Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 343/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2012-07-10 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.1 par.2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art.145 par.1 pkt 1 lit. b,art.152
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art.24 par.1 pkt 5,art.127 par.3,art.145 par.1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art.173 ust.1 pkt 3,art.207 ust.1 i 2;
journal: Dz.U. 2005 nr 164 poz 1365
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie stypendium dla najlepszych studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia "[...]" Rektor Uniwersytetu W.-M. w O. przyznał A. L. stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2011/2012 w wysokości 597,91 zł miesięcznie.

Postanowieniem z dnia "[...]" wznowiono postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem wyżej wskazanej decyzji.

Decyzją z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Rektora Uniwersytetu W.-M. w O. przez Prorektora prof. dr hab. J. W. uchylono własną decyzję z dnia "[...]" w sprawie przyznania stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2011/2012 w wysokości 597,91 zł miesięcznie i odmówiono przyznania A. L. stypendium Rektora dla najlepszych studentów w roku akademickim 2011/2012. W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu 13 stycznia 2011r. student złożył wniosek o przyznanie stypendium Rektora dla najlepszych studentów, w którym oświadczył iż do dnia złożenia wniosku nie ukończył innego kierunku studiów kończącego się tytułem magistra. W związku z tym wydano decyzję z dnia "[...]" o przyznaniu mu stypendium Rektora. W dniu 27 grudnia 2011r. student złożył w dziekanacie Wydziału Matematyki i Informatyki U. pismo, w którym przyznał, że posiada tytuł magistra administracji. Tym samym wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W związku z tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego wznowiono postępowanie w niniejszej sprawie. Podniesiono, iż zgodnie z art. 184 ust. 5 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 4 ust. 5 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu W.-M. w O., studentowi, który ukończył jeden kierunek studiów i kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługuje stypendium Rektora dla najlepszych studentów, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Wskazano, iż strona ukończyła studia na kierunku administracja i uzyskała tytuł magistra w 2010r. Obecnie zaś studiuje na kierunku informatyka. W związku z tym studentowi nie przysługuje stypendium Rektora dla najlepszych studentów, a podane we wniosku o przyznanie stypendium informacje o braku tytułu magistra okazały się nieprawdziwe.

A. L. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, iż składając wniosek o przyznanie stypendium przez omyłkę nie wskazał, iż posiada tytuł magistra. Po jej odkryciu podjął kroki celem poinformowania Uczelni o tym fakcie i był przekonany ze taka informacja została przekazana. Jednocześnie podał, iż z informacji udzielonej mu przez pracownika UWM wynikało, iż każdy wniosek zostanie sprawdzony pod względem formalnym. Zarzucił ponadto, iż ustawa - Prawo o szkolnictwie wyższym nie zawiera podstawy do żądania złożenia oświadczenia o posiadanym tytule magistra, a w związku z tym Uczelnia nie miała prawa takiego oświadczenia żądać. Ponadto A. L. stwierdził, iż art. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym narusza zasadę równości wobec prawa wynikającą z art. 32 Konstytucji RP, ponieważ wyłącza prawo do uzyskania stypendium przez tych studentów, którzy poprzednio nie korzystali ze stypendium dla najlepszych studentów. Podniósł, iż w czasach gdy brakuje inżynierów oraz osób z wykształceniem technicznym nie sposób zgodzić się z twierdzeniem, iż wolą ustawodawcy było pozbawienie prawa do stypendium dla najlepszych studentów osobom, które nie posiadają tytułu inżyniera, a taki tytuł chcą uzyskać. Zarzucił także brak przepisów przejściowych regulujących sytuację prawną tych studentów, którzy pod rządami dotychczas obowiązujących przepisów nabyli prawo do ubiegania się o stypendium za wyniki w nauce. Narusza to zasadę zaufania obywateli do państwa i prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Podał ponadto, iż podważanie prawidłowości decyzji przez organ, który ją wydał rażąco narusza zasadę prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa.

Decyzją z dnia "[...]" Prorektor prof. dr hab. J. W., działając z upoważnienia Rektora Uniwersytetu W.-M. w O., utrzymała w mocy decyzję własną z dnia "[...]". W uzasadnieniu powtórzono dotychczasową argumentację. Odnosząc się do kwestii bezprawnego żądania złożenia oświadczenia o posiadanym tytule magistra wskazano, iż art. 186 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym daje Rektorowi delegację do ustalenia szczegółowego regulaminu pomocy materialnej, jak również wzoru wniosku o pomoc materialną. Wyjaśniono, iż w aktach brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, iż strona podjęła kroki celem poinformowania organ o posiadanym tytule magistra. Natomiast podnoszony brak przepisów przejściowych, czy też brak konstytucyjności wprowadzonych zmian nie może być rozstrzygany na poziomie organów Uczelni, gdyż nie mają one bezpośredniego wpływu na kształt zapisów ustawowych.

Na powyższą decyzję skargę wniósł A. L. powtarzając argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dodatkowo wyjaśnił, iż po odkryciu pomyłki w wypełnieniu wniosku o stypendium podjął kroki celem zawiadomienia Uczelni. Poprosił o przekazanie tej informacji kolegę, który znajdował się w tej samej sytuacji. Z przekazu uzyskanego od tegoż kolegi dowiedział się, że pracownicy dziekanatu sprawdzą wszystkie wnioski pod względem formalnym, a wnioski niespełniające wymogów zostaną odrzucone. Wskazał ponadto, iż tytuł magistra administracji uzyskał także na Uniwersytecie W.-M., a wszystkie Wydziały Uniwersytetu mają wspólną bazę danych, na podstawie której pracownicy Uniwersytetu mogą sprawdzić, czy dany student ukończył już studia. Poza tym organem wydającym decyzję w niniejszej sprawie był ten sam organ, który nadał mu tytuł magistra. Skarżący był zatem przekonany, iż nie ma konieczności ponownego zgłaszania tego faktu na piśmie. W związku z tym w ocenie skarżącego fakt, iż ukończył on studia nie jest faktem nowym, nieznanym organowi w dniu wydania decyzji, a zatem nie zaistniała przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego i brak było podstaw do uchylenia decyzji o przyznaniu stypendium.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu W. – M. w O., reprezentowany przez radcę prawnego E. G., wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazano, iż niezasadne jest twierdzenie skarżącego, iż fakt posiadania przez niego tytułu magistra był znany organowi z urzędu. Stypendium przyznawane jest na wniosek studenta, a zatem na nim ciąży obowiązek wypełnienia wniosku zgodnie z faktami. Organ weryfikując wniosek sprawdza jedynie wypracowaną średnią i osiągnięcia studenta. Wyjaśniono ponadto, iż komisja weryfikująca wnioski składa się między innymi ze studentów, a zatem nie jest możliwe by mieli oni dostęp do akt osobowych studentów ubiegających się o pomoc. Ponadto nie ma możliwości, aby członkowie komisji zarzucali niewiarygodność oświadczeń składanych przez osoby ubiegające się o stypendium. Ponadto wskazano, iż to skarżący złożył oświadczenie o nieposiadaniu tytułu magistra, na skutek czego organ zmuszony był wznowić postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu stypendium.

Jednocześnie pełnomocnik organu wniosła o zawieszenie postępowania sądowego. Wyjaśniła, iż w dniu "[...]" organ wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na wydanie jej z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w jej wydaniu brał udział ten sam pracownik organu, który wydał poprzedzającą ją decyzję z dnia "[...]". Ze względu na to, iż wskazane naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania, a nie stwierdzenia nieważności, decyzją z dnia "[...]" organ postępowanie nieważnościowe umorzył. Następnie postanowieniem z dnia "[...]" organ wznowił postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji. W związku z tym w ocenie pełnomocnika zachodzi okoliczność dająca podstawę do zawieszenia postępowania, zawarta w art. 56 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż przed wniesieniem skargi zostało wszczęte postępowanie w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.

Z akt przedłożonych na rozprawie oraz wyjaśnień pełnomocnika organu wynika, iż postępowanie wznowieniowe zostało zakończone wydaniem decyzji z dnia "[...]", która została wysłana skarżącemu, lecz organ nie posiada jeszcze zwrotnego potwierdzenia jej odbioru.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż podniesione przez skarżącego.

Zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) jedną z form pomocy materialnej dla studentów jest stypendium rektora dla najlepszych studentów. Zgodnie zaś z art. 207 ust. 1 powołanej ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni, do których na mocy art. 60 ust. 6 tej ustawy zalicza się także rektor, w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. W myśl art. 207 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym, decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego.

Powołane regulacje prawne nie pozostawiają wątpliwości, że postępowanie w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów, a w związku z tym także postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej wydaniem decyzji o przyznaniu stypendium, winno być prowadzone z uwzględnieniem regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego, a faktu tego nie zmienia powierzenie kontroli instancyjnej rozstrzygnięć wydanych w tym postępowaniu temu samemu organowi w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 207 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym). Zgodnie bowiem z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, które z kolei (w art. 140) odsyłają w sprawach nieuregulowanych do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Nadto organy odwoławcze zobowiązane są do stosowania przepisów wspólnych wszystkim postępowaniom uregulowanym w Kodeksie postępowania administracyjnego zawartych w Dziale I Kodeksu zatytułowanym "Przepisy ogólne". W tej ostatniej grupie przepisów znajduje się natomiast art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego w świetle którego, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zauważyć przy tym należy, że takie brzmienie przepis ten uzyskał z dniem 11 kwietnia 2011r. w wyniku nowelizacji wprowadzonej na mocy art. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 3 grudnia 2010r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011, Nr 6, poz. 18 ze zm.). W uzasadnieniu projektu powołanej ustawy wskazano zaś, że "celem tej nowelizacji jest wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy". Nowelizacja ta, wobec odesłania w art. 207 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym do odpowiedniego stosowania art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczy zatem także pracowników, działających z upoważnienia rektora.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że prof. dr hab. J. W. jest Prorektorem Uniwersytetu W.-M. w O., która działając na mocy udzielonego jej upoważnienia, wydaje decyzje w imieniu Rektora tego Uniwersytetu. Nie jest ona zatem osobą piastującą funkcję rektora (organu), lecz pracownikiem tego organu, do którego, w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ma zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Niedopuszczalne było więc w niniejszej sprawie wydanie zaskarżonej decyzji (czyli decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy) przez tego samego Prorektora. Stwierdzone naruszenie prawa stanowi zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego podstawę do wznowienia postępowania, gdyż w myśl tego przepisu wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została między innymi przez pracownika, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24. Tym samym z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję.

Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji ze względów formalnych składa orzekający nie może się odnieść do zarzutów merytorycznych, podniesionych przez skarżącego.

Natomiast wskazać należy, iż nieuzasadniony jest wniosek pełnomocnika organu o zawieszenie postępowania. Wbrew bowiem twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, postępowanie w celu uchylenia zaskarżonej decyzji zostało wszczęte w dniu 7 maja 2012r. (data wszczęcia postępowania wznowieniowego), czyli po wniesieniu skargi. Nie można bowiem za datę wszczęcia postępowania zmierzającego do uchylenia zaskarżonej decyzji uznać daty wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności, skoro postępowanie to zostało umorzone. Zgodnie zaś z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, jak i stanowiskiem doktryny przyjmuje się, iż wniesienie skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego mającego na celu zmianę, uchylenie, stwierdzenie nieważności aktu lub wznowienie postępowania administracyjnego (por. Komentarz do Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod red. Prof. Romana Hausera i prof. Marka Wierzbowskiego - Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 305-306 i stanowisko doktryny oraz orzecznictwo sądowodaministracyjne tam przytoczone, a zwłaszcza wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2006r. sygn. akt II OSK 50/06, dostępny w internecie). Jako jeden z argumentów wskazuje się, iż to skarżący ma prawo wyboru drogi weryfikacji zaskarżonego aktu. W niniejszej sprawie skarżący niewątpliwie wybrał drogę postępowania sądowadministracyjnego, gdyż postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte z urzędu a nie z inicjatywy skarżącego. W tej sytuacji niedopuszczalne było wszczęcie postępowania wznowieniowego po wniesieniu skargi do sądu i dlatego sąd administracyjny nie był związany decyzją wydaną w takim postępowaniu administracyjnym.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 14 marca 2012r., poz. 270) orzeczono jak w sentencji. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 powołanej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.