Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 98/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 75g ust. 1, art. 78h ust. 7, 12, 14 pkt 4
journal: Dz.U. 2009 nr 146 poz 1188
law: Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze - tekst jednolity.
article: par. 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3
journal: Dz.U. 2009 nr 164 poz 1314
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do  spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi T. C. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości w celu rozpatrzenia odwołań od wyników egzaminu adwokackiego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu adwokackiego - dalej Komisja Egzaminacyjna II stopnia, uchwałą z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], wydaną

w przedmiocie odwołania – skarżącego T. C. od uchwały nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Komisji Egzaminacyjnej I stopnia do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] – dalej Komisja Egzaminacyjna I stopnia, w sprawie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę.

Ustalono, że skarżący w dniach [...] czerwca — [...] lipca 2010 r. przystąpił do egzaminu adwokackiego przed Komisją Egzaminacyjną do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...].

Komisja Egzaminacyjna I stopnia uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. ustaliła, że skarżący uzyskał wynik negatywny z egzaminu adwokackiego.

W uzasadnieniu uchwały wskazano, że z części pierwszej egzaminu adwokackiego zawierającego zestaw pytań testowych, skarżący otrzymał 65 punktów, co stanowiło ocenę dostateczną, z drugiej części egzaminu adwokackiego – ocenę niedostateczną, z trzeciej części egzaminu adwokackiego — ocenę dostateczną, z czwartej części egzaminu adwokackiego — ocenę bardzo dobrą,

z piątej części egzaminu adwokackiego - ocenę dobrą.

Biorąc pod uwagę treść art. 78f ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (j.t. Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) – dalej Poa., stanowiło to wynik negatywny egzaminu.

W odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej I stopnia skarżący wniósł o jej uchylenie w całości i ustalenie wyniku pozytywnego z egzaminu adwokackiego, poprzez zmianę następujących ocen cząstkowych z drugiej części egzaminu adwokackiego na ocenę dostateczną lub wyższą, z części trzeciej egzaminu adwokackiego na ocenę dobrą lub wyższą, nadto o stwierdzenie wadliwości zadań z zakresu prawa karnego i prawa cywilnego w części określonej

w uzasadnieniu odwołania, ewentualnie skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały i jej przekazanie do ponownego rozpoznania przez Komisję Egzaminacyjną I stopnia oraz wskazanie okoliczności, które Komisja weźmie pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Jednocześnie skarżący wniósł

o przeprowadzenie dowodów z brudnopisu i brudnopisu 2 na okoliczność wadliwości zadania z zakresu prawa karnego oraz skutków tej wadliwości, zakresu analizowanych zarzutów i podstaw apelacji, przyjętej po analizie materiału zadania

z prawa karnego koncepcji apelacji oraz kierunku jej sporządzania, a także trudności w kierunku jej modyfikacji w pożądanym zakresie po ogłoszeniu wadliwości zadania

z prawa karnego około godziny 11.30. Ponadto, w przypadku braku wzmianki

w protokole egzaminu, wniósł ewentualnie o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków w postaci trzech dowolnie wybranych uczestników egzaminu na okoliczność ogłoszenia, w szczególności jego czasu, wadliwości w materiale egzaminacyjnym zadań z zakresu prawa karnego, ogłoszenia, w szczególności jego czasu, wadliwości w materiale egzaminacyjnym z zakresu prawa cywilnego.

W odwołaniu dotyczącym pracy z zakresu prawa karnego skarżący podniósł, iż zadanie z zakresu prawa karnego zawierało istotną wadę w zapisie dotyczącym wyroku Sądu Rejonowego w Rawiczu, polegającą na pominięciu w treści materiału czasu, na który orzeczony został środek karny, co miało istotny wpływ na analizę zarzutów i podstaw apelacji, a co w sytuacji skarżącego odbiło się na pominięciu zarzutu dotyczącego pkt VI odnośnie wyliczenia kary łącznej,

w szczególności zaś wywołało zaburzenie koncepcji dotyczącej logiki, podstaw

i zarzutów, w tym także było przyczyną braku wskazania podstawy zarzutu naruszenia art. 11 k.k., jak również w przyjętych założeniach dotyczących występku

z art. 289 § 1 k.k. pozwalającą na przyjęcie dwóch możliwych rozwiązań zadania: a to braku podstaw do zaskarżenia wyroku lub też zaskarżenia wyroku Sądu Rejonowego w tej części, przy czym w tym zakresie odwołanie sprowadza się do omówienia poglądów orzecznictwa i komentatorów odnośnie czynu z art. 298 § 1 k.k. popełnionego przez posiadacza samochodu, właściciela warsztatu, parkingu oraz występujących na tym tle rozbieżności.

W zakresie zadania egzaminacyjnego z prawa cywilnego skarżący wyraził przekonanie, iż brak w apelacji zarzutu naruszenia prawa materialnego miał znaczący wpływ na ocenę, jaką uzyskał z prawa cywilnego.

Komisja Egzaminacyjna II stwierdziła, że przepis art. 78 h ust. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze stanowi, że do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W ocenie Komisji Egzaminacyjnej II stopnia użycie terminu "odpowiednio", wyłącza stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego wprost w sytuacji, gdy kwestie związane z postępowaniem zostały uregulowane w przepisach ustawy - Prawo

o adwokaturze. W pozostałym zakresie, przepisy k.p.a. winny znaleźć zastosowanie, z uwzględnieniem specyfiki postępowania przed Komisją II stopnia, uregulowanej w rozporządzeniu wykonawczym. Wskazała, że do rozpatrywania spraw w obu instancjach powołane zostały wieloosobowe organy szczególne o specyficznych kompetencjach (art. 78 ust. 1 , art. 78 h Poa.), podstawy wyłączenia członków tych organów uregulowane zostały w szczególny sposób (art. 75 g ust. 1, art. 78 h ust. 7 Poa.), kwestie związane z funkcjonowaniem tych organów reguluje Minister Sprawiedliwości rozporządzeniem (art. 78 h ust. 14 Poa.). W drodze rozporządzenia Minister Sprawiedliwości określa między innymi tryb i sposób działania komisji odwoławczej ( art.78 h ust. 14 pkt 4 Poa.). Na tej podstawie Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej

II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań ( Dz. U. z 2009 r. Nr 164, poz.1315).

W § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 wskazanego rozporządzenia mowa jest o konieczności sporządzenia w toku postępowania odwoławczego pisemnej opinii dotyczącej zasadności jedynie "zarzutów podniesionych w odwołaniu ", mowa jest także o "zakresie odwołania" oraz o "zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu".

Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II wymogi te dotyczą wprost jedynie opinii, a więc ograniczają zawartość tego dokumentu. Zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia ustanowiono procedurę głosowania członków komisji odwoławczej w procesie podejmowania przez tę komisję decyzji w konkretnych sprawach. Przepis ten reguluje wyłącznie procedurę (tryb i sposób) działania Komisji Egzaminacyjnej II stopnia jako organu odwoławczego, ale nie reguluje i nie zmienia zasad orzekania i zakresu orzekania Komisji. O tym stanowią art. 78 f ust. 1 i 2 Poa., a także stosowany odpowiednio art. 138 k.p.a.

Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II ani ustawa ani rozporządzenie, nie zmieniają w powołanych przepisach naczelnej zasady orzekania w postępowaniu administracyjnym ( art. 7, art.15, art. 138 k.p.a.), że "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś wyłącznie kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, użycie w § 5 ust. 4 rozporządzenia zwrotu odnoszącego się do kolejności głosowania, podobnie jak i te przepisy, które określają zakres opinii sporządzanej przez członka Komisji II stopnia - zawężonej do ustosunkowania się do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu - nie oznaczają, że rozporządzenie to zawęża zakres kontroli odwoławczej tego organu. Co więcej, przepisy rozporządzenia nie mogą wyłączyć stosowania tych zasad kontroli, które określone zostały w k.p.a. Organ ten może bowiem, działając na korzyść zdającego (art. 139 k.p.a.), objąć kontrolą także części "niezaskarżone" i podwyższyć przyznaną ocenę z danej części egzaminu, niezależnie od tego, czy odwołujący sformułował w tym zakresie zarzuty. Organ odwoławczy kontroluje zatem odwołanie zgodnie z tą zasadą, bacząc jednak, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania.

Szczegółowe ustosunkowanie się Komisji Egzaminacyjnej II stopnia winno obejmować te zarzuty i argumenty, które zostały zawarte w odwołaniu skarżącego, ale ocena i rozstrzygnięcie co do zaskarżonej uchwały musi wiązać się z całościową oceną jej zasadności, zgodnie z przedstawioną powyżej zasadą dwukrotnego rozpoznania sprawy co do istoty.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że skarżący kwestionuje oceny uzyskane z pracy z zakresu prawa karnego i z pracy z zakresu prawa cywilnego.

Ustosunkowując się do odwołania z zakresu prawa karnego Komisja Egzaminacyjna II stopnia stwierdziła, że egzaminatorzy sprawdzający pisemną pracę dokonali jej oceny z punktu widzenia czterech elementów, a to zachowania wymogów formalnych (pkt 1), prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji (pkt 2), poprawności zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesów strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje (pkt 3), innych uwag, obejmujących język, styl, staranność pracy (pkt 4). Powyższe elementy składały się jako wypadkowe na ocenę końcową, która była identyczna w przypadku obu egzaminatorów - niedostateczna.

Zgodnie z opisem istotnych zagadnień, egzaminatorzy i zdający winni zwrócić uwagę między innymi na takie zagadnienia, jak:

niesłuszne skazanie za przestępstwo z art. 289 § 1 k.k. (winno być wykroczenie),

niezasadne ustalenie, że oskarżony popełnił dwa przestępstwa ujęte w akcie oskarżenia w pkt II i III z art. 178 a § 1 k.k. oraz z art. 244 k.k., gdy należało przyjąć, iż było to jedno przestępstwo, co do którego winna zostać zastosowana kumulatywna kwalifikacji prawna (art. 11 § 2) k.k., przy jednoczesnym niesłusznym przyjęciu do tego czynu działania w warunkach recydywy zwykłej,

dopuszczenie się przez Sąd Rejonowy obrazy przepisów art. 186 § 1 k.p.k. i art. 391 § 1 k.p.k. poprzez ujawnienie zeznań złożonych przez osobę dla oskarżonego najbliższą w sytuacji, gdy przed pierwszym przesłuchaniem odmówiła ona składania zeznań,

orzeczenie kary łącznej wbrew warunkom z art. 86 § 1 k.k.,

alternatywnie dopuszczono możliwość podniesienia zarzutu rażącej niewspółmierności kary.

Obydwaj egzaminatorzy wystawili ocenę niedostateczną zwracając uwagę na spełnienie przez środek zaskarżenia wymogów formalnych i poprawny język pracy ale także wskazali na liczne mankamenty wniesionego środka odwoławczego.

W szczególności podniesiono, iż skarżący nie dostrzegł większości uchybień sądu pierwszej instancji, nie dostrzegł, że czyn przypisany w pkt I wyroku nie wypełnia znamion czynu z art. 289 § 1 k.k. Zdający nie zaskarżył pkt II wyroku, w którym to w sposób nieprawidłowy zastosowano wobec oskarżonego przepis art. 64 § 1 k.k. uznając tym samym, iż czyn został popełniony w warunkach powrotu do przestępstwa. Nie dostrzeżone pozostało, iż w odniesieniu do pkt II i IV wyroku doszło do naruszenia prawa materialnego, poprzez przypisanie dwóch odrębnych przestępstw, które w istocie stanowią jeden czyn zabroniony kwalifikowany kumulatywnie z art. 11 k.k. Nie dostrzeżono również w pkt VI wyroku w zakresie orzeczonej kary łącznej faktu przekroczenia sumy kar jednostkowych. Zasadnie zaskarżono jedynie orzeczenie z pkt V wyroku, odnoszące się do czynu z art. 284 § 1 k.k., trafnie podnosząc zarzut obrazy art. 182 § 1 k.p.k. i art. 186 § 1 k.p.k., jednakże z powyższego nie wyciągnięto należytych wniosków ograniczając w zasadzie argumentację do zagadnienia "osoby najbliższej". Zarzut naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. jest w realiach niniejszej sprawie niesłuszny, a przedstawione argumenty świadczą o niewłaściwej interpretacji tego przepisu. Odnośnie poprawności zaproponowanego rozstrzygnięcia z uwzględnieniem interesu strony wskazano, iż z uwagi na tak ujęte zarzuty interes reprezentowanej osoby nie został w sposób należyty uwzględniony.

Odnosząc się do poszczególnych elementów oceny końcowej

i wniesionego odwołania wskazano, iż: odnośnie warunków formalnych wniesionego środka zaskarżenia, a to spełnienia kryteriów wskazanych przede wszystkim

w przepisie art. 427 § 1 i § 2 k.p.k., do których podmiot kwalifikowany, jakim jest obrońca, winien się zastosować, apelacja, na co wskazali obaj egzaminatorzy, zawiera wskazanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z zaznaczeniem, w jakim zakresie zostało ono zaskarżone, wyszczególnienie, które konkretnie z ustaleń zawartych w uzasadnieniu są kwestionowane, wskazanie czego skarżący się domaga (wnioski odwoławcze), oraz zarzutów stawianych zapadłemu rozstrzygnięciu, rozumianych jako skonkretyzowanie dostrzeżonych naruszeń prawa materialnego lub procesowego, bądź innych powodów odwoławczych popartych stosownym uzasadnieniem. Dostrzeżono, iż skarżący, będący fachowym pełnomocnikiem - obrońcą, nie wskazuje podstaw prawnych apelacji, chociażby poprzez odesłanie do art. 444 k.p.k., art. 427 k.p.k., czy art. 427 k.p.k. i 437 k.p.k. w zakresie wniosków.

W zakresie pracy z prawa cywilnego stwierdzono, że przy zarzutach dotyczących błędnych ustaleń sądu, zarzut prawa materialnego zazwyczaj jest chybiony. W aktualnym stanie prawnym w art. 368 § 1 pkt. 2 i 3 k.p.c. ustawodawca w żaden sposób nie opisał ani nie sprecyzował natury zarzutów. Wypełniając obowiązek zwięzłego przedstawienia zarzutów i ich uzasadnienia (art. 268 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.), strona skarżąca powinna wskazać w apelacji przyczyny, dla których zaskarżyła wyrok sądu pierwszej instancji. Wskazanie tych przyczyn w istocie sprowadza się do formułowania zarzutów, których źródłem jest przekonanie skarżącego, że zaskarżony wyrok jest wadliwy. Z tego powodu skarżący ma w tym pełną swobodę i może powoływać się na wszelkie zarzuty (podstawy), które z punktu widzenia swojego interesu uważa za odpowiednie. Jednakże zarzut apelacyjny powinien być podany przez skarżącego na tyle szczegółowo, aby sąd drugiej instancji mógł przeprowadzić postępowanie w odpowiednim kierunku. Nie wystarczy oczywiście sformułowanie zarzutu w sposób ogólnikowy, tj. bez wskazania istoty wytykanego błędu. Zarzuty apelacyjne powinny być zwięzłe, co wynika wprost

z treści art. 368 § 1 pkt 2 k.p.c., powinny współgrać z postawionymi w apelacji wnioskami oraz winny zostać odpowiednio uzasadnione. Najwyższej staranności

w tym zakresie wymaga się od profesjonalnych pełnomocników. Obok zarzutów naruszenia przepisów postępowania, czy sprzeczności ustaleń sądu z materiałem dowodowym, w apelacji stawiane były zarzuty naruszenia prawa materialnego, nie jest to wykluczone. Należy mieć także na uwadze to, aby w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego nie wykazywać wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, taki sposób redakcji zarzutu naruszenia prawa materialnego jest bowiem nieprawidłowy, zaś często spotykany w praktyce zwłaszcza w skargach kasacyjnych (z uwagi na ograniczone podstawy skargi wykluczające możliwość kwestionowania ustaleń faktycznych). W świetle powyższego nie zrozumiałe są argumenty zawarte w odwołaniu od uchwały, w których skarżący wywodzi, iż stawianie zarzutów prawa materialnego obok zarzutów procesowych jest jego zdaniem w zasadzie wykluczone, skoro w apelacji - zadaniu egzaminacyjnym tak postąpił. Wobec powyższego praca skarżącego nie została oceniona na ocenę dostateczną z powodu braku zarzutu prawa materialnego, gdyż taki był (czy w ogóle jego braku co sugeruje odwołanie od uchwały), tylko z powodu wadliwości sformułowania tego zarzutu.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia rozpoznając sprawę jako organ odwoławczy, w jej całokształcie i ponownie, także w odniesieniu do ocen cząstkowych nieobjętych zakresem zaskarżenia, dokonała w tym zakresie weryfikacji opinii egzaminatorów. Oceny wyrażone w tych opiniach Komisja Egzaminacyjna II stopnia podzieliła w całości, nie dostrzegając w nich istotnych uchybień, które powodowałyby konieczność podwyższenia ocen cząstkowych.

Skargę na tę uchwałę utrzymującą w całości w mocy uchwałę z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] wniósł skarżący. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, które polegało na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, poprzez niezasadne przyjęcie, iż zadanie egzaminacyjne z prawa karnego nie było dotknięte istotną wadą mającą wpływ na ocenę cząstkową skarżącego, pomimo tego, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że w informacji dla zdającego nie zawarto długości okresu obowiązywania orzeczonego środka karnego;

2. art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodowej skutkujące nietrafnym przyjęciem, że zadanie egzaminacyjne z prawa karnego nie było dotknięte istotną wadą mającą wpływ na ocenę cząstkową skarżącego, pomimo tego, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że w informacji dla zdającego nie zawarto długości okresu obowiązywania orzeczonego środka karnego;

3. art. 80 kpa poprzez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodowej skutkujące nietrafnym przyjęciem, że stres egzaminacyjny wywołany faktem niezawarcia w informacji dla zdającego długości okresu obowiązywania orzeczonego środka karnego, tj. istotną wadą zadania egzaminacyjnego, a w konsekwencji konieczność modyfikacji całej koncepcji sformułowania zarzutów, nie powinien mieć wpływu na poprawność rozwiązania przez skarżącego zadania egzaminacyjnego;

4. art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodowej skutkujące nietrafnym przyjęciem, że fakt uzupełnienia zadania z prawa karnego o informację dotycząca długości okresu obowiązywania orzeczonego środka karnego dopiero po kilku godzinach trwania egzaminu, a w konsekwencji konieczność modyfikacji przez skarżącego całej koncepcji sformułowania zarzutów nie powinien mieć wpływu na poprawność rozwiązania przez skarżącego zadania egzaminacyjnego;

5. art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, które polegało na wadliwym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, poprzez niezasadne przyjęcie, iż zagadnienie pojęcia "zaboru" pojazdu użyte w art. 289 par. 1 k.k. nie budzi wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie prawa karnego, a w konsekwencji pominięcie zarzutu naruszenia przepisu art. 289 par. 1 k.k. było dyskwalifikującym błędem skarżącego;

Biorąc to pod uwagę wnosił o uchylenie w całości uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia oraz stwierdzenie wadliwości zadań z zakresu prawa karnego i prawa cywilnego w części określonej w uzasadnieniu.

W odpowiedzi na skargę Komisja Egzaminacyjna II stopnia podtrzymała dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności

z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.

z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 78 h ust. 12 ustawy - Prawo o adwokaturze stanowi, że do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Komisji Egzaminacyjna II stopnia użycie terminu "odpowiednio", wyłącza stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego wprost w sytuacji, gdy kwestie związane z postępowaniem zostały uregulowane w przepisach ustawy - Prawo o adwokaturze. W pozostałym zakresie, przepisy k.p.a. winny znaleźć zastosowanie, z uwzględnieniem specyfiki postępowania przed Komisją II stopnia, uregulowanej w rozporządzeniu wykonawczym. Do rozpatrywania spraw w obu instancjach powołane zostały wieloosobowe organy szczególne o specyficznych kompetencjach (art. 78 ust. 1 , art. 78 h Poa.), podstawy wyłączenia członków tych organów uregulowane zostały

w szczególny sposób (art. 75 g ust. 1, art. 78 h ust. 7 Poa.), kwestie związane

z funkcjonowaniem tych organów reguluje Minister Sprawiedliwości rozporządzeniem (art.78 h ust. 14 Poa.). W drodze rozporządzenia Minister Sprawiedliwości określa między innymi tryb i sposób działania komisji odwoławczej (art.78 h ust. 14 pkt 4 Poa.). Na tej podstawie Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań (Dz. U. z 2009 r. Nr 164, poz.1315).

W § 5 ust.2 pkt 1 i ust. 3 wskazanego rozporządzenia mowa jest

o konieczności sporządzenia w toku postępowania odwoławczego pisemnej opinii dotyczącej zasadności jedynie "zarzutów podniesionych w odwołaniu ", mowa jest także o "zakresie odwołania" oraz o "zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu".

Zdaniem Sądu wymogi te dotyczą wprost opinii, a więc ograniczają zawartość tego dokumentu. Zgodnie z § 5 ust. 4 rozporządzenia ustanowiono procedurę głosowania członków komisji odwoławczej w procesie podejmowania przez tę komisję decyzji w konkretnych sprawach. Przepis ten reguluje wyłącznie procedurę (tryb i sposób) działania Komisji Egzaminacyjnej II stopnia jako organu odwoławczego, ale nie reguluje i nie zmienia zasad orzekania i zakresu orzekania Komisji. O tym stanowią art. 78 f ust. 1 i 2 ustawy - Prawo o adwokaturze, a także stosowany odpowiednio art. 138 k.p.a. Ani ustawa ani rozporządzenie, nie zmieniają w powołanych przepisach naczelnej zasady orzekania w postępowaniu administracyjnym ( art. 7, art.15, art. 138 k.p.a.), że "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś wyłącznie kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji Zdaniem Sądu, użycie w § 5 ust. 4 rozporządzenia zwrotu odnoszącego się do kolejności głosowania, podobnie jak i te przepisy, które określają zakres opinii sporządzanej przez członka Komisji II stopnia - zawężonej do ustosunkowania się do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu - nie oznaczają, że rozporządzenie to zawęża zakres kontroli odwoławczej tego organu. Przepisy rozporządzenia nie mogą wyłączyć stosowania tych zasad kontroli, które określone zostały w k.p.a. Organ ten może bowiem, działając na korzyść zdającego (art. 139 k.p.a.) objąć kontrolą także części "niezaskarżone" i podwyższyć przyznaną ocenę

z danej części egzaminu, niezależnie od tego, czy odwołujący sformułował w tym zakresie zarzuty. Organ odwoławczy kontroluje zatem odwołanie zgodnie z tą zasadą, bacząc jednak, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania.

Skarżący kwestionuje oceny uzyskane z pracy z zakresu prawa karnego i z zakresu prawa cywilnego oraz stwierdzenie wadliwości zadań z zakresu prawa karnego i prawa cywilnego w części określonej w uzasadnieniu.

Zdaniem Sądu, Komisja Egzaminacyjna II stopnia rozpoznała sprawę jako organ odwoławczy, w jej całokształcie i ponownie, także w odniesieniu do ocen cząstkowych nieobjętych zakresem zaskarżenia. Odnośnie kwestionowanej oceny niedostatecznej z drugiej i dostatecznej z trzeciej części egzaminu Komisja Egzaminacyjna II stopnia szczegółowo wyjaśniła powody, dla których uznała, że projekt apelacji sporządzony przez skarżącego został oceniony negatywnie, zaś praca z prawa cywilnego oceniona została na ocenę dostateczną.

Należy wskazać, iż: odnośnie warunków formalnych wniesionego środka zaskarżenia, a to spełnienia kryteriów wskazanych przede wszystkim w przepisie

art. 427 § 1 i § 2 k.p.k., do których podmiot kwalifikowany, jakim jest obrońca, winien się zastosować, apelacja, na co wskazali obaj egzaminatorzy, zawierała wskazanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z zaznaczeniem, w jakim zakresie zostało ono zaskarżone, wyszczególnienie, które konkretnie z ustaleń zawartych w uzasadnieniu są kwestionowane, wskazanie czego skarżący się domaga (wnioski odwoławcze) oraz zarzutów stawianych zapadłemu rozstrzygnięciu, rozumianych jako skonkretyzowanie dostrzeżonych naruszeń prawa materialnego lub procesowego, bądź innych powodów odwoławczych popartych stosownym uzasadnieniem. Dostrzec należy, iż skarżący, będący fachowym pełnomocnikiem - obrońcą, nie wskazuje podstaw prawnych apelacji, chociażby poprzez odesłanie do art. 444 k.p.k., art. 427 k.p.k., czy art. 427 k.p.k. i 437 k.p.k. w zakresie wniosków. W tym stanie rzeczy odnośnie prawidłowości zastosowanych przepisów prawa i umiejętności ich interpretacji oraz wniosków końcowych słusznie przyjęto, iż egzaminatorzy zasadnie zauważyli, że skarżący w sposób prawidłowy odniósł się jedynie do obrazy prawa procesowego i postawił w apelacji zarzut związany z przesłuchaniem świadka Ryszarda Dolaty. Skuteczne zakwestionowanie tego dowodu i w konsekwencjach procesowych uwzględnienie powyższego zarzutu, oznaczało wyeliminowanie tego dowodu spośród źródeł dowodowych, na co należy wskazać jedynego, pozwalającego na ustalenie winy oskarżonego w zakresie przestępstwa zakwalifikowanego z art. 284 § 1 k.k. Analiza sporządzonej pracy egzaminacyjnej wskazywała również, iż pomimo formalnego niewywiedzenia w zarzucie obrazy

art. 115 § 1 k.k., w uzasadnieniu apelacji skarżący ujął zarzut naruszenia powołanego przepisu prawa materialnego zauważając, iż świadek Dolata należał do osób najbliższych dla oskarżonego i w związku z tym miał prawo do odmowy składania zeznań, co też uczynił stwierdzając na rozprawie główne, iż z prawa tego korzysta na podstawie art. 182 § 1 k.k. W konkluzji tak ujęty zarzut był trafny i to pomimo tego, że nie zawarto w nim także konsekwencji procesowych obrazy wskazanych przepisów, w szczególności art. 391 § l k.p.k. w z art. 186 § 1 k.p.k. Co zrozumiałe, wniosek o uniewinnienie w pełni koresponduje z zarzutem, podobnie jak

i dalej idące stwierdzenia dotyczące dalszych następstw, a to modyfikacji kary łącznej w zakresie jej wysokości. Z tak postawionym zarzutem bezsprzecznie nie korelował zaś wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Należało jedynie domniemywać, zważywszy na drugi zarzut apelacyjny obrazy normy art. 5 § 2 k.p.k., iż to jego postawienie skutkowało sformułowaniem takiego wniosku o uchylenie wyroku

w zaskarżonej części i przekazanie sądowi do ponownego rozpoznania. Komisja trafnie uznała, iż zarzut obrazy art. 5 § 2 k.p.k. był całkowicie niezasadnym w realiach niniejszej sprawy, skutkiem czego również wywiedziony wniosek nie spotkałby się

z akceptacją sądu apelacyjnego. Komisja trafnie stwierdziła, iż analiza pisemnej pracy wskazywała na niezrozumienie instytucji uregulowanej w przepisie art. 5 § 2 k.p.k. Nie można stawiać zarzutu obrazy art. 5 § 2 k.p.k., podnosząc jednocześnie wątpliwości co do sfery dowodów, a taką apelacja zawierała, kwestionowała bowiem fakt oparcia rozstrzygnięcia, a więc idąc dalej ustaleń faktycznych, na dowodzie

z zeznań świadka Dolaty. Skarżący nie dostrzegł przy tym, iż dla oceny, czy nie został naruszony zakaz in dubio pro reo nie są miarodajne wątpliwości, zgłaszane przez samą stronę, ale to, czy orzekający w sprawie sąd rzeczywiście powziął wątpliwości co do treści ustaleń faktycznych i wobec braku możliwości ich usunięcia rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego.

W pozostałym zakresie zarzuty, jakie winny być sformułowane pod adresem wyroku Sądu Rejonowego, nie znalazły swojego odzwierciedlenia w treści apelacji, a co z tego wynika brak było również korespondujących z nimi wniosków apelacyjnych. Apelacja nie zawierała w ogóle zarzutu naruszenia przepisu art. 289

§ 1 k.k. Problemu tego skarżący w ogóle nie dostrzegł w jakiejkolwiek płaszczyźnie, na co trafnie wskazali egzaminatorzy. Skarga oraz wcześniej wniesione odwołanie, zasadza się na próbie wykazania, iż kwestia ta jest sporna w orzecznictwie i z tego powodu zadanie egzaminacyjne, jako wadliwie sformułowane, nie powinno mieć wpływu na treść oceny końcowej.

Powoływanie się na braki w komentarzu, którym skarżący dysponował podczas egzaminu, nie mogło stanowić elementu obrony pracy egzaminacyjnej. Obrońca w każdej sytuacji musi, kierując się interesem swojego klienta, prezentować stanowisko dla niego najkorzystniejsze i bronić poglądów, które za tym interesem przemawiają. Istotnym zaś z punktu widzenia egzaminu jest dogłębna znajomość piśmiennictwa, komentarzy i orzecznictwa, w szczególności różnych stanowisk tam wyrażanych, tym bardziej, jeżeli dotyka to przestępstwa pospolitego i w praktyce często spotykanego. Z uwagi na powyższe argumentację zawartą w skardze uznać należało za chybioną.

Słusznie uznano, iż apelacja nie zawierała w ogóle zarzutu obrazy przepisu art. 64 § 1 k.k., którego istota sprowadzała się do wadliwego uznania, iż jeden z czynów popełniony został w warunkach powrotu do przestępstwa, podczas gdy prawidłowa analiza wcześniejszego skazania (kwestia umyślności

i nieumyślności czynów) do takiej konkluzji nie prowadziła. Wywiedzenie tego zarzutu spowodowałoby oczywistą zmianę opisu czynu i wyeliminowanie art. 64 § 1 k.k.

z kwalifikacji prawnej, jak również ewentualne zmniejszenie orzeczonej kar.

Skarżący nie zauważył możliwości postawienia zarzutu obrazy przepisu art. 86 § 1 k.k., ponadto nie dostrzegł problemu wadliwego ukształtowania kary łącznej.

Zmiana zadania egzaminacyjnego i określenia długości trwania środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, nie miała znaczenia dla prawidłowego podniesienia tego zarzutu, którego zasada sprowadzała się do znajomości zasad wymiaru kary łącznej i de facto matematycznego sprawdzenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Kwestia powyższa wprost nie łączyła się

z zarzutem naruszenia art. 11 k.k.

Skarżący nie dostrzegł obrazy przepisu art. 11 § 2 k.k. Przede wszystkim dla kwestii oceny jedności czynu jako takiej, długość okresu, na który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych nie ma znaczenia. Może on decydować i decyduje o fakcie popełnienia przestępstwa z art. 244 k.k., co oczywiście rzutuje na zagadnienie najistotniejsze, a to samą odpowiedzialność karną, nie zaś na zagadnienie jedności czynu.

Waga zarzutu obrazy art. 11 k.k. i w konsekwencji jego pominięcie, wobec innych zarzutów obrazy prawa materialnego - art. 289 § 1 k.k. i przepisu art. 64 § 1 k.k., których dostrzeżenie było możliwe, a których skarżący w swojej pracy nie zamieścił, miała sama w sobie dla oceny wiadomości mniejsze merytoryczne znaczenie.

Odnosząc się do poglądów wskazanych w uzasadnieniu skargi,

a będących powtórzeniem przez skarżącego zarzutów wskazanych w odwołaniu

w zakresie zadania egzaminacyjnego z prawa cywilnego należy zauważyć, iż sąd miał na uwadze domniemania faktyczne, których dotyczy art. 231 k.p.c., zaś wskazanie w uzasadnieniu art. 231 k.p.c. było zwykłą omyłką pisarską. Wypełniając obowiązek zwięzłego przedstawienia zarzutów i ich uzasadnienia (art. 268 § 1 pkt 1

i 2 k.p.c.), strona skarżąca powinna wskazać w apelacji przyczyny, dla których zaskarżyła wyrok sądu pierwszej instancji. Wskazanie tych przyczyn w istocie sprowadza się do formułowania zarzutów, których źródłem jest przekonanie skarżącego, że zaskarżony wyrok jest wadliwy. Z tego powodu skarżący ma w tym pełną swobodę i może powoływać się na wszelkie zarzuty (podstawy), które z punktu widzenia swojego interesu uważa za odpowiednie, jednakże zarzut apelacyjny powinien być podany przez skarżącego na tyle szczegółowo, aby sąd drugiej instancji mógł przeprowadzić postępowanie w odpowiednim kierunku. Nie wystarczy oczywiście sformułowanie zarzutu w sposób ogólnikowy, tj. bez wskazania istoty wytykanego błędu. Zarzuty apelacyjne powinny być zwięzłe, co wynika wprost

z treści art. 368 § 1 pkt 2 k.p.c., powinny współgrać z postawionymi w apelacji wnioskami oraz winny zostać odpowiednio uzasadnione. Najwyższej staranności

w tym zakresie wymaga się od profesjonalnych pełnomocników.

Nie są zasadne argumenty zawarte w skardze oraz odwołaniu od uchwały, w których skarżący wywodzi, iż stawianie zarzutów prawa materialnego obok zarzutów procesowych jest jego zdaniem w zasadzie wykluczone, skoro w apelacji - zadaniu egzaminacyjnym tak postąpił. Wobec powyższego praca skarżącego słusznie nie została oceniona na ocenę dostateczną z powodu braku zarzutu prawa materialnego, gdyż taki był (czy w ogóle jego braku co sugeruje odwołanie od uchwały), tylko z powodu wadliwości sformułowania tego zarzutu. Skarżący zachował wymogi formalne apelacji, prawidłowo sformułował zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a uzasadnienie jest słusznie uznane za lakoniczne.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organy administracji - rozstrzygając sprawę - oparły się na materiale prawidłowo zebranym

w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, iż stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, organy obu instancji uzasadniły

w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.

Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny

na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.