Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 4463/16
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Uprawnienia do wykonywania zawodu
Skarżony organ: Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 33(9) ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2115
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.) Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 243/16 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. K. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

1.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 maja 2016 r., VI SA/Wa 243/16 na podstawie art. 151 ustawy w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a." oddalił skargę A. K. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

2. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości, przez A. K., skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

2.1.Na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a., kosztów postępowania według norm przepisanych.

2.2. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. strona zrzekła się rozstrzygnięcia na rozprawie.

2.3. Zaskarżonemu wyrokowi w powołaniu na treść art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez jego błędna wykładnię i w konsekwencji tej wykładni przez niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, tj. art. 33(9) ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. ustawy o radcach prawnych poprzez zamieszczenie w teście egzaminacyjnym, stanowiącym podstawę wydania decyzji Ministra Sprawiedliwości, utrzymanej zaskarżonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nieprecyzyjnych pytań o numerach nr 73, 66, 106, w których więcej niż jedna propozycja odpowiedzi była prawidłowa oraz pytań nr 65 oraz 115, w których żadna z proponowanych odpowiedzi nie jest prawidłowa.

2.4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie.

3.Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

3.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw podlega więc oddaleniu.

3.2. Na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

3.3. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych wyjaśnić na wstępie należy, iż według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. w brzmieniu nadanym na podstawie art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658; dalej: nowela), a obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r., I GSK 1294/16, z 8 lutego 2017 r., I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r., I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., II GSK 1869/17; publ. CBOSA). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

3.4. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., co oznacza, że Sąd kasacyjny jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., I FSK 1536/11; Lex nr 1218336). Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani do umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania orzeczenia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40).

3.5. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Powinny one zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z dnia 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07; Lex nr 1095923). Naczelny Sąd Administracyjny nie może bowiem domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14; Lex nr 1658243). Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Są to oczywiście dwie odrębne podstawy kasacyjne, które nie podlegają łączeniu, gdyż odnoszą się do różnego rodzaju uchybień. Wskazać przy tym trzeba, że błędna wykładnia prawa materialnego może polegać na nieprawidłowym odczytaniu normy prawnej wyrażonej w przepisie, mylnym rozumieniu jego treści lub znaczenia prawnego. Skuteczność tak podniesionego zarzutu należy oceniać w oderwaniu od ustaleń faktycznych. Z kolei zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (tzw. błąd subsumcji) wyraża się w niezgodności między ustalonym stanem faktycznym a hipotezą zastosowanej normy prawnej lub też na błędnym przyjęciu czy zaprzeczeniu związku zachodzącego między ustalonym stanem faktycznym a normą prawną. Ocena zasadności zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego może być skutecznie dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Zarzutem naruszenia prawa materialnego nie można kwestionować ustaleń stanu faktycznego, gdyż te można podważać jedynie w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Oznacza to, że zarzut naruszenia prawa procesowego ma na celu (z reguły) wykazanie, iż stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest nieprawidłowy.

3.6. Dodać przy tym trzeba, że przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji, wskazanie na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych poprzez przedstawienie argumentacji mającej na celu wskazanie słuszności podstaw kasacyjnych. Z powyższego wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi kasacyjnej, które zostały wadliwie skonstruowane, gdyż nie jest uprawniony do uzupełniania bądź też do korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych (wyrok NSA z 12 września 2018 r., I GSK 971/18).

3.7. Skarga kasacyjna w rozpoznawanej sprawie zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.) okazała się bezzasadna i dlatego należało ja oddalić .

3.8. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej z art.174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji tej wykładni przez niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, tj. art. 33(9) ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. ustawy o radcach prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 507), dalej "ustawa o r.p."

3.9. Z uwagi na sposób skonstruowania zarzutów skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, iż z uwagi na brak zarzutów w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest ustaleniami faktycznymi organów orzekających w sprawie, zaakceptowanymi przez Sąd I instancji i stanowiącymi podstawę faktyczną zaskarżonego w sprawie wyroku.

3.10. Dzieje się tak dlatego, na co zwrócił już uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na wstępie swoich rozważań, że wykazanie przez kasatora, iż stan faktyczny sprawy ustalony przez organy, a przyjęty przez Sąd I instancji do wyrokowania został wadliwie ustalony oraz oceniony, bądź też nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy, możliwe jest wyłącznie w oparciu o podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Brak tego rodzaju zarzutów bądź też ich bezskuteczność oznacza, że podstawą oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie (lub brak zastosowania) jest stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia.

3.11. Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do kwestionowania stanowiska Sądu pierwszej instancji, który oddalając skargę A. K. uznał, że uzyskany przez nią wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską został ustalony prawidłowo. Według skarżącej, Sąd pierwszej instancji niesłusznie podzielił stanowisko Ministra Sprawiedliwości o poprawności pytań testowych nr 65, 66, 73, 106, 115.

3.12. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu skarżącej, że przy redagowaniu pytań testowych nr 65, 66, 73, 106, 115 doszło do naruszenia opisanych reguł.

3.13. Zgodnie z art. 33(9) § 1 ustawy o r.p. egzamin wstępny polega na rozwiązaniu testu składającego się z zestawu 150 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa, oraz z karty odpowiedzi. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, którą zaznacza na karcie odpowiedzi stanowiącej integralną część testu. Za każdą prawidłową odpowiedź kandydat uzyskuje 1 punkt. Natomiast w myśl art. 33(9) ust. 3 ustawy r.p. pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów. W świetle tego unormowania, zbudowanego na zasadzie testu jednokrotnego wyboru, nie jest dopuszczalne formułowanie pytań zawierających propozycje więcej niż jednej prawidłowej odpowiedzi w nawiązaniu do spornych w orzecznictwie i doktrynie problemów. Nie można również formułować pytań, na które odpowiedź będzie uzależniona od przyjęcia dodatkowych założeń pominiętych lub nieprecyzyjnie wyrażonych w pytaniach. NSA stoi na stanowisku, że pytania na egzaminie konkursowym na aplikacje powinny być skonstruowane w sposób możliwie precyzyjny w szczególności pytania te (oraz podane w nich trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa) powinny być sformułowane w sposób jasny, jednoznaczny i niebudzący istotnych wątpliwości. Pytania testowe nie mogą wprowadzać w błąd uczestników konkursu, zaś sposób ich redagowania powinien być tak samo precyzyjny, jak odpowiedzi, których wymaga się od kandydatów na aplikantów (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2008 r., II GSK 641/08; CBOSA). Takie stanowisko nie oznacza jednak, że pytania egzaminacyjne nie mogą odwoływać się do reprezentatywnych w danych kwestiach poglądów i stanowisk wyrażanych w orzecznictwie sądowym i w piśmiennictwie prawniczym. Nie ma więc żadnych podstaw do ograniczania możliwości konstruowania pytań egzaminacyjnych wyłącznie do niebudzących wątpliwości treści przepisów prawnych. Egzamin ma być bowiem sprawdzianem predyspozycji intelektualnych kandydata do zawodu prawniczego. Od kandydatów na aplikantów można zatem wymagać znajomości podstawowych zasad wykładni prawa i analitycznego myślenia. Zdający muszą chociażby legitymować się umiejętnością zrekonstruowania nieskomplikowanej normy prawnej, rozstrzygania nieskomplikowanych problemów interpretacyjnych, w tym opowiedzenia się za stanowiskiem, które ma najbardziej przekonujące uzasadnienie w treści odpowiednich przepisów prawnych, interpretowanych według powszechnie przyjętych metod wykładni prawa.

3.14. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zakwestionowane w skardze kasacyjnej pytania zostały oparte na treści przepisów, a wśród zaproponowanych odpowiedzi tylko jedna z trzech była w każdym przypadku prawdziwa i tym samym prawidłowa. W konsekwencji zatem zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić należy ocenę Sądu I instancji, że pytania egzaminacyjne zakwestionowane przez skarżącą odpowiadały wymogom z art. 33(9) ust. 1 ustawy o r.p., jak również wyżej wskazanym kryteriom, niejednokrotnie przedstawianym w orzecznictwie.

3.15. Sąd pierwszej instancji słusznie zaakceptował stanowisko Ministra Sprawiedliwości, dotyczące zakwestionowanych pytań. Sformułowanie przedmiotowych pytań, świadczy bowiem o tym, że była możliwa tylko jedna odpowiedź prawidłowa, a połączenie pytania z odpowiedzią wskazaną przez organ tworzyło zdanie prawdziwe. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku szczegółowo odniósł się do zarzutów skarżącej, przytaczając treść zakwestionowanych pytań oraz przepisów prawa, a także przedstawił wyczerpujące uzasadnienie swojego stanowiska, które w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie budzi zastrzeżeń. Skarżąca kasacyjnie nie wykazała w skardze kasacyjnej, błędnego rozumienia przez Sąd I instancji przepisu prawa materialnego, ani też jego niewłaściwego zastosowania. Uzasadnienie skargi kasacyjnej zawiera jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji, jednakże w żaden sposób nie podważa ustaleń faktycznych w sprawie ani też nie wykazuje błędów w rozumowaniu Sądu I instancji.

3.16. Pytanie nr 65 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli ugoda zawarta przed mediatorem w trakcie mediacji sądowej nie została wykonana, a podlega wykonaniu w drodze egzekucji, lecz jest niezrozumiała, sąd:

A. wzywa strony, by w terminie 14 dni wyjaśniły postanowienia ugody, a po bezskutecznym upływie tego terminu umarza postępowanie,

B. zwraca protokół mediatorowi celem wyjaśnienia postanowień ugody w terminie 14 dni,

C. odmawia nadania ugodzie klauzuli wykonalności."

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 183(14) Kodeksu postępowania cywilnego.

Przepis ten brzmi:

"Art. 183(14)

§ 1. Jeżeli zawarto ugodę przed mediatorem, sąd, o którym mowa w art. 183(13), na wniosek strony niezwłocznie przeprowadza postępowanie co do zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem.

§ 2. Jeżeli ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie jej klauzuli wykonalności; w przeciwnym przypadku sąd zatwierdza ugodę postanowieniem na posiedzeniu niejawnym.

§ 3. Sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności albo zatwierdzenia ugody zawartej przed mediatorem, w całości lub części, jeżeli ugoda jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa, a także gdy jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". Wbrew temu, co twierdzi skarżąca, pytanie nr 65 nie zawierało żadnej sprzeczności, a przeciwnie – zostało skonstruowane w sposób precyzyjny i jednoznaczny. Dotyczyło ono jedynie rozstrzygnięcia co do tego, jak powinien postąpić sąd w sytuacji, gdy strony zawarły przed mediatorem ugodę, której istota wskazywała, że podlega ona wykonaniu w drodze egzekucji (art. 183(14) § 2 k.p.c.), lecz ugoda ta była niezrozumiała (art. 183(14) § 3 k.p.c.). W takiej sytuacji mianowicie, zgodnie z propozycją odpowiedzi "C", sąd winien odmówić nadania klauzuli wykonalności, co wynika z treści art. 183(14) § 3 k.p.c. Pozostałe dwie odpowiedzi wskazują na działanie sądu, które nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach ustawy, co przesądza, że są to odpowiedzi wadliwe.

Jednocześnie trafnie wskazał Sąd I instancji, iż aby udzielić prawidłowej odpowiedzieć na pytanie nr 65 wystarczająca była znajomość przepisu ustawy, będącego podstawą do udzielenia prawidłowej odpowiedzi, w tym przypadku art. 183(14 ) k.p.c. Pytanie nr 65 nie zawierało w treści stanu faktycznego, na którym skupiła się Skarżąca.

3.17. Pytanie nr 66 brzmiało:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, jeżeli w chwili wniesienia pozwu w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie i braki te nie zostały uzupełnione zgodnie z przepisami tego kodeksu, sąd:

A. umorzy postępowanie,

B. zwróci pozew,

C. odrzuci pozew".

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 199 § 1 pkt 3 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi:

"Art. 199 § 1. Sąd odrzuci pozew:

1) jeżeli droga sądowa jest niedopuszczalna,

2) jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona,

3) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli powód nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie,

4) (uchylony).

§ 2. Z powodu braku zdolności sądowej jednej ze stron albo zdolności procesowej powoda i niedziałania przedstawiciela ustawowego lub braku w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej powodem, uniemożliwiającego jej działanie, sąd odrzuci pozew dopiero wówczas, gdy brak nie będzie uzupełniony zgodnie z przepisami kodeksu.

§ 3. Odrzucenie pozwu może nastąpić na posiedzeniu niejawnym".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B", i wskazała w skardze kasacyjnej, iż pytanie sugeruje, że odpowiedź może być odnoszona także do uzupełnień dokonywanych w trybie art. 130 § 1 i 2 k.p.c. w związku z art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c.

Wbrew wywodom skarżącej kasacyjnie uzupełnienie braków, o których mowa w pytaniu nr 66 nie może w ogóle nastąpić w trybie art. 130 k.p.c. w zw. z art. 126 k.p.c. Artykuł 130 § 1 k.p.c. normuje bowiem zupełnie odmienną sytuację, tj. taką kiedy pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, a więc tych, które są przewidziane w przepisach ogólnych (w art. 126 i 126(1) k.p.c.) i szczególnych (np. art. 127, 187, 312, 368, 409 i 485 k.p.c.), lub z uwagi na nieuiszczenie stosownej opłaty (art. 126(2) k.p.c.). Brakiem formalnym jest np. brak podpisu, adresu strony czy też pełnomocnictwa.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść pytania nr 66 jednoznacznie wskazuje, iż dotyczyło jednej z przesłanek procesowych, niezbędnej do tego, ażeby pozew mógł być skutecznie wniesiony, w postaci zgodnego z przepisami składu organów jednostki organizacyjnej, będącej powodem. Jeżeli więc taki brak zaistnieje (art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.), zaś strona nie uzupełni go zgodnie z przepisami Kodeksu (art. 199 § 2 k.p.c.), wówczas sąd, zgodnie z unormowaniem treści przepisu art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c., odrzuci pozew. Działanie innego rodzaju, a więc umorzenie postępowania (odpowiedź "A"), czy też zwrot pozwu (odpowiedź "B"), byłoby więc contra legem, bowiem nie znajduje ono oparcia w sytuacji opisanej w pytaniu.

3.18. Pytanie nr 73:

"Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienie sądu pierwszej instancji, którego przedmiotem jest:

A. dopuszczenie interwenienta ubocznego do udziału w sprawie,

B. odrzucenie ponownego wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, opartego na poprzednio podniesionych okolicznościach,

C. odwołanie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego'".

Prawidłową odpowiedzią na to pytanie jest odpowiedź "C", oparta na treści art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. który ma następującą treść:

"Art. 394. § 1. Zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a ponadto na postanowienia sądu pierwszej instancji i zarządzenia przewodniczącego, których przedmiotem jest:

1) zwrot pozwu, odmowa odrzucenia pozwu, przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu lub niższemu albo podjęcie postępowania w innym trybie;

2) odmowa zwolnienia od kosztów sądowych lub cofnięcie takiego zwolnienia oraz odmowa ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołanie;

3) oddalenie opozycji przeciwko wstąpieniu interwenienta ubocznego oraz niedopuszczenie interwenienta do udziału w sprawie wskutek uwzględnienia opozycji;

4) rygor natychmiastowej wykonalności;

4(1) wstrzymanie wykonania prawomocnego orzeczenia do czasu rozstrzygnięcia skargi o wznowienie postępowania;

4(2) stwierdzenie prawomocności orzeczenia;

5) skazanie świadka, biegłego, strony, jej pełnomocnika oraz osoby trzeciej na grzywnę, zarządzenie przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka oraz odmowa zwolnienia świadka i biegłego od grzywny i świadka od przymusowego sprowadzenia;

6) zawieszenie postępowania i odmowa podjęcia zawieszonego postępowania;

7) odmowa uzasadnienia orzeczenia oraz jego doręczenia;

8) sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa;

9) zwrot kosztów, określenie zasad ponoszenia przez strony kosztów procesu, wymiar opłaty, zwrot opłaty lub zaliczki, obciążenie kosztami sądowymi, jeżeli strona nie składa środka zaskarżenia co do istoty sprawy, koszty przyznane w nakazie zapłaty, zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz wynagrodzenie biegłego i należności świadka;

10) oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego;

10(1) zatwierdzenie ugody zawartej przed mediatorem;

11) odrzucenie zażalenia;

12) odrzucenie skargi na orzeczenie referendarza sądowego".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "A" i w jej ocenie wskazane wyżej pytanie miało wprowadzić w błąd uczestników konkursu, bowiem jest niejednoznaczne. Ponadto jakkolwiek odpowiedź "C" wskazana w kluczu odpowiedzi jest prawidłowa, jednak można przyjąć, że postanowienie, o którym mowa w pytaniu, może być postanowieniem kończącym dla wnioskującego interwenienta, jeżeli sąd tym postanowieniem odmówi jego dopuszczenia, co pozwala na uznanie za prawidłową również odpowiedź "A". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie wskazał, iż prawidłowa odpowiedź na zakwestionowane pytanie wynika wprost z treści przepisu art. 393 § 1 pkt 2 k.p.c., zgodnie z którym zażalenie przysługuje na postanowienie o odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego lub ich odwołaniu. Brak jest podstaw w przepisach k.p.c. aby zakres pojęcia postanowienia sądu pierwszej instancji, którego przedmiotem jest dopuszczenie interwenienta ubocznego do udziału w sprawie, rozszerzać na "postanowienia w przedmiocie oddalenia opozycji przeciwko takiemu wstąpieniu", bądź postanowienia o niedopuszczeniu interwenienta do udziału w sprawie. Propozycja odpowiedzi "A", którą wskazała skarżąca, wskazuje na dopuszczenie do udziału w sprawie interwenienta, na które to postanowienie zażalenie nie służy, gdyż przysługuje ono tylko na jego niedopuszczenie (art. 394 § 1 pkt 3 k.p.c.). Trudno więc uznać zarzuty skarżącej za zasadne.

3.19. Pytanie nr 106: "Zgodnie z ustawą o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców, nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy: A. może stanowić podstawę do odstąpienia od umowy przez nabywcę, B. może stanowić podstawę do rozwiązania umowy nabycia przez sąd, C. jest nieważne".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "B". Prawidłowa odpowiedź to – "C", oparta została na treści art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz.U. z 2014 r. poz. 1380).

Treść przepisu zawierającego prawidłową odpowiedź jest następującą "Art. 6. 1. Nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy jest nieważne. 2. W razie nabycia nieruchomości wbrew przepisom ustawy, o nieważności nabycia orzeka sąd także na żądanie, właściwego ze wzglądu na miejsce położenia nieruchomości, wójta (burmistrza, prezydenta miasta), starosty, marszałka województwa lub wojewody albo na żądanie ministra właściwego do spraw wewnętrznych. 3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do nabycia lub objęcia udziałów lub akcji w spółce handlowej wbrew przepisom art. 3e, z tym że żądanie, o którym mowa w ust. 2, zgłosić może także każdy udziałowiec lub akcjonariusz spółki".

Odnosząc się do podniesionych przez skarżącą kasacyjnie zarzutów, iż pytanie to dopuszcza więcej niż jedną odpowiedź w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie sposób się z tym stanowiskiem zgodzić. Przepis art. 6 w ust. 1ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców jednoznacznie wskazuje, iż nabycie nieruchomości przez cudzoziemca wbrew przepisom ustawy jest nieważne. Jest to nieważność bezwzględna z mocy prawa. W takim przypadku sąd nie może orzec o rozwiązaniu umowy nabycia. W związku z tym omawiane pytanie zawiera jednoznaczną odpowiedź w treści samego przepisu i nie budzi wątpliwości, że dopuszcza tylko jedną prawidłową odpowiedź i jest nią odpowiedź "C".

3.20. Pytanie nr 115:

"Zgodnie z ustawą o radiofonii i telewizji, ostateczną decyzję w sprawie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych podejmuje:

A. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji,

B. Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji,

C. Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej".

Skarżąca udzieliła odpowiedzi "C" i zarzuca, że odpowiedź "B" wbrew stanowisku Sądu I instancji, jest nieprawidłowa, odwołując się do przepisów ustawy o radiofonii i telewizji.

Zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2015 r. poz. 1531):

"1. Rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych, z wyjątkiem programów publicznej radiofonii i telewizji, wymaga uzyskania koncesji.

1a. Nie wymaga uzyskania koncesji rozpowszechnianie programów telewizyjnych wyłącznie w systemach teleinformatycznych, chyba że program taki ma być rozprowadzany naziemnie, satelitarnie lub w sieciach kablowych.

2. Organem właściwym w sprawach koncesji jest Przewodniczący Krajowej Rady.

3. Przewodniczący Krajowej Rady podejmuje decyzję w sprawie koncesji na podstawie uchwały Krajowej Rady. Decyzja w tej sprawie jest ostateczna".

Jak trafnie wskazał Sąd I instancji przepis ten określa podmiot właściwy w sprawach podejmowania ostatecznej decyzji w przedmiocie koncesji na rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych. Dla udzielenia prawidłowej odpowiedzi na przedmiotowe pytanie wystarczającą była więc znajomość przytoczonego przepisu.

Istotą pytania było wskazanie podmiotu uprawnionego do wydania decyzji w sprawie koncesji, która ma przymiot decyzji ostatecznej. Pytanie nie dotyczyło szczegółowych kwestii związanych z przebiegiem postępowania koncesyjnego i roli oraz kompetencji, jakie ustawa przypisuje innym podmiotom, będącym uczestnikami tego postępowania, w tym – Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Nie sposób więc podzielić stanowiska strony w skarżącej kasacyjnie w tym zakresie.

3.22. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art.204 pkt 1 p.p.s.a.