Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1527/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6132 Kary pieniężne za naruszenie wymagań ochrony środowiska
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Stopczyński,, asesor WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Gminy K.; Przedsiębiorstwa Komunalnego Gminy K. na decyzję Głównego Inspektor Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie podwyższenia kar łącznych za odprowadzanie ścieków 1/ Uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji; 2/ oddala skargę Gminy K.; 3/ zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska kwotę 300 zł( trzysta złotych) na rzecz Przedsiębiorstwa Komunalnego Gminy K. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4/ orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] marca 2005r. Nr L. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w L. działając na podstawie art. 130 c ust. 6 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U nr 38, poz. 230 z późn. zm), art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 o wprowadzeniu ustawy-Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U nr 100, poz. 1085 z późn. zm) art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tj Dz. U Nr112 z 2002r., poz. 982 z późn. z) oraz art. 104 kpa, po przeprowadzeniu kontroli w zakresie realizacji inwestycji będącej podstawą odroczenia terminu płatności kary pieniężnej za odprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych nie odpowiadających wymaganym warunkom, orzekł o podwyższeniu Przedsiębiorstwu Komunalnemu Gminy K.. z siedzibą w K. o 50 % tj. do kwoty łącznej 191.126,36 zł, kary pieniężne wymierzone decyzjami z dnia:

- [...] października 1999r. znak: [...]w kwocie: [...] zł,

- [...] marca 2000 r. znak [...] w kwocie: [...] zł

- [...] lutego 2001r. znak: [...] w kwocie : [...] zł

- [...] kwietnia 2002r. zna: [...] w kwocie: [...] zł

za odprowadzanie w latach 1998-2001 do wód powierzchniowych ścieków nie odpowiadających wymaganym warunkom, ze względu na niezrealizowanie w terminie do 31 grudnia 2004r. inwestycji przyłączenia ścieków do kolektorów sanitarnych i przepompowni odprowadzającej do Grupowej Oczyszczalni Ścieków w L. tj. w terminie do którego nastąpiło odroczenie płatności ww kar decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. znak [...].

Odwołanie od niniejszej decyzji wniósł Burmistrz K. wskazując w odwołaniu, iż opóźnienie w realizacji inwestycji nie wynikało z winy Gminy lecz spowodowane zostało brakiem środków finansowych i koniecznością oczekiwania na dofinansowanie. Jednocześnie wniósł o przesunięcie terminu odroczenia płatności kar do 31 maja 2005r..

Po rozpoznaniu odwołania od niniejszej decyzji, Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1pkt 1 kpa, utrzymał ją mocy. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy-Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, w niniejszej sprawie zastosowanie ma przepis art. 130 c ust. 6 ustawy z 24 października 1978r. Prawo wodne. Przepis ten stanowi, że karę , której termin został odroczony, podwyższa się o 50 % i pobiera niezwłocznie po upływnie okresu odroczenia, jeżeli inwestycje których wykonanie było podstawą odroczenia nie zostały wykonane i oddane do użytku w tym okresie. W niniejszej sprawie ostatecznymi decyzjami terminy płatności kar pieniężnych ustalonych za lata 1998-2001 zostały odroczone do dnia 31 grudnia 2004r.. Kontrola przeprowadzona przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w L w dniach [...],[...][...], [...] stycznia 2005r. wykazała, że inwestycja w związku z realizacją, której terminy płatności kar odroczono nie została wykonana. Wobec powyższych ustaleń zawartych w protokole z kontroli znak [...], Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska miał ustawowy obowiązek podwyższyć kwoty kar, których termin płatności został odroczony, o 50 % i nałożyć na stronę obowiązek ich niezwłocznego uiszczenia.

Skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wniosła Gmina K. oraz Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy K. z siedzibą w K., reprezentowani przez radcę prawnego A. P. Żądając uchylenia zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji pełnomocnik stron skarżących zarzucił im naruszenie prawa materialnego poprzez stosowanie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne, które zostały uchylone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U nr 115, poz. 1229 z późn. zm), przez ustawę z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy-Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw-art. 45 pkt. 25, tym samym zgodnie z art. 204 ust. 3 Prawa wodnego 2001r. stosowanie przepisów dotychczasowych może mieć odniesienie tylko do przepisów, które nie zostały skreślone do dnia utraty mocy obowiązującej ustawy z dnia 24 października 1974r. prawo wodne.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących wskazał, iż ustawodawca skreślając z dniem 1 października 2001r. przepisy art., 130 a-130 c Prawa wodnego z 1978r. przed utratą mocy obowiązującej tej ustawy co nastąpiło z dniem 1 stycznia 2002r. uznał, iż nie mogą być stosowane jako przepisy dotychczasowe, zgodnie z art. 204 ust. 3 Prawa wodnego z 2001r., tym bardziej , że zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy o wprowadzającej do ustalania opłat, o których mowa w ust. 1 w sprawach wszczętych po dniu 31 grudnia 2001r. stosuje się stawki obowiązujące w okresie, w których korzystanie ze środowiska miało miejsce, a nie jak to jest w art. 9 ust. 3, iż stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn te przepisy, które obowiązywały na dzień 31 grudnia 2001r. Ponadto wskazano, iż w dniu 6 czerwca 2005r. został podpisany protokół odbioru końcowego kolektora przesyłowego wraz z przepompownią ścieków, a tym samym został osiągnięty efekt ekologiczny, będący podstawą odroczenia płatności kar.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ponadto odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, iż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 9 ust. 1 ustawy, wprowadzającej w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, który stanowi, że za korzystanie ze środowiska, które miało miejsce do dnia 31 grudnia 2001r., w sprawach opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, opłat za szczególne korzystanie z wód oraz opłat za składanie odpadów i w sprawach administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, ze wolą ustawodawcy było ażeby nie następowała zmiana sytuacji prawnej podmiotów, które korzystały ze środowiska i były karane administracyjnymi karami pieniężnymi przed dniem wejścia w życie ustawy wprowadzającej tj. przed 1 października 2001r.. Potwierdzeniem tej sytuacji jest również regulacja zawarta w art. 9 ust. 3 tej ustawy. Niezrozumiałym zupełnie jest zaś zawarty w uzasadnieniu skargi wywód dotyczący art. 9 ust.4 a także art. 204 Prawa wodnego z 2001r., ponieważ przepisy te odnoszą się do opłat w niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznani są kwestie związane z administracyjnymi karami pieniężnymi. Ponadto organ wskazał, iż fakt zakończenia z dniem 22 czerwca 2005r. inwestycji nie ma żadnego znaczenia w sprawie, bowiem termin odroczenia płatności kar był wyznaczony na dzień 31 grudnia 2004r. Decyzje wydane zaś zostały na podstawie art. 130 c ust. 6 ustawy Prawo wodne z 1974r., który to przepis nie ma charakteru uznaniowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153, poz. 1270 z późn. zm) Sąd, uwzględniając skargę, uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd uznał, iż skarga Przedsiębiorstwa Komunalnego Gminy K. Sp. z o.o. zasługuje na uwzględnienie.

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy na rzecz spółki Przedsiębiorstwo Komunalne Gminy K.. z siedzibą w K., zostały wymierzone łączne kary pieniężne za odprowadzanie ścieków do wód powierzchniowych nie odpowiadających wymaganym warunkom za okres:

- od 1 stycznia do 31 grudnia 1998r. –decyzją z dnia [...] października 1999r,

- od 1 stycznia-31 grudnia 1999 roku - decyzja z dnia [...] marca 2000r,

- od 1 stycznia -31 grudnia 2000r. – decyzją z dnia [...] lutego 2001r.,

- od 1 stycznia – 31 grudnia 2001r. – decyzją z dnia [...] kwietnia 2002r.

Z uwagi na prowadzoną przez gminę K. inwestycję w zakresie uporządkowania gospodarki ściekowej miasta, płatności powyższych kar zostały następnie na podstawie art. 130 c ust. 1,2,4 ustawy Prawo wodne z 1974r, odroczone w stosunku do kar wymierzonych za lata 1998-2000 stosownymi decyzjami do dnia 31 grudnia 2003r. Odroczeniu na powyższy okres uległa również kara łączna wymierzona za rok 2001r. w tym przypadku organ orzekający o jej odroczeniu powołał się jednak na 130 c ust. 1,2,4 prawa wodnego z 1974r. w związku art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy-Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach (zwaleni w dalszej części ustawą wprowadzającą). Decyzja w tym przedmiocie zapadła w dniu [...] sierpnia 2002r. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. L. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska orzekł na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy wprowadzającej i art. 130 c ust. 1,2 4 ustawy prawo wodne z 1974r. o zmianie terminu odroczenia płatności kar pieniężnych łącznych wymierzonych Przedsiębiorstwu Komunalnemu Gminy K. w K. za lata 1998-2001 do dnia 31 grudnia 2004r.

Zgodnie z brzmieniem art. 9 ust. 1 ustawy wprowadzającej, za korzystanie ze środowiska, które miało miejsce w okresie do dnia 31 grudnia 2001r. w sprawach między innymi administracyjnych kar pieniężnych zastosowanie znajdowały przepisy dotychczasowe. A zatem obowiązujące do dnia 1 października 2001r. Kwestię wymierzania kar pieniężnych za wprowadzanie do wód ścieków lub do ziemi nie odpowiadających wymaganym warunkom regulowały wówczas przepisy prawa wodnego z 1974r. a dokładnie jego art. 130 -130c.

Wprawdzie z dniem 1 października 2001r. art. 130-130 c Prawa wodnego zostały uchylone przez art. 45 ust. 24ustawy wprowadzającej, niemniej jednak należy wskazać, iż miały one zastosowanie do spraw określonych w art. 9 ust. 1 tej ustawy a więc np. do Między innymi wymierzania kar pieniężnych za korzystanie ze środowiska do 31 grudnia 2001r. Z przepisu tego wynika bowiem jednoznacznie, iż wolą ustawodawcy było niedokonywanie zmian w sytuacji prawnej podmiotów, które w dacie wejścia w życie ustawy korzystały ze środowiska.

Należy jednak wskazać, iż w niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania jest kwestia podwyższenia kar łącznych, wobec niezrealizowania przedsięwzięcia, warunkującego możliwość odroczenia płatności tych kar. Podnieść więc należy, iż organ mógł orzec o podwyższeniu kar, jedynie w sytuacji gdy spełnione zostały dwie przesłanki, po pierwsze nastąpiło na wniosek ukaranego odroczenie terminu płatności kar, a po drugie przedsięwzięcie będące podstawą odroczenia nie zostało zrealizowane w terminie. Skoro więc w niniejszej sprawie nastąpiło odroczenie płatności kar łącznych, to należy wskazać, iż podstawę orzekania w sprawie stanowić winien art. 9 ust. 3 ustawy wprowadzającej a nie art. 9 ust. 1 tej ustawy. Artykuł ten stanowi bowiem, iż w sprawach kar pieniężnych, których termin płatności został odroczony przed dniem wejścia w życie art. 272-321 Prawa ochrony środowiska tj. 1 stycznia 2002r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

W świetle niniejszego przepisu, art. 130 c ust. 6 ustawy prawo wodne z 1974r. znajduje więc zastosowanie jedynie do spraw w których odroczenie płatności kar nastąpiło do dnia 1 stycznia 2002r. W rozpoznawanej sprawie odroczenie terminu płatności kar przed tą datą nastąpiło w stosunku do kar wymierzonych za lata 1998-2000. A zatem jedynie w tym zakresie organ mógł orzekać na podstawie artykułu 130 c ust. 6 ustawy Prawo wodne z 1974r. Nie znajduje on jednak zastosowania w stosunku do kary wymierzonej za rok 2001. Odroczenie płatności tej kary nastąpiło bowiem dopiero w dniu 30 sierpnia 2002r. a więc już w dacie obowiązywania art. 272-321 Prawa ochrony środowiska (Dz. U Nr 62 poz. 627 z późn. zm), a zatem te przepisy winne stanowić podstawę orzekania przez organ w zakresie odroczenie płatność tej kary, a następnie wymierzenia sankcji za niewykonanie warunków odroczenia.

W konsekwencji zaskarżona decyzja jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, orzekająca o podwyższeniu o 50 % do kwoty 191.126,36 wymierzonych Przedsiębiorstwu Komunalnemu Gminy K. kar łącznych za odprowadzanie w latach 1998-2001 do wód powierzchniowych ścieków nie odpowiadających wymaganym warunkom, zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego. W sentencji decyzji przywołano bowiem błędnie przepis art. 9 ust. 1 ustawy wprowadzającej. W stosunku zaś do kary łącznej wymierzonej za rok 2001 orzeczenie o podwyższeniu tek kary, a wcześniej jej odroczeniu nastąpiło w oparciu o niewłaściwe przepisy prawa. Organ powołał się bowiem na art., 130 c ust.6 ustawy Prawo wodne z 1974r., który jak wskazano powyżej nie znajdywał w tym przypadku zastosowania.