Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 192/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2014-09-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 20 ust. 1, ust. 2 pkt 1,  art. 21 ust. 4
journal: Dz.U. 2013 poz 173
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich - tekst jednolity.
article: par. 2
journal: Dz.U. 2007 nr 68 poz 448
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach  gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2014 r. przy udziale - sprawy ze skargi I.O. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r. poz. 267), art. 10 ust 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. Nr 98 poz. 634 ze zm.), art. 20 ust. 2 pkt 1 oraz art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 173), § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. z dnia [...] r. nr [...] o sprawie przyznania I. O. płatności ONW na rok 2007.

Uzasadniając rozstrzygnięcie ustalił na wstępie, że wnioskodawczyni do Biura Powiatowego ARiMR w K. złożyła [...] r. spersonalizowany Wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych oraz płatności ONW na rok 2007 (data wpływu do Biura Powiatowego ARiMR w K. [...]r.) wraz z załącznikami graficznymi.

We wniosku zadeklarowała działki rolne oznaczone symbolami A, B, C, D, E

do płatności ONW. Działki rolne zlokalizowane zostały na działkach ewidencyjnych nr [...], [...], [...] położonych w obrębie ewidencyjnym J., nr obrębu [...], gmina K., powiat k., województwo [...].

Następnie zmieniła swoją deklarację składając formularz wycofania części wniosku z dnia [...]r. (data wpływu do Biura Powiatowego ARiMR w K. - [...]r.), z treści którego wynikało, że pomniejszyła łączną deklarowaną powierzchnię z [...] ha do [...] ha. Różnica wynikała ze zmiany powierzchni działki rolnej A - redukcja powierzchni o [...] ha, działki rolnej B - redukcja powierzchni o [...] ha, działki rolnej C - redukcja powierzchni o [...] ha oraz wycofanie działki rolnej D ([...] ha).

Strona została telefonicznie poinformowana o nieskuteczności złożonego oświadczenia zgodnie z art. 22 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004.

W dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynął formularz wycofania części wniosku z dnia [...] r., w którym wnioskodawczyni pomniejszyła łączną powierzchnię deklarowaną do płatności do [...] ha poprzez wycofanie z wniosku działek rolnych B, C, D o łącznej powierzchni [...] ha. Oświadczenie powyższe zostało uwzględnione w dalszym toku postępowania.

W dniu [...] r. do Biura Powiatowego ARiMR w K. wpłynęło pismo wnioskodawczyni z dnia [...] r. informujące, że działki [...] i [...] zostały w lipcu zaorane przez J. Z., który następnie zasiał na nich grykę, której nie zebrał. Ponadto J. Z. zaorał również na przełomie października i listopada 2007 r. ok. [...] ha gruntów w granicach działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. W kolejnym piśmie z dnia [...]r. wnioskodawczyni zażądała przeprowadzenia kontroli na miejscu na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] wyjaśniając, że użytkowała te działki jako trwałe użytki zielone, natomiast w okresie pomiędzy [...]r. a [...]r. zostały one przeorane przez J. Z. Podniosła, że jego działania nie miały umocowania w tytule prawnym do tych gruntów i zostały wykonane bez jej wiedzy i zgody.

W wyniku kontroli administracyjnej danych wniosku stwierdzono, że dla działki ewidencyjnej nr [...] (rolna E) wnioskodawczyni wskazała nieprawidłowe dane, bądź działka nie istnieje w ewidencji gruntów. Wnioskodawczyni wezwana do wyjaśnienia tych wątpliwości wskazała poprawne dane ewidencyjne nr [...]. Po ponownej kontroli administracyjnej danych ustalono, że dla działki ewidencyjnej nr [...] podano błędne dane identyfikacyjne oraz że o płatności do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] ubiega się jeszcze jeden Producent, a suma deklarowanych powierzchni na tych działkach jest większa niż powierzchnia tych działek wynikająca z ewidencji gruntów i budynków i powierzchnia uprawniona do jednolitej płatności obszarowej na tych działkach ewidencyjnych.

Wezwana do wyjaśnienia nieprawidłowości wyjaśniła w piśmie z dnia [...] r., że suma powierzchni działek rolnych zadeklarowanych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] nie jest większa od powierzchni tych działek wynikającej z ewidencji gruntów i budynków oraz powierzchni uprawnionej do jednolitej płatności obszarowej na tych działkach ewidencyjnych.

Z kolei w oświadczeniu z dnia [...]r. wnioskodawczyni stwierdziła, że

złożyła jeden wniosek, a powierzchnie deklarowane do płatności na działkach nr [...] i [...] nie przekraczają powierzchni uprawnionej do płatności a deklarowane przez nią powierzchnie są zgodne ze stanem faktycznym i przysługującym jej tytułem prawnym.

Drugi z Producentów ubiegających się o płatności do działek ewidencyjnych nr [...] i [...] - J. Z. w dokumencie korekty datowanym na [...]r. i złożonym na wezwanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. podtrzymał deklaracje złożone we Wniosku. W tej sytuacji organ I instancji wyznaczył rozprawę administracyjną, a wezwaniem z dnia [...]r. zobowiązał I. O. do stawiennictwa w rozprawie administracyjnej w celu ustalenia faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych nr [...] i [...] oraz wskazania dowodów obejmujących przedmiot rozprawy. W odpowiedzi wnioskodawczyni wniosła o zawieszenie postępowania w sprawie o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz o przyznanie płatności ONW. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku.

Dalej ustalono, że na rozprawie w dniu [...] r. w Biurze Powiatowym ARiMR w K., na którą nie stawiła się wnioskodawczyni, wyjaśnień udzielił J. Z. - jako strona postępowania oraz wskazani przez niego świadkowie A. P., A. I. i M. B. Natomiast wnioskodawczyni w piśmie z dnia [...]r. oświadczyła, że w 2007 r. była właścicielem i posiadaczem działek nr [...], [...], [...]. Jednocześnie załączyła do pisma wypisy z ewidencji gruntów i odpisy z ksiąg wieczystych urządzonych dla deklarowanych działek ewidencyjnych. Ponadto wnioskodawczyni wystąpiła o przeprowadzenie kolejnej rozprawy administracyjnej i wezwanie na nią J. Z. do udziału w rozprawie w charakterze strony i świadka oraz do przedłożenia umowy użyczenia działek zawartej z ANR.

Natomiast J. Z. w piśmie dnia [...]r. wnioskował o wysłuchanie w charakterze świadków M. B., A. P., A. I., W. R. i R. G. Wreszcie wnioskodawczyni przedłożyła wyjaśnienia Administracji Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa w S. z dnia [...] r., wezwania do zaprzestania naruszeń posiadania działek datowane na [...]r. oraz [...]r., zaświadczenie urzędu gminy K. dotyczące tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego, decyzje w sprawie zwrotu podatku akcyzowego z dnia [...] r. i z dnia [...] r. oraz 2 fotografie działki nr [...] wykonane w 2007 r.

W dniu [...] r. ponownie przeprowadzono rozprawę administracyjną odzwierciedlając jej przebieg w protokole.

Z. O. reprezentujący wnioskodawczynię złożył pisemne oświadczenie, w którym stwierdził, iż w sezonie wegetacyjnym w roku 2007 wnioskodawczyni posiadała i użytkowała rolniczo działki nr [...] i [...]. Na działkach tych występowała uprawa trawy na łącznym obszarze [...] ha. Działki te wchodziły w skład jej gospodarstwa. Grunty były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przez nią i to ona ponosiła koszty zabiegów agrotechnicznych. Jej pełnomocnik stwierdził także, że na przełomie października i listopada 2007 r. na działkach tych zniszczono trwały użytek zielony, co wskazuje, że na działkach nie występowała inna uprawa. Wobec tego deklaracja zawarta we wniosku J. Z. o przyznanie płatności na rok 2007 nie znajdowała potwierdzenia w stanie faktycznym na gruncie.

Do pisma dołączono "Opinię z charakterystyki i określenia stanu rolniczego zagospodarowania..." działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] sporządzoną na wniosek Strony i stanowiącą dokument prywatny w celu określenia stanu i rodzaju upraw, ustalenia wpływu zmiany sposobu użytkowania na degradację gleb oraz kosztów ich renowacji.

W następnym piśmie z dnia [...]r. I. O. podniosła, że stan na gruncie deklarowanym do płatności na rok 2007 jest zgodny z treścią złożonego przez nią wniosku, co znajduje potwierdzenie w przedłożonej "Opinii" oraz oświadczeniach M. i W. N. Sporną działkę wykosiła w czerwcu i lipcu 2007 r. Jednocześnie zakwestionowała oświadczenia złożone przez świadków obecnych na rozprawie, jako niezgodne z prawdą i sprzeczne z wyjaśnieniami złożonymi przez J. Z.. Natomiast działania tego ostatniego nie miały charakteru użytkowania działek, ale stanowiły naruszenie jej posiadania, które zostało przywrócone. Do pisma dołączyła fakturę z dnia [...]r. dokumenującą zakup brony talerzowej.

Wreszcie w piśmie z dnia [...]r. I. O. wskazała, że w 2007 roku w wyniku rozpatrzenia sprawy z powództwa cywilnego zostało na jej rzecz zasądzone odszkodowanie obejmujące starty poniesione w wyniku zaorania przez J. Z. traw na działkach będących jej własnością. Zgodnie z jej oświadczeniem odszkodowanie obejmowało kwotę dopłat do gruntów rolnych, które zostały przyznane J. Z. Ze względu na stan majątkowy dłużnika egzekucja okazała się bezskuteczna. Jednocześnie wnioskodawczyni zaznaczyła, że w Sądzie Rejonowym w K. toczy się postępowanie karne przeciwko J. Z. obejmujące bezprawne niszczenie użytków zielonych na działkach będących jej własnością.

Z uwagi na cofnięcie wniosku w części dotyczącej deklaracji działek rolnych B, C, D organ uznał, że zachodzą przesłanki umorzenia postępowania określone w art. 105 k.p.a. Natomiast w odniesieniu do działek rolnych A oraz E położonych w granicach działek ewidencyjnych nr [...] i [...] ustalił, że w roku 2007 w posiadaniu wnioskodawczyni znajdowała się jedynie powierzchnia [...] ha deklarowana na działce ewidencyjnej nr [...] jako działka rolna A. Pozostały obszar w ocenie organu I instancji znajdował się w posiadaniu J. Z. i w rozpatrywanej sprawie podlegał wykluczeniu "jako przedeklarowany". Zatem powierzchnia deklarowana do jednolitej płatności obszarowej wyniosła [...] ha, powierzchnia co do której wniosek został rozpatrzony to [...] ha, powierzchnia stwierdzona uprawniona do płatności to [...] ha; różnica pomiędzy powierzchnia co do której wniosek został rozpatrzony (deklarowaną kwalifikowaną) a powierzchnia stwierdzoną wyniosła 339,32% powierzchni stwierdzonej.

Decyzją z dnia [...]r nr [...]. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. na podstawie art. 105 k.p.a. umorzył postępowanie w części dot. działek rolnych B, C, D oraz odmówił przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcje z tytułu przedeklarowania powierzchni na podstawie art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE Nr L 386 z 23.12.2006 r., str. 74).

W odwołaniu wnioskodawczyni domagała się przyznania jej płatności zgodnie z treścią wniosku, bowiem spełniała warunki przyznania płatności w szczególności zaś była jedynym posiadaczem i użytkownikiem spornych działek. Natomiast w stosunku do J. Z. toczyły i toczą się w sądzie karnym toczą się procesy o niszczenie jej własności, zaś złożone w nich wyjaśnienia oskarżonego potwierdzają fakt użytkowani przez nią spornych działek. Obok kopii wskazanych wyżej wyjaśnień Strona przedłożyła kopie pisemnych oświadczeń z dnia [...] r. podpisanych przez W. i M. N.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K.. Jednak decyzja ta nie utrzymała się w obrocie prawnym, bowiem w wyniku skargi I. O. sprawę rozpoznał Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i wyrokiem z dnia 16 rudnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 529/09 uchylił zaskarżoną decyzję.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. decyzją z dnia [...]r. uchylił decyzję organu I instancji [...]r. i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K., który to organ postanowieniem z dnia [...] r. przekazał wniosek I. O. o przyznanie płatności w do gruntów rolnych oraz płatności ONW na rok 2007 do rozpatrzenia przez Kierownika Biura Powiatowego w M. zgodnie z właściwością miejscową. Po rozpatrzeniu zażalenia wnioskodawczyni Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Z kolei jej skarga na to rozstrzygnięcie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu akt III SA/Wr 933/10, zaskarżonym następnie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 22 listopada 2012 r. sygn. akt II GSK 1684/11 oddalił skargę kasacyjną wnioskodawczyni.

W postępowaniu przed Kierownikiem Biura Powiatowego ARiMR w M. ustalono, że J. Z. użytkował i posiadał działkę ewidencyjną nr [...] na powierzchni [...]ha, a działkę nr [...] na powierzchni [...] ha. Powierzchnia ta podlegała wykluczeniu w sprawie o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 dla I. O.. Dla działki ewidencyjnej obszar uprawniony do jednolitej płatności obszarowej ustalony w oparciu o ortofotomapy wynosił dla działki ewidencyjnej nr [...] - [...] ha, a dla działki [...] - [...] ha. Organ I instancji ustalił, że obszar o powierzchni stanowiącej różnicę pomiędzy tymi wartościami stanowi powierzchnię objętą wnioskiem I. O., do której mogłaby zostać przyznana płatność na rok 2007. Dla działki A obszar ten to [...] ha natomiast dla działki E [...] ha.

Ponieważ dla działki rolnej E powierzchnia stwierdzona jest mniejsza niż [...] ha również podlegała ona wykluczeniu gdyż nie spełnia kryterium minimalnej powierzchni działki rolnej. Zatem powierzchnia do której wniosek został rozpatrzony to [...] ha, zaś uprawniona do płatności to [...] ha. Różnica pomiędzy powierzchnią, co do której wniosek rozpatrzony (deklarowana kwalifikowana) a powierzchnią stwierdzoną wyniosła [...]ha.

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. przyznał I. O. płatność ONW do powierzchni [...] ha. Organ I instancji mając na względzie fakt, iż beneficjentka dysponując tytułem własności deklarowanych gruntów została wbrew swojej woli bezprawnie wyzuta z posiadania deklarowanych działek ewidencyjnych na podstawie art. 68 ust. Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 odstąpił od wymierzenia sankcji z tytułu przedeklarowania powierzchni.

W odwołaniu wnioskodawczyni podkreśliła fakt spełnienia przez nią wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, w szczególności była posiadaczem prawnym i faktycznym deklarowanych działek rolnych. Zarzuciła organowi bezpodstawne odrzucenie wszystkich oświadczeń złożonych w postępowaniu przez nią oraz Z. O., W. i M. N., opinii wydanej przez spółkę "A" oraz wadliwe zinterpretowanie wyroków Sądu Rejonowego w K., z których wynika, że była posiadaczem użytków zielonych na swoich działkach, które J. Z. zniszczył poprzez zaorywanie w roku 2007. Zarzuciła także, że nie przeprowadzono w sprawie dowodu z zeznań. J. Z.. Ponadto kontrola przeprowadzona w 2007 dotyczyła stanu na działce w roku 2006, więc w jej ocenie bardziej wiarygodna była opinia sporządzoną przez "A" w listopadzie 2007 r., w której nie stwierdzono ścierniska, malin i truskawek.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy odwołując się do norm § 2 oraz 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach (ONW)" objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 podkreślił, że rolnikowi przysługuje płatność ONW na będące w jego posiadaniu grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tymi płatnościami, w tym leżącymi na obszarach zakwalifikowanych do płatności ONW. utrzymywanymi w dobrej kulturze rolnej na dzień 30.06.2003 r. Ponieważ ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem Środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich nie definiuje znaczenia użytego pojęcia posiadania wobec powyższego właściwe jest oparcie się na definicji posiadania zawartej w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16 poz. 93 ze zm.) stanowiącym, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

Dalej organ stwierdził, że posiadanie jest określonym stanem faktycznym niezależnym od podłoża w postaci prawa podmiotowego tj. legitymowania się tytułem prawnym uprawniającym do takiego władania np. prawo własności, umowa dzierżawy. O jego bycie świadczy zaś przede wszystkim faktyczne władztwo nad rzeczą przejawiające się np. używaniem rzeczy (por. System Prawa Cywilnego. Prawo własności, pod red. J. Ignatowicza, Warszawa 1977, s. 827-830). Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego i psychicznego elementu władania rzeczą dla siebie. Pierwszy z nich charakteryzuje się tym, że określona osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy zwłaszcza w taki sposób, jak to mogą czynić osoby mające do rzeczy określone prawo. Chodzi tu o fizyczne opanowanie rzeczy o charakterze trwałym, ponieważ związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1998 r. sygn. akt I SA 339/98, Lex nr 44548). Podkreślił także, że świadome pominięcie wymogu posiadania tytułu prawnego do posiadanego gruntu rolnego przy jednoczesnym żądaniu utrzymywania tegoż gruntu zgodnie z normami, wyraźnie i stanowczo wskazuje, że chodzi o posiadanie faktyczne polegające na użytkowaniu gruntu rolnego. Oznacza to posiadanie rzeczywiste gruntów, a nie posiadanie w sensie prawnym. Dla uzyskania płatności bezpośrednich i uzupełniających nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu kodeksu cywilnego, ale ponadto należy je rolniczo użytkować (patrz: wyrok WSA w Warszawie z 8 listopada 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1524/05; LEX nr 203727 oraz Wyrok WSA w Warszawie z 19 stycznia 2009 r. sygn. akt V SA/Wa 1562/08).

Ustalenie w danej sprawie istnienia i treści zamiaru władania rzeczą dla siebie, z wszystkimi odcieniami woli, może nastąpić jedynie według zewnętrznych, zamanifestowanych przejawów posiadania. Ścisłe dowody wewnętrznej woli posiadania są trudne do uzyskania. Dopiero oznaki zachowania posiadacza będą świadczyły o tym. Przy tym należy jeszcze uwzględnić dalsze fakty, jak wyraźne oświadczenie osoby zainteresowanej, co do jej zamiaru, okoliczności nabycia posiadania rzeczy, jak i też wystąpienia i wypowiedzi wobec organów oraz otoczenia. W rozwiązaniu problemów wiążących się z taką kwalifikacją, według ustawodawcy, ma pomóc domniemanie prawne wynikające z art. 339 Kodeksu cywilnego. Domniemanie to oparte jest na założeniu, że ten, kto faktycznie włada rzeczą jest uznawany za posiadacza samoistnego. Element psychiczny posiadania - zamiar władania rzeczą dla siebie (animus rem sibi habendi), określany jako czynnik woli manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza (por. A. Kunicki [w:] System prawa cywilnego, tom II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, 1977 r., str. 829 - 830).

Oceniając zgromadzone w sprawie dowody organ odwoławczy podkreślił, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa wart. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach (...) są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tymczasem oświadczenia złożone przez I. O. w toku całego postępowania, w ocenie organu, były niespójne co do opisywanych faktów, dat i przebiegu zdarzeń.

W piśmie z dnia [...] r. wnioskodawczyni informowała, iż działki nr [...] i [...] zostały w lipcu zaorane przez J. Z., który następnie zasiał na nich grykę, której nie zebrał. Ponadto zaorał również na przełomie października i listopada ok. [...] ha gruntów w granicach działek ewidencyjnych nr [...] i [...]. W kolejnym piśmie z dnia [...]r. wnioskodawczyni żądała przeprowadzenia kontroli na miejscu na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] wyjaśniając, że użytkowała te działki jako trwałe użytki zielone, natomiast w okresie pomiędzy [...] a [...] r. zostały one przeorane przez J. Z..

Z kolei odpowiadając na wezwanie dot. wyjaśnienia wątpliwości w piśmie z dnia [...]r. oraz w oświadczeniu z dnia [...] r. stwierdziła, że nie zna przyczyn i podstaw stwierdzonych niezgodności. Natomiast w piśmie z dnia [...] r. podniosła, że stan na gruncie deklarowanym do płatności na rok 2007 był zgodny z treścią złożonego przez nią wniosku i że działki wykosiła w czerwcu i lipcu 2007 r. Jednocześnie stwierdziła, że oświadczenia złożone przez świadków powołanych na jej wniosek i obecnych na rozprawie nie są zgodne z prawdą oraz że nie posiadają oni dostatecznego rozeznania co do położenia spornych działek ewidencyjnych.

Z. O. reprezentujący wnioskodawczynię w piśmie z dnia [...] r., w którym stwierdził, iż w sezonie wegetacyjnym w roku 2007 posiadała i użytkowała rolniczo działki nr [...] i [...]. Na działka tych występowała uprawa trawy na łącznym obszarze [...] ha. Działki te wchodziły w skład gospodarstwa wnioskodawczyni, a grunty te były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przez nią i to ona ponosiła koszty zabiegów agrotechnicznych. Pełnomocnik Strony opierając się na treści przedłożonej Opinii stwierdził, że na przełomie października i listopada 2007 r. na działkach tych zniszczono trwały użytek zielony. Natomiast sama wnioskodawczyni w oświadczeniu z tej samej daty stwierdziła, że prowadzi "gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, położone we wsi j. w gminie K. i podejmuje wszelkie decyzje dotyczące prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie.

Oceniając pisemne oświadczenia M. i W. N. organ odwoławczy zauważył, że wynika z nich, iż sporne działki stanowiły trwały użytek zielony, na którym w 2007 roku nie było upraw innych niż trawa i został wykoszony przez właścicieli latem 2007 roku. W oświadczeniach tych czytamy "widzą, że od 2005 roku rodzina O.ch faktycznie użytkuje te grunty" "widziałem jak właściciele latem 2007 jeździli swoim traktorem z kosiarką po polu i kosili trawę", ale też "nie widziałem, aby J. Z. użytkował te grunty. Te wyjaśnienia organ uznał za sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w tym z oświadczeniami wnioskodawczyni. Natomiast za wiarygodne uznał zeznania świadków złożone na rozprawie administracyjnej w dniu [...]. Zarówno A. P., jak i A. I., M. B. potwierdzili dokonanie przez J. Z. zasiewów, koszenia traw na spornych działkach, a w pracach pomagali u członkowie rodziny. M. B. zeznał także, że pomagał J. Z. w siewie i bronowaniu.

Świadkowie A. P., A.I., M. B. powtórzyli swoje zeznania na rozprawie w dniu [...] r. Także nowy świadek oświadczył, że chociaż nie zna numerów działek, ale może wskazać ich położenie na mapie, potwierdził użytkowanie przez J. Z. . Oświadczył, że w 2007 roku działki użytkował Pan J. Z. obsiewał ją gryką, owsem i chyba żytem. Świadek wyjaśnił, że nie wie czy ktoś pomagał w pracach polowych na tych działkach. Natomiast R. G. oświadczył, że wie których działek dotyczy spór ponieważ z nimi sąsiaduje. W ocenie świadka w 2007 r. działki użytkował J. Z., wysiana tam była gryka i owies. Świadek nie posiadał wiedzy kto dokonał zbiorów. W zabiegach technicznych na tej działce pomagali J. Z. sąsiedzi A. I. oraz W. R.

W ocenie organu odwoławczego wyjaśnienia udzielone przez świadków są zgodne z oświadczeniami złożonymi przez J. Z. na rozprawach administracyjnych. Na pierwszej oświadczył, że działki [...] i [...] użytkował na podstawie umowy z Agencją Nieruchomości Rolnych oraz bezumownie od około 20 lat i chociaż miał świadomość, że nie posiada tytułu prawnego do tych gruntów podjął pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W 2007 roku na działkach tych prowadził działalności rolniczą - uprawiał owies, grykę, truskawki, maliny i koniczynę. Na drugiej w dniu [...] r. wyjaśnił, że w roku 2007 na działce nr [...] A. I. posiał [...] ha owsa i około [...] ha gryki, natomiast na działce nr [...] osobiście posiał grykę i owies. W bronowaniu tej działki pomagał mu M. B. Na reszcie działki rosła koniczyna, truskawki i maliny. Z. O. zniszczył owies rozdrabniarką gałęzi, więc nie można było zebrać plonów, podobnie jak gryki, z której udało się zebrać tylko z około [...] ha. W 2007 r. było na działce [...] ha koniczyny, pozostały obszar zajmowały maliny i truskawki ([...] ha). Maliny zostały całkowicie zniszczone na powierzchni [...] ha, a reszta podniszczona. J. Z. stwierdził, że w 2007 roku nie wykonywał nowych nasadzeń truskawek i malin, ale dokonywał oprysków i przygotował grunt pod nowe uprawy. Oświadczył także, że działkę nr [...] użytkował na obszarze [...] ha od 20 lat, natomiast działkę nr [...] do 2006 użytkował W. R. Wiedział o zmianie właściciela działek w postępowaniu przetargowym.

Wreszcie do pisma z dnia [...]r. wnioskodawczyni dołączyła wyjaśnienia złożone przez J. Z. w procesie karnym w dniach [...]r. i [...]r. Wynikało z nich, że J. Z. wiosną zaorał ziemię, uprawiał ją agregatem pod zasiew, "zasiałem owies i gryką i po siewie zabronowałem bronami posiewnym. Gdy owies był prawie dojrzały 1 tydzień przed żniwami przyjechał tej Pani syn Z. O. ciągnikiem z rozdrabniaczem do gałęzi wjechał w owies i grykę i zniszczył plony: 1 ha owsa, [...] ha gryki, [...] ha koniczyny białej, [...] ha truskawek, [...] ha malin (...) Zaorałem całe pole jesienią 2007 r."

W ocenie organu odwoławczego racjonalny podmiot, będący oskarżonym w procesie karnym, nie składa fałszywych zeznań, które go obciążają. Ponadto oświadczenia złożone przez J. Z. znalazły potwierdzenie w wyrokach Sądu Rejonowego w K.: z dnia [...]r. sygnatura akt [...], w którym uznano Pana J. Z. winnym zniszczenia mienia H. K. - O. przez zaoranie w okresie od stycznia do marca 2007 r. trawy na powierzchni około [...] ha na działkach nr [...] i [...], z dnia [...] r. sygn. akt [...], w którym uznano Pana J. Z. winnym m.in. zniszczenia mienia H.K. - O. przez zaoranie w okresie od stycznia do grudnia 2006 r. trawy przechodzenie i przejeżdżanie ciągnikiem rolniczym na działce ewidencyjnej nr [...] oraz z dnia [...]r. sygn. akt [...], w którym skazano go za zniszczenie mienia H. K. - O., a to przez zaoranie darni i trawy na powierzchni [...] ha na działkach nr [...] i [...] i zniszczenie znaków granicznych. Również kopie wezwań z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. złożone przez wnioskodawczynię w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wzywające J. Z. do zaprzestania użytkowania działki ewidencyjnej nr [...] wskazują, że wykonywał on zbiegi agrotechniczne na spornych w roku 2006 i 2007.

Natomiast w odniesieniu do zarzutów Strony, że organ I instancji potraktował wybiórczo materiał dowodowy zgromadzony w rozpatrywanej sprawie i pominął przedłożoną do sprawy "Opinię z charakterystyki i określenia stanu rolniczego zagospodarowania górskich trwałych użytków zielonych na działkach [...], [...] i [...] obręb J. gmina K. należących do H. K. - O. i I. M. O. oraz E. O." (dalej "Opinia") organ odwoławczy stwierdził, że dokument ten został przygotowany na zlecenie właścicieli działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] przez "A" Sp. z o.o. i jest dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz art. 224 kc. i nie korzysta z domniemania, że stanowi ona dowód tego co zostało w niej zawarte. Wnioski w niej zawarte nie zostały poparte zapisami odnośnie sposobu przeprowadzonych pomiarów i jego wyników.

W świetle bezpośrednich oświadczeń świadków, wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w marcu 2007 r., wyjaśnień złożonych przez wnioskodawczynię, a przede wszystkim wskazanych j wyroków Sądu Rejonowego w K. zwrot użyty w "Opini": "najwcześniejsza orka wykonana była 7-10 dni wcześniej i obecnie jest kontynuowana" w ocenie organu odwoławczego stanowić może błąd językowy i winien być interpretowany jako " ostania orka".

Załączone do opinii fotografie przedstawiają wg opisu trwałe użytki zielone i obszar zaorany na działce ewidencyjnej nr [...] jednak brak wskazania miejsca, z którego wykonano fotografie i kierunku ujęcia.

Podobnie fotografie załączone do pisma z dnia [...] r., dla których nie wskazano informacji kto, kiedy, z jakiego miejsca i w jakim celuje wykonał. Nie mogą więc przyczynić się do ustalenia określonej powierzchni uprawy na deklarowanym gruncie w danym roku.

Organ odwoławczy podkreślił, że nie podważa faktu, iż na części działki nr [...] znajdował się trwały użytek zielony, natomiast istotny element weryfikacji stanowiło ustalenie, na jakiej powierzchni i czy występowały tam uprawy innych rodzajów niż deklarowane I. O.. Z kolei przedłożone przez wnioskodawczynię dokumenty, a wśród nich decyzje w sprawie zwrotu podatku akcyzowego, faktura dotycząca zakupu brony talerzowej, zaświadczenie o udziale w gospodarstwie rolnym położonym w miejscowości J. G, podobnie wypisy z ewidencji gruntów i budynków ponieważ nie wskazują czy wnioskodawczyni faktycznie wykonywała zabiegi na spornych działkach ewidencyjnych, jakiego rodzaju, na których powierzchni. Nie mogą więc przyczynić się do rozstrzygnięcia kto posiadał sporne działki w roku 2007.

Zapisy Protokołu nr [...] z czynności kontrolnych przeprowadzonych na gruntach deklarowanych przez Panią I. O. w dniach [...] r. wskazują (strona 3-1/6) że na działkach rolnych A oraz B zlokalizowanych w granicach działki ewidencyjnej nr [...] znajdowały się uprawy z grupy UPO, ale na powierzchni mniejszej niż deklarowana przez I. O.. Użyty dla działek rolnych kod nieprawidłowości DR 6 oznacza, że "na działkach nie stwierdzono deklarowanej uprawy - stwierdzona uprawa należy do deklarowanej grupy upraw". Zgodnie z załączoną specyfikacją na powierzchni upraw z grupy UPO stwierdzono łącznie: pastwisko - [...] ha, koniczynę białą - [...] ha, owies - [...] ha, żyto - [...] ha, powierzchnię zaorana [...] ha. ponadto z grupy płatności JPO stwierdzono uprawę truskawek na łącznej powierzchni [...] ha oraz malin - łącznie [...] ha. Położenie poszczególnych działek rolnych został oznaczone na szkicu polowym, a stan na działkach udokumentowany został fotografiami. Wśród gatunków roślin uprawnych znajdujących się na gruncie w dacie kontroli występowały uprawy wieloletnie (truskawki, maliny), resztki po uprawie z roku 2006 oraz grunt przygotowany pod uprawy jare na rok 2007. Ustalenia dokonane przez inspektorów znacząco odbiegają od deklaracji złożonych przez wnioskodawczynię we wniosku na rok 2006 i 2007 oraz twierdzeń podnoszonych przez nią, że działka stanowiła, zgodnie z jej wolą, trwały użytek zielony przeorany na przełomie października i listopada 2007 r. Działka została zlokalizowana prawidłowo, a stan na deklarowanym gruncie został wyczerpująco udokumentowany. Zebrany w toku kontroli na miejscu materiał dowodowy jest spójny, jednoznaczny i nie budzący wątpliwości interpretacyjnych.

Obecni podczas kontroli Z. O. oraz H. K. - O. nie wnieśli uwag i zastrzeżeń do wyników kontroli choć odmówili podpisania Protokołu (strona 4/6 Protokołu).

Kontrole na miejscu przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 ze zm.), na podstawie której przeprowadzono przedmiotowa inspekcję. Właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowanymi i technicznymi) i bezstronne, co do zasady dowodom tym, przypisać należy przymiot wiarygodności.

Zgodnie z art. 76 § 1 K.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego raport z kontroli jest według prawa krajowego dokumentem urzędowym korzystającym z domniemania prawdziwości zawartych w nim danych - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 314/09.

Z uwagi na znaczny upływ czasu organ odwoławczy za nie celowe uznał przeprowadzenie kolejnej kontroli na miejscu. Zauważył także, że kontrole zostały przeprowadzone w roku 2008, 2009, 2010 i 2011, a wnioskodawczyni nie wnioskowała o włączenie do akt sprawy protokołów z kontroli przeprowadzonej w latach następujących po roku 2007.

W rozpatrywanej sprawie dla deklaracji działek rolnych B, C, D do przyznania jednolitej płatności obszarowej na rok 2007 na podstawie oświadczenia zawartego w formularzu wycofania części wniosku z dnia [...] r., zachodzą przesłanki umorzenia postępowania określone w art. 105 K.p.a.,to jest jego bezprzedmiotowość w związku z wycofaniem wniosku w tym zakresie.

Konkludują organ odwoławczy uznał, że posiadaczem spornych działek nr [...] i [...] na powierzchni odpowiednio [...] oraz [...] ha był J. Z.. W konsekwencji powierzchnia ta podlega wykluczeniu z powierzchni uprawnionej do płatności na rok 2007 na rzecz I. O..

Dla działek tych powierzchnia uprawniona do płatności na rok 2007 ustalona o ortofotomapy i wskazana w karcie informacyjnej do wniosku spersonalizowanego wynosiła: dla działki nr [...] - [...] ha, a dla działki [...] - [...] ha. Różnica pomiędzy sumaryczną powierzchnią uprawnioną do płatności na poszczególnych działkach a powierzchnią wykluczoną stanowi powierzchnię uprawnioną do płatności w sprawie przyznani płatności do gruntów rolnych na rok 2007 dla Pani I. O.. Dla działki A obszar ten to [...] ha natomiast dla działki E - [...] ha.

Ponieważ dla działki rolnej E powierzchnia stwierdzona jest mniejsza niż [...] ha, również podlega ona wykluczeniu gdyż nie spełnia kryterium minimalnej powierzchni działki rolnej.

Zgodnie z art. 2 pkt la rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.04.2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażanie zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. L 141 z 30.04.2004, str. 18) za działkę rolna uważa się zwarty obszar gruntu o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, na którym jeden rolnik prowadzi jedną grupę upraw, jednak w przypadku, gdy wymagane jest oddzielne zgłoszenie użytkowania pewnego obszaru w ramach gruntów objętych grupą upraw, działka rolna jest ograniczona na podstawie tego konkretnego użytkowania.

W oparciu o powyższe ustalono, że powierzchnia deklarowana do jednolitej płatności obszarowej wyniosła [...] ha, powierzchnia co do której wniosek został rozpatrzony to [...] ha, powierzchnia stwierdzona uprawniona do płatności to [...] ha.

W ocenie organu odwoławczego fakt, iż wnioskodawczyni nie była posiadaczem spornych działek w roku 2007, a stan ten nie został przez nią zawiniony w rozumieniu art. 68 rozporządzenia Komisji 796/2004, nie daje jednak podstawy do przyznania płatności do powierzchni objętej nieprawidłowością.

Zadośćuczynienie poniesionych strat leży w rozpatrywanej sprawie po stronie sprawcy bezprawnego zagarnięcia gruntów czyli J. Z.. Na rzecz I. O. zostało zasądzone odszkodowanie z tytułu utraty płatności do gruntów rolnych wskutek bezprawnych działań J. Z.. Bez znaczenia dla spraw o przyznanie płatności do gruntów rolnych pozostaje także jego stan majątkowy oraz ocena skuteczności postępowania egzekucyjnego.

W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego I. O. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, której zarzuciła:

art. 6 Kpa - z powodu nie uwzględnienia lub pominięcia stanu prawnego i faktycznego łączącego skarżącą z gruntami rolnymi, do których ubiega się o płatności w 2007 roku oraz pominięcia stanu prawnego wynikającego z wyroków Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...],

- art. 7 Kpa - z powodu nie uwzględnienia lub pominięcia stanu faktycznego wynikającego z dowodów złożonych przez skarżącą i przyjęcia za podstawę wydania decyzji przesłanek sprzecznych z wyrokami Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...], poprzez przyjęcie przez organ że J. Z. był posiadaczem gruntów należących do skarżącej,

- art. 7 Kpa - z powodu przyjęcia fałszywej przesłanki dla podjęcia decyzji, że skarżąca nie była w 2007 roku posiadaczem części swoich własnych gruntów, objętych wnioskiem o płatności, w sytuacji, gdy protokół kontroli przeprowadzonej na gruntach skarżącej, dotyczący 2006 r., a nie 2007 r. potwierdza, że w 2006 r. [...] ha pastwiska i trwa i [...] ha terenów zaoranych – zniszczonych przez J. Z. było w posiadaniu skarżącej,

- art. 7 i 8 Kpa - z powodu działania ARiMR powodującego podważanie zaufania skarżącej do organów Państwa, w szczególności poprzez niestosowanie zasady powagi rzeczy osadzonej, tj. nieuwzględnienia prawomocnego wyroku Sadu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...], skazującego J. Z. za zniszczenie traw na powierzchni [...] ha, poprzez pominiecie opinii przedłożonej przez skarżącą, nieuwzględnienie oświadczeń M. W, N., przy jednoczesnym uwzględnieniu niespójnych zeznań świadków I., B., R., P., nie znajdujących potwierdzenia we wspomnianym wyroku karnym, przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia wyników kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniach [...] r. i dotyczącej 2006 r.,

- art. 68 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez błędne przyjęcie, ze ten przepis nie znajduje zastosowania dla sytuacji spowodowanej przez J. Z. na gruntach skarżącej, podczas, gdy skarżąca wykazała, ze nie miała wpływu na ewentualne niezgodności.

Uzasadniając te zarzuty skarżąca stwierdziła, że nietrafna i krzywdząca dla niej decyzja wydana została w oparciu o fałszywe przesłanki z pominięciem faktu skutecznie manifestowanego i realizowanego faktycznego posiadania (i prawa posiadania) gruntów stanowiących działki objętych wnioskiem o płatności do gruntów rolnych złożonym na rok 2007.

Ponadto organ II instancji nie wziął pod uwagę zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji, w szczególności dotyczących powierzchni stwierdzonych w czasie kontroli na miejscu prowadzonej w dniach [...]r., faktycznego procentu niezgodności wynikającego z protokołu kontroli, braku winy skarżącej w uchybieniach i złożeniu przez nią wniosku poprawnego pod względem faktycznym, co nawet zdaniem organu stanowi podstawę do nie stosowania obniżek lub sankcji.

W ocenie skarżącej udowodniła złożonymi do akt sprawy dowodami, że prowadziła na swoich gruntach działalność rolniczą polegającą na uprawie trwałego użytku zielonego, na powierzchni co najmniej na zadeklarowanej przez nią , więc co najmniej na takiej powierzchni była faktycznym użytkownikiem i posiadaczem swoich własnych działek. Z protokołu kontroli wynika niezbicie, że użytek zielony znajdował się na gruntach skarżącej na powierzchni [...] ha (łącznie z powierzchnią zaoraną-zniszczoną przez J. Z..

Wątpliwości co do rzeczywistego stanu spornych gruntów mogła usunąć kontrola na miejscu, o która wielokrotnie wnosiła, lecz której organy nie przeprowadziły. Nie powinny były zatem odrzucać opinii sporządzonej przez wyspecjalizowana firmę na wniosek skarżącej.

Także zeznania świadków, na których oparł swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy, wbrew zawartym w decyzji stwierdzeniom, nie były spójne, precyzyjne, i pozwalały jednoznacznie stwierdzić, jakiego okresu dotyczyły., pozostawały w sprzeczności nawet z oświadczeniami J. Z. złożonymi tak w toku postępowania, jak i w toku spraw karnych.

W ocenie skarżącej organ faworyzuje bezpodstawnie J. Z.. Nie było podstaw faktycznych do uznania go za posiadacza spornych działek.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Uznał bowiem, że zarzuty podniesione zarówno w piśmie odwoławczym jak i powtórzone w skardze nie zasługują na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do zapisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Dalej badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jest zobowiązany zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do innych aktów lub czynności, ale tyko takich, które zostały wydane lub podjęte w postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga i pod warunkiem, że jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia - art. 135 powołanej ustawy. Zatem należy podkreślić, iż niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi powoduje, że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego oraz że sąd ten powinien zawsze zbadać, czy przedmiot zaskarżenia mieści się w katalogu aktów lub czynności mogących podlegać zaskarżeniu. Natomiast określenie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. W związku z tym występuje kwestia tożsamości sprawy administracyjnej. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe, a zatem przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że zgodnie z § 15 rozporządzenia ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.): "do postępowań w sprawach dotyczących płatności ONW wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe."

Zasadnie zatem w rozpoznawanej sprawie, organy zastosowały przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej programem rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 .

Zgodnie z § 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. (...), zwanemu dalej rolnikiem, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 tiret drugie, Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r., w sprawie Wsparcia Rozwoju Obszarów Wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. we L 160 z 26 czerwca 1999 r., str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391), a także jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha.

Na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków europejskiego funduszu rolnego na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427 ze zm.), pomoc przyznawana jest na wniosek rolnika, w drodze decyzji administracyjnej przez kierownika biura powiatowego agencji restrukturyzacji i modernizacji rolnictwa.

Ponadto, w myśl art. 18 ust. 1 cytowanej powyżej ustawy jeżeli warunkiem przyznania pomocy jest posiadanie gospodarstwa rolnego lub gruntu i pomoc jest przyznawana do powierzchni gruntu, a grunt ten stanowi przedmiot posiadania samoistnego i posiadania zależnego, pomoc przysługuje posiadaczowi zależnemu gruntu.

Regulacja ta nie zawiera szczegółowych kryteriów czasowych, ani warunku przekazania całości gospodarstwa rolnego dla uzyskania płatności ONW, co oznacza, że niezbędne jest posiadanie gruntów na dzień złożenia wniosku i utrzymanie ich zgodnie z normami. Inaczej mówiąc z zachowaniem "cyklu produkcyjnego", który w przypadku prac agrotechnicznych nie odpowiada rokowi kalendarzowemu. Płatność ONW ustalana jest w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacana w terminie od dnia 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku. Stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien więc trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. W ocenie Sądu decyzja w sprawie płatności ONW powinna co do zasady uwzględniać stan faktyczny zaistniały do końca roku kalendarzowego, którego płatność dotyczy. Obowiązujące w tym zakresie przepisy dopuszczają wprawdzie możliwość wydania decyzji po zakończeniu roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność ONW (do dnia 1 marca), ale w oparciu o stan faktyczny istniejący na koniec roku kalendarzowego wymienionego we wniosku.

Na poziomie krajowym zasady i tryb przyznawania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania określone zostały w § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329, z późn. zm.). Akt ten został wydany na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a pkt 2 i 3 ww. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...). Podkreślić także należy, że o wspomniana ustawa jest aktem prawnym uzupełniającym regulacje unijne.

Przyznawanie płatności ONW odbywa się w postępowaniu administracyjnym, w którym właściwy organ decyzją rozstrzyga, czy ubiegający się wnioskodawca jest rolnikiem spełniającym przesłanki uprawniające do otrzymania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.

W art. 21 ust. 1 ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich stanowi, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

W art. 21 ust. 2 ustawa istotnie, w stosunku do reguł określonych w K.p.a., modyfikuje obowiązki organu właściwego do wydawania decyzji i pozycję strony postępowania. W szczególności organ nie z urzędu, a na wniosek strony udziela jej niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków. Również jedynie na żądanie strony zapewnia jej czynny udział w postępowaniu. Nie stosuje się w tym postępowaniu art. 81 K.p.a., co oznacza, że można oprzeć rozstrzygnięcie na dowodach, co do których strona się nie wypowiedziała.

Nie oznacza to, że na organach Agencji nie ciążą żadne obowiązki w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

Trzeba wskazać, że w myśl art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Mieści się w tym obowiązku rozpatrzenie i odniesienie się do wszystkich dowodów w sprawie, w tym także okoliczności wskazywanych przez stronę skarżącą w postępowaniu odwoławczym.

Bezspornym jest, że źródłem wszelkich danych związanych z działkami rolnymi jest wniosek strony o przyznanie płatności, a jednym z podstawowych sposobów zweryfikowania podanych danych jest przeprowadzanie kontroli na miejscu i weryfikacja wyjaśnień wnioskodawcy. Zgodnie z art. 11 ust. 4 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 wykazanie nieprawidłowości w trakcie kontroli administracyjnych powoduje wszczęcie odpowiedniej procedury administracyjnej i, jeśli to konieczne, przeprowadzenie kontroli na miejscu.

W rozpoznawanej sprawie powstał spór co do faktu posiadania przez skarżącą spornych działek [...] i [...].

Rację ma organ odwoławczy twierdząc, że ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich (...) nie definiuje pojęcia posiadania wobec powyższego właściwe jest oparcie się na definicji posiadania zawartej w art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16 poz. 93 ze zm.) stanowiącym, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W art. 336 Kodeksu cywilnego użyto zwrotu "faktycznie włada", a oznacza on konieczność wystąpienia rzeczywistego, realnego związku konkretnego podmiotu z rzeczą i nie wystarczy na jego gruncie tylko istnienie prawnych możności osiągnięcia władania. Posiadanie jest określonym stanem faktycznym niezależnym od podłoża w postaci prawa podmiotowego tj. legitymowania się tytułem prawnym uprawniającym do takiego władania np. prawo własności, umowa dzierżawy. O jego bycie świadczy zaś przede wszystkim faktyczne władztwo nad rzeczą przejawiające się np. używaniem rzeczy (por. System Prawa Cywilnego. Prawo własności, pod red. J. Ignatowicza, Warszawa 1977, s. 827-830). Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego i psychicznego elementu władania rzeczą dla siebie. Pierwszy z nich charakteryzuje się tym, że określona osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy zwłaszcza w taki sposób, jak to mogą czynić osoby mające do rzeczy określone prawo. Chodzi tu o fizyczne opanowanie rzeczy o charakterze trwałym, ponieważ związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą (wyrok NSA z dnia 16 grudnia 1998 r. sygn. akt I SA 339/98, Lex nr 44548).

Podkreślić także należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. sygn. akt III SA/Wr 529/09, na podstawie art. 153 P.p.s.a wiążącego Sąd rozpoznający ponownie sprawę, wyraził pogląd, że "posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą określonego jako corpus possesionis oraz psychicznego elementu animus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (zob. J. Ignatowicz [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, tom I, red. J. Ignatowicz, Warszawa 1972, s. 768-769; E. Skowrońska-Bocian [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, tom I, Warszawa 1999, s. 681).

Element fizycznego władztwa nad rzeczą można określić jako zjawisko polegające na tym, że pewna osoba (podmiot) znajduje się w sytuacji, która pozwala jej na korzystanie z rzeczy w szczególności w taki sposób, jak to mogą czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, dzięki czemu "to, co uprawnionemu wolno, to posiadacz faktycznie może". Czynnik faktycznego władztwa polega zatem na odpowiednim fizycznym opanowaniu rzeczy. Władztwo faktyczne musi być stanem trwałym, co oznacza, że związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony (por. wyrok NSA z 16 grudnia 1998 r., sygn. akt I SA 339/98, LEX nr 44548).

Zamiar władania nad rzeczą dla siebie (animus rem sibi babendi), określany jest jako czynnik woli. Zgodnie z przeważającą w doktrynie koncepcją obiektywną manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza (por. A. Kunicki [w:] System prawa cywilnego, tom II, Prawo własności i inne prawa rzeczowe, Wrocław, Warszawa, Kraków , Gdańsk, 1977 r., str. 829-830). Jeżeli czynnika woli brak faktyczne władztwo nad rzeczą stanowi jedynie dzierżenie (art. 338 k.c).

Właściwości posiadania wyłączają więc uznanie za posiadacza osoby, która legitymując się tytułem prawnym do władania rzeczą uzyskała ten tytuł w innym zamiarze niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje, nie jest też posiadaczem osoba, która ponadto nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą".

Dalej podkreślić należy, że zarówno ustawodawca zarówno krajowy jak i unijny decydując się na wsparcie udzielane rolnikom mieli na celu wspieranie produkcji w sektorze rolnictwa. Dlatego uzasadnione jest, w przypadku upraw, podporządkowanie się cyklom produkcyjnym i wspieranie tych użytkowników, którzy faktycznie na przedmiotowych gruntach gospodarowali, ponosząc koszty upraw jak i uzyskując, sprzedając plony po zakończeniu cyklu produkcyjnego, w rozpoznawanej sprawie w 2007roku .

W wyroku z dnia 14 października 2010 r. w sprawie o sygnaturze C 61/08 Trybunał Sprawiedliwości UE w pkt 2 sentencji stwierdził, że artykuł 44 ust. 2 rozporządzenia nr 1782/2003, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem nr 2013/2006, powinien być interpretowany w ten sposób, że:

- do przyporządkowania gruntu rolnego do gospodarstwa rolnika nie jest konieczne, aby dany rolnik dysponował nim na podstawie umowy dzierżawy lub innego typu odpłatnej umowy oddania w używanie o takim samym charakterze;

- nie stoi on na przeszkodzie przyporządkowaniu do gospodarstwa gruntu, który zostaje oddany nieodpłatnie do dyspozycji rolnika, w zamian jedynie za opłacanie przezeń składek należnych spółdzielni zawodowej, w celu użytkowania w określony sposób i przez określony czas zgodnie z celami ochrony przyrody, pod warunkiem że ten rolnik jest w stanie używać takiego gruntu w wystarczająco samodzielny sposób do swojej działalności rolniczej przez co najmniej 10 miesięcy; oraz że

- bez znaczenia dla przyporządkowania gruntu, o którym mowa, do gospodarstwa rolnika jest okoliczność, że rolnik jest zobowiązany do wykonywania pewnych zadań w zamian za wynagrodzenie na rzecz osoby trzeciej, ponieważ ten grunt jest również wykorzystywany przez rolnika do celów prowadzenia działalności rolniczej w jego imieniu i na jego własny rachunek.

Wprawdzie w ustawie nie ma odpowiednika przytoczonej regulacji art. 44 rozporządzenia, niemniej jednak interpretacja tego przepisu dokonana przez TSUE jest pomocna przy interpretacji posiadania działki rolnej przez uprawnionego do płatności ONW.

Pamiętać także należy, na co zwrócił uwagę w powołanym już wyroku WSA we Wrocławiu, że "celem płatności bezpośrednich, czy ONW jest wspieranie właściwej działalności rolniczej posiadaczy gospodarstw rolnych i wsparcie to powinno odnosić się do osób faktycznie (nie zaś hipotetycznie) użytkujących grunty na działalność rolniczą, wszak sam tytuł prawny do gruntu nie został przewidziany jako przesłanka konieczna do ubiegania się o wspomniane świadczenia, albowiem do realizacji działalności rolniczej wystarczające jest posiadanie nie chodzi tu tylko o posiadanie wykonywane w granicach przysługującego posiadaczowi prawa podmiotowego (np. własności, dzierżawy), ale także o posiadanie nie będące elementem takiego prawa. Na wsparcie działalności rolniczej zasługuje bowiem zarówno posiadacz wywodzący swe posiadanie z prawa podmiotowego, jak i sprawujący faktyczne władztwo nad nieruchomością jak (a nie "jako") właściciel, a więc posiadacz samoistny według art. 336 k.c, lub jak (a nie "jako") np. użytkownik, dzierżawca, a więc posiadacz zależny w rozumieniu tego przepisu - czyli bez umocowania w prawie podmiotowym." Tak więc istnienie tytułu prawnego wywołującego skutki w zakresie regulowanym prawem cywilnym nie przesądza, że podmiot legitymujący się tytułem jest posiadaczem.

Dalej zauważyć należy, że z jednego z głównych założeń i celów wspólnej polityki rolnej, systemy wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodowe mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego standardu życia dla społeczności rolniczej Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać niewłaściwemu rozdysponowaniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności wspierających rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takich płatności. Z przytoczonej reguły można wnosić, że w sytuacji gdy stosowny wniosek został złożony w terminie, odmowa przyznania płatności, co do zasady, powinna dotyczyć celowych błędów i niezgodności. Dlatego tak istotne w rozpoznawanej sprawie było ustalenie rzeczywistego charakteru ujawnionej niezgodności – istnienia dwóch konkurencyjnych wniosków o przyznanie płatności do tej samej działki - i tego, kto ją spowodował.

Należy zauważyć, że swobodę decydowania o sposobie prowadzenia działalności na gruncie rolnym miała skarżąca , a wszelkie próby uzurpowania sobie tego uprawnienia przez J. Z. spotykały się z reakcją ze strony skarżącej, bądź to w formie pism wzywających do zaniechania naruszeń, bądź wdrażania postępowań karnych, bądź odtwarzania granic działki nr [...] oraz usuwania bezprawnych upraw, co zresztą stwierdził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zatem nawet jeśli nawet J. Z. podejmował decyzje co do zasiewów spornych działek, to czynił to z jednej strony wbrew jasno wyrażonej i wiadomej mu woli właścicieli nieruchomości, z drugiej skutki jego poczynań były usuwane przez samych właścicieli, którym prawo takie służyło na mocy art. 343 § 2 Kc. Stosownie do powołanego przepisu posiadacz nieruchomości może niezwłocznie po samowolnym naruszeniu posiadania przywrócić własnym działaniem stan poprzedni (...).

W swych rozważaniach organ pominął także treść art. 345 Kc. A przecież stosownie do art. 345 Kc posiadanie przywrócone poczytuje się za nie przerwane. Jak wynika z ustaleń organu Skarżąca otrzymała dopłaty za rok 2005, a więc była wówczas posiadaczem spornej działki. Zatem gdyby nawet działania J. Z. uznać za wyraz posiadania, to nie zmienia to faktu, że posiadanie nieruchomości było przywracane przez osobę działającą z upoważnienia właścicieli – Z. O., co skutkowało tym, że jej posiadanie w świetle powołanego przepisu Kc uważa się za nieprzerwane. Fakt, że J. Z. użytkował sporne działki nie jest wystarczający do uznania go za posiadacza zależnego ani też bardziej samoistnego. W świetle przywołanego wyżej wyroku TSUE wątpliwości budzi to, czy był samodzielnym producentem rolnym działającym zgodnie z prawem.

W kontekście powyższych okoliczności nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że fakt skazania J. Z. za bezprawne naruszenie posiadania skarżącej i wyrządzanie jej szkody na spornej działce nr [...] poprzez zaorywanie użytków zielonych pozostają bez wpływu na ocenę uprawnień do uzyskania płatności bezpośrednich za 2007 r. zwłaszcza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku dnia 16 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 530/09 podniósł, iż organy administracyjne winny zastanowić się nad uwzględnieniem wyroków skazujących J. Z. za bezprawne działania związane z korzystaniem z działki skarżącej.

Wprawdzie WSA nie przesądził, że J. Z. był posiadaczem gruntu z powodu dokonywania czynności zaorania gruntów albo dokonywania innych upraw wskazał jednak, że czynności te dokonywane były bezprawnie. W stanowisku organu odwoławczego dużo miejsca poświęcono kwestii posiadania, jaku stanu faktycznego, brak jest jednak szerszego odniesienia się do kwestii bezprawności działań J. Z., bezprawności potwierdzonej skazującymi go wyrokami. Z uzasadnienia decyzji można wysnuć wniosek, że bezprawność działań jednego rolnika względem drugiego nie ma znaczenia. Jednak taki wniosek nie zasługuje na uznanie. Przyznanie płatności musi być powiązane z działaniem rolnika w granicach prawa, a nie poza prawem.

W tym zakresie organ odwoławczy nie w pełni wykonał zalecenia wynikające z wyroku WSA we Wrocławiu z 16 grudnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 530/09. Nie rozważył w szczególności,, czy w istocie J. Z. celowo nie stworzył warunków do przyznania mu płatności, w sposób sprzeczny z prawem ograniczając skarżącą w samoistnym posiadaniu jej gruntu.

Zgodnie z art. 21 ust. 1. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich(...) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.

2. W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:

1) stoi na straży praworządności;

2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;

3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;

4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.

3. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd wziął pod uwagę to, że zgodnie z art. 6 .p.a. i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej działania organów administracji powinny być zgodne z prawem. Dotyczy to każdej czynności procesowej, w tym - podejmowanej przez organ administracji publicznej w ramach przyznanych kompetencji - czynności orzeczniczej. Dla realizacji zasadniczego celu postępowania administracyjnego jakim jest rozstrzygnięcie sprawy, pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie obowiązującej normy prawa, odpowiedniej dla znaczenie ma ustalenie obowiązującej normy prawa, odpowiedniej dla rozstrzygnięcia danej sprawy. Jak już zaś zaznaczono niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawnej jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. W ścisłym związku z przywołaną wyżej zasadą praworządności pozostaje określona w art. 7 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej. W doktrynie podkreśla się wynikający z tej zasady nakaz dla organów administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa (W. Dawidowicz "Ogólne postępowanie administracyjne", s.108). Natomiast to czy dana okoliczność została udowodniona, można zaś ocenić jedynie na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.). Organ nie może więc pomiąć przy ocenie materiału dowodowego żadnego dowodu, również zgłaszanego dopiero w odwołaniu.

Stanowisko organu prowadzącego postępowanie - po przeprowadzaniu koniecznych czynności procesowych - winno zaś znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. Zadaniem uzasadnienia stanowiącego integralny składnik decyzji jest bowiem wyjaśnienie jej dyspozytywnej części jakim jest rozstrzygnięcie (tak NSA w wyroku z dnia 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 K.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tego aktu prawnego. Mocą tej zasady organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu.

Organy orzekające w niniejszej sprawie za podstawę swojego rozstrzygnięcia przyjęły ustalenia kontroli na miejscu przeprowadzonej [...] i [...] r. , w ich ocenie potwierdzone zeznaniami świadków zeznających na korzyść J. Z. na dwóch rozprawach administracyjnych. W szczególności wielkość powierzchni użytkowanej przez J. Z. ustalono w oparciu o wyniki kontroli na miejscu. Tyle tylko, że kontrola, co wynika z numeru sprawy umieszczonego na protokole z tej kontroli dotyczy wniosku skarżącej o przyznania płatności na 2006 r. Po drugie zarówno wniosek skarżącej jak i wniosek J. Z. o przyznanie płatności na 2007r. zostały złożone odpowiednio [...] i [...]r. Zatem przedmiotem kontroli nie mogły być uprawy, które rolnicy dopiero zamierzali zadeklarować. Organ nie wyjaśniły, dlaczego i na jakiej podstawie powiązały wyniki pomiarów dokonanych w ramach tej kontroli z treścią obu wniosków. Zwłaszcza, że z zeznań samego J. Z. wynikają różne powierzchnie upraw np. truskawek czy malin. Dołączone do protokołu kontroli zdjęcia truskawek znajdujące się na kartach 375,379, 378 akt obrazują raczej pozostałość po uprawie truskawek niż plantację truskawek. Za miarodajną można uznać wielkość zaoranych gruntów. Za niemiarodajne wielkość gruntów, na których stwierdzono pozostałości po poprzednim sezonie. Nie przesądzają one o tym, co faktycznie i na jakim ostatecznie obszarze zostało i przez kogo posiane.

W sytuacji, gdy konflikt krzyżowy, tj. konkurujące ze sobą wnioski skarżącej i J. Z. do tych samych działek pojawił się już w 2006 r. organ powinien był, mając informację od skarżącej o działaniach J. Z. na gruntach stanowiących jej własność i przez nią nieakceptowanych przeprowadzić kontrolę, o którą wnosiła skarżąca. Tak się nie stało. Dlatego należało bardzo starannie przyjrzeć się prywatnej opinii. Ponadto, skoro organ wiedział o przeprowadzeniu kolejnych kontroli w kolejnych latach i to on, a nie skarżąca, dysponował stosownymi protokołami, to nie należało zarzucać skarżącej, że nie złożyła wniosku o dopuszczenie dowodu z tych dokumentów. Powinien był sam do nich się sięgnąć, zwłaszcza, że już zrobił wyjątek sięgając do protokołu kontroli sporządzonego do innej sprawy dotyczącej przyznania płatności na 2006 r., a nie zareagował na wniosek skarżącej o przeprowadzenie kontroli jesienią 2007 r.

Mając na względzie powyższe wywody Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja była przedwczesna, a tym samym wydaną ją z naruszeniem prawa procesowego (art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o płatnościach oraz art. 7, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 kpa), które mogło wpłynąć na wynik sprawy i wadliwe zastosowanie prawa materialnego, co w konsekwencji mogło pozbawić rolnika płatności w części lub całości, czy zastosowania wyższej sankcji. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ją uchylić.

Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 68 Rozporządzenia 796/2004 w stosunku do J. Z., gdyż organ i sąd, będąc związanymi granicami sprawy nie mogli wypowiadać się na temat wyniku innej sprawy, podjętych w niej rozstrzygnięciach. W rozpoznawanej sprawie w odniesieniu do skarżącej organ tego przepisu zasadnie nie zastosował.

Wskazania co do dalszego biegu sprawy wynikają bezpośrednio z rozważań przedstawionych przez Sąd. W szczególności organ zajmie wyraźne stanowisko w kwestii możliwości nabycia przez rolnika uprawnień do płatności, który świadomie i wbrew woli właściciela, nawet wbrew działaniom zachowawczym właściciela zmienia typ upraw, sposób zagospodarowania gruntów zadeklarowanych przez właściciela do płatności.