Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 211/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2022-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Ubezpieczenia
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109, art. 102 ust. 7, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 82 ust. 5 pkt 2
journal: Dz.U. 2021 poz 1285
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j.
article: art. 104 par. 1, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 pkt 4
journal: Dz.U. 2021 poz 423
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
article: art. 1 par. 1 i par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a-c
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 135, art. 106 par. 3, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 38
journal: Dz.U. 2021 poz 112
law: Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - t..j.
article: art. 157 par. 1, art. 174 par. 1-3
journal: Dz.U. 2020 poz 1526
law: Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant ref. staż. Katarzyna Bińczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej B. G. 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. pismem z dnia 9 lipca 2021 r. uzupełnionym korespondencją z dnia 4 sierpnia 2021 r. wystąpił do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "Organ", "Prezes NFZ") z wnioskiem o ustalenie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego B. G. (dalej: "Skarżąca", "Strona") z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej od 13 lutego 2017 r. jako wspólnik B. Sp. z o.o. oraz od 14 lutego 2017 r. do 5 maja 2019 r. jako wspólnik M. Sp. z o.o.

Prezes NFZ decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. wydaną na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24, art. 109 oraz art. 102 ust. 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1285 z późn. zm.), dalej: "ustawa o świadczeniach" w związku z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.), dalej: "k.p.a." stwierdził, iż Skarżąca z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej we wskazanym okresie i formie, jako wspólnik spółki ograniczoną odpowiedzialnością:

• B. Sp. z o.o. w okresie od 13 lutego 2017 r. do nadal podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego,

• M. Sp. z o.o. w okresie od 14 lutego 2017 r. do 17 grudnia 2018 r. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oraz w okresie od 18 grudnia 2018 r. do 5 maja 2019 r. nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

W uzasadnieniu Organ wskazał, iż z danych zawartych na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości wynika, że spółka B. Sp. z. o.o. została zarejestrowana w Rejestrze Przedsiębiorców w dniu 13 lutego 2017 r. oraz zgodnie z danymi zawartymi w ww. rejestrze dotyczącym danych Skarżąca w okresie od 13 lutego 2017 r. do nadal figuruje jako wspólnik ww. spółki posiadający 96 % udziałów. Organ wskazał, iż brak jest wpisów świadczących o zawieszeniu, likwidacji lub rozwiązaniu spółki (stan na dzień 18 listopada 2021 r.).

Ponadto, Organ wskazał, z ww. Rejestru wynika, że spółka M. Sp. z o.o. została zarejestrowana w Rejestrze Przedsiębiorców w dniu 14 lutego 2017 r., a zgodnie z danymi zawartymi w powyższym rejestrze Skarżąca w okresie od 14 lutego 2017 r. do 5 maja 2019 r. figurowała jako wspólnik ww. spółki posiadający 96 % udziałów.

Jednocześnie Organ zauważył, że z danych zawartych w ww. Rejestrze wynika, że M. Sp. z o.o. w dniu 18 grudnia 2018 r. została zawieszona oraz brak jest wpisów świadczących o wznowieniu, likwidacji lub rozwiązaniu ww. spółki (stan na dzień 18 listopada 2021 r.). Tak więc, zdaniem Organu, dokonane zawieszenie wykonywania działalności pozarolniczej skutkowało wyłączeniem Skarżącej z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego od 18 grudnia 2018 r. Ponadto, Organ podkreślił, że Strona od 6 maja 2019 r. nie jest wspólnikiem powyższej spółki, co potwierdzają dane zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Prezes NFZ, analizując sprawę ustalenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego Skarżącej z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako jednoosobowego wspólnika ww. spółek z ograniczoną odpowiedzialnością podkreślił, że Strona poinformowała, iż posiada/posiadała 96 % udziałów w spółkach B. Sp. z o.o. oraz M. Sp. z o.o. Organ zaznaczył, że w praktyce ZUS oraz orzecznictwie sądowym dominujący jest pogląd, że udział w spółce wspólnika z niewielką liczbą udziałów służy tylko obejściu prawa. Chodzi bowiem o stworzenie fikcji. W spółce jest wprawdzie formalnie dwóch lub więcej wspólników, ale mniejszościowi nie mają żadnego wpływu na losy firmy. Dlatego wspólnika większościowego należy traktować jako jedynego, co oznacza, że będzie on podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu jako prowadzący działalność.

W konsekwencji zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach Organ ustalił, że Strona podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej jako jednoosobowy wspólnik spółek z ograniczoną odpowiedzialnością we wskazanych w sentencji decyzji okresach.

Skarżącą pismem z dnia 7 stycznia 2022 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa NFZ nr [...] z dnia [...] listopada 2021 r. zaskarżając w części tj. w zakresie ustalenia, że Strona:

- jako wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością B. Sp. z o.o. w okresie od 13 lutego 2017 r. do nadal podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oraz

- jako wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością M. Sp. z o.o. w okresie od 14 lutego 2017 r. do 17 grudnia 2018 r. podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła:

I. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym uznaniu:

a) Pani B. G. za wspólnika spółki M. Sp. z o.o. w okresie od 18 stycznia 2018 r. do 17 grudnia 2018 r., w sytuacji, gdy w dniu 18 stycznia 2018 r. sprzedała ona wszystkie swoje udziały D. G.;

b) Spółek M. Sp. z o.o. oraz B. Sp. z o.o. za jednoosobowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a B. G. za wspólnika ww. jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w sytuacji gdy B. G. nie posiada we wskazanych w decyzji okresach wszystkich udziałów w ww. spółkach, a brak jest jednocześnie wyraźnego przepisu prawa prowadzącego do wniosków przeciwnych;

II. rażące naruszenie prawa materialnego w postaci art. 6 ust. 1 pkt. 5 w zw. z art. 8 ust. 6 pkt. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423), dalej: "u.s.u.s." poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu wspólnika większościowego sp. z o.o. za wspólnika jedynego, a w konsekwencji bezzasadne zastosowanie ww. przepisu skutkujące uznaniem, że Skarżąca prowadzi pozarolniczą działalność jako wspólnik jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i z tego tytułu podlega ubezpieczeniom, w sytuacji gdy brak jest zarówno podstaw faktycznych, jak i podstaw prawnych do takich twierdzeń; B. G. w spółce B. Sp. z o.o. oraz M. Sp. z o.o. posiadała we wskazanych w decyzji okresach 96% udziałów, pozostali zaś wspólnicy mieli rzeczywisty wpływ na losy spółki, prowadzili jej sprawy; nie była to zatem "fikcja";

III. rażące naruszenie prawa materialnego w postaci art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 82 ust. 5 pkt 2 ustawy o świadczeniach poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu wspólnika większościowego spółki z o.o. za wspólnika jedynego, a w konsekwencji niezasadne zastosowanie ww. przepisu skutkujące objęciem Pani B. G. obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej pozarolniczej jako jednoosobowy wspólnik spółek z o.o. we wskazanych w decyzji okresach, w sytuacji gdy brak jest podstaw do uznania spółek M. Sp. z o.o., jak i B. Sp. z o.o. za jednoosobowe spółki z o.o., a Pani B. G. - za ich jedynego wspólnika;

IV. rażące naruszenie prawa procesowego w postaci art. 7a § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 a § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i rozstrzygnięcie ewentualnie zachodzących wątpliwości co do treści normy prawnej lub stanu faktycznego na niekorzyść Strony - Pani B. G.

Wobec powyższego Strona wniosła o:

1. zmianę zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, że Pani B. G. jako wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością B. Sp. z o.o. w okresie od 13 lutego 2017 r. do nadal nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego oraz jako wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością M. Sp. z o.o. w okresie od 14 lutego 2017 r. do 17 grudnia 2018 r. nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, ewentualnie zaś o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia;

2. zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,

3. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów:

a) umowy najmu lokalu użytkowego z dnia 1 sierpnia 2019 r. zawartej w G.,

b) umowy najmu lokalu użytkowego z dnia 3 kwietnia 2018 r. zawartej w S. wraz z aneksem z dnia 3 kwietnia 2018 r.

- na fakt zawierania w imieniu spółki umów przez umocowanego do działania drugiego wspólnika spółki B. Sp. z o.o. – J. K., nieposiadania przezeń statusu "fikcyjnego wspólnika".

c) pełnomocnictwa udzielonego J. K. przez B. G. w formie aktu notarialnego sporządzonego przez not. A. P. w R. z dnia 5 stycznia 2017 r. (Rep.[...]),

d) oświadczenia o odwołaniu pełnomocnictwa udzielonego J. K. przez B. G. w formie aktu notarialnego sporządzonego przez not. A. G. w R. z dnia 3 lutego 2020 r. (Rep. [...] nr [...]),

- na fakt dysponowania przez drugiego wspólnika spółki B. Sp. z o.o. J. K. pełnomocnictwem udzielonym przez prezesa B. G., posiadania uprawnienia do podejmowania czynności w imieniu spółki, nieposiadania przezeń statusu "fikcyjnego wspólnika".

e) upoważnienia udzielonego przez J. K. B. G. z dnia 11 listopada 2019 r. do sprzedaży w jej imieniu przysługujących jej udziałów w spółce B. Sp. z o.o. oraz do reprezentacji podczas czynności notarialnych,

f) upoważnienia udzielonego przez J. K. B. G. z dnia 15 stycznia 2019 r. do reprezentacji podczas Walnego Zgromadzenia Wspólników spółki B. Sp. z o.o.,

g) uchwały zatwierdzającej sprawozdanie finansowe spółki B. Sp. z o.o. za rok 2017 r.,

- na fakt korzystania z przysługujących J. K. jako wspólnikowi spółki uprawnień korporacyjnych, woli dysponowania (sprzedaży) przysługujących jej udziałów w spółce, nieposiadania przezeń statusu "fikcyjnego wspólnika".

h) umowy sprzedaży udziałów w spółce M. Sp. z o.o. z dnia 18 stycznia 2018 r. z podpisami notarialnie poświadczonymi przez not. A. G. (Rep. [...] nr [...])

- na fakt utraty przez B. G. statusu wspólnika spółki M. Sp. z o.o, z dniem 18 stycznia 2018 r.

i) uchwały zatwierdzającej sprawozdanie finansowe spółki M. Sp. z o.o. za 2017 r.

j) pełnomocnictwa do reprezentacji spółki M. Sp. z o.o. udzielonego D. G. z dnia 5 stycznia 2017 r. sporządzonego przez not. A. P. (Rep. [...] nr [...])

- na fakt dysponowania przez drugiego wspólnika spółki M. Sp. z o.o. D. G. pełnomocnictwem udzielonym przez prezesa B. G., posiadania uprawnienia do podejmowania czynności w imieniu spółki, nieposiadania przezeń statusu "fikcyjnego wspólnika".

W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Pismami z dnia 26 i 27 kwietnia Strona złożyła kolejne wnioski dowodowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).

Zgodnie natomiast z postanowieniami art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.W ramach tej kontroli, tak jak w każdym przypadku sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej zwana: "p.p.s.a.").

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej zakreślonych granicach, Sąd uznał, że skarga Strony zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, Prezes NFZ, wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się, mogącej mieć zasadniczy wpływ na ostateczny wynik sprawy - obrazy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., polegającej na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, jak również, w konsekwencji, naruszenia także prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach.

Zgodnie bowiem z przywołanym powyżej art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162) lub przepisów o ubezpieczeniach społecznych lub ubezpieczeniu społecznym rolników. W myśl art. 5 pkt 21) ww. ustawy, osoba prowadząca działalność pozarolniczą, to osoba, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej.

W realiach przedmiotowej sprawy, jak wynika z ustaleń Prezesa NFZ na podstawie Krajowego Rejestru Sądowego, przedstawionych w zaskarżonej decyzji wynika, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością B. SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ została zarejestrowana w Rejestrze Przedsiębiorców w dniu 13.02.2017 r. pod nr KRS [...] NIP [...]. Zgodnie z danymi zawartymi w ww. rejestrze (Dział 1, Rubryka 7- dotyczącym danych wspólników), Pani B. G. w okresie od 13 lutego 2017 r. do nadal figuruje jako wspólnik ww. spółki posiadający 96 % udziałów. Brak wpisów świadczących o zawieszeniu, likwidacji lub rozwiązaniu spółki (stan na dzień 18 listopada 2021 r.).

Ponadto, jak wynika z ww. Rejestru, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością M. SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ została zarejestrowana w Rejestrze Przedsiębiorców w dniu 14 lutego 2017 r. pod nr KRS [...], NIP [...].

Zgodnie z danymi zawartymi w powyższym rejestrze (Dział 1, Rubryka 7- dotyczącym danych wspólników), Pani B. G. w okresie od 14 lutego 2017 r. do 5 maja 2019 r. figurowała jako wspólnik ww. spółki posiadający 96 % udziałów.

Jednocześnie z danych zawartych w rejestrze KRS (Dział 6, Rubryka 8) wynika, że spółka M. SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ KRS [...], NIP [...] w dniu 18 grudnia 2018 r. została zawieszona. Brak wpisów świadczących o wznowieniu, likwidacji lub rozwiązaniu ww. spółki (stan na dzień 18 listopada 2021 r.)

Zwrócić należy uwagę, co ostało pominięte w rozważaniach Prezesa NFZ , że Rubryka 7 ww. informacji nie zawiera przy tym danych pozostałych wspólników, z uwagi na brzmienie art. 38 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jednolity Dz. U. z 2021 roku, poz. 112 ze zm.), w myśl którego w rejestrze przedsiębiorców zamieszcza się, w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, oznaczenie wspólników posiadających samodzielnie lub łącznie z innymi co najmniej 10% kapitału zakładowego oraz ilość posiadanych przez tych wspólników udziałów i łączną ich wysokość. Z wyjaśnień Skarżącej wynika natomiast, że posiada w wymienionych wyżej Spółkach po 96 % udziałów, ale pozostałe 4 % należą do drugiego wspólnika, który bierze czynny udział w prowadzeniu spraw Spółek.

Organ uznał Skarżącą za wspólnika jednoosobowej spółki z o.o., ponieważ nie przedstawiła dokumentów dotyczących udziału wspólnika mniejszościowego w zarządzaniu spółkami, w których posiadała po 96% udziałów, odwołując się do orzecznictwa sądowego.

Na gruncie niniejszej sprawy, ocenie Sądu podlega ustalenie czy Skarżąca, w tym stanie faktycznym, wypełnia normę art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s., ze względu na przypisanie drugiemu wspólnikowi –przez Organ statusu "iluzorycznego wspólnika". Podkreślenia wymaga, że, jak zauważył Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt III USK 156/21, zwrot "iluzoryczny wspólnik" nie wywodzi się z języka prawnego, jest zaś wyrazem opisu stanu faktycznego danej sprawy. Sąd Najwyższy podkreślił, że w jego dotychczasowym orzecznictwie, nie sprecyzowano dotąd znaczenia pozaustawowych pojęć "niemal (prawie) jedyny wspólnik (udziałowiec)" lub "wspólnik (udziałowiec) iluzoryczny". Z kolei w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt III USKP 31/21 podkreślono, powołując się na dotychczasowe orzecznictwo, że wspólnik dwuosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który posiada część udziałów zapewniającą mu prawo do samodzielnego decydowania o wynikach zgromadzenia wspólników i niemal wyłączne prawo do zysku oraz który - wskutek pełnienia funkcji jednoosobowego zarządu - ma nieskrępowaną możliwość samodzielnego decydowania o bieżącej działalności spółki, podlega ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy zajął więc stanowisko, że w tym przypadku wykładnia funkcjonalna przełamuje wykładnię językową.

Zauważyć jednak należy, iż Organ nie wykazał, że taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie, a ciężar dowodu w tej kwestii spoczywa na Organie a nie na stronie, tymbardzie , że Skarżąca w obu spółkach posiada 96 % wszystkich udziałów dwóch spółek a nie tak jak w przypadku rozpoznawanych przez SN spraw, gdzie wspólnik posiadał 99 % udziałów. Skarżąca w postępowaniu administracyjnym wskazywała jednoznacznie, że w żadnej ze spółek, nie posiada 100% udziałów, kierując się, literalnym brzmieniem przepisów. Obowiązkiem Organu było sprawę wyjaśnić, a nie przerzucać ciężar dowodu na Stronę.

W takiej sytuacji, aby móc skutecznie odejść od wykładni semantycznej art. 8 ust. 6 pkt 4 u.s.u.s., i uznać, że wspólnik spółki wieloosobowej w istocie wypełnia kryteria wspólnika spółki jednoosobowej, koniecznym jest dokładne zbadanie przez Prezesa NFZ, czy rzeczywiście jeden ze wspólników posiada wyłączne prawo do zysku oraz nieskrępowaną możliwość samodzielnego decydowania o bieżącej działalności spółki. Nie jest dopuszczalne oparcie się przez organ tylko i wyłącznie na zapisach rubryki 7 informacji z KRS, ewentualnie na ocenie samej proporcji posiadanych przez wspólników udziałów.

Zaznaczyć bowiem należy, że zgodnie z art. 157 § 1 k.s.h. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna określać:

1) firmę i siedzibę spółki;

2) przedmiot działalności spółki;

3) wysokość kapitału zakładowego;

4) czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział;

5) liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników;

6) czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.

Z kolei w myśl art. 174 § 1 k.s.h. jeżeli ustawa lub umowa spółki nie stanowi inaczej, wspólnicy mają równe prawa i obowiązki w spółce. Jeżeli umowa spółki przewiduje udziały o szczególnych uprawnieniach, uprawnienia te powinny być w umowie określone (§ 2). Uprzywilejowanie może dotyczyć w szczególności prawa głosu, prawa do dywidendy lub sposobu uczestniczenia w podziale majątku w przypadku likwidacji spółki (§ 3).

Tym samym o statusie danego wspólnika nie decyduje wyłącznie ilość posiadanych przez niego udziałów, tudzież ujęcie go, lub też nie, w rubryce 7 informacji z KRS, lecz skala realnych praw i obowiązków przysługujących mu w spółce. Zatem, w pierwszej kolejności, dokonanie oceny rzeczywistego funkcjonowania wspólnika spółki wieloosobowej, w kontekście możliwości przypisania mu cech wspólnika spółki jednoosobowej, wymaga zbadania przez organ zapisów umowy spółki. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy organ nie przeprowadził w ogóle dowodu z umów Spółek, w których Skarżąca posiada po 96% udziałów, co już samo w sobie oznacza, że stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, nakazujące traktować Skarżącą, jako wspólnika spółki jednoosobowej, jest dalece przedwczesne. Prezes NFZ nie uzyskał także stanowiska drugiego wspólnika Skarżącej w Spółkach, w których posiada udziały, odnośnie przysługujących mu w spółce uprawnień, chociażby w kontekście akcentowanej przez skarżącą czynnego zarządzania Spółkami przez drugich wspólników, wskazując na konkretne czynności do których byli upoważnieni co, zdaniem Sądu, ma istotne znaczenie dla możliwości weryfikacji statusu drugiego wspólnika. Nie sposób bowiem przyjąć, że w takiej sytuacji możliwym jest przypisanie im charakteru wspólników iluzorycznych(fikcyjnych), skoro wskazywany przez Stronę zakres przysługujących im uprawnień podważa stanowisko, co do nieskrępowanej możliwości samodzielnego decydowania o bieżącej działalności spółki przez samą Skarżącą.

W ocenie Sądu, organ nie wypełnił tym samym, obowiązków wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co do zgromadzenia wszystkich dowodów niezbędnych do ustalenia zgodnego z prawdą przebiegu faktów w sprawie.

W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezes NFZ, winien więc uzupełnić w sposób wskazany przez Sąd materiał dowodowy, a następnie poddać go ocenie w swym całokształcie, uwzględniając powyższe wskazania Sądu, w tym uwzględnić daty zbycia udziałów przez Skarżącą w Spółce z o.o. M., istotnej do ustalenia okresu ubezpieczenia.

Sąd oddalił wnioski dowodowe Strony o przeprowadzenie dowodu na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a. zawarte w skardze jak i w pismach procesowych z 26 i 27 kwietnia 2022 r., bowiem były to jedynie kserokopie, nie stanowiące dokumentów, z których dowód na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a mógłby zostać przeprowadzony przez Sąd.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.