Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2792/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - st. spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oraz orzeczenie kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez H.Z. (dalej: Skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...].08.2016 r., nr [...] uchylająca decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...].09.2015 r., nr [...] ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. decyzjami z dnia: [...] grudnia 2010 r., [...] grudnia 2011 r., [...] grudnia 2012 r., [...] października 2013 r. przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w ramach pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone kolejno na lata 2010, 2011, 2012, 2013.

W dniu 30 kwietnia 2014 r. Skarżący zwrócił się o przyznanie ww. płatności na rok 2014. W trakcie weryfikacji ww. wniosku, w oparciu o raport z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie wnioskodawcy, Organ stwierdził, iż Skarżący nie przestrzega wymogów określonych dla deklarowanych wariantów. Ponadto stwierdzono, że powierzchnia użytków rolnych spełniających warunki do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej w ramach realizowanych wariantów jest mniejsza od podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 88,00 zł, w tym z tytułu Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach (Wariant 3.1.1) - za powierzchnię 1,48 ha w wysokości 88,00 zł oraz odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji wariantu 3.1.2.

Następnie, mając na uwadze stwierdzone nieprawidłowości wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego przyznanych na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., [...] grudnia 2012 r. oraz [...] października 2013 r.

Decyzją z [...] kwietnia 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 5 170,50 zł.

Ww. rozstrzygnięcie zostało uchylone decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...].

Wobec powyższego w dniu [...] września 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...], w której ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 6 223,74 zł.

Jednocześnie, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., a następnie w dniu [...] lutego 2016 r. decyzją nr [...] stwierdził nieważność ww. decyzji.

W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w łącznej wysokości 70,40 zł, z tytułu:

- Wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach - za powierzchnię 1,48 ha w wysokości 70,40 zł oraz odmówił przyznania płatności z tytułu realizacji wariantu 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] września 2015 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...].08.2016 r., nr [...] uchylił rozstrzygnięcie z [...] września 2015 r. i określił kwotę nienależnie pobranych płatności – 5 816,20 zł.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż Skarżący zobowiązał się do realizacji programu rolnośrodowiskowego w pakiecie 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone na powierzchni 4,68 ha, za którą otrzymał płatność na podstawie wniosku złożonego na rok 2010. Tymczasem w kolejnym roku realizacji przedmiotowego zobowiązania (2014 r.) ustalono, iż Skarżący zmniejszył powierzchnię gruntów rolnych, na których zobowiązany był prowadzić działalność rolniczą zgodnie z wymogami programu w ramach realizacji wariantu 3.1.1 i 3.1.2. Stwierdzona bowiem w toku postępowania powierzchnia kwalifikująca się do uzyskania płatności wynosiła odpowiednio: w wariancie 3.1.1 - 1,48 ha, w wariancie 3.1.2-2,09 ha.

Następnie przywołano treść § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361, z późn. zm.), zgodnie z którym płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej objętej zmniejszeniem.

Wobec powyższego stwierdzono obowiązek zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości 1 655,00 zł za lata 2011 - 2013, stanowiącej część otrzymanych środków finansowych za powierzchnię, na której producent rolny nie zrealizował podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Ponadto Organ wskazał, że z uwagi na stwierdzone w roku 2014 nieprawidłowości w realizacji programu rolnośrodowiskowego w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych za rok 2014 znalazł zastosowanie zapis § 38 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013, zgodnie z którym jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej:

1) działek rolnych lub

2) zwierząt

3) stref buforowych

- w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu. W myśl zaś § 38 ust. 2 ww. rozporządzenia wysokość zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowej w przypadku, o którym mowa w ust. 1, jest określona w załączniku nr 7 do rozporządzenia.

Zaznaczono, że w trakcie weryfikacji wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 ustalono, iż Skarżący nie przestrzega wymogów określonych dla deklarowanego wariantu 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach NATURA 2000 oraz wariantu 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach. W konsekwencji powyższego, zgodnie z załącznikiem nr 7 do ww. rozporządzenia w przypadku Ekstensywnej gospodarki na łąkach i pastwiskach w sytuacji stwierdzenia uchybienia polegającego na:

- wykoszeniu całej powierzchni działki rolnej stosuje się 80 % zmniejszenia w części dotyczącej działki rolnej, w stosunku do której stwierdzono uchybienie (działka rolna B - 0,24 ha),

- pozostawieniu większej niż 10%, lecz mniejszej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej stosuje się 30 % zmniejszenia w części dotyczącej działki rolnej, w stosunku do której stwierdzono uchybienie (działka rolna A - 1,48 ha, C - 0,33 ha, D - 0,26 ha, E - 0,21 ha, F - 0,31 ha, 1-0,42 ha, J - 0,32 ha),

- pozostawieniu nieskoszonej niewłaściwej część działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym stosuje się 50 % zmniejszenia w części dotyczącej działki rolnej, w stosunku do której stwierdzono uchybienie (działka rolna A - 1,48 ha, C - 0,33 ha, E - 0,21 ha, I - 0,42 ha, J - 0,32 ha).

Tym samym w decyzji z dnia 22 kwietnia 2016 r. prawidłowo nałożono sankcje z tytułu ww. uchybień.

Wskazano ponadto, iż w sprawie przyznania płatności za rok 2014 organ zastosował dyspozycję § 38 ust. 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013. Zgodnie z brzmieniem ww. przepisu jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Z raportu z czynności kontrolnych Nr [...] wynika, iż powierzchnia trwałych użytków zielonych występujących w gospodarstwie rolnym strony wg Planu rolnośrodowiskowego wynosi 6,12 ha, natomiast powierzchnia trwałych użytków zielonych stwierdzona w kontroli na miejscu wyniosła 3,67 ha. Powyższe ustalenie skutkowało zmniejszeniem należnej beneficjentowi kwoty płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014 o 20%. Z uwagi na powyższe, w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie (obowiązujący od roku 2011) art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25 z 28.01.2011, str. 8). Zgodnie z brzmieniem ww. przepisu prawa, w sytuacji stwierdzenia braku spełnienia odpowiednich norm obowiązkowych, a także minimalnych wymogów dotyczących stosowania nawozów i środków ochrony roślin, innych odpowiednich wymogów obowiązkowych, o których mowa w art. 39 ust. 3, art. 40 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1), oraz zobowiązań wykraczających poza takie normy i wymogi; lub kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych w przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Wysokość zmniejszeń płatności, o których mowa w art. 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 jest ustalana zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

Mając na uwadze powyższe, Organ stwierdził, że w związku z nałożonymi sankcjami z tytułu stwierdzonych w roku 2014 uchybień w realizacji wariantów 3.1.1 i 3.1.2, powstał obowiązek zwrotu płatności przyznanych beneficjentowi za lata 2011-2013 w kwocie 4 161,20 zł.

Następnie, Organ zwrócił uwagę, iż Kierownik Biura Powiatowego na mocy decyzji z dnia [...] września 2015 r. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności za lata 2010-2013 w wysokości 6 223,74 zł, które strona uzyskała na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r., [...] grudnia 2011 r., [...] grudnia 2012 r. oraz [...] października 2013 r. Natomiast w zawiadomieniu z dnia 7 kwietnia 2015 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wskazał, iż postępowanie to dotyczy płatności otrzymanych na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r., [...] grudnia 2012 r. oraz z dnia [...] października 2013 r. Wobec powyższego postępowanie organu I instancji toczyło się w przedmiocie ustalenia i określenia wysokości nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za lata 2011-2013. Wydane natomiast przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR zaskarżone rozstrzygnięcie z dnia [...] września 2015 r. wykracza poza granice postępowania określone zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. i nie może automatycznie modyfikować przedmiotu sprawy.

Zatem w ramach postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie miał podstaw formalnych do orzeczenia o wysokości nienależnie pobranych płatności w zakresie płatności wypłaconej na mocy decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r.

Jednocześnie organ wskazał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zobowiązany jest do przeprowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego, mającego na celu zasadność ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych wypłaconych za rok 2010.

Ponadto podniesiono, iż ww. Organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 525,00 zł za rok 2013, w związku ze stwierdzonym zaniechaniem realizacji programu rolnośrodowiskowego w wariancie 3.1.2 (tj. za powierzchnię 1,05 ha) niezgodnie z dyspozycją § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. Z analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika bowiem, iż zobowiązanie rolnośrodowiskowe w wariacie 3.1.2 w roku 2013 wynosiło 3,12 ha, zaś stwierdzona w 2014 r. w toku czynności kontrolnych powierzchnia gruntów rolnych, na których beneficjent realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe wynosiła 2,09 ha (zaniechanie na powierzchni 1,03 ha). Organ podkreślił, iż w myśl wskazanego powyżej § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, obowiązek zwrotu może zostać ustalony jedynie do powierzchni stwierdzonego zaniechania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Zatem ustalona zaskarżoną decyzją kwota do zwrotu za rok 2013 wynikająca ze stwierdzonego zaniechania realizacji programu została określona niezgodnie z dyspozycją ww. przepisu.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, Organ zauważył, iż zgodnie z art. 28a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 173), w przypadku określonym w art. 33 ust. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz. UE L 209 z 11.08.2005, str. 1) organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438, z późn. zm.), odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności z tytułu pomocy, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jeżeli kwota, o której mowa w art. 5a rozporządzenia Komisji Europejskiej (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 90), nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w odniesieniu do prowadzenia kont przez agencje płatnicze, deklaracji wydatków i dochodów oraz warunków zwrotu wydatków w ramach EFRG i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171 z 23.06.2006, str. 1), który stanowi, iż w odniesieniu do operacji, dla których nie jest określony termin operacyjny w sektorowych przepisach rolnych, stosowany kurs wymiany walut jest przedostatnim kursem wymiany walut ustanowionym przez Europejski Bank Centralny przed miesiącem, w odniesieniu do którego wydatki i dochody przeznaczone na określony cel zostają zadeklarowane.

Podkreślono, iż w rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności składają się kwoty płatności rolnośrodowiskowych w wysokości:

- 1 940,40 zł przyznanej za rok 2011,

- 1 943,40 zł przyznanej za rok 2012,

- 1 932,40 zł przyznanej za rok 2013,

zatem każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 7 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia Komisji (WE) nr 883/2006.

Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Skarżący nie zgodził się z powyższą decyzją i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Uzasadniając skargę zarzucił, iż nie otrzymał protokołu kontroli, podczas której stwierdzono nieprawidłowości w realizowaniu zobowiązania rolnośrodowiskowego. Wskazał, iż nie wie, jakie były ustalenia protokołu oraz w jakich okolicznościach został on sporządzony.

Ponadto zaznaczył, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest niejasne wobec czego nie wie jakich obowiązków nie dopełnił. Wskazał także, że wnioski o przyznanie płatności zostały wypełnione przez pracowników Agencji zatem jest przekonany o ich prawidłowości. Podsumowując wskazał, że cały czas zachowuje niezmienną powierzchnię trwałych użytków zielonych i realizuje wszystkie zakazy wynikające z Programu.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARiMR podniósł, iż argumenty Skarżącego mające na celu podważenie ustalonego w roku 2014 stanu faktycznego sprawy przyznania płatności nie dotyczą postępowania, którego przedmiotem jest ustalenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. W postępowaniu tym nie mogą być badane zarzuty odnoszące się do decyzji i przyjętych w nich ustaleń faktycznych oraz podstaw prawnych przyznania płatności, w tym także zmniejszenia lub odmówienia płatności za dany rok. Postępowanie dotyczące przyznania płatności poprzedza postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa przyznania płatności stanowiła przedmiot odrębnego postępowania zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Jest to decyzja ostateczna w sprawie. Zatem zarzuty strony w tej kwestii należy traktować jako wyjaśnione, niemieszczące się w zakresie rozpoznania przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest przy tym według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić wówczas, gdy zostanie spełniona przynajmniej jedna z przesłanek, o których mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a.". Dodać należy, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach kompetencji przysługujących sądom administracyjnym w zakresie kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, należy stwierdzić, że Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia prawa materialnego ani zasad procedury administracyjnej skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji, a tym samym uwzględnieniem skargi.

Sąd uznał, że organy administracji obu instancji w sposób należyty oceniły zebrany materiał dowodowy, zaś wydane na jego podstawie rozstrzygnięcia odpowiadają prawu.

W ocenie Skarżącego, decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, z uwagi na wadliwie ustalony stan faktyczny. W odniesieniu do powyższego zarzutu wskazać jednakże należy, iż w skardze podniesione zostały argumenty kwestionujące prawidłowość ustaleń dokonanych w związku ze złożeniem w dniu 30 kwietnia 2014 r. wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014, które nie dotyczą postępowania mającego za przedmiot ustalenie obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. W postępowaniu tym nie mogą być bowiem ponownie rozpoznawane zarzuty odnoszące się do decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości i przyjętych w niej ustaleń faktycznych oraz podstaw prawnych przyznania płatności.

Podkreślenia wymaga, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie poprzedzone zostało postępowaniem dotyczącym przyznania płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Sprawa przyznania spornej płatności stanowiła bowiem przedmiot odrębnego postępowania zakończonego wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. w dniu [...] kwietnia 2016 r. decyzji nr [...], która została doręczona Skarżącemu w dniu 26 kwietnia 2016 r. i wobec jej niezaskarżenia do organu odwoławczego stała się ostateczna. Zatem zarzuty strony w tej kwestii należy traktować jako wyjaśnione, niemieszczące się w zakresie rozpoznania w odrębnym postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Należy wyjaśnić, iż obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się z obowiązku stosowania określonych praktyk agrotechnicznych w jednym roku nie jest podstawą do uznania, że producent rolny wywiązał się z zobowiązania i może zatrzymać płatność dotyczącą tego roku. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniane w okresie całego pięcioletniego okresu zobowiązania. Zaprzestanie realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz także skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego

W rozpoznawanej sprawie stwierdzenie nieprawidłowości w trakcie realizowanego przez stronę zobowiązania rolnośrodowiskowego zostało ustalone w toku postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. w dniu [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie przyznania płatności. Skoro zatem organ potwierdził, iż powierzchnia realizowanego w roku 2014 programu jest mniejsza od podjętego przez stronę w dniu 15 marca 2010 r. zobowiązania (w wariancie 3.1.1 powierzchnia kwalifikująca się do uzyskania płatności - 1,48 ha, zaś w wariancie 3.1.2 - 2,09 ha), to w myśl § 39 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. powstał obowiązek zwrotu kwoty 1.655,00 zł przyznanej w latach 2011-2013 za powierzchnię stwierdzonego zaniechania. Ponadto ww. decyzją organ w myśl § 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. nałożył sankcje wynikające ze stwierdzonych uchybień w realizacji programu (w oparciu o załącznik nr 7 do ww. rozporządzenia oraz zgodnie z § 38 ust. 6 ww. rozporządzenia). Powyższe, zgodnie z art. 18 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich skutkuje obowiązkiem zwrotu kwoty 4.161,20 zł wypłaconej stronie z tytułu realizowanego programu w latach 2011-2013.

W odniesieniu do zarzutu dokonania wadliwych ustaleń faktycznych w oparciu o raport z kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2014 r. należy wskazać, iż z akt administracyjnych (karty 356-412) wynika, że Skarżący był obecny podczas czynności kontrolnych przeprowadzanych w jego gospodarstwie w dniu 16 października 2014 r. Skarżący w tym samym dniu otrzymał z ww. kontroli protokół Nr [...], o czym świadczą zapisy zawarte w treści protokołu. A zatem był świadomy stwierdzonych w jej toku nieprawidłowości w realizacji programu rolnośrodowiskowego.

Odnosząc się do argumentacji dotyczącej gospodarowania na terenach zalewowych wskazać należy, iż w zaskarżonym rozstrzygnięciu zasadnie wskazano, iż w sprawie dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przesłanki określone w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L 368 z 23.12.2006, str. 15) oraz w § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. nie znajdują zastosowania. Skarżący bowiem w toku prowadzonego postępowania w sprawie przyznania płatności, w terminie określonym w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006, nie poinformował organów o okolicznościach siły wyższej mogących mieć wpływ na realizację zobowiązania.

Za nieuprawnione Sąd uznał zarzuty natury procesowej. W trakcie prowadzonego postępowania nie doszło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Należy w powyższym kontekście podkreślić, iż Skarżący w dniu 23 kwietnia 2012 r. został poinformowany przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W., iż w oparciu o art. 46 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 dla zobowiązań rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013, podjętych zgodnie z art. 39 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, wykraczających poza ramy obecnego okresu programowania, możliwe będzie ich dostosowanie do nowych ram prawnych odnoszących się do tego działania. Również składając wnioski o płatność za lata 2013-2014 Skarżący podpisał oświadczenie, iż jest świadomy konieczności zmiany podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego w przypadku zmiany podstawowych wymagań. W przypadku zaś braku akceptacji takiego rozwiązania strona miała możliwość zakończenia realizacji podjętego zobowiązania bez konieczności zwrotu płatności za okres, w którym zobowiązanie było obowiązujące. Z powyższego uprawienia Skarżący nie skorzystał, akceptując tym samym konieczność dostosowania realizowanego programu do obowiązujących przepisów prawa, w tym rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r.

Ponadto, w sprawie zostały w wystarczający sposób zbadane przesłanki zwalniające beneficjenta z konieczności zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności określone w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 oraz art. 3 ust. 1, w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312, str. 1), co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r.

Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji obu instancji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.