Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 594/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2022-01-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Zarząd Województwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 320 motyw 64
law: Rozporządzenie  Parlamentu Europejskiego i Rady NR 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego  na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące  Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu  Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006
article: art. 106 par. 3, art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji R. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa P. z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowej jest pismo Zarządu Województwa P. z [...] października 2021r., którym odmówiono przyznania Fundacji R.(dalej: "Fundacja") pomocy finansowej. Rozstrzygnięcie wydano na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2015 roku o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2140, dalej: "ustawa o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego") oraz na podstawie art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1167).

Z treści pisma wynika, że w ramach ogłoszonego przez Stowarzyszenie Lokalna G. naboru nr [...] wniosków o dofinansowanie dotyczącego Priorytetu 4 w zakresie w/w działania Fundacja złożyła wniosek o dofinansowanie operacji pn.: "Zagospodarowanie plaży w G. poprzez utworzenie ogólnodostępnej infrastruktury turystyczno- rekreacyjnej" - dalej jako "Projekt". Fundacja ubiegała się o dofinansowanie swojej operacji w ramach celu, o którym mowa w § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 6 września 2016 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1442) tj.: "propagowanie dobrostanu społecznego i dziedzictwa kulturowego na obszarach rybackich i obszarach akwakultury, w tym dziedzictwa kulturowego rybołówstwa i akwakultury oraz morskiego dziedzictwa kulturowego". Koszty operacji obejmują m.in. zakup i montaż wraz z dostawą urządzeń/elementów wyposażenia placu zabaw. Jak zaś wynika z treści złożonego wniosku o dofinansowanie, operacja miałaby zostać zrealizowana na działce położonej w miejscowości G., gmina S., powiat S., województwo S., nr obrębu ewidencyjnego [...], nr działki ewidencyjnej [...], dla której jest prowadzona księga wieczysta [...]. Do wniosku Fundacja załączyła m.in. porozumienie o współpracy zawarte w K. w dniu [...] lutego 2021 r. pomiędzy Fundacją a Gminą S., Ochotniczą Strażą Pożarną i W. Parkiem Narodowym. Ponadto w aktach sprawy znajduje się umowa użyczenia zawarta [...] lutego 2021 r. pomiędzy J. J. i W. J. będącymi właścicielami działki nr [...] położonej w G. a Fundacją – na okres 10 lat, tj. od [...] lutego 2021 r. do [...] lutego 2031 r.

Zarząd Województwa P. pismem z [...] lipca 2021 r. wezwał Fundację do usunięcia braków/ oczywistych omyłek pisarskich/ złożenia wyjaśnień (na podstawie art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności) w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma. Fundacja została poproszona m.in. o złożenie wyjaśnień odnośnie zapisów widniejących w dziale IV księgi wieczystej o nr [...] (hipoteka) działki nr [...] dotyczących zadłużenia jej właścicieli. Samorząd Województwa wyraził swój niepokój i wątpliwości co do realnych możliwości realizacji planowanej operacji, miedzy innymi pod kątem zachowania trwałości projektu). W odpowiedzi na to wezwanie Fundacja w piśmie z 20 lipca 2021 r. wyjaśniła, że "skoro obciążenia hipoteczne ujawnione w ww. księdze wieczystej dotychczas nie zostały wyegzekwowane, pozwala to domniemywać, że w okresie zachowania trwałości operacji również nie będą wyegzekwowane". Dodatkowo wskazano, że samorząd Gminy S. popiera inicjatywę realizacji operacji przez Fundację, co potwierdza zawarte porozumienie o współpracy (załącznik E.4) i w przypadku sprzedaży działki nr [...] deklaruje chęć jej zakupu i zawarcie stosownej umowy z Fundacją gwarantującej zachowanie trwałości projektu.

Po weryfikacji uzupełnień Samorząd Województwa P. na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks Postępowania Administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 i 3 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego, pismem z 24 sierpnia 2021 r. wezwał Fundację do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących zapisów widniejących w dziale IV ww. księgi, działki nr [...] odnośnie zadłużenia jej właścicieli. Zdaniem Samorządu, wyjaśnienia przedstawione w uzupełnieniu wniosku o dofinansowanie nie są wystarczające, aby uznać, że zostanie zachowana trwałość projektu.

W odpowiedzi, w piśmie z [...] września 2021 r. Fundacja poinformowała Samorząd, że w najbliższym czasie (ok. 14 dni) podpisze umowę dzierżawy działki nr [...] w miejscowości G. na okres 10 lat. Umowa zostanie zawarta w formie aktu notarialnego oraz będzie zawierała zapis o braku możliwości wypowiedzenia umowy, nawet w przypadku zmiany właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem Fundacji, zachowanie trwałości projektu, którego realizacja przyniesie tak wiele korzyści społeczno - gospodarczych, nie będzie już zagrożone. Wobec powyższego Fundacja zwróciła się z prośbą o możliwość przedłożenia do Urzędu Marszałkowskiego Województwa P. w najbliższym czasie nowych dokumentów (tj. umowy dzierżawy w formie aktu notarialnego) potwierdzających prawo do dysponowania przez Fundację działką nr [...] w miejscowości G. na cel związany z realizacją projektu, celem weryfikacji wniosku o dofinansowanie.

W dniu [...] września 2021 r. Zarząd Województwa P. wystąpił do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z prośbą o zajęcie stanowiska, czy możliwe jest udzielenie dofinansowania dla w/w operacji w kontekście przedstawionych wyjaśnień co do spełnienia warunku zachowania trwałości operacji, przedstawiając swoje stanowisko że "istnieją obawy, iż nawet umowa dzierżawy w formie aktu notarialnego w sytuacji ewentualnego dochodzenia wierzytelności przez wierzycieli hipotecznych może nie gwarantować zachowania trwałości projektu, która musi być utrzymana przez okres 5 lat od daty płatności końcowej na rzecz beneficjenta. (...) Samorząd Województwa P. na chwilę obecną nie dysponuje dokumentem umowy dzierżawy a jedynie obietnicą jej zawarcia".

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z [...] października 2021 r., znak pisma [...], jako Instytucja Zarządzająca PO RYBY 2014 - 2020 poparło stanowisko Samorządu Województwa P.

Skarżonym do sądu pismem z [...] października 2021 r. Zarząd Województwa P. odmówił Fundacji przyznania pomocy finansowej uznając, że udzielenie dofinansowania na operację pt. "Zagospodarowanie plaży w G. poprzez utworzenie ogólnodostępnej infrastruktury turystyczno - rekreacyjnej" jest niedopuszczalne i niezgodne z warunkami udzielania pomocy finansowej.

Organ powołując się na treść § 14 pkt 1, 2 i 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 6 września 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej na realizację operacji w ramach działań wsparcie przygotowawcze i realizacja lokalnych strategii rozwoju kierowanych przez społeczność, w tym koszty bieżące i aktywizacja, objętych Priorytetem 4. Zwiększenie zatrudnienia i spójności terytorialnej, zawartym w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze" (Dz. U. z 2019 r., poz. 1442), jako instytucja mająca za zadanie weryfikację wniosku z prawem krajowym i wspólnotowym odmówił przyznania pomocy Fundacji jako niespełniającej określonego w Rozporządzeniu warunku zapewnienia gospodarczej trwałości projektu.

W skardze do sądu Fundacja zarzuciła rozstrzygnięciu Zarządu Województwa P. naruszenie:

- art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego w zw. z § 14 pkt 3 w zw. z § 17 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 6 września 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej na realizację operacji w ramach działań wsparcie przygotowawcze i realizacja lokalnych strategii rozwoju kierowanych przez społeczność, w tym koszty bieżące i aktywizacja, objętych Priorytetem 4. Zwiększenie zatrudnienia i spójności terytorialnej, zawartym w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze" (Dz.U. z 2019 r. poz. 1442, dalej: "Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 6 września 2016 r.), poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na dowolnej odmowie przyznania pomocy finansowej stojącej w sprzeczności z zasadą praworządności, wskutek nieuzasadnionego antycypowania braku gwarancji zachowania 5-letniej trwałości operacji (Projektu) określonej wnioskiem o dofinansowanie z dnia [...] lutego 2021 r. Fundacji ze względu na ewentualne dochodzenie wierzytelności przez wierzycieli hipotecznych wymienionych w dziale IV księgi wieczystej nr [...], w sytuacji niezaistnienia jakichkolwiek czynności zaspokojenia wierzycieli hipotecznych w sądowym (administracyjnym) postępowaniu egzekucyjnym, co skutkowało dowolnym i przedwczesnym uznaniem niedopuszczalności i niezgodności udzielenia pomocy finansowej z warunkami jej przyznania;

2) art. 15 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego w zw. z § 14 pkt 3 w zw. z § 17 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 6 września 2016 r. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na niewypełnieniu obowiązku stania na straży praworządności, wyczerpującego rozpatrzenia i rzetelnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w ramach prowadzonego postępowania, nierozpatrzenia wszystkich dowodów i wyjaśnień zgłoszonych przez Fundację na fakt zapewnienia gospodarczej trwałości Projektu, a także niezapewnieniu Fundacji jako stronie postępowania czynnego udziału w każdym jego stadium (stadium poprzedzającym rozpatrywanie materiału dowodowego oraz stadium poprzedzającym odmowę przyznania pomocy finansowej), tj. wskutek:

a) dowolnej i wybiórczej oceny niektórych tylko postanowień umowy użyczenia z dnia 11 lutego 2021 r. złożonego przez Fundację i dowolnego pominięcia w ocenie zwłaszcza zapisów § 2, § 3 ust. 1, § 5 ust. 2 i § 6 umowy użyczenia z dnia [...] lutego 2021 r. (stanowiącej załącznik nr B.5 do wniosku o dofinansowanie z dnia [...] lutego 2021 r. złożonego przez Fundację, świadczących o zapewnieniu gospodarczej trwałości przy wymaganym założeniu przynajmniej 5-letniego okresu,

b) dowolnej oceny zapisów działu lV księgi wieczystej nr [...] obejmującej nieruchomość położoną na działce oznaczonej nr geod. [...] w G., na której projektowana jest przez Fundację operacja pn. "Zagospodarowanie plaży w G. poprzez utworzenie ogólnodostępnej infrastruktury turystyczno-rekreacyjnej",

c) dowolnego pominięcia w ocenie pisemnych wyjaśnień Fundacji z [...] lipca 2021 r. i z [...] września 2021 r., potwierdzających zachowanie wymaganego 5-letniego okresu gospodarczej trwałości operacji pn. "Zagospodarowanie plaży w G. poprzez utworzenie ogólnodostępnej infrastruktury turystyczno-rekreacyjnej",

d) uniemożliwienia przed wydaniem zaskarżonej odmowy przyznania pomocy finansowej przedłożenia przez Fundację umowy dzierżawy w formie aktu notarialnego, celem wykazania prawa do dysponowania przedmiotową nieruchomością w wymaganym okresie trwałości projektu,

e) nierozpatrzenia wszystkich dowodów i wyjaśnień zgłoszonych przez Fundację na fakt wykazania gospodarczej trwałości Projektu, wobec podnoszonych przez organ administracji zagrożeń niezachowania trwałości projektu, w tym:

- umowy użyczenia z [...] lutego 2021 r. i porozumienia o współpracy, stanowiącego załącznik nr E.4 do wniosku Fundacji o dofinansowanie z dnia [...] lutego 2021 r. oraz pisemnych wyjaśnień z [...] lipca 2021 r. wykazujących zapewnienie trwałości operacji,

- wniosku dowodowego zawartego w pisemnym wyjaśnieniu z [...] września 2021 r. na fakt zapewnienia trwałości w/w Projektu, wykazującego również możliwość zawarcia w formie aktu notarialnego umowy dzierżawy na okres 10 lat, ustalającej zapis o braku możliwości wypowiedzenia umowy nawet w przypadku zmiany właścicieli przedmiotowej Nieruchomości;

co w konsekwencji skutkowało dowolną, nieuzasadnioną i przedwczesną odmową przyznania przedmiotowej pomocy finansowej;

3) § 17 w zw. z § 14 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 6 września 2016 r. poprzez jego niezastosowanie wskutek dowolnego przyjęcia, że realizacja Projektu nie ma zapewnionej gospodarczej trwałości, przy założeniu przynajmniej 5-letniego okresu użytkowania obiektu budowlanego bezpośrednio związanego z wykonywaniem planowanej inwestycji oraz 5-letniego okres eksploatacji lub użytkowania narzędzi i urządzeń lub innego wyposażenia technicznego, w sytuacji gdy gwarancja utrzymania na okres 10 lat trwałości operacji zapewniona postanowieniami nie tylko umowy użyczenia z [...] lutego 2021 r., ale także umowy użyczenia z [...] listopada 2021 r. przekracza określone tym przepisem założenie 5-letniego okresu trwałości operacji (projektu), co stanowi wypełnienie zasadniczego warunku trwałości Projektu do przyznania pomocy finansowej na realizację operacji w ramach działań określonych przepisami ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego;

4) art. 16 ust. 1 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego oraz art. 23 ust. 3 ustawy o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności w zw. z § 17 w zw. z § 14 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 6 września 2016 r. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i dowolną odmowę przyznania pomocy finansowej Fundacji w ramach działania 4.2. "Realizacja lokalnych strategii rozwoju kierowanych przez społeczność" w ramach Priorytetu 4. Zwiększenie zatrudnienia i spójności terytorialnej, objętego Programem Operacyjnym "Rybactwo i Morze" na lata 2014-2020 określonej w piśmie [...] z dnia [...] października 2021 r. Zarządu Województwa P., wskutek dowolnego przyjęcia rzekomego braku możliwości jednoznacznego stwierdzenia, że operacja pn. "Zagospodarowanie plaży w G. poprzez utworzenie ogólnodostępnej infrastruktury turystyczno-rekreacyjnej" ma zapewnioną gospodarczą trwałość, podczas gdy z okoliczności sprawy wyraźnie wynika, że zarówno postanowienia umowy użyczenia z dnia [...] lutego 2021 r. zawartej na okres 10 lat obejmujący okres trwałości projektu, jak i złożone przez Fundację pisemne wyjaśnienia z dnia 16 lipca 2021 r. oraz z [...] września 2021 r., wskazujące zwłaszcza na zapisy § 5 ust. 2 w/w umowy użyczenia, wyczerpywały podstawy uzasadniające przyznanie przedmiotowej pomocy finansowej na realizację operacji w ramach działań określonych przepisami ustawy wspierającej, co świadczy o dowolności, przedwczesności, niezasadności odmowy przyznania przedmiotowej pomocy finansowej;

5) § 14 pkt 3 w zw. z § 17 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 6 września 2016 r. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i dowolne przyjęcie, z pominięciem art. 75 u.k.w.h. w zw. z art. 999 § 1 k.p.c., że ewentualne dochodzenie wierzytelności przez wierzycieli hipotecznych może nie gwarantować zachowania gospodarczej trwałości operacji (Projektu) na Nieruchomości objętej księgą wieczystą [...], podczas gdy wobec przedmiotowej Nieruchomości nie zostały podjęte jakiekolwiek środki przymusu państwowego realizowanego w ramach sądowego lub administracyjnego postępowania egzekucyjnego, mogące stworzyć dla wierzycieli hipotecznych możliwości zaspokojenia wierzytelności, które uniemożliwiałyby zapewnienie gospodarczej trwałości operacji (Projektu) w rozumieniu § 14 pkt 3 w zw. z § 17 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 6 września 2016 r., co świadczy o dowolności, przedwczesności i niezasadności odmowy przyznania przedmiotowej pomocy finansowej;

6) nierówne traktowanie skarżącego jako wnioskodawcy w stosunku do innych uczestników naboru nr [...] ogłoszonego przez Stowarzyszenie Lokalna G. wniosków o dofinansowanie Projektu ze względu na wpisy hipotek w dziale lV księgi wieczystej nr [...] przedmiotowej Nieruchomości niegwarantujących zachowania gospodarczej trwałości operacji (Projektu), które mogą pojawić się również u innych uczestników w trakcie realizacji ich projektów, co świadczy o nierównym traktowaniu Fundacji w zakresie oceny gwarancji zachowania gospodarczej trwałości operacji (Projektu).

W oparciu o powyższe zarzuty Fundacja wniosła o uchylenie zaskarżonej odmowy przyznania pomocy finansowej i o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Ponadto wniosła o

1) przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentu w postaci znajdującej się w aktach organu administracji umowy użyczenia z dnia [...] lutego 2021 r. oddającej Fundacji przedmiotową Nieruchomość warunkowo na okres 10 lat, tj. od [...] lutego 2021 r. do [...] lutego 2031 r., obejmujący okres trwałości operacji (Projektu) (stanowiącej załącznik nr B.5 do wniosku o dofinansowanie złożonego przez Fundację) na fakt zapewnienia gospodarczej trwałości Projektu powyżej założonego 5-letniego okresu trwałości operacji określonego przepisami § 14 pkt 3 w zw. z § 7 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 6 września 2016 r.;

2) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci umowy użyczenia z dnia [...] listopada 2021 r. sporządzonej w formie aktu notarialnego Repertorium A numer [...] oddającej Fundacji przedmiotową Nieruchomość na czas oznaczony od [...] listopada 2021 r. do [...] grudnia 2030 r. na fakt zapewnienia gospodarczej trwałość operacji (Projektowi) powyżej założonego 5-letniego okresu trwałości operacji określonego przepisami § 14 pkt 3 w zw. z § 17 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 6 września 2016 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 19 stycznia 2022 r. Sąd oddalił wniosek dowodowy dotyczący umowy użyczenia z [...] lutego 2021 r. - jako dowód znajdujący się w aktach sprawy administracyjnej i dopuścił dowód w postaci dołączonej do skargi umowy użyczenia z [...] listopada 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna i podlegała oddaleniu.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Akty poddane kontroli sądów administracyjnych zostały wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a., natomiast stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Na gruncie przedmiotowej sprawy taką ustawą szczególną jest powołana wyżej ustawa z dnia 10 lipca 2015 roku o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego. Zgodnie z art. 16 ust. 2 tej ustawy, w przypadku odmowy przyznania pomocy, o której mowa w ust. 1, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

W konsekwencji zaskarżona do sądu informacja Zarządu Województwa podlega kontroli sądu administracyjnego pod kątem jej zgodności z właściwymi przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania.

W okolicznościach badanej sprawy, która dotyczyła odmowy przyznania Fundacji pomocy dla przedsięwzięcia pod tytułem: "Zagospodarowanie plaży w G. poprzez utworzenie ogólnodostępnej infrastruktury turystyczno - rekreacyjnej", rzeczą sądu było przede wszystkim ustalenie, czy organ dokonujący oceny wniosku prawidłowo zinterpretował i zastosował właściwe przepisy prawa materialnego i procesowego. Fundacja ubiegała się o dofinansowanie operacji w ramach celu, o którym mowa w § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 6 września 2016 r. tj.: "propagowanie dobrostanu społecznego i dziedzictwa kulturowego na obszarach rybackich i obszarach akwakultury, w tym dziedzictwa kulturowego rybołówstwa i akwakultury oraz morskiego dziedzictwa kulturowego". Koszty operacji obejmowałyby m.in. zakup i montaż wraz z dostawą urządzeń/elementów wyposażenia placu zabaw.

Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy lub został wyczerpany limit środków, o którym mowa w art. 9 ust. 1, 2 lub 3, podmiot właściwy do przyznania danej pomocy informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy, podając przyczyny tej odmowy.

Przyczyną odmowy przyznania pomocy finansowej było uznanie przez organ, że Fundacja nie wykazała spełnienia warunku zapewnienia zachowania gospodarczej trwałości operacji.

Wymóg zachowania gospodarczej trwałości projektu wynika z przepisów prawa wspólnotowego, jak i krajowego.

W motywie 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 508/2014 z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenia Rady (WE) nr 2328/2003, (WE) nr 861/2006, (WE) nr 1198/2006 i (WE) nr 791/2007 oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1255/2011 wskazano, że beneficjenci po złożeniu wniosku o przyznanie wsparcia powinni przez cały okres realizacji operacji oraz w okresie 5 lat po otrzymaniu końcowej płatności przez danego beneficjenta nadal spełniać wymogi związane z dopuszczalnością. Jeżeli beneficjent nie spełnia warunków odnoszących się do kwalifikowalności i trwałości, należy stosować konsekwencje i korekty finansowe (motyw 17 powołanego Rozporządzenia nr 508/2014).

Z kolei w motywie 64 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 wskazano, że "W celu zapewnienia skuteczności, sprawiedliwości i trwałego oddziaływania interwencji EFSI powinny istnieć przepisy gwarantujące trwałość inwestycji w działalność gospodarczą i w infrastrukturę, pozwalające unikać wykorzystania EFSI do osiągania nienależnych korzyści. Doświadczenie pokazuje, że okres pięciu lat jest odpowiednim minimalnym okresem, który powinien być zastosowany, z wyjątkiem przypadków, w których przepisy dotyczące pomocy państwa przewidują inny okres. (...) Kwoty nienależnie wypłacone należy odzyskiwać i powinny stać się one przedmiotem procedur mających zastosowanie do nieprawidłowości.

Realizacja powyższych Wytycznych znajduje wyraz w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 6 września 2016 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwrotu pomocy finansowej na realizację operacji w ramach działań wsparcie przygotowawcze i realizacja lokalnych strategii rozwoju kierowanych przez społeczność, w tym koszty bieżące i aktywizacja, objętych Priorytetem 4. Zwiększenie zatrudnienia i spójności terytorialnej, zawartym w Programie Operacyjnym "Rybactwo i Morze". §14 tego Rozporządzenia brzmi: Pomoc finansową na realizację operacji w ramach działania realizacja lokalnych strategii rozwoju kierowanych przez społeczność, o którym mowa w art. 62 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 508/2014, w ramach celów, o których mowa w § 2 pkt 1-4, która polega na inwestycji w zakresie budowy, robót budowlanych, przebudowy i remontu obiektu budowlanego, w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, lub zakupu narzędzi i urządzeń lub innego wyposażenia technicznego przyznaje się, jeżeli operacja:

1) przyczyni się do powstania trwałych korzyści gospodarczych;

2) będzie zrealizowana z zapewnieniem należytych gwarancji technicznych;

3) ma zapewnioną gospodarczą trwałość;

4) nie wpłynie negatywnie na środowisko oraz ochronę żywych zasobów wód.

Zgodnie zaś z brzmieniem § 17 ww. Rozporządzenia, realizacja operacji ma zapewnioną gospodarczą trwałość, jeżeli założono przynajmniej 5-letni okres użytkowania obiektu budowlanego bezpośrednio związanego z wykonywaniem planowanej inwestycji oraz 5-letni okres eksploatacji lub użytkowania narzędzi i urządzeń lub innego wyposażenia technicznego.

Wobec przytoczonych regulacji nie może budzić wątpliwości to, że zachowanie trwałości operacji jest nie tylko niezbędne do rozliczenia przyznanych środków, ale też jest warunkiem przyznania tych środków. W przypadku niezachowania tego wymogu beneficjent musi liczyć się ze zwrotem kwot dofinansowania. Okoliczność zachowania okresu trwałości projektu podlega monitoringowi i kontroli państw członkowskich i działających w tych państwach powołanych do tego instytucji. Zasadnym jest, aby badanie możliwości zachowania trwałości operacji odbywało się jak najwcześniej, już na etapie przyznawania dofinansowania. Jeżeli właściwa instytucja już na tym etapie dostrzega, że istnieje zagrożenie dla zachowania trwałości projektu, zobowiązana jest odmówić przyznania dofinansowania. Wniosek taki płynie z treści § 14 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 6 września 2016 r.

Zachowanie trwałości projektu stanowi więc niezwykle istotny element projektu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej. Odnosi się ono do projektów obejmujących infrastrukturę lub do inwestycji produkcyjnych. Inwestycja w infrastrukturę (z taką mamy do czynienia w sprawie) powinna, zgodnie z założeniami, wywrzeć efekt trwały. Zgodnie z art. 71 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., naruszenie zasady trwałości następuje w sytuacji, gdy w okresie jej obowiązywania zajdzie którakolwiek z poniższych okoliczności:

a) zaprzestanie działalności produkcyjnej lub przeniesienie jej poza obszar objęty programem;

b) zmiana własności elementu infrastruktury, która daje przedsiębiorstwu lub podmiotowi publicznemu nienależne korzyści;

c) istotna zmiana wpływająca na charakter operacji, jej cele lub warunki wdrażania, która mogłaby doprowadzić do naruszenia jej pierwotnych celów.

Zdaniem sądu, zasadnie wzbudziła obawy organu co do zagwarantowania gospodarczej trwałości Projektu prawna sytuacja nieruchomości, na której miałaby zostać zainstalowana infrastruktura turystyczno – rekreacyjna, objęta wnioskiem o dofinansowanie. Fundacja nie jest właścicielem tej nieruchomości. Z treści umowy użyczenia z [...] lutego 2021 r., zawartej przez Fundację z jej właścicielami, którymi są osoby fizyczne, na 10 lat (do 22 lutego 2032 r.) wynika, że zawarto ją pod warunkiem uzyskania dofinansowania. Kluczowe jednak dla oceny organu było to, że w dziale IV księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości, widnieją wpisy dotyczące obciążeń hipotecznych na łączną kwotę ponad 1.000.000 zł. Jako wierzyciele wpisane są następujące podmioty: PKO Bank Polski S.A. Oddział w S., Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski SA, Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w S. oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem sądu, szczególnie istotne są dwie ostatnie z hipotek, gdzie wierzycielami są Komornik sądowy i Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Są to hipoteki przymusowe, których istnienie z dużym prawdopodobieństwem wskazuje na brak uiszczania wymagalnych wierzytelności przez właścicieli nieruchomości.

W tych okolicznościach zasadnie organ podjął wątpliwość co do tego, czy operacja będzie miała zapewnioną gospodarczą trwałość i wezwał Fundację do usunięcia braków/ oczywistych omyłek pisarskich/ złożenia wyjaśnień (na podstawie art. 23 ust. 5 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności) w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma. Fundacja została poproszona m.in. o złożenie stosownych wyjaśnień odnośnie zapisów widniejących w dziale IV księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] odnośnie zadłużenia jej właścicieli.

W ocenie sądu, zdecydowanie nie mogło rozwiać wątpliwości organu wyjaśnienie Fundacji zawarte w piśmie z [...] lipca 2021 r., w myśl którego "skoro obciążenia hipoteczne ujawnione w księdze wieczystej dotychczas nie zostały wyegzekwowane, pozwala to domniemywać, że w okresie zachowania trwałości operacji również nie będą wyegzekwowane". Dopóki w księdze wieczystej figurują hipoteki, dopóty istnieje zagrożenie, że wierzytelności nimi zabezpieczone zostaną przymusowo wyegzekwowane z przedmiotu hipoteki. Zmiana właściciela nieruchomości obiektywnie powoduje zaś niepewność co do jego zamierzeń w odniesieniu do infrastruktury znajdującej się na tej nieruchomości.

Brzmienie art. 15 ust. 2 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na Fundacji jako stronie postępowania, ciążył obowiązek przedstawienia dowodów oraz składania wyjaśnień co do okoliczności sprawy; jako na podmiocie, który z podawanych faktów wywodził skutki prawne. Fundacja powinna wobec tego przedstawić dowody na gospodarczą trwałość Projektu. W ocenie sądu, z obowiązków tych Fundacja się nie wywiązała w sposób, który mógłby podważyć stanowisko Zarządu Województwa.

W piśmie z [...] lipca 2021 r. Fundacja wskazywała, że wybrana przez nią lokalizacja jest jedynym ogólnodostępnym miejscem, na którym mogłaby ona realizować inwestycję bez ingerencji w walory Wigierskiego Parku Narodowego. Ponadto działania Fundacji będą służyły przywróceniu pierwotnej funkcji terenu, który jest obecnie w znacznym stopniu zdewastowany. Sąd zauważa, że na żadnym etapie postępowania organ nie kwestionował tego, że przedstawiony w złożonym Projekcie zamysł Fundacji zasługuje na wsparcie ani też tego, że mógłby zostać zrealizowany w ramach celu, o którym mowa w § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 6 września 2016 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1442) tj.: "propagowanie dobrostanu społecznego i dziedzictwa kulturowego na obszarach rybackich i obszarach akwakultury, w tym dziedzictwa kulturowego rybołówstwa i akwakultury oraz morskiego dziedzictwa kulturowego". Akceptacja przez organ założonego przez Fundację celu nie zwalniało go jednak od obowiązku weryfikacji spełniania pozostałych warunków, w tym zapewnienia gospodarczej trwałości projektu.

Nie stanowiło, zdaniem sądu, wystarczającej gwarancji zachowania trwałości spornego Projektu powoływane przez Fundację porozumienie o współpracy zawarte [...] lutego 2021 r. pomiędzy skarżącą Fundacją a Gminą S., Ochotniczą Strażą Pożarną i W. Parkiem Narodowym. Strony tego porozumienia zobowiązały się współdziałać w ramach realizacji operacji, co – zgodnie z założeniem – miałoby się przyczynić do osiągnięcia celu głównego zidentyfikowanego w Strategii Rozwoju Lokalnego kierowanego przez Społeczność na lata 2016 – 2020 r. , opracowanej przez Lokalną G. W ramach zawartego porozumienia Fundacja zobowiązała się zrealizować i rozliczyć operację oraz zapewnić promocję projektu (§ 2 Porozumienia), zaś Gmina, w ramach posiadanych zasobów organizacyjno – technicznych zobowiązała się zapewnić promocję operacji przez publikację na stronie i facebooku Gminy artykułów dotyczących realizacji operacji, w tym m.in. tytułu operacji, celu, wartości projektu, kwoty i źródła dofinansowania, planowanego rezultatu i terminu realizacji operacji. Deklaracja współdziałania przy realizacji Projektu nie mogła jednak, zdaniem sądu, zmienić oceny organu w przedmiocie przesłanki zachowania gospodarczej trwałości projektu.

Podsumowując tę część rozważań należy stwierdzić, że założeniem funkcjonowania europejskich funduszy jest takie ich wydatkowanie, aby zapewniły trwałe, pozytywne zmiany w gospodarce. Dokumenty unijne, a za nimi regulacje krajowe stawiają akcent na trwałe efekty podejmowanych inicjatyw. Inwestycje w ramach programów operacyjnych powinny przyczyniać się do trwałego, zrównoważonego rozwoju, wzrostu zatrudnienia oraz podniesienia konkurencyjności regionów. W związku z tym, na podmioty korzystające z funduszy nakłada się szereg obowiązków, których spełnienie zapewnia realizację celów rozwojowych. Do takich obowiązków należy wymóg zachowania trwałości projektu. Trwałość projektu oznacza utrzymanie inwestycji przez okres pięciu albo trzech lat od daty rozliczenia projektu. W wyznaczonym okresie beneficjent nie może dokonać istotnych zmian w projekcie ani zaprzestać działalności. Zadaniem organów odpowiedzialnych za przyznawanie pomocy jest stanie na straży, aby trwałość taka została zachowana. Działanie tych organów stanowi też istotną pomoc dla wnioskujących o taką pomoc, gdyż zapobiega ono późniejszym zwrotom przyznanych środków wraz oprocentowaniem. W taki sposób należy, zdaniem sądu, patrzeć na działania Zarządu Województwa P. podjęte w tej sprawie. Z kolei skarżąca Fundacja nie przedstawiła dowodów, które potwierdzałyby przekonująco jej przekonanie o możliwości zachowania trwałości Projektu.

Sąd uznaje za bezzasadny sformułowany przez Fundację zarzut, że uniemożliwiono jej przed wydaniem odmowy przyznania pomocy przedłożenie umowy dzierżawy. Zauważyć należy, że po wezwaniu Fundacji do złożenia dodatkowych wyjaśnień, w piśmie z [...] września 2021 r. poinformowała ona, że w najbliższym czasie (ok. 14 dni) podpisze umowę dzierżawy działki nr [...] w miejscowości G. na okres 10 lat. Umowa zostanie zawarta w formie aktu notarialnego oraz będzie zawierała zapis o braku możliwości wypowiedzenia umowy, nawet w przypadku zmiany właścicieli przedmiotowej nieruchomości.

Biorąc pod uwagę, że pismo odmawiające przyznania pomocy finansowej zostało wydane [...] października 2021 r., należy stwierdzić, że Fundacja miała wystarczająco dużo czasu, aby proponowany przez siebie dowód organowi przedstawić. Podkreślenia wymaga, że przy wydawaniu rozstrzygnięcia uwzględniono czas, jaki Fundacja uznawała za potrzebny do podpisania umowy. Podmiot ten nie tylko nie dochował tego terminu, ale też nie informował organu o potrzebie jego wydłużenia. Przedstawioną zaś umowę użyczenia Fundacja zawarła z właścicielami nieruchomości [...] listopada 2021 r. i przedstawiła ją dopiero w skardze do sądu.

Stosownie zaś do treści art. 15 ust. 1 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego, w postępowaniu w sprawie przyznawania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania.

Zgodnie zaś z art. 15 ust. 3 tej ustawy, do postępowań w sprawach przyznawania pomocy stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej.

Z powyższego wynika, że to wnioskodawca ma udowodnić, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie dofinansowania, zaś rolą organu jest wyczerpujące rozpatrzenie i rzetelna ocena materiału dowodowego zgromadzonego w ramach prowadzonego postępowania. W realiach sprawy Zarząd Województwa rzetelnie przeprowadził postępowanie dowodowe, uwzględniając dokumenty, jak i wyjaśnienia przedstawiane na etapie oceny wniosku o dofinansowanie, które zostały złożone przez skarżącą Fundację, w terminach wynikających z przepisów. Aplikując o publiczne środki finansowe, Wnioskodawca winien dochować należytej staranności i wywiązać się w pełni z nałożonego obowiązku przygotowania w wyznaczonych terminach prawidłowej i kompletnej dokumentacji aplikacyjnej.

Wynikający z art. 15 ust. 3 ustawy zakres stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wskazuje ponadto, że w tego rodzaju postępowaniach organ nie jest zobowiązany do dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego czy poszukiwania dowodów.

Odnosząc się do złożonego w skardze wniosku o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu w postaci umowy użyczenia z [...] listopada 2021 r. należy zauważyć, że w myśl art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W świetle tego uregulowania przeprowadzenie dowodu przez sąd administracyjny ma charakter wyjątkowy i następuje, gdy jest ono konieczne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a także nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w danej sprawie.

Sąd dopuścił ten dowód uznając, że nie spowoduje on przedłużenia postępowania w sprawie. Jednak, w ocenie sądu, strona powinna ów dowód przedłożyć w postępowaniu przed organem, a nie dopiero na etapie postępowania przed sądem administracyjnym. Analiza akt sprawy pokazuje, że organ dał możliwość czasową na przedstawienie przez Fundację deklarowanego dokumentu. Sama Fundacja deklarowała w piśmie z [...] września 2021 r., że w najbliższym czasie (ok. 14 dni) podpisze umowę dzierżawy działki nr [...] w miejscowości G. na okres 10 lat. Mimo to, do dnia wydania rozstrzygnięcia ([...] października 2021 r.), umowy takiej organowi nie przedstawiła. W tych okolicznościach przedstawienie umowy dopiero w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy uznać za działanie spóźnione. Chociaż sąd dopuścił ten wniosek dowodowy, to jednak uznał, że nie może on mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia.

W ocenie sądu zarzuty skargi są bezzasadne.

Analiza akt sprawy i znajdujących się w niej pism nie potwierdzają, aby doszło do naruszenia zasady praworządności, którego to naruszenia strona skarżąca upatruje w "nieuzasadnionym antycypowaniu braku gwarancji zachowania 5-letniej trwałości Projektu". W ocenie sądu, organ miał podstawy do podjęcia wątpliwości w zakresie dochowania tego kryterium, z uwagi na wysokość ustanowionych obciążeń hipotecznych na nieruchomości, z których dwie mają charakter przymusowy. Istnieje ryzyko, że skoro właściciele nieruchomości posiadają długi, których już nie regulują dobrowolnie (hipoteki przymusowe), może dojść do ich przymusowej egzekucji. Z uwagi na zasadę superficies solo cedit, infrastruktura, która miałaby być przedmiotem dofinansowania, stałaby się własnością nowego właściciela. W takiej sytuacji trwałość operacji byłaby niewątpliwie zagrożona, a przynajmniej niepewna. Jednocześnie Fundacja nie sprostała zadaniu zapewnienia organu, że trwałość Projektu zostanie zachowana. Pomimo dwukrotnego wezwania o wyjaśnienie tej kwestii, czyniła to w sposób nieprzekonujący, nie dochowała przy tym wskazanego przez siebie terminu do złożenia umowy dzierżawy w formie aktu notarialnego przed wydaniem rozstrzygnięcia. Niesłusznie zarzuca organowi, że przedwcześnie uznał za niedopuszczalne udzielenie pomocy finansowej.

Należy jednocześnie zauważyć, że organ procedował w sposób prawidłowy, zachowując terminy, umożliwiając stronie przedstawienie dowodów. Za całkowicie bezzasadny sąd uznaje zarzut niezapewnienia Fundacji czynnego udziału w każdym stadium postępowania.

Nie znajduje potwierdzenia zarzut dowolnej i wybiórczej oceny postanowień umowy użyczenia z 18 lutego 2021 r., pominięcia zapisów § 2, § 3 ust. 1, § 5 ust. 2 i §6 tej umowy. Sąd zauważa, że z § 2 wskazanej umowy wynika cel oddania w użyczenia jakim jest przeznaczenie nieruchomości na zagospodarowanie terenu rekreacyjnego w celu realizacji Projektu. W § 3 ust. 1 umowy zawarto zapis o zawarciu umowy na okres 10 lat pod warunkiem uzyskania dofinansowania. W § 5 ust. 2 umowy wyłączono prawo użyczających do rozwiązania umowy za wypowiedzeniem. Z kolei w § 6 umowy zawarto zapis "użyczający nie mogą dokonać cesji lub przeniesienia praw wynikających z niniejszej umowy ani też przeniesienia lub obciążenia jakichkolwiek zobowiązań, praw lub uprawnień przyznanych na mocy niniejszej umowy na innym podmiot, bez uzyskania uprzedniej pisemnej zgody Biorącego do używania. Wszelkie cesje lub przeniesienia dokonane bez pisemnej zgody Biorącego do używania będą uznane za nieważne".

W ocenie sądu, organ nie tyle pomija te zapisy, ile dokonując ich oceny stwierdza, że nie dają one gwarancji zapewnienia gospodarczej trwałości projektu. To, że strony umowy użyczenia nieruchomości porozumiały się co do sposobu zagospodarowania nieruchomości i wprowadziły zapis ograniczający możliwość rozwiązania umowy za wypowiedzeniem (jednocześnie zastrzegając na okoliczność wypowiedzenia karę umowną stanowiącą wartość nakładów poniesionych przez biorącego do używania potwierdzonych dokumentami księgowymi § 5 ust. 3) nie jest równoznaczne z zapewnieniem gospodarczej trwałości projektu. Wątpliwości organu nie wynikają z poszczególnych zapisów umowy, lecz z niezaprzeczalnego faktu hipotecznego obciążenia nieruchomości na kwotę ponad 1.000.000 zł. Postanowienia umowy użyczenia z [...] lutego 2021 r. w żaden sposób nie dają gwarancji ani zabezpieczenia, że nie dojdzie do przymusowego wyegzekwowania wierzytelności zabezpieczonych hipotecznie na nieruchomości.

Wbrew twierdzeniu skargi, nie można więc mówić o dowolnej ocenie zapisów działu IV księgi wieczystej obejmującej nieruchomość, na której została zaprojektowana przez Fundację operacja. Wątpliwości organu co do losów nieruchomości są, zdaniem sądu, obiektywnie uzasadnione.

Nie można się zgodzić, że doszło do pominięcia wyjaśnień Fundacji z [...] lipca 2021 r. i z [...] września 2021 r. Organ wskazał na te wyjaśnienia w zaskarżonym do sądu piśmie i podlegały one jego ocenie. Argumenty strony organ analizował. Nie może ujść uwadze strony, że Zarząd Województwa P. wystąpił też do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi o zajęcie stanowiska co do możliwości udzielenia dofinansowania dla operacji w kontekście udzielonych przez Fundację wyjaśnień. Ministerstwo podzieliło stanowisko Zarządu i jego obawy, że nawet umowa dzierżawy w formie aktu notarialnego, w sytuacji ewentualnego dochodzenia wierzytelności przez wierzycieli hipotecznych, może nie gwarantować zachowania trwałości projektu.

Odnośnie zarzutu uniemożliwienia przed wydaniem rozstrzygnięcia przedłożenia umowy dzierżawy w formie aktu notarialnego należy stwierdzić, że jest on całkowicie niezasadny. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że Fundacja miała taką możliwość. We wskazanym przez siebie terminie umowy takiej nie złożyła. Złożenie jej w skardze do sądu, jak już wskazano, należało uznać za spóźnione. Pomimo to sąd dopuścił jako dowód w sprawie tę umowę. Analiza tego dowodu prowadzi jednak do wniosku, że jej zapisy również nie gwarantują zachowania trwałości Projektu. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że umowa z [...] listopada 2021 r. nie jest zapowiadaną przez Fundację umową dzierżawy w formie aktu notarialnego, lecz umową użyczenia z podpisami notarialnie poświadczonymi. Sąd zauważa, że zawarte w niej zapisy nie zabezpieczają przez ewentualną sprzedażą egzekucyjną nieruchomości. W § 3 zastrzeżono możliwość jej rozwiązania m.in. w każdym czasie za porozumieniem stron. Zwraca uwagę zapis § 3 ust. 3 umowy, gdzie zastrzeżono, iż w czasie oddania do użyczenia (czyli od [...] listopada 2021 r. do [...] grudnia 2030 r.) będzie niedopuszczalne i nieskuteczne wobec Biorącego (czyli Fundacji) rozwiązanie tej umowy za wypowiedzeniem przez Użyczającego lub nowego właściciela Nieruchomości. W przypadku zmiany własności Nieruchomości w tym czasie, nowy właściciel Nieruchomości będzie obowiązany do zachowania trwałości projektu, pod rygorem obowiązku zapłaty Fundacji równowartości kwoty zwrotu dofinansowania projektu wraz z należnymi odsetkami. W przypadku zmiany osoby właściciela Nieruchomości w czasie obowiązywania umowy, niniejsza umowa nie wygasa, a nowy właściciel Nieruchomości może rozwiązać tę umowę wyłącznie za porozumieniem stron.

Ocena tych zapisów prowadzi do wniosku, że w żaden sposób nie zmieniają one sytuacji w zakresie zachowania trwałości Projektu. W przypadku egzekucyjnej sprzedaży nieruchomości zawarte w umowie zapisy dotyczące obowiązków nowego właściciela nieruchomości, nie będą rodziły wobec niego żadnych skutków prawnych. Inaczej mówiąc, zapisy te nie dają stronom zawartej umowy użyczenia roszczeń wobec ewentualnego egzekucyjnego nabywcy nieruchomości. W tym zakresie warto choćby wskazać na treść art. 112c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. , poz. 1427):

§ 1. Z chwilą gdy postanowienie o przyznaniu własności staje się ostateczne, wygasają wszelkie prawa i skutki ujawnienia praw i roszczeń osobistych, ciążące na nieruchomości. W miejsce tych praw powstaje prawo do zaspokojenia z ceny nabycia w kolejności przewidzianej w przepisach o podziale kwoty uzyskanej z egzekucji.

§ 2. Pozostają w mocy bez potrącenia ich wartości z ceny nabycia:

1) prawa ciążące na nieruchomości z mocy ustawy;

2) służebności, o których mowa w art. 1000 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

§ 3. Pozostają również w mocy ujawnione przez wpis w księdze wieczystej lub przez złożenie dokumentu do zbioru albo nieujawnione w ten sposób, lecz zgłoszone najpóźniej na 3 dni przed terminem licytacji użytkowanie, służebności i prawa dożywotnika, jeżeli przysługuje im pierwszeństwo przed wszystkimi hipotekami lub jeżeli nieruchomość nie jest obciążona hipotekami albo jeżeli wartość użytkowania, służebności lub praw dożywotnika znajduje pełne pokrycie w cenie nabycia. Jednakże w ostatnim przypadku wartość tych praw będzie zaliczona na cenę nabycia.

Z przepisu tego wynika, że nawet ujawnione prawa i roszczenia osobiste ciążące na nieruchomości, wygasają z mocy prawa a w ich miejsce powstaje prawo do zaspokojenia z ceny nabycia w kolejności przewidzianej w przepisach o podziale kwoty uzyskanej z egzekucji. Oznacza to, że zapisy umowy użyczenia zawartej pomiędzy właścicielem nieruchomości a Fundacją nie mogą skutecznie zobowiązać nowego właściciela nieruchomości do zachowania trwałości projektu.

Podobnie zapis o braku możliwości rozwiązania umowy użyczenia za wypowiedzeniem nie jest w stanie zabezpieczyć trwałości Projektu w sytuacji, gdy dojdzie do jej egzekucyjnej sprzedaży.

Z przedstawionych wyżej względów sąd nie podziela też zarzutu skargi naruszenia §17 w zw. z §14 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 6 września 2016 r. Zdaniem sądu, zarówno zapisy umowy użyczenia z [...] lutego 2021 r. jak też z [...] listopada 2021 r., wbrew twierdzeniu strony, nie gwarantują zachowania trwałości Projektu przez wymagany okres, stanowiąc jedynie wyraz woli stron tej umowy, aby nieruchomość udostępnić na cele Projektu przez okres przekraczający nawet 5-letni okres trwałości.

Nie doszło też do naruszeń wskazanych w zarzucie skargi pkt 4, dotyczącym m.in. art. 16 ust. 1 ustawy wspierającej oraz art. 23 ust. 3 ustawy o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności. Jak już wcześniej wskazano, sąd nie podziela twierdzeń skargi, aby odmowa przyznania pomocy finansowej nastąpiła w sposób dowolny czy przedwczesny.

Odnosząc się do zarzutu sformułowanego w pkt 5 skargi, pominięcia art. 75 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 999 § 1 k.p.c. sąd uznaje ten zarzut za niezasadny. Strona skarżąca upatruje naruszenia w tym, że wobec przedmiotowej Nieruchomości nie zostały podjęte jakiekolwiek środki przymusu państwowego realizowanego w ramach sądowego lub administracyjnego postępowania egzekucyjnego mogące stworzyć dla wierzycieli hipotecznych możliwości zaspokojenia wierzytelności, które uniemożliwiałyby zapewnienie gospodarczej trwałości operacji (Projektu) w rozumieniu § 14 pkt 3 w zw. z § 17 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 6 września 2016 r., co świadczy o dowolności, przedwczesności i niezasadności odmowy przyznania przedmiotowej pomocy finansowej. Zauważyć jednak należy, że organ przyznający dofinansowanie był zobowiązany ocenić możliwość zachowania trwałości Projektu na przyszłość, w okresie 5-letnim. Z założenia ocena ta ma charakter prognostyczny i niepewny. Fakt, że na datę podejmowania rozstrzygnięcia nie były podjęte środki przymusu wobec analizowanej nieruchomości, nie zwalniało organu od analizy sytuacji, która nie musi, ale może wystąpić w przyszłości.

Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu nierównego traktowania Fundacji jako wnioskodawcy. Strona skarżąca nie wskazała żadnej sytuacji, gdzie podmiotowi znajdującemu się w podobnym położeniu przyznano dofinansowanie. Skarżąca wskazuje jedynie hipotetycznie, że taka sytuacja może pojawić się u innych uczestników. Z oczywistych względów, jeżeli naruszenie pozostaje w sferze przewidywań i wyobrażeń strony skarżącej, trudno mówić, że już do niego doszło.

Mając zatem na uwadze powyższe sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.