Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 1438/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-03-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne: Kombatanci
Skarżony organ: Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 2 ust. 1, art. 3
journal: Dz.U. 2021 poz 1255
law: Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk (spr.),, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Zemlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2022 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie (zwany dalej "organem") utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. nr [...], odmawiającą J. P. (zwanemu dalej "stroną" lub "skarżącym") potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 5 w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1255), dalej zwanej w skrócie "ustawą".

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z dnia 12 marca 2021 r. skarżący zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej.

We wniosku wskazał, że rozwoził ulotki, które przywoził S. B. z "A." z K., przy czym ulotki rozwoził po wsiach gminy S., I. i L. Wskazał też, że był kontrolowany przez Milicję, były kierowane wobec niego ostre ostrzeżenia i "zapisywanie w ich papierach". Najgorsze zaś było wezwanie na Komendę Wojewódzką w C. we [...] r., gdyż w trakcie przesłuchania skarżącemu grożono i torturowano go przez 3 godziny, co spowodowało u skarżącego migotanie przedsionków serca. Schorzenie to wymaga od tego czasu leczenia.

Pismem z [...] r. organ wezwał skarżącego do wystąpienia w terminie 21 dni do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy. Do czasu zaś przedstawienia tej decyzji organ zawiesił postępowanie.

W dniu [...] r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydał decyzję nr [...], w której stwierdził, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa i w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez niego lub przy jego udziale, w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Po doręczeniu tego postanowienia organowi postanowieniem z dnia [...] r. organ ten podjął zawieszone postępowanie.

Pismem z tej samej daty skarżący został wezwany do wskazania, z jakiego tytułu ubiega się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oraz o nadesłanie wszelkich dowodów (oświadczeń świadków, dokumentów prywatnych lub urzędowych) potwierdzających spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub 3 ustawy. Jednocześnie organ zwrócił się do Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o przekazanie informacji, na podstawie art. 5 ustawy, o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących skarżącego oraz o przekazanie ich uwierzytelnionej kopii.

Pismem z dnia [...] r. IPN poinformował, że w wyniku szczegółowej kwerendy dotyczącej osoby skarżącego w zasobach Instytutu nie odnaleziono dokumentów spełniających wymogi z art. 2 lub 3 ustawy.

Natomiast skarżący w piśmie z dnia 8 lipca 2021 r. wyraził przekonanie, że był osobą represjonowaną, gdyż od dawna był wzywany do Komisariatu Milicji w S., następnie do Komendy Powiatowej we W. oraz Komendy Rejonowej w K. Z pisma wynika, że miało to związek z jego rozmowami z rolnikami na temat sytuacji politycznej, przy czym skarżący miał ułatwione kontakty z rolnikami, gdyż pracował w "B." K. jako [...], nadzorował [...] i przez to spotykał się z rolnikami prawie codziennie przy wykonywaniu różnych prac. Skarżący zaakcentował swój wkład w wynik wyborów z 4 czerwca 1989 r., wskazując, że został za to doceniony, a tego wyrazem był wybór na radnego, a następnie na Przewodniczącego Rady Miasta i Gminy S. Skarżący wskazał jednocześnie, że świadkowie, z którymi organizował koła i związki "Solidarność" już nie żyją.

Pismem z dnia [...] r. organ zawiadomił skarżącego o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, informując jednocześnie o uprawnieniach strony wynikających z art. 10 § 1 k.p.a. W związku z tym skarżący wystosował dodatkowe pismo, akcentując ponownie, że osoby, z którymi organizował spotkania i zakładanie "Solidarności" już nie żyją.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu decyzji organ odnotował treść wniosku skarżącego, w którym wskazał, że w okresie PRL zajmował się kolportażem prasy podziemnej oraz współpracą w ramach działalności opozycyjnej ze strukturami KOR-u. Jednocześnie organ zaakcentował, że strona nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów odnoszących się do działalności opozycyjnej bądź doznanych represji. Ponadto kwerendy przeprowadzone przez IPN zakończyły się wynikiem negatywny. Organ wystąpił również do samego skarżącego o nadesłanie dowodów, potwierdzających spełnienie przesłanek ustawowych, jednak nie nadesłał on żadnych dokumentów w tym zakresie.

Skarżący nie zgodził z powyższą decyzją organu i wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten nie przyniósł jednak oczekiwanego przez skarżącego skutku, gdyż zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] r. organ utrzymał w mocy odmowną dla skarżącego decyzję własną z dnia [...] r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie podjęte w następstwie rozpatrzenia wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy organ przytoczył treść art. 5 ust. 1 ustawy oraz odnotował, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] r., w której stwierdzono, ze skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, oraz że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, wobec powyższego w świetlne cytowanej ustawy strona może ubiegać się o przyznanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Wobec zaś stwierdzenia przez Prezesa IPN, iż wobec strony nie zachodzą przesłanki wyłączające możliwość przyznania przedmiotowego statusu Szef Urzędu uznał, iż kluczowe w opisywanej sprawie jest ustalenie okoliczności podnoszonych przez skarżącego represji.

Organ odnotował, że za podstawę uzyskania uprawnień skarżący wskazuje okoliczności związane z działalnością w KOR, zaangażowanie w kolportaż ulotek oraz wzywanie na przesłuchania do komendy MO. Jednak okoliczności te wynikają wyłącznie z oświadczenia skarżącego, gdyż nie przedłożył jakichkolwiek dowodów potwierdzających działalność, o której mowa w art. 2 ustawy. Organ zaakcentował, że w relacji strony brak jest jakichkolwiek szczegółów mogących wskazywać na powadzenie przez co najmniej 12 miesięcy, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Ponadto na etapie postępowania z wniosku o ponowne rozpienienie sprawy skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów mogących potwierdzić jego działalność lub represje, o których mowa w przepisach ustawy.

Organ przytoczył również treść art. 3 ustawy, stwierdzając zarazem, że skarżący nie wykazał, ani w toku postępowania nie ustalono, by podlegał którejkolwiek z represji ujętych w art. 3, bądź aby prowadził działalność, o której mowa w art 2 ustawy.

Organ wyjaśnił także, że w prowadzonym postępowaniu Urząd zwrócił, się do Instytutu Pamięci Narodowej z prośbą o przeprowadzanie kwerendy archiwalnej w celu odlezienia dokumentów mogących potwierdzić działalność opozycyjną strony lub podleganie przez nią represjom, określonym w art. 3 ustawy. Jednak nie odleziono dokumentów potwierdzających działalność opozycyjną strony lub doznane przez niego represje z powodów politycznych.

Nie kwestionując obowiązku wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), organ zaakcentował, że nie oznacza on obowiązku poszukiwania "do skutku" dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. Rolą zaś strony jest współudziału w realizacji tego obowiązku.

W konkluzji organ stwierdził, że dokonując weryfikacji opisywanych przez skarżącego zdarzeń oraz analizując materiał dowodowy uznać należy, że brak jest podstaw do potwierdzenia stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

W skardze na powyższą decyzją skarżący podniósł, że w toku postępowania opisał rzetelnie, uczciwie i zgodnie z prawdą wszystkie okoliczności. Wskazał na swój wiek oraz stan zdrowia. Poddał pod wątpliwość to, że organ zapoznał się z przedłożonymi przez niego dokumentami. Zaakcentował, że jego zeznania potwierdził Burmistrz Miasta i Gminy S. Pismo mające świadczyć o tym potwierdzeniu skarżący załączył do skargi.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

W dniu 10 grudnia 2021 r. wpłynęło dodatkowe pismo skarżącego, w którym wyraził przekonanie, że nie był aresztowany, gdyż w prowadzonych dochodzeniach potrafił się "tłumaczyć". Nawiązał do swojego wkładu w sukces wyborczy w 1989 r. Zaakcentował, że w [...] r. w związku z przesłuchaniem, w trakcie którego doszło do grożenia i szarpania doznał migotania przedsionka, z powodu którego wciąż musi się leczyć. Do pisma załączona została karta informacyjna z leczenia szpitalnego, które miało miejsce w okresie od dnia [...] r. do [...] r., a ponadto pismo z dnia [...] r. kierowane do S. G. oraz pismo z dnia [...] r. kierowane do Szefa Urzędu Kombatantów i Osób Represjonowanych i wydruk zdjęcia z 1990 r.

W dniu 17 lutego 2022 r. wpłynęło kolejne pismo skarżącego, w którym opisuje on wydarzenia z okresu II Wojny Światowej, których jako dziecko był świadkiem. Ponadto w piśmie tym skarżący nawiązuje do wyborów z 1989 r. oraz późniejszego objęcia funkcji Przewodniczącego Rady Miasta i Gminy S. Odnosząc się zaś do swojej działalności z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych akcentuje, że był działaczem pełnym i efektywnym, ale też cichym i "chyba umiał się tłumaczyć", w przeciwnym bowiem wypadku trafiłby do więzienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.- dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wojewódzkie sądy administracyjne sprawują powyższą kontrolę działalności organów pod względem zgodności z prawem. Zatem w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, iż sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia zaskarżonego rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych, sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalność zaskarżonej decyzji wykazała, że rozstrzygnięcie to jest zgodne z prawem.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] r., którą organ ten po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r., odmawiającą skarżącemu potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (obecnie t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1255 - dalej "ustawa").

Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy, działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (art. 2 ust. 2 ustawy).

Natomiast osobą represjonowaną z powodów politycznych, w myśl art. 3 powołanej ustawy, jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r. przebywała w:

- więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,

- ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

- przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce;

- brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575 oraz z 2018 r. poz. 5 i 369), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni; była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia; była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu; została z nią rozwiązana umowa o pracę; została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły; była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Jednocześnie zgodnie z art. 4 tej ustawy, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: (1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i (2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.

W rozpoznawanej sprawie skarżący przedłożył decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] r. (kata 14 akt administracyjnych), w której stwierdzono, że skarżący nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, oraz że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Przedłożenie powyższej decyzji nie jest jednak warunkiem wystarczającym dla wydania przez organ decyzji potwierdzającej status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Te okoliczności bowiem ustala organ na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę lub zgromadzonych dowodów, które potwierdzają spełnienie przez wnioskodawcę warunków określonych w art. 2 lub 3 ustawy.

Status działacza opozycji antykomunistycznej przyznany może zostać wyłącznie osobie, która w okresie wskazanym w art. 2 tej ustawy prowadziła działalność w warunkach i celu określonym w ustawie.

Natomiast za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wymienionymi w art. 3 powołanej ustawy i nastąpiło to z powodów politycznych. Żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za represję w rozumieniu tej ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 19 października 2017 r., sygn. II SA/Ke 540/17, lex nr 2400100, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. II SA/Po 742/16, lex nr 2231407).

Przedmiot sporu w niniejszej sprawie dotyczy zatem kwestii, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie skarżący spełnił ustawowe przesłanki dla wnioskowanego przez siebie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Skarżący w celu wykazania spełnienia powyższych przesłanek powołuje swoją działalność, polegającą na roznoszeniu ulotek oraz na prowadzeniu rozmów z rolnikami. Te ostatnie według wyjaśnień skarżącego miały charakter uświadamiający, kształtowały postawę krytyczną wobec panującego wówczas ustroju i miały zachęcać rolników do zakładania związków zawodowych. Skarżący akcentuje przy tym skuteczność prowadzonej przez siebie działalności, a jako jej miernik traktuje sukces wyborczy opozycji antykomunistycznej w wyborach z 4 czerwca 1989 r. Wyrazem zaś docenienia jego zaangażowania było powierzenie mu funkcji Przewodniczącego Rady Miasta i Gminy S. Jednocześnie skarżący akcentuje, że prowadzenie jego działalności było możliwe dzięki temu, że był zatrudniony w "B." i ze względu na związane z tym zatrudnieniem zadania miał stały, praktycznie codzienny kontakt z rolnikami.

W ocenie Sądu już przedstawione przez skarżącego okoliczności, pomijając nawet brak ich oparcia w przedstawionych przez skarżącego dowodach, były nie wystarczające do uznania go za działacza opozycji w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem przesłanką do uznania danego wnioskodawcy za działacza opozycji jest co najmniej 12 miesięczna działalność w okresie od 1 stycznia 1956 do 4 czerwca 1989 r. na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce zagrożona odpowiedzialnością karną i w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. W świetle tego przepisu warunkiem niezbędnym do uznania danej osoby za działacza opozycji jest to, aby jego działalność odbywała w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi. Tymczasem z wyjaśnień przedstawionych przez skarżącego nie wynika, aby opisywana przez niego działalność odbywała się w ramach zorganizowanej struktury albo aby była prowadzona we współpracy z taką zorganizowaną strukturą.

Współpraca, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy powinna opierać się na ścisłym współdziałaniu ze zorganizowaną strukturą, w szczególności na wykonywaniu powierzonych zadań, jednak przy braku przynależności do danej struktury. Nie można za taką współpracę uznać rozwożenia ulotek, o którym wspomina skarżący we wniosku, gdyż skarżący nie podał w tym zakresie szczegółów, z których wynikałoby, że działanie to odbywało się w ramach ścisłego współdziałania z zorganizowaną strukturą. Nie stanowi przy tym takiego ścisłego współdziałania sam fakt otrzymania ulotek od innej osoby, działającej w zorganizowanej strukturze. Przede wszystkim jednak z wyjaśnień skarżącego nie wynika, aby działanie to miało charakter stały, trwający co najmniej 12 miesięcy.

Skarżący akcentuje, że był działaczem "cichym". Jego działania zaś sprowadzały się do spontanicznych rozmów z rolnikami, z którymi miał kontakt przy okazji realizacji swoich obowiązków pracowniczych w ramach zatrudnienia w "B.". W ocenie Sądu takie rozmowy mogły mieć wpływ na formowanie u rozmówców skarżącego krytycznej postawy wobec ustroju politycznego funkcjonującego do 4 czerwca 1989 r. Mogły też wpływać na przystąpienie do związków zawodowych. Jednak w świetle definicji zawartej w art. 2 ust. 1 ustawy nie są to okoliczności wystarczające do uznania skarżącego za działacza opozycji antykomunistycznej. Pojęcie to nie może być rozumiane w sposób rozszerzający i nie może być rozciągane na zwolenników opozycji antykomunistycznej, nawet tych aktywnie wyrażających przy różnych okazjach swoje krytyczne poglądy wobec poprzednio funkcjonującego ustroju politycznego i poprzez to wpływających na poglądy swoich rozmówców.

W wyjaśnieniach skarżącego akcentowany jest jego wpływ na wynik wyborów przeprowadzonych w dniu 4 czerwca 1989 r. jaki opozycja antykomunistyczna uzyskała na terenie wskazywanym przez skarżącego jako obszar jego aktywności. Skarżący nie opisuje przy tym szczegółowo działalności związanej z tym wyborami, Jednak z należy przyjąć że nie mogła ona stanowić podstawy do nadania statusu działacza opozycji, gdyż w świetle definicji zawartej w art. 2 pod uwagę może być brana wyłącznie działalność zagrożona odpowiedzialność karną. Tymczasem takiego charakteru nie sposób przypisać agitacji wyborczej związanej z tym historycznymi, częściowo wolnymi wyborami. Ponadto całkowicie bez znaczenia pozostają działania skarżącego już po dacie 4 czerwca 1989 r., gdyż taką datę graniczną wprost wskazał ustawodawca. Należy to zdecydowania zaakcentować, gdyż skarżący powołuje się m.in. na zdarzenia z [...] r. (załączając do akt sądowych fotografię z tego okresu).

W ocenie Sądu wyjaśnienia przedstawione przez skarżącego nie były wystarczającego także do tego, aby uznać go za osobę represjonowaną w rozumieniu art. 3 ustawy. Pojęcie takiej osoby zostało także w sposób ścisły zdefiniowane i sprowadza się do tego, że za osobę represjonowaną może być uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wprost wymienionymi przez ustawodawcę właśnie w art. 3 ustawy.

Skarżący wskazuje, że był kilkakrotnie wzywany na przesłuchanie do różnych komend Milicji. Szczególnie zaś uwagę zwraca na przesłuchanie, które miało miejsce we [...] r. Według wyjaśnień skarżącego przesłuchanie to trwało 3 godziny, zaś w jego trakcie były wobec niego kierowane groźby, miał też być szarpany. Skutkiem zaś tego przesłuchania, według skarżącego, miało być powstanie u niego migotania przedsionków serca (z powodu z tego schorzenia zmuszony jest leczyć aż do obecnego czasu). Z wyjaśnień skarżącego wynika zatem, że doznał on określonych dolegliwości. Jednak żadna z tych dolegliwości, zdaniem Sądu, nie mieści się w katalogu dolegliwości, które wprost wskazał ustawodawca w art. 3 ustawy. W pkt 1 tego przepisu jednoznacznie wskazano bowiem, że jednorazowy okres pozbawienia wolności wymagany do uznania za osobę represjonowaną nie może być krótszy niż 48 godzin, a w przypadku wielokrotnych, krótszych okresów ich łączny wymiar nie może być krótszy niż 30 dni. Wyjaśnienia skarżącego nie pozostawiają w tym zakresie żadnych wątpliwości, co do tego, że nie został on pobawiony wolności w tym wymaganym przez ustawę wymiarze. Co więcej, skarżący wyraża przypuszczenie, że to dzięki temu, że "potrafił się tłumaczyć" nie został nigdy aresztowany. Z wyjaśnień skarżącego nie wynika także w żaden sposób, aby został internowany na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342). Ponadto z wyjaśnień skarżącego nie wynika, aby z przyczyn politycznych (tj. w ramach represji za prowadzoną przez niego działalność) został skierowany do służby wojskowej. W jego wyjaśnieniach brak też informacji o tym, aby uczestniczył on w wystąpieniu wolnościowym i w związku z tym wystąpieniem wolnościowym doznał jednej z represji wymienionych w art. 3 pkt. 3 lit. a – f ustawy. Z wyjaśnień skarżącego nie wynika również, aby był poszukiwany listem gończym, oskarżony lub skazany za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywany za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce.

Skarżący akcentuje swoje problemy zdrowotne i dopatruje się ich źródła w przesłuchaniu z [...] r. Załączona przez skarżącego dokumentacja (karta informacyjna z leczenia szpitalnego oraz zaświadczenie z [...] r.) potwierdzają występowanie u skarżącego migotania przedsionków. Jednak z treść tych dokumentów nie wynika wprost, że powstało ono na skutek wskazanego przez skarżącego przesłuchania. Gdyby nawet pomimo tego braku, oprzeć się wyłącznie na wyjaśnieniach skarżącego i przyjąć, że faktycznie schorzenie to wówczas powstało, to i tak w świetle jednoznacznego brzmienia art. 3 pkt 3 lit. "a" ustawy, jest to niewystarczające do nadania statutu osoby represjonowanej. Rozstrój zdrowia może bowiem stanowić podstawę do nadania statusu osoby represjonowanej wyłącznie wtedy, gdy jest on skutkiem udziału w wystąpieniu wolnościowym np. manifestacji, ulicznym proteście itp. w związku, z którym wojsko, milicja lub inne wskazane w ustawie służby podjęłyby działania skutkujące rozstrojem zdrowia uczestnika takiego wystąpienia wolnościowego. Tymczasem ani roznoszenie ulotek, ani rozmowy prowadzone przez skarżącego, nie mieszczą się w pojęciu wystąpienia wolnościowego.

Okoliczności, które przestawił skarżący stanowiły w ocenie Sądu formę dokuczliwości, jednak w świetle przytoczonego powyżej art. 3 ustawy uznanie za osobę represjonowaną z powodów politycznych jest możliwe tylko wtedy, gdy dokuczliwość ta przybrała postać szczególnie dotkliwą i wprost opisaną przez ustawodawcę. Tymczasem już w świetle samych wyjaśnień skarżącego, w stosunku do jego osoby takie szczególne, kwalifikowane nasilenie dolegliwości nie miało miejsca. Odmowna decyzja organu, zakwestionowana przez skarżącego, nie wynika zatem z pominięcia przez organ wyjaśnień skarżącego, czy poddania pod wątpliwość ich wiarygodności lecz jest konsekwencją przyjętych przez ustawodawcę regulacji prawnych.

W kontekście opisywanych przez skarżącego zdarzeń dotyczących jego osoby, w tym także z okresu II Wojny Światowej, wskazać należy, że pod rozwagę mogły zostać wzięte wyłącznie te okoliczności, które nastąpiły w okresie od 1 stycznia 1956 do 4 czerwca 1989 r., co jednoznacznie wynika z treści przytoczonych powyżej przepisów ustawy.

Nie mogło odnieść oczekiwanego przez skarżącego skutku potwierdzenie przez Burmistrza Miasta i Gminy S. okoliczności opisanych w odręcznym oświadczeniu skarżącego, opatrzonym datą [...] r., a którego kopia została załączona m.in. do skargi. W oświadczeniu tym mowa jest wyłącznie o wskazanych już powyżej okolicznościach, które jak to już zostało wyjaśnione w dotychczasowych rozważaniach Sądu, nie są wystarczające do tego, aby skarżącego uznać za działacza opozycji antykomunistycznej w rozumieniu art. 2 ustawy, ani za osobę represjonowaną z powodów politycznych.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4. Stosownie zaś do art. 5 ust. 2 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działacza opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 3 do wniosku dołącza się dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3 ustawy (pkt 1) oraz decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności (pkt 2).

Podkreślić należy, że postępowanie administracyjne w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych toczy się według reguł określonych w k.p.a. Zatem, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wydając decyzję w przedmiocie tego statusu obowiązany jest kierować się m.in. zasadą legalizmu wyrażoną w art. 6 K.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że organ związany jest przepisami bezwzględnie obowiązującymi, a wszystkie wydawane przez niego decyzje powinny znaleźć oparcie w tych przepisach.

Obowiązkom powyższym organ orzekający w sprawie niniejszej w pełni sprostał. W konsekwencji prawidłowe jest stanowisko organu, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 2 lub art. 3 ustawy, uzasadniające potwierdzenie skarżącemu wnioskowanego statusu.

W tym miejscu zauważyć należy, że na organie nie spoczywa nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów potwierdzających, iż wnioskodawca spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych, zwłaszcza że to strona w tym przypadku ma pełną wiedzę co do wszelkich okoliczności, od których przyznanie tego statusu uzależniają przepisy ustawy (art. 2 i art. 3).

W rozpoznawanej sprawie organ podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia okoliczności sprawy w sposób wszechstronny, a od skarżącego nie uzyskał takich informacji i dokumentów, które potwierdziłyby spełnianie przesłanek, z powodu których powinien uzyskać wnioskowany status. Okoliczności wskazywane przez stronę zarówno we wniosku, jak i w skardze oraz dalszych pismach, nie wskazują na prowadzenie przez nią działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy bądź doznanie represji wymienionych enumeratywnie w art. 3 ustawy. Jak już wskazano na wstępie rozważań, żadne inne zdarzenia, okoliczności i kłopoty nie mogą być uznane za działalność antykomunistyczną lub represję w rozumieniu ustawy, choćby w subiektywnej ocenie osoby poszkodowanej, stanowiły dużą dolegliwość. Ponownie zaakcentować należy, że zgodnie z art. 5 ustawy organ potwierdza status odpowiednio "działacza opozycji antykomunistycznej" lub "osoby represjonowanej z powodów politycznych", wyłącznie osobom spełniającym warunki określone wprost przez ustawodawcę w art. 2 lub art. 3 ustawy. Przepisy ustawy w sposób ścisły określają zasady potwierdzania tego statusu, nie dopuszczając w tym zakresie jakiegokolwiek uznania administracyjnego. Tym samym organ administracji jest związany ich treścią i nie może odstąpić od ich stosowania, biorąc pod uwagę inne przyczyny niż w przepisach ustawy przewidziane.

Mając na względzie dotychczasowe rozważania stwierdzić należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, że skarżący w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadził, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, jak również nie potwierdza, że z przyczyn politycznych spotkał się on z dolegliwościami wymienionymi w art. 3.

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, w kontrolowanej decyzji organ, respektując wymagania wynikające z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i innych przepisów postępowania oraz prawidłowo stosując przestawione powyżej przepisy prawa materialnego, prawidłowo odmówił skarżącemu przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.