Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SAB/Wa 161/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6294 Przejęcie mienia na podstawie umów międzynarodowych
658
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Finansów
Treść wyniku: Zobowiązano ... i stwierdzono, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy: article: art. 149
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Łukasz Trochym WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2020 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] na bezczynność Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w przedmiocie rozpoznania sprawy przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na podstawie międzynarodowej umowy 1. zobowiązuje Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej do rozpoznania wniosku Prezydenta Miasta [...] o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] 7/[...] 1, objętej wykazem hipotecznym [...] [...][...][...]KW nr [...] należącej niegdyś do M. L. - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Ministra Finansów w przedmiocie rozpoznania sprawy prowadzonej pod nr [...], dotyczącej stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], objętej wykazem hipotecznym whl [...], KW nr [...] na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń ﬁnansowych (Dz.U. Nr 12, poz. 65) – dalej zwanej "ustawą" w związku z układem zawartym 16 lipca 1960 r. między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki, a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych. W skardze skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że w postępowaniu prowadzonym przez Ministra Finansów pod nr [...] doszło do bezczynności lub przewlekłego prowadzenia sprawy przez organ; 2) zobowiązanie Ministra Finansów do bezzwłocznego wydania decyzji w sprawie prowadzonej pod nr [...]; 3) stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; 5) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że pismem z [...] sierpnia 2010 r. Minister Finansów zawiadomił o toczącym się postępowaniu o wydanie, w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], objętej wykazem hipotecznym whl [...], KW nr [...], decyzji w trybie art. 2 ustawy. Pismem z [...] grudnia 2011 r. Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] poinformował Ministra Finansów o otrzymanym z Sądu Rejonowego dla [...] zawiadomieniu o wykreśleniu ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Skarżący poinformował również, że jedynym dokumentem, jaki otrzymał w toczącym się postępowaniu było zawiadomienie z [...] sierpnia 2010 r. o jego wszczęciu. Minister Finansów pismem z [...] grudnia 2011 r. poinformował, że przedmiotowe postępowanie znajduje się na etapie ustalania kręgu stron i ich adresów korespondencyjnych oraz pozyskania na drodze dyplomatycznej aktów zgonów osób, co do których istnieją uzasadnione przesłanki, że zmarły. Pismami z [...] października 2019 r. Minister Finansów zawiadomił o toczącym się postępowaniu administracyjnym oraz zawiadomił o wyznaczeniu 31 marca 2020 r. jako nowy termin zakończenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.

Ze wskazanych powyżej dat kolejnych pism Ministra Finansów wynika, że od 21 grudnia 2011 r. do 11 października 2019 r. skarżący nie został powiadomiony o jakichkolwiek czynnościach podjętych w sprawie. Jak z powyższego wynika, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie trwa od 2010 r. Przyczyny, które Minister Finansów podał w zawiadomieniu z [...] października 2019 r. o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia postępowania administracyjnego, jako uzasadnienie niezałatwienia sprawy w terminie wynikającym z przepisów kpa, były znane organowi prowadzącemu postępowanie w dniu doręczenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 320/10, którym to wyrokiem Sąd uchylił uprzednio wydane decyzje Ministra Finansów z [...] kwietnia 2006 r. oraz z [...] marca 2006 r.

Dalej Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...] wskazał, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1), załatwiać sprawy szczególnie skomplikowane nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 kpa). Zgodnie zaś z art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).

W ocenie skarżącego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zwłoka organu w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań), które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Poza tym sprawa ma charakter nieskomplikowany.

Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...] podał, że [...] marca 2020 r., działając na podstawie art. 37 § 1 kpa w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw skierował do Ministra Finansów wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu wskazał, że Minister Finansów wszczął na wniosek Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] postępowanie administracyjne w sprawie zastosowania ustawy w stosunku do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], objętej wykazem hipotecznym lwh [...] KW nr [...] obecnie KW nr [...].

Następnie decyzją z [...] marca 2006 r. organ stwierdził przejście na rzecz Skarbu Państwa prawa własności ww. nieruchomości. Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Finansów decyzją z [...] kwietnia 2006 r. utrzymał w mocy swoją decyzję.

Na skutek skargi A. T. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 listopada 2006 r. sygn. akt IV SA 1189/06 oddalił przedmiotową skargę.

Od powyższego rozstrzygnięcia ww. skarżąca wniosła skargę kasacyjną w wyniku której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 marca 2008 r. sygn. akt I OSK 328/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

W wyniku ponownego rozpoznania przedmiotowej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 4 grudnia 2008 r. sygn. akt IV SA/Wa 802/08 oddalił skargę A. T.

Następnie w wyniku rozpoznania wniesionej przez skarżącą skargi od ww. orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 442/09 uchylił powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przekazując mu sprawę do ponownego rozpoznania.

Wyrokiem z 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 320/10 (prawomocnym od 29 czerwca 2010 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Finansów z [...] kwietnia 2006 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Ministra Finansów z [...] marca 2006 r. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wskazano m.in., że w ponownym postępowaniu organ administracji musi zapewnić wszystkim podmiotom będącym stronami postępowania możliwość wzięcia w nim udziału.

9 marca 2020 r. zostało złożone w przedmiotowej sprawie przez Skarb Państwa - Prezydenta Miasta [...] wezwanie do usunięcia naruszenia prawa (sprawa nr [...]) na które pismem z [...] kwietnia 2020 r. Minister Finansów udzielił odpowiedzi przedstawiając wyczerpujące wyjaśnienia.

6 kwietnia 2020 r. wpłynęła do Ministra Finansów skarga z 30 marca 2020 r. wniesiona przez Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...].

W ocenie Ministra Finansów w sprawie będącej przedmiotem niniejszej skargi nie można mówić o bezczynności organu, ani o przewlekłym prowadzeniu niniejszego postępowania. Z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy spełnione zostaną jednocześnie konieczne przesłanki stanu prawnego i faktycznego, określonego mianem milczenia organu. Pierwsza zawarta jest w określeniu "niezałatwienie sprawy", drugą stanowi upływ terminu podstawowego lub dodatkowego. Według art. 35 § 5 kpa do terminów załatwienia spraw wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa do dokonania określonych czynności, okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. Brak którejkolwiek z wyżej wymienionych przesłanek wyklucza możliwość stwierdzenia milczenia organu.

Zdaniem Ministra Finansów niniejsze postępowanie nie zostało zakończone w terminie przewidzianym w art. 35 kpa z przyczyn obiektywnych, niezależnych od organu, wynikających wprost z okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności jej szczególnie skomplikowanego charakteru. Przedmiotowa sprawa była dwukrotnie rozstrzygana przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak również trzykrotnie orzekał w niej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (linia orzecznicza nie była tu jednolita).

Minister Finansów wskazał, że nie pozostaje bierny w przedmiotowym postępowaniu, lecz realizując wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tj. dążąc do wydania decyzji i zapewnienia wszystkim podmiotom będącym jego stronami możliwości wzięcia w nim udziału pozyskuje za pośrednictwem Konsulatu Generalnego RP w Los Angeles materiał dowodowy (niezbędny do prawidłowego wydania rozstrzygnięcia), o czym Prezydent Miasta [...] był już informowany zawiadomieniami z [...] października 2019 r. oraz z [...] kwietnia 2020 r.

Powyższe działanie Ministra Finansów koreluje z dyspozycją wyrażoną w treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa" i jest jej realizacją.

Dodatkowo Minister wskazał, że ma ograniczone możliwości wykonywania czynności poza granicami kraju, zwłaszcza na terenie USA (tj. kraju niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej) i w tym celu musi korzystać z pomocy polskich placówek dyplomatycznych, a więc z samej istoty rzeczy czynności takie są bardzo czasochłonne.

Organ zwrócił uwagę, że w piśmie z [...] marca 2020 r. (oraz w treści przedmiotowej skargi - zob. str. 3) okresie, tj. od 21 grudnia 2011 r. do 11 października 2019 r. Prezydent Miasta Państwa reprezentujący Skarb Państwa nie uczestniczył czynnie w przedmiotowym postępowaniu. Złożone wezwanie do usunięcia naruszenia prawa było jedynym przejawem aktywnego uczestnictwa niniejszym postępowaniu. Mimo treści art. 7 i art. 77 kpa strona nie jest zwolniona od współudziału w realizacji obowiązków wynikających z tych przepisów.

Minister dodatkowo wskazał, że postępowanie w niniejszej sprawie jest jednym z kilkuset postępowań prowadzonych przez Ministra Finansów w związku z przepisami ustawy. Postępowanie to dotyczy kwestii ważnej społecznie, cechuje się skomplikowanym stanem prawnym i dowodowym, m.in. z uwagi na upływ czasu od wydarzeń do których się odnosi. Nie bez znaczenia pozostaje także to, że w podobnych sprawach kierowane są do Ministra w bardzo dużej liczbie zapytania przez organy ścigania (co ma miejsce również w przedmiotowej sprawie) oraz inne podmioty, co wymusza skierowanie pozostających w jego dyspozycji środków osobowych, także na wykonanie czynności związanych z załatwieniem tych spraw.

Odnosząc się do wniosku skarżącego o stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa Minister wskazał, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań), które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny.

Bezczynność organu będzie miała charakter rażący, gdy odpowiednio brak działania lub poważne opóźnienia w podejmowanych przez organ czynnościach oczywiście pozbawione są jakiegokolwiek racjonalnego usprawiedliwienia. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie to musi być nie tylko niezaprzeczalne, ale i znaczne. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne.

W ocenie Ministra Finansów stan prawny i faktyczny niniejszej sprawy dowodzi, że brak jest przesłanek do stwierdzenia, że bezczynność lub przewlekłość postępowania nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa albowiem na kanwie niniejszej sprawy nie wystąpiła bezczynność, czy przewlekłość postępowania.

Minister zaznaczył, że od 14 marca do 22 maja 2020 r. na podstawie art. 15zzr ust. 1 pkt 1 i ust. 5 ustawy z dnia 20 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach prawnych związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą o COVID-19" w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 bieg przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed sądem lub organem nie rozpoczynał się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Ponadto zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 i 6 ustawy o COVID-19 w ww. okresie bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowoadministracyjnych oraz administracyjnych (z wyjątkami niedotyczącymi przedmiotowej sprawy) nie rozpoczynał się, a rozpoczęty uległ zawieszeniu na ten okres. Czynności dokonane w celu wykonania uprawnienia lub obowiązku w okresie wstrzymania rozpoczęcia albo zawieszenia biegu ww. terminów były skuteczne. Na podstawie art 68 w zw. z art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875) z dniem 23 maja 2020 r. przywrócony został bieg terminów zawieszonych mocą art. 15 zzr i art. 15 zzs ustawy o COVID-19.

W piśmie z 4 sierpnia 2020 r. Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] podtrzymał skargę. W uzasadnieniu podał, że fakt prowadzenia kilkuset tego typu postępowań i otrzymywania licznych zapytań ze strony innych podmiotów nie powinny mieć znaczenia w rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy. Wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zobowiązały organ do ustalenia kręgu stron postępowania, bez innych dodatkowych czynności. Organ w okresie od 21 grudnia 2011 r. do 11 października 2019 r. nie informował skarżącego o trudnościach w ustaleniu stron postępowania. Organ ma zaś większe możliwości, niż skarżący w ustaleniu stron postępowania na terenie USA. Trudności w uzyskaniu zagranicznej dokumentacji nie usprawiedliwia długotrwałość prowadzenia niniejszego postępowania (od 2010 r.). Poza tym organ, zgodnie z art. 36 § 1 kpa, ma obowiązek zawiadomienia stron o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie z podaniem przyczyny zwłoki i ze wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Tymczasem w okresie od 21 grudnia 2011 r. do 11 października 2019 r. tego obowiązku organ nie wykonał względem skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymagało to, czy przedmiotem skargi wniesionej w piśmie z 30 marca 2020 r. jest bezczynność Ministra, czy przewlekłość w prowadzeniu postępowania administracyjnego. Jeżeli chodzi o to zagadnienie Sąd zauważa, że w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że w zakresie wskazanych w piśmie inicjującym postępowanie przed sądem administracyjnym postaci niedziałania organu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ppsa sąd administracyjny nie jest związany kwalifikacją wskazaną przez skarżącego.

Ostateczną decyzję dotyczącą tego, czy w danej sprawie istnieje stan bezczynności organu, czy stan przewlekłości prowadzonego postępowania podejmuje Sąd i daje temu wyraz w wyroku (postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12). Dotyczy to niniejszej sprawy do której mają zastosowanie przepisy kpa, w tym art. 37 kpa (niezawierający definicji bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania), w brzmieniu obowiązującym do 1 czerwca 2017 r. (art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. z 2017 r. poz. 935).

Po zapoznaniu się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie Sąd stwierdził, że w momencie orzekania przez Sąd Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (następca Ministra Finansów, Ministra Finansów Inwestycji i Rozwoju)) był bezczynny w załatwieniu niniejszej sprawy.

Zdaniem Sądu niedziałania Ministra w niniejszej sprawie nie można było zakwalifikować jako przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego bowiem nie wystąpiło tu nagromadzenie takich charakterystycznych elementów stanu przewlekłości jak: podejmowanie czynności dowodowych w znacznych odstępach czasu, wykonywanie czynności pozornych, nieistotnych dla sprawy, prowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie szerszym, niż limituje to przedmiot sprawy.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie niezałatwienie sprawy przez Ministra wiązało się przede wszystkim ze znacznym przekroczeniem terminu dwóch miesięcy na załatwienie sprawy, o którym mowa w art. 35 § 3 kpa. Przy czym elementem dominującym w niezałatwieniu sprawy w terminie było niepodejmowanie przez Ministra jakichkolwiek czynności w sprawie w latach 2012-2018. Był to zatem stan bezczynności Ministra w załatwieniu niniejszej sprawy.

Z akt sprawy wynika, że po uprawomocnieniu się (29 czerwca 2010 r.) wyroku WSA w Warszawie z 15 kwietnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 320/10 Minister w pismach z [...] sierpnia 2010 r. I [...] stycznia 2011 r. skierował do stron postępowania zawiadomienie o toczącym się postępowaniu z wniosku Prezydenta Miasta [...] w sprawie dotyczącej stwierdzenia przejścia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], objętej wykazem hipotecznym whl [...], KW nr [...] na podstawie przepisów ustawy w związku z układem zawartym 16 lipca 1960 r. między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki, a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, dotyczącym roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych. W pismach tych organ pouczył strony o treści art. 73 § 1 i 2 kpa oraz o prawie do wglądu i wypowiedzenia się, co do zgromadzonego materiału dowodowego.

Następnie organ pismem z [...] grudnia 2011 r. poinformował Skarb Państwa - Prezydenta Miasta [...], że przedmiotowe postępowanie znajduje się na etapie ustalania kręgu stron i ich adresów korespondencyjnych oraz pozyskania drogą dyplomatyczną aktów zgonów osób, co do których istnieją przesłanki, że zmarły. Okoliczności te potwierdza, znajdująca się w aktach sprawy, korespondencja mailowa z [...] grudnia 2010 r. I [...] stycznia 2011 r. z przedstawicielem konsulatu polskiego istniejącego na terenie USA.

Następnie dopiero pismem z [...] października 2019 r. Minister skierował do stron postępowania kolejne zawiadomienie informujące o prowadzeniu przez organ przedmiotowego postępowania wraz z pouczeniem o treści art. 40 § 4 i 5, art. 41 kpa oraz o prawie stron do czynnego udziału w postępowaniu, wglądu w akta sprawy, zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Pismem z tej samej daty organ, w trybie art. 36 § 1 kpa, wyznaczył na 31 marca 2020 r. nowy termin załatwienia sprawy motywując to koniecznością zapewnienia wszystkim stronom postępowania udziału w sprawie. Podał, że zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego poprzez pozyskanie za pośrednictwem Konsulatu Generalnego RP w Los Angeles aktu zgonu S. (A.) L./ S. (A.) L. w celu ewentualnego ustanowienia kuratora spadku. Realizując tę czynność organ pismem z [...] października 2019 r. wystąpił w powyższym zakresie do Konsulatu Generalnego RP w Los Angeles.

Po wezwaniu przez Skarb Państwa – Prezydenta Miasta [...] organu do usunięcia naruszenia prawa (pismo z 9 marca 2020 r.) Minister pismem z [...] kwietnia 2020 r. skierował do stron postępowania kolejne zawiadomienie informujące strony postępowania o wyznaczeniu, w trybie art. 36 § 1 kpa, na 30 września 2020 r. nowego terminu załatwienia sprawy motywując to ponownie koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego poprzez pozyskanie za pośrednictwem Konsulatu Generalnego aktu zgonu S. (A.) L./ S. (A.) L.. Pismem z 14 kwietnia 2020 r. Minister udzielił skarżącemu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

Do chwili obecnej wskazana wyżej sprawa administracyjna nie została rozpatrzona. Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby nastąpił skutek wstrzymania biegu terminu na załatwienie sprawy (art. 103 kpa).

Dokonując oceny charakteru występującej w sprawie bezczynności Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność Ministra miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O takiej kwalifikacji występującej w sprawie bezczynności świadczy: 1) znaczne i wieloletnie (ponad 10-letnie) przekroczenie (maksymalnego, dwumiesięcznego) terminu załatwienia sprawy, licząc od sierpnia 2010 r. (kiedy organ dysponował prawomocnym wyrokiem o sygn. akt IV SA/Wa 320/10 i aktami sprawy) do dnia orzekania przez Sąd, 2) brak jakichkolwiek działań w sprawie w okresie od 21 grudnia 2011 r. do 11 października 2019 r., 3) wyznaczanie przez Ministra kolejnych terminów załatwienia sprawy (2-krotnie), które nie zostały dotrzymane.

Jeżeli chodzi o podnoszone przez Ministra okoliczności takie jak: trudności w ustaleniu stron postępowania i ich adresów na terenie USA, konieczność rozpatrywania kilkuset spraw tego rodzaju, wykonywanie wielu czynności w tego rodzaju sprawach na rzecz innych organów, w tym organów ścigania Sąd zwraca uwagę, że - z perspektywy stron postępowania oczekujących na załatwienie sprawy - duża ilość spraw zalegających w organie i związana z tym zwłoka w ich rozpatrywaniu nie jest żadnym argumentem usprawiedliwiającym bezczynność organu. Problemy organizacyjne, techniczne, finansowe, kadrowe z jakimi boryka się organ nie mogą spowodować obejścia jednej z naczelnych zasad kpa, tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w art. 12 § 1 kpa, który stanowi, że organy powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Nie negując skomplikowanego charakteru niniejszej sprawy Sąd zwraca uwagę, że wskazane wyżej argumenty organu nie są w żaden sposób przekonywujące dla stron postępowania. Tego rodzaju argumenty mogą mieć znaczenie w stosunkach wewnętrznych organu, świadczyć, np. o konieczności zmian w liczbie, kompetencjach, strukturze obsady etatowej w danej jednostce organizacyjnej Ministerstwa, czy o potrzebie zmian w organizacji pracy, itd. Zatem w zakresie oceny wystąpienia w niniejszej sprawie stanu bezczynności organu i oceny jej charakteru tego typu argumenty nie mogły być skuteczne. Rola sądu administracyjnego nie polega bowiem na wykonywaniu czynności z zakresu tzw. kontroli zarządczej (art. 68, art. 69 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - Dz. U. z 2019 r. poz. 869 ze zm.). Sąd administracyjny nie jest kompetentny do wyjaśniania, gdzie tkwi problem bezczynności organu, w szczególności czy zwłoka organu wynika z ograniczonych możliwości finansowych, kadrowych Ministerstwa obsługującego organ.

Sąd uznał, że w niniejszej sprawie należało zobowiązać Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej do rozpatrzenia wniosku Prezydenta Miasta [...] w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Taki termin – zdaniem Sądu – to realny czas w ramach którego organ będzie miał możliwość rozpatrzenia sprawy z zakresu przejęcia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Przy ustalaniu terminu na rozpatrzenie niniejszej sprawy Sąd wziął pod uwagę stanowisko Ministra zaprezentowane w odpowiedzi na skargę w zakresie znacznego obciążenia organu tego typu sprawami i trudności w ustaleniu danych dotyczących stron postępowania.

Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120 ppsa orzekł, jak w sentencji. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).