się w opiekę nad matką.

Zdaniem Prezydenta Nowego Sącza nie można stwierdzić, że w sprawie występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągniecie wniosku, iż to gmina Nowy Sącz jest głównym ośrodkiem działalności M. T. Następnie stwierdzono, że najwięcej związków ma ona z gminą Pleśna, w której jest zameldowana na pobyt stały pod adresem L. i w której rodzina pozostawiła majątek (niezależnie od stanu technicznego budynku).

Wskazano, że M. T. nie ma miejsca zamieszkania, czyli miejsca koncentracji spraw bytowych i życiowych interesów, lokal w którym mieszkała w Nowym Sączu był wynajęty, wskutek braku zapłaty za czynsz utraciła możliwość zamieszkania w nim, w konsekwencji czego zamieszkała u syna w Starym Sączu, skąd trafiła do szpitala, gdzie została porzucona przez członków rodziny. Jest więc osobą niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym, jest zameldowana na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania, tj. pod adresem L. Wobec tego – w ocenie Prezydenta Nowego Sącza – M. T. jest osobą bezdomną w rozumieniu art. 6 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej.

Organ podkreślił, że obecnie M. T. przebywa w Szpitalu Specjalistycznym w Nowym Sączu, ul. [...], który nie jest jej miejscem zamieszkania, gdyż szpital nie jest miejscem służącym do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Skoro zatem M. T. jest osobą bezdomną, to zdaniem organu zastosowanie w sprawie powinien mieć art. 101 ust. 2 ustawy i właściwą miejscowo jest w sprawie Gmina Pleśna.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a"), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.).

Rozstrzygany w niniejszej sprawie spór o właściwość organu dotyczy wniosku M. T. o skierowanie do domu pomocy społecznej.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu kierowania jej do domu pomocy społecznej. W myśl zaś art. 101 ust. 1 powołanej ustawy właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Oba te przepisy ściśle ze sobą korespondują i wynika z nich, że do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej właściwą miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to skierowanie w dacie kierowania tej osoby do domu pomocy.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", co oznacza, że należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 K.c. jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest przy tym pogląd, że miejscem stałego pobytu jest to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres zameldowania.

Na miejsce zamieszkania, w świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 Kodeksu cywilnego, wskazują dwa czynniki: zewnętrzny - fakt przebywania i wewnętrzny - zamiar stałego pobytu. Przyjmuje się, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem aktywności życiowej danej osoby. Podkreślić należy, iż samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego.

M. T. przebywa obecnie w szpitalu w Nowym Sączu, którego to miejsca – jak słusznie podniósł Prezydent Nowego Sącza – nie można uznać za miejsce służące do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150), a więc okoliczność ta nie ma znaczenia dla ustalenia miejsca zamieszkania. Podobnie bez znaczenia dla sprawy pozostaje jej tygodniowy pobyt u syna poprzedzający hospitalizację.

Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy wskazują, że za miejsce zamieszkania M. T. w rozumieniu art. 25 K.c. należy uznać Nowy Sącz.

M. T. wraz z rodziną kilkanaście lat temu opuściła miejscowość L., w której nadal jest zameldowana na pobyt stały i gdzie pozostawiła dom, obecnie zdewastowany. Jak zgodnie podają sołtys tej miejscowości, kuzynka M. T. i jej sąsiadka, rodzina przeniosła się do Nowego Sącza (okolic). W oświadczeniu z dnia 10 lipca 2014 r. M. T. podała, że nie zamieszkuje w L., tylko wraz z mężem wynajmuje mieszkanie w Nowym Sączu przy ul. [...]. Okoliczność tę potwierdził jej syn S. podając, że pod tym adresem jego matka mieszkała od 2008 lub 2009 r.

W świetle powyższych ustaleń należało przyjąć, że centrum spraw życiowych M. T. od wielu lat znajduje się w Nowym Sączu, a więc tu jest jej miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 K.c. Wobec tego w myśl art. 59 ust. 1 i art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej właściwą miejscowo gminą do skierowania do domu pomocy społecznej jest Miasto Nowy Sącz.

Z powyższych względów na podstawie art. 4 w zw.z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.