Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2230/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-01-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie waloryzacji odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] września 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania R.C., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] czerwca 2012 r. nr [...] orzekającą o waloryzacji odszkodowania ustalonego w decyzji Starosty L. z [...] października 2005 r. nr [...].

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z [...] października 2005 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] stycznia 2006 r. nr [...], Starosta L., na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), ustalił odszkodowanie na rzecz R.C., w wysokości [...] zł, za grunt położony w L., oznaczony jako działki ewidencyjne nr [...],[...] i [...] z obrębu ewid. [...], stanowiący własność Gminy – Miasto L., zajęty pod drogi publiczne (gminne) ul. [...], ul. [...] i ul. [...] oraz zobowiązał Gminę Miasto L. do wypłaty ustalonego odszkodowania.

Następnie wyrokiem z dnia 7 maja 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 519/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy L. na decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 942/09 umorzył postępowanie kasacyjne.

Pismem z [...] lipca 2009 r. R.C. odmówił pobrania odszkodowania ustalonego ostateczną decyzją Starosty L. z [...] października 2005 r.

W związku z powyższym, po rozpoznaniu wniosku Gminy L., Sąd Rejonowy w L. postanowieniem z dnia [...] października 2009 r. sygn. akt [...], zezwolił Gminie L. na złożenie do depozytu sądowego, na okres 10 lat, kwoty [...] zł z tytułu odszkodowania za grunt przedmiotowej nieruchomości, z zastrzeżeniem, że kwota ta ma być wypłacona za pisemnym pokwitowaniem R.C., na jego wniosek. Wpłaty dokonano w dniu [...] września 2010 r.

Wnioskiem z [...] marca 2012 r. R.C. zwrócił się do Prezydenta Miasta L. o waloryzację odszkodowania przyznanego decyzją Starosty L. z [...] października 2005 r.

W następstwie jego rozpoznania, decyzją z [...] czerwca 2012 r. nr [...], Prezydent Miasta L., na podstawie art. 132 ust. 3 i art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) powoływana dalej jako: "u.g.n.", dokonał waloryzacji przedmiotowego odszkodowania ustalonego decyzją Starosty L. z [...] października 2005 r., na dzień zapłaty tj. na dzień [...] września 2010 r., orzekając, że zwaloryzowane odszkodowanie stanowi kwotę [...] zł. Zatem w wyniku dokonanej waloryzacji przyznał do wypłaty na rzecz R.C. kwotę [...] zł. Stwierdzając jednocześnie, że kwota ta stanowi różnicę między zwaloryzowanym odszkodowaniem i odszkodowaniem ustalonym w decyzji Starosty.

W uzasadnieniu decyzji Prezydent stwierdził, że waloryzacja należnego odszkodowania została ustalona zgodnie z art. 227 u.g.n., w oparciu o wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Jednocześnie wskazał jakie wskaźniki przyjął do ustalenia waloryzacji, tj. wskaźniki miesięczne w roku 2006: za luty – 100,0, za marzec – 99,9, za kwiecień – 100,7, za maj – 100,5, za czerwiec – 99,7, za lipiec – 100,0, za sierpień – 100,3, za wrzesień – 100,2, za październik – 100,1, za listopad – 100,0, za grudzień – 99,8; wskaźniki roczne: za rok 2007 – 102,5, za rok 2008 – 104,2, za rok 2009 – 103,5 oraz wskaźniki miesięczne w roku 2010: za styczeń – 100,6, za luty – 100,2, za marzec – 100,3, za kwiecień – 100,4, za maj – 100,3, za czerwiec – 100,3, za lipiec – 99,8, za sierpień – 99,6, za wrzesień – 100,6. Zatem za okres od daty wydania decyzji przez Wojewodę [...] z [...] stycznia 2006 r. utrzymującej w mocy decyzję odszkodowawczą, do dnia wypłaty należnego odszkodowania tj. na dzień [...] września 2010 r. (data przelewu środków na rachunek depozytowy Sądu Rejonowego w L.).

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem R.C. złożył odwołanie, w którym stwierdził, że nie zgadza się na dokonanie waloryzacji należnego odszkodowania na podstawie art. 227 u.g.n. w oparciu o wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłoszonych przez Prezesa GUS, bowiem nieruchomość gruntowa to nie jest chleb czy sól, ani marchewka. Jednocześnie wniósł o uaktualnienie operatu szacunkowego na dzień uprawomocnienia się decyzji Starosty L. Podnosząc, że organy administracji publicznej powinny zwrócić się do Prezesa GUS o ustalenie waloryzacji gruntów, do czego był on zobowiązany, gdy weszła w życie ustawa z dnia 13 października 1998 r. reformująca administrację publiczną. Ponad to stwierdził, że od 10 lat walczy o utraconą własność oraz o słuszne odszkodowanie oraz, że w tej sprawie zamierza zwrócić się do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Strasburgu.

W następstwie rozpoznania tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] września 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] czerwca 2012 r., stwierdzając, że organ pierwszej instancji zasadnie dokonał waloryzacji kwoty odszkodowania za okres od daty wydania decyzji przez Wojewodę [...] z [...] stycznia 2006 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty L. z [...] października 2005 r., do dnia wypłaty należnego odszkodowania, tj. [...] września 2010 r. (daty przelewu środków na rachunek depozytowy Sądu Rejonowego w L.). Wskazując jednocześnie, że brak jest podstaw do dokonania waloryzacji odszkodowania za okres przypadający po złożeniu kwoty odszkodowania do depozytu, gdyż skutkuje ono sytuacją, w której ustawodawca przyjął domniemanie prawne wypłaty świadczenia uprawnionej osobie, zwalniające zobowiązanego z dalszej odpowiedzialności z tytułu tego świadczenia.

Kolegium wyjaśniło, że co do zasady waloryzacja odszkodowania powinna być dokonywana zgodnie z dyspozycją art. 5 u.g.n., przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń. Jednakże z uwagi na okoliczność, że dotychczas nie ogłoszono przewidzianych w kwestionowanym przepisie wskaźników zmian cen nieruchomości, prawidłowo w ocenie organu odwoławczego Prezydent zastosował przepis przejściowy tj. art. 227 u.g.n., który nakazuje dokonywanie waloryzacji przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa GUS.

Dokonując szczegółowej analizy ustalonej waloryzacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ pierwszej instancji przyjął prawidłowe wskaźniki i przy ich zastosowaniu prawidłowo przeprowadził obliczenia. Podnosząc jednocześnie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie sposobu waloryzacji należnego stronie odszkodowania jest ściśle determinowane przepisami prawa, tj. art. 132 ust. 3 i art. 227 u.g.n., i nie zależy od uznania organu.

Odnosząc się natomiast do zawartego w odwołaniu żądania uaktualnienia operatu szacunkowego, organ wskazał, że sprawa ustalenia wysokości odszkodowania za przedmiotowy grunt przejęty pod drogi publiczne została ostatecznie rozstrzygnięta decyzją Wojewody [...] z [...] stycznia 2006 r. nr [...], zatem nie ma podstaw do dokonywania takiego uaktualnienia w ramach niniejszego postępowania.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2012 r. R.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając jej naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a., gdyż w ocenie skarżącego Kolegium nie wyczerpało wszystkich możliwości w celu zastosowania wskaźnika waloryzacji nieruchomości oraz załatwiając sprawę nie miało na względzie słuszny interes obywateli. Podniósł, że SKO powinno zwrócić się do Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego o wskaźniki waloryzacji nieruchomości ponieważ to Prezes zgodnie z art. 5 u.g.n. jest zobowiązany do opracowania i publikowania tych wskaźników, mając w tym zakresie zagwarantowanie przez ustawodawcę środki prawne, organizacyjne i finansowe. Zdaniem skarżącego istnieje zmowa urzędników, którzy pozwalają na bezczynność Prezesa GUS, przyczyniając się w ten sposób do okradania ludzi, stosując oszukańczy przejściowy art. 227 u.g.n.

Jednocześnie wyraził ubolewanie, że już 11 lat walczy o słuszne odszkodowanie za zabraną ojcowiznę, "setki pism, mnóstwo przepisów, a gdzie jest człowiek, obywatel tego Państwa, którego własność podobno chroni Konstytucja RP, określił to jako mataczenie i kombinarstwo".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

R.C. poinformowany o wniosku organu dotyczącym trybu rozpoznania skargi, nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów uznać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Decyzją tą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] czerwca 2012 r. orzekającą o waloryzacji odszkodowania ustalonego decyzją Starosty L. z [...] października 2005 r. za grunt zajęty pod drogi publiczne – cz. ul. [...] ul. [...] i ul. [...] w L.

Materialnoprawną podstawę powyższej decyzji stanowił art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.g.n.", zgodnie z którym wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania. Przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do postanowień art. 3581 § 3 k.c., w którym uregulowana została sądowa waloryzacja, stanowiąca wyłom w zasadzie nominalizmu. Jest on więc samoistną podstawą waloryzacji odszkodowania za wywłaszczenie, która następuje według zasad obowiązujących na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Jednocześnie podkreślenia wymaga fakt, że kwestia wysokości odszkodowania ustalona w decyzji Starosty L. z [...] października 2005 r., nie może być kwestionowana w postępowaniu mającym za przedmiot waloryzację tego odszkodowania, gdyż ww. decyzja Starosty uzyskała walor ostateczności i zgodnie z art. 16 k.p.a. jej wzruszenie może nastąpić jedynie w przypadkach i na zasadach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych (o czym organ poinformował skarżącego w piśmie z [...].01.2010 r. znak: [...]). Tym samym służenie Kolegium stwierdziło, iż żądanie aby w ramach postępowania odwoławczego w sprawie decyzji orzekającej o waloryzacji, dokonać także uaktualnienia operatu szacunkowego, który stanowił dowód w sprawie rozstrzygniętej już wcześniej ostateczną decyzją administracyjną, jest nieuprawnione i realizacja tego żądania była w obecnie prowadzonym postępowaniu niedopuszczalna.

Waloryzacja zobowiązań (kwot i płatności) w gospodarce nieruchomościami to ustalenie wysokości istniejących zobowiązań pieniężnych przy zmianie systemu pieniężnego. Innymi słowy waloryzacja dokonywana w trybie administracyjnym oznacza urealnienie już ustalonego odszkodowania Przeprowadzana jest ona zgodnie z przepisami zawartymi w aktach prawnych oraz regułami matematycznymi i statystycznymi, przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem. Zgodnie z art. 5 u.g.n. waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Skoro jednak do dnia dzisiejszego wskaźników takich nie opublikowano, to słusznie organy administracyjne stwierdziły, że znajduje tu zastosowanie art. 227 u.g.n., zgodnie z którym do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego..

Wprawdzie waloryzacja kwot należnych z zastosowaniem wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych jest mniej korzystna dla uprawnionych niż zastosowanie wskaźników zmian cen nieruchomości, gdy te ostatnie wykazują większą dynamikę wzrostu, co stwierdził już Trybunał Konstytucyjny (vide wyrok TK z 21 lipca 2011 r. sygn. akt K 23/08), a tym samym poczucie skrzywdzenia skarżącego jest uzasadnione. Jednakże organy, co słusznie podniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zgodnie z uregulowana w art. 6 k.p.a. zasadą praworządności, związane są wyłącznie przepisami powszechnie obowiązującego prawa, co oznacza, że nie mogą wydać decyzji wbrew przepisom ustawy i zastosować innych wskaźników, niż określone w art. 227 u.g.n. w sytuacji, gdy inny organ do tego umocowany w ustawie (tu Prezes GUS), nie wykonuje nałożonego na niego obowiązku. Zważyć przy tym należy, że to ustawodawca udzielił kompetencji Prezesowi GUS do ogłaszania wskaźników zmian cen nieruchomości, a nadzór nad Prezesem powierzył Prezesowi Rady Ministrów (art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2012 r., poz. 591). Ustawodawca stworzył jednocześnie prawne, organizacyjne i finansowe podstawy działalności Prezesa GUS i podległych mu służb statystki publicznej w celu rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej społecznej oraz środowiska naturalnego. Niewykonanie obowiązku ogłaszania wskaźników zmian cen nieruchomości przez Prezesa, będące efektem zaniedbania przez ten organ obowiązku ustawowego, nie obciąża jednak organów orzekających o waloryzacji odszkodowania, które nie mają ani kompetencji, ani środków prawnych oddziaływania na Prezesa GUS w celu wyegzekwowania wykonania przez niego przypisanych mu obowiązków. Zatem zarzut zaniechania podjęcia przez te organy działań zmierzających do wyegzekwowania od Prezesa GUS realizacji obowiązku nałożonego na niego przez prawodawcę, w kontekście wadliwości podjętych w sprawie decyzji, uznać należy za chybiony. W konsekwencji za chybione również należy uznać sformułowane na tym tle zarzuty naruszenia przez organy orzekające art. 7 i art. 8 k.p.a.

Wysokość odszkodowania ustalona w decyzji Starosty L. z [...] października 2005 r., podlegała waloryzacji na dzień jego zapłaty, tj. [...] września 2010 r. (data przelewu środków na rachunek depozytowy Sądu Rejonowego w L., co nastąpiło zgodnie z postanowieniem tego Sądu z dnia [...] października 2009 r. sygn. akt [...]), a więc zgodnie z dyspozycją normy prawnej zawartej w art. 132 ust. 3 u.g.n. Waloryzacji dokonał organ zobowiązany do zapłaty odszkodowania, tj. Prezydent Miasta L. i prawidłowo zastosował odpowiednie wskaźniki (art. 227 u.g.n.). Za prawidłowe również uznać należy to, że w obu decyzjach wyszczególnione zostały wskaźniki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych wraz z podaniem publikatorów, jak również w aktach administracyjnych znalazła się informacja sporządzona przez inspektor R.C. obrazująca sposób wyliczenia waloryzacji (vide: informacja dotycząca odszkodowania R.C. z [...] kwietnia 2012 r.). Zatem Sąd miał możliwość prześledzenia w jaki sposób organ doszedł do ustalonej kwoty waloryzacji i dokonania jej oceny jako prawidłowej.

Konkludując zatem, w toku rozpoznawania wniosku R.C., wbrew subiektywnemu przekonaniu skarżącego, organy obydwu instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa materialnego, jak również nie uchybiły normom i zasadom prawa procesowego. Podjęte zaś rozstrzygnięcia uzasadniły zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.