Wyrok NSA, sygn. akt III SA 2962/99
NSA w Warszawie (przed reformą)
Data orzeczenia: 2001-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Powołane przepisy: article: art. 21 par. 3, art. 67 par. 1
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz. 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Teza: Instytucja umorzenia zaległości podatkowych ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy nie jest sporna zasadność wymiaru podatku.

Kwota zaległości podatkowej powinna być jednak określona, jeżeli zachodzi taka potrzeba w odrębnym postępowaniu /art. 21 par. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ wymiarowym, gdyż jej wysokość może rzutować na ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia.

TEZY

Instytucja umorzenia zaległości podatkowych ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy nie jest sporna zasadność wymiaru podatku.

Kwota zaległości podatkowej powinna być jednak określona, jeżeli zachodzi taka potrzeba w odrębnym postępowaniu /art. 21 par. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ wymiarowym, gdyż jej wysokość może rzutować na ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Piotra I. na decyzję Izby Skarbowej w W. (...) w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych - uchylono zaskarżoną decyzję.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 23.02.1998 r. Piotr I. zwrócił się do Urzędu Skarbowego W.-P. o rozważenie możliwości umorzenia ciążących na nim zobowiązań z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej w Przedsiębiorstwie Usługowo-Handlowym "G." w związku z bardzo trudną sytuacją. W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że w związku z notorycznym nieregulowaniem należności przez kontrahentów zmuszony był do wnioskowania ogłoszenia upadłości firmy. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 17.07.1997 r. Sąd Rejonowy w W. Wydział Gospodarczy (...) ogłosił upadłość firmy "G.", zaś kolejnym postanowieniem z dnia 28.07.1997 r. umorzył postępowanie upadłościowe, gdyż upadła firma nie posiada żadnego majątku. Urząd Skarbowy W.-P. decyzją z dnia 3.11.1998 r., wydaną na podstawie art. 207 oraz art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej odmówił umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1993-1995.

W uzasadnieniu podkreślono uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych, zwrócono uwagę, że w sprawie nie miały miejsca zdarzenia losowe w radykalny sposób obniżające zdolności płatnicze podatnika oraz po dokonaniu analizy zeznań podatkowych PIT za lata 1994-1997 r. stwierdzono, że wysokość uzyskiwanych dochodów pozwalała na zapłatę należnych podatków. Podano także, że wnioskodawca jest prezesem Zarządu Sp. z o.o. "P." i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.200 zł, a ponadto z tytułu objęcia 3/4 udziałów w kapitale zakładowym Spółki uczestniczył w podziale zysku netto Spółki w 1997 r. w kwocie ponad 27 tys. zł, zaś w lipcu i sierpniu 1998 r. uzyskał dodatkowe wynagrodzenie w kwocie 7.800 zł. Okoliczności powyższe sprawiają, iż wnioskodawca, zdaniem orzekającego organu, dysponuje środkami pozwalającymi na spłatę zadłużenia. W odwołaniu od tej decyzji w rozszerzonej formie ponowiono dotychczasową argumentację, podkreślając, iż istotnym zdarzeniem losowym, mającym bezpośredni wpływ na radykalne obniżenie zdolności płatniczych jego firmy, był fakt niewypłacalności, a następnie upadłość głównego zleceniodawcy Sp. z o.o. "S.-S.".

Ponadto zdaniem odwołującego trudności finansowe wystąpiły faktycznie w 1996 r. kiedy to dłużnicy odmówili regulowania zobowiązań, w związku z czym dochody wykazane w zeznaniu PIT za 1995 r. były jedynie dochodami na papierze. Izba Skarbowa w W. decyzją z dnia 11.03.1999 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Urzędu Skarbowego W. P. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości o podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1993-1995 w łącznej kwocie 21.233,70 zł wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji podano m.in. że odwołujący nieregularnie regulował należności podatkowe już w latach 1993 i 1994, że to na podatniku ciąży ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz że upadłość firmy "S. - S." /w 1997 r./ nie miała wpływu na regulowanie należności za rok 1995. Podano także, że Spółka "P." wykazała dochód także za 11 miesięcy 1998 r. W skardze na tę decyzję wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniesiono o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem art. 77 par. 1 Kpa oraz art. 26 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w związku z art. 121 par. 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu ponowiono dotychczasową argumentację eksponując wydanie przez Sąd Rejonowy postanowień z dnia 17 i 28.07.1997 r., wyrażono pogląd iż skarżący spełnia warunki wynikające z art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej oraz zarzucono naruszenie art. 18 i art. 47 Konstytucji RP dotyczące ochrony rodziny. Ponadto zdaniem skarżącego błędnie określono kwotę zadłużenia - podano 21.223,70 zł, a powinno być 20.909 zł oraz błędnie podano nazwę organu I instancji /Urząd Skarbowy W.-P. w P./. W odpowiedzi na skargę wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji przyznając, iż rzeczywiście niewłaściwie powołano organ podatkowy I Instancji jak również podano, że podany stan zaległości w kwocie 21.233,70 zł nie jest zgodny z rzeczywistością, gdyż z dodatkowego materiału /decyzje wymiarowe za 1993 r. z dnia 5.10.1999 r./ wynika że kwota zaległości za ten rok była wyższa od ustalonej później, natomiast kwota zaległości za 1995 r. jest niższa od przyjętej w decyzji. W celu więc usunięcia nieprawidłowości wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sąd postanowił uwzględnić wnioski stron i uchylić zaskarżoną decyzję. Należało jednak przypomnieć, że instytucja umorzenia zaległości podatkowych ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy nie jest sporna zasadność wymiaru podatku. Kwota zaległości podatkowej powinna być jednak określona, jeżeli zachodzi taka potrzeba w odrębnym postępowaniu /art. 21 par. 3 Ordynacji podatkowej/ wymiarowym, gdyż jej wysokość może rzutować na ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia. Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd miał ponadto na względzie, iż jej uzasadnienie nie w pełni odpowiada wymogom określonym w art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej, co jest bardzo istotne przy decyzjach uznaniowych, a do takich należą decyzje wydawane na podstawie art. 67 par. 1 Ordynacji podatkowej. W szczególności organ odwoławczy ponownie rozpoznający odwołanie skarżącego powinien mieć na względzie, iż aczkolwiek nie można abstrahować od przyczyn powstania zwłoki w uiszczeniu należności podatkowych, to decyzja o przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych powinna być wydana na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dacie jej wydawania przy zastosowaniu zobiektywizowanych kryteriów oceny.

Mając powyższe na względzie stosownie do art. 22 ust. 2 pkt 3 i art. 55 ust 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono, jak w sentencji.