Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 22/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2006-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie WSA Beata Kalaga-Gajewska, WSA del. Barbara Rymaszewska (spr.), Protokolant st. ref. Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego o d d a l a s k a r g ę


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. H. C. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z prośbą o przyznanie jej pomocy finansowej w wysokości [...] zł na zakup siatki ogrodzeniowej w ilości [...] m.

Na podstawie przeprowadzonego w dniu [...]r. wywiadu środowiskowego /rodzinnego/ ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe. Dochodem rodziny jest emerytura męża w wysokości [...] zł, zaś aktualna wysokość dochodu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Podczas wywiadu H. C. oświadczyła, że zdewastowano jej ogród oraz zniszczono część ogrodzenia. W związku z tym zmuszona jest do zakupu nowej siatki ogrodzeniowej.

Decyzją Burmistrza Miasta C. z dnia [...] r. odmówiono H. C. pomocy finansowej na zakup siatki ogrodzeniowej w ilości [...] m wyjaśniając, że w myśl art. 8 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł. Wobec powyższego organ uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia kryterium dochodowego do przyznania świadczeń pieniężnych i rzeczowych. W decyzji wskazano, że wniosek został również rozpatrzony w oparciu o art. 41 ustawy o pomocy społecznej, z treści którego wynika, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, może być przyznany specjalny bezzwrotny zasiłek celowy lub okresowy. Warunkiem przyznania tej szczególnej pomocy są jednak środki finansowe, którymi dysponuje ośrodek pomocy społecznej.

Od powyższej decyzji H. C. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B..

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 8, 39 ust. 2 oraz art. 41 ustawy o pomocy społecznej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, przysługuje rodzinie, w której dochód nie przekracza ustalonego kryterium dochodowego. W rozpatrywanym przypadku, kwota udokumentowanego faktycznego dochodu była wyższa od uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej, co skutkowało odmową przyznania prawa do zasiłku celowego.

Na powyższą decyzję H. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 – dalej u.p.s.a./ sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, albowiem nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja administracyjna i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały prawo materialne lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej /tekst jedn.: Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm./ w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek ten może być przyznany również osobom wymienionym w ust. 3 powołanego przepisu.

Jednocześnie po myśli art. 41 omawianej ustawy, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.

Sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej ustalona jest i oceniana pod względem uprawnień wypływających z tej ustawy. Pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 8 ust. 1 w.w. ustawy. Przepis ten stanowi, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje:

1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej",

2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie",

3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 – 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 7 pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu:

1) ubóstwa;

2) sieroctwa;

3) bezdomności;

4) bezrobocia;

5) niepełnosprawności;

6) długotrwałej lub ciężkiej choroby;

7) przemocy w rodzinie;

8) potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności;

9) bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych;

10) braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze;

11) trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy;

12) trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego;

13) alkoholizmu lub narkomanii;

14) zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej;

15) klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Organy administracyjne obu instancji, zgodnie z wymogami wynikającymi z treści art. 7 i 77 § 1 k.p.a., wyjaśniły aktualną sytuację życiową skarżącej.

W szczególności na podstawie przeprowadzonego w dniu [...] r. wywiadu środowiskowego /rodzinnego/ ustalono, że H. C. prowadzi z mężem wspólne gospodarstwo domowe. Dochodem rodziny jest emerytura męża w wysokości [...] zł, zaś aktualna wysokość dochodu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Tak więc w rozpoznawanej sprawie, kwota udokumentowanego faktycznego dochodu była wyższa od uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej określonego zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej na kwotę 632 zł.

Celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin /art. 3 ust. 1/, których nie są one w stanie zaspokoić wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia /art. 2 ust. 1/. Oznacza to, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna przede wszystkim pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Brak jakichkolwiek środków na pokrycie tych wydatków stwarza możliwości otrzymania pomocy społecznej w pełnym zakresie bądź też organ, uwzględniając środki strony, własne możliwości finansowe i sytuację istniejącą na terenie objętym zakresem jego działania, uprawniony jest przyznać ograniczoną pomoc.

Organy administracyjne rozpatrując wnioski o przyznanie zasiłku celowego korzystają zatem ze swobodnej oceny potrzeb starającego się o pomoc na tle sytuacji istniejącej w gminie, to znaczy mając na uwadze wysokość środków przewidzianych w budżecie na te cele, liczbę osób wymagających pomocy, ich sytuację rodzinną i majątkową oraz wysokość środków koniecznych dla zaspokojenia najpilniejszych potrzeb w skali całego roku, w tym także dla zapewnienia wypłaty zasiłków przyznanych wcześniejszymi decyzjami. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać /ale nie musi/ zasiłek celowy, biorąc pod uwagę przytoczone okoliczności, przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Odnosi się to również do wysokości przyznanej pomocy. Ponadto organ przy podejmowaniu decyzji obowiązany jest mieć na uwadze, to, czy w obrębie jego działania znajdują się inne osoby w trudniejszej sytuacji materialnej jak i stan posiadanych środków finansowych.

Organ odwoławczy wskazał, że posiadane środki przeznacza przede wszystkim na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osób potrzebujących. Zważywszy na niewystarczające fundusze, jakimi dysponują organy pomocy społecznej, przyjęcie takiego kryterium jest w pełni uzasadnione.

Organy administracji publicznej nie przekroczyły w niniejszej sprawie granic uznania administracyjnego. Okoliczności przytoczone w uzasadnieniu decyzji świadczą o rozważeniu przez organy całokształtu okoliczności sprawy, tak istniejących po stronie skarżącego, jak uwzględniających cele i możliwości pomocy społecznej.

Podnieść też należy, że w motywach wyroku z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt SK 15/01 /OTK ZU Nr 8, poz. 252/, Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że "cechą wyróżniającą pomoc społeczną, w porównaniu do innych systemów świadczeniowych, jest brak po stronie obywateli roszczenia prawnego do świadczenia pomocy. W komentarzu do art. 67 Konstytucji wskazuje się, że stopień pokrycia potrzeb osób uprawnionych jest zależny od poziomu ogólnej zamożności społeczeństwa i od stanu finansów publicznych".

W tej sytuacji nie można stwierdzić ani naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego przez organy administracyjne, które prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawie.

Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy o p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.