Wyrok NSA, sygn. akt OSK 498/04
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2004-08-31 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Powołane przepisy: article: art. 13 ust. 2a, art. 13 ust. 2b
journal: Dz.U. 2000 nr 71 poz 838
law: Ustawa dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - tekst jednolity.
article: art. 184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Macieszewska Sędziowie NSA Zygmunt Niewiadomski Jerzy Sulimerski (spr.) Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjne "O." Spółka Jawna - Jerzy G., Ewy G. od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 26 listopada 2003 r. sygn. II SA/Lu 866/03 w sprawie ze skargi "O." Spółka Jawna - Jerzy G., Ewy G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 10 czerwca 2003 r. (...) w przedmiocie kara pieniężnej 1) Oddala skargę kasacyjną 2) Zasądza od "O." Spółka Jawna - Jerzy G., Ewy G. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. kwotę 120 /sto dwadzieścia/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

OSK 498/04

UZASADNIENIE

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 26 listopada 2003 r. II SA/Lu 866/03 oddalił skargę "O." Spółka jawna - Jerzy G., Ewa G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 10 czerwca 2003 r. (...). Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z 18 kwietnia 2003 r. (...) nakładającą na spółkę "O." karę pieniężną za przejazd pojazdem /wskazanym w decyzji/ po drodze publicznej bez właściwego zezwolenia, określonego przepisami prawa o ruchu drogowym. Jako podstawę prawną organ celny wskazał art. 13 ust. 2a i 2b, art. 40b ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./. Nałożenie kary, jak wynika z uzasadnienia decyzji, było konsekwencją ujawnienia w wyniku badań przeprowadzonych zgodnie z art. 40b ust. 1 powołanej ustawy, że pojazd należący do "O." Spółka jawna - Jerzy G., Ewa G. przekroczył normy określone w punkcie 5.1e załącznika do ustawy o drogach publicznych. Protokół z przeprowadzonej kontroli został podpisany przez osobę wykonującą transport.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucili naruszenie art. 42 Konstytucji RP poprzez wydanie decyzji w zakresie odpowiedzialności karnej, wykraczając tym samym poza swoje kompetencje. W uzasadnieniu skargi wskazano ponadto, że art. 13 ust. 2a i 2b powołanej ustawy wprowadza zakaz poruszania się pojazdami nienormatywnymi bez zezwolenia po drogach publicznych pod groźbą kary pieniężnej. Zdaniem skarżącej jest to czyn, który podlega odpowiedzialności karnej z art. 42 Konstytucji RP, a o tym - stosownie do art. 42 ust. 3 Konstytucji RP - orzeka sąd w formie prawomocnego wyroku. Zaskarżona decyzja wymierza karę, a więc orzeka o odpowiedzialności karnej bez stwierdzenia winy, przez co narusza powołany art. 42 ust. 3. Wskazano również na niewłaściwe przeprowadzenie pomiarów kontrolnych oraz brak możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału.

Ponadto, zdaniem skarżącej, organy celne naruszyły zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Powołując się ogólnie na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, w skardze podniesiono, że wielokrotnie w orzecznictwie tym wskazywano, iż "(...) wymiar sankcji za przejazd pojazdem nienormatywnym, dokonywany w oderwaniu od przebytej trasy narusza wspomnianą zasadę".

Podniesiono również zarzut naruszenia art. 6, 7, 10 par. 1, 105 par. 1 oraz art. 97 par. 1 pkt 4 i art. 100 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także rażące naruszenie art. 156 par. 1 ust. 2 w związku z art. 68 Kpa domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości.

Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymując w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z 18 kwietnia 2003 r. (...) podkreślił, że przebieg procesu pomiaru nacisku na osie oraz sam wynik były prawidłowe, co stanowiło podstawę do ustalenia i pobrania kary pieniężnej. Ponadto stwierdził, że: "(...) organy celne zobowiązane są do stosowania obowiązujących przepisów, nie mają zaś wpływu na ustanawianie przepisów prawnych dotyczących zasad pobierania kar pieniężnych".

We wniesionej w dniu 7 lipca 2003 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. przytoczono te same podstawy zaskarżenia i tę samą argumentację co w odwołaniu.

Ustosunkowując się do postawionych w skardze zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wbrew twierdzeniu skarżącego korzystanie z dróg publicznych bez zezwolenia, o jakim mowa w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, nie stanowi czynu z art. 42 Konstytucji RP. Zdaniem Sądu o pojęciu winy w rozumieniu powołanego przepisu, możemy mówić wyłącznie w postępowaniu karnym w odniesieniu do osób fizycznych. Sąd za nietrafny uznał również zarzut bezzasadnego pobrania kary pieniężnej bez wcześniejszej decyzji wymierzającej wysokość kary. Wskazał, że organ celny nie miał uprawnień do wydawania decyzji w tym zakresie z tej przyczyny, że wysokość kary została przewidziana przez ustawodawcę w art. 13 ust. 2b i załączniku do ustawy. Nie ulga więc wątpliwości, że stosownie do art. 13 ust. 2a za przejazd pojazdem bez zezwolenia właściwe w sprawie organy celne były zobligowane do pobrania kary pieniężnej w wysokości przewidzianej w załączniku do ustawy.

Odnośnie zarzutu naruszenia wskazanych w skardze zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń organów celnych co do stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu wynik kontroli nie budzi zastrzeżeń, a sama kontrola została przeprowadzona prawidłowo.

Od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie "O." Jerzy G., Ewa G. Spółka jawna w S. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Powołując się na art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych skarżąca zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 ww. ustawy "rażące naruszenie prawa, a mianowicie art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ poprzez uznanie, iż nastąpiło zdarzenie uzasadniające orzeczenie kary pieniężnej, przewidzianej w pkt 5.1b załącznika nr 2 do wskazanej wyżej ustawy, w związku z art. 77-80 oraz art. 156 Kpa, a także naruszenie art. 2 i art. 42 Konstytucji RP.

Wskazując na powyższe podstawy, skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku wraz z ewentualnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, z uwzględnieniem kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach podstaw wskazanych w skardze kasacyjnej oraz z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania.

Nie jest zasadny przytoczony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./. Art. 13 ust. 2a i 2b tej ustawy stanowił, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów, zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach poruszających się po drogach publicznych, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, pobiera się kary pieniężne. Zezwolenie takie wydawane było na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym /Dz.U. nr 98 poz. 602 ze zm./ i dotyczyło także pojazdów, których masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych. Wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2a, określał załącznik do ustawy o drogach publicznych. Należy podzielić stanowisko Sądu zawarte w zaskarżonym wyroku, że była to wystarczająca podstawa prawna do określenia wysokości kary za przejazd pojazdem nienormatywnym. Obecnie obowiązujący w tym zakresie przepisy art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych również zobowiązują do uiszczenia stosownych opłat za korzystanie z dróg publicznych przez pojazdy nienormatywne. Opłata ta pobierana jest na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie opłat drogowych /Dz.U. nr 8 poz. 60/. Chybiony jest więc zarzut, że decyzja o "pobraniu kary pieniężnej" powinna zostać poprzedzona decyzją o wymierzeniu kary. Jak trafnie zauważył Sąd, przepisy ustawy o drogach publicznych nie przewidywały wydania w tym zakresie innej decyzji niż decyzja o pobraniu kary pieniężnej. Organy celne działając więc wyłącznie w granicach prawa mogły, stwierdzając naruszenie zasad korzystania z dróg publicznych, wydać jedynie decyzję o pobraniu kary pieniężnej. W sprawie będącej przedmiotem rozważań, pobranie kary pieniężna było więc skutkiem niezgodnego z Prawem o ruchu drogowym korzystania z drogi publicznej, co potwierdzał protokół z kontroli pojazdu.

Także zarzut naruszenia art. 42 Konstytucji RP nie może być uwzględniony. Należy podzielić stanowisko Sądu, że pojęcie winy w rozumieniu powołanego przepisu może mieć zastosowanie jedynie w postępowaniu karnym i nie może być utożsamiane z działaniem naruszającym zasady korzystania z dróg publicznych w zakresie przewidzianym przez art. 13 ust. 2a i 2b ustawy z dnia ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./. Pogląd, że pobranie kary pieniężnej mogłoby nastąpić dopiero po orzeczeniu winy przez sąd jest w świetle obowiązujących w tym zakresie przepisów bezzasadne.

Odnosząc się zaś do kwestii podważania przez skarżącego stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnego poprzez kwestionowanie wykazanego w wyniku kontroli pojazdu przekroczenia norm jest nieuzasadnione. Z akt sprawy wynika, że protokół z kontroli został podpisany przez wykonującego transport z adnotacją o braku uwag do zawartych w protokole wyników. Podpisanie więc protokołu jest nie tylko przyjęciem do wiadomości wyników kontroli, ale również ich potwierdzeniem. Należy zgodzić się ze stwierdzeniem Sądu, iż stan faktyczny został przez organy w należyty sposób wyjaśniony i nie było żadnych podstaw do ponownego przeprowadzenie oceny materiału dowodowego. Nie można wobec tego zgodzić się z zarzutem skarżącego, iż w ten sposób naruszono wskazane w skardze kasacyjnej przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z wyżej przytoczonych powodów, na podstawie art. 184 i art. 204 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ orzeczono jak w sentencji wyroku.