Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 554/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-10-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6559
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2013 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. w W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej; oddala skargę


UZASADNIENIE

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego (zwanego dalej: "Prezesem ARR") z dnia [...] września 2012 r., mocą której ustalono kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej oraz nałożono na E. Sp. z o.o. z siedzibą W. (zwaną dalej: "skarżącą") obowiązek jej zwrotu wraz z odsetkami.

Orzeczenie wydane zostało w następujących okolicznościach:

Prezes ARR na wniosek WPR1 nr [...] ([...] z dnia [...] września 2004 r.), na podstawie rachunku nr [...] z dnia [...] października 2004 r., udzielił skarżącej w dniu [...] listopada 2004 r. płatności zaliczkowej refundacji wywozowej w kwocie [...] zł z tytułu wywozu [...] kg towaru o kodzie [...]. Wraz z wnioskiem skarżąca przedstwiła kartę kontrolną T5 nr [...] potwierdzającą, iż towar został w dniu [...] września 2004 r. wyprowadzony poza obszar celny Wspólnoty.

W celu ostatecznego rozliczenia płatności zaliczkowej i wykazania nabycia uprawnienia do refundacji (stanowiącego podstawę do zwolnienia zabezpieczenia), w dniu [...] listopada 2004 r. skarżąca przedłożyła kopię [...] deklaracji celnej nr [...] z dnia [...] października 2004 r., sporządzoną na druku nr [...]. Deklaracja ta zawierała następujące zapisy: pole nr 1 (typ deklaracji) - "IM-40"; pole nr 37 (procedura) - "4000 50".

W dniu [...] marca 2005 r. Agencja Rynku Rolnego (zwana dalej: “ARR") zwolniła zabezpieczenie złożone na poczet zaliczkowej wypłaty refundacji w wysokości [...] zł.

W wyniku przeprowadzonych następnie czynności kontrolnych ustalono, iż przedłożone przez skarżącą dokumenty mogą nie potwierdzać, że towary w stosunku do których udzielono płatności zaliczkowej refundacji wywozowej, zostały wprowadzone do swobodnego obrotu w kraju pochodzenia, tj. na terytorium [...]. W szczególności wątpliwości dotyczyły przedstawionej kopii [...] deklaracji importowej nr [...], która poddana została weryfikacji pod kątem jej autentyczności.

Na skutek działań podjętych w ramach zagranicznej pomocy prawnej, uzyskano od [...] administracji celnej kopię deklaracji o numerze druku [...] złożonej przez przedsiębiorcę do wniosku WPR1 nr [...]. W dokumencie tym wpisano w polach nr 1 i nr 37 odpowiednio kod procedury “IM 71" i “7100 50", czyli kody wprowadzenia towaru do wolnego obszaru celnego, nie zaś jak wynikało z deklaracji przedłożonej przez skarżącą – kody “IM-40" i “4000 50" – świadczące o zastosowaniu procedury dopuszczenia towaru do swobodnego obrotu. Ponadto, w dniu [...] grudnia 2009 r. Ministerstwo Finansów przekazało do ARR pismo administracji celnej [...] z dnia [...] października 2009 r., w którym wskazano, że będąca przedmiotem zapytania deklaracja nr [...] jest falsyfikatem i nie poświadcza odprawy w trybie "dopuszczenie do swobodnego obrotu" (IM-40) przez organy celne [...].

W toku postępowania administracyjnego strona skarżąca przedstawiła pismo pochodzące od [...], na potwierdzenie tego, że [...] wywieziony z Polski przybył na terytorium [...], m.in. wg deklaracji nr [...] i został następnie odprawiony w trybie celnym "dopuszczenie do swobodnego obrotu". Na skutek weryfikacji autentyczności przedstawionych dokumentów organ uzyskał notę [...], w której wskazano, że [...] nie kierował do skarżacej takiego pisma.

Organ ustalił także, iż deklaracja nr [...] została sporządzona w trybie “Wolna Strefa Gospodarcza" IM-71.

Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i zebraniu materiału dowodowego, Prezes ARR wydał w dniu [...] września 2012r. decyzję o numerze [...], mocą której ustalił kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej wypłaconej przez ARR do wniosku WPR1 nr [..] z dnia [...] września 2004 r. oraz nałożył na skarżącą obowiązek zwrotu tej kwoty wraz z odsetkami.

W podstwie prawnej decyzji powołano przepisy art. 13 ust. 1 pkt 1a, ust. 2 i ust. 3, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 633 ze zm.), zwanej dalej: “ustawą o ARR", art. 3 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963 ze zm.), zwanej dalej: “ustawą o administrowaniu", w związku z art. 49 ust. 1, art. 32 ust. 1 i art. 15-17 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. WE L 186 z 17.07.2009, str. 1-58), zwanego dalej: “rozporządzeniem nr 612/2009" oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej: "k.p.a.".

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż przedłożona przez skarżącą deklaracja celna importowa o nr [...] nie jest autentyczna, gdyż dokonano w niej nieuprawnionych zmian: typu deklaracji z "IM-71" na "IM-40" oraz kodu procedury celnej z "7100" na "4000". Przedmiotowa deklaracja nie mogła zatem stanowić podstawy do zwolnienia zabezpieczenia rozliczonej wcześniej refundacji wywozowej.

W ocenie Prezesa ARR, z zebranego materiału dowodowego wynika, iż towar ([...]) nie został objęty procedurą dopuszczenia do swobodnego obrotu na terenie [...], a nadto brak jest dowodów potwierdzających, że towar dotarł do innego miejsca niż kraj przeznaczenia wskazany w zgłoszeniu wywozowym lub innych dowodów dostarczonych przez skarżącą, które potwierdzają prawo do refundacji. Powyższe powoduje, iż nie zostały spełnione wymogi określone w art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009 (którego odpowiednikiem jest art. 15 ust. 3 obowiązujacego uprzednio rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U.UE.L.99.102.11), zwanego dalej: “rozporządzeniem nr 800/1999"), a których spełnienie uprawnia do uznania wcześniej rozliczonej refundacji wywozowej za prawidłową. Organ podniósł także, iż w trakcie postępowania administracyjnego, mając na względzie zabezpieczenie prawa strony do uczestniczenia w prowadzonym postępowaniu, skierował do skarżącej szereg pism. Mimo licznych wezwań i powiadomień skarżąca nie przedłożyła dowodów potwierdzających prawo do refundacji.

W konsekwencji organ stwierdził, iż skoro skarżacej nie przysługiwało prawo do refundacji wywozowej, należało zastosować przepis art. 49 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 612/2009 (art. 52 rozporzadzenia nr 800/1999) i ustalić kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia. Prezes ARR wskazał przy tym, iż kwotę tę stanowi różnica między kwotą wypłaconą w formie zaliczki a kwotą faktycznie należną w przypadku danej czynności wywozu, powiększoną o 10% (art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009; poprzednio art. 25 ust. 1 rozporządzenia nr 800/1999).

Po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek odwołania z dnia [...] września 2012 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. o numerze [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa ARR.

W uzasadnieniu decyzji organ w sposób szczegółowy przedstawił ustalony stan faktyczny sprawy, a także zarzuty postawione w odwołaniu. Następnie wskazał i przywołał przepisy prawa wspólnotowego oraz prawa krajowego, które znalazły zastosowanie w sprawie. Wyjaśnił przy tym, iż zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych regulują przepisy prawa wspólnotowego, tj. przepisy rozporządzenia nr 612/2009, które zastąpiło z dniem 6 sierpnia 2009 r. uprzednio obowiązujace rozporządzenie nr 800/1999.

Ustosunkowując się do sformułowanych w odwołaniu zarzutów natury procesowej, Minister podkreślił, iż decyzja została wydana po zbadaniu okoliczności sprawy, w oparciu o rzetelnie rozpatrzony materiał dowodowy i zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., wobec czego zarzuty te nie mogły zostać uwzględnione.

W szczególności odniósł się do zarzutu dotyczącego umocowania osoby podpisujacej decyzję. Wskazał, że na stronie 8 decyzji przy podpisie odbita została pieczęć zawierająca istotne informacje dotyczące umocowania osoby podpisującej. Osoba ta działała z upoważnienia osoby pełniącej obowiązki Prezesa ARR. Art. 7 ust. 2 ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych stwnowi, że Prezes Agencji oraz dyrektorzy oddziałów terenowych mogą upoważniać pracowników Agencji do podejmowania określonych czynności, w tym do wydawania decyzji administracyjnych. Organ wskazał, że osoba która podpisała decyzję posiadała pełnomocnictwo, które upoważniało m.in. do podpisywania decyzji administracyjnych w imieniu Prezesa ARR z zakresu Biura Wymiany Towarowej z Zagranicą.

Za niezasadny uznano również zarzut naruszenia obowiązku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania. Minister powołał się przy tym na przepis art. 61 § 1 k.p.a., który nie wymaga określonej formy dokumentu zawiadamiającego o wszczęciu postępowania. Oznacza to, że nie jest istotna forma tego powiadomienia, tylko okoliczność, czy strony mają wiedzę o toczącym się postępowniu. Wskazano przy tym, iż w toku postępowania prowadzona była ze skarżącą liczna korespondencja, co świadczy o tym, że miała ona pełną świadomość toczącego się postępowania.

Organ nie podzielił stanowiska skarżacej w zakresie nieuwzględnienia wniosku o powołanie biegłego w sprawie. Podniósł, iż wyjaśnienia w kwestii autentyczności przedkładanych przez skarżącą dokumentów pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Odnosząc się do naruszenia art. 76 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności zawartych w postanowieniu o odmowie wszczęcia śledztwa [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. [...] Minister wyjaśnił, że organ administracji publicznej nie rozstrzyga w postępowaniu administracyjnym o kwestiach prawnokarnych, tzn. nie bada winy czy niewinności podmiotu korzystającego z refundacji, tylko dokonuje oceny dokumentów stanowiących podstawę do wypłaty tego świadczenia. Ewentualne wykazanie w ramach postępowania karnego, że posłużenie się sfałszowanym dokumentem celem uzyskania refundacji było świadome i wypełniało znamiona przestępstwa, może wpływać jedynie na zwiększenie sankcji (dowód umyślnego dostarczenia fałszywych informacji). Wyjaśnił przy tym, iż wystąpienie do właściwych władz [...] miało natomiast na celu wyjaśnienie kwestii autentyczności dokumentów stanowiących podstawę do uzyskania refundacji.

Za bezpodstawny uznano zarzut naruszenia art. 49 ust. 4 ppkt a) w zw. z ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 wskazując, iż w samym ust. 4 postanowiono, że przepisów tego ustępu nie stosuje się do zaliczek na poczet refundacji, zaś przedmiotowa sprawa dotyczy zaliczkowej wypłaty refundacji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administacyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2012 r. skarżąca wniosła o:

- stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji,

- uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

- uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania.

Zaskarżonym rozstrzygnięciom skarżąca zarzuciła:

I. 1) rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 ust. 1 i 2, art. 6a do 6g i art. 7 ust. 2 ustawy o ARR poprzez złożenie pod decyzją podpisu przez osobę nieuprawnioną, nieupoważnioną do wydania decyzji:

a) nieupoważnioną na podstawie konkretnej czynności Prezesa ARR "do podejmowania określonych czynności" w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy o ARR, gdyż osoba podpisująca decyzję nie wykazała się pisemnym pełnomocnictwem udzielonym przez następnie odwołanego Prezesa ARR W. Ł. do podpisywania przedmiotowych decyzji;

b) nieupoważnioną do wydawania decyzji jako Prezes ARR L. Z. wywodzący swoje upoważnienie z powołania go na pełniącego obowiązki Prezesa ARR przez Prezesa Rady Ministrów z dniem [...] września 2012 roku w sytuacji, gdy ani art. 6 ustawy o ARR ani cała ustawa nie przewiduje funkcji p.o. Prezesa ARR, a ponadto osoba ta została powołana z pominięciem otwartego i konkurencyjnego trybu naboru na dane stanowisko spośród osób należących do państwowego zasobu kadrowego (art. 6a do 6g ustawy o ARR);

c) nieupoważnioną do wydawania decyzji przez pełniącego obowiązki Prezesa ARR A. Ł. powołanego na to stanowisko, według własnego oświadczenia, przez Prezesa Rady Ministrów, a według informacji Centrum Informacji Rządu z dnia [...] września 2012 r. przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi M. S., z pominięciem otwartego i konkurencyjnego trybu naboru na dane stanowisko spośród osób należących do państwowego zasobu kadrowego (art. 6a ustawy o ARR), który następnie udzielił bezskutecznego upoważnienia Zastępcy Prezesa ARR L. W. do podpisania decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. (a także nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. oraz nr [...] z dnia [...] września 2012 r.). Przy uwzględnieniu ponadto, iż do chwili obecnej organ zarządzająco wykonawczy, tj. Prezes ARR nie został powołany przez Prezesa Rady Ministrów zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 w związku z art. 6a do 6g ustawy o ARR.

2) rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 13 ust. 1 pkt. 1a ustawy o ARR w związku z art. 17 i 18 ust. 1 lit. a) rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 282/2012 z dnia 28 marca 2012 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu zabezpieczeń w odniesieniu do produktów rolnych (Dz. Urz. UE L. 92/4 z 30.03.2012 r.), zwanego dalej: "rozporządzeniem wykonawczym nr 282/2012", w zbiegu z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji ustalającej kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia wniesionego przez skarżącą tytułem zabezpieczenia otrzymanej zaliczki na refundację w sytuacji, gdy zabezpieczenie zostało zwrócone przez ARR w 2005 roku na mocy ostatecznej (i prawomocnej) decyzji, pozostającej w obrocie prawnym, o przyznaniu prawa do refundacji, tj. ustalone zostało ostateczne nabycie praw do kwoty przyznanej jako zaliczka i zabezpieczenie zgodnie z art. 18 ust. 1 lit. a) podlegało zwróceniu zgodnie z prawem.

3) naruszenie art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., w tym wszystkich zasad systemowych, a więc kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu, prawdy obiektywnej, uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, polegające na świadomym uchyleniu się od zebrania i rozpatrzenia całego istotnego dla sprawy materiału dowodowego i ograniczenia swojego działania do wybiórczego doboru dokumentów lub nawet wyrwanej z kontekstu części takich dokumentów pod przyjętą tezę skierowaną na naruszenie zasady prawdy obiektywnej, w celu pokrzywdzenia interesu skarżącego. Naruszenie powyższych przepisów oraz zasad w nich określonych zostało zrealizowane poprzez:

a) przyjęcie przez organ przy ocenie materiału zgromadzonego w sprawie, że art. 7 i 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania bowiem tak organ I jak i II instancji orzekają na podstawie ustawy o ARR, a stosownie do art. 7 ust. 1 tej ustawy do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji przez Prezesa ARR artykułów tych nie stosuje się, co stanowi rażące naruszenie art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą;

b) nieprzesłanie skarżącej postanowienia, mimo jego braku w aktach sprawy, o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie odzyskiwania refundacji, zgodnie z wnioskiem skarżącego z dnia [...] lipca 2011 r. zawartym w pkt. 1 tego pisma, opartym o przepisy prawa unijnego i wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 kwietnia 2005 r. w sprawie C-385/03 wskazującym, iż procedura wypłaty refundacji i procedura odzyskiwania refundacji są odrębnymi procedurami, a co za tym idzie zobowiązującym ARR jako agencję płatniczą do umożliwienia skarżącemu zrealizowania jego wniosków w zakresie zbadania z urzędu elementów istotnych zmierzających do ustalenia prawdy obiektywnej;

c) odmowę zrealizowania (wykonania) wniosków Skarżącego zawartych w piśmie z dnia [...] lipca 2011 r. (pkt. 1 i 6) oraz w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. (pkt. 2), odnośnie dopuszczenia z urzędu biegłego w zakresie badania autentyczności dokumentów celem sporządzenia opinii, co do autentyczności deklaracji importowych złożonych przez skarżącego, a także pisma [...] potwierdzającego, że [...] objęty deklaracją celną nr [...] wszedł na terytorium [...] i został dopuszczony do swobodnego obrotu, które nierzetelna, a wręcz kłamliwa w swojej treści nota [...] z [...] maja 2008 r. uważa za nieautentyczne; oraz wydanie przez Prezesa ARR postanowienia nr [...] z dnia [...] września 2011 r. oddalającego wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu badania dokumentów wobec zdaniem ARR:

- "bezzasadności opracowania przez biegłego opinii w sprawie ich (dokumentów) prawdziwości" oraz

- "niemożliwości wydania" (polskiemu biegłemu) dokumentów oraz pieczęci będących w posiadaniu ARR od stycznia 2005 r., bowiem stanowią one dowody w prowadzonym postępowaniu, co uniemożliwia ich wydanie w trakcie prowadzonego postępowania - mimo, iż do akt sprawy nigdy nie dołączono żadnych wzorów pieczęci;

d) przyjęcie przez ARR za szczególnie wiarygodnych pism:

- z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] władz celnych [...] potwierdzających, że deklaracje objęte postępowaniem nie zostały objęte procedurą IM 40 z prośbą o oryginały polskie, w celu ustalenia osób odpowiedzialnych za fałszerstwo, co władze celne [...] czyniły na przestrzeni co najmniej 4 lat w kilkunastu pismach, poczynając od noty [...] z [...] maja 2008 r. kończąc na piśmie z [...] stycznia 2012 r., w którym zaprzeczono istnienia jakichkolwiek postępowań służbowych, karnych lub innych rzekomo wszczętych w związku z fałszerstwami deklaracji, co oznacza że wszystkie pisma powołujące się na te, zdaniem ARR, "wiarygodne" informacje były kłamstwem; oraz

- pisma [...], potwierdzającego treść pisma z [...] lipca 2010 r. nr [...], tj. potwierdzającego w rzeczywistości zwolnienie ustawowe od cła i należności celnych towarów importowanych i eksportowanych przez przedsiębiorców do Wolnych Obszarów Gospodarczych, bo taka jest zawartość pisma, które może być wewnętrznie sprzeczne, czego nie wyjaśnił organ nie żądając udzielenia przez [...] tekstu prawa i jego wykładni dokonanej przez [...] zgodnie z wnioskiem skarżącego (zarzut niżej pkt f), co jednakże nie może być powodem by ARR oraz organ II instancji przemilczała treść tak ważnego oświadczenia władz celnych [...] o zwolnieniu od opłat i należności celnych towarów importowanych i eksportowanych do Wolnych Obszarów Gospodarczych lub też wyciągała wnioski rażąco sprzeczne z treścią tego oświadczenia zawartego w piśmie;

e) świadome pominięcie treści pisma z dnia [...] lutego 2012 roku nazwanego ekspertyzą specjalisty [...], znajdującego się w aktach ustalonego również dla kilku decyzji stanu faktycznego, wobec nie przesłania do ekspertyzy przez organ I instancji deklaracji celnej [...] i celem zafałszowania stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, bowiem okoliczność ta (pominięcie pisma) przeszkadzała w zbudowaniu przez organ I i II instancji fałszywego stanu faktycznego dotyczącego tej deklaracji celnej, jakoby została ona sfałszowana, przy jednoczesnym powoływaniu w tekście uzasadnienia twierdzeń o fałszowaniu deklaracji; - jak wynika z treści tego pisma strona 1 pkt 1, specjalista [...] nie otrzymał ani od ARR ani od władz celnych [...] deklaracji celnej [...];

f) świadome nie wystąpienie do właściwych organów [...] – to jest do Ministra Sprawiedliwości tego kraju – o pomoc prawną w zakresie udzielenia tekstu prawa oraz jego wykładni w postaci ustawy o funkcjonowaniu wolnych obszarów gospodarczych (swobodnych stref ekonomicznych SEZ) z dnia [...] grudnia 1992 r., celem nie dopuszczenia przez ARR do uzyskania odpowiedzi w formie dokumentu urzędowego na istotne pytania zawarte w piśmie skarżącego z [...] marca 2012 (pkt. 5), mimo iż w art. 6 zatytułowanym "Specjalny reżim celny" ustawa ta postanawia, iż "Specjalny reżim celny obejmuje zniesienie opłat celnych od eksportu towarów w SEZ i importu towarów do SEZ, lub od towarów przeznaczonych do re-eksportu oraz wolny przewóz towarów przez granicę...." oraz mimo, iż identyczny pogląd prezentuje ARR w korespondencji z władzami dyplomatycznymi [...], które w oficjalnym stanowisku wyrażonym przez Ambasadora [...] akredytowanego w W. zawartym:

w piśmie z dnia [...] lutego 2009 r. skierowanym do Prezesa ARR stwierdzającym m.in.. "iż tworzy się podejrzenie, że polska strona myli się poniekąd w rozumieniu określenie co to jest "Swobodna Strefa Ekonomiczna (SEZ)", a także władzami celnymi [...], które,

w piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. znak [...] stwierdzają expressis verbis, "że (...) podmioty gospodarcze nie są zobowiązane do składania zgłoszeń przy objęciu towaru kolejną procedurą celną (m.in. procedurą IM-40 dopuszczenia do obrotu) z uwagi na to, iż np. przedmiotowy towar może zostać wykorzystany na terenie WOG (wolnego obszaru gospodarczego) do produkcji innego towaru" oraz, że "Zgodnie z ustawą [...] z dnia [...] grudnia 1992 r. Nr [...] w wolnych strefach ekonomicznych obowiązuje szczególny tryb celny, który włącza zniesienie opłat celnych i podatków od wwozu towarów do wolnych stref ekonomicznych.

Specyfika Wolnych Stref Ekonomicznych nie zobowiązuje podmiotów działalności ekonomicznej do dokonywania w trybie obowiązkowym kolejnych odpraw celnych w innych trybach, w tym także w trybie "Dopuszczony do wolnego obrotu" - (IM-40), ponieważ towar, na przykład, może być wykorzystany na terytorium wolnych stref ekonomicznych w celu produkcji innego towaru"; oraz we własnej korespondencji;

- w piśmie ARR z [...] czerwca 2012 r. nr [...] skierowanym do J. C. Dyrektora Generalnego Spraw Zagranicznych MSZ w sprawie wystąpienia do [...], do którego załącza projekty dwóch wystąpień, w których prosi o udzielenie odpowiedzi i pomocy w uzyskaniu informacji:

" czy prawdziwe jest stwierdzenie zawarte w piśmie [...] z dnia [...].07.2010 r., znak [...] stwierdzające, że "(...) podmioty gospodarcze nie są zobowiązane do składania zgłoszeń przy objęciu towaru kolejną procedurą celną (m.in. procedurą IM-40 dopuszczenie do obrotu) z uwagi na to, iż np. przedmiotowy towar może zostać wykorzystany na terenie WOG do produkcji innego towaru ". (Zał. Nr 1);

"Jakie było ostateczne przeznaczenie [...] po zastosowaniu procedury IM-71 Wolny Obszar Gospodarczy? Procedura ta wskazuje na fakt, że [...] przywieziony do [...] na podstawie deklaracji nr [...] (i innych) nadal przebywa w Wolnej Strefie Gospodarczej", czy może został poddany np. procedurze przetwarzania lub innej procedurze?" (Zał. Nr 2);

Na to pytanie ARR nie uzyskała odpowiedzi, chociaż informacja o WOG zawarta jest w oficjalnych dokumentach OECD, zaś w piśmie z [...] sierpnia 2012 r. ARR przekazując sprawy organowi II instancji na str. 3 drugi akapit od dołu stwierdza "Organ nie miał obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego polegającego na wykładni przepisów obcego państwa..." mimo, iż na str. 9 u góry uzasadnienia ARR stwierdza "Tymczasem unijne prawodawstwo wyraźnie wskazuje i uzależnia wypłatę refundacji wywozowych od przestrzegania prawodawstwa (w tym przypadku dotyczącego prawa celnego) w państwie trzecim. A odmawiając badania prawa ARR naruszyła art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a., tj. nie ustaliła istotnych okoliczności stanu faktycznego; oznacza to, że w najistotniejszej kwestii dotyczącej prawa [...] regulującego kwestie dopuszczenia do swobodnego obrotu importowanych z Polski towarów ([...]) oraz abolicji celnej tychże towarów odnośnie do zwolnienia z opłat celnych, ARR oraz organ II instancji świadomie zaniechały wyjaśnienia tych zagadnień, obciążając negatywnym skutkiem swojego zaniechania skarżącego; innymi słowy Prezes ARR oraz organ II instancji naruszyli prawo wydając decyzję negatywną przed zakończeniem postępowania dowodowego wiedząc, że istnieje w prawie [...], zwolnienie od opłat celnych i obowiązku dokonywania kolejnych odpraw tak wyeksportowanego [...];

g) oparcie rozstrzygnięcia m.in. na materiale sprawy stanowiącym kopie pism [...] zamiast na oryginałach, co jasno wynika z treści uzasadnienia i akt sprawy oraz na dokumentach, mimo iż otrzymanych drogą oficjalną, w tym m.in. na piśmie z [...] lipca 2010 r. nr [...], co do którego sama ARR w piśmie z dnia [...] marca 2012 r. skierowanym do Dyrektora Generalnego MSZ J. C., a zwłaszcza w załącznikach do tego pisma będących projektami pism MSZ do właściwych władz [...], kwestionując jego treść wskazuje na zapis tegoż pisma z [...] lipca 2010 r., iż podmioty gospodarcze nie są zobowiązane do składania zgłoszeń przy objęciu towaru kolejną procedura celną, w szczególności IM - 40, z uwagi na to, że towar może być wykorzystany na terenie WOG do produkcji innego towaru;

4) naruszenie treści art. 107 § 3 k.p.a. poprzez skopiowanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji całego uzasadnienia z decyzji organu I instancjina str. 2-6, w tym treści pism [...], celem opisu stanu faktycznego sprawy, gdzie z przywołanych treści następnie negatywnie zweryfikowanych treścią innych pism wynika, że są one nieprawdziwe lub wręcz kłamliwe i wyciąganie przez organ świadomie nieprawdziwych wniosków, - które są w tych okolicznościach nielogiczne i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego, - że przeprowadził na podstawie tych pism wnikliwe postępowanie dające podstawy do wydania negatywnej dla skarżącego decyzji, jak np:

a) pismo władz celnych [...] z [...] listopada 2009 r. nr [...] (kopia - brak oryginału) informujące o prowadzonym postępowaniu służbowym odnośnie deklaracji nr [...], w której zostały dokonane poprawki w polu 1 i 37 i w którym to piśmie władze [...] proszą ARR o oryginały deklaracji w celu ustalenia osób odpowiedzialnych za fałszerstwa. ARR zrealizowała przedmiotowy wniosek lecz nie przekazała deklaracji nr [...] , mimo iż w uzasadnieniu wcześniejszych decyzjach ARR twierdziła, że przekazała wszystkie deklaracje co nie było prawdą,.

b) pismo władz celnych [...] z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] przekazane przez MSZ RP (przy piśmie z dnia [...] września 2011 r. znak [...]) potwierdzające rzekome fałszerstwo deklaracji nr [...] z prośbą o dostęp do oryginałów sfałszowanych dokumentów w celu rzekomego ustalenia osób odpowiedzialnych za fałszerstwa;

c) nota MSZ [...] z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], w której powiadomiono o wszczęciu postępowania służbowego i karnego w związku z rzekomym niesporządzeniem pisma z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] podpisanego przez [...];

d) przywołanie w stanie faktycznym (na stronie 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji) treści pism [...] odwołujących się do rzekomego fałszerstwa dokumentów;

W sytuacji gdy odnośnie do powyższych podpunktów a) - d):

nie jest prawdą, że kiedykolwiek było wszczęte postępowania służbowe, karne lub inne przez władze celne [...] w związku z rzekomymi fałszerstwami deklaracji, w tym deklaracji objętej zaskarżoną decyzją, o czym świadczy inne pismo władz celnych [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] wysłane do ARR z informacją, że nigdy żadne postępowania służbowe ani karne nie były wszczęte, a mamy już przecież rok 2012 oraz gdy;

e) pismo z dnia [...] lipca 2010 r., str. 4 uzasadnienia;

w sytuacji (pkt. d), powyżej), gdy ARR oraz organ II instancji świadomie pominęli cały istotny fragment pisma z [...] lipca 2010 r. odnoszący się do wolnych obszarów gospodarczych (WOG), gdzie na podstawie obowiązujących przepisów, o czym zaświadczają władze celne [...], import i eksport towarów zwolniony jest z cła i innych opłat, a przedsiębiorcy (importerzy) nie mają obowiązku zgłaszania towaru do kwalifikacji celnej.

5) naruszenie art. 76 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie okoliczności zawartych w postanowieniu o odmowie wszczęcia śledztwa [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. [...], odnoszących się co do zasady również do deklaracji objętej zaskarżoną decyzją, z uwagi na podobny charakter zarzutu wywodzący się z podobnych okoliczności tj. rzekomej nieautentyczności deklaracji, w tym wpisów w polu 1 i 37 i okoliczności łącznego wyjaśniania przez ARR sprawy rzekomej nierzetelności kilkudziesięciu deklaracji dotyczących skarżącego w ramach dokumentów i korespondencji dotyczących zarzutów ARR i uzyskanych odpowiedzi władz [...] w stosunku do wszystkich kilkudziesięciu deklaracji w tym również deklaracji objętej zaskarżoną decyzją;

w związku z wnioskiem Prezesa ARR o wszczęcie postępowania karnego wobec pracowników skarżącego m.in. w związku z rzekomym posłużeniem się przez nich fałszywymi dokumentami w celu uzyskania refundacji, w którym to Postanowieniu, a także wcześniejszym postanowieniu z 2006 roku [...] dwukrotnie umorzyła postępowanie wobec nie popełnienia przestępstwa, a ARR godząc się z tą oceną nie złożyła zażalenia na te Postanowienia;

i wbrew ustaleniom prokuratury polskiej i własnej wiedzy ARR o nieistnieniu (braku) jakiegokolwiek postępowania służbowego czy też karnego toczącego się w [...] w przedmiotowej sprawie, gdy ani w Polsce ani też w [...] nie stwierdzono żadnego przestępstwa i odmówiono wszczęcia postępowań;

uznanie zaskarżonej deklaracji oraz pism z [...] marca 2007 r. [...] z dnia [...] lutego 2009 r. (a także innych wymienionych w uzasadnieniu skargi) za nieprawdziwe i nieautentyczne, gdyż dokumenty te i stanowiska burzą założoną przez ARR tendencyjną tezę o konieczności wydania decyzji na niekorzyść skarżącego, co stanowi o dowolności oceny a nie o swobodnej ocenie wymaganej prawem.

II. naruszenie prawa materialnego poprzez:

1) naruszenie treści art. 49 ust. 1 pkt b) rozporządzenia nr 612/2009 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 1a) ustawy o ARR poprzez ustalenie kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia i nakazanie jego zwrotu, mimo iż z całej treści uzasadnienia decyzji organu I instancji i organu II instancji wynika że chodzi o zwrot kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji przeznaczonych na realizację Wspólnej Polityki Rolnej określonych w art. 13 ust. 1 pkt 2) lit. a) ustawy o ARR w związku z art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009, to jest zwrot refundacji, a nie zwrot środków własnych skarżącej stanowiących kiedyś jej zabezpieczenie;

2) naruszenie treści art. 49 ust. 4 pkt a) w zw. z ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 poprzez nakazanie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w sytuacji dokonania płatności na rzecz skarżącego wskutek błędu innych władz w rozumieniu rozporządzenia, w tym wypadku władz celnych [...], wobec faktu, że skarżąca (beneficjent) złożyła otrzymany od celnych władz [...] egzemplarz [...] importowej deklaracji celnej, który w polach 1 i 37 miał naniesioną zmianę tekstu (kodu), która w sposób widoczny została opieczętowana autentycznymi pieczęciami władz celnych oraz podpisana przez urzędnika celnego, a należności celne zostały uregulowane zgodnie z obowiązującą w [...] ustawą o wolnych obszarach gospodarczych (WOG) z 1992 roku; deklaracji tej organ I ani II instancji nie przesłał do ekspertyzy co do rzekomego fałszerstwa bowiem nie miał wcześniej do niej żadnych zastrzeżeń;

3) naruszenie art. 49 ust. 4 lit. a) rozporządzenia nr 612/2009 oraz pierwszego zdania ostatniego akapitu tegoż ust. 4 w brzmieniu "Przepisów niniejszego ustępu nie stosuje się do zaliczek na poczet refundacji" poprzez uznanie, iż nie można mówić o braku obowiązku zwrotu płatności uzyskanej przez skarżącego w wyniku błędu innych władz tj. władz celnych [...] gdyż, zdaniem organu, przepis ten nie ma zastosowania do skarżącego gdyż sprawa dotyczy zwrotu zaliczek na poczet refundacji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie chodzi wyłącznie o zwrot refundacji, a nie zaliczki na refundację

4) naruszenie art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 poprzez:

a) wskazanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji zastosowania tegoż przepisu w związku z art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 i określenie kwoty zwrotu środków nienależnie pobranych z tytułu refundacji w oparciu o ten artykuł, w sytuacji gdy art. 32 ust. 1 nie ma zastosowania do zwrotu refundacji gdyż nakazuje zwrot przez eksportera jedynie różnicy między dwiema kwotami tj. kwotą zaliczki, a kwotą faktycznie należną z tytułu eksportu, powiększoną o 10%; oraz że artykuł ten dotyczy wyłącznie zabezpieczeń zaliczek (art. 17 rozporządzenia wykonawczego nr 282/2012);

b) naruszenie przewidzianej w nim procedury określonej w rozporządzeniu wykonawczym nr 282/2012, w tym art. 18 ust. 1 a) o brzmieniu "Zabezpieczenie jest zwracane wówczas gdy: a) ustalone zostało ostatecznie nabycie praw do kwoty przyznanej jako, zaliczka;" w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie zaliczka wpłacona przez skarżącą została zwolniona, w związku z przyznaniem refundacji, przewidzianą prawem ostateczną i prawomocną decyzją Prezesa ARR, która jest w obrocie prawnym.

5) naruszenie art. 48 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 poprzez błędną jego wykładnię i wskazanie, iż ma on zastosowanie do zwrotu refundacji, mimo iż przepis ten dotyczy wyłącznie kar;

6) naruszenie art. 49 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 poprzez błędną wykładnię i wskazanie, iż ma on zastosowanie tylko dlatego (zamiast art. 48 ust. 1), że spółka wnosiła zabezpieczenie w związku z zaliczkową wypłatą refundacji, co w konsekwencji spowodowało naruszenie przepisu objętego zarzutem pkt 3 powyżej;

7) naruszenie treści przepisu (motywu) 67 preambuły rozporządzenia nr 800/1999 (po zmianie przepisu 61 preambuły rozporządzenia nr 612/2009) poprzez uznanie, że skarżąca (eksporter) jest odpowiedzialna za działania stron trzecich to jest za błędy w [...] importowej deklaracji celnej nr druku [...] w sytuacji gdy organ państwa w postaci władz celnych [...] nie jest stroną trzecią w rozumieniu rozporządzenia;

8) naruszenie zasad państwa prawa poprzez złamanie reguł postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i art. 9, w zw. z art. 57 § 5, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i innymi artykułami k.p.a., poprzez zastosowanie przez organ do rozpoznania niniejszej sprawy jednocześnie trzech ustaw tj. k.p.a. i dwóch ustaw szczególnych (lex specialis) tj. ustawy o ARR oraz ustawy o administrowaniu, które to ustawy w niniejszej sprawie się wykluczają, bowiem art. 7 ust. 1 ustawy o ARR wyłącza ze stosowania inne przepisy k.p.a. niż art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, przy czym wyłączenia treści przewidziane przez te dwie ustawy są ze sobą sprzeczne, a organ uznał, że stosuje art. 4 ustawy o administrowaniu, a mimo to wyłączył ze stosowania część tych przepisów np. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a inne uznał za obowiązujące np. art. 57 § 5 i art. 80 k.p.a.; skutkuje to uznanie braku podstawy prawnej decyzji, a także rażące naruszenie prawa uniemożliwiającemu skarżącemu jakąkolwiek realną obronę;

9) naruszenie art. 4 ustawy o administrowaniu, w zw. art. 39 i art. 57 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, iż pouczenie zawarte w decyzji organu I instancji odnośnie terminu do wniesienia odwołania tj. obowiązku jego złożenia osobiście do ARR do godz. 16 jest zgodne z prawem, w sytuacji gdy przywołany art. 4 nie wyłącza ze stosowania przepisów kpa Rozdział VIII o doręczeniach pism, w tym art. 39 k.p.a., który stwierdza, iż doręczeń dokonuje się przez pocztę...", w terminie określonym w art. 57 § 1 k.p.a. zdanie drugie, z upływem ostatniego z wyznaczonej liczby dni stanowiącego koniec terminu, a więc do godz. 24,00 czternastego dnia terminu, co jest konsekwencją bezpodstawnego stosowania łącznie przepisów, o których mowa w pkt. 7 powyżej.

Postawione zarzuty zostały rozwinięte w obszernym uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując wnioski wysnute w zaskarżonej decyzji

W piśmie z dnia 19 marca 2013 r. stanowiącym uzupełnienie skargi skarżąca podniosła dodatkowy zarzut upływu terminu przedawnienia do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej, biorąc pod uwagę, iż złożyła do ARR wniosek o wypłatę refundacji WPR1 nr [...] w dniu [...] września 2004 r., w związku z [...] deklaracją celną nr [...] z dnia [...] października 2004 r., druk nr [...], a zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 akapit 4 rozporządzenia Rady (WE,EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. L Nr 312/1 z dnia 23.12.1995 r.), zwanego dalej: "rozporządzeniem nr 2988/95", ośmioletni termin przedawnienia upłynął z dniem [...] września 2012 r.

W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżąca uzupełniła zarzuty skargi zarzucając naruszenie prawa materialnego przez organy obu instancji poprzez naruszenie art. 49 ust.1 akapit 1 rozporządzenia nr 612/2009 i wydanie decyzji z pominięciem obowiązku nałożenia kary, a więc rozstrzygnięcie w sposób nieprzewidziany przepisem bezwzględnie obowiązującego prawa materialnego. W uzasadnieniu rozwinęła ten zarzut, jak również inne, podnoszone wcześniej zarzuty.

W kolejnym piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2013 r. zatytułowanym "uzupełnienie skargi" skarżąca – na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." – wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w postaci:

pisma [...] nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. oraz

pisma [...] nr [...] z dnia [...] marca 2013 r.

Wskazano przy tym, iż pisma te zostały podpisane przez [...] i skierowane do ARR w miesiącu kwietniu 2013 r., zaś w odpisie przesłane do pełnomocników przez [...] (akredytowaną na Polskę).

Pełnomocnik skarżącej podniósł, iż przeprowadzenie dowodu uzupełniającego ma na celu wykazanie:

a) że towar objęty zaskarżoną decyzją wszedł do swobodnego obrotu na terenie [...] wraz z pobraniem stosownych opłat, a zgodnie z treścią pisma odmienna interpretacja władz, polskich wynika z nieznajomości prawa [...], którego badania za pośrednictwem Ministerstwa Sprawiedliwości [...] odmówiła ARR;

b) prawdziwości (autentyczności) zarówno pod względem formalnym jak i materialnym pism [...] nr [...] oraz nr [...] z dnia [...] marca 2007 r., sporządzonych i podpisanych przez ówczesnego [...], które zaświadczają, iż [...] objęty [...] importową deklaracją celną wwieziony do [...] został dopuszczony do swobodnego obrotu, a które to pisma zostały ocenione jako fałszywe i niezgodne z rzeczywistością, a więc niezgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym i prawnym;

c) uzyskania oficjalnej odpowiedzi od najwyższych władz celnych [...] podsumowującej całe postępowanie wyjaśniające w [...], zaświadczającej, że towar ([...]) objęty zaskarżoną decyzją i deklaracją celną został dopuszczony do swobodnego obrotu zgodnie z ustawodawstwem państwa, o którą to odpowiedź wystąpiła ARR i nie czekając na jej nadejście wydała zaskarżoną decyzję niezgodnie ze stanem rzeczywistym sprawy.

Ponadto skarżąca wniosła o wezwanie organu do złożenia pominiętych dokumentów i dopuszczenie jako dowodu w sprawie oryginałów wyżej wymienionych pism oraz innych pism i dokumentów otrzymanych przez ARR od władz celnych [...] w miesiącu kwietniu lub na początku maja 2013 r., w tym pisma [...] (akredytowanej na Polskę) skierowanego do Prezesa ARR L. Z., w którym wskazano, że władze polskie stosują w sprawie eksportu [...] błędną i niewłaściwą interpretację prawa [...] w kwestii funkcjonowania Specjalnych Stref Ekonomicznych.

Pismem procesowym z dnia [...] września 2013 r., zatytułowanym "Odpowiedź na odpowiedź na skargę", pełnomocnik skarżącej po raz kolejny przedstawił prezentowane wcześniej stanowisko w zakresie postępowania organów przy weryfikacji autentyczności dokumentów celnych, rozwijając w obszernym uzasadnieniu pisma podnoszone już uprzednio zarzuty.

W dniu [...] października 2013 r. skarżąca złożyła pismo procesowe z dnia [...] października 2013 r., do którego załączyła kopie pism stanowiących "opinie firm prawniczych" dotyczące "podpisu jako elementu formalnego ważności decyzji administracyjnej".

[...] października 2013 r. pełnomocnik skarżącej złożył pismo sporządzone w tym samym dniu, zatytułowane "Załącznik zarządu Skarżącego do protokołu rozprawy z dnia 16 października 2013 r.", w którym wyjaśniono dlaczego w [...] deklaracjach importowych występują różne numery (kody) "40" lub "71". Podniesiono, iż pierwotnie na deklaracjach celnych wprowadzono kod "71", jednakże na wyraźne żądanie ARR wpis ten został zmieniony przez władze celne [...] na kod "40". Zdaniem skarżącej, zmiany zostały dokonane na oryginałach deklaracji importowych, natomiast odpowiednio nie zostały poprawione "wtórniki tychże deklaracji znajdujące się w [...]".

Ponadto, Sąd postanowił dopuścić – w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. – dowód z dokumentów wskazanych we wniosku skarżącej z dnia [...] czerwca 2013 r. (vide: protokół rozprawy z dnia 16 października 2013 r., k. 142 akt).

W dniu 21 października 2013 r. wpłynęły do Sądu pisma sporządzone w tym samym dniu, zatytułowane "Załącznik do protokołu rozprawy z dnia 17 października 2013 r. (nr 017)" oraz "Pismo (Dec. 017)".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, iż system refundacji wywozowych został unormowany w prawie wspólnotowym rozporządzeniem nr 612/2009, które obowiązuje od dnia 6 sierpnia 2009 r. Rozporządzenie to uchyliło obowiązujące uprzednio rozporządzenie nr 800/1999.

W Preambule do rozporządzenia nr 612/2009 postanowiono, iż ogólne zasady ustanowione przez Radę przewidują wypłatę refundacji po przedstawieniu dowodu, że produkty zostały wywiezione ze Wspólnoty. Uprawnienie do refundacji nabywa się z chwilą, gdy produkty opuszczają rynek Wspólnoty, podczas gdy stosuje się jednolitą stawkę refundacji dla wszystkich państw trzecich. W przypadku gdy stawka refundacji jest zróżnicowana ze względu na miejsce przeznaczenia produktów, uprawnienie do refundacji jest uzależnione od przywozu do kraju trzeciego (punkt 2).

W punkcie 34 Preambuły wskazano, iż w celu ułatwienia eksporterom finansowania ich transakcji należy upoważnić państwa członkowskie do wypłaty w formie zaliczki całej lub części kwoty refundacji w momencie przyjęcia zgłoszenia lub deklaracji płatności, pod warunkiem złożenia zabezpieczenia, aby zapewnić zwrot wypłaconej zaliczki w przypadku, gdyby później okazało się, że refundacja nie powinna zostać wypłacona. Zgodnie natomiast z punktem 35 Preambuły, kwota wypłacona przed wywozem musi być zwrócona w przypadku, gdy okazuje się, że nie istnieją żadne uprawnienia do refundacji wywozowej albo że istnieje uprawnienie do niższej refundacji. W celu zapobieżenia nadużyciom zwrot musi zawierać kwotę dodatkową. W przypadku siły wyższej kwota dodatkowa nie powinna podlegać zwrotowi.

Warto również przywołać zapis punktu 30 omawianej Preambuły, w myśl którego "Z jednej strony, państwa członkowskie powinny być upoważnione do odmowy przyznania refundacji albo powinny być uprawnione do odzyskania wypłaconych refundacji w oczywistych przypadkach, gdy stwierdzono, że czynność nie jest zgodna z systemem refundacji wywozowych. Z drugiej strony, należy unikać nadmiernego obciążenia władz krajowych obowiązkiem systematycznego sprawdzania wszystkich przypadków przywozu".

Dodatkowo należy mieć na uwadze, iż reguły wspólnotowe przewidują przyznanie refundacji wywozowych w oparciu o obiektywne kryteria, odnoszące się w szczególności do ilości, rodzaju i cech wywożonego produktu, jak również jego geograficznego miejsca przeznaczenia. W świetle nabytych doświadczeń należy przewidzieć środki mające na celu zwalczanie nieprawidłowości, w szczególności oszustwa na szkodę budżetu wspólnotowego. Należy przewidzieć możliwość odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych, jak również sankcje w celu przestrzegania przez eksporterów reguł wspólnotowych (punkt 57 Preambuły). W celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania systemu refundacji wywozowych sankcje należy stosować bez względu na subiektywny aspekt winy. W niektórych przypadkach właściwe jest jednakże odstąpienie od stosowania sankcji, w szczególności w przypadku oczywistego błędu uznanego przez odpowiedni organ, i ustalenie poważniejszych sankcji w przypadku działania umyślnego. Środki te są konieczne i muszą być współmierne, dostatecznie zniechęcające i jednolicie stosowane we wszystkich państwach członkowskich (punkt 58 Preambuły).

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja ustalająca kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej produktu w postaci [...], wobec którego stawka refundacji jest zróżnicowana ze względu na miejsce jego przeznaczenia.

Wskazać zatem należy, iż stosownie do treści art. 31 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009, na wniosek eksportera państwa członkowskie, z chwilą przyjęcia zgłoszenia wywozowego, wypłacają w formie zaliczki całość lub część refundacji, pod warunkiem że zostanie wniesione zabezpieczenie, którego wysokość jest równa kwocie tej zaliczki, podwyższonej o 10 %. Państwa członkowskie mogą określić warunki, na których będzie możliwe złożenie wniosku o zaliczkę części refundacji (odpowiednio art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 800/1999).

Przez "zaliczkę na poczet refundacji" należy rozumieć kwotę nieprzekraczającą refundacji, wypłacaną od momentu przyjęcia zgłoszenia wywozowego, co wynika z art. 2 ust. 1 lit. j) rozporządzenia nr 612/2009.

Zgodnie natomiast z art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009, jeżeli kwota wypłacona w formie zaliczki jest wyższa od kwoty faktycznie należnej w przypadku danej czynności wywozu lub równoważnej czynności wywozu, właściwy organ wszczyna niezwłocznie procedurę przewidzianą w art. 29 rozporządzenia (EWG) nr 2220/85 w celu zwrotu przez eksportera różnicy między tymi dwiema kwotami, powiększonej o 10 % (odpowiednio art. 25 ust. 1 rozporządzenia nr 800/1999).

Wobec tego, iż organy administracyjne prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie uznały, że kwota wypłacona skarżącej w formie zaliczki była wyższa od faktycznie należnej kwoty refundacji z tytułu wywozu, w pierwszej kolejności przywołać należy regulacje dotyczące udzielania (wypłaty) refundacji wywozowych zróżnicowanych (mając na względzie definicję zawartą w art. 2 ust. 1 lit. e) rozporządzenia nr 612/2009).

W myśl art. 15 rozporządzenia nr 612/2009, w przypadku, gdy stawka refundacji jest zróżnicowana w zależności od miejsca przeznaczenia, wypłata refundacji jest uzależniona od spełnienia dodatkowych warunków ustanowionych na mocy art. 16 i 17 (odpowiednio art. 14 rozporządzenia nr 800/1999).

Zgodnie z art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009, produkt uważa się za przywieziony, jeżeli formalności celne, w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w kraju trzecim, zostały dokonane (odpowiednio art. 15 ust. 3 rozporządzenia nr 800/1999). Przy czym, zgodnie z punktem 20 Preambuły do rozporządzenia nr 612/2009, dokonanie przywozowych formalności celnych polega w szczególności na uiszczeniu stosowanych należności przywozowych, aby produkt mógł zostać wprowadzony do wolnego obrotu w danym kraju trzecim.

Katalog dowodów, którymi może posłużyć się eksporter dla wykazania dokonania formalności celnych przywozowych został określony w art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 (odpowiednio art. 16 ust. 1 rozporządzenia nr 800/1999). Dowód ten może stanowić jeden z następujących dokumentów:

a) dokument celny lub jego kopia lub fotokopia; zgodność takiej kopii lub fotokopii z oryginałem zostaje poświadczona przez organ, który zatwierdził oryginał dokumentu bądź przez oficjalne służby danego państwa trzeciego, bądź przez oficjalne służby jednego z Państw Członkowskich w danym państwie trzecim, bądź przez organ zobowiązany do wypłaty refundacji;

b) świadectwo rozładunku i przywozu sporządzone przez zatwierdzoną spółkę wyspecjalizowaną w płaszczyźnie międzynarodowej w dziedzinie kontroli i nadzoru (zwaną dalej spółką nadzoru) zgodnie z zasadami przewidzianymi w załączniku VI rozdział III, przy wykorzystaniu wzoru określonego w załączniku VII. W danym świadectwie muszą być umieszczone data i numer dokumentu celnego przywozowego.

W ustępie 2 tego przepisu wskazano natomiast katalog dokumentów, które mogą stanowić dowód dokonania formalności celnych jeżeli eksporter nie może otrzymać dokumentu wybranego zgodnie z ust. 1 lub w przypadku wątpliwości co do autentyczności przedstawionego dokumentu.

Procedura wypłaty refundacji została uregulowana w przepisach art. 46 – 49 rozporządzenia nr 612/2009 (odpowiednio w art. 49 – 52 rozporządzenia nr 800/1999).

Stosownie do treści art. 46 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009, refundacje wypłacane są tylko na specjalny wniosek eksportera przez państwo członkowskie, na którego terytorium zostało przyjęte zgłoszenie wywozowe. Zgodnie z ustępem 2 omawianego przepisu, z wyjątkiem przypadku siły wyższej, dokumenty dotyczące wypłaty refundacji lub zwolnienia zabezpieczenia muszą być złożone w terminie dwunastu miesięcy od dnia przyjęcia zgłoszenia wywozowego (odpowiednio zapisy art. 49 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 800/1999).

Przepis art. 49 rozporządzenia nr 612/2009 (odpowiednio art. 52 rozporządzenia nr 800/1999) określa zwrot kwoty nienależnie wypłaconej refundacji. Zgodnie z jego ustępem 1, bez uszczerbku dla obowiązku uiszczenia kwoty ujemnej na podstawie art. 48 ust. 5, beneficjent zwraca kwoty nienależnie otrzymane, łącznie z karą stosowaną na podstawie art. 48 ust. 1 i odsetkami obliczonymi za okres, który upłynął między płatnością i zwrotem. Jednakże:

a) w przypadku gdy zwrot jest zagwarantowany niezwolnionym zabezpieczeniem, przejęcie zabezpieczenia zgodnie z art. 32 ust. 1 stanowi odzyskanie należnych kwot;

b) w przypadku gdy zabezpieczenie zostało zwolnione, beneficjent uiszcza tę część zabezpieczenia, która uległaby przepadkowi, powiększoną o odsetki obliczone od dnia zwolnienia zabezpieczenia do dnia poprzedzającego dzień zapłaty.

Kontynuując nakreślenie ram prawnych działania organów administracyjnych w niniejszej sprawie, w dalszej kolejności wskazać należy na krajowe regulacje prawne w tym zakresie, zawarte w ustawie o ARR oraz ustawie o administrowaniu.

Ustawa o ARR reguluje właściwość organów w sprawach w niej wymienionych, m.in. w sprawach administrowania obrotem z zagranicą towarami rolnymi w tym wypłacaniem refundacji wywozowych, a także ustalaniem kwoty nienależnie zwolnionych przez Agencję zabezpieczeń wniesionych przez przedsiębiorców uczestniczących w obrocie z zagranicą towarami (art. 13 ust. 1 pkt 1a) ustawy o ARR). Organami tymi są Prezes ARR i minister właściwy do spraw rynków rolnych, gdyż zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o ARR, Prezes Agencji ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie zwolnionych środków, zaś zgodnie z art. 7 ust. 3 tej ustawy organem wyższego stopnia w stosunku do Prezesa Agencji jest minister właściwy do spraw rynków rolnych. Oprócz powyższych uregulowań ogólnych ustawa o ARR reguluje rynki wymienionych w niej towarów. Jedna z regulacji dotyczy rynku [...], jednak z jej treści wynika w sposób niewątpliwy, że chodzi o rynek wewnętrzny [...] a nie o obrót [...] z zagranicą, a w szczególności z państwami trzecimi. Zatem rozdział 6 ustawy o ARR nie dotyczy obrotu [...] z zagranicą.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o administrowaniu, ustawa ta reguluje obrót towarami z zagranicą w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego. Zatem, co do zasady, przepisy tej ustawy znajdują zastosowanie w sprawach uregulowanych rozporządzeniem nr 612/2009 i stanowią uzupełnienie zawartego w nich prawa wspólnotowego. Prawo wspólnotowe – rozporządzenie nr 612/2009 – przewiduje wypłatę refundacji w przypadku wywozu produktów ze Wspólnoty do krajów trzecich, w szczególności w przypadku wywozu [...]. Przepisy te zawierają materialnoprawne uregulowania dotyczące zwrotu nienależnej refundacji wywozowej, w tym również uiszczenia nienależnie zwolnionego zabezpieczenia, jednakże nie zawierają procedur regulujących postępowanie w przedmiocie zwrotu refundacji i ustalania kwot zabezpieczenia, bowiem realizacja tych procedur należy do państw członkowskich. Zatem w zakresie uzupełniającym w stosunku do prawa wspólnotowego należy stosować przepisy ustawy o administrowaniu, bowiem to one właśnie uzupełniają regulacje wspólnotowe. W myśl art. 4 ustawy o administrowaniu, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a. z wymienionymi w tym przepisie wyłączeniami. Przepis ten ma zastosowanie w sprawie niniejszej jako przepis szczególny (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt I GSK 206/11; orzeczenia NSA są dostępne na stronie internetowej pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przenosząc powyższe regulacje na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż jako dowód spełnienia warunków do przyznania refundacji wywozowej, skarżąca posłużyła się kopią [...] deklaracji celnej nr [...] z dnia [...] października 2004 r., sporządzonej na druku nr [...], zawierającą zapisy: "IM-40" (pole nr 1) oraz kod procedury "4000 50" (pole nr 37) – świadczące o zastosowaniu procedury dopuszczenia towaru do swobodnego obrotu. Na skutek przeprowadzonego następnie postępowania administracyjnego, Prezes ARR uzyskał na drodze zagranicznej pomocy prawnej kopię tej samej [...] deklaracji o numerze druku [...], w której polach nr 1 i nr 37 wpisano odpowiednio kod procedury “IM 71" i “7100 50", czyli kody wprowadzenia towaru do wolnego obszaru celnego.

Powyższe dokumenty, jak również inne, które były przedstawiane przez skarżącą i uzyskiwane przez organ w toku postępowania administracyjnego, różnią się zasadniczo między sobą tym, że zdaniem skarżącej dokumentują fakt dopuszczenia wywiezionych z Polski produktów do swobodnego obrotu w kraju przeznaczenia, w ocenie zaś organów brak jest na to dowodów, bowiem towary zostały objęte procedurą wprowadzenia do wolnego obszaru celnego.

W ocenie Sądu, rację w tym sporze należy przyznać orzekającym w sprawie organom. Zauważyć bowiem należy, iż stosownie do treści art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009, produkt uważa się za przywieziony, jeżeli formalności celne, w szczególności te, które dotyczą pobrania należności przywozowych w kraju trzecim, zostały dokonane. Z deklaracji celnej o numerze druku [...] wynika natomiast, że nie uiszczono należności przywozowych, czyli należności celnych, o czym świadczy brak zapisu w polu 47, a zatem nie dokonano przywozowych formalności celnych. Tym samym produkt nie mógł zostać uznany za wprowadzony do obrotu w państwie trzecim ([...]). W wymienionej deklaracji wskazano należności celne (pole 47), właściwe dla procedury odpowiadającej kodowi "IM-71", to jest przewidziane dla wwiezienia towaru do Wolnej Strefy Ekonomicznej. W tej sytuacji, powyższa deklaracja nie może stanowić dowodu na potwierdzenie dopuszczenia towaru zadeklarowanego przez skarżącą do swobodnego obrotu w kraju przeznaczenia.

W tej sytuacji przyjąć należało, że refundacja w stosunku do towaru objętego wnioskiem WPR1 nr [...] jest nienależna, a w konsekwencji, że kwota wypłacona skarżącej w formie zaliczki jest wyższa od kwoty refundacji faktycznie należnej z tytułu wywozu.

Powyższe – prawidłowe w ocenie Sądu – ustalenie spowodowało konieczność zastosowania materialnoprawnej podstawy określonej w art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 oraz przepisu prawa procesowego, to jest art. 13 ust. 1 pkt 1a) ustawy o ARR.

Skarżąca podnosi argument, że wprowadzenie towaru do Wolnej Strefy Ekonomicznej przy zastosowaniu kodu procedury 71 jest równoznaczne z dopuszczeniem do wolnego obrotu przy zastosowaniu procedury 4000. Sama swoim działaniem zaprzecza jednak tym twierdzeniom. Do wniosku o wypłatę refundacji przedłożyła dokument celny z poprawionymi kodami w polach 1 i 37 (kody procedury “IM 71" i “7100 50" zamieniono odpowiednio na kod procedury "IM-40" "4000 50". To oznacza że sama skarżąca uważała, że, wprowadzenie towarów do Wolnej Strefy Ekonomicznej pod procedurą 71 nie oznacza dopuszczenia towaru do wolnego obrotu i spełnienia przywozowych formalności celnych.

Postępowanie Prezesa ARR w tym zakresie uznać należy za prawidłowe. Jak już wyżej wskazano, w punkcie 34 Preambuły do rozporządzenia nr 612/2009 postanowiono, iż państwa członkowskie są upoważnione do wypłaty w formie zaliczki całej lub części kwoty refundacji w momencie przyjęcia zgłoszenia lub deklaracji płatności, pod warunkiem złożenia zabezpieczenia, aby zapewnić zwrot wypłaconej zaliczki w przypadku, gdyby później okazało się, że refundacja nie powinna zostać wypłacona. Przy czym, kwota wypłacona przed wywozem musi być zwrócona w przypadku, gdy okazuje się, że nie istnieją żadne uprawnienia do refundacji wywozowej albo że istnieje uprawnienie do niższej refundacji (punkt 35 Preambuły). Art. 49 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 612/2009 stanowi, że w przypadku gdy zabezpieczenie zostało zwolnione, beneficjent uiszcza tę część zabezpieczenia, która uległaby przepadkowi, powiększoną o odsetki obliczone od dnia zwolnienia zabezpieczenia do dnia poprzedzającego dzień zapłaty. Pamiętać także należy, iż jeżeli kwota wypłacona w formie zaliczki jest wyższa od kwoty faktycznie należnej, przepis art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 nakazuje wszczęcie procedury w celu zwrotu przez eksportera różnicy między tymi dwiema kwotami, powiększonej o 10 %.

W niniejszej sprawie skarżąca złożyła w dniu [...] października 2004 r. wniosek WPR1 nr [...] o wypłatę refundacji wywozowej w wysokości [...] zł. W dniu [...] marca 2005 r. ARR dokonała płatności tej kwoty na rzecz skarżącej, zaś w dniu [...] listopada 2004 r. zwolniła zabezpieczenie złożone na poczet zaliczkowej wypłaty refundacji w wysokości [...] zł. Mając zatem na uwadze, iż na skutek przeprowadzonego następnie postępowania stwierdzono, że kwota zaliczkowej refundacji wywozowej została wypłacona nienależnie, Prezes ARR – stosując przepis art. 13 ust. 1 pkt 1a) ustawy o ARR – prawidłowo ustalił kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia. Skoro bowiem zaliczka była nienależna, to różnicę między kwotą wypłaconą w formie zaliczki a kwotą faktycznie należną – stanowi cała wypłacona kwota (100%). Zatem nienależnie zwolnione zabezpieczenie odpowiadać winno pełnej kwocie wypłaconej zaliczki ([...]) powiększonej o 10 % (110%).

Z wyłożonych wyżej przyczyn nie można było uwzględnić sformułowanych przez skarżącą zarzutów naruszenia prawa materialnego, określonych w punktach: II. 1), II. 4), II. 5) i II. 6) skargi.

Pozostałe zarzuty natury materialnej również nie zasługują na uwzględnienie.

W szczególności w sprawie nie może znaleźć zastosowania wyłączenie, o którym mowa w art. 49 ust. 4 rozporządzenia nr 612/2009, zgodnie z którym obowiązek zwrotu zabezpieczenia nie ma zastosowania, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze i:

• płatność została dokonana wskutek błędu właściwego organu państw członkowskich lub innych władz i jeżeli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta, lub,

• upłynęły cztery lata między dniem zawiadomienia beneficjenta o ostatecznej decyzji o przyznaniu refundacji a dniem przekazania beneficjentowi pierwszej informacji o rodzaju nienależnej płatności.

Jak słusznie zauważył to Minister, w ostatnim zdaniu tego przepisu postanowiono bowiem, że nie stosuje się go do zaliczek na poczet refundacji. Niezależnie od tego rację należy przyznać również organowi, gdy podnosi, że nieuprawniona zmiana kodów na druku deklaracji celnej, nie może być uznana za błąd właściwego organu państw członkowskich lub innych władz. Nie wgłębiając się w kwestię odpowiedzialności za dokonanie owych zmian, podkreślić jednak należy, że w sprawie nie mamy do czynienia z błędem, lecz ze zmianą zapisów na dokumencie urzędowym, której władze celne [...] nie potwierdziły w oficjalnych pismach wystosowanych na drodze dyplomatycznej. Powoduje to, że zmianę tę należało uznać za nieuprawnioną, zaś przedłożony przez skarżącą dokument za nieautentyczny. W konsekwencji, niezasadne są zarzuty wskazane w punktach: II. 2) i II. 3) skargi.

Za oczywiście chybiony uznać należało także zarzut sformułowany w punkcie II. 7) skargi, bowiem wbrew wyrażonemu w nim stanowisku, zapis "Eksporter powinien być odpowiedzialny w szczególności za działania stron trzecich, które mogłyby umożliwić nienależne otrzymanie dokumentów koniecznych dla wypłaty refundacji" (punkt nr 61 Preambuły do rozporządzenia nr 612/2009), nie odnosi się do władz celnych kraju przeznaczenia towaru, lecz do osób, które uczestniczą w dokonywaniu czynności związanych z procedurą uzyskiwania i wypłaty refundacji wywozowych. Niezależnie od tego, iż orzekające w sprawie organy nie wyprowadziły zaprezentowanego przez skarżącą twierdzenia i już z tej przyczyny zarzut jest niezasadny, wskazać można na zawarte w odpowiedzi na skargę stanowisko Ministra w tej kwestii, zgodnie z którym chodzi o "partnera handlowego" eksportera, dokonującego czynności przed władzami celnymi kraju przeznaczenia.

W dalszej kolejności należało odnieść się do zarzutów opisanych w punktach: II. 8) i II. 9) skargi, które można ogólnie określić jako nieuprawnione zastosowanie w sprawie wzajemnie wykluczających się przepisów: k.p.a., ustawy o ARR oraz ustawy o administrowaniu. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o ARR, jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Natomiast zgodnie z art. 4 ustawy o administrowaniu, z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103. Przepis art. 7 ustawy o ARR stanowi, że do postępowań nie stosuje się wymienionych przepisów k.p.a., jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Przepisem "stanowiącym inaczej" jest przepis art. 4 ustawy o administrowaniu. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie mają zastosowanie przepisy k.p.a. z wyłączeniem przepisów określonych w art. 4 ustawy o administrowaniu. Kwestia ta była już zresztą przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, w innych sprawach skarżącej i została już wyczerpująco wyjaśniona. Powtórzyć zatem można za Naczelnym Sądem Administracyjnym, który w uzasadnieniu do wyroku z dnia 8 maja 2012 r. o sygn. akt I GSK 206/11 wskazał, iż w sprawie znajdują zastosowanie zarówno przepisy rozporządzenia nr 612/2009, jak i ustawy o ARR oraz ustawy o administrowaniu, a także k.p.a. ze stosownymi wyłączeniami przewidzianymi w art. 4 ustawy o administrowaniu. Omawiane przepisy uzupełniają się wzajemnie. Przepis art. 4 ustawy o administrowaniu ma natomiast zastosowanie w sprawie jako przepis szczególny. Zdaniem NSA nietrafny jest pogląd, że w sprawie należało stosować wyłączenia przepisów k.p.a. przewidziane w art. 7 ust. 1 ustawy o ARR, nie zaś szersze wyłączenia przewidziane w art. 4 ustawy o administrowaniu. Art. 7 ust. 1 ustawy o ARR zawiera na wstępie zastrzeżenie, że stosuje się go, gdy przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Jak wskazano wyżej, ustawa o administrowaniu zawiera przepisy odrębne tj. omawiany art. 4 i przepis ten "stanowi inaczej" zawierając szersze wyłączenia stosowania k.p.a. Podobny pogląd wyraził NSA również w wyroku z dnia 16 marca 2011 r. o sygn. akt I GSK 51/10, podnosząc dodatkowo, iż skarżąca pouczona została o prawie wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji do Ministra Rozwoju Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z którego skorzystała we właściwym terminie. Wobec czego nie może być mowy o wprowadzeniu w błąd i "...pozbawieniu możności obrony praw". NSA zauważył nadto, iż skarżąca nie wskazała konkretnie, na czym to uniemożliwienie obrony miałoby polegać, w związku z czym się ujawniło i jaki wpływ miało lub mogło mieć na wynik sprawy. Stanowisko to w pełni podziela Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, co powoduje, że zarzut sformułowany jako "rażące naruszenie prawa uniemożliwiające skarżącej jakąkolwiek realną obronę" nie może zostać uwzględniony.

Nieuzasadnione są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Przede wszystkim chybiony jest zarzut opisany w punkcie I. 1) skargi. Zwrócić należy uwagę, iż kwestia składania podpisu pod decyzją administracyjną przez osobę powołaną do pełnienia obowiązków organu administracyjnego była już przedmiotem rozważań sądownictwa. W uzasadnieniu wyroku z dnia 21 czerwca 2007 r. o sygn. akt II GSK 61/07 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż mimo braku dostatecznych regulacji prawnych, dotyczących instytucji powierzenia obowiązków organu, czy powierzenia obowiązków na określonym stanowisku praktyka posługiwania się takim powierzeniem obowiązków nie jest wcale rzadka. Nadużywanie powierzania obowiązków w administracji rządowej na tzw. wyższych stanowiskach w służbie cywilnej doprowadziło nawet do interwencji ustawodawcy, polegającej na wprowadzeniu do nieobowiązującej już ustawy z 18 grudnia 1998 r. o służbie cywilnej (Dz. U. z 1999, Nr 49, poz. 483 ze zm.) przepisów określających czasowe limity powierzenia obowiązków na stanowisku nieobsadzonym we właściwym trybie (art. 48 a). Prawo nie wyklucza więc stosowania takiej formy czasowego obsadzania stanowisk w administracji rządowej. Czasowe powierzanie obowiązków organu administracji rządowej przez Prezesa Rady Ministrów można uzasadniać treścią jego konstytucyjnych kompetencji własnych, jako zwierzchnika służbowego pracowników administracji rządowej (art. 148 pkt 7 Konstytucji) i jako reprezentanta Rady Ministrów, do której należy kierowanie administracją rządową (art. 146 ust. 3 i art. 148 pkt 1). NSA zauważył także, iż ustalenie konsekwencji takiego umocowania do działania w charakterze organu dla decyzji podjętych przez osobę w ten sposób umocowaną wymaga uwzględnienia zarówno treści, jak i charakteru tego aktu. Określenie "powierzenie obowiązków" (organu lub na stanowisku) niewątpliwie oznacza powierzenie wszystkich funkcji organu, albo inaczej wszystkich kompetencji, uprawnień i obowiązków przynależnych temu organowi (stanowisku), w tym też kompetencji władczych obejmujących wydawanie decyzji administracyjnych. Tym więc różni się w praktyce od powołania na stanowisko, że jest powołaniem czasowym, "prowizorycznym". Uznając za niezasadne zarzuty, iż wydane w taki sposób decyzje dotknięte są wadą nieważności, NSA dokonując wykładni prawa na gruncie przepisów ustawy – Prawo telekomunikacyjne oraz ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.) podniósł, iż podpisująca decyzję osoba powołana do pełnienia obowiązków została umocowana przez Prezesa Rady Ministrów do działania w charakterze organu (Prezesa UKE) i dopóki to umocowanie dokonane aktem administracyjnoprawnym korzysta z domniemania prawidłowości (ważności), zarzuty, że podjęte przez nią decyzje są dotknięte poważną wadą prawną, dającą podstawę do stwierdzenia ich nieważności, nie są uprawnione. NSA dodał przy tym, że kwestia ewentualnej wadliwości aktu powierzenia obowiązków Prezesa UKE nie mogła być przedmiotem badania Sądu I instancji w sprawie ze skargi na decyzje administracyjne wydane przez osobę w ten sposób umocowaną do działania w charakterze organu. Sąd administracyjny I instancji rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.), a granice sprawy wyznacza w tym przypadku treść zaskarżonej decyzji. Z kolei w rozważaniach Sądu Najwyższego dotyczących takiej samej kwestii, zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 kwietnia 2012 r. o sygn. akt III SK 33/11 zauważono, iż okoliczność, że osobą działającą w charakterze organu była osoba wyposażona "tymczasowo" przez Prezesa Rady Ministrów w odpowiednie upoważnienie, nie wpływa na merytoryczną ocenę zasadności zarzutu nieważności postępowania z powodu braku zdolności sądowej, skoro z punku widzenia ustrojowego prawa administracyjnego doszło do zastąpienia dotychczasowego piastuna organu nowym, aczkolwiek tymczasowym, piastunem. Powyższe stanowisko znajduje odpowiednie zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazać należy, iż L. Z. złożył podpis pod decyzją z dnia [...] września 2012 r. jako Zastępca Prezesa działający z upoważnienia pełniącego obowiązki Prezesa ARR A. Ł. W aktach administracyjnych sprawy (k. 1akt) znajduje się dokument z dnia [...] grudnia 2011 r. na mocy którego Prezes Rady Ministrów powierzył A.Ł. pełnienie obowiązków Prezesa ARR z dniem [...] grudnia 2011 r. do czasu powołania Prezesa ARR oraz udzielone w dniu [...] stycznia 2012r. przez niego pełnomocnictwo dla L. Z., upoważniające go do wykonywania kompetencji Zastępcy Prezesa ARR (k. 2 akt adm) w zakresie reprezentowania Agencji co do czynności wynikających z zadań dotyczących administrowania mechanizmami Wspólnej Polityki Rolnej, których realizacja przypisana jest dla m.in. Biura Wymiany Towarowej z Zagranicą. Mając zatem na uwadze przywołane wyżej stanowisko, jak również okoliczność, że brak jest dowodu, że w dniu podpisania decyzji I instancji A. Ł. nie pełnił już obowiązków Prezesa ARR, a L. Z. nie legitymował się ważnym pełnomocnictwem zarzutu nie można było uwzględnić.

Niezasadny jest zarzut sformułowany w punkcie I. 2) skargi. Zauważyć należy, iż w sprawie nie została wydana – jak wywodzi to autor skargi – ostateczna i prawomocna decyzja o przyznaniu prawa do refundacji. Jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] listopada 2004 r. ARR dokonała płatności refundacji wywozowej w wysokości [...] zł na rzecz skarżącej. Wypłata ta nastąpiła w wyniku złożenia w dniu [...] października 2004 r. wniosku WPR1 nr [...] wraz z odpowiednimi dokumentami. Wskazać również należy, iż skarżąca korzystała z systemu zaliczkowej wypłaty refundacji, zgodnie z punktem 34 Preambuły do rozporządzenia 612/2009, który przewiduje możliwość wypłaty w formie zaliczki całej lub części kwoty refundacji w momencie przyjęcia zgłoszenia lub deklaracji płatności, pod warunkiem złożenia zabezpieczenia. W niniejszej sprawie Prezes ARR wydał jedynie decyzję ustalającą kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia, natomiast nie było to poprzedzone ani wydaniem decyzji przyznającej refundację (ustalającej kwotę udzielonej refundacji) ani też wydaniem decyzji ustalającej wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej. Wyjaśnić trzeba, iż odmienność systemu zaliczkowego polega właśnie na tym, że w sytuacji gdyby później okazało się, że refundacja nie powinna zostać wypłacona, organ – stosując przepis art. 32 ust. 1 rozporządzenia nr 612/2009 – wszczyna procedurę przewidzianą w art. 28 rozporządzenia wykonawczego nr 282/2012 (który zastąpił poprzednio obowiązujący przepis art. 29 rozporządzenia (EWG) nr 2220/85), polegającą na zatrzymaniu zabezpieczenia w całości lub w części. Natomiast wobec tego, iż w niniejszej sprawie dopiero po zwolnieniu (zwrocie) zabezpieczenia przez ARR stwierdzono, że refundacja nie powinna zostać wypłacona, to należało ustalić kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia, opierając się na przepisie art. 13 ust. 1 pkt 1a) ustawy o ARR.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów natury procesowej, w szczególności opisanych w punktach I. 3) do I. 5) skargi, raz jeszcze przypomnieć należy, iż w rozpoznawanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy k.p.a. z wyłączeniem przepisów określonych w art. 4 ustawy o administrowaniu. Kontrolując zatem legalność czynność podejmowanych w toku postępowania przez Prezesa ARR oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Sąd stwierdza, iż nie można dopatrzeć się w nich podnoszonych naruszeń. W pierwszej kolejności zauważyć należy, iż postępowanie Prezesa ARR cechuje należyta staranność w gromadzeniu materiału dowodowego. Organ ten ustalił istotne dla sprawy okoliczności faktyczne w oparciu o następujące dokumenty, które uznał za wiarygodne:

- kopię deklaracji celnej o numerze druku [...], nadesłanej przy piśmie [...];

- pismo [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] przekazujące notę [..] nr [...] informujące, iż [...] nie kierował do skarżącej pisma z dnia [...] marca 2007 r. nr [...];

- pismo [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], przekazane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych przy piśmie z dnia [...] września 2011 r. nr [...] potwierdzające, że deklaracje objęte postępowaniem wyjaśniającym (w tym o numerze druku [...]), nie zostały objęte procedurą IM-40, zaś w deklaracjach nastąpiło sfałszowanie dokumentów otrzymanych od polskich eksporterów [...];

- pismo [...] stanowiące "Informację o deklaracjach celnych", przekazane przez [...] przy piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...], z którego wynika, iż deklaracja o numerze [...] została sporządzona w trybie "wolna strefa gospodarcza" IM-71.

Prezes ARR po zebraniu materiału dowodowego dokonał następnie jego oceny, która znalazła wyraz w uzasadnieniu decyzji I instancji. Wskazano w nim, które fakty organ uznał za udowodnione, a także którym dowodom odmówił wiarygodności i dlaczego. Podkreślić należy, iż prowadząc postępowanie w celu stwierdzenia, czy wymogi określone przepisami prawa wspólnotowego zostały spełnione, organ dokonuje oceny materiału dowodowego w ramach swobodnej oceny dowodów i nie ma obowiązku dalszego ich poszukiwania jeśli uzna, że stan faktyczny sprawy został dostatecznie ustalony. W tym zakresie, przyjmując za prawdziwe dokumenty uzyskane drogą oficjalną i tym samym nie dając wiary dokumentom przedłożonym przez stronę postępowania organ nie przekracza zasady swobodnej oceny materiału dowodowego. Jak to zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2011 r. o sygn. akt I GSK 51/10, nie danie wiary jednym dowodom, w następstwie uznania faktów za udowodnione na podstawie innych dowodów, nie stanowi naruszenia prawa, ale jest przejawem zasady swobodnej oceny dowodów. NSA podniósł przy tym, iż orzekające w sprawie organy odnosiły się do wszystkich składanych przez stronę dowodów, szczegółowo argumentując, dlaczego niektórym nie dają wiary lub nie uznają ich za mające znaczenie w sprawie. Stanowisko to znajduje analogiczne zastosowanie w rozpoznawanej sprawie i jest w pełni podzielane przez orzekający w niej Sąd.

Podkreślić również należy, iż uzyskane oficjalną drogą dyplomatyczną kopie [...] deklaracji celnych, wobec braku ich oryginałów, należało traktować jako zgodne z treścią dokumentów oryginalnych, mając na uwadze również wyjaśnienia właściwych władz krajów trzecich w tym zakresie, udzielone w oficjalnych pismach urzędowych. Wobec tego, nie można uznać za zasadne zarzutów skarżącej dotyczących prowadzenia postępowania w oparciu o kopie dokumentów celnych.

Odnosząc się do stawianych przez skarżącą zarzutów polegających na zaniechaniu przeprowadzenia określonych czynności (m. in. odmowa zrealizowania wniosków o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego, czy niewystąpienie do właściwych organów o pomoc prawną) zauważyć należy, iż to obowiązkiem podmiotu ubiegającego się o wypłacenie refundacji wywozowej zróżnicowanej jest przedstawienie dowodu na to, że produkt został przywieziony do kraju przeznaczenia i wprowadzony do swobodnego obrotu (art. 16 ust. 3 rozporządzenia nr 612/2009 w zw. z punktem 20 Preambuły). Organ prowadzący postępowanie ma natomiast za zadanie zbadać, czy dowód jakim posłużył się eksporter dla wykazania dokonania formalności celnych przywozowych, spełnia wymogi określone w art. 17 ust. 1 bądź ust. 2 rozporządzenia 612/2009. Nie oznacza to jednak, że w przypadku gdy organ kwestionuje przedstawiony dokument to na niego przenosi się obowiązek poszukiwania takiego dowodu. Zauważyć trzeba, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest ustalenie kwoty nienależnie zwolnionego zabezpieczenia z tytułu zaliczkowej refundacji wywozowej, nie zaś postępowanie związane z prawidłowością w zakresie procedur celnych. Jak to zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r. o sygn. akt I GSK 1357/11, zakresem kognicji Prezesa ARR, a także odpowiednio Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, nie jest kontrola prawidłowości działalności służb celnych przy odprawianiu towaru poza obszar Wspólnoty. Tym bardziej przyjąć należy, iż nie jest nim także kontrola prawidłowości procedur celnych dokonywanych w kraju przeznaczenia towaru. Skoro zatem organ uznał, że dana okoliczność została wystarczająco ustalona i znajduje to odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, to czynienie wobec niego zarzutu, że winien dalej poszukiwać dowodów, które potwierdzałyby satysfakcjonującą stronę wersję, stanowi, że zarzut ten jest nieuprawniony.

Podnieść także należy, iż nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy okoliczność odmowy wszczęcia śledztwa w sprawie posłużenia się fałszywymi dokumentami. Organ nie naruszył przepisu art. 76 § 1 k.p.a., bowiem kwestia poszukiwania osób odpowiedzialnych za przerobienie (sfałszowanie) dokumentów jest odrębną i nie mająca znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy.

Nie są również zasadne pozostałe zarzuty procesowe, w tym zarzut naruszenia przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, sprawa została rozpatrzona z dużą wnikliwością, materiał został zebrany i przeanalizowany bardzo starannie. Stronie zapewniono czynny udział w każdym stadium postępowania o czym świadczy bogata korespondencja prowadzona w sprawie. Decyzje obu instancji, wbrew zarzutom skargi, wydane zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów. Decyzje zostały skonstruowane zgodnie z regułami wynikającymi z k.p.a., zawierają podstawę prawną, rozstrzygnięcie, jak również uzasadnienie faktyczne i prawne.

Za niezasługujący na uwzględnienie uznano również zarzut upływu terminu przedawnienia.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zgodnie z akapitem trzecim, każdy akt właściwego organu, informujący beneficjenta o postępowaniu prowadzonym w sprawie ustalenia ewentualnych nieprawidłowości, powoduje przerwanie okresu przedawnienia. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Jednocześnie w akapicie czwartym tego przepisu postanowiono, iż upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary.

Przenosząc powyższe przepisy na grunt niniejszej sprawy, obliczanie terminu przedawnienia należy rozpocząć od dnia złożenia wniosku o wypłatę refundacji WPR1 nr [...], tj. [...] września 2004 r., bowiem jest to zdarzenie powodujące nieprawidłowości, w rozumieniu omawianych regulacji. Przerwanie biegu nastąpiło przez pierwszą informację skierowaną do strony, że prowadzone jest postępowanie wyjaśniające w przedmiocie wypłaty refundacji wywozowej.

W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE przyjmuje się, że art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia nr 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że zawiadomienie zainteresowanego przedsiębiorstwa o przeprowadzeniu kontroli celnej stanowi akt dotyczący śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, który przerywa bieg terminu przedawnienia wskazanego w art. 3 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia jedynie wówczas, gdy transakcje, których dotyczy podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości, są w tym akcie określone w wystarczająco dokładny sposób (vide: wyrok ETS z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt C-278/02; LEX nr 195672).Pismem z dnia [...] sierpnia 2006 r. Ministerstwo Finansów poinformowało Prezesa ARR o prowadzonym postępowaniu kontrolnym w siedzibie skarżącej, zaś Prezes ARR zawiadomił skarżącą pismem z dnia [...] lutego 2007 r. o postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym m. in. w sprawie udokumentowania wprowadzenia produktu do swobodnego obrotu na podstawie deklaracji celnej o numerze druku [...]. Wobec tego przyjąć można, iż już w 2007 roku nastąpiło przerwanie biegu okresu przedawnienia. Oznacza to, iż postępowanie w sprawie nieprawidłowości zostało wszczęte przed upływem czteroletniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95.

Najpóźniejszy termin przedawnienia ustalony zgodnie z treścią art. 3 ust 1 akapit 4 rozporządzenia nr 2988/95 (8 lat) upłynął z dniem [...] września 2012 r. Decyzja I instancji ustalająca kwotę nienależnie zwolnionego zabezpieczenia została wydana przez Prezesa ARR w dniu [...] września 2012 r. i doręczona skarżącej w dniu [...] września 2012 r. (potwierdzenie na k. 64 akt adm.), czyli przed upływem tego terminu.

Decyzja orzekająca o ustaleniu kwoty nienależnie zwolnionych przez ARR zabezpieczeń jest – zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 pkt 1a) ustawy o ARR- decyzją ustalającą. W przypadku decyzji ustalających postępowanie odwoławcze może toczyć się po upływie terminu przedawnienia, jednakże organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony wnoszącej odwołanie, nie może także, uchylając decyzje pierwszej instancji, przekazać sprawy do ponownego rozpoznania. Tak więc decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji może być wydana po upływie 8 – letniego okresu przedawnienia. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, gdyż decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymująca w mocy decyzją Prezesa ARR z [...] września 2012 r. wydana została w dniu [...] listopada 2012 r. i doręczona stronie [...] grudnia 2012 r.

Odnosząc się do dowodów przedkładanych przez skarżącą w toku postępowania sądowoadministracyjnego wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie jest związany granicami skargi, ale jest związany granicami sprawy zakończonej decyzją administracyjną, której legalność kontroluje. Mając zatem na uwadze, iż stanowią one dokumenty sporządzone po wydaniu zaskarżonej decyzji – pisma [..] nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. oraz z dnia [...] marca 2013 r., pisma [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., a także inne pisma i dokumenty otrzymane przez ARR od władz celnych [...] w miesiącu kwietniu lub na początku maja 2013 r. – nie mogły zostać uwzględnione (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 51/10).

W tym stanie rzeczy stwierdzić należało, iż w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a co więcej wpływ istotny (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Wobec tego skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.