Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 223/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2020-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne: Rozgraniczenie nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29 ust. 3, art. 30, art. 31, art. 33 ust. 1, art. 34 ust. 1 i 2;
journal: Dz.U. 2019 poz 725
law: Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jedn.
article: art. 262-265, art. 267;
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 152;
journal: Dz.U. 2018 poz 1025
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - tekst jednolity
article: art. 151, art. 250.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Asesor WSA Agnieszka Banach (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 4 grudnia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata D. D. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 grudnia 2019 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej też jako "Kolegium") utrzymało w mocy postanowienie wydane przez Burmistrza Miasta i Gminy w K. z dnia 21 października 2019 r. znak: [...] w sprawie:

1. ustalenia kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia pomiędzy nieruchomościami położonymi w Janiku obręb 0006, gmina K., oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,2032 ha, stanowiąca własność Skarbu Państwa w użytkowaniu Urzędu Miasta i Gminy w K., z nieruchomością sąsiednią o nr [...] o pow. 0,8704 ha, stanowiącą własność A. K., na kwotę 6.358,78 zł brutto;

2. zobowiązania stron postępowania rozgraniczeniowego do uiszczenia kosztów postępowania:

- Gmina K. w kwocie 3.179,39 zł brutto,

- A. K. w kwocie 3.179,39 zł brutto.

Organ pierwszej instancji określił także termin i sposób uiszczenia ww. kosztów.

W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji podniósł, że ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne nie określa zasad ponoszenia kosztów

postępowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Do

ustalania wysokości kosztów postępowania oraz osób zobowiązanych do ich poniesienia stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego Działu IX - art. 262 do art. 265 K.p.a. - opłaty i koszty postępowania.

W przedmiotowej sprawie, jak dalej wyjaśniło Kolegium, w toku postępowania rozgraniczeniowego została zawarta umowa nr Or.150.2018 z dnia 18 lipca 2018 r. pomiędzy Gminą K. a geodetą uprawnionym R. R.. Z umowy tej wynika, że przeprowadzenie czynności ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...] to koszt 6980 zł. Z faktury Nr 5/F/2019 z dnia 16 lipca 2019 r. wynika, że koszty wykonania dokumentacji geodezyjnej z rozgraniczenia nieruchomości pomiędzy działkami nr [...] i [...], wyniosły kwotę 6.980,00 zł brutto. Geodeta dopuścił się zwłoki w wykonaniu dokumentacji rozgraniczenia w przedmiotowej sprawie, w związku z czym organ prawidłowo zastosował karę umowną wynikającą z zawartej umowy. Zwłoka wyniosła 89 dni, zatem kara umowna wyniosła kwotę 621,22 zł. Zasadnie zatem, w ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji do kosztów postępowania zaliczył wynagrodzenie geodety uprawnionego w kwocie 6.358,78 zł, wykonującego czynności rozgraniczeniowe przebiegu granicy pomiędzy ww. nieruchomościami na podstawie umowy zawartej z Gminą K. (pomniejszone o karę umowną). Jak podniosło Kolegium, z akt sprawy wynika, że koszty te w całości zostały pokryte przez Gminę K.

Organ drugiej instancji wyjaśnił także, że zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Oznacza to, że udział w kosztach postępowania administracyjnego zależy od posiadania przez określony podmiot interesu prawnego czy interesu własnego, indywidualnego, opartego na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego. Stosownie zaś do treści art. 153 Kodeksu cywilnego, koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co jest powiązane z zasadą sformułowaną w art. 152 Kodeksu cywilnego, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Skoro zatem, jak wynika z art. 152-153 Kodeksu cywilnego, postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w istocie w interesie wszystkich podmiotów uczestniczących w rozgraniczeniu (wszystkich właścicieli sąsiednich i rozgraniczanych nieruchomości), to też wszyscy oni są zobowiązani do udziału w tych kosztach, bez względu na to, którzy z nich żądali wszczęcia tego postępowania. Kolegium powołało się przy tym na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 5/06. Powołując się na ww. uchwałę, organ odwoławczy wskazał, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Zatem zarówno w stadium administracyjnym jak i sądowym koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości (z uwagi na ich interes w postępowaniu - art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a.), według zasady wyrażonej w art. 152 k.c., tj. w częściach równych.

Organ drugiej instancji wyjaśnił dalej, że Burmistrz Miasta i Gminy K. zakończył postępowanie rozgraniczeniowe decyzją z dnia 21 października 2019r. znak: GN.6830.5.58.2018.2019.EM, którą organ dokonał rozgraniczenia

pomiędzy nieruchomościami nr [...] i [...], położonymi w obrębie 0006 Janik, gmina.. Wobec zakończenia postępowania rozgraniczeniowego na etapie administracyjnym organ administracji ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego, przy czym Kolegium uznało, że prawidłowo organ pierwszej instancji obciążył tymi kosztami wszystkie strony sporu, czyli wszystkie strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 Kodeksu cywilnego (proporcjonalnie do ilości rozgraniczanych granic). Rozgraniczenie dotyczyło granicy pomiędzy działką nr [...],

stanowiącą własność A. K. i nr [...], stanowiącą własność Skarbu Państwa, w użytkowaniu Gminy K. Koszty postępowania rozgraniczeniowego ww. nieruchomości wyniosły 6.358,78 zł. W sprawie podlegały rozgraniczeniu w sumie 2 granice. Kwotę 6.358,78 zł należało zatem podzielić przez 2, co daje kwotę 3.179,39 zł za podział jednej granicy. Mając powyższe na uwadze, zasadnie połową kosztów postępowania, tj. kwotą 3.179,39 zł obciążono A. K. i drugą połową w wysokości 3.179,39 zł - Gminę K. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 21 października 2019 r. zakończył administracyjny etap postępowania rozgraniczeniowego, w związku z czym zaskarżonym postanowieniem zasadnie ustalił koszty tego postępowania i obciążył nimi strony tego postępowania.

Kolegium wyjaśniło równocześnie, że rozstrzygnięcie w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego możliwe jest dopiero po ustaleniu tych kosztów, po zakończeniu postępowania rozgraniczeniowego przez organ prowadzący postępowanie. Oznacza to, że uprzednie rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w przedmiocie zwolnienia A. K. od ponoszenia kosztów rozgraniczenia były przedwczesne i dotyczyły jedynie wysokości zaliczki na poczet przewidzianych kosztów postępowania, wynikającej z postanowienia organu z dnia 25 maja 2018 r. Dopiero zatem obecnie, w związku z ustaleniem wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego na mocy zaskarżonego postanowienia, organ pierwszej instancji, tj. w niniejszej sprawie Burmistrz Miasta i Gminy K. winien rozpatrzyć wniosek A. K. o zwolnienie jej od ponoszenia ustalonych kosztów postępowania, mając na uwadze jej sytuację majątkową zdrowotną i rodzinną. Stosownie bowiem do treści art. 267 K.p.a., w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania, organ administracji publicznej może ją zwolnić w całości lub w części od ponoszenia tych opłat, kosztów i należności. Zwolnienie od opłat skarbowych następuje z zachowaniem przepisów o tych opłatach.

A. K. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium z powołaniem się na swoją bardzo trudną sytuację życiową, zdrowotną i finansową.

W piśmie procesowym z dnia 5 czerwca 2020 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko zawarte w skardze, a zaskarżonemu postanowieniu organu drugiej instancji dodatkowo zarzucił naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy:

• art. 7 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez zawyżenie kosztów postępowania, które w zakresie wynagrodzenia geodety znacznie odbiegają od średnich cen występujących na rynku w podobnych sprawach, w sytuacji gdy tego typu usługa rozgraniczenia przy dokonaniu analizy porównawczej w innych gminach oscyluje w granicach kwoty 3 500 zł (za całość), która to kwota jest nieadekwatna do nakładu pracy geodety oraz poziomu skomplikowania postępowania o rozgraniczenie, a przerzucona na skarżącą,

• art. 267 k.p.a. poprzez zaniechanie odstąpienia od obciążenia kosztami postępowania skarżącej z całkowitym pominięciem jej położenia finansowego, a przy tym stanu zdrowia, wydatków jakie ponosi oraz comiesięcznych zobowiązań finansowych ciążących na skarżącej, a w tym szczegółowo przedstawionej kalkulacji miesięcznej skarżącej;

• art. 7 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego z całkowitym pominięciem przez organy położenia finansowego A. K., stanu zdrowia, w jakim się znajduje, faktu składania przez skarżącą pism do wydziału podatkowego organu gmin o rozłożenie podatku na raty czy też umorzenie należności publicznoprawnych, ciążących zobowiązaniach kredytowych, w tym wysokości otrzymywanych poborów z organu rentowego.

W konsekwencji tych naruszeń doszło, zdaniem pełnomocnika strony, do powstania błędu w ustaleniach faktycznych poprzez pominięcie przez organy faktu, iż skarżąca postanowieniem z dnia 28 września 2018 r. wydanym przez Burmistrza Miasta i Gminy K. została zwolniona z połowy opłaty z tytułu kosztów postępowania rozgraniczeniowego, na które to orzeczenie złożyła zażalenie w dniu 3 października 2018 r. (wnosząc o zwolnienie z całości opłaty), zaś w następstwie rozpoznania zażalenia nastąpiło uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wobec naruszenia przez Burmistrza Miasta i Gminy K. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Ponowne obciążanie skarżącej kwotą 3179,39 zł jest, zdaniem pełnomocnika, kuriozalne, zaś powielana argumentacja wzajemnie się wyklucza na kanwie zaistniałego stanu faktycznego przy tożsamości przesłanek ubóstwa skarżącej, co w sposób krzywdzący obciąża budżet skarżącej. Organy Miasta i Gminy K. winny mieć na względzie powszechnie panujące stawki rynkowe, czego w inkryminowanym wypadku ewidentnie zabrakło - według skarżącej - dla pokrzywdzenia jej interesów.

W uzasadnieniu powyższego pisma pełnomocnik skarżącej nie zgodził się z wywodami organów, że strony zobowiązane są do ponoszenia kosztów po połowie i podniósł, że przepis art. 267 k.p.a. wprowadza instytucję tzw. prawa ubogich, pozwalającą organowi administracyjnemu na zwolnienie strony w części lub całości z obowiązku ponoszenia opłat i kosztów postępowania, w razie “niewątpliwej niemożności" ich poniesienia. Skarżąca ma ukończone 71 lat i jest osobą niezwykle ubogą, schorowaną i nieporadną. Burmistrz Miasta i Gminy K. zwolnił skarżącą z połowy opłaty, zatem obciążenie jej w postanowieniu z dnia 21 października 2019 r. kwotą 3179,39 zł jest dla strony niezrozumiałe i nieczytelne. Wysokie koszty dla ubogiej rencistki wydają się być nie do wykonania. Skarżąca jest osobą samotną, utrzymującą się jedynie z renty rodzinnej w kwocie nieco ponad 1 500 zł miesięcznie, nie posiada innych dochodów. Z uwagi na wiek zmaga się z wieloma dolegliwościami zdrowotnymi. Organy bezzasadnie uznały, że w niniejszej sprawie nie występuje przesłanka wynikająca z art. 267 k.p.a., czyli niewątpliwa (a więc oczywista, granicząca z pewnością) niemożność poniesienia przez skarżącą kosztów postępowania administracyjnego. Z przedłożonych przez stronę w trakcie postępowania administracyjnego dokumentów i oświadczeń strony wynika, że comiesięczne wydatki strony przekraczają osiągany dochód. Taki stan budżetu domowego bezsprzecznie świadczy o położeniu strony, który to fakt przyznaje organ pierwszej instancji we własnych wywodach. Skarżąca nie ma możliwość spłaty zobowiązania, chociażby poprzez rozłożenie świadczenia na raty. Fakt zainicjowania postępowania o rozgraniczenie nie może stanowić wyłącznego asumptu do obciążania skarżącej w sytuacji, gdy naruszona była jej własność, o którą ma prawo dbać, bowiem jest to jej uzasadniony interes prawny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji sądu administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach.

Z materiału dowodowego wynika, że Burmistrz Miasta i Gminy w K. wszczął na wniosek A. K. postępowanie rozgraniczeniowe odnośnie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi w ewidencji gruntów jako działki nr nr [...] i [...], gdzie działka nr [...] jest bezspornie własnością A. K. (wypis z rejestru gruntów - k. 6 akt adm.). Decyzją z dnia 21 października 2019 r. znak: GN.6830.5.58.2018.2019.EM Burmistrz Miasta i Gminy w K. rozgraniczył powyższe nieruchomości wzdłuż linii wyznaczonej punktami przedstawionymi na szkicu granicznym, który stanowi załącznik do protokołu granicznego z dnia 28 lutego 2018 r. będącego częścią operatu rozgraniczeniowego, przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 16 lipca 2019 r. pod numerem ewidencyjnym P.2607.2019.1107. Dokumentacja powyższa z wykonania prac rozgraniczeniowych sporządzona została przez geodetę posiadającego uprawnienia zawodowe. Za wykonanie prac w związku z postępowaniem rozgraniczeniowym dotyczącym ww. działek Gmina K. uiściła wynagrodzenie wykonawcy prac geodezyjnych w dniu 4 grudnia 2019 r. r. w kwocie 6358,78 zł, czego dowodzi bankowe potwierdzenie przelewu (k. 133 akt adm.).

Na wstępie wskazać należy, że rozgraniczenie nieruchomości uregulowane w ustawie z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2019 r., poz. 725, dalej jako "p.g.k.") obejmuje co do zasady dwa stadia postępowania: administracyjne i przed sądem powszechnym (art. 29-39 tej ustawy). Zgodnie z art. 29 ust. 3 p.g.k. rozgraniczenia nieruchomości dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) oraz sądy - w wypadkach określonych w ustawie. Treść art. 30 ust. 1 p.g.k. stanowi, że organy przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Stosownie zaś do art. 31 p.g.k., czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron (art. 33 ust. 1 p.g.k.). Jeżeli w razie sporu co do przebiegu granicy nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 ustawy, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) - art. 34 ust. 1 p.g.k., który umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2 p.g.k.).

W sprawie niniejszej wystąpiły okoliczności przewidziane w art. 33 ust. 1 p.g.k., gdyż doszło do rozgraniczenia nieruchomości. Burmistrz Miasta i Gminy w K. ustalił przebieg granicy na podstawie istniejących dokumentów, w tym dokumentacji z rozgraniczenia wykonanej przez geodetę.

Trafnie organ zauważa, że ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie określa zasad ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, w związku z tym do ustalania wysokości tych kosztów oraz zasad obciążania nimi stron tego postępowania stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a.") tj. art. 262 - 265 tej ustawy. Stosownie do art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56 k.p.a., a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 k.p.a.). Przy czym - zgodnie z art. 264 § 1 k.p.a. - jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.

Przy ustalaniu kosztów postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. znajduje zastosowanie zasada przewidziana w art. 152 k.c., o czym jednoznacznie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06 (dostępnej na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie bowiem z art. 152 k.c. właściciele nieruchomości ponoszą koszty rozgraniczenia po połowie, co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.

W orzecznictwie sądowym powszechnie przyjmuje się, że kryterium "interesu prawnego" dotyczy interesu prawnego jednostki, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Zatem uznać należy, że branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostawałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne.

Mając na względzie przytoczone wyżej regulacje i orzecznictwo sądów administracyjnych należy stwierdzić, że organ w niniejszej sprawie miał prawo do obciążenia skarżącej jako właściciela jednej z działek rozgraniczanych kosztami tego postępowania po połowie. Zasadą jest bowiem, że to właściciele sąsiednich gruntów ponoszą koszty związane z rozgraniczeniem tych nieruchomości. Zazwyczaj postępowanie rozgraniczeniowe wszczyna właściciel jednej z sąsiednich nieruchomości, gdy istnieje spór graniczny.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa, w szczególności art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 152 k.c. i właściwie je zastosował. Koszty postępowania, na które składało się wynagrodzenie geodety upoważnionego do przeprowadzenia czynności w postępowaniu rozgraniczeniowym, poniesione zostały w interesie stron tego postępowania. Dlatego obowiązkiem ich uiszczenia prawidłowo obciążono po połowie zarówno A. K. i Gminę K.. Koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c. (por. wskazana powyżej uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2006 r.). We właściwy sposób organ ustalił więc, że każdy skarżąca powinna uiścić te koszty w kwocie 3179,39 zł.

W niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionuje zasadności wszczęcia i przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego. W głównej mierze podważa ona wysokość tych kosztów ustaloną i zaaprobowaną przez organ na etapie wybierania wykonawcy robót geodezyjnych, a następnie wysokość tych kosztów nałożoną na skarżącą z uwagi na jej sytuację życiową, zdrowotną i finansową.

Po pierwsze, organ prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe wyboru wykonawcy prac geodezyjnych dokonał w trybie zamówień publicznych i spośród dwóch ofert, które wpłynęły do Burmistrza Miasta i Gminy w K., organ ten wybrał tę korzystniejszą dla skarżącej, tj. w której oferta opiewała na niższą kwotę (k. 8 i 9 akt adm.).

Po drugie, bezspornie przeprowadzone zostało postępowanie rozgraniczeniowe na etapie administracyjnym i wydana została decyzja w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, w związku z czym powstały koszty postępowania w postaci wydatków na wynagrodzenie wykonawcy prac geodezyjnych, które pokryła Gmina K.

Po trzecie, koszty te prawidłowo zostały rozliczone pomiędzy stronami postępowania po połowie.

Natomiast, odpierając zarzuty skargi, stwierdzić trzeba, że w niniejszej sprawie dla jej rozstrzygnięcia nie miał i nie mógł mieć w sprawie zastosowania - na etapie ustalania wysokości tych kosztów - art. 267 k.p.a. Przepis ten dotyczy postępowania w sprawie zwolnienia od opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania.

Od kosztów można jednak zwolnić wówczas, gdy zostanie na stronę nałożony obowiązek ich poniesienia. Tak więc w pierwszej kolejności organ powinien ustalić wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego i osoby zobowiązane do ich poniesienia, stosownie do art. 264 k.p.a., a dopiero później, gdy postanowienie to stanie się ostateczne rozstrzygać na podstawie art. 267 k.p.a. o zwolnieniu od obowiązku ich ponoszenia stronę, która złoży wniosek o uzyskanie zwolnienia od tych kosztów. Wówczas w odrębnym postępowaniu organ oceni zasadność całkowitego lub częściowego zwolnienia strony od ponoszenia ww. kosztów. Postępowanie, o którym w skardze pisze skarżąca, dotyczyło umorzenia zaliczki na koszty postępowania i jego wynik nie mógł mieć w sprawie znaczenia, skoro zaliczka taka nie została w żadnej części uiszczona.

Końcowo wskazać należy, że - jak zresztą Kolegium podkreśliło w końcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia – w razie niewątpliwej niemożności poniesienia przez stronę kosztów postępowania rozgraniczeniowego wniosek o zwolnienie od ich ponoszenia rozpatrzy organ pierwszej instancji w odrębnym postępowaniu. Sąd nie jest więc właściwy do rozpoznania takiego wniosku i oceny jego zasadności na obecnym etapie.

Trudności skarżącej w zrozumieniu kolejności prowadzonych postępowań administracyjnych nie mogły powodować naruszenia przepisów prawa i rozstrzygania o umorzeniu tych kosztów w postępowaniu toczonym w sprawie ustalenia wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Organy muszą najpierw - w oparciu o prawomocne postanowienie – ustalić wysokość kosztów, a potem dopiero ocenić możliwość i zasadność zwolnienia skarżącej z obowiązku ich uiszczenia.

Z tych powodów wszystkie te zarzuty skargi, które dotyczą naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. i art. 267 k.p.a. związane z całkowitym pominięciem położenia finansowego skarżącej, a przy tym stanu zdrowia, wydatków, jakie ponosi oraz comiesięcznych zobowiązań finansowych ciążących na skarżącej, nie mogły odnieść zamierzonego skutku.

Z powyższych przyczyn, skoro zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zarzuty skargi okazały się niezasadne, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie 151 p.p.s.a., skargę oddalił (pkt I sentencji wyroku).

O wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego z urzędu orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 4 ust. 1 i 3 i

§ 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz. 18).