Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 630/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2007-03-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Cisyk Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant: Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2007r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przeniesienia na inne stanowisko funkcjonariusza Służby Celnej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Dyrektor Izby Celnej w Opolu, pismem z dnia [...], nr [...], odwołał R. N. ze stanowiska Naczelnika Wydziału Kontroli Wewnętrznej i Audytu w Izbie Celnej w O. oraz wyznaczył mu stanowisko starszego kontrolera celnego, ustalił uposażenie miesięczne w 8 grupie uposażenia zasadniczego w wysokości 2.156,80 zł przy ustalonym mnożniku kwoty bazowej 1,201, dodatek za stopień służbowy w wysokości 447,15 zł przy mnożniku kwoty bazowej wynoszącym 0,249 oraz dodatek za wieloletnią służbę według obowiązujących zasad. Jako podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia powołał przepisy art. 17 ust. 14, art. 25 ust. 5, art. 50 ust. 1 i 2 oraz art. 53 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 kwietnia 2000 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego w Służbie Celnej, wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłacania dodatków do uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 36, poz. 408 ze zm.) i rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni (Dz. U. Nr 25, poz. 301 ze zm.).

W piśmie z dnia 22 maja 2006 r. R. N. wniósł do Dyrektora Izby Celnej w Opolu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy odnośnie ustalenia stanowiska służbowego oraz kwoty uposażenia zasadniczego i określenie adekwatnego stanowiska uwzględniającego jego wykształcenie, kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz posiadany stopień, a nadto o przywrócenie dotychczasowego uposażenia zasadniczego. Podniósł, że obniżenie stanowiska nastąpiło z dnia na dzień, bez uzasadnienia prawnego i faktycznego wymaganego dla decyzji administracyjnej. Zarzucił, że stopień służbowy, jaki posiada, przekracza dopuszczalny stopień na wyznaczonym stanowisku starszego kontrolera celnego, a wskazane w podstawie prawnej przepisy nie odnoszą się do wysokości uposażenia i nie dają podstawy obniżenia uposażenia zasadniczego. Wywodził też, że przepisy zawarte w rozdziale 5 ustawy o Służbie Celnej, dotyczące zmian pełnienia służby, nakazują utrzymanie uposażenia funkcjonariuszy celnych na poziomie nie niższym niż przed zmianą.

W odpowiedzi Dyrektor Izby Celnej w Opolu, w piśmie z dnia [...], nr [...], podtrzymał swe stanowisko. Przytaczając treść art. 81 ustawy o Służbie Celnej wskazał, że tylko wymienione w tym przepisie decyzje, dotyczące zwolnienia ze służby, przeniesienia albo zlecenia wykonywania innych obowiązków służbowych, przeniesienia na inne stanowisko bądź zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych podlegają przepisom prawa administracyjnego. Nie podlega im natomiast wyznaczenie nowego stanowiska po odwołaniu ze stanowiska kierowniczego w oparciu o przepis art. 25 ust. 5 tej ustawy, czego konsekwencją było określenie wysokości wynagrodzenia odpowiadającego temu stanowisku, a zwłaszcza określenia mnożnika kwoty bazowej, którego wysokość jest sprzężona z konkretnym stanowiskiem i wyrażona jest w odpowiednim przedziale. Podniósł przy tym, że wysokość tego mnożnika jest identyczna jak w przypadku stanowiska, jakie R. N. zajmował przed powołaniem na stanowisko kierownicze, a który to mnożnik był utrzymywany również w okresie 3 miesięcy po powołaniu. W odniesieniu do dodatku za stopień służbowy wskazał, iż odwołanie ze stanowiska nie ma wpływu na posiadany stopień, stąd wyznaczając nowe stanowisko pozostawiono stopień służbowy bez zmian. W konkluzji stwierdził, że w tych okolicznościach przeniesienie do służby w Urzędzie Celnym w Opolu nastąpiło z nowym uposażeniem, stąd w pełni została zrealizowana zasada z art. 18 ust. 5 ustawy Służbie Celnej.

R. N. wniósł do Sądu Rejonowego w Opolu przeciwko Izbie Celnej w Opolu pozew o uznanie za bezskuteczne obniżenie stanowiska służbowego i uposażenia zasadniczego. Pozew ten został odrzucony przez Sąd postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że stosunek służbowy funkcjonariuszy celnych nie jest stosunkiem pracy ale stosunkiem administracyjno-prawnym, a prawo do drogi sądowej w sprawie o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariusza nie wynika z art. 82 w zw. z art. 81 ustawy o Służbie Celnej. Sąd uznał, ze złożone przez Dyrektora Izby Celnej oświadczenie o odwołaniu i wyznaczeniu na nowe stanowisko było oświadczeniem woli, które w zamierzeniu miało przynieść taki sam skutek jak decyzja o przeniesieniu służbowym na niższe stanowisko. Stanowiło zatem, w ocenie Sądu, etap postępowania administracyjnego zmierzającego do zmiany warunków służby. Obniżenie uposażenia jest bezpośrednio związane z uznaniem za bezskuteczne czynności przeniesienia służbowego i powinno być rozpoznawane łącznie z tą sprawą, kwalifikowaną jako sprawa administracyjna, od której przysługuje skarga do sądu administracyjnego przy zastosowaniu art. 81 ustawy o Służbie Celnej, co wykluczało zastosowanie art. 82 tej ustawy i wyłączało drogę sądową przed sądem powszechnym.

Po otrzymaniu powyższego postanowienia, R. N. wniósł na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia [...], nr [...], zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, a to art. 18 ust. 1 i 5, art. 81 ust. 1 i 2 w zw. z art. 25 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni, art. 51 ust. 10 w zw. z art. 49 ust. 1 pkt 10 ustawy o finansach publicznych oraz art. 6, 7 i 77, 8, 9 i 107 K.p.a., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, wstrzymanie jej wykonania, obciążenie organu kosztami oraz przeprowadzenie dowodu z akt osobowych oraz regulaminu organizacyjnego Izby Celnej w Opolu na okoliczność możliwości zatrudnienia skarżącego na stanowisku równorzędnym z pełnionym przed odwołaniem i zmianą warunków pełnienia służby. W uzasadnieniu skarżący wskazał na trwałość zatrudnienia osób zajmujących wyższe stanowiska kierownicze, dla których ustanowiono szczególny tryb zmiany warunków pracy w razie odwołania ze stanowiska. Wywiódł, że wprawdzie w przepisie art. 81 ustawy o Służbie Celnej brak jest wyraźnego odniesienia do pojęcia "odwołanie", jednak przyjęcie, że w tych sprawach przepis ten nie miałby zastosowania, skutkowałoby pozbawieniem funkcjonariusza prawa do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu odwołującego, co bezzasadnie i z naruszeniem art. 32 Konstytucji różnicowałoby pozycję prawną funkcjonariuszy celnych w zależności od zajmowanego stanowiska. Wskazując na konieczność zastosowania wykładni logicznej i systemowej wskazał, że odwołanie ze stanowiska niesie za sobą konieczność wyznaczenia nowego stanowiska wraz z przysługującym na nim uposażeniem i skutkuje tak samo jak decyzja o przeniesieniu służbowym. Podniósł też, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia zawierają braki w zakresie wymagań stawianych decyzjom administracyjnym, a nadto organ nie odniósł się do podniesionych w odwołaniu zarzutów. Zakwestionował stwierdzenie organu o zachowaniu zasady wynikającej z art. 18 ust. 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej, podając, że w skarżonej decyzji brak jest wskazania przyczyny zmiany warunków służby, a nadto nie zostało zachowane wynagrodzenie na poziomie poprzedzającym tę zmianę, gdyż nowe wynagrodzenie zasadnicze jest znacząco niższe od otrzymywanego przed odwołaniem. Poza tym zarzucił, że wyznaczenie na niższe stanowisko z posiadanym stopniem służbowym przeczy założeniu § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 marca 2000 r., dotyczącego ograniczenia nadmiernego obniżania stanowisk funkcjonariuszom celnym posiadającym wysokie kwalifikacje i wywiódł, że na podstawie tabeli nr II, stanowiącej załącznik do rozporządzenia powinien pełnić służbę co najmniej na stanowisku inspektora celnego lub wyższym. Wskazał także, że zgodnie z obowiązującym regulaminem Izby Celnej w Opolu istnieje możliwość powierzenia mu funkcji na stanowisku równorzędnym z pełnionym przed odwołaniem. Zarzucił poza tym niewywiązanie się przez organ z obowiązku zasięgnięcia opinii Głównego Inspektora Audytu Wewnętrznego, wymaganego przy zmianie warunków pracy audytora w izbach celnych, podając, iż na stanowisku, z którego został odwołany, wykonywał też czynności kontrolne i audytowe, co wynika z karty zakresu obowiązków i uprawnień.

Wraz ze skargą R. N. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Opolu wniósł o jej oddalenie, wskazując w obszernym i wyczerpującym uzasadnieniu, że przedmiotem skargi jest pismo dotyczące odwołania ze stanowiska, która to czynność w świetle art. 81 ustawy o Służbie Celnej nie należy do materii decyzyjnej. Organ wywodził, że odwołanie, a wcześniej powołanie na stanowisko kierownicze w jednostkach organizacyjnych służby celnej, zostało w ustawie o Służbie Celnej odrębnie uregulowane w art. 17 ust. 13-14 i wiąże się ze szczególną sytuacją, tj. podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych. Wskazując, że jakkolwiek przepis art. 25 ust. 5 tej ustawy nie precyzuje zasad, jakimi należy kierować się przy wyznaczaniu na stanowisko, to uzasadnione jest przyjęcie, iż stanowisko to nie powinno być niższe od zajmowanego przed powołaniem. Podkreślił, iż z powołaniem jest związane zazwyczaj podniesienie uposażenia, co stanowi konsekwencję zwiększonej odpowiedzialności osoby na stanowisku kierowniczym, a w następstwie odwołania obowiązki te nie są już wykonywane, stąd brak jest podstaw do otrzymywania wyższego uposażenia. Konsekwencją wyznaczenia nowego stanowiska będzie określenie uposażenia, które nie powinno być niższe od uzyskiwanego przed powołaniem. W dalszym ciągu organ stwierdził, że brak jest podstaw prawnych aby czynności odwołania oraz wyznaczenia nowego stanowiska traktować jako przeniesienie służbowe, gdyż tę instytucję ustawodawca uregulował odrębnie w rozdziale 5 ustawy o Służbie Celnej, ustanawiając w art. 81 ust. 1 tej ustawy drogę decyzji administracyjnej, co wynika z wykładni logicznej i taka właśnie wykładnia, a nie logiczna albo systemowa, powinna być stosowana. Poza tym organ wskazał, iż pełniący funkcje kierownicze musi liczyć się z odwołaniem, a więc z powrotem do stanowiska poprzedniego, co konkretyzuje się wyznaczeniem stanowiska. Czynności te pozostają w oderwaniu od przeniesienia. Podniósł też, że sprawność zarządzania kadrą przeczy logice wymogu podjęcia aktu administracyjnego dla czynności odwołania, która ma charakter stricte techniczny. Poza tym zachowana zostaje zasada trwałości stosunku służby, gdyż odwoływany funkcjonariusz nadal pozostaje w stosunku służbowym, tylko na innym stanowisku. Odnośnie wysokości uposażenia organ stwierdził, że w wyniku odwołania funkcjonariusz przestaje zarządzać zespołem ludzkim, diametralnie zmniejsza się jego zakres odpowiedzialności i okoliczności te nie mogą pozostawać bez wpływu na uposażenie, które musi ulec obniżeniu do poziomu wynikającego z wyznaczonego stanowiska. W dalszej części uzasadnienia organ argumentował, iż uznanie się przez sąd powszechny za niewłaściwy stoi na przeszkodzie żądania odrzucenia skargi, co uzasadnia wniosek o jej oddalenie. Ponadto podkreślił, iż skarżący wskazując na naruszenie art. 18 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, pomija zdarzenie prawne, jakim była decyzja Dyrektora Izby Celnej w Opolu z dnia 11 maja 2006 r., na mocy której skarżący został przeniesiony do Urzędu Celnego w Opolu. Przeniesienie to nie spowodowało obniżenia uposażenia, obniżenie bowiem nastąpiło wcześniej, jako konsekwencja odwołania ze stanowiska kierowniczego. W nowym miejscu pełnienia służby, tj. Urzędzie Celnym w Opolu, skarżący uzyskiwał uposażenie nie niższe od dotychczasowego. Tym samym zarzut naruszenia art. 18 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej nie jest uprawniony. Ponadto organ wywodził niezasadność zarzutu naruszenia przepisu § 2 rozporządzenia z 30 marca 2000 r., argumentując, że skorelowanie stopnia służbowego ze stanowiskiem ma znaczenie wyłącznie w przypadku osiągania wyższych szczebli kariery zawodowej, a zasada ta nie działa w kierunku odwrotnym. Wskazana zależność jest konsekwencją dopuszczenia przez prawodawcę "obniżania stanowiska" bez możliwości obniżenia stopnia służbowego. Takie rozwiązanie, zdaniem organu, jest korzystne dla funkcjonariusza celnego, gdyż pozostawienie dotychczasowego stopnia służbowego, który został nadany w korelacji do zajmowanego stanowiska, w tym wypadku kierowniczego, ma wymierne znaczenie finansowe, za stopień funkcjonariusz otrzymuje bowiem dodatek, który pozostaje na dotychczasowym poziomie mimo "obniżenia" stanowiska służbowego. Odnośnie zarzutu naruszenia przepisów ustawy o finansach publicznych, organ stwierdził, iż nie są one zasadne, gdyż skarżący w Izbie Celnej w Opolu nie pełnił służby na stanowisku audytora wewnętrznego. Wskazał, że okoliczność posiadania w tym zakresie uprawnień nie przesądza o wykonywaniu czynności audytora, gdyż czynności audytorskie w kierowanej przez skarżącego komórce wykonywał podległy mu funkcjonariusz, który złożył stosowny egzamin i dla którego w karcie zakresu uprawnień i obowiązków wprost przewidziano wykonywanie zadań audytowych , do których legitymowany jest wyłącznie audytor wewnętrzny. Organ podkreślił, że skarżący pełniąc służbę na zajmowanym stanowisku Naczelnika Wydziału Kontroli Wewnętrznej i Audytu, przeprowadzając czynności kontrolne brał udział w działalności operacyjnej jednostki. Tym samym istniała przeszkoda w wykonywaniu zadań audytowych. Poza tym organ wskazał, że określenie skarżącemu praw i obowiązków w związku z zajmowanym stanowiskiem Naczelnika Wydziału Kontroli Wewnętrznej i Audytu nastąpiło w dniu 24 marca 2005 r., tj. w dacie, w której skarżący nie posiadał jeszcze uprawnień audytora wewnętrznego, a uzyskał je później, tj. w listopadzie 2005 r. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów procedury administracyjnej organ stwierdził, że niedecyzyjny charakter odwołania skarżącego ze stanowiska bezzasadnym czyni zarzut naruszenia powołanych w skardze przepisów K.p.a.

Na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Celnej w Opolu były przepisy art. 17 ust. 14, art. 25 ust. 5, art. 50 ust. 1 i 2 oraz art. 53 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641 ze zm.). W myśl art. 25 ust. 5 tej ustawy, odwołanie osób powołanych na wyższe stanowiska kierownicze w jednostkach służby celnej, jeśli były powołane spośród funkcjonariuszy celnych, nie powoduje ich zwolnienia ze służby, a wyznaczenie stanowisk, na których będą pełnić służbę po odwołaniu, należy do kompetencji kierownika urzędu, w którym poprzednio pełnili służbę. Z kolei stosownie do art. 81 ust. 3 ustawy o Służbie Celnej, sąd administracyjny jest właściwy do rozpatrywania skarg na decyzje rozstrzygające w sprawach ze stosunku służbowego, których katalog został określony w art. 81 ust. 1 tej ustawy. Należą do nich decyzje: o zwolnieniu ze służby funkcjonariusza celnego, przeniesieniu albo zleceniu mu wykonywania innych obowiązków służbowych, przeniesienia na niższe stanowisko bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych. Natomiast na zasadzie art. 82 ustawy o Służbie Celnej, spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych w sprawach niewymienionych w art. 81 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.

Powyższe uregulowanie zakreśla wyraźnie linię rozgraniczającą właściwość sądów powszechnych i sądów administracyjnych w sprawach ze stosunku służbowego funkcjonariuszy służby celnej, wprowadzając zasadę, że sąd pracy rozpatruje wszelkie spory, poza tymi, które dotyczą decyzji wydanych w sprawach wyraźnie przekazanych sądowi administracyjnemu, wymienionych w art. 81 ust. ustawy o Służbie Celnej. Podkreślić przy tym należy, że ustawa ta wyraźnie określa, że w tych sprawach, które należą do właściwości sądu administracyjnego, wydaje się decyzje. Analiza zapisów ustawy o Służbie Celnej prowadzi do wniosku, że uregulowania zakresu przekazanego do kompetencji sądu administracyjnego zawierają się w szczególności w następujących przepisach tej ustawy: art. 25 ust. 1 i 2 oraz art. 26 - odnośnie zwolnienia ze służby, art. 18 i art. 21 – co do przeniesienia albo zlecenia wykonywania innych obowiązków, art. art. 21, 22 i 22a - dotyczące przeniesienia na inne stanowisko oraz w art. 23 –w zakresie zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych.

W przedmiotowej sprawie skarga dotyczy odwołania skarżącego ze stanowiska i wyznaczenia na inne w trybie art. 25 ust 5 powołanej ustawy i w świetle tego, co zostało powiedziane dotychczas, stwierdzić trzeba, iż sprawa ta nie należy do kategorii spraw wymienionych w art. 81 st. 1 ustawy o Służbie Celnej, w którym bezspornie nie ma mowy o odwołaniu ze stanowiska i wyznaczeniu innego stanowiska funkcjonariuszowi zajmującego stanowisko kierownicze. Analogiczny pogląd wyrażany był już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA 4-5/02, oraz z dnia 11 marca 1993 r., sygn. akt 499/93, niepubl.). Wprawdzie uregulowanie dotyczące odwołania ze stanowiska i wyznaczenia innego stanowiska zawarte zostało w przepisie art. 25 ustawy o Służbie Celnej, określającym przypadki obligatoryjnego zwolnienia ze służby, jednak uregulowaniu temu nie można odmówić odrębności i samodzielności, gdyż przepis art. 25 ust. 5 wyraźnie stanowi, że odwołanie ze stanowiska nie powoduje zwolnienia ze służby, a ponadto, poprzez użyte pojęcie ustawodawca wyraźnie odróżnił oświadczenie woli polegające na wyznaczeniu innego stanowiska od oświadczenia woli w przedmiocie przeniesienia, które powinno być wyrażone w formie decyzji. Istotnym jest również, że instytucja odwołania i wyznaczenia innego stanowiska dotyczy kręgu osób zajmujących kierownicze stanowiska w służbie celnej. Odwołanie ze stanowiska i wyznaczenie innego stanowiska jest zatem odrębnie uregulowanym etapem, który - w ocenie Sądu - nie może być utożsamiany z przeniesieniem na inne stanowisko i z tego względu nie jest objęty sferą decyzyjną, co oznacza, że do podejmowanych w tym trybie czynności nie mają zastosowania przepisy procedury administracyjnej dotyczące decyzji. Gdyby ustawodawca również ten etap chciał poddać kognicji sądu administracyjnego, wyraźnie wskazałby to w art. 81 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, wymieniając tam – obok przeniesienia na inne stanowisko - również odwołanie ze stanowiska, tak jak uczynił to np. w przepisie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). Poza tym, z uwagi na omówione już wyżej uregulowanie art. 82 w związku z art. 81 ustawy o Służbie Celnej, wprowadzające zasadę właściwości sądu pracy w sprawach ze stosunku służbowego funkcjonariuszy celnych, nie można również przyjąć, że kognicji sądu administracyjnego, a nie sądu pracy, mogłoby podlegać zawarte w rozstrzygnięciu o odwołaniu i wyznaczeniu innego stanowiska ustalenie wysokości uposażenia na wyznaczonym stanowisku.

W tych warunkach wniesiona przez R. N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarga powinna podlegać odrzuceniu w trybie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej P.p.s.a., jako niedopuszczalna z powodu braku właściwości tegoż sądu do jej rozpoznania. Z uwagi jednak na fakt, że skarga wniesiona została w wyniku orzeczenia sądu powszechnego, który odrzucając pozew wskazał, że objęte nim działanie Dyrektora Izby Celnej nie było działaniem w sferze stosunku cywilnoprawnego uzasadniającego właściwość sądu pracy, tut. Sąd był zobligowany uwzględnić przepis art. 58 § 4 P.p.s.a., stanowiący, że jeżeli w sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, to sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu braku właściwości tego sądu.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu nie mógł orzec o odrzuceniu skargi, a po przywróceniu terminu do jej wniesienia był zobowiązany rozstrzygnąć sprawę, która znalazła się w stadium rozpoznania. Zaznaczyć przy tym należy, że rozpoznający w tych warunkach sprawę sąd nie może wyjść poza granice, jakie zakreślają przepisy P.p.s.a. i naruszyć zasad proceduralnych wyznaczonych przez tę ustawę. Chodzi o to, że kontrola przestrzegania prawa stosowana przez sąd administracyjny ma charakter ograniczony, stanowi kontrolę samoistną, bezpośrednią i dokonywaną w sformalizowanym postępowaniu o charakterze procesowym. Kontrola ta jest dostosowana do materialnej istoty rozpoznawanych spraw (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska "Postępowanie sądowoadministracyjne", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 22- 25). Postępowanie przed sądem administracyjnym uwzględnia bowiem potrzeby ochrony publicznych praw podmiotowych, natomiast postępowanie przed sądem powszechnym – prywatnych praw podmiotowych, w związku z czym zakres rozpoznania sprawy przez sąd powszechny jest szerszy od zakresu rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny. W szczególności sąd administracyjny nie prowadzi szerokiego postępowania dowodowego, rozpatrując badane akty pod względem ich legalności według stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w dacie ich podjęcia i jest przy tym sądem orzekającym kasatoryjnie, a nie merytorycznie i z tego względu nie może orzec np. odszkodowania.

Rozpatrując skargę w tak zakreślonych granicach, w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że stosunek służbowy funkcjonariuszy, w tym funkcjonariuszy służby celnej, charakteryzuje się znacznym nasyceniem dyspozycyjności, przez co należy rozumieć obowiązek funkcjonariusza poddania się jednostronnym aktom przełożonego służbowego zmieniającym lub modyfikującym treść stosunku służbowego. W literaturze nie kwestionuje się, że pragmatyki służbowe przewidują możliwość dokonywania jednostronnych zmian (por. T. Kuczyński "Właściwość sądu administracyjnego w sprawach stosunków służbowych", Wrocław 2000, s. 113 i nast.). Zajmowanie stanowisk kierowniczych w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej, wiążących się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, o których mowa w art. 17 ust. 13 ustawy o Służbie Celnej, nie jest związane z żadną kadencyjnością, w związku z czym nie charakteryzuje się jakimkolwiek stopniem stabilizacji. Z tego względu osoby powołane na takie stanowiska mogą liczyć się z możliwością odwołania w każdej chwili przez właściwego przełożonego służbowego, działającego w granicach swobodnego uznania w ramach właściwego doboru kadr. W tym zakresie nie jest wymagane podanie przyczyn odwołania. Poza tym w sprawach ze stosunków służbowych funkcjonariuszy celnych, będących stosunkami administracyjno-prawnymi, nawiązywanymi z mocy art. 10 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej na podstawie mianowania, nie mają zastosowania przepisy Kodeksu pracy dotyczące okresów wypowiedzenia (art. 30 i nast. K.p.). Ustawa o Służbie Celnej wiąże z odwołaniem ze stanowiska kierowniczego obowiązek wyznaczenia stanowiska, na którym odwołany funkcjonariusz będzie pełnić służbę, jednak nie przewiduje dla osób odwoływanych z zajmowanych stanowisk kierowniczych ochrony w postaci zachowania uposażenia uzyskiwanego przed odwołaniem. Odmienne uregulowania ustawodawca zawarł w pragmatykach służbowych dotyczących innych służb mundurowych, np. w art. 6 e ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) oraz w art. 39 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.), przewidując dla funkcjonariuszy odwołanych z zajmowanych stanowisk pozostawienie ich do dyspozycji przełożonego i wprowadzając prawo do zachowania przez określony czas uposażenia przysługującego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Taka ochrona, polegająca na zachowaniu przez okres sześciu miesięcy prawa do uposażenia nie niższego od dotychczasowego, przewidziana została wprawdzie również w ustawie o Służbie Celnej, jednak wyłącznie w stosunku do funkcjonariuszy przenoszonych na niższe stanowisko w wyniku reorganizacji urzędu, o czym stanowi art. 21 tej ustawy, który w odniesieniu do skarżącego nie miał zastosowania. Na zasadzie art. 17 ust. 12 w zw. z ust. 12 tego przepisu do powoływania i odwoływania osób ze stanowisk kierowniczych w służbie celnej właściwy jest dyrektor izby celnej. W tym kontekście należy stwierdzić, że odwołanie skarżącego z zajmowanego w Izbie Celnej w Opolu stanowiska Naczelnika Wydziału Kontroli i Audytu nastąpiło przez właściwy organ. Ten sam organ, będący kierownikiem urzędu, w którym pełnił służbę skarżący, tj. Izby Celnej, był obowiązany do wyznaczenia stanowiska, na którym skarżący miał pełnić służbę po odwołaniu.

Zważywszy, że skarżący, pomimo niekwestionowanego posiadania uprawnień audytorskich poprzez złożenie z wynikiem pozytywnym stosownego egzaminu, w zakresie obowiązków na dotychczas zajmowanym stanowisku nie wykonywał czynności audytowych, a jedynie nadzorował czynności audytowe wykonywane przez innego pracownika, będącego audytorem wewnętrznym, na co wskazuje zapis pkt 1 przedłożonej do akt aktualnej w dacie odwołania karty zakresu uprawnień i obowiązków z dnia 23 marca 2006 r., należy stwierdzić, że wyłączony był wynikający z art. 51 ust. 10 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) obowiązek zasięgnięcia opinii Ministra Finansów. Przepis ten ma bowiem zastosowanie jedynie w razie zmiany warunków pracy audytora wewnętrznego, w tym również audytora zatrudnionego w izbie celnej, będącej jednostką wymienioną w art. 49 ust. 1 pkt 10 tej ustawy.

W świetle wykazanego już wcześniej braku w ustawie o Służbie Celnej przepisów dotyczących ochrony uposażenia osób odwoływanych ze stanowisk kierowniczych, należy ponadto stwierdzić, że wyznaczenie nowego stanowiska skutkuje koniecznością określenia wysokości uposażenia odpowiadającego temu stanowisku. W tym zakresie, zdaniem Sądu, nie zostały naruszone przepisy wykonawcze dotyczące stanowisk służbowych oraz wysokości uposażenia, w szczególności przepisy rozporządzeń Ministra Finansów z dnia 30 marca 2000 r. w sprawie stanowisk służbowych funkcjonariuszy celnych oraz szczegółowego trybu nadawania im stopni (Dz. U. Nr 25, poz. 301 ze zm.) oraz z dnia 21 kwietnia 2000 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego w Służbie Celnej, wysokości oraz szczegółowych zasad przyznawania i wypłacania dodatków do uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 36, poz. 408 ze zm.). Pierwsze z powołanych rozporządzeń określa stanowiska funkcjonariuszy celnych, stanowiąc w § 2 ust. 2, że na określonym stanowisku służbowym funkcjonariuszowi może być nadany stopień służbowy nie wyższy od przewidzianego dla tego stanowiska. Przepis ten dotyczy zatem maksymalnego stopnia służbowego, jaki na danym stanowisku może zostać uzyskany w drodze awansu służbowego, a nie stopnia, jaki maksymalnie powinien posiadać funkcjonariusz na nim zatrudniony. Żaden z przepisów ustawy ani przepisów wykonawczych nie stoi na przeszkodzie do zajmowania określonego stanowiska służbowego przez funkcjonariusza posiadającego wyższy stopień służbowy niż najwyższy stopień, jaki może zostać nadany na tym stanowisku. Taka sytuacja odnosi się bezpośrednio do skarżącego, posiadającego stopień służbowy starszego dyspozytora celnego, a wyznaczonego na stanowisko starszego kontrolera celnego, dla którego to stanowiska najwyższym stopniem, jaki może być na nim nadany stosownie do pkt 14 tabeli II zawartej w załączniku Nr 2 do powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 marca 200 r., jest stopień dyspozytora celnego. Skarżącemu został poza tym ustalony dodatek do uposażenia według prawidłowego mnożnika kwoty bazowej wynoszącego 0,249, określonego w poz. 9 tabeli stanowiącej załącznik Nr 2 do powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 kwietnia 2000 r. Prawidłowo też w świetle zapisu tabeli II załącznika Nr 1 do tego rozporządzenia została określona 8 grupa uposażenia zasadniczego dla stanowiska starszego kontrolera celnego oraz mnożnik kwoty bazowej wynoszący 1,201, zawierający się w przedziale określonym dla tego stanowiska, tj. 0,455-1,870.

Z przedstawionych względów skargę należało oddalić, stąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.

Ponadto dodać jeszcze należy, że wobec wyznaczenia sprawy na rozprawę, Sąd nie orzekał co do incydentalnego wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu, zgłoszonego w punkcie 2 skargi, gdyż doprowadziłoby to do przedłużenia postępowania sądowoadministracyjnego. Dążył Sąd zatem do możliwie szybkiego rozstrzygnięcia sprawy orzeczeniem kończącym postępowanie pierwszoinstancyjne w sprawie.