Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2935/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-08-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 6 ust. 1, art. 9b ust. 1 i 2, art. 15 ust. 2
journal: Dz.U. 2006 nr 139 poz 993
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia WSA del. Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /spr./ Protokolant: starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1214/13 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od D. S. na rzecz Wojewody [...] kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania


UZASADNIENIE

II OSK 2935/13

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 5 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 1214/13 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania D. S. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. K. w K., stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego D. S. kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Na wniosek B. S. w dniu [...] października 2012 r. zostało wszczęte przez Burmistrza Miasta K. postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania D. S. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. K. w K.. We wniosku o wymeldowanie B. S. wskazała, że od 2009 r. jest z mężem D. S. w separacji, podnosząc, iż wyżej wymieniony w miejscu zameldowania na pobyt stały nie zamieszkuje od grudnia 2010 r., opuścił go dobrowolnie, wyprowadzając się zabrał ze sobą swoje rzeczy.

D. S. potwierdził, że w 2010 r. wyprowadził się z budynku nr [...] przy ul. K. w K. i przeniósł się do budynku gospodarczego położonego na tej samej posesji, wtedy też B. S. wyrzuciła jego rzeczy z przedmiotowego budynku. Od tamtego czasu miał jeszcze swobodny dostęp do budynku, w którym zamieszkiwał i był zameldowany na pobyt stały, ale obecnie żona wymieniła zamki w drzwiach i nie udostępniła mu nowego kompletu kluczy. Ponadto wyjaśnił, że budynek gospodarczy jest adoptowany przez niego do zamieszkiwania, przy czym nie ma nadanego numeru porządkowego, w związku z czym nie może się w nim zameldować. Wskazał również, że toczy się sprawa przeciwko niemu z wniosku B. S. o znęcanie się i przemoc fizyczną, natomiast w Sądzie Okręgowym w [...] toczy się od 2010 r. sprawa o rozwód z jego powództwa. D. S. wyjaśnił dodatkowo, że mieszkając sam odpoczywa psychicznie, wymeldowywanie go z pobytu stałego spowoduje, iż nie będzie miał prawa wstępu na posesję, jak również odebrane zostanie mu prawo do przebywania w budynku gospodarczym.

Burmistrz Miasta K. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] orzekł o odmowie wymeldowania D. S. z pobytu stałego spod wskazanego powyżej adresu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że po stronie D. S. nie zachodzi przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm. - określanej dalej jako u.e.l.) uzasadniająca wymeldowanie go z pobytu stałego. W ocenie Burmistrza Miasta K. przeprowadzone postępowanie wykazało bowiem, że D. S. miejsca zameldowania na pobyt stały nie opuścił dobrowolnie.

Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody [...] wniosła B. S..

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U z 2013 r. poz. 267 - określanej dalej jako k.p.a. ) w związku z art. 15 ust. 2 u.e.l. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu D. S. z pobytu stałego z budynku nr [...] przy ul. K. w K..

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, iż przesłuchane w toku postępowania B. S. i L. D. stwierdziły, że D. S. nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały od 2010 r. i budynek ten opuścił dobrowolnie. Świadek P. F., która bywa w budynku nr [...] przy ul. K. w K. pięć razy w tygodniu, zeznała, że od około 3 lat ( tj. od 2010 r.) nie widuje D. S. w budynku głównym, położonym na wyżej wymienionej posesji. Sporadycznie widuje natomiast zainteresowanego na przedmiotowej posesji. Również B. S. zeznał, że ojciec dobrowolnie wyprowadził się z budynku, gdzie jest zameldowany na pobyt stały, przy czym wskazał, że zainteresowany nie zamieszkuje również w budynku gospodarczym. Z zeznań świadka wynika, że D. S. jedynie od czasu do czasu pojawia się na posesji. J. L. zeznał natomiast, że podczas jego pobytów na terenie posesji nr [...] przy ul. K. w K. ( 2-3 razy w tygodniu) nigdy nie widział, aby ktoś nocował w budynku gospodarczym. Od początku 2012 r. świadek widział D. S. na terenie przedmiotowej posesji trzy razy. A. K. zeznał, że nie wie, czy D. S. opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały, raz albo dwa razy w tygodniu widuje zainteresowanego na terenie przedmiotowej posesji. D. S. przychodzi również do niego w odwiedziny. J. R. zeznał, że co dwa tygodnie widuje D. S. na terenie posesji nr [...].przy ul. K. w K. i nie posiada żadnych informacji na temat opuszczenia przez wymienionego przedmiotowej nieruchomości.

Organ odwoławczy wyjaśnił również, iż nie uwzględnił protokołu sporządzonego w dniu 15 stycznia 2013 r. z oględzin, które miały miejsce na terenie posesji nr [...] przy ul. K. w K., gdyż B. S. została poinformowana o terminie przeprowadzenia tego dowodu z naruszeniem art. 79 k.p.a. Ponadto organ stwierdził, że oględziny zostały przeprowadzone w budynku gospodarczym, a nie w budynku, w którym D. S. jest faktycznie zameldowany na pobyt stały. Przy czym wobec zgromadzonego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie - w ocenie organu odwoławczego - nie zachodzi konieczność przeprowadzania oględzin budynku nr [...] przy ul. K. w K..

W związku z powyższym Wojewoda [...] uznał, że D. S. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania. Zdaniem organu powyższy fakt jest bezsporny i został zgodnie potwierdzony zarówno przez wnioskodawczynię, jak i samego zainteresowanego.

Poddając analizie całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy uznał, że niezamieszkiwanie zainteresowanego pod wskazanym adresem ma charakter trwały i jest dobrowolne. Organ podkreślił, iż dobrowolność opuszczenia lokalu oznacza wolny wybór osoby opuszczającej, niezależnie od tego czy spowodowane jest to konfliktami czy innymi przyczynami, jeśli nie mają one charakteru niezgodnego z prawem (bezprawnego) zmuszenia do opuszczenia. Taka sytuacja - jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie - nie miała miejsca. D. S. nie udowodnił w żaden sposób, aby został zmuszony do opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały w wyniku bezprawnych działań swojej żony – B. S., tj. nie uzyskał na potwierdzenie tego faktu żadnego rozstrzygnięcia w sprawie cywilnej lub karnej. Wojewoda zauważył, iż mimo, że D. S. zwrócił się do sądu powszechnego o przywrócenie posiadania, to jednak nie uzyskał w tej sprawie prawomocnego rozstrzygnięcia. Z ustaleń dokonanych przez organ odwoławczy wynika bowiem, że zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy w W. sygn. akt [...] zwrócił pozew D. S.. Zarządzenie stało się prawomocne w dniu 5 lutego 2013 r.

Ponadto – w ocenie organu II instancji - opuszczenie przez D. S. miejsca zameldowania na pobyt stały miało też charakter trwały. Z akt sprawy wynika bowiem, że wymieniony w miejscu zameldowania nie mieszka stale od 2010 r., a mając do budynku swobodny dostęp nie próbował do niego powrócić i ponownie w nim zamieszkać, co więcej stwierdził, że "mieszkając sam odpoczywa". Również interwencje policji, które jak twierdzi zainteresowany miały miejsce pod powyższym adresem, nie skutkowały ponownym zamieszkaniem D. S. w budynku nr [...] przy ul. K. w K.. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego świadczy również fakt, że w budynku nie ma żadnych rzeczy do niego należących. Wojewoda podkreślił, iż bez znaczenia dla wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że D. S. ma zgromadzone swoje rzeczy w pomieszczeniu gospodarczym położonym na terenie posesji nr [...] przy ul. K. w K. oraz fakt czy w nim zamieszkuje czy też nie. Okoliczność ta nie była bowiem przedmiotem postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie. Natomiast na podstawie oświadczeń zainteresowanych stron tj. D. S. i B. S. oraz zeznań świadków zostało bezspornie potwierdzone, że wymieniony od 2010 r. nie koncentruje swojego życia w budynku, w którym został zameldowany na pobyt stały, a utrzymanie zameldowania jest mu potrzebne jedynie, gdyż obawia się, że nie będzie miał prawa wstępu na posesję, jak również odebrane zostanie mu prawo do przebywania w budynku gospodarczym.

Pismem z dnia [...] maja 2013 r. D. S. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:

1. naruszenie następujących przepisów prawa materialnego:

- art. 6 ust. 1 w zw. z art. 9 b ust. 1 i 2 u.e.l. poprzez ich błędną wykładnię oraz bezpodstawne przyjęcie, że zamieszkiwanie przez skarżącego D. S. w budynku gospodarczym położonym przy ul. K. w K. ([...]) nie jest pobytem stałym pod adresem [...] K., ul. K. w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.e.l., a zatem nie stanowi podstawy faktycznej do zameldowania pod wyżej wskazanym adresem, który - w świetle art. 9b ust. 1 i 2 u.e.l. jest taki sam jak adres budynku, który skarżący opuścił, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że dla rozstrzygnięcia bez znaczenia pozostaje fakt czy skarżący zamieszkuje w pomieszczeniu gospodarczym przy ul. K. w K., co skutkowało bezpodstawnym pozbawieniem doniosłości prawnej okoliczności stałego zamieszkiwania przez skarżącego w pomieszczeniach gospodarczych znajdujących się pod powyższym adresem i zaniechania prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie;

- art. 15 ust 1 i 2 u.e.l. poprzez ich błędną wykładnię i błędne przyjęcie, że opuszczenie budynku (pomieszczeń) mieszkalnych przy ul. K. w K. i zamieszkanie w pomieszczeniach gospodarczych pod tym samym adresem stanowi opuszczenie miejsca stałego pobytu pod wyżej wskazanym adresem w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 u.e.l.;

- art. 15 ust 1 i 2 u.e.l. poprzez jego błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że skarżący D. S. dobrowolnie opuścił budynek mieszkalny przy ul. K. w K., w sytuacji, gdy został do tego zmuszony przez żonę wszczynanymi awanturami, prowokacjami i pomówieniami z jej strony, bezpodstawnym kierowaniem przez nią postępowania karnego przeciwko skarżącemu oraz poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że nieuzyskanie prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie przed Sądem Rejonowym w W., sygn. akt: [...] o przywrócenie posiadania świadczy o dobrowolności opuszczenia lokalu oraz niepodejmowaniu działań zmierzających do powrotu do miejsca zameldowania ;

2. naruszenie następujących przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i zaniechanie poczynienia ustaleń faktycznych i przeprowadzania jakiegokolwiek postępowania dowodowego w zakresie zamieszkania skarżącego D. S. w budynku gospodarczym przy ul. K. w K., w szczególności pominięcia protokołu oględzin, co poprzez doniosłość ustaleń w tym zakresie stanowi rażące naruszenie obowiązków organu w zakresie czynienia ustaleń faktycznych.

Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd I instancji w uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku wskazał, iż podstawę materialnoprawną podejmowanych w sprawie decyzji stanowił art. 15 ust. 2 u.e.l., w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ponadto Sąd I instancji wyjaśnił, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l. jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Stąd też o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów.

Sąd podkreślił również, że opuszczenie przez skarżącego budynku mieszkalnego przy ul. K. jest bezsporne, wyjaśnienia wymaga jednak czy skarżący po opuszczeniu tego budynku zamieszkał w budynku gospodarczym, znajdującym się na tej samej działce i pod tym samym adresem. Skarżący bowiem w toku postępowania administracyjnego podkreślał, że w 2010 r. wyprowadził się z budynku nr [...] przy ul. K. w K. i przeniósł się do budynku gospodarczego położonego na tej samej posesji, wtedy też B. S. wyrzuciła jego rzeczy z przedmiotowego budynku. Od tamtego czasu miał jeszcze swobodny dostęp do budynku, w którym zamieszkiwał i był zameldowany na pobyt stały, ale obecnie już go nie ma, gdyż żona wymieniła zamki w drzwiach i nie udostępniła mu nowego kompletu kluczy. Wymieniony wyjaśnił, że budynek gospodarczy jest adoptowany przez niego do zamieszkiwania, przy czym nie ma nadanego numeru porządkowego, w związku z czym nie może się w nim zameldować.

Sąd podzielił stanowisko podnoszone przez stroną skarżącą, iż wbrew twierdzeniu organu odwoławczego nie bez znaczenia dla wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że D. S. swoje rzeczy ma zgromadzone w pomieszczeniu gospodarczym położonym na terenie posesji nr [...] przy ul. K. w K. oraz fakt czy w nim zamieszkuje czy też nie. Jednocześnie jak przyznał Wojewoda [...] okoliczność ta nie była przedmiotem postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie, mimo, iż ma ona decydujące znaczenie dla wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania D. S. z pobytu stałego. Sąd I instancji podkreślił bowiem, że budynek gospodarczy posadowiony jest na tej samej nieruchomości, co budynek mieszkalny, który opuścił skarżący. Do budynku gospodarczego przypisany jest ten sam numer porządkowy, co do budynku mieszkalnego. W przypadku ustalenia zatem, iż skarżący D. S. po opuszczeniu budynku mieszkalnego, zamieszkał w budynku gospodarczym, oznaczałoby, iż skarżący nie zmienił adresu stałego zameldowania. Skoro więc skarżący faktycznie zamieszkuje w jednym z budynków znajdujących się na nieruchomości położonej przy ul. K., oznacza to, iż budynek, w którym skarżący zamieszkuje (budynek gospodarczy) jest także oznaczony numerem [...], w konsekwencji więc skarżący może przebywać na stałe - w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.e.l. - pod adresem ul. K. w K., mieszkając w budynku gospodarczym.

W ocenie Sądu organ nie wyjaśnił powyższej okoliczności, a bez jej wyjaśnienia nie można podjąć ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania D. S.. Ponadto Sąd zwrócił uwagę, iż w aktach sprawy brak jest również dowodów potwierdzających, iż D. S. podejmował działania mające na celu umożliwienie mu powrót do budynku mieszkalnego. Skarżący powoływał się m.in. na interwencje policji, przy czym nie załączono do akt jakiejkolwiek informacji z policji. Sąd uznał również za konieczne wyjaśnienie przez organ czy skarżący przebywa pod adresem wskazanym na rozprawie przez uczestniczkę postępowania B. S. i zwrócił uwagę na celowość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązany jest na podstawie art. 7 i 77 § 1 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrane natomiast w sprawie dowody ocenił z naruszeniem zasady zawartej w art. 80 k.p.a. tj. swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji uzasadnienie wydanej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art.107 § 3 k.p.a. Sąd jako podstawę swego rozstrzygnięcia wskazał "art. 145 § 1 pkt c" ( w istocie chodziło o art. 145§ 1 pkt 1 lit. c ) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a. ). O niewykonywaniu uchylonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 ( nie wskazując aktu prawnego ), natomiast o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda [...], zaskarżając go w całości oraz zarzucając mu naruszenie :

1. prawa materialnego tj.

- art. 9 b ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 15 ust. 2 u.e. l.;

2. prawa procesowego, tj.

- art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 - określanej dalej jako p.u.s.a.);

- art. 141 § 4 p.p.s.a. ;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 oraz 107 § 3 k.p.a., które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe podstawy kasacyjne Wojewoda [...] wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący stwierdził, iż Sąd I instancji naruszył art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez nieprawidłowe sprawowanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Wojewody [...]. Ponadto – w ocenie skarżącego kasacyjnie - Sąd dokonał błędnej wykładni przepisu art. 15 ust. 2 u.e.l., w odniesieniu do ustalonego przez organ II instancji stanu faktycznego, poprzez nadanie innego znaczenia treści zastosowanego przepisu. Według Sądu nie nastąpiło przez skarżącego opuszczenie miejsca stałego pobytu pod adresem ul. K. w K.. Taki wniosek jest nieprawidłowy, gdyż prowadzi do uznania, że pomimo tego, że skarżący nie mieszka w budynku mieszkalnym oznaczonym jak wyżej, który dobrowolnie opuścił, a koncentruje swoje centrum życiowe w budynku gospodarczym położonym na tej samej posesji, to brak jest podstaw do jego wymeldowania pomimo wypełnienia ustawowych przesłanek wskazanych w przepisie art. 15 ust. 2 u.e.l.

Przy wydaniu przedmiotowego wyroku Sąd w swoich rozważaniach – w ocenie skarżącego kasacyjnie - pominął istotny dla tej sprawy przepis art. 9 b ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.e.l. Przepis ten stanowi, że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem, a adres określa się przez podanie w gminach, które uzyskały status miasta - nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu, nazwy województwa oraz kodu pocztowego. Sąd natomiast rozważając kwestię wymeldowania skarżącego, zamieszkanie w budynku gospodarczym uznał za tożsame z wypełnieniem przesłanek zameldowania na stałe pod adresem ul. K. w K.. Z powyższym – zdaniem skarżącego kasacyjnie - nie można się zgodzić, gdyż ustawodawca w powołanym przepisie dokładnie określił, że adres określa się przez podanie numeru domu i lokalu. Dlatego też w przedmiotowej sprawie właściwym działaniem podjętym przez organ było wymeldowanie skarżącego z lokalu, w którym on już nie mieszka. Zupełnie inną kwestią, którą organ odwoławczy się nie zajmował, są ewentualne ustalenia czy budynek gospodarczy, w którym zamieszkuje skarżący jest domem czy lokalem w rozumieniu powyższego przepisu i czy jest oznaczony tym samym numerem porządkowym, a w związku z tym, czy w takim budynku organ ewidencyjny może zameldować osobę.

Wojewoda podkreślił również , iż Sąd dokonał błędnej wykładni art. 15 ust. 2 u.e.l. z uwagi na to, że w swoich rozważaniach dotyczących opuszczenia lokalu pominął kwestię dotyczącą skorzystania przez osobę, która ma być wymeldowana, z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l. należy uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana nie jest do niego dopuszczana, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Sąd stwierdził, że w sprawie brak jest dowodów potwierdzających, iż skarżący podejmował działania mające na celu umożliwienie mu powrotu do budynku mieszkalnego. Jednakże Wojewoda [...] w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, iż z jego ustaleń wynika, iż zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy w W., sygn. akt [...] zwrócił pozew D. S. o przywrócenie posiadania. A zatem wbrew twierdzeniom Sądu organ odwoławczy zebrał i rozpatrzył niezbędny materiał dowodowy, czym nie naruszył art. 7, 77, 80 kpa.

Skarżący kasacyjnie zauważył również, iż zamieszkanie w lokalu, w rozumieniu art. 6 ust. 1 u.e.l. winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu centrum życiowego danej osoby. Natomiast Sąd w swoich rozważaniach dot. interpretacji przepisów art. 15 ust. 2 i art. 6 ust. 1 u.e.l. pominął konieczność przebywania pod oznaczonym adresem, z którego dana osoba ma być wymeldowana, i skoncentrowania w nim swoich interesów majątkowych, jak i osobistych.

W ocenie skarżącego kasacyjnie Sąd błędnie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uchylił na tej podstawie decyzję Wojewody [...], gdy tymczasem uwzględnienie skargi nastąpiło mimo braku podstaw do jej uwzględnienia w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie naruszył wskazanych przepisów art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., gdyż zebrał i wyczerpująco rozpatrzył cały materiał dowodowy.

Organ bowiem w sposób prawidłowy i obiektywny ustalił, że skarżący nie przybywa w spornym budynku mieszkalnym. Potwierdzają to zeznania obiektywnych świadków. Również sam skarżący oświadczył, ze nie mieszka w budynku mieszkalnym tylko w budynku gospodarczym położonym na tej samej posesji. Wobec zgromadzonego materiału dowodowego, który pozwala na przyjęcie, że doszło do trwałego opuszczenia przez skarżącego miejsca zameldowania (bez dopełnienia obowiązku wymeldowania), organ zasadnie odstąpił od poszukiwania dalszych dowodów.

Naruszenia natomiast art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie doszukuje się w tym, iż Sąd w swoich wskazaniach dla organu II instancji nakazuje uzupełnienie materiału dowodowego poprzez zbadanie, czy skarżący zamieszkuje w budynku gospodarczym położonym na tej samej posesji, bądź pod adresem wskazanym przez B. S. na rozprawie, a wskazania te - w ocenie tegoż skarżącego - nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy i nie są z nią związane. Sąd ponadto nie wyjaśnił również w uzasadnieniu wyroku na czym miało polegać naruszenie przez organ II instancji przepisu art. 107 § 3 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. ( a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy przede wszystkim zauważyć, iż Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. stanowiącego, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jest to bowiem przepis ustrojowy, który nie może stanowić samoistnej podstawy zarzutu naruszenia przepisów postępowania, chyba, że sąd nie dokonał kontroli działalności administracji publicznej oraz że badanie to przeprowadził w innym aspekcie niż zgodność z przepisami, które w sprawie miały zastosowanie, co nie miało jednak miejsca w niniejszej sprawie. Ponadto to, czy ocena legalności zaskarżonej decyzji była prawidłowa czy też błędna, nie może być utożsamiane z naruszeniem tego przepisu ( por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2861/12 ). Sąd I instancji nie dopuścił się również naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. , który określa warunki jakie powinno spełniać uzasadnienie wyroku. Zważyć bowiem należy, iż wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy uzasadnienie to nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, co jest nie mniej istotne, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku, a mianowicie, gdy nie daje podstaw do oceny poczynionych przez sąd wniosków co do legalności działań kontrolowanego organu administracji ( por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 200/15 ). Niewątpliwie takiego zarzutu nie można uczynić uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zawiera bowiem ono stanowisko odnośnie stanu faktycznego oraz ocenę legalności kontrolowanej decyzji, w stopniu, który umożliwia kontrolę instancyjną. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia można wywieść, dlaczego Sąd uznał, iż doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. Wynika to z powiązania powyższego naruszenia z jednoczesnym stwierdzeniem naruszenia art. 7, 77§ 1 i art. 80 k.p.a , statuujących obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania na jego podstawie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. Naruszenie bowiem tych ostatnich przepisów procedury administracyjnej implikuje co do zasady również stwierdzenie naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., gdyż jednym z elementów uzasadnienia jest dokonanie wszechstronnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Ponadto należy podkreślić, iż okoliczność, że stanowisko zajęte przez sąd jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu złamania przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. ( por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13 ) . Jeśli chodzi o pozostałe zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a w zw. z art. 7, 77, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. należy poddać je kontroli łącznie z zarzutami naruszenia prawa materialnego tj. art. 9b ust. 1 i 2 pkt 1 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 15 ust. 2 u.e.l. Przedmiot bowiem obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół powołanych przepisów prawa materialnego, których - w ocenie skarżącego - błędna wykładania oraz zastosowanie, a w przypadku art. 9b ust. 1 i 2 pkt 1 u.e.l. w istocie niezastosowanie doprowadziło do nieprawidłowej oceny przez Sąd I instancji dokonanych przez organy ustaleń faktycznych i stwierdzenia konieczności ich uzupełnienia. Mając zatem na względzie powyższy związek treściowy dopiero ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może zostać nałożona na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy . Podstawę wydania decyzji o wymeldowaniu osoby zameldowanej na pobyt stały lub czasowy stanowi art. 15 ust. 2 u.e.l. , zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zameldowanie na pobyt stały lub czasowy następuje pod oznaczonym adresem (art. 9b ust. 1 u.e.l. ). Adres określa się przez podanie: 1) w gminach, które uzyskały status miasta - nazwy miasta (dzielnicy), ulicy, numeru domu i lokalu, nazwy województwa oraz kodu pocztowego; 2) w innych gminach - nazwy miejscowości, numeru domu i lokalu, nazwy gminy, nazwy województwa, kodu pocztowego oraz nazwy ulicy, jeżeli w miejscowości występuje podział na ulice ( art. 9b ust. 2 u.e.l. ). Miejscem pobytu stałego jest zatem dom względnie lokal, w którym dana osoba zamieszkuje, w którym znajduje się jej centrum życiowe i w którym skoncentrowane są jej sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Zamieszkiwanie w domu ( lokalu ) polega natomiast na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych. Przez dom ( lokal ) należy rozumieć dom (lokal ), znajdujący się w określonej miejscowości i mający oznaczony adres, przy czym dla czynności zameldowania nie jest konieczne formalne zakończenie robót budowlanych (które w przypadku budynków mieszkalnych jednorodzinnych następuje poprzez zawiadomienie właściwego organu o zakończeniu budowy), czy spełnienie przez lokal wymagań techniczno-budowlanych określonych dla pomieszczeń mieszkalnych. U.e.l. nie wiąże bowiem możności zameldowania z czynnościami typowymi dla prawa budowlanego, które z kolei nie zawierają odniesień do zagadnień ewidencji ludności. Nie jest również rzeczą organu właściwego w sprawach ewidencji ludności dokonywanie oceny czy określony obiekt budowlany nadaje się na miejsce pobytu dla ludzi i uzależnianie od tej oceny możliwości zameldowania ( por. wyrok NSA z 19 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA/Łd 1963/00, publ. OSP 2003/5/69 ).

W kontrolowanej sprawie skarżący został zameldowany pod jednoznacznie określonym adresem tj. w K. przy ul. K., w konkretnym budynku oznaczonym nr [...]. Niesporne było w sprawie, iż D. S. od 2010 r. nie przebywa w powyższym budynku, w którym został zameldowany. Błędne jest stanowisko Sądu I instancji, iż organy administracji winny były ustalić, czy skarżący przebywa w budynku gospodarczym, który jest posadowiony na tej samej nieruchomości, co budynek mieszkalny, gdyż do budynku gospodarczego przypisany jest ten sam numer porządkowy, co do budynku mieszkalnego, a w konsekwencji, w przypadku ustalenia, iż D. S. po opuszczeniu budynku mieszkalnego, zamieszkał w budynku gospodarczym, oznaczałoby, iż nie zmienił adresu stałego zameldowania. Sąd czyniąc bowiem rozważania w tym zakresie pominął całkowicie treść powołanego powyżej przepisu art. 9b ust.1 i 2 pkt 1 u.e.l., który adres wiąże nie z nieruchomością gruntową, ale z konkretnym budynkiem albo lokalem. Samo przebywanie na terenie nieruchomości, w tym przypadku zamieszkiwanie w budynku gospodarczym, nie oznacza przebywania w domu, w określonej miejscowości, który posiada adres w rozumieniu u.e.l.

Zważyć ponadto należy, iż "oznaczony adres" w rozumieniu u.e.l. obejmujący numer domu, o którym mowa w art. 9b ust 2 pkt 1 tej ustawy to nie wyłącznie oznaczenie domu ( lokalu ) o numerze wydanym na podstawie art. 47 a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( tj. Dz. U z 2015 poz. 520 – określanej daje jak u.p.g.k. ). Termin "dom" użyty w art. 9b ust 2 pkt 1 u.e.l. jest znacznie bardziej pojemny niż "nieruchomość zabudowana lub przeznaczona pod budowę" w rozumieniu u.p.g.k. Pojęcie to obejmuje wszystkie pomieszczenia i urządzenia, którym zainteresowany pragnie przypisać funkcję mieszkalną.

Zasadniczym elementem decydującym o możliwości wymeldowania jest nie tylko trwałość opuszczenia domu ( lokalu ), co nie ulegało wątpliwości w sprawie mając na względzie, iż organ II instancji orzekał o wymeldowaniu w sytuacji , gdy D. S. nie mieszkał w spornym domu od około 3 lat, ale również dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego ( por. wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 476/08, wyrok NSA z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 67/08, wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1569/07, wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2008 r. , sygn. akt II OSK 389/07). Opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Przez dobrowolność rozumie się nie tylko opuszczenie lokalu z własnej woli, tj. bez przymusu, ale także sytuację, w której, niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, opuszczający lokal nie podejmuje żadnych działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w lokalu (por. wyrok NSA z 6 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 401/06, wyrok NSA z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 389/07, wyrok NSA z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05 ). Stąd też za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew swej woli, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Takimi środkami są roszczenia cywilnoprawne. Nieskorzystanie z nich we właściwym czasie, jak również sytuacja, gdy nie odniosły one zamierzonego skutku powoduje, że zachodzą podstawy do wymeldowania, skoro jego przesłanką jest fakt niezamieszkiwania w lokalu ( por. wyrok NSA z dnia 10 maja 2007 r. , sygn. akt II OSK 722/06, wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 rok, sygn. akt V SA 3078/00; wyrok NSA z dnia z dnia 15 lutego 2002 roku, sygn. akt II SA/Po 1942/00 , wyrok NSA z dnia 25 października 2005 r. , sygn. akt II OSK 127/05 ). D. S. powoływał się na okoliczność, iż został do zmuszony do opuszczenia spornego domu - jak to ujął w skardze do Sądu I instancji - "wszczynanymi awanturami, prowokacjami i pomówieniami ze strony żony oraz bezpodstawnym kierowaniem postępowania karnego przeciwko niemu". Ponadto skarżący wprawdzie wystąpił z powództwem o ochronę naruszonego posiadania, jednakże pozew został zwrócony, a tym samym zgodnie z art. 130 § 2 z d. 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. nr 43 , poz. 296 ze zm. ) nie wywołał żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu. Okoliczność tą Sąd I instancji wprawdzie przytoczył w ustaleniach faktycznych, poczynionych przez organ II instancji, jednakże w rozważaniach prawnych ją pominął, mimo prawnej jej doniosłości przy uwzględnieniu wskazanej powyżej prawidłowej wykładni art. 15 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 u.e.l. , w kontekście dobrowolności opuszczenia lokalu.

Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, iż zaskarżony wyrok narusza powołane powyżej w skardze przepisy prawa materialnego, a to z kolei spowodowało bezzasadne uznanie przez Sąd I instancji, iż organ II instancji naruszył przepisy art. 7, 77§1, 80 i art. 107 § 2 k.p.a., w konsekwencji prowadzące do błędnego zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Organ II instancji w zakresie wyznaczonym przez powołane przepisy prawa materialnego - uwzględniając przedstawioną powyżej ich wykładnię - dokonał bowiem niezbędnych ustaleń w oparciu o wszechstronnie zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy ( art. 7 i 77§ 1 k.p.a.), nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów ( art. 80 k.p.a. ) oraz w sposób wyczerpujący przedstawiając te ustalenia i ocenę w uzasadnieniu decyzji ( art. 107 § 2 k.p.a ), zasadnie przyjmując, iż zachodziły przesłanki określone w art. 15 ust. 2 u.e.l. do wymeldowania D. S. wobec trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez niego domu położonego w K., przy ul. K.. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. - w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2015 r., poz. 658 ) – uchylił zaskarżony wyrok, uznając jednocześnie, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i oddalił skargę . Na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od strony skarżącej na rzecz strony skarżącej kasacyjnie ( organu ) zwrot poniesionych przez nią niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego. Koszty te obejmowały : - wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, ustalony zgodnie § 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.),

- wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 180 zł, ustalone zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. z 2013 r. poz. 490).