Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt I SA/Bd 622/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2015-10-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6560
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 30 f ust. 3 pkt 3
journal: Dz.U. 2012 poz 361
law: Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: Referent- stażysta Katarzyna Gołda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. oddala skargę


UZASADNIENIE

We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego skarżący podał, że jest osobą fizyczną posiadającą miejsce zamieszkania na terytorium Polski, podlegającą w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Wnioskodawca planuje przystąpienie do zamkniętego funduszu inwestycyjnego (dalej: "FIZ") działającego na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 146, poz. 1546 ze zm., dalej: "u.o.f.i.") poprzez objęcie (bezpośrednio lub pośrednio) certyfikatów inwestycyjnych wyemitowanych przez FIZ. W ramach swojej działalności FIZ może inwestować (bezpośrednio lub za pośrednictwem spółek kapitałowych lub osobowych) we wszystkie rodzaje inwestycji dozwolone na gruncie u.o.f.i. w tym m.in. w udziały / akcje spółek mających siedzibę lub zarząd na terytorium kraju innego niż Polska (dalej: spółki zagraniczne). Art. 30f ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm. – dalej: "u.p.d.o.f.") w brzmieniu nadanym nowelizacją określa warunki, jakie spełnić muszą spółki zagraniczne.

W związku tak przedstawionym stanem faktycznym wnioskujący zadał pytanie, czy spółki zagraniczne, w których udziały (bezpośrednio lub pośrednio) będzie posiadać FIZ będą stanowić dla wnioskodawcy zagraniczne spółki kontrolowane w rozumieniu art. 30f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu nadanym nowelizacją,

w szczególności w rozumieniu art. 30f ust. 3 punkt 3 u.p.d.o.f.

Zdaniem wnioskodawcy, na podstawie analizy przepisów u.o.f.i., takie spółki zagraniczne nie będą stanowić dla niego zagranicznych spółek kontrolowanych

w rozumieniu art. 30f ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.f. O zasadności tego twierdzenia ma świadczyć m.in. fakt, że w wyniku posiadania certyfikatów inwestycyjnych FIZ wnioskodawca nie będzie posiadać pośrednio lub bezpośrednio udziałów w kapitale spółek zagranicznych, nie będzie posiadać pośrednio lub bezpośrednio praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących spółek zagranicznych, ani nie będzie posiadać pośrednio lub bezpośrednio udziałów związanych z prawem do uczestnictwa w zyskach tych spółek. Wnioskodawca wskazał ponadto, że jego stanowisko znajduje całkowite potwierdzenie w praktyce organów podatkowych, w szczególności w licznych interpretacjach podatkowych.

W interpretacji indywidualnej z dnia [...] marca 2015 r. Minister Finansów uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. Po dokonaniu analizy przepisów u.p.d.o.f.

w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 1328) oraz ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 157 ze zm.) organ uznał, że wnioskodawca posiada udział w funduszu inwestycyjnym zamkniętym. Jeżeli zatem FIZ posiada udziały w innym (trzecim) podmiocie, w tym przypadku w spółkach zagranicznych spełniających warunki wskazane w art. 30f ust. 3 u.p.d.o.f. , to znaczy, że wnioskodawca posiada w tych podmiotach udziały pośrednie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w ramach swojej działalności FIZ może inwestować we wszystkie rodzaje inwestycji dozwolone na gruncie u.o.f.i., w tym m.in.

w udziały / akcje spółek mających siedzibę lub zarząd na terytorium kraju innego niż Polska (spółki zagraniczne). FIZ emituje certyfikaty inwestycyjne, które mogą być przedmiotem oferty publicznej lub dopuszczenia do obrotu na rynku regulowanym, lub wprowadzenia do alternatywnego systemu obrotu, jeżeli statut funduszu inwestycyjnego tak stanowi. Jak wskazał organ, komentatorzy zagadnienia przyjmują, że certyfikat inwestycyjny jest papierem wartościowym emitowanym przez FIZ inkorporującym pewne prawa. W tym zakresie zwrócił uwagę, że z tytułu posiadania ustawowo wskazanej liczby certyfikatów uczestnikowi przysługuje prawo do udziału i głosowania w radzie inwestorów lub zgromadzeniu inwestorów.

Zdaniem organu definiując pojęcie "udziału pośredniego" należy odwołać się do przepisów ustaw podatkowych, a nie ustawy o funduszach inwestycyjnych czy innych. Zatem obliczając wysokość posiadanego przez polskiego podatnika udziału pośredniego

w zagranicznej spółce stosuje się - wynikającą z art. 25 ust. 5b u.p.d.o.f. - zasadę, zgodnie z którą, jeżeli jeden podmiot posiada w kapitale (prawach głosu, prawa do uczestnictwa

w zyskach) drugiego podmiotu określony udział, a ten drugi posiada taki sam udział

w kapitale (prawach głosu, prawa do uczestnictwa w zyskach) innego podmiotu, to pierwszy podmiot posiada udział pośredni w kapitale (prawach głosu, prawa do uczestnictwa w zyskach) tego innego podmiotu w tej samej wysokości. W związku

z powyższym, w opinii organu, poszukiwanie znaczenia pośredniego posiadania udziałów, akcji związanych z prawem do udziału w zysku etc. nie może abstrahować od ekonomicznego charakteru tej instytucji, tj. opierać się wyłącznie na analizie prawnej statusu podmiotu, w którym podatnik bezpośrednio posiada określone prawa, jak

i charakteru tych praw. Szeroki charakter pojęcia "udziału związanego z prawem do uczestnictwa w zyskach" wynika bowiem z dążenia do objęcia nim jakichkolwiek praw mogących świadczyć o powiązaniu gospodarczym podmiotów.

W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej interpretacji indywidualnej.

W złożonej skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej w całości, jako niezgodnej z przepisami prawa. Skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że:

- wnioskodawca posiada udział w kapitale funduszu inwestycyjnego zamkniętego, podczas gdy z certyfikatów inwestycyjnych wyemitowanych przez FIZ nie można utożsamiać z udziałem w kapitale, a w konsekwencji

- spółki zagraniczne, w których udziały (bezpośrednio lub pośrednio) będzie posiadać FIZ będą stanowić dla wnioskodawcy zagraniczne spółki kontrolowane, podczas gdy spółki zagraniczne mogłyby być uznane za zagraniczne spółki kontrolowane jedynie przez FIZ, a nie przez wnioskodawcę.

2. art. 14c § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (dalej: "O.p.") poprzez lakoniczne, niejasne i niespójne przedstawienie uzasadnienia prawnego stanowiska przyjętego przez Dyrektora (w szczególności zacytowanie wyrwanych fragmentów komentarza do ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych), podczas gdy z powołanej normy wynika obowiązek przedstawienia uzasadnienia prawnego w sposób zrozumiały, umożliwiający potencjalną weryfikację stanowiska organu przez sąd administracyjny, a także przystający do indywidualnej sprawy podatnika,

3. art. 14b § 6, art. 14c § 1 i 2 w zw. z art. 120 oraz art. 121 O.p. poprzez całkowite pominięcie interpretacji indywidualnych wskazanych przez wnioskodawcę na poparcie swojego stanowiska ze względu na przyjęcie, że nie dotyczą one zagadnień opodatkowania zagranicznych spółek kontrolowanych, podczas gdy powołane interpretacje indywidualne dotyczą interpretacji sformułowania posiadania "udziału

w kapitale" w kontekście posiadania przez wnioskodawcę certyfikatów inwestycyjnych FIZ, czyli sedna sporu pomiędzy organem a wnioskodawcą.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Oceniając zaskarżoną indywidualną interpretację z punktu widzenia legalności, Sąd uznał, iż nie narusza ona prawa.

We wniosku o wydanie interpretacji skarżący wskazał, że planuje przystąpienie do zamkniętego funduszu inwestycyjnego poprzez objęcie (bezpośrednio lub pośrednio) certyfikatów inwestycyjnych wyemitowanych przez fundusz. W ramach swojej działalności fundusz może inwestować m.in. w udziały czy akcje spółek mających siedzibę lub zarząd na terytorium innego kraju niż Polska. Spółki te mogą spełniać warunki wskazane w art. 30f ust. 3 u.p.d.o.f. W związku z tym zadał on pytanie, czy spółki zagraniczne, w których udziały (bezpośrednio lub pośrednio) będzie posiadać fundusz, będą stanowić zagraniczne spółki kontrolowane w rozumieniu art. 30f u.p.d.o.f., w szczególności w rozumieniu art. 30f ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.f. ? Pytanie dotyczy zatem tego, czy skarżący może być w ogóle zobowiązany do zapłaty podatku.

Zgodnie ze wskazanym art. 30f ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.f. zagraniczną spółką kontrolowaną jest zagraniczna spółka spełniająca łącznie następujące warunki:

a) w spółce tej podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 1, posiada nieprzerwanie przez okres nie krótszy niż 30 dni, bezpośrednio lub pośrednio, co najmniej 25% udziałów w kapitale lub 25 % praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub 25% udziałów związanych z prawem uczestnictwa w zyskach,

b) co najmniej 50% przychodów tej spółki osiągniętych w roku podatkowym, o którym mowa w ust. 7, pochodzi z dywidend i innych przychodów z udziału w zyskach osób prawnych, przychodów ze zbycia udziałów (akcji), wierzytelności, odsetek

i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek, poręczeń i gwarancji, a także przychodów z praw autorskich, praw własności przemysłowej, w tym z tytułu zbycia tych praw, a także zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych,

c) co najmniej jeden rodzaj przychodów, o których mowa w lit. b, uzyskiwanych przez tę spółkę, podlega w państwie jej siedziby lub zarządu opodatkowaniu według stawki podatku dochodowego obowiązującej w tym państwie niższej o co najmniej 25% od stawki, o której mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, lub zwolnieniu lub wyłączeniu z opodatkowania podatkiem dochodowym w tym państwie, chyba że przychody te podlegają zwolnieniu od opodatkowania w państwie siedziby lub zarządu spółki je otrzymującej na podstawie przepisów dyrektywy Rady 2011/96/UE z dnia 30 listopada 2011 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (Dz. Urz. UE L 345 z 29.122011, str. 8, ze zm.).

W uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy

o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 1328), wprowadzającej regulacje m.in. w zakresie zagranicznych spółek kontrolowanych, stwierdzono, że regulacja ta jest powszechnie akceptowanym na arenie międzynarodowej mechanizmem zwalczania nadużyć podatkowych występujących w stosunkach między podmiotami powiązanymi, polegających na wykazywaniu dochodu generowanego z działalności prowadzonej w danym kraju jako dochodu podmiotów podlegających jurysdykcji podatkowej państw stosujących preferencyjne zasady opodatkowania. Podkreślono, że jest to jeden ze skuteczniejszych mechanizmów walki ze zjawiskiem unikania opodatkowania. Stwierdzono, że zapobieganie erozji podstawy opodatkowania w przypadku tej regulacji odbywa się poprzez poddanie opodatkowaniu w danym państwie, jako dochodu przypisywanego do podmiotu krajowego, dochodu ustalanego w odniesieniu do zysków, jakie osiągnął jego podmiot zależny będący rezydentem podatkowym innego państwa. Istota tego rozwiązania sprowadza się zatem do obowiązku uwzględniania w podstawie opodatkowania rezydenta krajowego dochodów kontrolowanych podmiotów zagranicznych mających siedzibę lub zarząd w kraju o niższym niż obowiązujący w państwie rezydencji podmiotu dominującego poziomie opodatkowania (druk sejmowy nr 2330). Przedmiotem opodatkowania u polskiego podatnika jest więc dochód całkiem innego podmiotu, osiągnięty poza Polską. Wskazane przepisy tworzą zatem pewną fikcję prawną, przypisując podatnikowi dochody innego podmiotu.

Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy za spełniony można uznać warunek pierwszy wskazany w art. 30f ust. 3 pkt 3 u.p.d.o.f., tj. czy można uznać, że skarżący będzie posiadać w zagranicznej spółce bezpośrednio lub pośrednio, co najmniej: a) 25% udziałów w kapitale lub b) 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub c) 25% udziałów związanych z prawem uczestnictwa w zyskach. Użycie w tym przepisie spójnika "lub" wskazuje, że wystąpienie chociażby jednej ze wskazanych sytuacji uprawnia do stwierdzenie, iż mamy do czynienia z zagraniczną spółka kontrolowaną.

W celu obliczenia udziału pośredniego w art. 30f ust. 17 u.p.d.o.f. zawarte jest odesłanie do przepisu art. 25 ust. 5b u.p.d.o.f., który stosuje się odpowiednio. Ten ostatni przepis stanowi, że określając wielkość udziału pośredniego, jaki podmiot posiada

w kapitale innego podmiotu, przyjmuje się zasadę, że jeżeli jeden podmiot posiada

w kapitale drugiego podmiotu określony udział, a ten drugi posiada taki sam udział

w kapitale innego podmiotu, to pierwszy podmiot posiada udział pośredni w kapitale tego innego podmiotu w tej samej wysokości; jeżeli wartości te są różne, za wysokość udziału pośredniego przyjmuje się wartość niższą. Przykładowo zatem, jeżeli podmiot A posiada

w kapitale podmiotu B udział w wysokości 25 %, a podmiot B posiada również 25 % udziału w kapitale podmiotu C, to przyjmuje się, że podmiot A posiada pośrednio udział

w kapitale podmiotu C w wysokości 25 %. Należy jednak zauważyć, że art. 30 ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f. oprócz posiadania udziału w kapitale wymienia także posiadanie praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących lub udziałów związanych z prawem uczestnictwa w zyskach. Odpowiednie stosowanie przepisu art. 25 ust. 5b u.p.d.o.f. oznacza, że jeżeli, np. podmiot A posiada 25 % praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących podmiotu B, a podmiot B posiada również 25 % praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących podmiotu C, to przyjmuje się, że podmiot A posiada pośrednio 25 % praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących podmiotu C.

Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga analizy nie tylko przepisów podatkowych, lecz także przepisów ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych. W myśl art. 140 ust. 1 u.o.f.i., w funduszu inwestycyjnym zamkniętym działa rada inwestorów, jako organ kontrolny, lub zgromadzenie inwestorów. Przedmiotem dalszych rozważań będzie rada inwestorów, ponieważ dla wydania niniejszego orzeczenia nie jest konieczne szczegółowe analizowanie funkcji i sposobu działania obydwóch organów.

Rada inwestorów kontroluje realizację celu inwestycyjnego funduszu inwestycyjnego zamkniętego i polityki inwestycyjnej oraz przestrzeganie ograniczeń inwestycyjnych. W tym celu członkowie rady inwestorów mogą przeglądać księgi i dokumenty funduszu oraz żądać wyjaśnień od towarzystwa (ust. 3). Statut funduszu inwestycyjnego zamkniętego może rozszerzyć uprawnienia rady inwestorów, przy czym statut może przyznawać radzie inwestorów wpływ na politykę inwestycyjną funduszu, w tym w szczególności przyznawać prawo wiążącego dla towarzystwa sprzeciwu wobec przedstawianych projektów inwestycyjnych, jeżeli w skład rady inwestorów wchodzą uczestnicy posiadający łącznie co najmniej 50% ogólnej liczby certyfikatów inwestycyjnych funduszu (ust. 4). W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w realizowaniu celu inwestycyjnego, polityki inwestycyjnej lub przestrzeganiu ograniczeń inwestycyjnych, rada inwestorów wzywa towarzystwo do niezwłocznego usunięcia nieprawidłowości oraz zawiadamia o nich Komisję (ust. 5). Ponadto rada inwestorów może postanowić o rozwiązaniu funduszu inwestycyjnego zamkniętego. Uchwała o rozwiązaniu funduszu jest podjęta, jeżeli głosy za rozwiązaniem funduszu oddali uczestnicy reprezentujący łącznie co najmniej 2/3 ogólnej liczby certyfikatów inwestycyjnych danego funduszu (ust.6). Zgodnie z art. 141 ust. 1 u.o.f.i. członkiem rady inwestorów może być wyłącznie uczestnik funduszu inwestycyjnego zamkniętego reprezentujący ponad 5% ogólnej liczby certyfikatów inwestycyjnych w danym funduszu, który wyraził pisemną zgodę na udział w radzie oraz: 1) dokonał blokady certyfikatów inwestycyjnych w liczbie stanowiącej ponad 5% ogólnej liczby certyfikatów:

a) na rachunku papierów wartościowych lub na rachunku zbiorczym, b) w ewidencji uczestników albo 2) złożył u depozytariusza certyfikaty inwestycyjne w formie dokumentu w liczbie stanowiącej ponad 5% ogólnej liczby certyfikatów. We wskazanym wyżej przypadku, każdy certyfikat inwestycyjny objęty blokadą daje prawo do jednego głosu w radzie inwestorów (art. 141 ust. 1a u.o.f.i.).

Niewątpliwie zatem rada inwestorów jest organem kontrolnym funduszu. Jeżeli skarżący obejmie ponad 5% ogólnej liczby certyfikatów może zostać członkiem rady inwestorów. W sytuacji gdy dokonana blokady certyfikatów inwestycyjnych, każdy certyfikat będzie mu dawał prawo do jednego głosu w radzie inwestorów. W tym przypadku prawo głosu nie jest związane z posiadaniem udziału w kapitale, lecz z samym posiadaniem certyfikatu. Gdy skarżący dokonana blokady 25% ogólnej liczby certyfikatów, będzie posiadał w radzie inwestorów 25% praw głosu. Warunek określony w art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f. zostanie spełniony, jeśli fundusz nabędzie 25% praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących spółki zagranicznej. Wówczas skarżący będzie posiadał pośrednio 25 % praw głosu w tej spółce. W świetle powyższego należy zgodzić się

z organem, że taka spółka byłaby zagraniczną spółką kontrolowaną.

W skardze strona podnosi, że objęcie certyfikatów inwestycyjnych nie jest równoznaczne z posiadaniem udziału w kapitale funduszu. Wskazuje, że certyfikat inwestycyjny jest papierem wartościowym opiewającym na wierzytelność. Rzeczywiście

w literaturze przedmiotu jest wyrażany pogląd, że "istotą certyfikatu inwestycyjnego jest to, że inkorporuje on wierzytelność pieniężną wobec funduszu inwestycyjnego. Wierzytelność ta staje się wymagalna z chwilą postawienia funduszu w stan likwidacji. Z tego względu można twierdzić, że certyfikat reprezentuje udział w mieniu funduszu. Nie jest to udział prawnorzeczowy (np. udział we współwłasności), ponieważ pewne jest, że mienie funduszu stanowi jego własność, nie obciążoną prawem przysługującym uczestnikom. Jest to więc prawo do zaspokojenia się z aktywów funduszu w razie jego likwidacji, w zakresie wynikającym z liczby posiadanych certyfikatów inwestycyjnych, zbliżone do jednego z praw inkorporowanych w akcji (...). Z tego względu nie można twierdzić, że certyfikat stanowi papier wartościowy opiewający w pewnym zakresie na prawa rzeczowe. Wspomniany powyżej "udziałowy" niuans w charakterystyce certyfikatu nie powinien także skłaniać do wniosku, że mamy do czynienia z papierem wartościowym typu udziałowego. Wspomniany udział jest wierzytelnością wobec funduszu. O udziałowym charakterze certyfikatu przesądziłoby istnienie praw członkowskich posiadacza certyfikatu w stosunku do funduszu, przez "udział" w tej klasyfikacji rozumie się bowiem uczestnictwo w spółce, a nie udział w jej majątku, będący tylko jednym z aspektów uczestnictwa (udziału) w spółce. Nie ma charakteru prawa organizacyjnego (członkowskiego, korporacyjnego o charakterze niemajątkowym) prawo do udziału w radzie inwestorów, ponieważ nie jest to prawo ucieleśnione w certyfikacie jako takim (...). Wydaje się zatem, że jednoznaczna kwalifikacja certyfikatu inwestycyjnego jako papieru wartościowego opiewającego na wierzytelności jest prawidłowa" (L. Sobolewski (w:) M. Michalski, L. Sobolewski, Prawo

o funduszach inwestycyjnych. Komentarz, Warszawa 1999, s. 401-402). Na ten pogląd powołuje się strona.

Należy jednak zauważyć, że w piśmiennictwie zwraca się też uwagę na funkcję udziałową certyfikatów inwestycyjnych, która polega na tym, że określa on udział uprawnionej osoby w określonej masie majątkowej i korzyściach przynoszonych przez tę masę majątkową i zazwyczaj proporcjonalny wpływ tej osoby w formie prawa głosu na wszystkie sprawy związane z zarządzaniem masą majątkową, w której udział reprezentuje papier wartościowy. Twierdzi się wręcz, że certyfikaty inwestycyjne wykazują cechy papieru udziałowego podobne do akcji (por. M. Romanowski (w:) System praw prywatnego, t. 18, red. A. Szumański, Warszawa 2010, s. 15 i 79-80).

Podkreślenia wymaga, że certyfikat może ucieleśniać różnorodne uprawnienia:

1) określoną wierzytelność pieniężną w stosunku do likwidatora funduszu, 2) określoną wierzytelność pieniężną w stosunku do funduszu – w przypadku wykupywania certyfikatów inwestycyjnych, 3) prawo do środków pieniężnych, w przypadku wypłacania dochodów funduszu, bez wykupywania certyfikatów, 4) prawo pierwszeństwa kolejnej emisji certyfikatów, 5) prawo głosu na zgromadzeniu inwestorów czy w radzie inwestorów.

Te różnorodne uprawnienia wpływają na charakter tego papieru wartościowego. Może to być: a) papier o charakterze dłużnym z praktycznie wyłączoną możliwością zaspokojenia się z wierzytelności (poza likwidacją funduszu), b) papier dłużny z ograniczonymi do periodycznych okresów możliwościami realizacji zawartej w niej wierzytelności, 3) papier dłużny z zawartymi uprawnieniami o charakterze korporacyjnym, dopuszczającym możliwość uznania go za papier wartościowy o charakterze hybrydalnym (por. M. Dyl (w:) A. Chłopecki, M. Dyl, Prawo rynku kapitałowego, Warszawa 2015, s. 239-240).

Natura prawna certyfikatów inwestycyjnych nie jest zatem jednolita. Zdaniem Sądu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie jest konieczne określenie charakteru prawnego certyfikatu inwestycyjnego. Ważne jest to, czy z certyfikatem inwestycyjnym wiąże się prawo głosu w organach kontrolnych lub stanowiących. Z art. 141 ust. 1a u.o.f.i. wprost wynika, że certyfikat inwestycyjny objęty blokadą daje prawo do jednego głosu w radzie inwestorów. Takiej m.in. regulacji nie zawierała poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 28 sierpnia 1997 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 139, poz. 933), na tle której został wypowiedziany pogląd, do którego odwołuje się skarżący. Posiadanie na gruncie obecnie obowiązującej u.o.f.i. określonej liczby certyfikatów daje prawo do udziału i głosowania w radzie inwestorów.

Odnosząc się z kolei do twierdzenia strony, że objęcie certyfikatów inwestycyjnych nie jest równoznaczne z posiadaniem udziału w kapitale funduszu należy stwierdzić, że art. 30f ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f. wymienione są trzy różne sytuacje i prawo głosu w organach kontrolnych lub stanowiących nie musi być związane z posiadaniem udziału w kapitale funduszu. Ani z art. 30 ust. 3 pkt 3 lit. a) u.p.d.o.f., ani z innego przepisu nie wynika, aby posiadanie praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących podmiotu krajowego (w tym wypadku funduszu) musiało być związane z posiadaniem w nim udziału w kapitale.

Skarżący podnosi także, że skoro nie zostałby uznany za posiadającego udział

w kapitale spółek na gruncie przepisów o podmiotach powiązanych, to analogiczny wniosek powinien być wysnuty na gruncie przepisów o zagranicznej spółce kontrolowanej, tym bardziej, że w uzasadnieniu projektu do powyższej ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r., odwołano się do rozwiązań mających zastosowanie do podmiotów powiązanych. Zdaniem Sądu, porównywalność wskazanych regulacji prawnych (podmiotów powiązanych i zagranicznej spółki kontrolowanej) wynika z tego, że w obydwu przypadkach następuje opodatkowanie dochodu potencjalnego, który podatnik mógłby osiągnąć gdyby nie pozostawał w szczególnych relacjach z innymi podmiotami. W sytuacji określonej w art. 25 u.p.d.o.f. oszacowanie następuje, gdy zostaną ustalone warunki różniące się od warunków rynkowych i w wyniku tego dany podmiot nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe niż należałoby oczekiwać. Przepis ten znajduje zastosowanie w przypadku gdy dany podmiot bierze równocześnie udział w zarządzaniu innymi podmiotami, posiada udział w kapitale tych podmiotów, zachodzą powiązania: o charakterze rodzinnym, wynikające ze stosunku pracy albo majątkowe. Natomiast kryterium decydującym o istnieniu powiązań nie jest posiadanie praw głosu w organach kontrolnych lub stanowiących. Z tego powodu w art. 30f ust. 17 u.p.d.o.f. postanowiono, że art. 25 ust. 5b (dotyczący sposobu liczenia udziału pośredniego) należy stosować odpowiednio. Porównywalność zatem wskazanych regulacji prawnych nie jest całkowita. Stąd przytoczone przez stronę interpretacje indywidualne nie mogą mieć przesądzającego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Sąd nie podziela także zarzutu naruszenia art. 14c § 1 i 2 O.p. poprzez lakoniczne, niejasne i niespójne uzasadnienie prawne zajętego przez organ stanowiska. Minister Finansów przedstawił swój pogląd w sposób wystarczająco jasny. Skarżący nie miał problemów ze zrozumieniem stanowiska organu, o czym świadczy treść skargi,

a w szczególności argumentacja strony przemawiająca, jej zdaniem, przeciwko stanowisku organu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.