Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 311/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2018-06-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: § 8
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 235
journal: Dz.U. 2016 poz 1666
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant referent stażysta Krzysztof Frączek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi H spółka z o.o. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dnia 7 marca 2017 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (określanego dalej jako PPIS) wpłynęło zgłoszenie podejrzenia u W.M. (dalej też jako uczestniczka) choroby zawodowej, pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych), dokonane przez lekarza specjalistę dermatolog-wenerolog G.S. z Poradni [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (dalej jako WOMP).

W wyniku rozpoznania powyższego zgłoszenia PPIS decyzją nr [...] z dnia [...] października 2017 r. – działając na podstawie art. 104 i art. 127a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – określanej dalej jako k.p.a.), art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1261 – określanej dalej jako u.PIS), oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 – dalej jako r.ch.z.), PPIS stwierdził chorobę zawodową – choroby skóry: Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry o etiologii zawodowej – wymienianą w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm. – dalej jako k.p.).

Wydając rozstrzygnięcie organ powołał się w uzasadnieniu przede wszystkim na orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] września 2017 r. wydane przez WOMP, będącego jednostką orzeczniczą I stopnia upoważnioną do rozpoznawania chorób zawodowych, stwierdzające rozpoznanie choroby zawodowej u strony pod postacią alergicznego kontaktowego zapalenia skóry o etiologii zawodowej.

Następnie organ przytoczył uzasadnienie powyższego orzeczenia, w którym wskazano, iż W.M. została skierowana do WOMP w związku z podejrzeniem choroby zawodowej. Z wywiadu i na podstawie dokumentacji ustalono, iż W.M. pracowała od [...] maja 2006 r. do [...] maja 2008 r. jako kasjer w zakładzie "S". Od [...] czerwca 2008 r. do [...] grudnia 2009 r. jako kasjer w PPH M Spółka Jawna. Od [...] maja 2015 r. do [...] sierpnia 2017 r. była zatrudniona w zakładzie "H" Sp. z o.o., jako laborantka w dziale jakości, badania i rozwoju - TJR, odpowiedzialna była za eksploatację urządzeń i przyrządów laboratoryjnych w celu realizacji badań zgodnie z zamówieniami i wymogami odbiorców wyrobów. Do jej zakresu obowiązków należało: wykonywanie badań surowców wsadowych dostarczanych do zakładu i sporządzania właściwej dokumentacji, zgodnie z ustalonymi instrukcjami i planem kontroli badań; wykonywanie prac związanych z utrzymaniem porządku na stanowisku pracy; wycinanie próbek na pile laboratoryjnej, z płyt przygotowanych przez pracownika produkcji, wykonywanie badań kontrolnych towaru: standardowych i sporadycznych tj.;

- badanie środków wsadowych tj.; wykonywanie analizy frakcyjno-wymiarowej zrębków z placu oraz zrębków pobieranych do produkcji i oznaczanie ich wilgotności,

- badanie właściwości fizycznych żywicy mocznikowej (przy każdej dostawie) tj. badanie temperatury dostawy, oznaczanie pH, oznaczanie lepkości, oznaczanie gęstości, oznaczanie suchej masy metodą suszarkowo-wagową, oznaczanie czasu żelowania,

- badanie właściwości fizyko-mechanicznych płyt tj. wykonywanie modułu sprężystości przy zginaniu i wytrzymałości na zginanie, sprawdzanie wytrzymałości na rozciąganie w kierunku prostopadłym do płaszczyzny płyty, odrywanie warstwy powierzchniowej, określanie wilgotności, spęcznienia, nasiąkliwości, gęstości i profilu gęstości płyty pilśniowej, oznaczanie zawartości formaldehydu w wyrobie, absorbcji powierzchniowej, oznaczanie emisji formaldehydu metodą analizy gazowej oraz zlewanie do kolb nastawy emisji formaldehydu (obowiązek laboranta na 3 zmianie).

Podczas wykonywania analiz W.M. miała kontakt z metalowymi częściami narzędzi (zapinki do perforatora, blaty w laboratorium, suszarki do analiz, wanny na płytki, piła do cięcia materiału do analiz oraz z wieloma substancjami i mieszaninami chemicznymi, formaldehydem, toulenem, żywicą mocznikowo-formaldehydową Silekol 146 i 150 oraz żywicą melaninowo-mocznikowo-formaldehydową Silekol 311 i żywicą klejową Melkol 430, żywicą mocznikowo-formaldehydową tj. Klejem BASF Kaurit 335 i 4061, ampułkami do oznaczania formaldehydu - LCK 325 Formaldehyd, preparatem do mycia szkła laboratoryjnego - Musakol, oraz środkiem oddzielającym Multiboard Specjal/Basic. Wykonując czynności laboranta podczas przeprowadzania badań kontrolnych towaru: standardowych i sporadycznych narażona była na stały kontakt z preparatami chemicznymi zawierającymi w swym składzie formaldehyd, który może powodować wystąpienie reakcji alergicznych skóry.

Z przeprowadzonego wywiadu wynikało, że pierwsze objawy niepożądane wystąpiły [...] października 2016 r. - duszności, pokrzywka i wykwity skórne na szyi i klatce piersiowej. Pacjentka zgłosiła się do Szpitalnego Oddziału Ratunkowego (dalej SOR). Rozpoznanie - nieokreślona pokrzywka. Pacjentce podano leki po których zmiany skórne częściowo ustąpiły. Tego samego dnia W.M. pojawiła się w pracy na II zmianie. Po zakończeniu pracy w danym dniu objawy powtórzyły się ze znacznym nasileniem. W dniu [...] października 2016 r. pacjentka ponownie zgłosiła się do SOR. Z wywiadem cholecystektomii objawem duszności oraz z powodu pokrzywki zlokalizowanej w obrębie klatki piersiowej, na dłoniach, w obrębie szyi ze świądem. Na dłoniach pęcherze wypełnione przeźroczystym płynem. Rozpoznanie - nieokreślona pokrzywka. Pacjentka skierowana została na oddział dermatologii SP ZOZ. Hospitalizowana w dniach [...] października 2016 r. – [...] października 2016 r. Według epikryzy pacjentka przyjęta na Oddział Dermatologii z powodu pokrzywki ostrej. Po przebytym leczeniu wróciła do pracy na 1 dzień, wynikiem którego doszło do kolejnego wysiewu pokrzywki ostrej. Na dłoniach pojawiły się bąble pokrzywkowe - pęcherze wypełnione płynem surowiczym. Wystąpiły duszności. Pacjentka ponownie zgłosiła się w Szpitalu. Hospitalizowana w dniach [...] października 2016 r. – [...] października 2016 r. Podczas hospitalizacji zastosowano leczenie ogólne GKS i p/histaminowe, uzyskując ustąpienie dolegliwości. Pacjentka w stanie ogólnym i miejscowym dobrym wypisana została do domu z zaleceniami - przyjmowaniem leków i wykonania testów alergicznych. Podczas pobytu W.M. w Szpitalu klinicznym [...] stwierdzono nadwrażliwość kontaktową w stosunku do siarczanu niklu i kalafonię. Pozostałe testy ujemne.

Testy naskórkowe przeprowadzone u uczestniczki w Instytucie Medycyny Pracy [...], obejmujące poszerzoną Europejską Serię Podstawową oraz serię Plastiki, kleje i żywice - wykazały wyniki dodatnie dla kalafonii, formaldehydu, Quatemium 15, chlorku palladu, hexaminy (Nr.L.ks.gł. [...] z dnia 30 czerwca 2017 r.).

Z oceny narażenia zawodowego wynika, że łączny czas narażenia na działanie szkodliwych czynników chemicznych, w tym formaldehydu i mieszanin chemicznych zawierających w swym składzie formaldehyd, wynosi ponad 1 rok i 5 miesięcy. Z dokumentacji lekarskiej oraz z przeprowadzonej oceny ryzyka zawodowego wynika, że W.M. wykonując czynności laboranta miała kontakt z formaldehydem oraz narażona była na stały kontakt z preparatami chemicznymi zawierającymi w swym składzie formaldehyd, takich jak: żywicą mocznikowo-formaldehydową Silekol 146 i 150 oraz żywicą melaninowo-mocznikowo-formaldehydową Silekol 311, żywicą klejową Melkol 430, żywicą mocznikowo-formaldehydową tj. Klejem BASF Kaurit 335i i 4061, oraz preparatem do mycia szkła laboratoryjnego Musakol, działającym drażniąco na skórę. Pracodawca udokumentował fakt zapoznania pracownicy z treścią kart charakterystyki stosowanych preparatów chemicznych, wyposażył w odzież i obuwie robocze oraz w odpowiednie środki ochrony indywidualnej (rękawiczki nitrylowe DRF 605 oraz okulary ochronne), wyposażył stanowisko pracy laboranta w digestorium. Przeprowadzał również systematyczne pomiary środowiska pracy w zakresie czynników chemicznych. Przeprowadzone badania i pomiary środowiska pracy z okresu zatrudnienia W.M. wykazywały, że warunki pracy uznane były wówczas za bezpieczne wskaźniki narażenia znajdowały się poniżej granicy oznaczalności metody w tym pomiary przeprowadzone w dniu [...] lipca 2015 r., w zakresie narażenia na toluen wykazywały stężenie < 2,58 mg/m3, natomiast pomiary przeprowadzone w dniu 4 sierpnia 2015 r. w zakresie narażenia na; kwas octowy wykazywały stężenie < 0,2 mg/m3, chlorek amonowy - < 0,1 mg/m3, formaldehyd <0,005 mg/m3.

W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że W.M., pracująca w narażeniu zawodowym na kontakt z formaldehydem mającym duże właściwości alergizujące oraz z preparatami chemicznymi zawierającymi w swym składzie formaldehyd, takich jak: żywicą mocznikowo-formaldehydową Silekol 146 i 150 oraz żywicą melaninowo- mocznikowo-formaldehydową Silekol 311, żywicą klejową Melkol 430, żywicą mocznikowo-formaldehydową tj. Klejem BASF Kaurit 335i i 4061, oraz preparatem do mycia szkła laboratoryjnego Musakol, działającym drażniąco na skórę, zachorowała na alergiczne kontaktowe zapalenie skóry o etiologii zawodowej.

Na podstawie dolegliwości zgłaszanych przez chorego, objawy kliniczne, dodatni test ekspozycji, wyniki testów oraz opinie Instytutu Medycyny Pracy - uznano tło zawodowe rozpatrywanego schorzenia u W.M. z pkt. 18.1 r.ch.z.

Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne oraz ocena przebiegu narażenia zawodowego potwierdziły związek przyczynowy długotrwałego narażenia na działanie szkodliwych czynników chemicznych w tym formaldehydu, z wystąpieniem choroby zawodowej - alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, mieszczącej się w pkt. 18.1 wykazu chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym stanowiącym załącznik do r.ch.z. Uwzględniono także § 8 ust 1 cytowanego rozporządzenia.

Od powyższej decyzji odwołał się pracodawca H Sp. z o.o., wnosząc o uchylenie powyższej decyzji i wydanie decyzji co do istoty sprawy w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, ewentualnie uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie skarżącej spółki decyzja jest błędna i została wydana z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego jak i przepisów prawa procesowego. W ocenie odwołującej przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie daje podstaw do przyjęcia, że stwierdzone u W.M. schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zdaniem odwołującej spółki żadna z substancji, z którymi W.M. miała kontakt podczas pracy zawodowej nie powoduje bezpośredniego narażenia pracownika na kontakt z formaldehydem w przypadku prawidłowego stosowania przez pracownika środków ochrony indywidualnej. Według odwołującej się formaldehyd występuje powszechnie w środowisku pozazawodowym w stężeniach znacznie przekraczających stężenia stwierdzone w zakładzie pracy. Ponadto zmiany skórne wystąpiły pomimo braku narażenia zawodowego oraz w obrębie partii ciała niemających bezpośredniej styczności z substancją potencjalnie uczulającą. Wobec powyższego odwołująca się stwierdziła, że brak jest jakiegokolwiek związku pomiędzy warunkami pracy występującymi w zakładzie pracy a stwierdzoną u W.M. chorobą.

Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (określany dalej jako PWIS) - działając na podstawie art. 12 ust 2 pkt 1 u.PIS, art. 2351 i art. 2352 k.p., § 8 ust. 1 i 2 r.ch.z. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania ani też przepisów prawa materialnego w taki sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznanie choroby umieszczonej w wykazie chorób zawodowych jest wystarczające do uznania, że doszło do zachorowania na chorobę zawodową, jeśli ustali się istnienie w środowisku pracy narażenia zawodowego wywołującego taką chorobę. Przyjmuje się wówczas domniemanie prawne istnienia związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy narażającymi pracownika na jej powstanie. Przytoczona w odwołaniu okoliczność przestrzegania przez pracodawcę przepisów dotyczących profilaktyki zdrowotnej rzutuje tylko na ustalenie winy bądź braku winy pracodawcy przy powstaniu choroby zawodowej, nie ma natomiast znaczenia odnośnie istnienia związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem a warunkami pracy. Zdaniem organu odwoławczego powoływanie się przez skarżącą na wyniki badań czynników chemicznych w środowisku pracy, nie mogą skutecznie podważyć opinii lekarskiej sporządzonej w sprawie, bowiem wyniki badań dotyczą stanowisk pracy tylko w danym dniu pomiarowym. Ponadto w przypadku chorób zawodowych o podłożu alergicznym nie ma większego znaczenia czas narażenia, ani też stężenie substancji o działaniu uczulającym, istotne znaczenie ma natomiast stwierdzenie kontaktu z tymi substancjami. W niniejszej sprawie ten kontakt wynika z ustalonego zakresu czynności jak i kart charakterystyki stosowanych substancji i mieszanin znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. Jak wskazał organ odwoławczy pracodawca nie zakwestionował używania preparatów zawierających w swym składzie formaldehyd. Nasilenie objawów nastąpiło nawet po jednodniowym powrocie do pracy. Według organu takie ustalenia potwierdzają z wysokim prawdopodobieństwem związek rozpoznanego schorzenia z wykonywaną pracą.

W postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej związane są rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu. Nie są upoważnione do kwestionowania treści merytorycznej orzeczenia, ani też nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej. Okoliczność zaś, że strona nie zgadza się z oceną zawartą w orzeczeniu lekarskim zdaniem organu nie świadczy o ich nieprawidłowości i nieprzydatności dowodowej. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie naruszył reguł postępowania dowodowego i prawidłowo ustalił istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie złożyła H spółka z o.o., reprezentowana przez pełnomocnika adw. J.W.. Skarżąca spółka zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania - art. 136 §1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 §1 k.p.a. polegające na zaniechaniu podjęcia czynności mających na celu uzupełnienie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w konsekwencji niewyjaśnienie całości stanu faktycznego w niniejszej sprawie przejawiające się w szczególności w zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących przyczyn schorzeń zdiagnozowanych u W.M., co doprowadziło do przedwczesnego ustalenia, iż przyczyną schorzeń był kontakt z substancją uczulającą (formaldehydem) w miejscu pracy,

2. naruszenie przepisów postępowania - art. 80 k.p.a. polegające na dokonaniu wybiórczej i dowolnej oceny dowodów i w konsekwencji ustalenie, iż wśród preparatów zawierających formaldehyd, z którymi W.M. miała kontakt wykonując czynności laboranta znajduje się preparat do mycia szkła laboratoryjnego Musakol, podczas gdy stosowany w zakładzie skarżącej preparat Musacol nie zawiera w swoim składzie formaldehydu,

3. naruszenie przepisów postępowania - § 8 ust. 2 r.ch.z. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie wystąpienia do lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie o przedstawienie dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, względnie wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację jak również nie podjęcie innych działań w celu uzupełniania materiału w sytuacji, gdy orzeczenie lekarskie z dnia [...] października 2017 r. zawierało błędy, było niekompletne oraz nie pozwalało na stwierdzenie z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba W.M. spowodowana została działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy.

4. naruszenie przepisów postępowania - art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. art. 107 § 1 k.p.a. polegające nie wskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, dla których organ oraz organ I instancji odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom w postaci wyników testów alergicznych przeprowadzonych u W.M. w Szpitalu Klinicznym [...] w zakresie braku stwierdzenia reakcji uczuleniowej na formaldehyd oraz żywice formaldehydowe oraz wyników testów przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy [...] w kontekście braku stwierdzonej reakcji uczuleniowej na żywice formaldehydowe.

5. naruszenie prawa materialnego - art. 2351 k.p. polegające na stwierdzeniu występowania choroby zawodowej u W.M. podczas gdy w sprawie występuje szereg okoliczności, których łączna ocena prowadzi do wniosku, że prawdopodobieństwo spowodowania choroby zawodowej działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy jest mniejsze niż prawdopodobieństwo spowodowania choroby czynnikami występującymi poza środowiskiem pracy.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 §1 lit a oraz c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.);

2) uchylenie w całości na podstawie art. 135 p.p.s.a. decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję tj. decyzji Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2017 r. znak [...];

3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto wniosła o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów załączonych do skargi.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Pismem procesowym z dnia [...] czerwca 2018 r. uczestnik postępowania W.M. w odpowiedzi na skargę oraz ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę organu, przychyliła się do stanowiska organu i wniosła o oddalenie skargi w całości, obciążenia skarżącej spółki kosztami postępowania w całości oraz oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu. W ocenie uczestniczki zarzuty w skardze stanowią jedynie polemikę mającą na celu uzyskanie korzystnego dla skarżącej spółki rozstrzygnięcia sądu nie poparte stosownymi twierdzeniami, a jedynie wynikają z prezentowanego przez skarżącą odmiennego stanowiska.

Na rozprawie w dniu 20 czerwca 2018 r. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalić wniosek dowodowy strony skarżącej z dokumentów załączonych do skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w rozpoznawanej sprawie decyzja WPIS z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję PPIS z dnia [...] października 2017 r. nr [...] o stwierdzeniu u W.M. choroby zawodowej, wymienionej w poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych.

Podstawy materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej zostały określone w przepisach k.p., a także w przepisach r.ch.z.

Jak stanowi art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie natomiast z art. 235² k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Powołany przepis art. 235¹ k.p. zawiera ustawową definicję pojęcia "choroba zawodowa". Wynika z niego, iż dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie figurowało w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Choroba zawodowa odnosi się zatem do zachorowania pozostającego w związku przyczynowo - skutkowym z wykonywaną pracą. Podkreślić należy, iż ustawodawca w art. 2351 k.p. wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Na gruncie art. 2351 k.p. nie jest zatem wymagane bezsporne wykazanie związku przyczynowego między pracą w warunkach narażenia ("narażeniem zawodowym"), a stwierdzonym schorzeniem.

Z § 8 ust. 1 r.ch.z. wynika, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Ust. 2 § 8 r.ch.z. stanowi zaś, że jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału.

Wskazać trzeba, że postępowanie administracyjne w przedmiocie choroby zawodowej charakteryzuje się istotną specyfiką w zakresie postępowania dowodowego. Wynika ona z faktu, że ani organy inspekcji sanitarnej ani sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie mają obowiązku posiadania wysoko specjalistycznej wiedzy pozwalającej na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2016 r., II OSK 1483/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Rozpoznanie chorób zawodowych należy do właściwości jednostek medycznych określonych w § 5 rozporządzenia i organy inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Oznacza to, że organy inspekcji sanitarnej uprawnione są jedynie do kontroli formalnej tych orzeczeń. Z uwzględnieniem art. 80 k.p.a., w ramach tej kontroli ocenie podlega także, czy wywody i wnioski, sformułowane w tych orzeczeniach, są należycie uzasadnione i zgodne z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie. W świetle bowiem art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2015 r., II OSK 3074/14, CBOSA). Bez opinii lekarskiej bądź sprzecznie z tą opinią organ administracyjny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. W orzecznictwie wskazuje się również, że nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej jest bowiem dowodem, o którym mowa w art. 84 § 1 k.p.a. i jako takie, posiadając walor opinii biegłego podlega ocenie organu administracyjnego, który na jego podstawie wydaje decyzję administracyjną. Orzeczenia lekarskie stanowią zatem, obok karty oceny narażania zawodowego, jeden z najistotniejszych dowodów w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej.

Wymaga podkreślenia, że zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne w przypadku jeżeli zostanie wykazane, że nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia lub ewidentne błędy, niejasności, które dyskwalifikują jego walor dowodowy (zob. wyrok w Kielcach z dnia 18 kwietnia 2018 r., II SA/Ke 137/18, CBOSA). Sąd administracyjny może mieć podstawy do weryfikacji orzeczenia lekarskiego (a w konsekwencji również podjętej na jej podstawie decyzji administracyjnej) wyłącznie w sytuacji jeśli orzeczenie jest niejasne, budzi zastrzeżenia i nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia podmiotu wydającego orzeczenie co do podstaw rozstrzygnięcia, czyli jest niezrozumiałe dla organu, strony i sądu (por. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2009 r., II OSK 559/09, CBOSA). W orzecznictwie podkreśla się, że domniemanie związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie - może zostać obalone wyłącznie wówczas, gdy zebrany materiał dowodowy pozwala bezspornie, albo z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo-skutkowy, to znaczy wskazać inną, niż zawodową etiologię choroby (zob. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2015 r., II OSK 865/14, CBOSA). Nie jest zatem wystarczające wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych (wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2015 r., II OSK 865/14, CBOSA).

W rozpoznawanej sprawie zebrany materiał dowodowy potwierdza, że w okresie zatrudnienia W.M. była narażona działanie szkodliwych czynników chemicznych, w tym formaldehydu i mieszanin chemicznych zawierających w swym składzie formaldehyd w postaci: żywicy mocznikowo-formaldehydowej Silekol 146 i 150, żywicy melaninowo-mocznikowo-formaldehydowej Silekol 311, żywicy klejowej Melkol 430, żywicy mocznikowo –formaldehydowej klej BASF Kaurit 3351 i 4061. Wymaga podkreślenia, że do jej obowiązków należało między innymi właściwości fizycznych żywicy mocznikowej, badanie właściwości płyt, w tym oznaczanie zawartości formaldehydu w wyrobie, absorpcji powierzchniowej, oznaczanie emisji formaldehydu metodą analizy gazowej, oraz zlewanie do kolb nastawy emisji formaldehydu. Wskazane okoliczności nie były kwestionowane przez pracodawcę. Nie było także sporne, że pierwsze zmiany na skórze wystąpiły 9 października 2016 r. - pokrzywka i wykwity skórne na szyi i klatce piersiowej a także duszności. Nadto po powrocie do pracy wystąpiły nawroty choroby (dodatni test ekspozycji). W ocenie Sądu fakt, iż podczas pobytu W.M. w Szpitalu Klinicznym [...] nie stwierdzono u uczestniczki reakcji uczuleniowej na formaldehyd nie uzasadnia wniosku, że państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji powinien skorzystać z możliwości określonej w § 8 ust. 2 r.ch.z. Należy wskazać, że Instytut Medycyny Pracy jest wyspecjalizowaną jednostką orzeczniczą i W.M. została skierowana do wskazanej jednostki w celu wyjaśnienia trudności diagnostycznych. Testy naskórkowe przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy obejmowały poszerzoną Europejską Serię Podstawową oraz serię plastiki, kleje i żywice i wykazały wyniki dodatnie dla kalafonii, formaldehydu, Quatemium 15, chlorku palladu, hexaminy.

Zdaniem Sądu w sprawie istotna jest okoliczność, że wskazane testy wykazały reakcję alergiczną W.M. na formaldehyd. Uczestniczka miała bowiem kontakt z formaldehydem w stanie wolnym oraz z formaldehydem stanowiącym składnik preparatów chemicznych. W tym kontekście należy wskazać, że z karty charakterystyki żywicy mocznikowo-formaldehydowej Klej Basf Kaurit glue 3351 i 4061 wynika, że produkt ten zawiera formaldehyd, który może spowodować alergiczną reakcję skóry. W orzeczeniu lekarskim wskazano, że formaldehyd ma duże właściwości alergizujące i może powodować powierzchnopodobne kontaktowe zapalenie skóry oraz objawy przypominające rumień wielopostaciowy. Zważyć również trzeba, że uznanie danej choroby za chorobę zawodową zależy od ustalenia wykonywania zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 1994 r., SA 1640/93, ONSA 1995/1/28).

Nadto wymaga podkreślenia, że orzeczenie lekarskie z dnia [...] września 2017 r. nie zostało oparte wyłącznie na opinii Instytutu Medycyny Pracy. Z jego treści wynika jednoznacznie, że rozpoznanie choroby zawodowej u W.M. nastąpiło na podstawie analizy całości dokumentacji lekarskiej, objawów klinicznych, dodatniego testu ekspozycji, karty oceny narażenia zawodowego, wyniki testów. Nieprawidłowe wskazanie w orzeczeniu lekarskim okresu narażenia zawodowego uczestniczki, czy podanie przez organ błędnej nazwy produktu w którym nie występuje formaldehyd, nie są okolicznościami mającymi istotny wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie w sprawie.

W ocenie Sądu sam fakt reakcji alergicznej uczestniczki na siarczan niklu rozpatrywany w całokształcie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wyklucza z wysokim prawdodobieństwem związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wystąpieniem choroby a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie. Nie jest bowiem wystarczające wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych (wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2015 r., II OSK 865/14, CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się również, że przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2012 r., II OSK 748/12 - LEX nr 1216762). Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie (por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 1982 r., III SA 372/82, ONSA 1982/1/33).

Skarżący pracodawca, w toku postępowania administracyjnego, nie przedstawił dowodów zaprzeczających stanowisku wyrażonemu w orzeczeniu lekarskim, które zostało oparte na konkretnych argumentach wynikających zarówno z oceny narażenia zawodowego, jak i badań diagnostycznych. Nie sposób uznać za taki dowód przywołania poglądu, iż osoba uczulona na formaldehyd może nie wykazywać reakcji uczuleniowej na żywicę formaldehydową.

W konsekwencji Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania orzeczenia lekarskiego z dnia [...] września 2017 r. Opinia ta jest spójna, została oparta na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego a wyprowadzona konkluzja jest jednoznaczna i logiczna. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, zasadnie organy przyjęły, że u uczestniczki postępowania zaistniały podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej określonej pod poz. 18.1 wykazu chorób zawodowych.

Sąd nie uwzględnił zgłoszonego przez stronę skarżącą w skardze wniosku o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi. Co do zasady sąd stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a., orzeka na podstawie materiału akt sprawy przedstawionego wraz z odpowiedzią na skargę. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż uwzględnienie wniosku dowodowego wskazanego przez stronę skarżącą nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania pełnej oceny legalności zaskarżonej decyzji.

Z powyższych względów, podjętą w sprawie decyzję należy uznać za zgodną z prawem, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.