Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 201/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-07-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Pinkowski, Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2007 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia oraz odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku od środków transportowych oddala skargę


UZASADNIENIE

III SA/Wa 201/07

UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W utrzymało w mocy decyzję

Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2006 r., znak [...], odmawiającą T. M. umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami oraz rozłożenia tej zaległości na raty

Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], Prezydent W. określił T. M. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czterech środków transportowych, za różne okresy, w łącznej kwocie [...] zł.

Pismem z dnia 12 grudnia 2005 r. T. M. wystąpił do tego organu z wnioskiem o rozłożenie zaległości z tego tytułu na 12 rat i umorzenie odsetek. Wniosek uzasadnił reorganizacją swojej firmy, koniecznymi inwestycjami oraz przejściowymi trudnościami na rynku przewozów [...]. Jednocześnie zobowiązał się do bieżącego regulowania podatku począwszy od 2006 r.

Pismem z dnia 7 marca 2006 r., po zapoznaniu się z aktami sprawy w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej, podatnik złożył wniosek o umorzenie podatku od środków transportowych za wymienione pojazdy. W uzasadnieniu wskazał, że z działalności firmy utrzymuje siebie i swoją rodzinę, a z zysków, które przynosi firma nie jest w stanie pokryć zaległych podatków bez uszczerbku dla bieżącej działalności przedsiębiorstwa. Ponadto wyjaśnił, że nie opłacał podatków za te pojazdy, gdyż był pewien, że wykupienie dla nich winiet jest równoznaczne z zapłaceniem podatku, a Dyrektywa Parlamentu Europejskiego z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie pobierania opłat za użytkowanie niektórych typów infrastruktury przez pojazdy ciężarowe, zabraniała pobierania podwójnych podatków.

Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą T. M. umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami oraz rozłożenia tej zaległości na raty, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. powołało się na art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. nr 121, poz. 844), zgodnie z którym obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych.

Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 26 § 2 ustawy z dn. 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy .- Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.. U. Nr 143, poz. 1199), do dnia 1 maja 2007 r. wobec podatników prowadzących działalność gospodarczą w sektorze transportu, w zakresie tej działalności nie stosuje się art. 67a Ordynacji podatkowej, a wnioski o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych podlegają rozpatrzeniu odpowiednio na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 67 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2005 r. Nie ma to jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia, ponieważ warunki udzielenia tych ulg i ich uznaniowy charakter były analogiczne.

Organ wyjaśnił, że umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub rozłożenie na raty mogło i może nastąpić w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika tub ważnym interesem publicznym.

Uznaniowy charakter takich decyzji oznacza, że od woli organu podatkowego, którym w tym wypadku jest Prezydent W., zależy czy zaległość podatkowa lub odsetki za zwłokę zostaną umorzone w całości lub w części. Uprawnienie organu administracji do wydania decyzji uznaniowej nie zwalnia go jednak z obowiązku przeprowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie, czy w rozpatrywanej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku podatnika w całości lub w części - zgodnie z ogólną zasadą poszanowania egzystencji podatnika, a w szczególności czy w przedmiotowej sprawie wystąpił tzw. "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny" uzasadniający umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę. O przesłance "uzasadnionego ważnego interesu" można mówić np. w razie znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika, spowodowanych zdarzeniem losowym (powódź, pożar, kradzież lub inne zdarzenie uznane za wyjątkowe). Z "ważnym interesem" możemy mieć do czynienia również wówczas, gdy podatnik znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, której nie mógł przewidzieć lub której nie mógł zapobiec. Natomiast przez pojęcie "interes publiczny" należy rozumieć pewną potrzebę (dobro), której zaspokajanie powinno służyć zbiorowości lokalnej (mieszkańcom miasta) lub całemu społeczeństwu. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy należy wnosić, że w przypadku T. M. w ostatnim czasie nie wystąpiły okoliczności, które można byłoby określić jako "ważny interes podatnika" ani też nie występują przesłanki o charakterze "interesu publicznego". Ponadto, jedną z podstawowych zasad systemu podatkowego jest zasada powszechności i równości opodatkowania, co oznacza, że podatek powinien spoczywać na wszystkich. Natomiast przepisy dotyczące ulg podatkowych i zwolnienia mają mieć charakter wyjątkowy w stosunku do obowiązujących przepisów.

Organ odwoławczy powołał się na ustalenia organu I instancji dotyczące sytuacji materialnej dłużnika, który nadal prowadzi działalność gospodarczą polegającą na świadczeniu usług [...]. Z tytułu tej działalności do października 2005 r. podatnik uzyskał przychód w wysokości [...] zł. osiągając dochód w wysokości [...] zł., natomiast w 2004 r. wnioskodawca osiągnął przychód w wysokości [...] zł., co dało dochód w wysokości [...] zł. Na utrzymaniu podatnika pozostaje żona i córka. Stałym kosztem, jaki ponosi wnioskodawca miesięcznie, jest czynsz za mieszkanie w wysokości 520 zł.

Podkreślono również, że na dzień wydania decyzji organu I instancji podatnik miał nową zaległość z tytułu nieopłaconej pierwszej raty podatku od środków transportowych za 2006 r., co świadczy o uporczywym uchylaniu się przez stronę od regulowania podatku. W dalszej części uzasadnienia organ powołał się również na orzecznictwo sądów administracyjnych.

Ustosunkowując się do załączonego do akt sprawy pełnomocnictwa udzielonego przez podatnika S. J., organ wyjaśnił, że pełnomocnictwo to nie podaje adresu pełnomocnika, ponadto upoważnia go jedynie do reprezentowania mocodawcy przed Prezydentem W. Ponieważ odwołanie oraz inne pisma procesowe składał T. M. osobiście, dlatego też skład orzekający SKO w W. uznał, że doręczenie decyzji stronie było skuteczne.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez T. M., który wniósł o zmianę decyzji Prezydenta W. w ten sposób, aby umorzyć zaległość podatkową lub jej spłatę rozłożyć na raty.

Zaskarżonej decyzji zarzucił błędne rozstrzygnięcie co do meritum sprawy. Zdaniem skarżącego ustawa nie precyzuje co należy rozumieć pod pojęciem "ważnego interesu podatnika", czy też "ważnego interesu publicznego". W tej sytuacji pojęcia te należy rozumieć w znaczeniu potocznym, a nie w znaczeniu określonym przez organ podatkowy. Przy czym określenia "ważny interes podatnika" nie należy mylić z określeniem "ważny interes publiczny", a w tym wypadku trudna sytuacja finansowa podatnika jest z obiektywnego punktu widzenia podatnika "jego ważnym interesem".

Skarżący zarzucił, że organ podatkowy najpierw bezpodstawnie zawyża dochody podatnika i stwierdza, że jego sytuacja jest dobra, przez co nie zasługuje on na pomoc, zaś po wykazaniu błędu - stwierdza, że podatnik na pomoc nie zasługuje, gdyż jego sytuacja jest zbyt zła. Można więc wywnioskować, że pomoc jest udzielana podmiotom znajdującym się w lepszej sytuacji finansowej, a tym w gorszej nie.

Zdaniem skarżącego organ powinien wskazać czy w podobnych przypadkach udzielał podatnikom decyzji pozytywnych, czy też nie. Wtedy dopiero można mówić o równości traktowania podmiotów, a nie o działaniu wybiórczym i tendencyjnym.

Ponadto w uzasadnieniu decyzji brak jest odniesienia do poruszonej przez podatnika kwestii podwójnego opodatkowania środków transportu, co jest sprzeczne z unijną dyrektywą, oraz do kwestii przyczynienia się organu podatkowego (władz miasta) do pogorszenia sytuacji materialnej skarżącego przez bezprawną zmianę numeracji ulicy przy której znalazła się jego siedziba, co doprowadziło do strat w związku z nie dotarciem do podatnika zagranicznej korespondencji kierowanej na jego poprzedni adres.

Skarżący podkreślił, że prawo unijne jako prawo wyższej rangi, działa w Polsce bezpośrednio w przypadku jego sprzeczności z prawem polskim. Dlatego też pozostawienie bez rozpoznania podniesionej przez podatnika kwestii zgodności prawa polskiego z unijną dyrektywą, która zakazuje podwójnego opodatkowywania środków transportu, jest poważnym naruszeniem prawa i stanowi podstawę do zwrócenia się przez podatnika o ochronę do Trybunału w Strasbourgu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest bezzasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Przede wszystkim podkreślić należy, że przedmiotem niniejszej sprawy jest wyłącznie kwestia udzielenia ulgi podatkowej. Zatem w tym postępowaniu nie jest możliwa weryfikacja decyzji wymiarowej z dnia [...] listopada 2005 r., również poprzez ustosunkowanie się do zarzutów jej sprzeczności z prawem unijnym i podwójnego opodatkowania.

W niniejszej sprawie do rozpoznania wniosków skarżącego miał zastosowanie art. 67 Ordynacji podatkowej, z przyczyn wskazanych w art. 26 § 2 ustawy z dn. 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy .- Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych ustaw, co prawidłowo wyjaśnił organ w zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Wymienione w tym przepisie ulgi stosowane są jednak wyjątkowo, bowiem stanowią odstępstwo od zasady akceptowanej zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym, że zobowiązania podatkowe określone ustawami mają charakter powszechny.

W prawie podatkowym odsetki znacznie przewyższają odsetki ustawowe, pełniąc rolę gwarancyjną i represyjną, gdyż w ten sposób wymuszają terminowe regulowanie zobowiązań podatkowych. Z takim uregulowaniem musi liczyć się podatnik.

Decyzja w sprawie przyznania ulgi jest decyzją uznaniową, z której istoty wynika pozostawienie organowi swobody wyboru określonego rozwiązania, co oczywiście musi być odpowiednio uzasadnione. Uznanie administracyjne sprowadza się do tego, że organ podatkowy jest zobligowany do ustalenia czy w danej sprawie mają miejsce przesłanki uzasadniające przyznanie ulgi. Musi zatem wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne po to, aby na tej podstawie stwierdzić czy występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Ustalenie istnienia tych przesłanek nie wiąże organu podatkowego w tym sensie, że nie musi on podjąć korzystnej dla podatnika decyzji. Może bowiem - w ramach swojego uznania - zadecydować o odmowie przyznania ulgi, nawet wówczas, gdy istnieje np. "ważny interes podatnika". Decyzja taka wymaga jednak stosownego uzasadnienia. W literaturze i orzecznictwie sądowym wskazuje się, że uznanie administracyjne wyraża się nie w swobodzie oceny istnienia przesłanek do przyznania ulgi w danym stanie faktycznym, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet w sytuacji ich istnienia.

Negatywne rozstrzygnięcie, szczególnie podjęte w ramach uznania administracyjnego, powinno być jednak szczególnie przekonywująco, wyczerpująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku decyzji uznaniowej organ podatkowy zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania.

Uznaniowość decyzji w sprawie ulgi oznacza w zasadzie, że Sąd nie ma uprawnień do jej merytorycznej kontroli. Kontrola sądu obejmuje bowiem wyłącznie badanie prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organy oraz badanie formalnej poprawności decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 9 listopada 2005, III SA/Wa 1264/05 M. Podat. 2005/12/4). Inaczej mówiąc Sąd ocenia, czy organ prawidłowo ustalił przesłanki do zastosowania ulgi, bądź jej odmowy i czy jego stanowisko mieści się w granicach uznania administracyjnego. Jest to bowiem zagadnienie natury słusznościowej, które pozostaje poza zakresem kontroli sądowej. Sąd administracyjny bada jedynie zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego też względu kontrola sądowa zmierza wyłącznie do ustalenia czy na podstawie określonych przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2006, s. 505).

W niniejszej sprawie organ nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek warunkujących ulgę. Natomiast trudna sytuacja, w jakiej znalazł się zobowiązany, nie stanowi wystarczającej podstawy do uwzględnienia jego wniosków. Takie stanowisko organu nie zawiera wady dającej podstawę do wzruszenia zaskarżonej decyzji.

O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o udzieleniu ulgi. Nie można go jednak utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika (S. Babiarz i in. Ordynacja podatkowa Komentarz, Warszawa 2004, s. 253). "Ważny interes podatnika" to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to więc utrata możliwości zarobkowania, czy losowa utrata majątku. (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, niepubl.).

Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby sytuacja skarżącego miała podobny charakter. Podkreślić należy bowiem, że reorganizacja firmy skarżącego, konieczność dokonania pewnych inwestycji, a także przejściowe trudności na rynku przewozów [...] są wystarczającą przesłanką do udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Nie jest taką podstawą również nieświadomość skarżącego w zakresie ciążącego na nim obowiązku podatkowego. Natomiast argumenty dotyczące bezzasadności wymiaru podatku dokonanego decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., z powodu jej niezgodności z prawem unijnym, nie mogą być rozpoznane w niniejszym postępowaniu, którego przedmiot dotyczy wyłącznie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych.

Nie jest możliwe również, aby Sąd skontrolował rozpatrzenie wniosku skarżącego pod kątem innych podobnych przypadków, w których ulga została udzielona, bowiem nie należy do przedmiotu rozpoznawanej sprawy.

Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby skarżący aktualnie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, czy był człowiekiem niezdolnym do pracy z powodu jakiejś przeszkody nie do pokonania – na przykład utraty zdrowia. Skarżący osiąga dochód, który w jego przekonaniu może być niewystarczający do życia na określonym poziomie, nie jest to jednak podstawa do uwolnienia go od ciążącego na nim obowiązku podatkowego.

Rozpoznając wniosek o udzielenie ulgi organ obowiązany jest nie tylko do ustalania, czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 67 § 1 (ważny interes podatnika lub interes publiczny), lecz także obowiązany jest do wyważenia interesu społecznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 8 października 2002 r., SA/Wr 1458/01, POP 2004, z. 3, poz. 59). Organ podatkowy musi mieć bowiem na uwadze również i to, że między innymi względy społeczne wymagają, aby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2001, I SA/Ka 577/00, niepubl.).

Wyjątkowy charakter ulgi podatkowej oznacza, że nie można z tej instytucji czynić środka prowadzącego generalnie do zwolnienia od zapłaty podatku. Jeśli nawet istnieje sytuacja wskazująca na ważny interes podatnika uzasadniający zaniechanie poboru podatku, to organ może, ale nie musi wyrazić na to zgodę (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2000 r., I SA/Wr 1000/98, niepubl.).

Podejmując decyzję na podstawie art. 67 § l Ordynacji podatkowej organ podatkowy obowiązany jest do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych, aby stwierdzić, czy w danym przypadku ważny interes podatnika mógłby uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ dokonał takich ustaleń i ustosunkował się do sytuacji finansowej podatnika wynikającej zeznań i deklaracji podatkowych. Na podstawie tego organ wykazał, że w roku poprzedzającym wydanie decyzji (2005) skarżący uzyskał dochód w wysokości [...] zł., natomiast w 2004 r. dochód w wysokości [...] zł. Na utrzymaniu podatnika pozostaje żona i córka. Z zapłatą należności wobec budżetu państwa powinien mu pomóc ponadto zaciągnięty kredyt.

W tej sytuacji należy stwierdzić, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo, a wydana decyzja mieści się w granicach uznania administracyjnego organu.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – Sąd orzekł jak w sentencji.