Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1852/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-06-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i orzeczenia organów I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 2
journal: Dz.U. 2016 poz 290
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 22 czerwca 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia del. WSA Izabela Bąk - Marciniak Protokolant sekretarz sądowy Anna Dziosa-Płudowska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2018 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Ś.-C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1125/15 w sprawie ze skargi M. Ś.-C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]; 3. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. Ś.-C. kwotę 1.017 (jeden tysiąc siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1125/15 oddalił skargę M. Ś.-C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. umorzył postępowanie z wniosku M. Ś.-C. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty O. Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Przedsiębiorstwu Budowlanemu "[...]" Sp. z o.o w O. pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych kilkurodzinnych oznaczonych na planie zagospodarowania jako "A" i "B" wraz z garażem podziemnym na działce nr ewid. [...] w O. - wg projektu zamiennego - jako budowa zespołu trzech budynków mieszkalnych kilkurodzinnych w zabudowie szeregowej oznaczonych na planie zagospodarowania jako "A", "B" i "C" wraz z garażem podziemnym na działkach nr [...] w O., zmieniającej decyzję Nr [...] z dnia [...].07.2013 r. Starosty O. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych kilkurodzinnych oznaczonych na planie zagospodarowania jako "A" i "B" wraz z garażem podziemnym na działkach nr [...] w O.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2014r., umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty O. z dnia [...] marca 2014 r., Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Przedsiębiorstwu Budowlanemu [...] Sp. z o.o. z siedzibą w O. pozwolenia na budowę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że w sprawie zasadnicze znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji miało rozważenie kwestii interesu prawnego M. S. – C. i możliwość zainicjowania oraz uczestniczenia przez nią w postępowaniu nadzwyczajnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Starosty O. Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej dla Przedsiębiorstwa Budowlanego "[...]" Sp. z o.o w O. pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych kilkurodzinnych oznaczonych na planie zagospodarowania jako "A" i "B" wraz z garażem podziemnym na działce nr ewid. [...] w O. - wg projektu zamiennego - jako budowa zespołu trzech budynków mieszkalnych kilkurodzinnych w zabudowie szeregowej oznaczonych na planie zagospodarowania jako "A", "B" i "C" wraz z garażem podziemnym na działkach nr ewid. [...] w O., zmieniającej decyzję z dnia [...].07.2013 r. Starosty O. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych kilkurodzinnych oznaczonych na planie zagospodarowania jako "A" i "B" wraz z garażem podziemnym na działkach nr ewid. Nr [...] obr. [...] w O. W sprawie pozwolenia na budowę krąg podmiotów uznanych za stronę ustala się na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, będącego normą szczególną w stosunku do art. 28 kpa. Interes prawny powinien mieć charakter obiektywny, a nie wynikać z subiektywnego przekonania strony o jego naruszeniu, czy woli prowadzenia określonego postępowania. Ponadto, od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż zarówno Wojewoda Mazowiecki, jak i Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w sposób prawidłowy dokonali oceny braku interesu prawnego M. S. – C. i w konsekwencji braku przymiotu strony w postępowaniu nieważnościowym. Ocena ta została dokonana w oparciu o właściwe przepisy dotyczące stron postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę i obszaru oddziaływania inwestycji. Zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Jednocześnie, stosownie do art. 3 pkt 20 tej ustawy przez obszar oddziaływania terenu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. Przedmiotem kwestionowanej inwestycji jest budowa zespołu trzech budynków mieszkalnych kilkurodzinnych wraz z garażem podziemnym oraz placu zabaw, utwardzonego miejsca dla pojemników na śmieci, dwóch miejsc postojowych dla niepełnosprawnych na działkach nr Ew. [...] w O.. W toku niniejszego postępowania organy ustaliły, że obszar oddziaływania wznoszonych budynków obejmuje jedynie działki, na której realizowana ma być inwestycja, a zatem nie obejmuje nieruchomości będącej własnością skarżącej. Z projektu zagospodarowania terenu wynika, że budynki A i C o wysokości 16,39 m zostały zaprojektowane w odległości 6 m od granicy działki nr ew. [...] i 9 m od granicy działki [...]. Natomiast budynek B o wysokości 15,35 m, zaplanowano w odległości ok. 12 m od granicy działki [...]. Plac zabaw, utwardzone miejsce dla pojemników na śmieci, dwa miejsca postojowe zostały zaś usytuowane w znacznie większej odległości od granicy działek skarżącej wynoszącej, co najmniej 22,5 m. Odległość projektowanych budynków od istniejącego na działce nr [...] budynku mieszkalnego wynosi w najbardziej zbliżonych punktach ok. 22,5 m. Zdaniem Sądu usytuowanie spornych budynków i innych obiektów, jak również zakres planowanych prac, organ zasadnie stwierdził, że inwestycja nie ogranicza zagospodarowania działek skarżącej nr ew. [...]. W szczególności ewentualne ograniczenie nie wynika z przepisu § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. Nr 75 poz. 690 z późn. zm.), zgodnie z którym jeżeli z innych przepisów określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, z § 13 ww. rozporządzenia dotyczącego zapewnienia naturalnego oświetlenia. Nie wynika również z § 19 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia stanowiącego, że odległość wydzielonych miejsc postojowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynku mieszkalnym nie może być mniejsza niż 7 m - w przypadku do 4 stanowisk włącznie, ani z § 19 ust 2 pkt 1 ww. rozporządzenia stanowiącego, że odległość wydzielonych miejsc od granicy działki budowlanej nie może być mniejsza niż 3 m - w przypadku do 4 stanowisk włącznie, z § 23 ust. 1 zd. 1 ww. rozporządzenia w myśl którego odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe powinna wynosić co najmniej 10 m od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz co najmniej 3 m od granicy z sąsiednią działką. Nadto z § 29 zakazującego dokonywania zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości, z § 40 ust. 3 ww. rozporządzenia zgodnie z którym odległość placów zabaw od okien pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi powinna wynosić co najmniej 10 m. Ewentualne ograniczenie w zagospodarowaniu działek nr ew. [...] w O. nie wynikają także z przepisów obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania terenu "Samorządowa" zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta O. z dnia [...] lipca 2000r., XXII/221/2000 (Dz. Urz. Woj. Maz. z dnia 28 sierpnia 2001 r., Nr 177, poz. 2852). W związku z tym, nawet pewne oczywiste uciążliwości związane z powstającymi budynkami np. w postaci zwiększonego hałasu lub zwiększonego natężenia ruchu samochodowego nie można utożsamiać z oceną obszaru oddziaływania realizowanych obiektów na tereny sąsiadujące, w rozumieniu cytowanych przepisów.

Zdaniem Sądu I instancji, nie ulega wątpliwości, że organ prowadzący postępowanie dotyczące pozwolenia na budowę musi uwzględniać sprzeczne interesy, z jednej strony inwestora, z drugiej zaś osób, których prawa mogą zostać poprzez realizację inwestycji naruszone. Czym innym jednak jest interes prawny, którego granice zakreślają powołane wyżej przepisy Prawa budowlanego, a czym innym oczekiwania obywateli dotyczące prowadzenia polityki planowania przestrzennego. Podkreślenia wymaga, że praktycznie każda inwestycja powoduje uciążliwości i utrudnienia dla najbliższych sąsiadów, co nie jest równoznaczne z przyznaniem tym osobom przymiotu strony zainteresowanej w administracyjnym rozstrzygnięciu dopuszczalności realizacji określonej inwestycji. Argumenty podnoszone przez skarżącą należy rozpatrywać w kontekście przedstawionego wyżej interesu faktycznego wiążącego się z uciążliwościami wynikającymi z użytkowania nowego osiedla mieszkaniowego. Interes faktyczny, pomimo, iż istotny dla zainteresowanych nie daje podstaw do uznania za stronę postępowania zarówno w świetle art. 28 kpa i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że decyzja została dokonana w oparciu o właściwe przepisy dotyczące stron postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę i obszaru oddziaływania inwestycji. Prowadzenie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, jakkolwiek odrębnego nie zmienia zasadniczego przedmiotu, jakim jest udzielenie pozwolenia na budowę, w związku z czym krąg podmiotów uznanych za stronę powinien być ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej o braku znaczenia zachowania przez kwestionowaną inwestycję, przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Czym innym jest bowiem ewentualny negatywny wpływ związany z zagęszczeniem zabudowy w bezpośrednim sąsiedztwie, a czym innym możliwość uczestnictwa na prawach strony w postępowaniu budowlanym, ze względu na realne ograniczenie w możliwości zagospodarowania własnej działki skarżącej - w świetle przepisów Prawa budowlanego. Takiego ograniczenia organy słusznie nie stwierdziły i nie wynika ono z materiału dowodowego. Ponadto niezasadne były zarzuty M. S. – C. dotyczące naruszenia zasad postępowania administracyjnego oraz braku właściwego uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, GINB prawidłowo i wyczerpująco rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Natomiast wadliwości w zakresie doręczenia korespondencji skarżącej zamiast jej pełnomocnikowi, oraz naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. przez brak możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji końcowej - nie miały żadnego wpływu na zakres dochodzenia praw i obrony swoich interesów przez skarżącą. Uwzględnienie twierdzeń skarżącej, oznaczałoby że zawsze gdy bezpośredni sąsiad kwestionuje zgodność planowanej inwestycji z planem miejscowym zagospodarowania przestrzennego (oraz analogicznie z decyzją o warunkach zabudowy) - będzie mu przysługiwał status strony w postępowaniu budowlanym, bez względu na to czy podnoszone zarzuty braku spełnienia wymagań planu miejscowego, powodują naruszenie interesu prawnego, polegającego na ograniczeniach w zagospodarowaniu własnej nieruchomości. To z kolei, stałoby w oczywistej sprzeczności z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. art. 151 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

M. Ś.-C. wniosła skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. na podstawie art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. art. 28 ust. 2, art. 3 pkt. 20 oraz art. 5 ust. 1 pkt. 9 ustawy z dnia 1 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290) przez:

a) jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżącej, jako właścicielce działki sąsiadującej z działką inwestora, nie przysługuje przymiot strony, pomimo, że inwestycja oddziałuje na nieruchomości sąsiednie z uwagi na jej parametry oraz sprzeczność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego,

b) jego błędną wykładnię i przyjęcie, że z uwagi na fakt, iż planowana inwestycja zgodna jest z § 12 ust. 1 pkt. 1, § 13, § 19 ust. 2 pkt. 1, § 23 ust. 1 zd. 1, § 29 i § 40 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015r. poz. 1422 - dalej zwane rozporządzeniem), tj. spełnia zachowanie minimalnych odległości od działki sąsiedniej, Skarżąca nie ma przymiotu strony, bo nie można przyjąć, by jej działka znajdowała się w obszarze oddziaływania, podczas gdy, samo zachowanie wymaganych rozporządzeniem odległości, czyli warunków technicznych w zakresie sytuowania budynków, nie oznacza jeszcze, że Skarżąca nie posiada interesu prawnego, a w konsekwencji nie może być uznana za stronę postępowania.

2. art. 3 pkt. 20 pr. bud. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że "obszar oddziaływania wznoszonych budynków obejmuje jedynie działki, na której realizowana ma być inwestycja, a zatem nie obejmuje nieruchomości będącej własnością skarżącej', podczas gdy zgodnie z powołanym przepisem za obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu, co oznacza, że już z definicji wynika, że obszar oddziaływania nie może się ograniczać wyłącznie do terenu inwestycji, a także:

II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ ma wynik sprawy, tj.:

1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd do zarzutów i okoliczności podniesionych w skardze dotyczących:

a) naruszenia przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej GINB) art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) poprzez uniemożliwienie Skarżącej wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji, które to naruszenie miało wpływ na wynik postępowania,

b) naruszenia przez GINB art. 40 § 2 k.p.a. poprzez jego pominięcie i doręczenie decyzji bezpośrednio skarżącej zamiast ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi,

c) naruszenia przez GINB art. 28 ust. 2, w zw. z art. 3 pkt. 20, w zw. z art. 35 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409) w zw. z § 1 ust. 3, § 3 ust. 4, § 6 ust. 2.2, § 6 ust. 3, § 6 ust. 4, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu "Samorządowa" (Dziennik Województwa Mazowieckiego z 2001 r. nr 177, poz. 2852) w zw. z § 18 i § 210 rozporządzenia poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie jest legitymowana do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty O. gdyż nie legitymuje się przymiotem strony w postępowaniu zakończonym ww. decyzjami bowiem nie doszło do naruszenia jej interesu prawnego, podczas gdy naruszenie interesu prawnego skarżącej jest oczywiste i wynika z naruszenia przez Starostę O. ww. przepisów prawa w związku z wydaniem pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji.

które to naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. doprowadziło do niemożności jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia i uniemożliwia Skarżącej poznanie motywów i przesłanek, którymi kierował się Sąd wydając zaskarżony wyrok.

2. art. 141 ust. 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie w uzasadnieniu wyroku, w części dotyczącej zwięzłego opisu stanu faktycznego i zarzutów skargi, stanowiska, które nie było przedstawione w żadnej z wydanych w sprawie decyzji, jak też nie było zawarte w skardze, co znacząco utrudnia prześledzenie toku rozumowania Sądu I instancji i jest mylące dla Skarżącej, bowiem skoro w istocie jest to ocena Sądu stanowiąca wyjaśnienie rozstrzygnięcia winna zostać zawarta w dalszej części wyroku, bo to nie Skarżąca ma się domyślać czy dany fragment uzasadnienia stanowi własne stanowisko Sądu w sprawie, czy jest zwięzłym przedstawieniem stanu sprawy,

3. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie oraz art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a. przez jego niezastosowanie w zw. z art. 3 p.p.s.a. w zw. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) w zw z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt. 20 pr. bud. polegające na oddaleniu skargi zamiast jej uwzględnieniu w sytuacji, gdy decyzja GINB narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, poprzez niezasadne umorzenie postępowania, w sytuacji gdy nie zachodziła jego bezprzedmiotowość, a wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty O. z dnia [...] marca 2014 r. oraz z dnia [...] marca 2014 r. oraz z dnia [...] lipca 2013 r. pochodził od podmiotu uprawnionego, co obligowało organy do rozpoznania wszelkich zarzutów merytorycznie.

Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku, ropzpoznanie skargi i uchylenie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2015 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzjji Wojewody Mazowieckiego z [...] grudnia 2014 r. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postęowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane jest zasadny. Według art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Tak wyznaczony zakres przyznania jednostce statusu strony ma zastosowanie też w nadzwyczajnych trybach postępowania, w których jednostce pozbawionej obrony interesu prawnego w postępowaniu zwykłym przysługuje prawo do żądania udzielenia obrony w tych trybach. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może żądać zatem również strona, która została pozbawiona udziału w postępowaniu zwykłym. Prawo to zatem przysługuje jednostce, która spełnia wyznaczone w art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane przesłanki. Przesłankami tymi jest: - po pierwsze jednostka domagająca się przyznania statusu strony w sprawie pozwolenia na budowę jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości; - po drugie, nieruchomość ta znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu. W sprawie poza sporem jest spełnienie przez skarżącą pierwszej przesłanki. W ocenie organów orzekających w pierwszej i drugiej instancji nie jest spełniona druga przesłanka – nieruchomość skarżącej nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu. Stanowisko to ocenił Sąd w zaskarżonym wyroku jako zgodne z przepisami prawa.

Ocena Sądu jest wadliwa i to zarówno przez błędną wykładnię art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, ale też przez naruszenie przepisów postępowania. Nie można podzielić oceny Sądu co do zakresu przepisów, które są podstawą do wyprowadzenia spełnienia drugiej przesłanki. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że do przepisów odrębnych, w rozumieniu art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane należą nie tylko przepisy rozporządzenia określającego warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ale także przepisy z zakresu ochrony środowiska, zagospodarowania przestrzennego oraz przepisy prawa cywilnego w zakresie ochrony prawa własności. Artykuł 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane wprost uzależnia legalność projektowania i budowy obiektu budowlanego od poszanowania, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Interes prawny dający podstawę do przyznania jednostce statusu strony w sprawie pozwolenia na budowę wynika nie tylko z norm materialnego prawa administracyjnego, ale też z norm prawa cywilnego, do której norma prawa administracyjnego wprost odsyła. Jeżeli art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w pierwszej przesłance stanowi o prawie własności nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania obiekty to podstawą do wyprowadzenia interesu prawnego stanowią przepisy art. 140 kodeksy cywilnego określające treść prawa własności oraz art. 144 kodeksu cywilnego przewidujące ochronę nieruchomości sąsiednich przed immisjami (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 910/16).

Spełnienie drugiej przesłanki uzależnione jest od ustalenia stanu faktycznego. Pozornie przez wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności podjęto czynności ustalenia stanu faktycznego. Pozornie bo przytoczono wielkość, przeznaczenie obiektu, sposób zagospodarowania terenu znajdującego się wokół projektowanej inwestycji nie daje przy takiego rodzaju inwestycji ustaleń co do wpływu na nieruchomości skarżącej.

Przytoczenie odległości od nieruchomości skarżącej planowanej inwestycji, wysokość obiektów w całkowitym oderwaniu od ustalenia oddziaływania tej inwestycji na nieruchomość skarżącej jest nie do przyjęcia jako ustalenie stanu faktycznego obszaru oddziaływania obiektu na nieruchomości skarżącej. W procesie wyznaczenia obszaru oddziaływania obiektu nie można odstąpić od ustaleń odnoszących się do sposobu zagospodarowania terenu otaczającego działkę inwestora, przede wszystkim nieruchomości bezpośrednio graniczących z działką inwestora. Ma to znaczenie przy takim zakresie inwestycji jakiej dotyczy sprawa.

Nie można podzielić stanowiska Sądu aprobującego brak jakiegokolwiek znaczenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Potrzeba ochrony interesu prawnego związanego z prawem własności, w kontekście ustaleń planu miejscowego przesądza o interesie prawnym właściciela nieruchomości. Stanowisko przeciwne jest nie do zaakceptowania z uwagi na to, że jest stanowiskiem wbrew regulacji ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która w art. 6 ust. 1 wprost stanowi, że "Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości nieruchomości". Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podzielił stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 602/15 "(...) że właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości powinien mieć możliwość udziału w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę obiektu budowlanego na sąsiedniej nieruchomości z uwagi na potrzebę ochrony jego interesu prawnego związanego z prawem własności (użytkowaniem wieczystym), w kontekście ustaleń planu miejscowego, mających wpływ na zakres wykonywania tego prawa. Skoro właściciel nieruchomości może brać udział w postępowaniu, które prowadzi do uchwalenia planu miejscowego, to również powinien mieć możliwość brania udziału w postępowaniu, które polega na zastosowaniu tego planu miejscowego, czyli w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Inaczej przewidziana w art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym możliwość ochrony jego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych będzie niepełna".

W sprawie nie ustalono interesu pranego skarżącej w stanie faktycznym sprawy. Powołanie poszczególnych paragrafów rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie nie stanowi ustalenia stanu faktycznego, który przesądza o braku interesu skarżącej, a tym samym nie dał podstawy do zastosowania art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zasadny jest zarzut naruszenia art. 141 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nie można uznać za spełnienie wymogu sporządzenia, zgodnego z przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisania znaczenia fragmentu uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Nie stanowi to oceny prawidłowego ustalenia stanu faktycznego na podstawie akt sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest przeniesieniem uzasadnienia zaskarżonej decyzji i to przeniesieniem dosłownym. Przesądza to o zasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 188 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 200 i art. 203 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach postępowania sądowego.