Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 10/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: par 2 ust 1
journal: Dz.U. 2007 nr 245 poz 1810
law: Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób  niepełnosprawnych.
article: art 33 ust 1 i ust 4
journal: Dz.U. 2008 nr 14 poz 92
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska (spr.) Sędziowie Małgorzata Korycińska NSA Tadeusz Cysek Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Wielobranżowego S. Spółki jawnej – A. N., J. M., M. A., J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 730/10 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego S. Spółki jawnej – [...] na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 730/10, oddalił skargę Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "S." Sp. jawna - [...] z siedzibą w [...] na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, z następującym uzasadnieniem.

Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "S." Sp. jawna [...] z siedzibą w B.-B. – dalej: skarżąca – wnioskiem z [...] maja 2009 r., zwróciła się do Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes PFRON) o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis w kwocie [...] zł, tj. równowartości [...] euro.

Wniosek zawierał m.in. dokumentację potwierdzającą dokonanie wydatku - umowę kupna – sprzedaży oblewarki do ciastek z dnia 20 marca 2009 r. oraz raporty kasowe.

Prezes PFRON postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., - działając na podstawie art. 219 w związku z art. 123 § 1 k.p.a. w związku z art. 33 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92 z późn. zm.; dalej: ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 245, poz. 1810 ze zm.; dalej: rozporządzenie MIPS z 19 grudnia 2007 r.). odmówił wydania zaświadczenia o pomocy de minimis.

Organ stwierdził, że pracodawca chcąc pokryć wydatek ze środków z.f.r.o.n. powinien uczynić to bezpośrednio, dokonując przelewu z rachunku z.f.r.o.n. na rachunek kontrahenta lub pobierając z tego konta gotówkę i rozliczając się bezpośrednio z kontrahentem. Katalog wydatków z.f.r.o.n. ma charakter zamknięty i nie wymienia jako wydatku – przelewu środków z konta z.f.r.o.n. na konto obrotowe, które dotyczy finansowania wydatków, a nie ich refundacji z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Uznając przelew środków jako wydatek (będący przysporzeniem na rzecz przedsiębiorcy - w kontekście udzielonej pomocy publicznej), trudno byłoby ustalić dzień udzielenia takiej pomocy, a zwłaszcza - czy byłby to dzień wydatku z konta obrotowego, czy też dzień przelania środków z konta z.f.r.o.n. Wydatek z konta obrotowego nie spełnia bowiem warunków udzielenia pomocy publicznej (poza tym nie jest to wydatek ze środków z.f.r.o.n.), natomiast wątpliwe jest traktowanie dnia refundacji wydanych środków z konta z.f.r.o.n. na konto firmowe - jako dnia dokonania wydatku (w rozumieniu regulacji dotyczących pomocy publicznej). W tym przypadku również pojawiłyby się wątpliwości związane z wpisaniem prawidłowej daty w zaświadczeniu o udzieleniu pomocy de minimis, wydawanym przez organ udzielający pomocy, a to ma istotne znaczenie przy obliczaniu dopuszczalnej wysokości udzielanej pomocy.

Zdaniem organu podstawą zakwalifikowania pomocy jako de minimis jest źródło sfinansowania wydatku, a nie cel, na jaki zostały wydatkowane środki.

Środki z konta obrotowego pracodawcy są jego własnymi środkami, natomiast zgromadzone na rachunku z.f.r.o.n. są środkami publicznymi, dlatego należy zaznaczyć że wydatki finansowane ze środków pracodawcy nie stanowią pomocy publicznej nawet wtedy, gdy wszystkie rachunki pozostają w posiadaniu jednego przedsiębiorcy i gdy cel wydatkowania własnych środków przedsiębiorcy jest zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "S." Sp. jawna - [...] z siedzibą w [...] wniosła zażalenie na powyższe postanowienie.

Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. – działając na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 144 oraz art. 219 k.p.a. oraz na podstawie art. 26c ust. 1 pkt 1 i art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej w zw. z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 31 grudnia 1998 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 3, poz. 22 ze zm.) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

Organ II instancji podniósł, że na podstawie § 2 pkt 12a cyt. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. sfinansowaniu podlegają koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych. Zasadność poniesionych wydatków musi wynikać wprost z samego indywidualnego programu rehabilitacji i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika, dla którego program został opracowany.

W ocenie organu odwoławczego środki z.f.r.o.n. są środkami, których pracodawca jest dysponentem zgodnie z art. 33 ust. 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej, na zasadach ściśle określonych w art. 33 cyt. ustawy oraz we wspomnianym rozporządzeniu. Ich status nie jest tożsamy ze środkami własnymi pracodawcy. "Refundacja" polegałaby na "przekwalifikowaniu" środków z.f.r.o.n. na środki własne. Ta operacja nie jest przewidziana w katalogu sposobów przeznaczania tych środków, a więc skutkuje powstaniem obowiązku zwrotu i wpłaty, o których mowa w art. 33 ust. 4a pkt 1 i 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej. Tym samym nie można uznać, iż zakup oblewarki do ciastek, na który to cel wydatek został poniesiony i na którego potwierdzenie strona wnioskuje o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis, został poniesiony ze środków zgromadzonych na rachunku z.f.r.o.n. W niniejszej sprawie jak sama strona przyznaje wydatek poniesiony został ze środków własnych, a następnie zrefundowany ze środków z.f.r.o.n.

Ponadto organ wskazał, że indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych, których cel został jasno zdefiniowany w przepisach nie mogą stanowić pretekstu do dokonywania w firmie inwestycji związanych z zakupem nowych maszyn, urządzeń, czy też narzędzi. W rozpatrywanym przypadku zakup oblewarki do ciastek nie wpływa w żaden sposób na zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, a jedynie przyśpiesza wykonywanie pracy na określonym stanowisku niezależnie od tego czy pracę wykonuje pracownik sprawny, czy też niepełnosprawny. Z zawartych w materiale dowodowym indywidualnych programów rehabilitacji opracowanych dla pana [...] oraz pani [...] wynika, iż zakup oblewarki do ciastek stanowił jedynie unowocześnienie technologii oraz miał wpływać na zwiększenie mobilności i wydajności pracowników niepełnosprawnych. Usprawnienia czy też zwiększenia wydajności i mobilności pracowników niepełnosprawnych nie można jednak utożsamiać ze zmniejszeniem ograniczeń wynikających z niepełnosprawności pracowników. Wyłącznym celem opracowywanych indywidualnych programów rehabilitacji jest zmniejszenie lub wyeliminowanie ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawność pracownika, w konsekwencji należy uznać, iż ww. zakup oblewarki stanowił inwestycję pracodawcy i był zaprzeczeniem celu na jaki powinny zostać przeznaczone środki zgromadzone na realizację indywidualnych programów rehabilitacji pracowników niepełnosprawnych zatrudnionych w Spółce S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), podkreślił, że zaświadczenie potwierdzające charakter pomocy de minimis uzyskanej przez pracodawcę (w wyniku wydatkowania poakcesyjnych środków publicznych z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych) może być wystawione wyłącznie, gdy poniesie on wydatki zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r.

Sąd podniósł, że na podstawie § 2 pkt 12a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. sfinansowaniu podlegają koszty dostosowania miejsca i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych. Zasadność poniesionych wydatków musi wynikać wprost z samego indywidualnego programu rehabilitacji, musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych spowodowanych niepełnosprawnością pracownika, dla którego program został opracowany. Zakup oblewarki stanowił inwestycję pracodawcy i był sprzeczny z celem na jaki powinny zostać przeznaczone środki zgromadzone na realizację indywidualnych programów rehabilitacji pracowników niepełnosprawnych zatrudnionych w spółce S.

Zdaniem WSA, przedmiotem wydatkowania są środki publiczne przekazane do dyspozycji pracodawcy przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, które winny być wykorzystywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego brak jest podstaw do uznania, że poniesiony przez stronę wydatek został dokonany ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd organów obu instancji, że katalog wydatków z.f.r.o.n. poza tym, że nie wymienia jako wydatku - przelewu z konta z.f.r.o.n. na konto obrotowe, dotyczy finansowania wydatków, a nie ich "refundacji" z konta zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Wydatek z konta obrotowego nie spełnia bowiem warunków udzielenia pomocy publicznej (poza tym nie jest to wydatek ze środków z.f.r.o.n.), natomiast nieprawidłowe jest uznawanie dnia refundacji wydanych środków z konta z.f.r.o.n. na konto firmowe - jako dnia dokonania wydatku (w rozumieniu regulacji dotyczących pomocy publicznej). W przypadku bowiem uznania przelewu środków z rachunku z.f.r.o.n. na rachunek bieżący strony jako wydatku pojawiłyby się wątpliwości związane z wpisaniem prawidłowej daty w zaświadczeniu o udzielonej pomocy de minimis, wydawanym przez organ udzielający pomocy, a ma to ogromne znaczenie przy obliczaniu dopuszczalnej wysokości udzielanej pomocy. Środki z.f.r.o.n. są środkami, których pracodawca jest dysponentem zgodnie z art. 33 ust. 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej. Pracodawca dysponuje tymi środkami na zasadach ściśle określonych w art. 33 cyt. ustawy i we wspomnianym rozporządzeniu. Ich status nie jest tożsamy ze środkami własnymi pracodawcy. "Refundacja" polegałaby na "przekwalifikowaniu" środków z.f.r.o.n. na środki własne. Taka operacja nie jest przewidziana w katalogu sposobów przeznaczania tych środków, a więc skutkuje powstaniem obowiązku zwrotu i wpłaty, o których mowa w art. 33 ust. 4a pkt 1 i 2 cyt. ustawy. Nie można także uznać, iż zakup oblewarki do ciastek, na który to cel wydatek został poniesiony i na którego potwierdzenie strona wnioskowała o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis, został poniesiony ze środków rachunku z.f.r.o.n. W niniejszej sprawie strona sama przyznała, że wydatek poniesiony został ze środków własnych, a następnie zrefundowany ze środków z.f.r.o.n.

Sąd nie podzielił także twierdzeń skarżącej jakoby nie istniał żaden przepis, który nakładałby obowiązek finansowania wydatków bezpośrednio z z.f.r.o.n. Skarżąca wniosła o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis na podstawie przepisu § 2 ust. 1 pkt 12d rozporządzenia 19 grudnia 2007 r. Zgodnie z tym przepisem na ten wydatek przeznacza się "środki funduszu rehabilitacji". W niniejszej sprawie na ww. cel nie zostały przekazane środki z.f.r.o.n., wobec czego, by zaświadczenie mogło być wydane, wydatek musi zostać dokonany ze środków z.f.r.o.n. Należy bowiem wskazać, że podstawą zakwalifikowania pomocy jako pomocy de minimis jest m.in. źródło sfinansowania wydatku. Środki z konta obrotowego pracodawcy są jego własnymi środkami, natomiast zgromadzone na rachunku z.f.r.o.n. są środkami publicznymi, dlatego uznać należy, że wydatki finansowane ze środków własnych pracodawcy nie stanowią pomocy publicznej nawet wtedy, gdy cel wydatkowania tych środków jest zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "S." Sp. jawna - [...] z siedzibą w B.-B.wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o wydanie orzeczenia reformacyjnego w trybie art. 188 p.p.s.a poprzez uchylenie postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] i postanowienia je poprzedzającego. Wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj.

- art. 33 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej;

- § 2 ust. 1 pkt 12e rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r.;

poprzez przyjęcie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, że wcześniejsze przeznaczenie środków z bieżącego rachunku przedsiębiorcy na cel wskazany w § 2 ust. 1 pkt 12e rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. i późniejsze przekazanie odpowiedniej kwoty z rachunku z.f.r.o.n. na rachunek bieżący przedsiębiorcy uniemożliwia zakwalifikowanie wydatku jako pomocy de minimis oraz ustalenie, iż zakup oblewarki do ciastek nie mieści się w katalogu wydatków, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 12e rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r.

W uzasadnieniu skarżący podniósł między innymi, że nietrafna jest teza, iż przeznaczenie środków z bieżącego rachunku przedsiębiorcy na cel wskazany w § 2 pkt 12a rozporządzenia MIPS z dnia 19 grudnia 2007 r. i późniejsze przekazanie odpowiedniej kwoty z rachunku z.f.r.o.n. na rachunek bieżący przedsiębiorcy uniemożliwia zakwalifikowanie wydatku jako pomocy de minimis. Przed dniem 22 lipca 2009 r. nie istniała regulacja zakazująca wprost pokrywanie z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych wydatków uprzednio poczynionych z bieżącego rachunku bankowego na wskazany w przepisach rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. Dopiero § 9 ust. 2 a rozporządzenia z dnia 17 czerwca 2009 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 107 poz. 891), który obowiązuje od dnia 22 lipca 2009 r. wyraźnie zakazuje uznania za dokonanie wydatku ze środków z.f.r.o.n. wydatku, który został sfinansowany ze środków innych niż zgromadzone na rachunku, o którym mowa w art. 33 ust. 3 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, a następnie zrefundowany ze środków tego funduszu.

Skarżąca spółka podkreśliła, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 12e cyt. rozporządzenia MIPS z 19 grudnia 2007 r. środki funduszu rehabilitacji przeznacza się na indywidualne programy rehabilitacji mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych, w ramach których są finansowane koszty dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. W ramach Indywidualnego Programu Rehabilitacji (IPR), z uwagi na otwarty charakter katalogu wydatków, przedsiębiorca ma prawo sfinansować z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych każdy wydatek wskazany przez komisję rehabilitacyjną, mający na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika, dla którego został opracowany program. Skarżący wskazał, że IPR został opracowany dla dwóch pracowników: [...]. Oboje są osobami dotkniętymi niepełnosprawnością w stopniu lekkim od dzieciństwa (niedorozwój umysłowy) i wymagają pracy lekkiej i spokojnej pod nadzorem - co wynika z orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2001 r. wydanego dla [...] i o obniżonej zdolności do wykonywania pracy - co wynika z orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] sierpnia 2007 r. wydanego dla [...]. Obydwoje zatrudnieni zostali u skarżącej na stanowisku pracownika produkcji słodyczy. Z diagnozy sytuacji zawodowej i społecznej zawartej w IPR [...] wynika, iż jest to pracownik cichy i małomówny, mało wydajny zawodowo, jednakże wykonywana praca traktowana jest jako środek terapeutyczny. W ramach IPR pracownik został przesunięty i rozpoczął obsługę maszyny zwaną oblewarką ciastek, która służy do równomiernego oblewania ciastek czekoladą. Z uwagi na fakt, iż pracownik nie był zdolny do samodzielnego zorganizowania sobie pracy istniała konieczność pracy pod opieką mistrza zmianowego. Powyższe dotyczy także Justyny Wojtas, którą charakteryzował kompletny brak organizacji pracy. W toku realizacji IPR okazało się, iż obsługując nową oblewarkę pracownicy uzyskał pełną zdolność produkcyjną, a obsługa maszyny okazała się nieskomplikowana. Poza tym obsługa urządzenia, która sprowadza się do zasypu czekolady i pilnowania jakości produkcji jest pracą mało stresująca i spokojną, która nie wymaga od pracownika dużego skupienia i umiejętności prowadzenia skomplikowanych parametrów maszyny. Ostatecznie, co wynika z IPR zalewanie ręczne (zalewanie wiadrem) zstąpiono bezpośrednim zalewaniem z pojemnika oblewarki przy pomocy rury łączącej oblewarkę z kotłem do topienia czekolady, co miało ogromne znaczenie w związku z brakiem podzielności uwagi pracowników objętych IPR. Zastosowanie automatycznego cyklu doboru grubości polewy, przesuwu linii oraz taśmy doprowadziło do tego, iż pracownik ma jedynie za zadanie dozorować pracę i wizualnie oceniać jakość oblewanych ciastek.

W ocenie autora skargi kasacyjnej dotychczasowa praca wykonywana przez obu pracowników wymagała sprawności psychicznej i fizycznej w celu zachowania ciągłości produkcji i jej wydajności. Była to praca wykonywana ręcznie, a od jej wyników zależała jakość estetyczna wypiekanych ciastek oraz ilość zużytej czekolady. Praca wykonywana przez obu pracowników przed objęciem ich IPR nie przynosiła efektów w postaci dobrej produkcji i cechował ją duży odpad.

Skarżąca podała, że efektem IPR miało być zwiększenie mobilności i wydajności pracowników niepełnosprawnych. Kwestionowany wydatek dokonany w ramach realizacji IPR wpłynął na zmniejszenie lub wyeliminowanie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju schorzenia i stopnia niepełnosprawności pracowników. Programy rehabilitacyjne są kierowane do osób niepełnosprawnych, między innymi tych, które mają najniższe kwalifikacje i z uwagi na niepełnosprawność mają utrudnione samodzielne wykonywanie pracy. IPR zawierać winien indywidualną ocenę psychofizycznych możliwości i zdolności osoby niepełnosprawnej i określać między innymi zakres dostosowania miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. W przypadku obu pracowników IPR zawiera wszystkie przytoczone wyżej elementy i został opracowany przez odpowiednie osoby.

W ocenie skarżącej spółki zakup nowoczesnej oblewarki i zastąpienie pracy ręcznej pracą automatu przyspiesza wykonywanie pracy na określonym stanowisku i czyni ją mniej stresującą dla osób z lekkim upośledzeniem umysłowym. Co więcej [...] osiągnęła w obsłudze urządzenia taką perfekcję, iż mogłaby być osobą szkoląca innych. Działająca komisja ds. indywidualnych programów rehabilitacji osób niepełnosprawnych w IPR potwierdziła, iż wprowadzenie programu rehabilitacyjnego wpłynęło na zwiększenie mobilności i wydajności pracowników niepełnosprawnych wybranych do programu. Zdaniem skarżącej, co potwierdzają także opinie szkolących instytucji, indywidualny program rehabilitacji mając na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych może odnosić się w także do zwiększenia mobilności i wydajności pracy uczestników programu. Innymi słowy w ramach zmniejszenia ograniczeń zawodowych mieści się także takie dostosowanie miejsca pracy i stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności, które wpływają na proces pracy, czyniąc go bardziej dostosowanym dla osoby niepełnosprawnej. Bodźcem bowiem do stworzenia programu było zmniejszenie ograniczeń zawodowych pracowników skarżącej spółki, oczywiście w odniesieniu do potrzeb spółki, a nie chęć zwiększenia jedynie wydajności pracy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna oparta została na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. zarzucie naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię wymienionych w jej petitum przepisów prawa.

Przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 p.p.s.a. obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (uchwała pełnego składu sędziów NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, publ. CBOSA).

Jednak aby NSA mógł sprostać temu obowiązkowi, autor skargi kasacyjnej musi poprawnie sformułować zarzuty skargi kasacyjnej.

Uregulowanie w art. 174 p.p.s.a. odrębnych podstaw kasacyjnych oznacza, że nie można ich utożsamiać, czy stosować zamiennie, albowiem dotyczą one różnych instytucji prawa podlegających różnym kryteriom ich oceny.

Należy przy tym podkreślić, że stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej poza nieważnością postępowania, którą bierze pod rozwagę z urzędu (art. 183 § 2 p.p.s.a.), a która w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Oznacza to, że zakres kontroli kasacyjnej wyznacza strona poprzez sposób sformułowania podstaw kasacyjnych.

Przystępując do oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 33 cyt. ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zauważyć wypada, że przepis ten zawiera 11 pkt i znaczącą ilość ppkt, regulując m.in. sposób tworzenia, przeznaczenia, zwrotu środków funduszu rehabilitacji.

Jednak z analizy uzasadnienia skargi kasacyjnej w tym zakresie wynika, że autor skargi kasacyjnej przytaczając treść uzasadnienia wyroku NSA z dnia 27.04.2010 r. sygn. akt II GSK 574/09, popiera zaprezentowany tam pogląd, że wykładnia gramatyczna art. 33 ust. 1 i 4 ustawy o rehabilitacji określa cel na jaki mogą być przeznaczone środki, a nie sposobu przekazywania tych środków czy też dokumentowania ich przelewu z rachunku bankowego funduszu rehabilitacji. W ocenie autora skargi kasacyjnej również § 2 ust. 1 pkt 12e rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. nie zakazuje pokrywania z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych wydatków uprzednio poczynionych z bieżącego rachunku zakładu pracy chronionej.

Stanowisko autora skargi kasacyjnej jest zasadne i znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie NSA m.in. w sprawach przytoczonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W mającym zastosowanie z niniejszej sprawie rozporządzeniu z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych oraz ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych nie istniała regulacja zakazująca pokrywania ze środków z.f.r.o.n. wydatków poczynionych uprzednio na wskazany we właściwych przepisach cel z bieżącego rachunku przedsiębiorcy.

Przywołane akty prawne wskazywały wyłącznie rodzaj wydatków, na które środki z.f.r.o.n. mogły być przeznaczone, natomiast nie wskazywały sposobu przekazywania środków.

Potwierdzeniem tego rodzaju stanowiska jest zmiana cyt. rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. obowiązująca od 22 lipca 2009 r. Mianowicie rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 czerwca 2009 r. dodano w § 9 rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. pkt 2a, z którego wynika, iż nie uznaje się za dokonanie wydatku ze środków funduszu rehabilitacji wydatku, który został sfinansowany ze środków innych niż zgromadzone na rachunku, o którym mowa w art. 33 ust. 3 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, a następnie zrefundowany ze środków tego funduszu.

Powyższa zmiana prowadzi także do wniosku, że w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie brak było uregulowań prawnych nakładających na pracodawcę obowiązek bezpośredniego pokrywania wydatków ze środków z.f.r.o.n.

Oznacza to, iż skarżący mógł pokryć wydatek ze środków zgromadzonych na koncie obrotowym, a następnie zrekompensować go z konta z.f.r.o.n.

W tym zakresie uzasadnienie Sądu I instancji jest błędne, jednak pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdy się zważy, że nie została skutecznie podważona bezzasadność wydatku na oblewarkę do ciastek ze środków z.f.r.o.n.

Z ustaleń organów orzekających zaaprobowanych przez Sąd I instancji wynika, że wydatek na oblewarkę do ciastek stanowił inwestycję pracodawcy, która wpływała na przyspieszenie pracy (wydajność) niezależnie od tego kto ją wykonywał. Zwiększenia wydajności pracy pracowników niepełnosprawnych nie można utożsamiać ze zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika. Dla potrzeb powyższych ustaleń organy dokonały oceny m.in. indywidualnych programów rehabilitacyjnych opracowanych dla [...]. Ocenę tę podzielił Sąd I instancji.

Przypomnieć w tym miejscu należy, że autor skargi kasacyjnej w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię m.in. § 2 ust. 1 pkt 12e rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r. również poprzez "ustalenie, iż zakup oblewarki do ciastek nie mieści się w katalogu wydatków, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 12e rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2007 r.".

Zarzut ten jest chybiony, bowiem w istocie zmierza do podważenia ustalonego w sprawie stanu faktycznego, który autor skargi kasacyjnej podważa zarzutem naruszenia prawa materialnego.

Prawidłowo skonstruowany zarzut skargi kasacyjnej powinien dotyczyć naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. zgodnie z wymogami określonymi w art. 176 p.p.s.a. należało przytoczyć przepisy prawa, które w jej ocenie zostały naruszone, sposób naruszenia.

Treść art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wymaga nadto wykazania, że naruszenie określonych przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tzn. gdyby nie doszło do naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazanych przez stronę przepisów postępowania inny byłby wynik sprawy.

Wadliwe skonstruowanie powyższego zarzutu skargi kasacyjnej uniemożliwia podważenie ustaleń faktycznych zaaprobowanych przez Sąd pierwszej instancji, z których wynika, że wykonanie przedmiotowej inwestycji dla potrzeb produkcji nie uzasadniało pokrycia jej kosztów z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

W tych okolicznościach skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionej podstawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) oraz mimo częściowo błędnego uzasadnienia podlega oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a.