Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 1633/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-02-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Zaliczka alimentacyjna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 2, art. 3 art. 5 ust. 2, 3, 3a, 5, art. 5a ust. 1 i 2 ,
journal: Dz.U. 2020 poz 808
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2021 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Wójt Gminy K. decyzją nr [...] z [...] marca 2020r. na podstawie art. 1, art. 2, art. 5, art. 5a ust. 1, art., 8b, art. 12a, art. 25 ustawy z 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2019r., poz. 670, 730 ze zm.) uznał P. S. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że wnioskiem z [...] grudnia 2019r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. zwrócił się o podjęcie działań wobec dłużnika P. S. w związku z przyznaniem świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz J. i A. S.. Na wezwanie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. P. S. udzielił wywiadu alimentacyjnego oraz złożył oświadczenie majątkowe. Organ ustalił, że P. S. wykonuje prace dorywcze nieformalne, które przynoszą małe dochody, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza została zawieszona. Organ zobowiązał P. S. do zarejestrowania się w ciągu 14 dni w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako poszukujący pracy, do czego zobowiązany nie zastosował się i nie dopełnił powyższego obowiązku oraz nie złożył żadnego usprawiedliwienia, co stanowi przyczynę uznania P. S. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Nadto organ I instancji ustalił w oparciu o informacje Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...], że w okresie ostatnich 6 miesięcy P. S. nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w wysokości nie niższej niż 50 % kwoty ustalonych alimentów. Wobec powyższego P. S. został uznany za dłużnika uchylającego się od swoich zobowiązań alimentacyjnych.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył P. S., który w pierwszej kolejności wyraził swoje niezadowolenie z pracy Kierownika OPS w K. , jak również właściwego w sprawie prowadzonej egzekucji Komornika Sądowego. P. S. przedstawił także sytuację związaną z byłą żoną dotyczącą otrzymywania świadczenia alimentacyjnego oraz poinformował, że w dniu [...] stycznia 2020 r. złożył do Prokuratora Generalnego wniosek o kasację od wyroków sądowych, które zapadły w jego sprawach.

Jednocześnie odwołujący wyraził stanowisko, że Kierownik OPS nie ma prawa nakazywać, wymuszać by zarejestrował się PUP, jako bezrobotny ponieważ świadczenie alimentacyjne zostało wypłacone w oparciu o nieprawidłowe dowody.

Nadto zarzucił naruszenie Konwencji o Ochronie Praw Człowieka przewidującej zakaz ponownego sądzenia i karania z art. 209 k.k. (wydano wyrok o sygn. akt XVII Ka [...]).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2020r., poz. 808) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] uznającą P. S. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

W motywach rozstrzygnięcia SKO w pierwszej kolejności odniosło się do niezadowolenia P. S. z pracy urzędników w OPS w K. i wskazało, że zgodnie z przepisami ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego. Nie rozpatrują natomiast wniosków, uwag, nie udzielają porad prawnych, odpowiedzi na zapytania prawne, a także nie pośredniczą pomiędzy innymi organami a stronami postępowania. Na podstawie art. 229 pkt 3 k.p.a. organem właściwym do rozpatrywania skarg dotyczących zadań lub działalności kierowników gminnych jednostek organizacyjnych jest właściwa rada gminy. Ponadto w sprawach skarg na organy w zakresie należącym do zadań zleconych z zakresu administracji publicznej jest właściwy miejscowo wojewoda. Z kolei w przypadku komorników organem właściwym do rozpatrywania skarg jest właściwa miejscowo Izba Komornicza lub też w postępowaniu egzekucyjnym w przypadku skarg na czynności komornicze właściwy Sąd.

Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie nie mają znaczenia okoliczności podnoszone przez P. S. odnośnie byłej żony, czy też złożenie wniosku do Prokuratora Generalnego o wniesienie kasacji w prawomocnie zakończonych sprawach sądowych, a także okoliczności dotyczące wysokości prawomocnie zasądzonych alimentów, czy ostatecznych decyzji administracyjnych przyznających świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Odwołując się do treści przepisu art. art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów Kolegium wskazało, że spełnienie którejkolwiek z wymienionych w tym przepisie przesłanek uprawnia właściwy organ do uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że w stosunku do P. S. zaistniała przesłanka wskazana przepisie art. 5 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy, tj. brak zarejestrowania się we wskazanym terminie we właściwym miejscowo PUP, jako osoba poszukująca pracy. Nie znalazła również zastosowania przesłanka negatywna do uznania dłużnika za uchylającego się od swoich zobowiązań. Na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych P. S. zobowiązany został do płacenia miesięcznych alimentów na utrzymanie dwóch córek - J. i A.. Z zaświadczeń właściwego Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w P. jednoznacznie wynika, że w ciągu ostatnich 6 miesięcy dłużnik nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.

W przewidzianym prawem terminie P. S. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2020r. w przedmiocie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, zarzucając wydanie decyzji z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że sprawę rozpoznano stronniczo, podkreślił, że B. S. świadomie pobiera bardzo wygórowane alimenty ustalone na podstawie wyroków sądowych opartych na pomówieniach oraz podważaniu "akt notarialnych". W dalszej kolejności Skarżący podniósł niedopuszczalne wyzbywanie się przez B. S. majątku oraz szczegółowo opisał w kolejnych punktach okoliczności, które były już przez niego opisywane w kolejnych pismach składanych w toku postępowania administracyjnego.

Wskazał, że od wywiadu się nie uchylał, a także stawiał się na wezwanie organu. Skarżący ponownie wskazał, że płaci alimenty dobrowolnie w wysokości [...] zł co miesiąc do Komornika, który jest świadomy, że prowadzi egzekucję komorniczą z radcą prawnym A. J. na podstawie podważanych "akt notarialnych" zabierając mu [...] zł ze sprzedaży wspólnej nieruchomości. Skarżący podkreślił ponadto, że egzekucja komornicza prowadzona jest na pomówieniach i "podważaniu Akt Notarialnych przez B. S. przy pomocy jej radcy prawnego A. J."(pkt. III skargi).

Skarżący zarzucił, że organ nie ma prawa ingerować w jego życie prywatne, gdy nie zwraca się o zasiłki z pomocy społecznej i nakazywać podjęcie pracy, celem wymuszenia spłaty zaległych alimentów wypłacanych B. S. z funduszu na podstawie podważanych "Akt Notarialnych".

Nadto skarżący wskazał, że niedopuszczalne jest nakazanie zatrzymania prawa jazdy, celem pozbawienia dojazdów do prac dorywczych.

Nie jest także dopuszczalne dwukrotne karanie za przestępstwo "w opisanej sprawie, gdy tuszuje się Akta Notarialne podpisane przez B. S. a podważane w Postępowaniu Sądu sygn. akt I ACZ [...].

Skarżący wskazał, że skarga w opisanej sprawie jest w pełni uzasadniona oraz wniósł o uchylenie wydanej decyzji z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji.

W dniu [...] października 2020r. skarżący złożył pismo procesowe ustosunkowujące się do odpowiedzi organu na jego skargę, w którym powtórzył zarzuty podnoszone w skardze.

W kolejnym piśmie z [...] lutego 2021r. skarżący wyraźnie oświadczył, że rezygnuje z prawa do pełnomocnika z urzędu. Podkreślił, że nie uchyla się od zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie z Konwencją o Ochronie Praw Człowieka nikt nie może być ponownie sądzony lub ukarany za przestępstwo, za które został uprzednio skazany prawomocnym wyrokiem. Nie można zatrzymać mu prawa jazdy oraz wymuszać pracy na spłatę alimentów, jest zakaz zmuszania do pracy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się uzasadniona, ale z innych przyczyn niż podnoszone przez skarżącego.

W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 2072) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej, co oznacza, że w zasadzie sąd administracyjny rozpoznając merytorycznie skargę nie przyznaje wnioskowanych świadczeń. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwanej dalej – ".p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja wydana została bez wszechstronnego wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), dalej powoływanej jako "k.p.a.", oraz art. 5a ust. 1 i 2 ustawy z 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2020r., poz. 808, dalej "u.p.o.u.a.") w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie dotyczące uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Materialnoprawną podstawę do wydania decyzji w tym przedmiocie stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a w szczególności przywołany przez organ I instancji art. 5 i art. 5a ust. 1 u.p.o.u.a., a przez organ odwoławczy art. 5 ust. 3 pkt 2 u.p.o.u.a.

Zgodnie z art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a. w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił:

1) złożenia oświadczenia majątkowego,

2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy w terminie wyznaczonym przez organ właściwości dłużnika,

3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych

- organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów (ust. 3a).

Z treści tych przepisów wynika, że przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienione zostały w sposób enumeratywny w pkt od 1 do 3 ust. 3 art. 5 u.p.o.u.a. Wystąpienie którejkolwiek z nich, nie może jednak stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku określonym w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a.

Podnieść należy, że ustalenia dokonywane w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych mają doniosłe znaczenie. Prowadzą bowiem nie tylko do zakwalifikowania dłużnika alimentacyjnego do określonej kategorii dłużników, ale powodują dalsze, poważne konsekwencje. Sformułowanie zawarte w art. 5 ust. 3b ustawy alimentacyjnej "jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § Kodeksu karnego", jak też sformułowanie zawarte w art. 5 ust. 5 u.p.o.u.a. "starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy", nie pozostawiają organom żadnego luzu decyzyjnego, nakazując określone w ustawie działania. Ewentualna kontrola takiej decyzji sprawowana przez sąd administracyjny ogranicza się zatem już tylko do zbadania prawidłowości przeprowadzonej procedury zmierzającej do odjęcia dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy (zob. uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] września 2009 r., sygn. akt P [...], OTK-A [...]/126; wyrok WSA w Gliwicach z dnia [...] września 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl [...], CBOSA).

Postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań musi, zatem zostać przeprowadzone przez organ z dużą starannością, w celu ustalenia każdej z niezbędnych dla takiego rozstrzygnięcia sprawy pozytywnych przesłanek o jakich mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1 – 3 u.p.o.u.a. oraz sprawdzenie czy nie wystąpiła przesłanka negatywna opisana w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a.

Podnieść również należy, że treść art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zobowiązuje organy administracji publicznej do dochodzenia prawdy obiektywnej, przez wyczerpujące zgromadzenie materiału dowodowego i jego ocenę we wzajemnej łączności. Z przepisów tych wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organy administracji obu instancji mają zatem obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a następnie powinny dokonać wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy, na podstawie analizy całego materiału dowodowego, w tym zgłoszonych przez stronę postępowania zarzutów.

W ocenie Sądu bezsporne jest, że skarżący był zobowiązany do uiszczenia alimentów na rzecz swoich córek A. i J. S. na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w P., [...] Wydział Cywilny z [...] stycznia 2011r., sygn. akt [...] C [...]. Nie ulega również wątpliwości, że skarżący posiadał zadłużenie w zakresie alimentów, co wynika z zaświadczenia Komornika Sądowego znajdującego się w aktach sprawy (k. 1, 15 akt I inst. i k. 19 akt II inst.). Wprawdzie Komornik Sądowy poinformował, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do bieżących alimentów dla córki J. zostało umorzone na wniosek wierzyciela, to dłużnik nie wywiązuje się z obowiązku alimentacyjnego (w wysokości nie mniejszej niż połowa) w stosunku do A. , która ma przyznane świadczenie alimentacyjne do dnia [...] września 2020 r. (decyzja Burmistrza L. nr [...]). Okoliczności wynikających z zaświadczenia Komornika skarżący w żaden sposób, poza swoimi twierdzeniami, we właściwym trybie (przed sądem powszechnym) nie zakwestionował. Zgodnie z art. 2 pkt 2 u.p.o.u.a., egzekucja bezskuteczna to taka, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. O bezskuteczności egzekucji zaświadcza organ prowadzący postępowanie egzekucyjne (zob.: art. 3 ust. 2 i 3, art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. a u.p.o.u.a.). Stan bezskuteczności egzekucji, istotny dla nabycia przez osobę zobowiązaną do alimentów statusu dłużnika alimentacyjnego, nie podlega kwestionowaniu i weryfikacji przed organami administracji. Jest to bowiem czynność organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne i może być kwestionowana w trybie przewidzianym przez przepisy postępowania egzekucyjnego, w przypadku prowadzenia egzekucji przez komornika – np. w trybie skargi na czynności komornika, o której mowa w art. 767 k.p.c. Tym samym interes dłużnika alimentacyjnego jest dostatecznie chroniony przez przepisy prawa, które wymagają jedynie podjęcia przez niego stosownych działań. Reasumując, ani organy administracji publicznej, ani sąd administracyjny nie mają uprawnień do kwestionowania ustaleń związanych z postępowaniem egzekucyjnym. Słusznie zatem wskazały organy administracji, że na gruncie niniejszej sprawy bezspornie egzekucja należności alimentacyjnych jest wobec skarżącego bezskuteczna. Sam skarżący przyznał w toku postępowania przez organami oraz przed Sądem, że płaci [...] zł miesięcznie (k. 4 akt adm. I inst., k. 7 akt sąd.). Potwierdza to także zaświadczenie Komornika z [...] marca 2020r. (k. 15 akt adm. I inst.). Także przed organem II instancji ustalono, że skarżący przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów ([...] zł, k. 1 akt adm. I inst.). Wobec powyższego słusznie przyjęły organy, że nie zaistniała negatywna przesłanka uznania za dłużnika alimentacyjnego wskazana w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. Podana w zaświadczeniu Komornika Sądowego wysokość wpłat na poczet alimentów ([...] zł) nie przemawia za uznaniem zarzutu wydania decyzji z naruszeniem prawa - art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a., bowiem nie ulega wątpliwości, że wpłaty na poczet alimentów były niższe niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów na rzecz córki A. w wysokości [...] zł.

Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 2 pkt 1 u.p.o.u.a. - w przypadku takim, jak odwołującego, czyli niemożności wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego z powodu braku zatrudnienia, zasadnie organ zobowiązał w terminie 14 dni dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby poszukującej pracy. Z wywiadu alimentacyjnego i oświadczeń skarżącego wynika, że podejmuje jedynie prace dorywcze jako kierowca, co daje niewysokie dochody ([...] zł miesięcznie), a prowadzona działalność gospodarcza została zawieszona (k. 6 i poprzednie akt adm. I inst.).

Bezspornie organ wezwał skarżącego do zarejestrowania się w terminie 14 dni w urzędzie pracy, wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu o czym świadczy podpis dorosłego domownika na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k. 7 akt adm. I inst.). Natomiast, skarżący nie sprostał zobowiązaniu i nie ulega wątpliwości, że w wyznaczonym terminie skarżący nie przedstawił dokumentu potwierdzającego fakt rejestracji, ani usprawiedliwienia, czy wyjaśnienia braku zarejestrowania we właściwym urzędzie pracy. W piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. zobowiązany wprost zakwestionował wezwanie do zarejestrowania się jako osoby poszukującej pracy (k. 21 akt ad. II inst.). Jak ustalił organ odwoławczy nie uczynił tego do dnia wydania zaskarżonej decyzji (k. 20 akt adm. II inst.). W istocie skarżący swoim zaniechaniem odmówił zarejestrowania w urzędzie pracy, co oznacza, że odmówił wykonania konkretnego obowiązku określonego w art. 5 ust. 3 pkt 2 u.p.o.u.a., tj. odmówił zarejestrowania, jako osoba poszukująca pracy w wyznaczonym terminie, która skutkuje koniecznością uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.

Trzeba również podkreślić, że decyzja o uznaniu dłużnika za uchylającego się od swoich zobowiązań nie jest decyzją uznaniową. Podejmując rozstrzygnięcie w trybie przepisu art. 5 ust. 3 u.p.o.u.a., właściwe organy są zobowiązane do stosowania przepisów przywołanej wyżej ustawy, która nie wymaga, aby przy wydawaniu przedmiotowej decyzji brać pod uwagę sytuację osobistą.

Słusznie wskazało także Kolegium, że odwołujący się miał z całą pewnością możliwość do współdziałania z organem i złożenia chociażby wniosku o wydłużenie terminu do rejestracji w PUP, gdyby z powodu jakiś obiektywnych przeszkód nie mógł tego uczynić w pierwotnym terminie. Pomimo jednak istnienia obiektywnie takiej możliwości, dłużnik wbrew swoim obowiązkom nie podjął współdziałania z organem. Co więcej, wskazał, że organy nie mają podstaw do zobowiązania go do zarejestrowania się w urzędzie pracy, a następnie podjęcia pracy celem spłacania zaległych alimentów. Skarżący w toku postępowania, a także przed Sądem nie podważył, zatem w jakikolwiek sposób, że zasadnie odmówił zarejestrowania jako poszukujący pracy.

W tym miejscu podkreślić należy, że nieskuteczne są zarzuty skarżącego odnoszące się do sporów toczonych z byłą żoną, czy też złożenie wniosku do Prokuratora Generalnego o wniesienie kasacji w prawomocnie zakończonych sprawach sądowych, a także okoliczności dotyczące wysokości prawomocnie zasądzonych alimentów, czy ostatecznych decyzji administracyjnych przyznających świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Rozstrzygnięcia te są prawomocne i ostateczne, a co za tym idzie wiążące, to nie mogą być w żaden sposób kwestionowane w niniejszym postępowaniu o uznanie dłużnika za uchylającego się od swoich zobowiązań alimentacyjnych.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, zatem pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z [...] stycznia 2019r. w sprawie o sygn. akt I OSK [...] (dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że w postępowaniu dotyczącym uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych kwestia przyczyn powstania zaległości alimentacyjnych jest irrelewantna. Istotą tego postępowania jest zbadanie, czy zaległości te istnieją, za jaki okres czasu oraz w jakiej wysokości, co wynika z brzmienia art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a.

W tym miejscu Sąd zwrócił uwagę, że organ I instancji za podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjął także przepis art. 5a ust. 1 u.p.o.u.a., co umknęło organowi odwoławczemu, który pominął ten przepis w podstawie prawnej rozstrzygnięcia oraz uzasadnieniu decyzji, ograniczając swoje rozważania do przesłanek z art. 5 ust. 3 pkt 2 oraz art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a.

Tymczasem z treści art. 5a u.p.o.u.a. wynika, że po otrzymaniu kolejnego wniosku, o którym mowa w art. 3 ust. 5, dotyczącego tego samego dłużnika alimentacyjnego organ właściwy dłużnika przeprowadza z dłużnikiem alimentacyjnym wywiad alimentacyjny oraz odbiera od niego oświadczenie majątkowe (ust. 1). W przypadku gdy organ właściwy dłużnika ustali na podstawie wywiadu alimentacyjnego lub oświadczenia majątkowego, że sytuacja dłużnika alimentacyjnego nie uległa zmianie, lub w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwi przeprowadzenie tego wywiadu lub odmówi złożenia oświadczenia majątkowego, organ właściwy dłużnika nie informuje właściwego powiatowego urzędu pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego ani nie wszczyna postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jeżeli poprzednio wydana decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych pozostaje w mocy (ust. 2).

Skoro organ I instancji wskazał art. 5a ust. 1 u.p.o.u.a. to przyjąć należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy mamy do czynienia z kolejnym wnioskiem organu właściwego wierzyciela do organu właściwego dłużnika o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Tymczasem z uzasadnienia organu I instancji nie wynika, czy w niniejszej sprawie nie zaistniała sytuacja opisana w art. 5a ust. 2 u.p.o.u.a., zgodnie z którą nie wszczyna się postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jeżeli poprzednio wydana decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych pozostaje w mocy i sytuacja dłużnika nie uległa zmianie. Okoliczności w tym zakresie nie wskazał organ I instancji, a także organ odwoławczy, który za podstawę rozstrzygnięcia przyjął tylko art. 5 ust. 3 pkt 2 i ust. 3a u.p.o.u.a.

W ocenie Sądu okoliczności te należy jednoznacznie wyjaśnić, gdyż są one istotne dla wszechstronnego i prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, skoro skarżący już w toku postępowania administracyjnego przed organem I instancji podnosił, że niedopuszczalne jest prowadzenie ponownego postępowania karnego, gdy zapadł skazujący prawomocny wyrok karny na podstawie art. 209 k.k., wskazując na konkretną sprawę karną o sygn. akt [...] Ka [...]. Ustalić zatem należy, czy takie postępowanie dotyczyło skarżącego. Nadto, skarżący zarzucał, że nie można zatrzymać mu prawa jazdy - wyjaśnić zatem należy, czy takie postępowanie toczy lub toczyło się z udziałem skarżącego i czy w związku z decyzją o uznaniu za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, która jest w mocy. Do tych zarzutów skarżącego nie odniósł się w ogóle organ II instancji. Wyjaśnić, zatem należy jednoznacznie, czy pozostaje w mocy uprzednia decyzja o uznaniu P. S. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz czy sytuacja skarżącego uległa zmianie.

Wyjaśnienie tych wątpliwości jest w niniejszej sprawie uzasadnione także z tego powodu, że Sądowi z urzędu wiadome jest, że toczyła się już sprawa w przedmiocie uznania P. S. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. WSA w Poznaniu wyrokiem z [...] czerwca 2014r. (sygn. akt IV SA/Po [...]) ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2013r. ([...]) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z [...] sierpnia 2012r., nr [...] o uznaniu skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Istotne jest zatem ustalenie w jaki sposób zakończyło się to postępowanie przed organami administracji publicznej po ponownym rozpoznaniu sprawy i jakie ma znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w świetle art. 5a ust. 2 u.p.o.u.a.

W ocenie Sądu organy zobowiązane były do jednoznacznego stwierdzenia czy w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 5a ust. 2 u.p.o.u.a. skoro organ I instancji w podstawie prawnej swojego rozstrzygnięcia przyjął także art. 5a ust. 1 u.p.o.u.a. W takiej bowiem sytuacji, po spełnieniu przesłanek o jakich mowa w art. 5a ust. 2 u.p.o.u.a. organ nie wszczyna już kolejnego postępowania dotyczącego uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego nie wydaje się.

Uwzględniając poczynione wyżej uwagi, dotyczące wagi dla strony decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, stwierdzić należy, że w realiach niniejszej sprawy niezbędne jest wyjaśnienie czy nie zachodzą okoliczności o jakich mowa w art. 5a ust. 2 u.p.o.u.a.

W ocenie Sądu, motywy wydania zaskarżonej decyzji, zawarte w jej uzasadnieniu, w kontekście cytowanych przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie pozwalają na uznanie, że decyzja ta jest zgodna z prawem. Organ odwoławczy uchybił treści art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 5a ust. 1 i 2 u.p.o.u.a., skutkiem czego uchylić należy zaskarżoną decyzję.

Wobec powyższego, ponieważ związany dostrzeżonym brakiem zakres sprawy – wymagający uzupełnienia - nie sięga tak daleko, jak to określono w art. 138 § 2 k.p.a., to braki te mogą zostać usunięte przez organ II instancji, w trybie art. 136 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy uwzględni stanowisko wyrażone w niniejszym uzasadnieniu i wyjaśni dostrzeżone wątpliwości co do ewentualnego pozostawania w mocy decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych i spełnieniu przesłanek o jakich mowa w art. 5a ust. 2 u.p.o.u.a. i w zależności od wyników poczynionych ustaleń podejmie odpowiednie rozstrzygniecie w sprawie. W przypadku, gdy organ ustali, że przesłanki z art. 5a ust. 2 u.p.o.u.a. nie zachodzą, zatem jako organ nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do merytorycznego załatwienia sprawy, zaktualizuje dane skarżącego dotyczące rejestracji w urzędzie pracy oraz zwracając się do Komornika Sądowego sprawdzi czy zachodzi negatywna przesłanka z art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. W zależności od poczynionych ustaleń Kolegium wyda właściwe rozstrzygnięcie w sprawie.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że zasadne jest wyeliminowanie z obrotu prawnego jedynie zaskarżonej decyzji celem wydania merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy przez organ odwoławczy w części dotyczącej dostrzeżonych uchybień, o czym było powyżej. Dostrzeżone braki mogą zostać usunięte przez organ II instancji, w trybie art. 136 § 1 k.p.a. Przepis art. 136 § 1 k.p.a. powala organowi odwoławczemu także na zlecenie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania w tym zakresie organowi I instancji, który decyzję wydał. Z kolei, zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie może być rozumiana w ten sposób, że wszystkie istotne dowody powinny zostać przeprowadzone w postępowaniu I-instancyjnym, a rolą organu odwoławczego jest tylko dokonanie kontroli rozstrzygnięcia I-instancyjnego. Zarówno postępowanie I-, jak i II-instancyjne mają w pełni charakter merytoryczny, co nie wyklucza wydania decyzji co do meritum sprawy przez organ odwoławczy.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

W tym miejscu Sąd wskazuje, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 22 stycznia 2020 r., na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (k. 41 akt sąd.). Stronom udzielono także dodatkowego terminu na złożenie pisemnych wniosków dowodowych lub twierdzeń, które mogłyby być podnoszone na rozprawie.