Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 297/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2014-06-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 105 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Dnia 9 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant Specjalista Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 roku sprawy ze skargi A. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy przyłącza kanalizacji - oddala skargę. LS


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpoznaniu odwołania A. C., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] nr [...].

Jak wynika z akt administracyjnych sprawy niniejszej postanowieniem z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. przekazał do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. wniosek A. C. z dnia 15 lutego 2008 r. o przeprowadzenie kontroli przyłącza kanalizacji sanitarnej wraz ze studzienką rewizyjną, wykonanego na terenie nieruchomości położonej w K. przy ul. A 26a. W treści swego wniosku strona wskazała, że została pozbawiona udziału w postępowaniu przeprowadzonym przez Starostę [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę przyłącza kanalizacji sanitarnej wraz ze studzienką rewizyjną, wykonanymi na w/w nieruchomości, co stanowi naruszenie przepisów prawa.

Kwestia wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] nr [...] była przedmiotem rozpoznania Starosty [...] oraz Wojewody [...]. Starosta [...] decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił A. C. wznowienia postępowania w tej sprawie. Powyższy akt administracyjny został utrzymany w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] nr [...].

Pismem z dnia 6 listopada 2008 r. organ I instancji wezwał D. i J. S. do przedłożenia dokumentów związanych z realizacją spornej inwestycji. Wezwani w dniu 14 listopada 2008 r. przekazali kopię protokołu potwierdzającego odbiór przedmiotowego przyłącza z dnia 2 października 1997 r. oraz kserokopię umowy o dostarczenie wody i odprowadzanie ścieków.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. zobowiązał D. i J. S. do przedłożenia w terminie do dnia 10 września 2009 r. oceny technicznej przedmiotowego przyłącza.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w P..

Decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji umorzył postępowanie w przedmiotowej sprawie. Powyższy akt administracyjny został utrzymany w mocy decyzją [...]WINB z dnia [...] nr [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 77/11 uchylił rozstrzygnięcia organów obu instancji.

Prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające organ I instancji w trakcie oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniu 15 lipca 2011 r. ustalił, że projekt dotyczący budowy przyłącza przewidywał wykonanie obu instalacji w korytarzu budynku. Studzienka rewizyjna instalacji kanalizacyjnej miała być usytuowana w odległości 1,00m od ściany mieszkania małżonków S., odległość od ścian zewnętrznych nie była podana. Przyłącze instalacji wodociągowej winno być usytuowane 0,50m od ściany małżonków S.. W dniu kontroli ustalono, że studzienka rewizyjna usytuowana jest w odległości 0,63m od ściany małżonków S. i 1,37m od ściany A. C.. Lokalizacji przyłącza wodociągowego nie udało się ustalić. Inwestorzy nie posiadają dziennika budowy dla przedmiotowej inwestycji. Okazano inwentaryzację geodezyjną powykonawczą z dnia 4 października 1997 r., z której wynika, że usytuowanie jest niezgodne z projektem i wynosi 0,63m od ściany małżonków S. i 1,37m od ściany A. C., odległość od ścian zewnętrznych nie jest określona. Obecna podczas czynności kontrolnych A. C. zażądała uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] nr [...] jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa.

Następnie organ I instancji podjął działania zmierzające do ustalenia, czy inwestorzy dokonali zawiadomienia o zakończeniu budowy tej inwestycji lub uzyskali pozwolenie na jej użytkowanie. Pismem z dnia 26 września 2011 r. Starostwo Powiatowe w P. poinformowało, że w archiwalnych rejestrach nie odnaleziono informacji potwierdzających zakończenie realizacji tej inwestycji.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. zobowiązał inwestorów D. i J. S. do przedłożenia oceny technicznej dotyczącej robót budowlanych wykonanych przy budowie przyłącza kanalizacji sanitarnej wraz ze studzienką rewizyjną wybudowaną do budynku usytuowanego na nieruchomości położonej w miejscowości K., przy ul. A 26a (dz. nr ewid. 199), w terminie do dnia 30 kwietnia 2012 r. Powyższy akt administracyjny został uchylony w całości postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...].

W toku ponownie toczącego się postępowania PINB uzupełnił materiał dowodowy sprawy m.in. o dokumenty uzyskane z Przedsiębiorstwa Komunalnego Gminy K. Spółka z o.o. oraz ocenę techniczną przedłożoną przez D. i J. S..

Decyzją z dnia [...] nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. umorzył w całości postępowanie w sprawie budowy przyłącza kanalizacji wraz ze studzienką rewizyjną do budynku usytuowanego na nieruchomości położonej w miejscowości K. przy ul. A 26a.

W odwołaniu od tej decyzji A. C. zarzuciła organowi I instancji, że nie ustalił geodezyjnego przebiegu instalacji przyłącza wody, która znajduje się obok przyłącza kanalizacji wraz ze studzienką rewizyjną, a którego budowa była również uwzględniona w decyzji z dnia [...] nr [...], znak: [...]. Ponadto odwołująca podniosła, że przy realizacji tej inwestycji nie zachowano następujących wymogów: nie zawiadomiono na 7 dni przed rozpoczęciem budowy o zamiarze przystąpienia do jej wykonywania, nie prowadzono dziennika budowy, nie wykonano inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, nie wykonano robót zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, nie przestrzegano praw osób trzecich podczas jej realizacji, nie zawiadomiono o zakończeniu budowy i robót budowlanych. Odwołująca wskazała, że przyłącze wody i kanalizacji zostały zrealizowane na jej działce. Zdaniem A. C. postępowanie PINB zostało przeprowadzone niezgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 77/11.

Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ II instancji wywiódł, że sprawa dotycząca prawidłowości wykonania przyłącza kanalizacji wraz ze studzienką rewizyjną do budynku mieszkalnego usytuowanego na nieruchomości położonej w miejscowości K. przy ul. A 26a była przedmiotem rozpoznania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 77/11 uchylił rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego I i II instancji. Powołując się następnie na brzmienie art. 153 p.p.s.a. WINB podkreślił, że sprawa objęta zaskarżoną decyzją dotyczy prawidłowości wykonania przyłącza kanalizacji wraz ze studzienką rewizyjną, a nie budowy przyłącza wody. Zakres niniejszego postępowania został wyznaczony wnioskiem A. C. z dnia 15 lutego 2008 r. Z tych względów w ramach niniejszego postępowania organy nadzoru budowlanego miały na celu sprawdzenie, czy przyłącze kanalizacji wraz ze studzienką rewizyjną do budynku mieszkalnego zlokalizowanego w K. przy ul. A 26a zostało zrealizowane w sposób prawidłowy. Zatem zarzut skarżącej dotyczący niewyjaśnienia faktycznego przebiegu przyłącza wody do spornego obiektu należy uznać za chybiony.

Przechodząc zaś do oceny prawidłowości podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia WINB stwierdził, że bezspornym jest, iż podczas realizacji omawianej inwestycji zmieniono przebieg przyłącza kanalizacji do budynku zlokalizowanego w K. przy ul. A 26a. Okoliczność ta nie oznaczała wprost, że roboty budowlane zostały wykonane w sposób wadliwy, jednakże była ona impulsem do tego, aby kwestię tę wyjaśnić w sposób rzetelny.

W toku postępowania przed PINB D. i J. S. przedłożyli ocenę techniczną sporządzoną przez A. N. legitymującego się stosownymi uprawnieniami budowlanymi, z której to dokumentacji wynika, że "instalacje sanitarne w przedmiotowym budynku oraz przyłącza (wodociągowe i kanalizacyjne) do budynku wykonane zostały w sposób prawidłowy zgodnie z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego, zainwentaryzowanymi zmianami oraz sztuką budowlaną na podstawie zatwierdzonego projektu technicznego przyłączy wod-kan. Widoczna studzienka rewizyjna zlokalizowana w korytarzu nieruchomości, zgodnie z definicją przyłącza kanalizacyjnego (...) jest elementem wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej i w związku z tym jej lokalizacja jest prawidłowa. Istniejące wewnątrz studzienki połączenia wykonane są jako szczelne i nie zachodzi obawa o wydostawanie nieprzyjemnych zapachów. Sposób wykonanych połączeń wewnątrz studzienki ilustruje zamieszczona w opracowaniu dokumentacja zdjęciowa.

Dla tej inwestycji wykonana została inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza. Według WINB za prawidłowym wykonaniem tego zamierzenia budowlanego przemawia również fakt podłączenia obiektu do miejskiej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. W warunkach z dnia 12 lutego 1997 r. nr 9/97 dotyczących podłączenia do miejskiej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej w punkcie 8 wskazano, że "włączenie do sieci wod-kan. można dokonać po jej przyjęciu do eksploatacji przez Przedsiębiorstwo Komunalne". Powyższe oznacza, że gestor sieci nie stwierdził, aby wykonane przyłącze nie nadawało się do podłączenia do sieci miejskiej. Z kolei umowa na dostarczanie wody oraz odbiór ścieków została zawarta w dniu 2 października 1997 r. Wobec powyższego organ II instancji stwierdził, że budowa przyłącza kanalizacji wraz ze studzienką rewizyjną została wykonana zgodnie ze sztuką budowlą, wobec czego brak jest podstaw do ingerencji organów nadzoru budowlanego związanej z wydaniem nakazu podjęcia określonych czynności lub robót budowlanych.

Przechodząc zaś do wyjaśnienia kwestii sposobu oddania przyłącza kanalizacyjnego do użytkowania [...]WINB wskazał, że decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia [...] nr [...] nie wskazywała w jaki sposób inwestor może przystąpić do legalnej eksploatacji tego przedsięwzięcia, ponieważ w decyzji tej wskazano jedynie - w części przeznaczonej na pouczenie - że należy "zawiadomić tut. Urząd o zakończeniu budowy obiektu budowlanego - uzyskać pozwolenie na użytkowanie obiektu". Powyższe oznacza, że ustalenia formy oddania spornej inwestycji do użytkowania należało dokonać w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy prawa budowlanego.

Dalej WINB podkreślił, że od dnia 11 lipca 2003 r. budowa przyłącza kanalizacyjnego do budynku została zaliczona do przedsięwzięć zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a wliczona do zamierzeń wymagających dla swej legalnej realizacji dokonania zgłoszenia w organie administracji architektoniczno-budowlanej (zmiany te zostały wprowadzone ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw). Oznacza to, że tego typu przedsięwzięcia przed przystąpieniem do ich eksploatacji nie wymagają aktualnie ani uzyskania pozwolenia na użytkowanie ani zawiadomienia właściwych organów o zakończeniu ich budowy. Stosownie do art. 54 ustawy Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym aktualnie), do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Ponieważ obecnie inwestycja polegająca na budowie przyłącza nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, tym samym niemożliwe byłoby aktualnie wdrożenie postępowania w trybie art. 54 ustawy Prawo budowlane.

Podkreślić w tym miejscu również należy, że nieodnalezienie w archiwum właściwego organu dokumentu potwierdzającego, że w 1997 r. inwestorzy wywiązali się z obowiązku zawiadomienia o zakończeniu budowy przyłącza nie przesądza jeszcze o tym, że czynności w tym zakresie nie podjęli. Po zrealizowaniu przyłącza kanalizacyjnego sporządzona została inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza, który to dokument także w 1997 r. był jednym z załączników wymaganych do zawiadomienia o zakończeniu budowy (art. 57 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym ówcześnie). Ponadto w dokumentacji sprawy znajduje się protokół z dnia 2 października 1997 r. z odbioru przyłącza wodociągowego oraz kanalizacyjnego, potwierdzający prawidłowość wykonania inwestycji objętej decyzją z dnia [...] nr [...] oraz umowa z dnia 2 października 1997 r. o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków, co mogłoby wskazywać, że inwestorzy wywiązali się z ciążącego na nich w 1997 r. obowiązku zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy.

Przepisy przejściowe do ustawy z dnia 27 marca 2003 r. wskazywały, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie tej ustawy decyzją ostateczną, stosować należy przepisy dotychczasowe. Zawiadomienie o zakończeniu budowy jest zatem nowym postępowaniem (a do tego uproszczonym), jednakże wszczęte może być ono jedynie na podstawie stosownego zawiadomienia dokonanego przez uprawniony podmiot. Nawet zatem gdyby przyjąć, że inwestorzy nie zawiadomili właściwego organu o zakończeniu budowy przyłącza kanalizacyjnego, to aktualnie - jak to już wskazano powyżej - niemożliwe byłoby przeprowadzenie postępowania w trybie art. 54 ustawy Prawo budowlane, ponieważ obecnie tego typu przedsięwzięcia nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, a tylko takie obiekty mogą być przyjęte do użytkowania we wskazanym powyżej trybie. Jednocześnie WINB zauważył, że budowa przyłącza po 31 grudnia 1994 r. nigdy nie wymagała uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

Z tych względów organ odwoławczy stwierdził, że sprawa ta stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a., bowiem, jak wykazano powyżej sporna inwestycja została zrealizowana na podstawie stosownego zezwolenia oraz w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami budowlanymi i sztuką budowlaną. Sprawę administracyjną określają elementy: podmiotowe i przedmiotowe. Brak któregokolwiek z nich uzasadnia pogląd o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Inaczej mówiąc, brak podstaw prawnych lub faktycznych (materialnych lub procesowych) do merytorycznego rozpatrzenia sprawy powoduje brak przedmiotu postępowania.

Kwestia ewentualnego naruszenia prawa własności osoby trzeciej należy do kategorii spraw podlegających jurysdykcji sądów powszechnych, a zatem nie może być rozstrzygana przez organy nadzoru budowlanego.

Jednocześnie organ odwoławczy, mając na uwadze wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Łd 77/11, dotyczące wyjaśnienia stanu technicznego całego obiektu mieszkalnego, wskazał, że ta część budynku, która stanowiła własność A. C. została rozebrana zgodnie z nakazem wynikającym z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] nr [...]. Z kolei stan techniczny budynku mieszkalnego stanowiącego własność D. i J. S. został ustalony przez PINB podczas kontroli obiektu dokonanej w dniu 10 grudnia 2013 r., w ramach której stwierdzono, że na ścianie zachodniej są zarysowania pionowe na wysokości nadproży. Strop międzykondygnacyjny drewniany belkowy. Nie stwierdzono ponadnormatywnych ugięć. Po dokonaniu oględzin strychu stwierdzono uszkodzenia dwóch krokwi drewnianych (nieznaczne ubytki). Ponadto stwierdzono, iż stan techniczny elementów konstrukcyjnych budynku nie zagraża bezpieczeństwu użytkowników, a tym samym nie grozi katastrofą budowlaną. Po dokonaniu wizji lokalnej stwierdzono, iż stan estetyczny budynku jest dobry. Powyższe oznacza, że stan techniczny obiektu nie stwarza zagrożenia dla ludzi i mienia.

WINB podniósł, że w razie stwierdzenia konieczności podjęcia ingerencji przez organ nadzoru budowlanego w obliczu stwierdzonych podczas kontroli w dniu 10 grudnia 2013 r. nieprawidłowości występujących w obiekcie, organ I instancji powinien uruchomić z urzędu odrębne postępowanie w przedmiocie stanu technicznego budynku mieszkalnego zlokalizowanego w K. przy ul. A 26a, ponieważ w postępowaniu tym odmiennie ustala się krąg stron postępowania oraz orzeka się na podstawie przepisów rozdziału 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, podczas, gdy w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie prawidłowości wykonania przyłącza kanalizacyjnego do budynku mieszkalnego orzeka się na podstawie przepisów rozdziału 5 wskazanej powyżej ustawy, jak również odmiennie ustala się krąg stron takiego postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. C. podniosła, że w toku postępowania przed organem I jak i II instancji nie wyjaśniono daty realizacji przyłącza przez inwestorów. Zdaniem skarżącej przyłącze zostało wykonane w czerwcu 1997 r., a więc przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Nadto organy obu instancji nie zbadały, w jakiej odległości od granicy działki zostały wykonane przyłącza wody i kanalizacji oraz czy są zgodne z protokołem ZUDP z dnia 15 maja 1997 r. i z prawem budowlanym. Uchylono się również od ustalenia geodezyjnego przebiegu wykonanych instalacji kanalizacji i wody w stosunku do granicy nieruchomości. Według skarżącej konieczne było wystąpienie do ZUDP o wypis i wyrys przebiegu zinwentaryzowanych na podstawie szkicu powykonawczego przedmiotowych przyłączy w stosunku do granicy nieruchomości. Prowadzone postępowanie wyjaśniające nie dotyczyło przyłącza wody objętego decyzją o pozwoleniu na budowę. Dodatkowo skarżąca podniosła, że w wydanej decyzji PINB nie ustosunkował się do samowolnego usunięcia drewnianych schodów w budynku, które stanowiły także jej własność. Reasumując skarżąca podniosła, że wydane decyzje są wadliwe, bowiem naruszają przysługujące jej prawo własności w stosunku do nieruchomości i wniosła o wyznaczenie innego organu do prowadzenia przedmiotowej sprawy.

Odpowiadając na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w motywach zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. skarżąca poparła skargę i wyjaśniła, że granica ewidencyjna do chwili obecnej nie uległa zmianie. W rzeczywistości sporne przyłącze wykonano na jej nieruchomości z istotnymi odstępstwami od projektu w czerwcu 1997 r., jeszcze przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. W dacie realizacji inwestycji korytarz miał szerokość 2 metry w świetle ścian obydwu części budynku przed rozbiórką. Skarżąca wyjaśniła, że we wrześniu 2012 r. rozebrała swoją część budynku i postawiła ścianę oddzielenia przeciwpożarowego w osi dawnego korytarza, której zewnętrzne lico znajduje się w odległości 1 metra od ściany budynku Państwa S.. Studzienka rewizyjna znajduje się między postawioną przez skarżącą ścianą i ścianą budynku Państwa S.. Granica prawna przebiega w tej części dawnego korytarza po stronie Państwa S., jednak granica powinna przebiegać według projektu rozgraniczenia i jeżeli ten projekt zostanie zatwierdzony, to studzienka będzie znajdować się na nieruchomości Państwa S., choć nie będzie wówczas zachowana odległość 2 metrów od granicy nieruchomości, czego - jej zdaniem – wymagają "przepisy o odległościach od granic". Skarżąca podkreśliła, że kiedy była budowana studzienka rewizyjna jej część domu jeszcze istniała. Wskazała, iż obecnie sporne przyłącze znajduje się na jej działce. Ścianę oddzielenia przeciwpożarowego wybudowała na podstawie nakazu PINB, ponieważ rozbiórka jej części budynku bez postawienia tej ściany zagrażała katastrofą budowlaną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanową inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozważań sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o umorzeniu postępowania w sprawie budowy przyłącza kanalizacji wraz ze studzienką rewizyjną do budynku usytuowanego w K. przy ul. A 26a. Kontrolując legalność wspomnianych rozstrzygnięć sąd miał przede wszystkim na uwadze regulację art. 153 p.p.s.a, który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W tej sprawie organy obu instancji bezspornie związane były oceną prawną zaprezentowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w prawomocnym wyroku z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 77/11, mocą którego usunięto z obrotu prawnego decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postepowania w sprawie budowy przyłącza kanalizacji. Powodem usunięcia z obrotu prawnego decyzji organów obu instancji był niedostatecznie wyjaśniony stan faktyczny sprawy, co w rezultacie skutkowało naruszeniem art. 105 § 1 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W motywach rozstrzygnięcia sąd zawarł dla organów nadzoru budowlanego szczegółowe wskazówki co do kierunku ponownie prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Po pierwsze, obowiązkiem organów orzekających w sprawie było ustalenie, w jaki sposób inwestor zobowiązany był zakończyć proces inwestycyjny, czyli czy miał obowiązek dokonać zgłoszenia zakończenia prac budowlanych, czy był zobligowany do uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Po drugie, należało wyjaśnić, czy inwestorzy zakończyli proces budowalny w sposób zgodny z prawem, a mianowicie dokonali zgłoszenia zakończenia budowy właściwemu organowi, bądź czy uzyskali ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Po trzecie, w razie stwierdzenia, że inwestorzy nie dopełnili odpowiednich czynności formalno-prawnych kończących proces inwestycyjny, organy powinny podjąć dalsze działania, nie wyłączając procedury legalizacji. Po czwarte, ustaleniu i ocenie podlegać miał stan techniczny wybudowanych przyłączy i wreszcie po piąte, należało ustalić i ocenić stan techniczny całego budynku. Przywołane wyżej zalecenia w przekonaniu składu orzekającego w tej sprawie zostały w całości zrealizowane, zaś zgromadzony w tej sprawie materiał dowodowy i jego ocena co do zasady uzasadniały wydanie zaskarżonej decyzji w trybie art. 105 § 1 K.p.a. o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, choć niewątpliwie sąd nie do końca podzielił argumentację WINB zaprezentowaną w jej uzasadnieniu.

W pierwszej kolejności godzi się zauważyć, że zakres postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji determinowany był niewątpliwie wnioskiem skarżącej A. C. z dnia 15 lutego 2008 r., inicjującym niniejsze postępowanie w sprawie sprawdzenia prawidłowości i legalności wykonania przyłącza kanalizacyjnego wraz ze studzienką rewizyjną do budynku mieszkalnego zlokalizowanego w K. przy ul. A 26a. W tym stanie rzeczy – wbrew zarzutom skargi - organy nadzoru budowlanego nie były zobowiązane, ani tym bardziej uprawnione do objęcia niniejszym postępowaniem oceny prawidłowości i legalności wykonania przez małżonków S. przyłącza wody do budynku przy ul. A 26a, czy też samowolnego usunięcia przez nich drewnianych schodów w budynku, które stanowiły także własność skarżącej. W konsekwencji zaś powyższe kwestie pozostawały również poza zakresem kontroli sądowej. Na marginesie zauważyć wypada, że tak ustalone granice postępowania administracyjnego nie budziły również jakichkolwiek wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który jak zostało to już wcześniej zauważone w wyroku z dnia 9 marca 2011 r. zawarł dla organów nadzoru budowlanego wyraźne dyrektywy co do dalszego postępowania administracyjnego.

Nadto poza zakresem rozważań organów administracyjnych obu instancji oraz sądu wojewódzkiego pozostawała również kwestia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością skarżącej A. C. przy ul. A 26 i nieruchomością inwestorów D. i J. małżonków S. przy ul. A 26a w K. oraz ewentualnego naruszenia prawa własności skarżącej. Wspomniane sprawy, jak słusznie wywiódł WINB, podlegają jurysdykcji właściwych sądów powszechnych.

W rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną pomiędzy stronami postępowania pozostaje fakt, że ostateczną decyzją z dnia [...] nr [...], znak [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w P. udzielił D. i J. małżonkom S. pozwolenia na budowę przyłączy wody i kanalizacji sanitarnej do budynku mieszkalnego, znajdującego się w K. przy ul. A 26a, według projektu budowlanego stanowiącego załącznik nr 1 do decyzji.

Jak podkreślił tutejszy sąd w motywach wyroku z dnia 9 marca 2011 r. kwestionowane przez skarżącą przyłącze kanalizacji sanitarnej zostało wykonane na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która funkcjonuje w obrocie prawnym, pomimo podejmowanych w tym zakresie bezskutecznych działań ze strony skarżącej, zmierzających do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednocześnie sąd postawił tezę, że prace związane z wykonaniem przyłącza wody i kanalizacji sanitarnej inwestorzy mogli rozpocząć w sposób legalny, gdyż dysponowali ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Tym samym odpowiednie zarzuty skargi zostały ocenione jako nieuzasadnione. Zaprezentowane wyżej stanowisko, wiążące bezspornie skład orzekający w tej sprawie jak i organy obu instancji, niekwestionowane przez skarżącą A. C. w drodze skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykluczało tym samym prawną możliwość odmiennej oceny zarzutów skargi co do daty realizacji przyłącza przez inwestorów, zmierzających w istocie do wykazania, że przyłącze wykonano w czerwcu 1997 r., zanim inwestorzy uzyskali pozwolenie na budowę. Nadto zauważyć trzeba, że skarżąca nie przedstawiła żadnych wiarygodnych dowodów na ich poparcie.

Z załączonej do sprawy dokumentacji wynika, że projekt budowlany przyłączy zatwierdzony decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...] zgodnie z protokółem z dnia 15 maja 1997 r. nr [...] został uzgodniony przez Zespół Uzgadniania Dokumentacji Projektowej przy Urzędzie Wojewódzkim w Ł. oraz z Przedsiębiorstwem Komunalnym Gminy K. Sp. z o.o., o czym świadczy uzgodnienie z dnia 27 maja 1997 r. nr 54/97. Analiza projektu w zakresie lokalizacji przyłącza kanalizacyjnego prowadzi do wniosku, że zachodzi sprzeczność pomiędzy częścią tekstową a częścią graficzną projektu. Mianowicie według pkt 4.1. projektu "przykanalik projektuje się do podejścia wykonywanego łącznie z kanałem sanitarnym w ulicy. Podejście rozpoczyna się w studzience rewizyjnej S9 i sięga 0,5m za krawężnik chodnika. Od tego miejsca rozpoczyna się projektowane przyłącze do posesji pod numerem 26a. Przewód został zlokalizowany w osi istniejącego korytarza budynku. (...) Z uwagi na niemożność wybudowania studni rewizyjnej, projektuje się rewizję – czyszczak, który lokalizuje się na przewodzie spustowym przed przejściem do przewodu odpływowego". Z kolei według planu sytuacyjno-wysokościowego opracowanego w skali 1:500 (rysunek nr 1 do projektu) studzienka miała zostać wykonana w odległości 2 m od granicy z nieruchomością nr ewid. 198, przy ul. A 26, stanowiącą własność skarżącej, podczas gdy zgodnie z rysunkiem nr 3 projektu studzienka rewizyjna instalacji kanalizacyjnej miała być usytuowana w odległości 1,0 m od ściany mieszkania małżonków S. (odległość od ścian zewnętrznych nie została określona na rysunku), zaś przyłącze instalacji wodociągowej powinno być usytuowane 0,50 m od ściany budynku inwestorów. Stwierdzony wyżej brak kompatybilności pomiędzy częścią tekstową i graficzną projektu budowlanego – wbrew stanowisku skarżącej - nie mógł jednak rzutować na wynik sprawy, ponieważ nie budzi wątpliwości fakt, że ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę zatwierdzająca ów projekt w dalszym ciągu pozostaje w obrocie prawnym i nie została z niego skutecznie wyeliminowana w trybie nadzwyczajnym, zaś ocena jej legalności pozostawała poza zakresem rozważań tutejszego sądu. Decyzja ostateczna zgodnie z zasadą trwałości decyzji przewidzianą w art. 16 K.p.a. oznacza, że sprawa została rozstrzygnięta w definitywny sposób. Zastosowanie każdego z przewidzianych kodeksem lub ustawą szczególną trybów nadzwyczajnych prowadzących do wzruszenia decyzji ostatecznej jako wyjątku od zasady trwałości decyzji ostatecznej możliwe jest wyłącznie w przypadkach ściśle przewidzianych przepisami regulującymi te tryby.

Na marginesie powyższych wywodów, sąd odnosząc się do zarzutu skargi o niezachowaniu w przypadku usytuowania studzienki rewizyjnej wymaganej przepisami prawa odległości 2 m od granicy działki sąsiedniej stwierdził, że obowiązujące w dacie realizacji inwestycji przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t. Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 140) nie przewidywały żadnych norm odległościowych w przypadku budowy przedmiotowych przyłączy (w tym usytuowania studzienki rewizyjnej wewnątrz budynku) i przyłączenia uzbrojenia działki lub budynku do zewnętrznej sieci kanalizacyjnej bądź wodociągowej. Wymóg zachowania odległości 2 m od granicy działki sąsiedniej, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego został ustanowiony w rozdziale 7 rozporządzenia, zatytułowanym "Zbiorniki na nieczystości ciekłe", w § 36 ust. 2 pkt 2, który to przepis regulował odległości pokryw i wylotów wentylacji ze zbiorników na nieczystości ciekłe (...), na nie skanalizowanych terenach zabudowy jednorodzinnej i zagrodowej.

Wracając na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba, że ustalenie przez organy nadzoru budowlanego, że studzienka rewizyjna (co potwierdziły zarówno oględziny nieruchomości jak i załączona do akt sprawy inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza z dnia 4 października 1997 r.) wykonana została niezgodnie z projektem, ponieważ usytuowano ją w odległości 0,63 m od ściany budynku małżonków S. i 1,37 m od ściany budynku skarżącej, nie mogło automatycznie skutkować nakazem jej rozbiórki (usunięcia), ponieważ inwestorzy w dacie realizacji przyłączy legitymowali się ostatecznym pozwoleniem na budowę. Fakt zrealizowania inwestycji w sposób odbiegający od projektu nakładał zatem na organy administracyjne przede wszystkim obowiązek sprawdzenia sposobu zakończenia inwestycji oraz prawidłowości budowy przyłącza kanalizacji sanitarnej.

W ocenie sądu rację ma organ I instancji twierdząc, że ocena trybu zakończenia przez małżonków Szubskich procesu inwestycyjnego, który nie został wprost sprecyzowany w decyzji o pozwoleniu na budowę powinna odbywać się według przepisów obowiązujących w dacie budowy przyłączy.

W rozumieniu art. 54 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1994 r. nr 89, poz. 414 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1997 r. do 23 grudnia 1997 r., do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę albo zgłoszenie, można przystąpić, z zastrzeżeniem przepisów art. 55 i art. 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu. Zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się co najmniej 14 dni przed zamierzonym terminem przystąpienia do użytkowania.

Natomiast w myśl art. 55 ust. 1 ustawy uzyskanie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest wymagane, jeżeli właściwy organ:

1) nałożył taki obowiązek w wydanym pozwoleniu na budowę lub

2) stwierdził, że zgłoszony przez inwestora obiekt budowlany został wykonany z naruszeniem warunków, określonych w pozwoleniu na budowę lub

3) wydał, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 lub art. 71 ust. 3, decyzję nakazującą dokonanie określonych czynności, zmian lub przeróbek.

Uzyskanie pozwolenia, o którym mowa w ust. 1, jest wymagane także, jeżeli:

1) zachodzą okoliczności wymienione w art. 49 ust. 1,

2) przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych.

W świetle przywołanych wyżej norm prawnych oraz zgromadzonego materiału dowodowego organ I instancji prawidłowo wywiódł, że w rozpoznawanej sprawie nie został spełniony żaden z warunków, o których stanowi art. 55 Prawa budowanego, wobec czego przed przystąpieniem do użytkowania przyłączy na inwestorach spoczywał obowiązek zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu procesu budowlanego w trybie art. 54 ust. 1 Prawa budowlanego. Podjęte zaś przez PINB czynności wyjaśniające w tym zakresie w sposób nie budzący wątpliwości dowodzą, że małżonkowie S. nie dopełnili czynności formalnoprawnych kończących proces inwestycyjny. Z pisma Starosty [...] z dnia [...] wynika jednoznacznie, że brak jest w rejestrach archiwalnych wpisu dotyczącego zakończenia przedmiotowej budowy. Tym samym wywody organu odwoławczego, że nieodnalezienie w archiwum właściwego organu dokumentu potwierdzającego zawiadomienie o zakończeniu budowy nie przesądza jeszcze o tym, że inwestorzy czynności tych nie podjęli, jest zbyt daleko idące i nie zasługuje na akceptację.

Przechodząc w następnej kolejności do oceny stanu technicznego wybudowanych przyłączy sąd podzielił w tym zakresie stanowisko organów orzekających w sprawie, iż budowa przyłącza kanalizacji wraz ze studzienką rewizyjną została wykonana zgodnie z zasadami sztuki budowlanej. Z przedłożonej przez inwestorów oceny technicznej wykonanych przyłączy opracowanej w kwietniu 2012 r. przez A. N. wynika, że instalacje sanitarne w przedmiotowym budynku oraz przyłącza (wodociągowe i kanalizacyjne) do budynku zostały wykonane w sposób prawidłowy zgodnie z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego, zainwentaryzowanymi zmianami oraz sztuką budowalną na podstawie zatwierdzonego projektu technicznego przyłączy wod-kan. Widoczna studzienka rewizyjna zlokalizowana w korytarzu nieruchomości, zgodnie z definicją przyłącza kanalizacyjnego (...) jest elementem wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej i w związku z tym jej lokalizacja jest prawidłowa. O prawidłowości wykonania spornego przyłącza, jak trafnie ocenił PINB, a w ślad za nim WINB przesądza ponadto okoliczność podłączenia obiektu do miejskiej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Z punktu 8 warunków z dnia 12 lutego 1997 r. nr 9/97 dotyczących podłączenia do miejskiej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej wynika bowiem, że włączenie do sieci wod-kan można dokonać po jej przyjęciu do eksploatacji przez Przedsiębiorstwo Komunalne. Skoro zaś wykonane przyłącza zostały podłączone do sieci miejskiej, a umowa na dostarczanie wody oraz odbiór ścieków została zawarta w dniu 2 października 1997 r., zasadny jest wniosek, że gestor sieci nie miał żadnych wątpliwości co do prawidłowości ich wykonania.

Trafna - w ocenie sądu - jest wreszcie konkluzja organów nadzoru budowlanego co do stanu technicznego całego obiektu mieszkalnego. Z poczynionych przez PINB prawidłowych ustaleń wynika, że skarżąca A. C. rozebrała część budynku stanowiącą jej własność na mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...]. Natomiast stan techniczny budynku, należącego do inwestorów oceniono w trakcie oględzin nieruchomości w dniu 10 grudnia 2013 r., które wykazały ostatecznie, że nie stwarza on zagrożenia dla ludzi i mienia, nie zagraża bezpieczeństwu użytkowników, a tym samym nie grozi katastrofą budowlaną.

Podsumowując, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy świadczy o wykonaniu przez organy administracyjne obu instancji zaleceń wynikających z prawomocnego orzeczenia tutejszego sądu z dnia 9 marca 2011 r., zaś jego ocena dokonana zgodnie z regulacjami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. uzasadniała wydanie decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego z powodu jego bezprzedmiotowości. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Taka sytuacja miała miejsce właśnie w rozpoznawanej sprawie. Wprawdzie jak zostało to już podniesione na wstępie rozważań, sąd nie do końca podzielił stanowisko organu II instancji zaprezentowane w motywach decyzji, niemniej jednak uznać trzeba, że zaskarżona decyzja pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Jak już powyżej wskazano kwestia przebiegu granicy pomiędzy działką skarżącej i uczestników postępowania pozostaje poza kognicją sądu administracyjnego rozpoznającego niniejszą skargę. Z dokumentów załączonych do skargi wynika, że w sprawie tej toczy się postępowanie rozgraniczeniowe, które winno zakończyć się rozwiązaniem zaistniałego sporu.

Z tych wszystkich powodów sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

a.tp.