Wyrok NSA, sygn. akt I GSK 964/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-04-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 58
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktat podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. między Królestwem Belgii, Królestwem Danii, Republiką Federalną Niemiec, Republiką Grecką, Królestwem Hiszpanii, Republiką Francuską, Irlandią, Republiką Włoską, Wielkim Księstwem Luksemburga, Królestwem Niderlandów, Republiką Austrii, Republiką Portugalską, Republiką Finlandii, Królestwem Szwecji, Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej) a Republiką Czeską, Republiką Estońską, Republiką Cypryjską, Republiką Łotewską, Republiką Litewską, Republiką Węgierską, Republiką Malty, Rzecząpospolitą Polską, Republiką Słowenii, Republiką Słowacką dotyczący przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej do Unii Europejskiej,
article: art. 174
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 254 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 90 poz 864
law: Traktatu o Unii Europejskiej

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia del. WSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Urszula Raczkiewicz (spr.) Protokolant Ewa Czajkowska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej C. P. P. T. –P. Spółki z o.o. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 451/06 w sprawie ze skargi C. P. P. T. –P. Spółki z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w S.; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w S. na rzecz C. P. P. T. –P. Spółki z o.o. w T. 8.275 (osiem tysięcy dwieście siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 451/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę C. P. P. T. – P. Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz podatku od towarów i usług.

Sąd uznał za miarodajne następujące ustalenia faktyczne dokonane przez organy celne:

Agencja Celna "P. G. " ze S., działająca jako przedstawiciel Spółki C. P. P. T. – P. z T. złożyła w dniu [...] czerwca 2004 r. zgłoszenie celne na formularzu SAD Nr [...], wnioskując o dopuszczenie do obrotu towaru w postaci grysu kukurydzianego, objętego przed przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej procedurą składu celnego. Zgłaszający w polu 47 "obliczenie opłat" zadeklarował wysokość należności celnych w oparciu o przepisy Załącznika IV, części 5 Aktu Przystąpienia, w myśl którego towar winien być zwolniony od cła.

W związku z tym, że zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1972/2003, którego przepisy stosuje się w odstępstwie od uregulowań Załącznika IV cz. 5 Aktu Przystąpienia, dla zwolnienia tego towaru od cła importer winien przedstawić dowody, iż w stosunku do zgłoszonych produktów nie ubiegano się o refundację wywozową w kraju eksportu, w toku weryfikacji zgłoszenia celnego organ celny wezwał importera do przedłożenia takiego dowodu. Ponieważ strona dowodu takiego nie przedłożyła Naczelnik Urzędu Celnego w S. wszczął postępowanie celne zakończone decyzją z dnia [...] marca 2005 r., którą określił, a następnie zarejestrował i retrospektywnie zaksięgował kwotę wynikającą z długu celnego odpowiednią dla grysu kukurydzianego zaklasyfikowanego do kodu CN 1104 23 10 00 ze stawką celną "erga omnes" w wysokości 152 EUR za 1000 kg oraz określił kwotę podatku od towarów i usług.

Dyrektor Izby Celnej w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., utrzymał zaskarżoną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem spornego w sprawie zgłoszenia celnego jest grys kukurydziany luzem, który to towar przed dniem akcesji Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej objęty był procedurą składu celnego na podstawie zgłoszenia celnego [...] z dnia [...] lutego 2004 r. Zgodnie ze Wspólnotową Taryfą Celną towar ten jest klasyfikowany do kodu Taric 1104 23 10 00, a w dniu dokonania zgłoszenia celnego stawka celna wynosiła 152 EUR/1000 kg. Organ wskazał, iż w celu ochrony niektórych sektorów rynku, w związku z akcesją nowych państw członkowskich, w drodze dodatkowych rozporządzeń Unia Europejska wprowadziła odstępstwa od środków przejściowych zawartych m.in. w Załączniku IV do Aktu Przystąpienia, które to odstępstwa mają na celu uniknięcie ryzyka zakłóceń w handlu. Z art. 3 Rozporządzenia nr 1972/2003 z dnia 10 listopada 2003 r. w sprawie środków przejściowych przyjętych w odniesieniu do handlu produktami rolnymi ze względu na przystąpienie Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji wynika, że jego przepisy stosuje się w drodze odstępstwa od postanowień Załącznika IV części 5 Aktu Przystąpienia oraz art. 20 i art. 214 Wspólnotowego Kodeksu celnego oraz że produkty wymienione w jego art. 4 ust. 5, które przed 1 maja 2004 r. były w swobodnym obrocie we Wspólnocie, według stanu Wspólnoty na dzień 30 kwietnia 2004 r. lub w jednym z nowych Państw Członkowskich, a w dniu 1 maja 2004 r. są tymczasowo składowane (...) we Wspólnocie rozszerzonej, lub które są transportowane po poddaniu formalnościom wywozowym wewnątrz Wspólnoty rozszerzonej, należy obciążyć należnością przywozową "erga omnes" według stawki obowiązującej w dniu dopuszczenia do obrotu, czego jednak nie stosuje się do produktów wywożonych ze Wspólnoty Piętnastki, jeśli importer przedstawi dowody, że nie ubiegano się o żadną refundację wywozową względem tych produktów w kraju eksportującym. Na wniosek importera eksporter zapewni otrzymanie potwierdzenia przez właściwy organ na zgłoszeniu wywozowym, że nie ubiegano się o refundację wywozową względem tych produktów w kraju eksportującym. Według art. 4 ust. 5 omawianego Rozporządzenia, zasada ta ma zastosowanie do produktów objętych wskazanymi w nim kodami CN.

W odniesieniu do Polski wskazano m.in., iż dotyczy to również towarów objętych pozycją CN 1104, do której zaklasyfikowany jest przedmiotowy grys kukurydziany, tak więc przepis art. 3 odnosi się również do tego towaru.

Organ wskazał, że spółka nie przedłożyła wymaganych dowodów jakie wynikają z omawianego rozporządzenia Komisji (WE), dlatego należało się odwołać do art. 201 Wspólnotowego Kodeksu Celnego i zawartej w nim reguły, iż dług celny w przywozie powstaje w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym i powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego, a także do art. 214 ust. 1 WKC, gdzie wskazano, iż z wyjątkiem przypadków, w których szczególne przepisy tego Kodeksu nie stanowią inaczej i bez uszczerbku dla ust. 2, kwota należności celnych przywozowych lub należności celnych wywozowych jest określana na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towarów w chwili powstania długu celnego. W chwili powstania długu celnego dla przedmiotowego towaru obowiązywała stawka celna "erga omnes" w wysokości 152 EUR/1000 kg i taką stawkę zastosował organ celny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalając skargę na powyższą decyzję wskazał, że istota sporu sprowadza się do kwestii dopuszczalności stosowania do przedmiotowego towaru postanowień Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1972/2003 z dnia 10 listopada 2003 r., którego publikacja dokonana w dniu 11 listopada 2003 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej została dokonana jedynie w 11 językach ówczesnych państw członkowskich. Publikacja w języku polskim nastąpiła dopiero w Specjalnym Wydaniu Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej z 2004 r.

Sąd I instancji podniósł, że Polska przystępując do Unii Europejskiej przyjęła do stosowania zasadę wynikającą z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia, stosownie do którego "od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych państwach Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych traktatach i w niniejszym Akcie". Z art. 2 zd. 2 Aktu Przystąpienia wynika, że jeżeli Akt ten nie ustanawia szczególnych warunków stosowania określonego aktu przyjętego przez instytucję Wspólnot (np. rozporządzenia Komisji), to stosować go należy zgodnie z wymaganiami Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej, czyli zgodnie z art. 249 TWE i dotyczącymi jego stosowania zasadami ogólnymi prawa wspólnotowego. Z art. 58 Aktu Przystąpienia wynika z kolei, że teksty aktów instytucji Wspólnot i Europejskiego Banku Centralnego przyjętych przez przystąpieniem i sporządzone przez Radę, Komisję i Europejski Bank Centralny w językach państw przystępujących są od dnia przystąpienia tekstami autentycznymi na tych samych warunkach, co teksty sporządzone w dotychczasowych jedenastu językach, a ich publikacja nastąpi w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jeżeli teksty w dotychczasowych językach były w ten sposób publikowane.

Zdaniem Sądu I instancji oba przywołane powyżej przepisy Aktu Przystąpienia (art. 2 i art. 58) dają podstawy do wniosku, iż przepisy spornego rozporządzenia obowiązują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od dnia akcesji, skoro związanie Polski powyższym rozporządzeniem jest bezwarunkowe w takim znaczeniu, w jakim bezwarunkowy jest przepis art. 2 Aktu Przystąpienia. W świetle obu tych przepisów uprawnionym jest też wniosek, że przepisy Aktu Przystąpienia nie uzależniają obowiązywania spornego rozporządzenia Komisji (WE) na terytorium RP od jego ogłoszenia w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jak również wniosek, iż przepisy tego rozporządzenia sporządzone w języku polskim są tekstem autentycznym od dnia przystąpienia, co niewątpliwie przemawia za argumentacją o obowiązywaniu tego aktu od dnia akcesji. Sąd powołał również art. 3 pkt 1 spornego rozporządzenia, zastrzegający, iż zawiera ono postanowienia odmienne od przewidzianych w załączniku IV część 5 do Aktu Przystąpienia i od przepisów art. 20 i art. 214 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, co oznacza, iż stosowanie tego rozporządzenia nie jest poddane wymaganiom przewidzianym w tym Akcie, a co w przeciwnym razie oznaczałoby konieczność uwzględnienia w procesie jego stosowania zasad i reguł prawa traktatowego, m.in. art. 249 TWE.

Odnośnie zarzutu naruszenia art. 88 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych (Dz. U. Nr 62, poz. 718 ze zm.) oraz naruszenia art. 27 Konstytucji RP i art. 4 ustawy o języku polskim Sąd zauważył, że sporne rozporządzenie jest aktem pochodnego prawa wspólnotowego, którego przepisy wchodzą w życie według zasad i reguł określonych w prawie wspólnotowym, co sprawia, iż w tym zakresie nie mają zastosowania wskazywane w skardze przepisy prawa krajowego, w tym także Konstytucji RP, dotyczące procesu stanowienia prawa oraz zasad i trybu ogłaszania aktów normatywnych. Dokonanie zatem przez Sąd oceny tego, czy akt prawa wspólnotowego pochodnego ustanowiony został zgodnie z zasadami prawa wspólnotowego oraz czy został on należycie ogłoszony, nastąpić może wyłącznie w oparciu o kryterium, którym są odpowiednie przepisy traktatowe czy inne przepisy wspólnotowego prawa pierwotnego lub pochodnego. W kontekście tego sformułowane w skardze zarzuty naruszenia Konstytucji RP i przywołanych wyżej ustaw jawią się jako oczywiście chybione, podobnie jak i stanowiący istotę skargi zarzut oparcia zaskarżonej decyzji na nie obowiązujących w Polsce przepisach rozporządzenia Komisji (WE) nr 1972/2003 jako aktu wspólnotowego prawa pochodnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organy celne przepisów postępowania celnego poprzez nie uwzględnienie treści orzeczenia WSA w B., wydanego wobec strony skarżącej w innej sprawie ale w analogicznych okolicznościach faktycznych i prawnych, Sąd zauważył, że stosownie do przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą tenże sąd jak i organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia, wyłącznie w tej sprawie, w której orzeczenie to zostało wydane. Oznacza to, iż niezależnie od stopnia identyczności występujących w sprawach okoliczności, w tym identyczności podmiotu obowiązków i uprawnień, organ celny nie jest formalnie związany oceną prawną sądu administracyjnego wyrażoną w innej sprawie.

Sąd I instancji nie podzielił stanowiska zawartego w wyroku WSA w B. z dnia 20 lipca 2005 r., sygn. akt SA/Bd 275/05 i podkreślił, iż strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym profesjonalnie zajmującym się importem produktów rolnych i działającym przez agencje celną, więc przez przedstawiciela również profesjonalnie zajmującego się czynnościami związanymi z granicznym obrotem towarowym. Jak to podkreślono w uzasadnieniu decyzji ostatecznej, o znajomości treści spornego rozporządzenia ze strony skarżącej Spółki, a przede wszystkim składającego wówczas zgłoszenia celne jej przedstawiciela (agencji celnej), dowodzi treść zgłoszeń celnych z dnia [...] maja 2004 r., w których sam zgłaszający wskazał w stosownej rubryce dokumentu SAD na wysokość stawki celnej "erga omnes". Podnoszony w skardze argument, że było to wówczas efektem wymuszenia ze strony organu celnego, który odmówił przyjęcia zgłoszenia o innej treści, jest argumentem całkowicie gołosłownym do odmowy takiej doszło dopiero przy składaniu zgłoszenia celnego z dnia [...] czerwca 2004 r. przez innego przedstawiciela.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wskazał, że polska wersja językowa spornego rozporządzenia w obiegu informacyjnym pozostawała przed dniem akcesji, m.in. na stronach internetowych Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej.

Sąd I instancji podniósł, że jakkolwiek w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy za trafne uznać należy odwoływanie się do wspólnotowej zasady pewności prawa, to konieczne jest także rozważenie nie tylko chronionego tą zasadą interesu samego skarżącego, ale również legitymowanego interesu Wspólnoty Europejskiej.

Spółka C. P. P. T. – P. Sp. z o.o. w T. złożyła skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w S. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w S., a ponadto zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi spółka zarzuciła:

I. Naruszenie art. 174 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz 1270) to jest poważne naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie a polegające na tym że:

1) Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. wadliwie rozpoznał zarzut naruszenia prawa przez organ administracyjny dotyczący art. 88 ust 1 i 2 Konstytucji RP w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP przez błędne przyjęcie, iż dopuszczalne jest stosowanie prawa obcego tj. Rozporządzenia 1972/2003 Komisji Europejskiej (Dz. U. EU L 293 z 11 października 2003r. ze zm.) bez jego ogłaszania na terytorium RP;

2) brak bezpośredniego zastosowania art. 88 ust. 3 Konstytucji RP przez pominięcie jednoznacznego zapisu, iż umowy międzynarodowe ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie są ogłaszane w trybie wymaganym dla ustaw;

3) brak zastosowania art. 4 ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999 r. (Dz. U. Nr 90, poz. 999) przez oczywiście błędne przyjęcie, iż przepisy obowiązujące na terytorium RP nie muszą być publikowane w języku polskim;

4) brak zastosowania art. 27 Konstytucji RP przez błędne przyjęcie, iż w tym zakresie nie ma zastosowania wskazany w skardze ten przepis Konstytucji RP;

5) brak zastosowania art. 87 ust. 1 Konstytucji RP w stosunku do Rozporządzenia 1972/2003 Komisji Europejskiej (Dz.U. EU L 293 z 11 października 2003 r. ze zm.) przez błędne uznanie, iż ogłoszenia Prezesa Rady Ministrów, spełnia funkcję normatywną, a nie jedynie informacyjną;

6) błędną wykładnię przepisów załącznika IV pkt 5 Aktu Przystąpienia (Dz. U. Nr. 90 poz. 864) oraz art 20 Wspólnotowego Kodeksu Celnego (Dz.U. UE 3023 z 19 października 1992 r. ze zm.) przez uznanie, iż stosowanie tego rozporządzenia nie jest poddane wymaganiom przewidzianym w tym Akcie.

II. Naruszenie przepisów postępowania, to jest:

1) art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) przez całkowite pominięcie orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 20 lipca 2005 r. Sygn. akt I SA/Bd 275/05 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 stycznia 2004 r. Sygn. akt. III SA 2719/02 zapadłych w sprawach podobnych oraz braku uzasadnienia i wyjaśnienia dlaczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. nie podzielił poglądów Sądów Administracyjnych w B. i W., a w każdym zaś przypadku winien był wyjaśnić z jakich przyczyn uznał, iż te orzeczenia nie mają zastosowania do rozstrzygnięcia sprawy niniejszej;

2) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) przez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia do wszystkich zarzutów skargi, a w szczególności zarzutu opisanego w pkt. 1 , 2, 4, 5 skargi oraz brak ustosunkowania się co do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego opisanych w pkt. 3, 4, 7 skargi - co potwierdza zdaniem strony, iż rozstrzygnięcie nastąpiło nie na podstawie swobodnego uznania Sądu a na podstawie dowolnego uznania Sądu orzekającego;

3) art. 106 § 3 oraz 106 § 4 i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 232 i art. 233 § 1 K.p.c. przez oczywiście błędne przyjęcie na stronie in fine 16 i 17 uzasadnienia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. "iż polska wersja językowa Rozporządzenia 1972/2003 Komisji Europejskiej (Dz. U. EU L 293 z 11 października 2003 r. ze zm.) była dostępna w języku polskim na stronach internetowych Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej", podczas gdy w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego tę tezę poza gołosłownymi twierdzeniami Dyrektora Izby Celnej w S.. Tym samym ocena materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy dokonanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. jest całkowicie dowolna nie oparta na jakimkolwiek przeprowadzonym w sprawie dowodzie (gdyż taki nie istniał);

4) art. 106 § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz.1270) w związku z art. 232 i art. 233 § 1 KPC przez oczywiście błędne przyjęcie (karta 17 uzasadnienia) "aby do czasu specjalnego wydania polskiej wersji językowej Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej za równoważne z tą publikacją uznawać prowizoryczne ogłoszenie spornego rozporządzenia na stronach internetowych, który to pogląd jakkolwiek w najwyższym stopniu dyskusyjny można by było uznać za usprawiedliwiony, gdyby ogłoszenie rozporządzenia 1972/2003 Komisji Europejskiej (Dz. U. EU L 293 z 11 października 2003r. ze zm.) było ogłoszone w języku polskim, który to fakt do chwili dokonania odprawy celnej nigdy nie miał miejsca, a zatem poglądy i oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. mają charakter całkowitej dowolności.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej spółka podała, że stosownie do treści art. 87 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia, a zgodnie z art. 88 Konstytucji warunkiem wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego jest ich ogłoszenie, natomiast zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych określa ustawa. Organ celny do chwili wydania decyzji nie był w stanie udostępnić Dzienników Urzędowych UE w języku polskim, w którym znajduje się Rozporządzenie nr 1972/2003 Komisji Europejskiej (Dz. U. EU L 293 z 11 października 2003 r. ze zm.).

Spółka podniosła, że Rozporządzenie nr 1972/2003 Komisji Europejskiej nie ma mocy wiążącej na terytorium Polski, bowiem nie zostało w sposób prawidłowy opublikowane. Zgodnie z art. 27 Konstytucji na terenie naszego kraju językiem urzędowym jest język polski i niedopuszczalne jest aby wymagać od obywatela polskiego, by stosował się do aktów prawnych, które nie są opublikowane w języku urzędowym. Do chwili przyjęcia zgłoszenia celnego Rozporządzenie nr 1972/2003 nie zostało opublikowane w języku polskim w jakiejkolwiek formie dopuszczonej przez przepisy prawa, nie zostało również opublikowane w języku polskim nawet na stronach internetowych Komisji Europejskiej (TARIC). Art. 88 ust. 1 Konstytucji RP określa ogłoszenie jako warunek konieczny wejścia w życie ustaw rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego. Identycznie sprawę rozstrzyga art. 91 ust. 1 Konstytucji RP w odniesieniu do aktów prawnych prawa obcego.

Zdaniem skarżącej przez pominięcie treści art. 88 ust. 1 oraz art. 91 ust. 1 Konstytucji RP w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy dopuścił się poważnego naruszenia prawa materialnego. W sprawie niniejszej doszło również do naruszenia treści art. 88 ust. 3 Konstytucji RP, który przewiduje iż umowy międzynarodowe stosuje się wtedy gdy zostały ogłoszone w trybie właściwym dla ustaw. Gdyby nawet przyjąć, iż w Traktacie Akcesyjnym Rzeczypospolita Polska zobowiązała się do bezpośredniego wdrożenia i ogłoszenia wiążących dyrektyw Komisji Europejskiej, to nadal istnieje obowiązek ogłoszenia ich w języku polskim. Obowiązek publikowania przepisów w języku polskim wynika wprost z art. 4 ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999 r. (Dz. U. Nr 90, poz. 999). Tym zagadnieniem, poruszonym w skardze do WSA w S., Sąd nie zajął się w ogóle.

Skarżąca podniosła, że przepisy załącznika IV pkt. 5 Aktu Przystąpienia oraz art. 20 Wspólnotowego Kodeksu Celnego spełniają wszystkie wymogi przewidziane artykułami 8, 27, 87, 88 Konstytucji RP. Bezzasadnie zatem organ celny odmówił stosowania załącznika IV, a WSA w S. nie wyjaśnił w uzasadnieniu dlaczego nie zastosował przepisów tego załącznika.

Spółka wskazała, że identyczne sprawy były już rozpatrywane przez Wojewódzkie Sądy Administracyjne, a Sąd I instancji rozpatrujący niniejszą sprawę ograniczył się jedynie do stwierdzenia, iż orzeczenia te wiążą wyłącznie składy sądzące tych Sądów, nie wyjaśniając dlaczego uznał, iż przywołane orzeczenia innych Sądów Administracyjnych nie mogą mieć w tej sprawie zastosowania. Spółka dodała, iż wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśniał, iż nie do pogodzenia z art. 2 Konstytucji RP jest okoliczność, iż w tym samym lub zbliżonym stanie faktycznym zapadają sprzeczne w treści orzeczenia różnych Sądów Administracyjnych.

Zdaniem skarżącej z treści uzasadnienia WSA w S. wynika, że Sąd nie odniósł się do wszystkich zarzutów skargi i zdaniem skarżącego jest to uchybienie o charakterze procesowym, które ma wpływ na wynik sprawy i winno skutkować uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. bez jakiegokolwiek dowodu, wyłącznie na podstawie twierdzeń organu administracyjnego, błędnie przyjął, iż w dacie dokonania zgłoszenia celnego na stronach internetowych znajdowała się przetłumaczona treść Rozporządzenia nr 1972/2003 Komisji Europejskiej.

Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy przez Naczelnym Sądem Administracyjnym, poza nieważnością postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Skarżąca oparła skargę kasacyjną na obydwu podstawach zarzucając zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie prawa procesowego.

W obrębie podstawy z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zasadny jest zarzut błędnego przyjęcia, że rozporządzenie nr 1972/2003 musi być na terytorium Polski stosowane niezależnie od tego, czy zostało ono opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Jak trafnie uznał Sąd I instancji istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii dopuszczalności stosowania do towarów objętych zgłoszeniem celnym dokonanym po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej postanowień rozporządzenia nr 1972/2003 z dnia 10 listopada 2003 r., którego publikacja dokonana w dniu 11 listopada 2003 r. nastąpiła jedynie w 11 językach ówczesnych państw członkowskich, a nie miała miejsca w języku polskim.

Wobec pewnego pomieszania materii i podstaw uregulowań prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie niniejszej należy na wstępie przypomnieć, że "Wejście do Unii powoduje, że jej system prawny staje się systemem własnym przystępującego. /.../ W wyniku przystąpienia na terytorium przystępującego Państwa powstaje porządek, obejmujący dotychczasowy system prawa narodowego oraz całe acquis communautaire." (Ewa Łętowska glosa do orzeczenia NSA z 21 października 2004 r., sygn. akt FSK 571/04, OSP 2005/5/71). Od daty przystąpienia Polski do Wspólnoty oba porządki prawne funkcjonują na jej terytorium, jako państwa członkowskiego, wspólnie i jednocześnie, przy czym wspólnotowa część porządku prawnego podlega własnym regułom interpretacji i kontroli zastrzeżonej tylko dla organów wspólnotowych. Zatem, ponieważ problem dotyczy stosowania prawa wspólnotowego - rozporządzenia Komisji (WE), w prawie wspólnotowym należy szukać jego rozwiązania.

Szczegółowe warunki przystąpienia uregulowane są w Traktacie o przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, jako "Akt dotyczący warunków przystąpienia", którego uregulowania należą do prawa pierwotnego.

Zgodnie z art. 2 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia od dnia przystąpienia nowe Państwa Członkowskie są związane postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny przed dniem przystąpienia; postanowienia te są stosowane w nowych Państw Członkowskich zgodnie z warunkami określonymi w tych traktatach i w niniejszym Akcie.

Takim aktem przyjętym przez instytucję Wspólnoty – Komisję (WE) przed przystąpieniem Polski do Wspólnoty jest rozporządzenie 1972/2003 z dnia 10 listopada 2003 r.

Zgodnie z art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia teksty aktów instytucji oraz Europejski Bank Centralny przyjętych przed przystąpieniem i sporządzone przez Radę Komisję i Europejski Bank Centralny m.in. w języku polskim są od dnia przystąpienia tekstami autentycznymi, na tych samych warunkach, co teksty sporządzone w obecnych 11 językach. Art. 58 zdanie 2 stanowi, że teksty te zostaną opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, jeżeli teksty w obecnych językach były tam publikowane. Jak wynika z powołanego przepisu, teksty aktów instytucji Wspólnoty przyjętych przed przystąpieniem Polski do Wspólnoty powinny zostać sporządzone także w języku polskim i opublikowane po polsku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a tak sporządzone i opublikowane mają walor autentyczności.

Zgodnie z art. 254 ust. 2 TWE Rozporządzenia Rady i Komisji /.../, które są skierowane do wszystkich Państw Członkowskich są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Wchodzą w życie z dniem w nich określonym lub w jego braku dwudziestego dnia po ich publikacji.

Jest niesporne, że zgodnie z art. 254 ust. 2 TWE rozporządzenie 1972/2003 było opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 11 listopada 2003 r. (Dz.U. L.03.293.3) w 11 językach ówczesnych państw członkowskich, a jego art. 10 stanowił, że wchodzi ono w życie zależnie od i z dniem wejścia w życie Traktatu o przystąpieniu nowych państw tj. z dniem 1 maja 2004 r.

Z powołanych przepisów prawa wspólnotowego wynika wprost, że rozporządzenie powinno zostać opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej również w języku polskim i posiada wówczas walor autentyczności, a jednocześnie, że wchodzi ono w życie w stosunku do Polski z dniem 1 maja 2004 r. Nie została w przepisach przewidziana ani uregulowana sytuacja, gdy rozporządzenie nie zostało jeszcze opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku polskim, a już weszło w życie, wobec wejścia w życie Traktatu o przystąpieniu. Niespójność, a przynajmniej niekompletność uregulowań jest oczywista, bowiem nie jest jasne, jaka jest moc wiążąca rozporządzenia, które weszło w życie zgodnie z art. 10, ale nie zostało opublikowane w sposób określony art. 58 Aktu o warunkach przystąpienia tj. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej również w języku polskim. Taka właśnie sytuacja występuje w sprawie niniejszej.

Dodać jeszcze należy, że zgodnie z Ogłoszeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. (M.P. nr 20 z 2004 r., poz.359) Dzienniki Urzędowe Unii Europejskiej w polskiej wersji językowej będą dostępne w sprzedaży i nieodpłatnie do wglądu w Regionalnych Centrach Informacji Europejskiej. Jak wynika z Ogłoszenia, będącego legalną informacją skierowaną do obywateli i organów Państwa, polskie teksty prawa wspólnotowego powinny być dostępne i to także nieodpłatnie dla wszystkich zainteresowanych.

Należy stwierdzić, że trudna do zaakceptowania jest teza, że akt prawa wspólnotowego regulujący wprost uprawnienia i obowiązki obywateli polskich /co do wysokości należnego cła/ posiada wobec nich moc wiążącą i może być stosowany mimo, że nie jest opublikowany w prawem przewidziany sposób w ich języku narodowym i nie jest dostępny zgodnie z informacją zawartą w Ogłoszeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 maja 2004 r. w Regionalnych Centrach Informacji Europejskiej.

Nie ma jednak racji skarżąca żądając oceny tej sytuacji w oparciu o regulacje prawa krajowego-wewnętrznego. Chodzi bowiem o interpretację prawa wspólnotowego, będącego częścią obowiązującego w Polsce porządku prawnego i o rozwiązanie problemu prawnego powstałego na tle stosowania tego prawa.

Po 1 maja 2004 r. na porządek prawny w Polsce składają się dotychczasowy system prawa narodowego oraz szeroko rozumiane prawo wspólnotowe. Prawo wspólnotowe, które poprzez akcesję stało się częścią prawa krajowego, nie podlega jednak tym samym zasadom interpretacji i kontroli, co krajowa część porządku prawnego. Prawo wspólnotowe, traktaty założycielskie i akty prawne oparte na traktatach są stosowane zgodnie z treścią traktatów i warunkami Aktu dotyczącego warunków przystąpienia oraz zgodnie z zasadami stosowania prawa wspólnotowego tj. zasadą bezpośredniego skutku, pierwszeństwa i efektywności. Ich stosowanie i interpretacja nie opiera się na przepisach prawa krajowego, bowiem wspólnotowy porządek prawny zawiera własne, wspólne uregulowania wiążące we wszystkich państwach Wspólnoty. Stąd żądanie oceny prawa wspólnotowego wedle przepisów Konstytucji RP i ustawy o języku polskim nie jest uzasadnione. Nie zmienia to faktu, że niespójność uregulowań wspólnotowych istnieje. Jej rozwiązania należy jednak szukać we wspólnotowym porządku prawnym.

Po dacie akcesji sądownictwo krajowe stało się sądownictwem wspólnotowym w tym znaczeniu, że sądy krajowe stosują prawo wspólnotowe. Prawo to stosowane jest zatem w sposób zdecentralizowany w państwach członkowskich. Dla zapewnienia jednolitości interpretacji i stosowania prawa wspólnotowego w państwach Unii, interpretacja prawa wspólnotowego i jego wykładnia zgodnie z art. 220 TWE zastrzeżona jest dla Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Pierwszej Instancji, które w zakresie swojej właściwości czuwają nad poszanowaniem prawa w wykładni i stosowaniu Traktatu. Instytucją, która umożliwia sądom krajowym uzyskanie takiej legalnej wiążącej wykładni prawa wspólnotowego, jest instytucja pytań prejudycjalnych.

Zgodnie z art. 234 TWE Sąd każdego z państw członkowskich, który poweźmie wątpliwość, co do wykładni Traktatu oraz ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje Wspólnoty i Europejski Bank Centralny może zwrócić się z pytaniem prejudycjalnym do Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Jest to zasadniczy mechanizm współpracy prawnej między sądami krajowymi, a Trybunałem Sprawiedliwości (por. postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2006 r. P 37/05, OTK-A 2006/11/177). Tak więc z mocy powołanego przepisu prawa pierwotnego wykładnia prawa Wspólnoty należy do Trybunału Sprawiedliwości.

Jak wyjaśnił Europejski Trybunał Sprawiedliwości w pkt 12 noty informacyjnej dotyczącej składania przez sądy krajowe wniosków o wydanie orzeczeń w trybie prejudycjalnym (2005/C143/01), sąd krajowy, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, jest co do zasady zobowiązany skierować do Trybunału pytanie prejudycjalne, chyba że Trybunał orzekał już w tej kwestii, a jakikolwiek nowy kontekst nie rodzi poważnych wątpliwości co do możliwości stosowania jego wcześniejszego orzecznictwa.

W tym miejscu wskazać należy, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości odpowiadając na pytanie wniesione w trybie art. 234 TWE przez Krajsky soud v Ostrave (Republika Czeska) wypowiedział się w kwestii możliwości powoływania się na przepisy wspólnotowe nie przetłumaczone na język państwa członkowskiego, przy czym chodziło o rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 2003 r., które po przystąpieniu Republiki Czeskiej do Wspólnoty, w chwili popełnienia spornych czynów nie zostało jeszcze opublikowane w języku czeskim.

W pkt 51 orzeczenia z dnia 11 grudnia 2007 r. w sprawie C-161/06 Skoma Lux przeciwko Celni reditelstvi Olomouc (Dz. Urz. WE C Nr 51, str. 13 z dnia 23 lutego 2008r.) Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że "art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia sprzeciwia się, aby obowiązki zawarte w przepisach wspólnotowych, które nie zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w języku nowego państwa członkowskiego, jeżeli język ten jest językiem urzędowym Unii, mogły zostać nałożone na jednostki w tym państwie, nawet jeżeli mogły one zapoznać się z tymi uregulowaniami przy użyciu innych środków." Europejski Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił także (pkt 61), że orzekając o niemożności powoływania się na rozporządzenie wspólnotowe nie opublikowane w języku państwa członkowskiego wobec jednostek w tym państwie członkowskim Europejski Trybunał Sprawiedliwości dokonuje wykładni prawa wspólnotowego w rozumieniu art. 234 TWE. Wskazać należy, że jednoznaczna i dokładna odpowiedź w przedmiocie wykładni prawa wspólnotowego w praktyce determinuje treść orzeczenia sądu krajowego w danej sprawie, a także mimo braku wyraźnego uregulowania tej kwestii, faktycznie ma moc powszechnie obowiązującą, zważywszy, że Europejski Trybunał Sprawiedliwości dba o jednolitość orzecznictwa i często odwołuje się do swoich wcześniejszych orzeczeń.

Mając na względzie powyższe zauważyć należy, że powołane orzeczenie zawiera wykładnię art. 2 i art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia w związku z art. 254 ust. 2 zdanie 1 TWE, a rozważania w nim zawarte znajdują pełne zastosowanie do kwestii będącej przedmiotem sprawy niniejszej.

W tym stanie rzeczy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowa wykładnia art. 2 i art. 58 Aktu dotyczącego warunków przystąpienia w związku z art. 254 ust.2 zdanie 1 TWE nie pozwala na przyjęcie, że rozporządzenie 1972/2003 mogło znaleźć zastosowanie do zgłoszenia celnego dokonanego dnia [...] czerwca 2004 r. jeżeli rozporządzenie to nie było opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Naczelny Sąd Administracyjny wyraża pogląd, że przesłanką możliwości powoływania się wobec jednostek na prawo wspólnotowe jest jego prawidłowa publikacja w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, zaś elektroniczne wersje tłumaczeń nie gwarantują w dostatecznym stopniu pewności prawa i równości obywateli Unii. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której obywatele jednych krajów Unii są zobowiązani do przestrzegania prawa, z którym mogą zapoznać się w swoim języku ojczystym w powszechnie dostępnych przewidzianych prawem organach publikacji, a obywatele innych (nowych) krajów są zawiązani przepisami prawa, z którymi w taki sposób nie mogą się zapoznać. W ocenie Sądu wobec treści powołanych przepisów prawa wspólnotowego nie jest uprawniony pogląd, że obywatele Polski, aby zapoznać się z obowiązującym ich prawem Unii muszą korzystać z nieoficjalnych tłumaczeń dostępnych w internecie oraz, że jako profesjonaliści powinni to czynić. Obowiązków się nie domniemywa, obowiązki muszą wynikać przepisów prawa opublikowanego we właściwy sposób. Dokonując wykładni odmiennej Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. naruszył prawo materialne tj. powołane przepisy prawa wspólnotowego.

W sprawie niniejszej kwestia daty prawidłowej publikacji rozporządzenia 1972/2003 tj. publikacji w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej nie została dotychczas wyjaśniona. Jest sporne między stronami, czy i kiedy omawiane rozporządzenie w ogóle zostało opublikowane w sposób prawidłowy. Nie jest zatem wyjaśniona okoliczność, czy rozporządzenie 1972/2003 w dacie dokonania zgłoszenia celnego tj. w dniu [...] czerwca 2004 r. było opublikowane w taki sposób w (języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej), aby mogło być dla skarżącej źródłem obowiązków, co do wysokości stawki celnej. W tym stanie rzeczy zasadny jest zarzut kasacji, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji zaakceptował bowiem brak ustalenia przez organy administracji daty publikacji Rozporządzenia, która to okoliczność ma znaczenie decydujące dla możliwości jego stosowania.

Z uwagi na skuteczność zarzutu naruszenia przepisów postępowania zbędne jest odnoszenie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Z powołanych względów NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w S. do ponownego rozpoznania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy WSA w S. ustali, czy w dacie dokonania zgłoszenia celnego będącego przedmiotem sprawy niniejszej rozporządzenie 1972/2003 było opublikowane w języku polskim w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Po tym ustaleniu, stosując wykładnię zaprezentowaną wyżej oceni, czy omawiane Rozporządzenie mogło być podstawą określenia stawki celnej dla zgłoszenia dokonanego przez skarżącą w dniu [...] czerwca 2004 r. mając na względzie, że dług celny powstaje z datą przyjęcia zgłoszenia celnego i ta data decyduje o stosowanych do tego zgłoszenia przepisach prawa.

Zważywszy powyższe Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zasądził na rzecz C. P. P. T. – P. Sp. z o.o. w T. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego obejmujący zwrot wpisu należnego w wysokości 2.900 zł oraz kosztów zastępstwa procesowego. Pobrany od skargi kasacyjnej wpis sądowy w kwocie przewyższającej wpis należny podlega zwróceniu przez WSA w S. na mocy art. 225 p.p.s.a.