Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2423/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-03-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 6, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2014 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 w pomniejszonej wysokości; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza na rzecz P. K. od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. kwotę 2839 zł (dwa tysiące osiemset trzydzieści dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi wniesionej przez P. K. (zwanego dalej: skarżącym lub stroną) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwanego dalej Dyrektorem Oddziału ARiMR, organem odwoławczym lub II instancji) z [...] września 2013r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (zwanego dalej: Kierownikiem Biura ARiMR lub organem I instancji) z [...] lipca 2013r., Nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

P. K. w dniu 10 maja 2012 r. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. We wniosku deklarował pakiet rolnictwo ekologiczne o pow. 22,95 ha oraz pakiet ekstensywne trwałe użytki zielone pow. 22,96 ha. Następnie wzywano skarżącego do uzupełninia braków formalnych, które zgodnie z wezwaniami uzupełniał i ostatecznie w dniu 27 sierpnia 2012r. pełnomocnik strony złożył korektę wniosku wraz z deklaracją pakietów rolnośrodowiskowych oraz oświadczeniem, z którego wynika, że podtrzymuje on powierzchnię 22,95 ha tak jak we wnioskach z lat 2008-2012. Wyjaśnił, że powierzchnia ta jest całkowicie wykorzystywana w programie 2.3 i 3.1 i jest zgodna z planem działania rolnośrodowiskowego opracowanym przez doradcę. Jego zdaniem niezaliczenie powierzchni całkowitej wynikało ze złej interpretacji definicji trwałego użytku zielonego przez organ.

W dniu 20 listopada 2012r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzono czynności kontrolne. Kopię raportu z kontroli wysłano rolnikowi w dniu 31 stycznia 2013r., który pismem z 13 lutego 2013r. złożył zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w raporcie z czynności kontrolnych.

Decyzją z [...] lutego 2013r. Kierownik Biura ARiMR przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 10.451,15 zł z tytułu: wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności); wariant 3.1.1 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach.

W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją z [...] kwietnia 2013r. uchylił decyzję organu I instancji z [...] lutego 2013r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, że Kierownik Biura ARiMR wydał decyzję przed rozpatrzeniem zastrzeżeń do protokołu i tym samym ograniczył możliwość skutecznego rozpatrzenia zastrzeżeń do raportu i uwzględnienia ich przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Wyjaśnił, że zastrzeżenia co do ustaleń zawartych w raporcie z kontroli zostały poddane analizie a raport został zmieniony. Zatem rozstrzygnięcie organu I instancji uznać należy za przedwczesne.

Rozpoznając ponownie sprawę Kierownik Biura ARiMR decyzją z [...] lipca 2013r. przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 2.221,50 zł.

Dyrektor Oddziału ARiMR, w wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z [...] września 2013r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura ARiMR z [...] lipca 2013r.

W uzasadnieniu wskazał, że z ustaleń wynika, iż działki rolne: A o powierzchni 4,08 ha, D - 0,97 ha oraz G - 3,04 ha nie spełniają warunków definicji trwałego użytku zielonego, o którym mowa w art. 2 ust 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (EWG) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. WE nr L 141 z 30.04.2004 r., dalej rozporządzenie nr 796/2004). W związku z powyższym w/w działki rolne o łącznej powierzchni 8,09 ha zostały wykluczone z płatności zarówno z pakietu nr 2 (wariant 2.3) jak i z pakietu 3 (wariant 3.1). Organ wyjaśnił, że działki rolne A, D, G były w momencie rozpoczęcia 5 letniego okresu zobowiązania rolnośrodowiskowego tj. w dniu 1 marca 2008r. włączone do płodozmianu, o którym mowa w definicji trwałego użytku zielonego. Organ przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych i wskazał, że powyższy przepis nieprzypadkowo akcentuje obowiązek "zachowania" trwałych użytków zielonych, co oznacza, że chodzi o grunty, które już przez okres pięciu lat lub dłużej, nie były włączane do płodozmianu w gospodarstwie, a więc o grunty, które przeznaczone były pod uprawę traw lub innych upraw zielonych naturalnych, co najmniej przez pięć kolejnych lat, po ich przekształceniu.

Ponadto organ wyjaśnił, że skarżący w zastrzeżeniach do raportu z czynności kontrolnych wskazał, że zwierzęta przez cały rok przebywają na pastwiskach i kwaterze zimowej. Dodatkowo strona wyjaśniła, że daniele wypróżniają się wprost na powierzchnię, na której przebywają. 6 działek rolnych tworzy 3 kompleksy, każdemu z kompleksów przypisano odpowiednią ilość zwierząt, jednak każdego dnia na tej samej działce obsada może zmieniać się kilkakrotnie, faktyczne policzenie ich jest niemożliwe, zwierzęta same sobie wybierają pastwisko, z którego w danej chwili korzystają.

Organ odnosząc się sposobu hodowli danieli wskazał, że powyższe informacje zostały uwzględnione podczas ponownej weryfikacji raportu z czynności kontrolnych. Dyrektor Oddziału ARiMR wskazał powołując się na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 33, poz. 262 ze zm., dalej: rozporządzenie z 26 lutego 2009r.), że skarżący wypasając na pastwiskach daniele przez cały rok naruszył przepisy wskazujące daty w których taki wypas jest dopuszczalny, co uzasadniało zastosowanie kodów nieprawidłowości E4 i L13 oraz przekroczył limit obsady zwierząt i obciążenia pastwiska co uzasadniało zastosowanie kodu L14. Dlatego też zasadnie wykluczono z przyznanej płatności grunty o powierzchni 8,09 ha poprzez zmniejszenie w stosunku do tych gruntów 100 % przysługującej płatności.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżący w odwołaniu podał, iż nie jest prawdą, że daniele pasą się na pastwiskach przez cały czas. Zwierzęta w okresie jesienno - zimowym przebywają w swojej kwaterze zimowej na działce nr [...]w kompleksie B i C, w tym okresie "odpoczywa" kwatera letnia. Poza pastwiskami daniele przebywają również w lesie, który nie jest zgłoszony do dopłat, lecz wchodzi w skład kompleksów. Mając powyższe wyjaśnienia na uwadze organ uznał je za niewiarygodne, gdyż składane były w zależności od postanowień wykonawcy kontroli i organu I instancji. Kwestionowane kody pokontrolne zostały nałożone zgodnie z informacjami przekazanymi przez samego pełnomocnika strony.

W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz skierowanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

1. Obrazę prawa procesowego – administracyjnego, w szczególności:

art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267, dalej: k.p.a.) w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. nr 64, poz. 427 ze zm., dalej: "ustawa o wspieraniu") przez wydanie zaskarżonej decyzji wbrew wyraźnym i prawidłowo interpretowanym przepisom obowiązującego prawa wspólnotowego,

b) art. 107 § 3 k.p.a. przez zamieszczenie rażąco ogólnikowego i lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zwłaszcza w zakresie wyjaśnienia jej podstawy prawnej faktycznej i zastosowania kodów sankcjonujących w protokole pokontrolnym,

c) art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu przez rażąco pobieżną i arbitralną analizę zgromadzonego materiału dowodowego oraz działanie wbrew nadrzędnej zasadzie praworządności,

2. obrazę przepisów prawa wspólnotowego - w szczególności art. 2 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 796/2004 przez niezasadne przyjęcie, iż dyspozycja tego przepisu wymaga, by grunty zakwalifikowane jako "trwałe użytki zielone" były wyłączone z produkcji rolnej przez okres 5 lat lub więcej już w momencie składnia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej,

3. dowolne, błędne i bezpodstawne zastosowanie kodów sankcjonujących za organem I instancji, skutkujące znacznym obniżeniem dopłaty przyznanej skarżącemu, błędne i dowolne przyjęcie, iż wypas danieli w gospodarstwie skarżącego prowadzony jest przez cały rok.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału ARiMR podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi, jako niezasadnej.

Pismami procesowym z 18 listopada 2013r., 28 lutego 2014r. i 10 marca 2014r. skarżący poparł dotychczasowe argumenty oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Dodatkowo w piśmie procesowym z 18 listopada 2013r. zauważył, że skoro program trwa już od 2008r. to z uwagi na to można przyjąć, że działki wyłączone spod dopłat ze względu na niespełnianie przesłanek z art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004 muszą być teraz zakwalifikowane do dopłat, nawet przyjmując, jego zdaniem błędne, rozumienie przepisu prezentowane przez organ. Ponadto w piśmie procesowym z 28 lutego 2014r. wniósł o dopuszczenie dowodu z załączonych odpisów protokołów z kontroli na gruncie, na okoliczność nieprawidłowości w przeprowadzeniu tej czynności w gospodarstwie skarżącego. Wskazał, że po wizycie w siedzibie WSA w Warszawie zauważył, iż w aktach sprawy nie znajdują się wszystkie egzemplarze i wersje tego dokumentu, który ewoluował na przestrzeni postępowania administracyjnego. Podkreślił również, że tyle wersji protokołu z kontroli czyni ten dokument zupełnie nieczytelnym i niewiarygodnym. Gdyby rzeczywiście w gospodarstwie syna występowały wszystkie nieprawidłowości opisane w protokołach winny one zostać wpisane od razu na miejscu w gospodarstwie — nie później w biurze ARiMR. Zdaniem skarżącego protokół jest zupełnie niemiarodajny i czynność ta powinna zostać powtórzona i przeprowadzona rzetelnie na gruncie w jego gospodarstwie. Co więcej protokół zawiera nieopisane przeróbki i skreślenia i były "uzgadniane" pomiędzy organem I i II instancji (co należy skreślić i jaką wstawić datę). Takie działanie nie ma nic wspólnego z ideą kontroli w gospodarstwie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że częściowo zasługuje ona na uwzględnienie, na skutek naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie rozważań wskazać należy, iż spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia dwóch kwestii. Pierwsza dotyczy definicji trwałego użytku zielonego i wykluczenia z pomocy działek rolnych nr A,D,G (działki ewidencyjne nr [...] i nr [...]) o łącznej powierzchni 8,09 ha, natomiast druga dotyczy zastosowania kodów sankcjonujących (związanych z całorocznym wypasem danieli) w szczególności w stosunku do działek rolnych nr B, C i E (kod zastosowano także do działek A, D i G).

Przechodząc do analizy sprawy i zarzutów skarżącego w zakresie pierwszego problemu tj. definicji trwałych użytków zielonych, Sąd zwraca uwagę, że problem ten nie jest problemem nowym i był już wielokrotnie rozstrzygany przez sądy administracyjne (por. m.in. wyroki: NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 133/12, NSA z 13 listopada 2013., sygn. akt II GSK 1133/11, NSA z 3 września 2013 r. sygn. akt II GSK 667/12, NSA z 21 listopada 2013r., sygn. akt II GSK 1166/12 i szereg innych dostępnych na stronie internetowej bazy orzeczeń NSA http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Trzeba również podkreślić, że spór dotyczący wykładni trwałych użytków zielonych – dla potrzeb płatności rolnośrodowiskowych, o które w latach poprzednich wnioskował skarżący, został już rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny powołanymi wyżej wyrokami z 3 września 2013 r., sygn. akt II GK 667/12 (dotyczy płatności za 2009r.) i 21 listopada 2013r. sygn. akt II GSK 1166/11 (dotyczy płatności za 2010r.). Wyrażoną w tych wyrokach ocenę Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.

Na wstępie należy wskazać, że płatność rolnośrodowiskową przewiduje rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) - (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm., dalej rozporządzenie nr 1698/2005) stanowiąc w art. 36, że wsparcie dotyczy m.in. środków ukierunkowanych na zrównoważone użytkowanie gruntów rolnych poprzez płatności rolnośrodowiskowe. W myśl art. 39 ust. 1 powołanego rozporządzenia nr 1698/2005 Państwa Członkowskie udostępnią wsparcie rolnośrodowiskowe na obszarze całego swojego terytorium zgodnie ze swoimi szczególnymi potrzebami. W ust. 3 wskazano zaś, że zobowiązania podejmowane są z reguły na okres od pięciu do siedmiu lat.

W krajowym systemie prawnym - zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 14 ustawy o wspieraniu - program rolnośrodowiskowy mieści się w ramach programu wspierania rozwoju obszarów wiejskich. Art. 10 ust. 1 tej ustawy określa zaś, że pomoc jest przyznawana: 1) na wniosek osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej; 2) jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1 (w tym w przepisach rozporządzenie nr 1698/2005), oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu.

Art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu zawiera delegację dla Ministra właściwego do spraw rozwoju wsi do określenia, w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty lub zwracania pomocy w ramach poszczególnych działań objętych programem, a także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań /.../.

Wydane na tej podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w § 2 ust. 1 pkt 3 stanowi, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi /.../ jeżeli – m.in. – realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005, zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów /.../ na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej.

Odnośnie zobowiązania rolnośrodowiskowego powołany akt wykonawczy stanowi w § 4 ust. 2 pkt 1, że rolnik realizujący to zobowiązanie zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 1), zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody.

W tym miejscu należy podkreślić, że w myśl art. 86 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L, nr 316, s. 65) rozporządzenie nr 796/2004 traci moc z dniem 1 stycznia 2010 r. Jednakże rozporządzenie to stosuje się nadal w odniesieniu do wniosków o przyznanie pomocy dotyczących lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2010 r. Natomiast ust. 2 art. 86 powyższego rozporządzenia stanowi, iż odesłania do rozporządzenia (WE) nr 796/2004 traktuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia i odczytuje zgodnie z tabelą korelacji zawartą w załączniku II. Zgodnie z tabelą korelacji art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004 winien być odczytywany jako art. 2 lit. c rozporządzenia 73/2009.

Art. 2 lit. c rozporządzenia nr 1120/2009 (do którego odsyła rozporządzenie z 26 lutego 2009r.) stanowi, że "trwałe użytki zielone" oznaczają grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92, obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005; a w tym celu "trawy lub inne pasze z roślin zielonych" oznaczają wszelkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych użytkach zielonych lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania użytków zielonych lub łąk w państwie członkowskim (wykorzystywanych bądź nie do wypasania zwierząt). Państwa członkowskie mogą uwzględnić rośliny uprawne wyszczególnione w załączniku I.

Przytoczona definicja w swej treści jest jednoznaczna. Trwałym użytkiem zielonym w rozumieniu tego przepisu jest zatem nie każdy użytek zielony, tzn. nie każdy grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), ale tylko i wyłącznie taki, który nie został włączony do płodozmianu w gospodarstwie przez pięć lat lub dłużej. Uznać należy więc, że użytek zielony ma charakter użytku zielonego "trwałego" jedynie wtedy, gdy przez określony przepisem czas (co najmniej pięciu lat) jest wyłączony z płodozmianu.

Mając na względzie przesłanki przyznania płatności rolnośrodowiskowych – określone przepisami § 2 ust. 1 pkt 3 i § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 26 lutego 2009r. – właśnie tak rozumianego trwałego użytku zielonego dotyczy 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Z treści tych uregulowań wywieść trzeba bowiem – wbrew stanowisku skargi – że użytki zielone zgłoszone do płatności muszą być trwałymi użytkami zielonymi, w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia 1120/2009, w dacie deklarowania podjęcia się zobowiązania rolnośrodowiskowego, czyli w dacie składnia wniosku o płatności rolnośrodowiskowe.

Podkreślić także należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 133/12 wyraził pogląd, który tutejszy Sąd aprobuje, że "dla potrzeb płatności rolnośrodowiskowej, nie każdy grunt zajęty pod uprawy zielone stanowi trwały użytek zielony, lecz jedynie taki, który spełnia wszystkie warunki określone w przytoczonej wyżej definicji tj. oprócz tego, że jest zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielonych naturalnych dodatkowo przez okres pięciu lat lub dłużej, nie był włączony do płodozmianu w gospodarstwie, a więc grunty te służyły do upraw traw lub innych upraw zielonych naturalnych, co najmniej przez pięć kolejnych lat, po ich przekształceniu."

Zdaniem Sądu ustawodawca krajowy nieprzypadkowo w § 4 ust. 2 rozporządzenia z 26 lutego 2009r. wskazał na obowiązek "zachowania" trwałych użytków zielonych – co potwierdza tezę, że chodzi o grunty, które już przez okres pięciu lat lub dłużej nie były włączane do płodozmianu.

Odnosząc się natomiast do zarzutu po raz pierwszy podniesionego w piśmie procesowym z [...] listopada 2013r. i wskazującego, że obecnie wykluczone grunty spełniają już definicję "trwałego użytku zielonego" to jest on niezasadny. Trzeba bowiem wskazać, że w myśl § 5 ust. 1 rozporządzenia z 26 lutego 2009r. zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji. Przepis ten wskazuje również wyjątki od tej zasady, które jednak nie dotyczą sytuacji skarżącego i realizowanych przez niego pakietów.

Mając powyższe na względzie bezzasadne są zarzuty naruszenia przepisu art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 796/2004 (art. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1120/2009r.). Ponadto bezzasadne są twierdzenia skarżącego wskazujące na konieczność stosowania definicji trwałych użytków zielonych w wersji z termin "ziemia przeznaczona". Użyty termin wskazuje na pierwotną definicję trwałego użytku zielonego (w którym użyto słów "ziemia przeznaczona"), zamieszczoną w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 796/2004 opublikowanym w Dzienniku Urzędowym UE w dniu 30 kwietnia 2004r. Jednakże definicja ta została zmieniona rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 239/2005 z dnia 11 lutego 2005r. zmieniającym i sprostowującym rozporządzenie (WE) nr 796/2004 ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania (...) (Dz.Urz. UE L z 2005r., Nr 42, s. 3), a więc na długi czas przed złożeniem pierwszego wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej. Co więcej w powołanym i omówionym w zaskarżonej decyzji wyroku NSA z 24 kwietnia 2013r., sygn. akt II GSK 133/12 Sąd szczegółowo przeanalizował definicję "trwałych użytków zielonych" począwszy od 2003r. i w wyniku tej analizy ustalił treść normy prawnej zbieżną z prezentowaną zarówno przez organ jak i Sąd.

Przechodząc natomiast do kwestii związanych z zastosowaniem kodów sankcjonujących związanych z całorocznym wypasem danieli przez skarżącego na działkach rolnych nr A, B, C, D, E, i G należy zauważyć, że podnoszone zarzuty są uzasadnione. Trzeba bowiem wyjaśnić, że jak wynika z akt administracyjnych w dniu 20 listopada 2012r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono kontrolę na miejscu. Z tej kontroli sporządzono protokół oraz dokumentację fotograficzną. Z pierwotnego protokołu kontrolnego nie wynikały jakiekolwiek nieprawidłowości w zakresie wypasu zwierząt na pastwiskach.

Dopiero na skutek złożonego zastrzeżenia do protokołu, a konkretnie jednego zdania z zastrzeżeń z [...] lutego 2013r. cyt. "Zwierzęta przez cały rok przebywają na pastwiskach i kwaterze zimowe", kontrolujący zmienili protokół pokontrolny i uznali, że z racji całorocznego wypasu danieli na pastwiskach uzasadnione jest zastosowanie kodów nieprawidłowości dla wariantu 3.1.1. Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach: L13 – niewypasanie lub wypasanie w nieodpowiednim terminie, L14 – producent rolny przekroczył limit obsady zwierząt i obciążenia pastwiska (dotyczy użytkowania pastwiskowego lub kośno-pastwiskowego) oraz dla wariantu 2.3 – Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) kodu E4 – brak koszenia lub wypasu, lub koszenie lub wypas w niewłaściwym terminie.

Zdaniem skarżącego natomiast powyższe zdanie zostało opatrznie zrozumiane przez kontrolujących, gdyż wypas danieli trwa tylko w sezonie pastwiskowym, a poza tym sezonem daniele przebywają w kwaterze zimowej i pastwiska w tym czasie odpoczywają. W tym miejscu trzeba zauważyć, że powyższym twierdzeniom skarżącego w żaden sposób nie zaprzecza pierwotny protokół z kontroli, gdzie wskazywanych w decyzji nieprawidłowości nie stwierdzono podczas kontroli na miejscu.

Zdaniem Sądu przyjęcie w sposób bezkrytyczny przez organ ustaleń dokonanych przez kontrolujących należało uznać za nieuzasadnione i co najmniej przedwczesne. Organy ARiMR wiedząc w jaki sposób powyższe nieprawidłowości zostały wpisane do protokołu, winny w tym zakresie przeprowadzić własne dodatkowe postępowanie wyjaśniające. Sąd wyjaśnia, że po pierwsze niedopuszczalne było czynienie tak poważnych ustaleń na podstawie jednego zdania wyrwanego z kontekstu. Kontrolujący winni w tym konkretnym wypadku albo wezwać skarżącego do wyjaśnienia co miał on na myśli pisząc to zdanie w zastrzeżeniach, bądź też mogli przeprowadzić dodatkową kontrolę, która by ten fakt niewątpliwie ustaliła. Należy podkreślić, że kontrola była przeprowadzona w dniu [...] listopada 2012r. po okresie w którym wypas danieli był możliwy, tj. po sezonie pastwiskowym. Kontrolujący na miejscu nie stwierdzili żadnych nieprawidłowości w tym zakresie. Po wpływie zastrzeżeń, a więc przed sezonem pastwiskowym istniała również możliwość weryfikacji tej okoliczności na miejscu przez kontrolujących, jednakże tego nie uczyniono i bezrefleksyjnie wpisano do protokołu, że skarżący całorocznie wypasa daniele na pastwiskach. Natomiast organy ARiMR zaakceptowały takie ustalenia, nie wzywając skarżącego do wyjaśnień, nie dokonując szczegółowej oceny zastrzeżeń, a także innego materiału dowodowego w tym w szczególności sporządzonych zdjęć. Kierownik Biura ARiMR nie wezwał także samych kontrolujących do złożenia wyjaśnień, czy podczas ich kontroli na miejscu widać było ślady bytności i wypasu danieli po sezonie pastwiskowym. Z uzasadnienia decyzji również nie wynika, dlaczego to jedno zdanie posłużyło do zastosowania kodów sankcjonujących, skoro samo w sobie nie jest ono tak oczywiste, gdyż skarżący wskazuje, że zwierzęta przez cały rok przebywają na pastwiskach i kwaterze zimowej. Natomiast w innej części zastrzeżeń wyjaśnia, że jego gospodarstwo rolne posiada trzy kompleksy składające się z działek rolnych A+G, B+C i D+ E. W odwołaniu skarżący wskazuje, że kwatera zimowa znajduje się w kompleksie B + C. Ze sporządzonych zdjęć wynika, że w dniu [...] listopada 2012r. w tej właśnie kwaterze znajdowało się co najmniej kilka sztuk danieli. W decyzji organ odwoławczy w żaden sposób do powyższego się nie odniósł przyjmując za kontrolującymi ich wadliwe, a co najmniej przedwczesne ustalenia.

Mając powyższe na względzie zgodzić się należy ze skarżącym, że Dyrektor Oddziału ARiMR akceptując w takim stanie faktycznym decyzję organu I instancji naruszył art. 6, art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na zakończenie Sąd także wskazuje, że zasadnie skarżący podnosi, iż sporządzone protokoły zawierają skreślenia, bez ich omówienia, nie posiadają dat dokonywanych zmian i nie przywołują ewentualnych okoliczności w których te zmiany zostały naniesione.

Rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor Oddziału ARiMR weźmie pod uwagę powyższą ocenę prawną. Przeprowadzi postępowanie dowodowe w sposób zapewniający prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w odniesieniu do wyżej wymienionej nieprawidłowości i sporządzi uzasadnienie decyzji w sposób umożliwiający ocenę prawidłowości dokonanych ustaleń.

W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja narusza powołane przepisy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.