Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 509/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2014-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Umorzenie postępowania
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 109 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 października 2014 r. sprawy ze skargi T. S. i J. S. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia 23 maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych zrealizowanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie szeregowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego (dalej jako organ odwoławczy, organ II instancji lub w skrócie DWINB) zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia 23 maja 2014 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. (dalej jako organ I instancji lub w skrócie PINB) Nr [...] z dnia 4 kwietnia 2014 r. umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych zrealizowanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie szeregowej przy ul. H. [...] we W. (obręb [...], AM-6, dz. nr [...])

Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że w dniu 16 grudnia 2011r. do PINB wpłynął wniosek J. S. z prośba o interwencję w sprawie robót budowlanych realizowanych w części wspólnej budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej przy ul. H. [...] i [...] we W.. Pismo zawierało informację o zamianie przewodu wentylacyjnego we wspólnej ścianie nośnej na przewód dymowy i zwiększenie jego przekroju poprzez rozwiercenie.

Pismem z dnia 24 maja 2012 r. organ I instancji poinformował strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych zrealizowanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie szeregowej przy ul. H. [...] we W. oraz o terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin.

W dniu 11 czerwca 2012 r. pracownicy PINB przeprowadzili oględziny i kontrolę nieruchomości przy ul. H. [...] we W., w trakcie których stwierdzono, że budynki jednorodzinne nr [...] i [...] przy ul. H. we W. mają wspólny komin zlokalizowany na granicy obu nieruchomości (w tym kominie są cztery przewody kominowe: dwa przewody przynależą do budynku nr [...], drugie dwa do budynku nr [...]). W pokoju na piętrze budynku nr [...], na stropie przy ścianie przylegającej do budynku nr [...] widoczne mikropęknięcia na styku płyt; brak widocznych oznak nieszczelności komina.

W toku tych oględzin właściciele nieruchomości nr [...], T. i J. S. (dalej zwani skarżącymi) przedłożyli do wglądu protokoły okresowych kontroli obiektu, w tym protokół okresowej kontroli przewodów kominowych nr [...] z maja 2012 r., z którego wynika, że przewody kominowe są drożne, w dobrym stanie technicznym, mają prawidłowy ciąg i nadają się do dalszej bezpiecznej eksploatacji. T. S. oświadczyła, że pęknięcie na styku belek stropowych (strop typu DZ) pojawiło się w momencie wykonywania robót, tj. w dniach 15-16 grudnia 2011 r.

W dniu 19 lipca 2012 r. zostały przeprowadzone oględziny i kontrola nieruchomości przy ul. H. [...] we W.. W trakcie oględzin stwierdzono, że w ww. budynku, w pokoju dziennym na parterze (pokój o pow. ok. 28 m2 z wyjściem na taras) wykonano kominek z zamkniętym wkładem kominkowym (drzwiczki kominka szczelne); obudowa z płyt marmurowych do wysokości 111 cm, powyżej - do stropu - z płyt regipsowych; dolna część kominka (z miejscem do składowania drewna) o wymiarach: szerokość 112 cm, wysokość 44 cm, głębokość 67 cm; część kominka powyżej (z komorą paleniskową) o wymiarach: szerokość 99 cm, wysokość 68 cm, głębokość 56 cm; obudowa z płyt regipsowych zwężająca się ku górze, do stropu, w jej ściankach bocznych zamontowane dwie kratki (o wymiarach 25 cm x 12 cm) do przepływu ogrzanego powietrza; stolarka okienna w pokoju z PCW, szczelna; wymiary komory paleniskowej: szerokość 63 cm, wysokość 42 cm, głębokość komory 37 cm (wielkość otworu paleniskowego wynosi około 0,233 m2); otwór dymowy górny niewidoczny (przysłonięty obudową); nad podłogą tarasu w ścianie zewnętrznej widoczna kratka nawiewna (zgodnie z oświadczeniem strony pobierane przez kratkę świeże powietrze jest doprowadzane do obudowy kominka), w głębi widoczny otwór nawiewny z przepustnicą; pokój z kominkiem połączony jest z przedpokojem (jedna kubatura); na parterze budynku kratki wentylacji grawitacyjnej wywiewnej zlokalizowane są w kuchni i w łazience (wejście do kuchni i do łazienki bezpośrednio z przedpokoju); nie podjęto wątpliwości co do stanu technicznego i jakości wykonanych robót.

Współwłaścicielka ww. nieruchomości i inwestor L. B. (dalej jako inwestorka lub uczestniczka postępowania) oświadczyła, iż w dniu 15 grudnia 2011 r. rozpoczęła prace związane z frezowaniem przewodu kominowego w celu wprowadzenia systemu kominowego do podłączenia przewodu dymowego kominka; kominek wykonała w dniach 21-22 grudnia 2011 r. (przed świętami); nie dokonała zgłoszenia robót w Wydziale Architektury Urzędu Miejskiego W.; roboty związane z zabudową kominka wykonał, na jej zlecenie, A. K., a roboty związane z dostosowaniem komina wykonał mistrz kominiarski T. C..

W toku postępowania inwestorka przedłożyła w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego dla miasta W. protokoły okresowych kontroli obiektu, w tym:

• opinię kominiarską nr [...] z dnia 12 grudnia 2011 r., wykonaną przez mistrza kominiarskiego T. C. w celu wskazania przewodu kominowego do zabudowy przewodu jednościennego kominka;

• "Opinię techniczną dotyczącą możliwości technicznej wykonania poszerzenia otworu kominowego w celu montażu przewodu jednościennego Ø 160 w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. H. [...]" z dnia 13 grudnia 2011r., wykonaną przez mgr inż. A. C., posiadającego uprawnienia budowlane do wykonywania samodzielnej funkcji kierownika budowy i robót w specjalności konstrukcyjno-budowlanej bez ograniczeń, będącego członkiem D. Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa (z opinii wynika, że poszerzenie przewodu kominowego nie będzie miało wpływu na bezpieczeństwo budynku, nie wpłynie na zmniejszenie wytrzymałości ścian oraz stropu);

• opinię kominiarską nr [...] z dnia 21 grudnia 2011 r., wykonaną przez mistrza kominiarskiego T. C., stwierdzającą, iż przewód jednościenny wprowadzony w szacht kominowy może być przeznaczony do podłączenia urządzenia ogrzewczego na paliwa stałe: szczelność przewodów jest dobra, drożność przewodów jest dobra, połączenia przewodu z urządzeniem prawidłowe, drzwiczki kontrolne w przewodzie są wykonane w miejscach przewidzianych, zgodnie ze sztuką budowlaną, wyprowadzenie kominów ponad dach prawidłowe, zakończenie wylotów prawidłowe;

• "Notatkę spisaną w budynku mieszkalnym we W. przy ul. H. [...]" z dnia 22 grudnia 2011 r., z przeprowadzonych przez mgr inż. A. C. oględzin ścian i stropów po zakończeniu prac polegających na poszerzeniu przewodu kominowego i montażu przewodu jednościennego Ø 160, w której nie stwierdzono uszkodzeń ścian i stropów w mieszkaniu, prace oceniono jako wykonane prawidłowo, przewody kominowe drożne i szczelne;

• protokół z okresowej kontroli i czyszczenia przewodów kominowych nr [...]z dnia 19 czerwca 2012 r., sporządzony przez mistrza kominiarskiego T. C. (stwierdzono, że objęte kontrolą przewody kominowe oraz elementy urządzeń kominowych odpowiadają przepisom i nadają się do dalszej bezpiecznej eksploatacji);

• protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych nr [...] z dnia 21 listopada 2012 r. sporządzony przez mistrza kominiarskiego R. Ł., z którego wynika, że przewody kominowe są drożne, w dobrym stanie technicznym, mają prawidłowy ciąg i nadają się do dalszej bezpiecznej eksploatacji; w uwagach wpisano: w dniu sprawdzenia kominek podłączony prawidłowo i działał prawidłowo; zamontowany wkład żaroodporny; stały dopływ powietrza pod palenisko.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego PINB stwierdził, że w sprawie mamy do czynienia z samowolnym wykonaniem przebudowy budynku przy ul. H. [...] we W., która podlega procedurze naprawczej opisanej w art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej jako Prawo budowlane lub w skrócie u.p.b.).

Dalej podniesiono, że przeprowadzone dowody wykazały, iż opisane wyżej roboty budowlane zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i zasadami wiedzy technicznej. Przedłożono, wykonane przez uprawnione osoby, oceny techniczne, potwierdzające wykonanie robót budowlanych zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i przydatność obiektu do użytkowania.

PINB uznał zatem, iż nie ma podstaw do nałożenia obowiązku w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. i w związku z powyższym decyzją z dnia 4 kwietnia 2014r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych zrealizowanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie szeregowej przy ul. H. [...] we W. (obręb [...], AM-6,dz.nr [...]).

Wskutek wniesionego przez skarżących odwołania DWINB przywołana na wstępie decyzją z dnia 23 maja 2014 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż samowolna realizacja robót budowlanych polegała na poszerzeniu przewodu kominowego (w kominie znajdującym się na granicy posesji nr [...] i nr [...]), zamontowaniu w nim przewodu jednościennego Ø 160 mm (określanego w opinii kominiarskiej jako wkład żaroodporny) oraz podłączeniu do niego żeliwnego wkładu kominkowego Foyer 700 Promo Volet. Wkład kominkowy obudowano płytami marmurowymi i płytami regipsowymi; wykonano nawiew do kominka poprzez osadzenie kratki nawiewnej w ścianie zewnętrznej (nad podłogą tarasu) i wykonanie przewodu doprowadzającego świeże powietrze w pobliże komory paleniskowej kominka.

Zdaniem organu II instancji poszerzenie przewodu kominowego, osadzenie w nim wkładu stalowego i wykonanie kominka stanowi przebudowę, o której mowa art. 3 pkt 7a u.p.b., czyli roboty budowlane, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Wskazano, iż wykonanie przebudowy wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, a takiego pozwolenia w rozpoznawanej sprawie inwestorka nie uzyskała.

W ocenie DWINB organ I instancji prowadził swoje postępowanie w trybie art. 51 u.p.b., który jest adekwatny do stwierdzonych okoliczności faktycznych sprawy. Podniesiono w tym kontekście, iż w postępowaniu naprawczym prowadzonym w trybie art. 51 Prawa budowlanego właściwy organ nadzoru budowlanego bada, czy roboty budowlane są zgodne z prawem, przy czym przez zgodność z prawem należy tutaj rozumieć w zasadzie zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi. Jeżeli w toku postępowania organ stwierdzi brak możliwości naprawy, tj. doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem poprzez nakazanie wykonania określonych robót lub czynności, winien nakazać, w zależności od charakteru i zaawansowania robót, w drodze decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b., zaniechanie dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, a w przypadku rozbiórki obiektu (lub części) jego odbudowę. Decyzja taka kończy postępowanie. W razie, gdy istnieje możliwość doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, właściwy organ powinien w drodze decyzji opartej na art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. nałożyć obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z przepisami. Wyznaczony w decyzji termin powinien być możliwie krótki, ale prawnie i technicznie uzasadniony. Postępowanie jest wówczas kontynuowane zgodnie z ust. 3 omawianego artykułu.

Podkreślono przy tym, iż dokonanie przez inwestora samowoli budowlanej nie jest samo w sobie przesłanką do wydania decyzji nakazowej, o której mowa w art. 51 ust. 1 u.p.b., bowiem warunkiem wydania takiej decyzji jest stwierdzenie, że wykonane roboty naruszają przepisy. W przeciwnym razie nie istnieje potrzeba wydawania w sprawie decyzji merytorycznej, wskutek czego postępowanie winno zostać umorzone w trybie art. 105 § 1 k.p.a.

Powołując się na zgromadzone w aktach oceny osób uprawnionych do ich dokonania organ odwoławczy wskazał, że roboty budowlane związane z montażem kominka na parterze budynku przy ul. H. [...] we W. nie naruszają obowiązujących norm prawnych, przewody kominowe i podłączone do nich urządzenia grzewcze nadają się do dalszej eksploatacji.

W przekonaniu DWINB nie ma zatem przesłanek do zastosowania w sprawie przepisów art. 51 Prawa budowlanego, a tym samym w tej sytuacji postępowanie podlegało umorzeniu z powodu bezprzedmiotowości na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Odnosząc się do treści odwołania organ II instancji uznał, iż chybiony jest zarzut zastosowania przez organ niewłaściwej procedury, gdyż przepis art. 48 u.p.b., którego zastosowania domagali się skarżący, mówi o wybudowaniu obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę, gdy tymczasem kominek nie jest obiektem budowlanym, a roboty budowlane związane z jego wykonaniem w pomieszczeniu mieszkalnym stanowią przebudowę, gdyż zmieniają parametry użytkowe budynku.

Zwrócono także uwagę, iż z punktu widzenia prawidłowo zastosowanej w sprawie przez organ I instancji procedury naprawczej, określonej w art. 50-51 Prawa budowlanego, bez znaczenia pozostaje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Kwestia ta nie podlega bowiem badaniu przez organ nadzoru budowlanego w prowadzonym postępowaniu naprawczym i organ nadzoru budowlanego nie może się nią kierować wydając decyzję. Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane ma znaczenie przy udzielaniu pozwolenia na budowę, a nie w sytuacji, gdy roboty zostały już wykonane. Sprawy związane z naruszeniem prawa własności, w tym dochodzenia roszczeń za szkody spowodowane wykonaniem robót budowlanych na nieruchomości sąsiedniej, powinny być załatwiane na drodze cywilnoprawnej w postępowaniu przed sądami powszechnymi.

Końcowo wskazano, iż kontrole przewodów kominowych i podłączonych do nich urządzeń grzewczych dokonane przez mistrzów kominiarskich potwierdziły prawidłowość wykonania robót budowlanych.

Skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego złożyli skarżący domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji PINB, zarzucając naruszenie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji.

DWINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podniósł, iż wyczerpujące merytoryczne uzasadnienie zostało zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie uzupełniającym skargę z dnia 15 października 2014 r. skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika będącego ich synem, zarzucili zaskarżonej decyzji jej wydanie z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na wynika sprawy, tj. art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:

a) niewyjaśnienie pełnego stanu faktycznego, a zwłaszcza zaniechanie ustalenia w którym miejscu i na której ścianie wykonano przewód doprowadzający świeże powietrze w pobliże kominka w ilości wymaganej przepisami pomimo, że organ w dniu 19 lipca 2012 r. przeprowadził oględziny i nie stwierdził istnienia tego przewodu, a wpisał do protokołu, że "zgodnie z oświadczeniem strony kanałem w ścianie powietrze jest dostarczane do obudowy kominka",

b) dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i przyjęcie, że roboty polegały na poszerzeniu przewodu kominowego (w kominie znajdującym się na granicy posesji nr [...] i [...]) podczas gdy metodą frezowania został poszerzony przewód wentylacyjny jeden z czterech o przekroju 14 cm x 14 cm, oddzielonych od siebie ścianką o gr. 14 cm (pół cegły), biegnących we wspólnej ścianie o grubości 38 cm (1,5 cegły); że wykonano przewód doprowadzający świeże powietrze w pobliże komory paleniskowej, podczas gdy brak jest dowodu na jego wykonanie bowiem takim dowodem nie jest oświadczenie strony (inwestorki) złożone do protokołu z oględzin z dnia 19 lipca 2012 r.,

c) nieodniesienie się w treści uzasadnienia decyzji do zarzutu naruszenia przepisów techniczno-budowlanych, w tym § 140 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm., dalej jako rozporządzenie wykonawcze lub w skrócie r. M.I.), w tym Polskiej Normy, oraz do braku zgody skarżących na wykonanie robót na wspólnej ścianie polegających na frezowaniu przewodu wentylacyjnego w celu wprowadzenia przewodu stalowego.

Zaskarżonej decyzji zarzucono także wydanie jej z naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. § 132 ust. 3 pkt 4 lit. a) rozporządzenia wykonawczego bowiem do pomieszczenia w którym zainstalowany jest kominek o obudowie zamkniętej nie jest możliwy dopływ powietrza do jego paleniska w ilości 10m3/h na 1 kW nominalnej mocy cieplnej kominka jako, że dopływu takiej ilości powietrza nie zapewnia nawiew przez kratkę wentylacyjną usytuowaną nad podłogą tarasu;

2. § 140 ust. 1 r.M.I. w zw. z Polską Normą nr PN-89/B-14425:1989 Przewody dymowe spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły. Wymagania techniczne i badania przy odbiorze bowiem poszerzenie przewodu wentylacyjnego celem wprowadzenia przewodu stalowego o średnicy 16 cm spowodowało zmniejszenie grubości ścianki ceglanej poniżej wymagań określonych w Polskiej Normie dla przewodów murowanych,

3. art. 51 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.b. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skoro nie ma przestanek do zastosowania w sprawie przepisów art. 51 Prawa budowlanego to postępowanie podlegało umorzeniu podczas gdy wskazane powyżej nieprawidłowości w zakresie przepisów, w tym techniczno- budowlanych, wykluczały umorzenie postępowania a uprawniały do wydania decyzji nakazującej wykonanie przewodu dymowego poza wspólną ścianą;

4. art. 50 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b. poprzez ich błędną wykładnie oraz naruszenie art. 4, art. 3 ust. 11 w zw. z art. 35 ust. 4 u.p.b. poprzez ich niezastosowanie co doprowadziło organ do błędnego przekonana, że nie jest wymaga zgoda skarżących współwłaścicieli wspólnej ściany przy legalizacji samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu robót wymagających pozwolenia na budowę, w tym przedstawienia zgody współwłaścicieli na zmianę sposobu użytkowania przewodu biegnącego we wspólnej ścianie oraz na jego poszerzenie w celu wprowadzenia przewodu stalowego.

W dalszym piśmie procesowym z dnia 17 października 2014 r. pełnomocnik skarżących uzupełnił argumentację skargi podnosząc, iż w ocenie skarżących organ dokonał błędnej wykładni art. 51 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.b. na bazie materiału dowodowego zebranego z naruszeniem art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ocenionego w sposób dowolny wbrew regule wyrażonej w art. 80 k.p.a z pominięciem tych okoliczności, które prowadzą do odmiennych wniosków co w konsekwencji doprowadziło organ do błędnego przekonania o bezprzedmiotowości niniejszego postępowania administracyjnego i konieczności jego umorzenia.

W przekonaniu skarżących ocena zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że zamiarem inwestorki było obejście bezwzględnie obowiązujących przepisów Prawa budowlanego w celu realizacji inwestycji, na którą - w zakresie wykonanym - nie uzyskałaby wymaganego pozwolenia na budowę. Powołując się na treść art. 32 ust. 4 u.p.b. wskazano, że oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane inwestor jest zobowiązany złożyć na urzędowym formularzu, przy czym w przypadku współwłasności zgodę na wykonywanie robót budowlanych muszą wyrazić wszyscy współwłaściciele. Zatem umorzenie postępowania przez organ w istniejącym stanie faktycznym i prawnym prowadzi do wypaczenia, czy wręcz do podważenia, zasadności uzyskiwania zgody oraz pozwolenia na budowę skoro bezprawne działania inwestorki zostały nagrodzone umorzeniem postępowania legalizującym roboty wykonane z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych, naruszeniem własności i bez zgody skarżących.

Zwrócono uwagę, iż inwestorka przystąpiła do frezowania przewodu wentylacyjnego biegnącego we wspólnej ścianie bez zgody skarżących. Zmiana przeznaczenia przewodu wentylacyjnego na przewód dymowy oraz osadzenie w nim, po powiększeniu jego przekroju, stalowej rury to czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną wymagającą zgody współwłaścicieli, a w razie braku tej zgody zezwolenia sądu na ich wykonanie. Inwestorka na drodze sądowej nie uzyskałaby zgody sądu bowiem nie ma żadnych przeszkód technicznych do montażu stalowego przewodu kominowego poza obrysem wspólnej ściany. Nadto posiada ogrzewanie gazowe.

Zdaniem skarżących organ błędnie ustalił, że roboty polegały na poszerzeniu przewodu kominowego (w kominie znajdującym się na granicy posesji nr [...] i [...]), wykonaniu nawiewu do kominka poprzez osadzenie kratki nawiewnej w ścianie zewnętrznej (nad podłogą tarasu) oraz wykonaniu przewodu doprowadzającego świeże powietrze w pobliże komory paleniskowej kominka.

Z rysunku rzutu wspólnej ściany nośnej (o gr. 38 cm) wynika, że znajdują się w niej cztery przewody wentylacyjne o przekroju 14 x 14 cm oddzielone od siebie ścianką z cegły szerokości 14 cm. W osi ściany przebiega granica pomiędzy działkami.

W protokole z oględzin przeprowadzonych przez inspektora organu wpisano m.in., że "Nad podłogą tarasu w ścianie zewnętrznej widoczna kratka nawiewna. (Zgodnie z oświadczeniem strony kanałem w ścianie powietrze jest dostarczane do obudowy kominka.). Nadto, że "W pokoju innej wentylacji nie ma" W aktach sprawy są dwa zdjęcia tej kratki nawiewnej (od strony pokoju i od strony tarasu), zatem jest to tylko przejście przez ścianę. Zdjęcia kratki oraz stwierdzenia inwestorki jw. prowadzi do logicznego wniosku, że w ścianie nie ma kanału dostarczającego świeże powietrze do obudowy kominka, bowiem brak jest wlotu tego kanału w ścianie zewnętrznej.

Przywołując § 132 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego wskazano, że kominki opalane drewnem z otwartym paleniskiem lub zamkniętym wkładem kominowym mogą być instalowane wyłącznie w budynkach jednorodzinnych, mieszkalnych w zabudowie ogrodowej i rekreacji indywidualnej oraz niskich budynkach wielorodzinnych w pomieszczeniach spełniających łącznie cztery wskazane warunki m. in. 4) w których możliwy jest dopływ powietrza do paleniska kominka w ilości co najmniej 10m3/h na 1 kW nominalnej mocy cieplnej kominka - dla kominków o obudowie zamkniętej. Kratka nawiewna nad tarasem o tak małym przekroju nie jest w stanie zapewnić dopływu powietrza w wymaganej ilości. Brak kanału doprowadzającego świeże powietrze z zewnątrz podważa wiarygodność dowodów w postaci ocen technicznych "potwierdzających wykonanie robót budowlanych zgodnie z zasadami sztuki budowlanej i przydatności obiektu do użytkowania."

W ocenie skarżących z uwagi na brak ich zgody na frezowanie przewodu wentylacyjnego i montaż wkładu stalowego wychodzącego poza granicę działki inwestorki organ był zobligowany w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 u.p.b. wydać decyzję zobowiązującą inwestorkę do przywrócenie kanału wentylacyjnego do stanu poprzedniego oraz decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 u.p.b. nakładającą na inwestorkę obowiązek wykonanie przewodu dymowego poza obrysem wspólnej ściany.

Na zakończenie podniesiono, że błędne jest przekonanie organu, iż w istniejącym stanie faktycznym, w którym następuje zmiana sposobu użytkowania przewodu wentylacyjnego na przewód dymowy we wspólnej ścianie prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie ma żadnego znaczenia. Oznaczałoby to naruszanie prawa własności podczas gdy prawo to podlega dla wszystkich równej ochronie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.

Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji lub postanowienia może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonego orzeczenia nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., w skrócie u.p.p.s.a).

Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 u.p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi.

Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione zarzuty okazały się trafne.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję PINB umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych zrealizowanych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w zabudowie szeregowej przy ul. H. [...] we W..

Podstawą prawną umorzenia postępowania przez organ I instancji był art. 105 § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W doktrynie jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym reprezentowany jest jednolity pogląd, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy brak jest któregoś elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W sytuacji takiej brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy lub brak jest podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego.

Na gruncie prawa budowlanego postępowanie, co do zasady, staje się bezprzedmiotowe, jeżeli organy nadzoru budowlanego prowadzące postępowanie nie znajdują podstaw do wydania nakazów lub zakazów. Aby organy mogły zasadnie wydać rozstrzygnięcie umarzające prowadzone dotychczas postępowanie administracyjne to obowiązane są kierować się zasadami procedury administracyjnej, w tym zwłaszcza wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, zgodnie z którą organ administracji publicznej zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Rozwinięcie tej zasady przewiduje art. 77 § 1 k.p.a. nakładający na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to niewątpliwie, iż organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy i podjąć wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jako warunku koniecznego do przekonującego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia.

Przypomnieć trzeba, iż przedmiotem sprawy administracyjnej, która toczyła się z urzędu przed organem I instancji, było samowolne wykonanie przez inwestorkę przebudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej polegające na poszerzeniu jednego z czterech przewodów wentylacyjnych przechodzących przez wspólną z sąsiednim budynkiem mieszkalnym ścianę i zmianę jego przeznaczenia na przewód dymowy poprzez osadzenie w nim wkładu stalowego oraz wykonanie kominka poprzez obudowę żeliwnego wkładu kominkowego Foyer 700 Promo Volet płytami marmurowymi i regipsowymi.

Zakres wykonanych robót budowlanych zdaniem Sądu pozwalał organom nadzoru budowlanego na przyjęcie, iż w sprawie doszło do przebudowy budynku mieszkalnego, co wymagało uprzedniego wydania pozwolenia na budowę. W tej sytuacji prawidłowa zatem była ich konkluzja, iż mieliśmy do czynienia z samowolą budowlaną, co wymagało przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 51 Prawa budowlanego.

W tym miejscu, zważywszy na stanowisko skarżących co do konieczności uzyskania ich zgody na przeprowadzenie przedmiotowych robót budowlanych, wskazać trzeba, iż w orzecznictwie sądowym i doktrynie prawniczej utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym przepis art. 51 Prawa budowlanego, nie wiąże wydania na jego podstawie decyzji umożliwiającej legalizację wykonanych robót budowlanych z prawem inwestora do terenu (por. wyroki NSA z dnia 13 stycznia 2003 r., sygn. akt IV SA 523/01, z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 228/07, i z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 606/07, a także uwagi w tej kwestii do art. 51 w Komentarzu do Prawa budowlanego pod red. Z.Niewiadomskiego, wyd. C.H.Beck, Warszawa 2006). Jak słusznie zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 532/08, "doprowadzenie do zgodności z prawem wykonanych już robót budowlanych na podstawie art. 51 Prawa budowlanego powinno nastąpić w zakresie wymagań wynikających z prawa administracyjnego a nie cywilnego. W rezultacie może więc dojść do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych z naruszeniem praw współwłaściciela nieruchomości. Nie pozbawia to jednak możliwości skorzystania przez niego z ochrony przewidzianej w przepisach Kodeksu cywilnego. W takim przypadku pokrzywdzony może jednak dochodzić swoich praw przed sądem powszechnym. Konsekwencją tego rozwiązania jest brak możliwości zobowiązywania inwestora do składania dokumentu stwierdzającego jego prawo do dysponowania zabudowaną nieruchomością na cele budowlane, w trybie art. 51 ust. 1 Prawa budowalnego".

Rację należy przyznać również organom w tej mianowicie kwestii, iż dokonanie przez inwestora samowoli budowlanej nie jest samo w sobie przesłanką do wydania decyzji nakazowej, o której mowa w art. 51 ust. 1 u.p.b., bowiem warunkiem wydania takiej decyzji jest stwierdzenie, że wykonane roboty naruszają przepisy. W przeciwnym razie nie istnieje potrzeba wydawania w sprawie decyzji merytorycznej, wskutek czego postępowanie winno zostać umorzone w trybie art. 105 § 1 k.p.a.

Jak wcześniej była o tym jednak mowa warunkiem koniecznym do tego, aby organ nadzoru budowlanego mógł zasadnie wydać rozstrzygnięcie umarzające prowadzone dotychczas postępowanie administracyjne w trybie art. 51 u.p.b. jest wyczerpujące zebranie i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalające na jednoznacznym przyjęciu, iż w badanej sprawie brak jest podstaw do wydania nakazów lub zakazów przewidzianych w art. 51 ust. 1 u.p.b.

Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie nie zostały w sposób zadawalający zasadzie określonej w art. 77 § 1 k.p.a. przeprowadzone czynności dowodowe mające na celu ustalenie czy przebudowa została dokonana zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi.

Zgodnie z § 132 ust. 3 r.M.I. kominki opalane drewnem z otwartym paleniskiem lub zamkniętym wkładem kominkowym mogą być instalowane wyłącznie w budynkach jednorodzinnych, mieszkalnych w zabudowie zagrodowej i rekreacji indywidualnej oraz niskich budynkach wielorodzinnych, w pomieszczeniach:

1) o kubaturze wynikającej ze wskaźnika 4 m3/kW nominalnej mocy cieplnej kominka, lecz nie mniejszej niż 30 m3,

2) spełniających wymagania dotyczące wentylacji, o których mowa w § 150 ust. 9,

3) posiadających przewody kominowe określone w § 140 ust. 1 i 2 oraz § 145 ust. 1,

4) w których możliwy jest dopływ powietrza do paleniska kominka w ilości:

a) co najmniej 10 m3/h na 1 kW nominalnej mocy cieplnej kominka - dla kominków o obudowie zamkniętej,

b) zapewniającej nie mniejszą prędkość przepływu powietrza w otworze komory spalania niż 0,2 m/s - dla kominków o obudowie otwartej.

Natomiast w myśl § 140 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego przewody (kanały) kominowe w budynku: wentylacyjne, spalinowe i dymowe, prowadzone w ścianach budynku, w obudowach, trwale połączonych z konstrukcją lub stanowiące konstrukcje samodzielne, powinny mieć wymiary przekroju, sposób prowadzenia i wysokość, stwarzające potrzebny ciąg, zapewniający wymaganą przepustowość, oraz spełniające wymagania określone w Polskich Normach dotyczących wymagań technicznych dla przewodów kominowych oraz projektowania kominów.

Prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego wymagało zatem ustalenia podstawowych dla sprawy faktów, a mianowicie w pierwszej kolejności czy dopuszczalnym była zmiana przeznaczenia istniejącego przewodu wentylacyjnego biegnącego z pomieszczenia piwnicznego (suszarnia lub pralnia) na przewód dymowy o większej średnicy odprowadzający dym z kominka zlokalizowanego na parterze budynku mieszkalnego. Po drugie podania parametrów technicznych zainstalowanego wkładu kominkowego, a zwłaszcza jego nominalnej mocy cieplnej i tym samym potrzebnej ilości wymiany powietrza w stosunku do kubatury pomieszczenia, w którym umieszczono kominek. Po trzecie wreszcie- dokładnego zbadania czy prawidłowo wykonano nawiew do kominka poprzez osadzenie kratki nawiewnej w ścianie zewnętrznej oraz czy w istocie, jak to miało wynikać z oświadczenia inwestorki, wykonano w ścianie wewnątrz budynku przewód doprowadzający świeże powietrze w pobliże komory paleniskowej kominka. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, iż w dokumentacji technicznej dołączonej do akt administracyjnych brak jest rysunków przedstawiających przebieg tego przewodu wewnątrz murów budynku, jak też brak jest rysunków wskazujących, który z dawnych przewodów wentylacyjnych został poszerzony i w którym jego miejscu nastąpiło wpięcie połączenia z wkładem kominkowym.

Podsumowując rozważania wskazać należy, iż organy nadzoru budowlanego wydały i utrzymały w mocy decyzję umarzającą przedmiotowe postępowanie administracyjne bez dokonania w sposób należyty czynności wyjaśniających i nie wyjaśniły całokształtu materiału dowodowego, co uniemożliwiło im prawidłowe ustalenie, czy w istocie zachodzą przesłanki do obligatoryjnego umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.

Kierując się regułą z art. 141 § 4 u.p.p.s.a., Sąd wskazuje, że przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ II instancji powinien wnikliwie rozważyć czy dokonana przebudowa budynku mieszkalnego dokonana została zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi.

Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku.

Orzeczenie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji oraz zwrotu kosztów postępowania uzasadnia odpowiednio art. 152 i art. 200 u.p.p.s.a.