Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 790/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-11-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 39
journal: Dz.U. 2019 poz 1507
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - teskt jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 249/20 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 25 listopada 2020 r., sygn. akt IV SA/Wr 249/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego, I. oddalił skargę oraz II. przyznał od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – adwokatowi L. K. wynagrodzenie w wysokości 295,20 zł, w tym 23% VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wnioskiem z [...] października 2019 r. A. K. zwróciła się do organu pomocowego o udzielenie pomocy finansowej. Podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego [...] października 2019 r., doprecyzowała żądanie wskazując m.in., że oczekuje przyznania pomocy finansowej na zakup żywności.

Decyzją z [...] listopada 2019 r., znak: [...] Prezydent W. przyznał skarżącej zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu żywności, w kwocie 250 zł.

Jak wynika z ustaleń organu, wnioskodawczyni ma 35 lat, jest bezdzietną panną i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe w lokalu socjalnym rodziców. Skarżąca pozostaje w trwałym konflikcie z rodzicami, nie partycypuje w kosztach utrzymania lokalu. Rodzice nie pomagają jej finansowo, skarżąca korzysta natomiast, bez ich zgody, z zakupionych przez nich środków czystości i żywności. Wnioskodawczyni otrzymała propozycję lokalu socjalnego, do którego przydział otrzyma dopiero po jego wyremontowaniu przez gminę. Skarżąca ma wykształcenie wyższe, do września 2017 r. była zatrudniona. Do listopada 2018 r. miała orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Aktualnie skarżąca legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, wydanym na czas określony, do [...] stycznia 2022 r., ale ubiega się o zmianę orzeczenia. Skarżąca cierpi na epilepsję, porażenie mózgowe i spastyczny niedowład lewostronny z deformacją kończyn górnej i dolnej. Utrzymuje się z zasiłku okresowego w kwocie 418 zł oraz zasiłków celowych. W październiku 2019 r. otrzymała zasiłek celowy na żywność i środki czystości w wysokości 200 zł oraz na zakup spodni, dresu i koszulki.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe oraz pozostałe przesłanki, uprawniające do przyznania jej zasiłku celowego. Uzasadniając wysokość świadczenia, organ odwołał się do przepisów ogólnych ustawy o pomocy społecznej i wskazał, że świadczenia z pomocy społecznej nie mają na celu zabezpieczenia wszystkich potrzeb strony, w tym w wysokości przez nią oczekiwanej, m.in. z uwagi na ograniczone możliwości finansowe i potrzebę zapewnienia wsparcia także innym osobom. Jednocześnie organ stwierdził, że średnia wysokość zasiłków celowych, wypłaconych przez MOPS we W. w październiku 2019 r. wyniosła 253,48 zł na osobę lub rodzinę, w szczególności na rzecz osób i rodzin nieposiadających własnego dochodu. Wysokość przyznanej pomocy jest więc dostosowana do możliwości finansowych organu.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła skarżąca.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji i dokonaną przez ten organ ich ocenę prawną. Kolegium podkreśliło, przywołując treść art. 39 ustawy o pomocy społecznej, że przyznaniu celowej pomocy finansowej na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej służy zasiłek celowy. Organ przypomniał, odwołując się przy tym do stanowiska wyrażonego w orzecznictwie, że pomoc społeczna nie ma na celu rozwiązywania wszystkich problemów życiowych jednostki, oraz że świadczenia udzielone w jej ramach nie muszą pokrywać całości niedostatków podopiecznych, a zasiłek celowy związany jest z zaspokojeniem konkretnej potrzeby bytowej – jest nieokresową i doraźną formą pomocy finansowej. Poza tym świadczenie to należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że ocena okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia, jak i samo jego przyznanie, a także określenie kwoty zasiłku ustawa pozostawia swobodnej ocenie organu. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiłku celowego ma zatem charakter uznaniowy, nie tylko w zakresie przyznania świadczenia, ale również w części odnoszącej się do ustalenia jego wysokości.

Z art. 39 ww. ustawy nie wynika zatem indywidualne roszczenie o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego, w tym zasiłku w określonej kwocie. Osoby ubiegające się o przyznanie zasiłku celowego muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek, i nie w pełnym zakresie, zostanie automatycznie uwzględniony. Ma to istotne znaczenie z uwagi na ograniczone zasoby finansowe, jakimi dysponują organy pomocy społecznej oraz dużą liczbę osób wymagających wsparcia. Możliwa jest także zmiana w czasie wysokości zasiłków udzielanych świadczeniobiorcom na zaspokojenie poszczególnych typów niezbędnych potrzeb bytowych.

Organ odwoławczy przyznał, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, spowodowanej złym stanem zdrowia, ale dodał, że sytuacja ta nie oznacza jednak, że wszystkie potrzeby wnioskodawczyni muszą i mogą zostać zaspokojone w ramach środków pomocy społecznej. Pomoc społeczna ma na celu wsparcie jednostki w zaspokajaniu niezbędnych potrzeb życiowych, których jednostka nie jest w stanie zaspokoić, wykorzystując własne możliwości, uprawnienia i zasoby. Organy pomocy społecznej nie mogą, a z powodu ograniczonych środków finansowych nie są w stanie, przejąć na siebie obowiązku pełnego utrzymania osoby potrzebującej, w tym zabezpieczenia wszystkich jej potrzeb w formie zasiłku celowego. Organ odwoławczy podkreślił, że średnia kwota zasiłków celowych przyznawanych przez organ pierwszej instancji w październiku 2019 r. wynosiła 253,48 zł. Organ dodał też, że skarżąca regularnie korzysta ze wsparcia finansowego MOPS we W., w tym w formie zasiłku okresowego oraz zasiłków celowych, w ramach których organ wspiera ją w zaspokajaniu różnego typu potrzeb bytowych.

Skargę na powyższą decyzję złożyła skarżąca, wyrażając niezadowolenie z podjętych przez organy administracji rozstrzygnięć.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił.

Sąd wojewódzki przytoczył treść art. 39 ustawy z dnia 24 marca 2004 r, o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm. dalej jako "u.p.s"), i stwierdził, że przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od dochodu. Warunek ten wynika z art. 8 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł, zwanej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej.

Z akt sprawy wynika, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, spełniającą przy tym kryteria określone w art. 7 ustawy o pomocy społecznej –niepełnosprawną w stopniu lekkim, przewlekle chorą, pozostająca w stałym leczeniu, ubogą. W dniu [...] października 2019 r. skarżąca wniosła o przyznanie pomocy finansowej, doprecyzowując wniosek w trakcie wywiadu środowiskowego [...] października 2019 r. poprzez wskazanie, że wnosi o przyznanie zasiłku celowego m.in. na zakup żywności. Dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku celowego kształtował się poniżej kryterium dochodowego, które w dacie orzekania przez organ wynosiło 701 zł.

Organ odwoławczy ustalił, że dochód skarżącej stanowiła kwota 418 zł przyznana tytułem zasiłku okresowego, więc skarżąca mogła ubiegać się o zasiłek celowy na warunkach określonych art. 39 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jak podkreślił Sąd, w ww. ustawie wysokość zasiłku celowego nie została szczegółowo określona. Ustawodawca wskazał natomiast przykładowy katalog potrzeb, które powinny być zaspokajane w pierwszej kolejności jako należące do elementarnych, podstawowych potrzeb egzystencjalnych, do których został zaliczony m.in. koszt zakupu żywności. Zaspokojenie tych potrzeb jest zatem niezbędne do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym. Z treści art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika jednak, że decyzja wydana w tym trybie przez organ administracji ma charakter uznaniowy, co oznacza, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, powoduje, że nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Oczywistym jest przy tym, że uznanie administracyjne doznaje ograniczeń. Nie oznacza ono dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, lecz daje organowi większą swobodę co do treści rozstrzygnięcia, przy czym organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Tego rodzaju decyzje podlegają też ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Sąd wojewódzki stwierdził, że w kontrolowanym postępowaniu organy pomocy społecznej obu instancji w żaden sposób nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Przy ocenie sytuacji materialnej skarżącej organy uwzględniły wszystkie istotne okoliczności faktyczne, w tym trudności materialne i zdrowotne, z którymi się ona zmaga. Organy wzięły pod uwagę te okoliczności, a ponadto wskazały, że skarżąca jest objęta stałą i systematyczną pomocą pochodzącą ze środków publicznych.

Jak wskazano wcześniej, decyzje dotyczące zasiłków celowych mają charakter uznaniowy, a więc nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie oznacza, że po stronie organu powstaje obowiązek jego przyznania w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią. Udzielając świadczeń z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.

W ocenie Sądu przytoczone wyżej zasady zostały zachowane w kontrolowanym postępowaniu, a kwota 250 zł, przyznana skarżącej tytułem zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu żywności, stanowi realne wsparcie w trudnej sytuacji w ramach możliwości finansowych organu. Organ prawidłowo uzasadnił wysokość przyznanego zasiłku, odwołując się do konkretnych ustaleń co do sytuacji materialnej skarżącej, w tym otrzymywanych przez nią innych świadczeń z pomocy społecznej oraz zadań i możliwości finansowych organów pomocy społecznej.

Sąd podkreślił, że uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać także w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań. Ośrodki pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości i z pożądaną przez nie częstotliwością.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła A. K., zaskarżając go w części, tj. w zakresie punktu I.

Na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., przejawiające się tym, że sąd dokonał niewłaściwej kontroli legalności działań organów administracji, zarówno organu pierwszej, jak i drugiej instancji, w związku z czym oddalił skargę, mimo naruszenia przez organ administracji art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że zaskarżona decyzja została wydana w granicach tzw. uznania administracyjnego, po wszechstronnym zebraniu i zbadaniu materiału dowodowego przez organ, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie powinna prowadzić do wniosku, że rozstrzygnięcie miało charakter arbitralny i oczywiście przekraczający granice uznania administracyjnego, ponieważ okoliczności faktyczne, ustalone przez organy, powinny prowadzić do wniosku, że skarżąca z uwagi na swoją sytuację materialną i pogarszający się stan zdrowia, powinna otrzymać zasiłek celowy w pełnej wysokości na zakup żywności;

2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż Sąd przyjął stan faktyczny ustalony przez organ administracyjny niezgodnie z obowiązującą procedurą, a w szczególności organ administracyjny nie podjął wszystkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. nie przeprowadził kolejnego dowodu z wywiadu środowiskowego, który był niezbędny ze względu na zdezaktualizowanie się ustaleń co do stanu faktycznego z upływem czasu, przez co naruszył art. 75 § 1 k.p.a.;

3) przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 3 w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przekonaniu, że organy administracji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego w zakresie orzekania o przyznaniu zasiłku celowego w wysokości 250 zł, pomimo że prawidłowe zebranie materiału dowodowego oraz właściwa jego ocena powinny prowadzić do wniosku, że niezbędne potrzeby bytowe skarżącej uzasadniają przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności w pełnej wnioskowanej wysokości.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie wyroku z dnia 25 listopada 2020 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 249/20 w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie jej pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych, której koszty nie zostały pokryte tak w części, jak i w całości.

Skarżąca kasacyjnie wniosła też o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).

Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie oparta została na dwóch podstawach określonych w art.174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania, które w ocenie autora skargi kasacyjnej miały istotny wpływ na wynik sprawy oraz na naruszeniu prawa materialnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają stanowiska Sądu pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo ocenił zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy.

Zgodnie z art. 39 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (pkt 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (pkt 2).

Z kolei art. 3 ust. 3 u.p.s. stanowi, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że decyzja przyznająca zasiłek celowy ma charakter uznaniowy. W przeciwieństwie do decyzji związanej, samo spełnienie ustawowych kryteriów nie jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji pozytywnej dla zainteresowanego. W orzecznictwie trafnie podnosi się, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną (por. np. wyroki NSA z: 1 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2408/16, 14 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1498/10, 25 stycznia 2008 r. sygn. akt I OSK 624/07, z 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06, 21 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 658/05, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Organ pomocy, ustalając wysokość zasiłku celowego, zobligowany jest bowiem wziąć pod uwagę nie tylko potrzeby wnioskodawcy, ale również wielkość przyznanych z budżetu państwa środków finansowych oraz liczbę osób uprawnionych do korzystania z pomocy społecznej.

W sprawie nie budziło wątpliwości, że skarżąca jest osobą uprawnioną do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, w rozumieniu art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.

Wnioskodawczyni ma 35 lat, jest osobą samotną, nie ma dzieci. Prowadzi odrębne gospodarstwo domowe w lokalu socjalnym rodziców. Skarżąca nie partycypuje w kosztach utrzymania lokalu. Rodzice nie pomagają jej finansowo, skarżąca korzysta natomiast, bez ich zgody, z zakupionych przez nich środków czystości i żywności. Skarżąca ma wykształcenie wyższe, do września 2017 r. była zatrudniona. Aktualnie legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, wydanym na czas określony, do [...] stycznia 2022 r., ale ubiega się o zmianę orzeczenia. Skarżąca cierpi na epilepsję, porażenie mózgowe i spastyczny niedowład lewostronny z deformacją kończyn górnej i dolnej. Utrzymuje się z zasiłku okresowego w kwocie 418 zł oraz zasiłków celowych.

Z powyższego wynika, że A. K. jest osobą, która potrzebuje wsparcia odpowiednich instytucji. Skarżąca taką pomoc regularnie otrzymuje, a co wynika z decyzji o przyznawaniu jej zasiłków celowych na zaspokojenie różnych potrzeb (w tym na zakup żywności), a także decyzji o przyznaniu zasiłku okresowego. Organy pomocy społecznej trafnie oceniły potrzeby skarżącej kasacyjnie oraz jej sytuację materialną. Zgodzić się zatem należy z oceną Sądu pierwszej instancji, że organy, przyznając skarżącej zasiłek celowy w kwocie 250 zł na dofinansowanie do zakupu żywności, nie naruszyły granic uznania administracyjnego, zwłaszcza w sytuacji gdy średnia kwota zasiłków celowych przyznawanych przez organ pierwszej instancji w październiku 2019 r. wynosiła 253,48 zł.

W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., przejawiające się tym, że sąd dokonał niewłaściwej kontroli legalności działań organów administracji, zarówno organu pierwszej, jak i drugiej instancji, w związku z czym oddalił skargę, mimo naruszenia przez organ administracji art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Skarżąca kasacyjnie naruszenia wskazanych przepisów upatruje w nieprzeprowadzeniu aktualizacji wywiadu środowiskowego przez organ drugiej instancji.

W orzecznictwie wskazuje się, że rodzinny wywiad środowiskowy lub jego aktualizacja jest nieodzownym elementem postępowania prowadzącego do wydania decyzji przyznającej, lub odmawiającej, przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Zgodnie z art. 107 ust. 4 u.p.s., w razie ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej - nie rzadziej niż co 12 miesięcy.

Zauważyć trzeba zatem, że skarżąca wielokrotnie korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej i jej sytuacja jest znana właściwym organom. Ostatni wywiad środowiskowy został przeprowadzony [...] października 2019 r. i zawiera wyczerpujące informacje dotyczące sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej skarżącej. W odwołaniu, skardze i skardze kasacyjnej nie przedłożono żadnych dowodów (np. faktur za usługi medyczne czy zakup laków), co mogło nasuwać przypuszczenie o zmianie sytuacji materialnej wnioskodawczyni po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Nie było zatem podstaw, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, do sporządzenia aktualizacji wywiadu przez organ drugiej instancji.

W skardze kasacyjnej skarżąca także wskazuje, że w zaskarżonej decyzji brak precyzyjnego wyjaśnienia okoliczności związanych z możliwościami organu pomocy społecznej i szczegółowego określenia sposobu w rozdysponowaniu środków przeznaczonych na pomoc społeczną. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie już wyjaśniano, że wobec kontrolnych uprawnień Sądu, ograniczonych tylko do legalności decyzji, kontrola możliwości finansowych organu, jak również sposobu rozdysponowywania środków wykraczałaby poza kognicję Sądu wyznaczoną przepisem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA: z 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1308/20; z 2 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 2889/17; z 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2469/14; z 25 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1398/09; CBOSA). W związku z powyższym błędne jest stanowisko wnoszącej skargę kasacyjną, iż powyższe okoliczności uniemożliwiają dokonanie kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Zamierzonego skutku nie mógł odnieść zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że aby zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej, wskazana wada uzasadnienia musi być na tyle istotna, że może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (zob. wyroki NSA z 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; z 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09; CBSA). Orzeczenie sądu pierwszej instancji nie będzie się poddawało takiej kontroli w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego orzeczenia sądu (zob. wyroki NSA z 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 986/09; z 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13, CBOSA).

Uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku sporządzone zostało w sposób umożliwiający zapoznanie się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, w sposób precyzyjny i jasny przedstawia stan faktyczny sprawy jak również zawiera wszystkie elementy wymienione w tym przepisie. Podkreślić należy, że polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez który nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (zob. wyrok NSA z 26 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z 20 stycznia 2015 r. sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z 12 marca 2015r. sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z18 marca 2015 r. sygn. akt I GSK 1779/13, wyrok NSA z 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt II GSK 1995/16, CBOSA).

Mając na uwadze podane argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a., mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.