Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt III SA/Wr 212/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2007-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: *Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: par. 1
journal: Dz.U. 1983 nr 65 poz 294
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Ryszard Pęk Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. na rzecz strony skarżącej 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego; III. orzeka, że decyzja wymieniona w punkcie I nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W.

Decyzją z dnia [...] (Nr [...]), Powiatowy Inspektor Sanitarny w M., stwierdził brak podstaw do stwierdzenia u J. H. dwóch chorób zawodowych: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym oraz uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, pozycja 7 i 15. wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). To rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] (Nr [...]). Wyrokiem z dnia [...] (sygn. akt [...]), Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił powyższą decyzję.

Sąd uznał wówczas, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia wymogów proceduralnych określonych w art. 7, 77 § 1, 80, 84 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a.

Odnośnie pierwszej choroby, Sąd w uzasadnieniu zwrócił uwagę na istniejące rozbieżności między treścią orzeczeń jednostek medycznych uprawnionych do diagnozowania chorób zawodowych, które badając stronę ([...] r. – "A"; [...] r. – "B" w Ł.) nie stwierdziły zawodowej choroby narządu głosu, a treścią przedłożonych przez samego zainteresowanego wyników badań Szpitala [...] we W., w których stwierdzono u strony duży stopień niedomykalności wzdłuż całej szpary głośni, wskazując jednocześnie, że zmiany w krtani mają związek z wykonywaną pracą (wyniki Szpitala [...] we W. poparte były również dokumentacją z badań videostroboskopowych). Skład Sądu orzekający ówcześnie podkreślił w związku z tym, że dowód zawnioskowany przez stronę nie został poddany ocenie przez organ. W szczególności, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano przyczyn, dla których nie wzięto tego dowodu pod rozwagę (dlaczego nie dano mu wiary). Nie zwrócono się też do specjalistycznych placówek o uzupełnienie orzeczeń, poprzez ustosunkowanie się do wyników badań [...] laryngologicznej i wyjaśnienie rozbieżności. W konkluzji Sąd przyjął, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera wyczerpującego rozważenia dowodów, nie jest rzeczowe i przekonujące, a ustalony przez organ odwoławczy stan faktyczny nie znajduje oparcia w dowodach sprawy i jest wątpliwy.

W stosunku do drugiej choroby Sąd dodatkowo wskazał na przyjęte w judykaturze – na kanwie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych – domniemanie związku przyczynowego między chorobą a istniejącymi w środowisku pracy warunkami narażającymi na jej powstanie. Skład orzekający Sądu uznał też za zasługujący na aprobatę pogląd, w myśl którego "wystarczy (...) samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że – mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę – jej powstanie w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową".

W ramach ponownego postępowania wyjaśniającego, Powiatowy Inspektor Sanitarny w M. ustalił w dniu [...], iż zainteresowany, w latach [...], pracował w pełnym wymiarze czasu pracy, a w latach [...] w niepełnym wymiarze godzin dydaktycznych i był w tym okresie narażony na wysiłek głosowy i hałas. Natomiast w dniu [...] "B" w Ł. wydał orzeczenie lekarskie (Nr [...]) o braku podstaw do rozpoznania u zainteresowanego przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym i uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Placówka II stopnia diagnostycznego uzasadniła swoje rozpoznanie następująco: "ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są słabo napięte, lekko przekrwione z zaznaczoną siatką naczyń, symetryczne przy fonacji i oddychaniu. Zwarcie fonacyjne prawie pełne, okresowo szczelinowate. Drgania fałdów głosowych jednakowe, jednoczesne i regularne. Przesunięcie brzeżne obustronnie obecne. Poziom fałdów głosowych równy, nie występuje tendencja do fonacji rzekomej. W chwili obecnej nie stwierdza się zmian organicznych w postaci guzków głosowych, zmian przerostowych bądź cech niedowładu fałdów głosowych, które uzasadniają rozpoznanie choroby zawodowej narządu głosu (poz. 7 wykazu). Kompleksowe badania audiologiczne zweryfikowane audiometrią obiektywną (tympanometria, ABR) z uwzględnieniem audiometrii słownej po odliczeniu poprawek dla ubytków słuchu związanych z wiekiem wykazały obustronny ubytek słuchu o wielkości UP – 39 dB, UL – 30,6 dB. Wprawdzie wielkość stwierdzonego ubytku słuchu spełnia warunki wymaganego kryterium (zawartego w poz. 15 wykazu) do rozpoznania choroby zawodowej, jednakże przyczyną dla której nie rozpoznano u w/w zawodowego ubytku słuchu jest brak udokumentowanego narażenia na hałas ponadnormatywny w środowisku pracy (poziom 74-81 dB – średnio 79 dB). Ponadto w porównaniu z poprzednim postępowaniem diagnostyczno-orzeczniczym w "B" w [...]r. (Nr [...]) nastąpiła znaczna progresja niedosłuchu pomimo ustąpienia narażenia na hałas w [...] r., co należy uznać za pozazawodową przyczynę upośledzenia słuchu. Stwierdzony, wówczas ubytek słuchu dla ucha lepiej słyszącego wynosił 24 dB i nie był wystarczający do uznania zawodowego ubytku słuchu a obecnie wynosi 30,6 dB. Wnioskowanie w toczącym się postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym w trybie odwoławczym oparte jest o wyniki aktualnie przeprowadzonego badania laryngologicznego, foniatrycznego, videostroboskopowego i badań audiologicznych oraz analizy całej dokumentacji dołączonej do skierowania w tym dokumentacji lekarskiej z Poradni Laryngologicznej w M. i Poradni Foniatrycznej przy Szpitalu [...] we W. oraz karty oceny przebiegu pracy zawodowej i narażenia zawodowego. Reasumując, w tym przypadku brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu i narządu słuchu."

Uwzględniając materiał dowodowy zgromadzony w czasie całego postępowania administracyjnego (przed wydaniem przez WSA wyroku z dnia [...], jak i po wydaniu tegoż wyroku) Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dania [...] (Nr [...]), utrzymał ponownie w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. z dnia [...], (Nr [...]) o braku podstaw do stwierdzenia u strony obu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że "B" w Ł. stwierdził, że u zainteresowanego nie wykazano zmian organicznych w zakresie krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego, w postaci guzków głosowych twardych, zmian przerostowych bądź niedowładu fałdów głosowych, które dają podstawę do rozpoznawania choroby zawodowej narządu głosu.

Co do schorzenia narządu słuchu, "B" w Ł., w porównaniu z poprzednim postępowaniem diagnostyczno-orzeczniczym w [...]., stwierdził, iż nastąpiła znaczna progresja niedosłuchu pomimo ustąpienia narażenia na hałas w [...]., co należy uznać za pozazawodową przyczynę upośledzenia słuchu. Stwierdzony wówczas ubytek słuchu dla ucha lepiej słyszącego wynosił 24 dB i nie był wystarczający do uznania zawodowego ubytku słuchu, a obecnie wynosi 30,6 dB.

Organ drugiej instancji podkreślił, że orzeczenie wydane przez placówkę II stopnia diagnostycznego poprzedzone zostało specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia zainteresowanego. "B" w Ł. przeanalizował też całość załączonej dokumentacji medycznej, w tym wyniki badań ze Szpitala [...] Nr [...] we W.

Rozpatrując skargę, wyrokiem z dnia [...] (Sygn. akt [...]), Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję organu drugiej instancji z dnia [...].

W uzasadnieniu Sąd podniósł, że mimo pewnych starań podjętych przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W., stan faktyczny rozpoznawanej sprawy oraz ocena poszczególnych okoliczności budzą nadal uzasadnione wątpliwości, a to wskutek nieprecyzyjnego wykonania przez organ odwoławczy zaleceń zawartych w uzasadnieniu poprzedniego wyroku Sądu z dnia [...].

Sąd wskazał, że w odniesieniu do pierwszej jednostki chorobowej, tzn. wymienionej w poz. 7 wykazu z 1983 r. "przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym", nadal nie została usunięta, sygnalizowana już przez Sąd w wyroku z [...], zasadnicza rozbieżność między stwierdzeniem braku niedowładów fałdów głosowych przez "B" w Ł., a stwierdzeniem niedomykalności wzdłuż szpary głośni w badaniach [...] laryngologicznej we W. z dnia [...].

Nowe orzeczenie "B" w Ł. z dnia [...], (Nr [...]) ogólnikowo stwierdzające, że orzeczenie oparte jest o wyniki aktualnie przeprowadzonego badania laryngologicznego, foniatrycznego, videostroboskopowego i badań audiologicznych oraz analizę całej dokumentacji dołączonej do skierowania w tym dokumentacji lekarskiej z Poradni Laryngologicznej w M. i Poradni Foniatrycznej przy Szpitalu [...] we W., zdaniem Sądu, nie może być – wbrew odmiennemu zapatrywaniu organu drugiej instancji – uznane za miarodajne dla usunięcia kluczowej rozbieżności. "B" nie odniósł się w nim w ogóle merytorycznie do dokumentacji [...] jednostki medycznej, wizualizującej zmiany i wskazującej wykresami zmiany w obrębie strun głosowych oraz narządu słuchu. Poprzestano jedynie na stwierdzeniu, że "oparto" się na całości dokumentacji, nie wskazując, dlaczego uwzględniono tylko tę przemawiającą na niekorzyść skarżącego.

Także, zdaniem Sądu, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak w istocie oceny obu rozbieżnych w swojej treści dowodów, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że "B" w Ł. uwzględnił badania strony wykonanego w Szpitalu [...] Nr [...] we W., zgodnie z zaleceniem zawartym w uzasadnieniu WSA we W. z dnia [...]", a "całość posiadanej dokumentacji lekarskiej zainteresowanego pod kątem związku przyczynowo-skutkowego obserwowanych zmian chorobowych a pracą zawodową oceniła jednostka orzecznicza II stopnia diagnostycznego, tj. "B" w Ł., który został powołany do orzekania w sprawach chorób zawodowych." Sąd podniósł, że przytoczone konstatacje organu odwoławczego są równie ogólnikowe, jak stwierdzenie zawarte w orzeczeniu "B" w Ł. i nie znajdują odzwierciedlenia w jakiejkolwiek opinii merytorycznej, która odnosiłaby się do wyników badań [...] jednostki służby zdrowia.

Zdaniem Sądu, skoro "B" nie przeprowadził takiej oceny, organ był wręcz zobowiązany do skorzystania z sugestii zawartej w wyroku WSA z [...] i rozważenia konieczności zasięgnięcia opinii innej uprawnionej jednostki orzeczniczej.

W odniesieniu do drugiej choroby – "uszkodzenie słuchu wywołanego hałasem" – Sąd w wyroku z [...] stwierdził, że zarówno "B" w Ł., jak i sam organ pominęły zalecenie uwzględnienia przyjętego (na gruncie § 1 rozporządzenia RM z 1983 r.) w orzecznictwie sądowym i sądowoadministracyjnym domniemania swoistego związku przyczynowego między chorobą zawodową a pracą w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Pomimo bezsporności, że strona pracowała w narażeniu na hałas, uznano jednak, iż nie jest to hałas ponadnormatywny, co – łącznie z pogorszeniem się słuchu zainteresowanego w porównaniu z wynikami badań przeprowadzonych w [...] – miałoby przemawiać przeciwko możliwości stwierdzenia zawodowej etiologii schorzenia narządu słuchu zdiagnozowanego u strony, mimo że badania w [...] wykazały – po odliczeniu poprawek związanych z wiekiem – obustronny ubytek słuchu o wielkościach: UP – 39 dB, UL – 30,6 dB, które – w ocenie "B" – spełniały wymagane kryterium normatywne, określone w poz. 15 wykazu chorób zawodowych z 1983 r.

Zdaniem Sądu, okoliczności te (stopień uszkodzenia, brak narażenia na ponadnormatywny hałas, jako kryteria nie przewidziane przepisami rozporządzenia z 1983 r. nie mogą skutecznie podważyć domniemania zawodowego tła stwierdzonego u strony skarżącej uszkodzenia słuchu.

W konkluzji wywodów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego z dnia [...] została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80, 84 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a.).

W toku ponownego postępowania wyjaśniającego, Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., zwrócił się pismem z dnia [...] do "A" we W. o skierowanie strony na badania do "B" w Ł., celem wydania orzeczenia zgodnie z zaleceniami zawartymi w wyroku Sądu. Pismem z dnia [...] skarżący zwrócił się z prośbą o przeprowadzenie badań we W., z uwagi na stan zdrowia uniemożliwiający dojazd do Ł. W związku z wydaniem przez "B" w Ł. opinii z dnia [...], organ drugiej instancji odstąpił od przeprowadzenia badania skarżącego.

W piśmie – opinii - z dnia [...] ([...]), "B" w Ł. poinformował, że po ponownej analizie dokumentacji podtrzymał pod względem formalnym i merytorycznym treść wcześniejszego orzeczenia lekarskiego z dnia [...] (nr [...]). Podniósł w nim, że "Stwierdzona w [...] badaniem videostroboskopowym w Poradni Foniatrycznej przy Szpitalu [...] Nr [...] we W "niedomykalność wzdłuż całej szpary głośni" nie została potwierdzona w trakcie badań videostroboskopowych w "B" w Ł. zarówno w [...]. i w [...]. Z tego powodu pomimo udokumentowanego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy(...) nie rozpoznano choroby zawodowej narządu głosu".

Odnośnie choroby narządu słuchu wyjaśniono w powyżej opinii, że "...wartości ubytku słuchu stwierdzone w orzeczeniu "B" (...) z dnia [...] nr ([...]) wynosiły UP - 39 dB, UL - 24 dB i nie spełniały warunków wymaganego kryterium medycznego do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu ze względu na zbyt małą wartość ubytku słuchu w uchu lewym, lepiej słyszącym. Wartość ubytku słuchu z [...]., które wynosiły dla UP - 39 dB i UL - 30,6 dB nie można uznać za chorobę zawodową, gdyż progresja niedosłuchu nastąpiła po ustaniu narażenia w [...]. Zawodowe ubytki słuchu nie ulegają progresji po ustaniu narażenia, które dodatkowo ze względu na stwierdzone w dochodzeniu epidemiologicznym poziomy hałasu (74-81 dB - średnio 79 dB) nie stwarzały ryzyka zawodowego uszkodzenia słuchu".

Rozpatrując po raz kolejny sprawę, decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. z dnia [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego dwóch chorób zawodowych: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym oraz uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu

Organ odwoławczy rozpoczął uzasadnienie swojego nowego rozstrzygnięcia od opisania przebiegu pracy zawodowej zainteresowanego oraz przedstawienia toku dotychczasowego postępowania w sprawie. W tym ostatnim zakresie organ zacytował też treść wszystkich orzeczeń wydanych w sprawie przez medyczne jednostki orzecznicze (obu stopni), uprawnione do diagnozowania istnienia (lub braku) podstaw do stwierdzenia chorób zawodowych.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wywodził następnie, iż do stwierdzenia choroby zawodowej przez Państwową Inspekcję Sanitarną muszą być spełnione jednocześnie, stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, dwa warunki: 1) choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych; 2) choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.

Organ odwoławczy zwrócił dalej uwagę na to, iż skarżący, w latach [...] pracował w pełnym wymiarze czasu pracy, a w latach [...] w niepełnym wymiarze godzin dydaktycznych, w narażeniu na wysiłek głosowy i hałas.

W uzasadnieniu decyzji skonstatowano również, że "B" w Ł. stwierdził, iż zmiany chorobowe narządu głosu: przewlekły prosty nieżyt krtani, cechy dysfonii hypofunkcjonalnej nie figurują w wykazie chorób zawodowych i nie dają podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. U zainteresowanego nie wykazano zmian organicznych w zakresie krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego, w postaci guzków głosowych twardych, zmian przerostowych bądź niedowładu fałdów głosowych, które dają podstawę do rozpoznawania choroby zawodowej narządu głosu (poz. 7 wykazu). Organ odwoławczy wskazał także, że w piśmie z dnia [...], sporządzonym po ostatnim wyroku Sądu, "B" potrzymał swoje wcześniejsze stanowisko.

Co do schorzenia narządu słuchu, organ wskazał, że wartości ubytku słuchu, stwierdzone w orzeczeniu "B" w Ł. z dnia [...], z uwagi na zbyt małą wartość nie spełniały wymaganego kryterium medycznego do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu. Natomiast wartości ubytku słuchu stwierdzone w [...], które spełniały to kryterium, nie można uznać za chorobę zawodową, gdyż progresja niedosłuchu nastąpiła po ustaniu narażenia zawodowego w [...]. Ponadto stwierdzony w dochodzeniu epidemiologicznym poziom hałasu nie stwarzał ryzyka zawodowego uszkodzenia słuchu.

Organ drugiej instancji podkreślił, że orzeczenie wydane przez "B" w Ł. oparte jest na zgromadzonym materiale w przedmiotowej sprawie. "B" przeanalizował całość dokumentacji medycznej, w tym wyniki badań ze Szpitala [...] Nr [...] we W. i uznał brak podstaw do rozpoznania u strony obu diagnozowanych chorób zawodowych (narządu głosu i narządu słuchu).

Odnosząc się bezpośrednio do wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., organ odwoławczy stwierdził, że zasadniczą przyczyną braku rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu i narządu słuchu u zainteresowanego był w [...] i nadal jest fakt, że stwierdzone u zainteresowanego schorzenia nie dają podstaw do rozpoznania tych chorób, jako chorób zawodowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony wniósł o uchylenie w całości decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] i o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając:

1. Naruszenie przepisów postępowania dotyczących uprawnień strony - art. 79 k.p.a. -poprzez nie zawiadomienie strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z badania skarżącego celem wydania stosownej opinii, przez co strona nie mogła brać czynnego udziału w przeprowadzaniu dowodu, tym samym realizacja cytowanego przepisu nie służyła gwarancji dokładnego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., bowiem organ wydający zaskarżoną decyzję ograniczył się jedynie do poinformowania skarżącego o treści pisma skierowanego do "B" w Ł. z prośbą o wykonanie badania oraz o przesłaniu kserokopii całości akt sprawy.

2. Naruszenie przepisów postępowania - art. 77 k.p.a. - poprzez niepełne przeprowadzenie przez organ I i II Instancji postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i zmierzający do jak najdokładniejszego wyjaśnienia sprawy, przez co organ nie zapewnił stronie, by dowody, na których oparto rozstrzygnięcie były wiarygodne, bowiem organ rozstrzygający ograniczył się (po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia [...]), jedynie do uznania za dowód w sprawie opinię "B" w Ł. z dnia [...], którą oparto tylko i wyłączenie na analizie dokumentacji lekarskiej, bez przeprowadzenia badania samego skarżącego oraz na bezpodstawnym uznaniu przez organ, że "zawodowe ubytki słuchu nie ulegają progresji po ustaniu narażenia", nie wyjaśniając tego pojęcia lecz poprzestając na również bezpodstawnym stwierdzeniu, że "należy to wiązać z pozazawodową przyczyną upośledzenia słuchu".

3. Naruszenie przepisów postępowania - art. 78 k.p.a. - poprzez nieuwzględnienie żądania skarżącego (zawartego w piśmie z dnia [...]), dotyczącego przeprowadzenia dowodu tj. badania strony celem wydania opinii przez "A" we W. przy udziale Szpitala [...] nr [...] we W. w związku z pogorszeniem się stanu zdrowia skarżącego, pomimo, iż przedmiotem tego dowodu miała być okoliczność mająca zasadnicze znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

4. Naruszenie naczelnej zasady postępowania - art. 11 k.p.a. - poprzez nie wyjaśnienie skarżącemu zasadności przesłanek zaskarżonego rozstrzygnięcia, tj. użytego w opinii z dnia [...] pojęcia "zawodowe ubytki słuchu nie ulegają progresji po ustaniu narażenia i należy to wiązać z pozazawodową przyczyną upośledzenia słuchu", które to pojęcie zdaniem organu orzekającego stanowi "zasadniczą przyczynę braku rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu i narządu słuchu", gdy prawidłowo dokonana ocena w oparciu o wiedzę, ustalenia faktyczne i zasady logicznego wiązania fatów prowadzi do wniosków, że immanentną cechą tego rodzaju schorzeń jest postępująca degradacja narządu słuchu i mowy.

5. Obrazę przepisów prawa materialnego - § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczególnych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach, - poprzez błędne uznanie, że u skarżącego nie stwierdzono takich ubytków słuchu i zmian patologicznych w obrębie narządu mowy, które uzasadniałoby uznanie tych schorzeń za chorobę zawodową, gdy prawidłowa ocena w oparciu o znajdującą się w aktach dokumentację lekarską, w tym zdiagnozowania w Szpitalu [...] nr [...] we W. potwierdza w pełni występowanie choroby zawodowej.

6. Obrazę przepisów prawa procesowego - art. 153 p.p.s.a. - poprzez niewykonanie wytycznych Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia [...].

W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wyjaśnił, że:

1) strona nie została skierowana na badania do "A" we W. (co zawarła w żądaniu z dnia [...]), ponieważ wyjaśnienie kwestii wątpliwych należało do jednostki orzeczniczej II stopnia diagnostycznego, która badała zainteresowanego w roku [...].

2) strona nie została skierowana do innej palcówki służby zdrowia, ponieważ orzeczenia w sprawie wydane zostały przez placówki medyczne upoważnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych. Możliwość takiego skierowania znajduje uzasadnienie tylko w przypadkach kiedy jednostki orzecznicze I i II stopnia diagnostycznego upoważnione do rozpatrywania spraw chorób zawodowych wydają rozbieżne orzeczenia. W omawianym przypadku taka sytuacja nie wystąpiła.

3) wydanie przez "B" w Ł. opinii uzupełniającej bez badań zainteresowanego było uzasadnione, badania lekarskie nie wniosłyby nic nowego do sprawy, albowiem zainteresowany ostatnio był diagnozowany w [...]. w "B" w Ł., a pracy nie świadczy od września [...] a tym samym nie jest narażony na nadmierny wysiłek głosowy ani hałas w środowisku pracy.

Organ wskazał także, że każdorazowo wyjaśniał stronnie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy. Zwiększenie niedosłuchu, po ustaniu narażenia zawodowego, spowodowane jest m.in. naturalnym starzeniem się.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Godzi się dodatkowo podkreślić, iż – stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. – rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Z drugiej strony – zważywszy, iż sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny – istotnego znaczenia nabiera postanowienie art. 153 p.p.s.a, w myśl którego "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia."

Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie mogła być utrzymana w obrocie prawnym.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny, pomimo podjęcia pewnych starań, nie wykonał zaleceń zawartych w uzasadnieniu poprzedniego wyroku Sądu z dnia [...] (sygn. akt [...]), w konsekwencji stan faktyczny rozpoznawanej sprawy oraz ocena poszczególnych okoliczności budzą nadal uzasadnione wątpliwości.

W odniesieniu do jednostki chorobowej, "przewlekłej choroby narządu głosu związanej z nadmiernym wysiłkiem głosowym", wymienionej w poz. 7 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), nadal nie została usunięta, w sposób wskazany w wyroku Sądu z [...]., rozbieżność między stwierdzeniem braku niedowładów fałdów głosowych przez "B" w Ł., a stwierdzeniem niedomykalności wzdłuż szpary głośni w badaniach [...] laryngologicznej we W. z dnia [...].

W wyroku Sąd wskazał na konieczność odniesienia się merytorycznie do dokumentacji [...] jednostki medycznej, a w przypadku nie przeprowadzenia takiej oceny na konieczność zasięgnięcia opinii innej uprawnionej jednostki medycznej.

Tymczasem w nowej opinii z dnia [...] "B" w Ł. wyjaśnił jedynie, że po analizie dokumentacji pod względem formalnym i merytorycznym, stwierdzona w [...] badaniem videostroboskopowym w Poradni Foniatrycznej przy Szpitalu [...] Nr [...] we W. "niedomykalność wzdłuż całej szpary głośni" nie została potwierdzona w trakcie badań video stroboskopowych w [...] w Ł. zarówno w [...] i w [...]. Podniósł dalej, że z tego powodu, pomimo udokumentowanego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy, nie rozpoznano choroby zawodowej narządu głosu.

Takie stwierdzenie, zdaniem Sądu, wbrew odmiennemu zapatrywaniu organu drugiej instancji, nie można uznać za miarodajne dla usunięcia kluczowej rozbieżności. Trzeba się nadal zgodzić z zarzutem strony skarżącej, że "B" nie odniósł się w ogóle merytorycznie do dokumentacji [...] jednostki medycznej, wizualizującej zmiany i wskazującej wykresami zmiany w obrębie strun głosowych oraz narządu słuchu i nie wyjaśnił dlaczego z medycznego punktu widzenia uwzględnił dokumentację przemawiającą na niekorzyść skarżącego.

Także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nadal brak w istocie oceny obu rozbieżnych w swojej treści dowodów, poza ogólnym stwierdzeniem , że "B" w Ł. przeanalizował całość dokumentacji medycznej, w tym wyniki badań ze Szpitala [...] Nr [...] we W. Stwierdzenie organu drugiej instancji, że zasadniczą przyczyną braku rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu u zainteresowanego był w [...]. i nadal jest fakt, że stwierdzone u zainteresowanego schorzenia nie dają podstaw do rozpoznania tej choroby, jako choroby zawodowej nadal nie znajduje odzwierciedlenia w jakiejkolwiek opinii merytorycznej, która odnosiłaby się do wyników badań [...] jednostki służby zdrowia.

Wobec nie przeprowadzenia oceny merytorycznej rozbieżności między stwierdzeniem braku niedowładów fałdów głosowych przez "B" w Ł., a stwierdzeniem niedomykalności wzdłuż szpary głośni w badaniach [...] laryngologicznej we W., organ sanitarny winien – zgodnie z wcześniejszym wskazaniem Sądu - zasięgnąć opinii innej uprawnionej jednostki orzeczniczej. Fakt, iż pomiędzy jednostkami orzeczniczymi w sprawie nie występuje rozbieżność stanowisk, nie wyklucza konieczności zwrócenia się do innej jednostki orzeczniczej. Jak już to zostało stwierdzone w poprzednich wyrokach w sprawie, orzeczenia lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej są jedynie opinią w rozumieniu art. 84 k.p.a. W wypadku niejednoznacznej sytuacji, tak jak w rozpatrywanej sprawie, organ sanitarny powinien więc zasięgnąć opinii innej placówki służby zdrowia, w celu wyeliminowania tej wątpliwości.

Natomiast w odniesieniu do choroby – "uszkodzenie słuchu wywołanego hałasem", wymienionej w poz. 7 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, zarówno "B" w Ł., jak i sam organ odwoławczy pominęły, wskazane w wyroku Sądu z dnia [...]., zalecenie uwzględnienia przyjętego (na gruncie § 1 rozporządzenia RM z 1983 r.) w orzecznictwie sądowym i sądowoadministracyjnym domniemania swoistego związku przyczynowego między chorobą zawodową a pracą w warunkach szkodliwych dla zdrowia. W sprawie bezsporne jest, iż skarżący pracował w narażeniu na hałas.

W uzupełniającej opinii z dnia [...], sporządzonej w konsekwencji orzeczeniu Sądu z dnia [...], "B" w Ł. wyjaśnił, że wartości ubytku słuchu stwierdzone w orzeczeniu "B" z dnia [...] nie spełniały warunków wymaganego kryterium medycznego do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu ze względu na zbyt małą wartość ubytku słuchu w uchu lewym, lepiej słyszącym. Natomiast wartość ubytku słuchu z [...] nie można uznać za chorobę zawodową, gdyż progresja niedosłuchu nastąpiła po ustaniu narażenia w [...] a poziom hałasu w miejscu pracy (74-81 dB - średnio 79 dB) nie stwarzał ryzyka zawodowego uszkodzenia słuchu.

W zaskarżonej decyzji organ sanitarny podzielił stanowisko "B", podkreślając dodatkowo, że stwierdzony w dochodzeniu epidemiologicznym poziom hałasu nie stwarzał ryzyka zawodowego uszkodzenia słuchu.

Sąd w obecnym składzie podziela stanowisko wyrażone w poprzednim wyroku Sądu, że na tle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 1983 r. przyjmowano dwie istotne zasady tyczące zawodowej choroby słuchu. Po pierwsze, brak było ówcześnie podstaw prawnych do eliminowania z zakresu choroby zawodowej "uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu", ze względu na stopień ubytku (uszkodzenia) słuchu. Po drugie, niedopuszczalność konstruowania przez jednostki i organy orzecznicze dodatkowych, pozanormatywnych warunków, od spełnienia których uzależnić należałoby dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej, w tym – w odniesieniu do zawodowego uszkodzenia słuchu – odwoływanie się do faktu nie przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu.

W świetle przytoczonych judykatów, jak trafnie wskazano w skardze, okoliczności: stopień uszkodzenia słuchu, brak narażenia na ponadnormatywny hałas, progresja ubytku słuchu po ustaniu zatrudnienia nie mogą bowiem – zgodnie z tym co podkreślono wcześniej – skutecznie podważyć domniemania zawodowego tła stwierdzonego u strony skarżącej uszkodzenia słuchu.

Skład orzekający Sądu uznał też za zasługujący na aprobatę wyrażony we wcześniejszym wyroku pogląd, w myśl którego "wystarczy (...) samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że – mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę – jej powstanie w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową".

W świetle powyższego, do wykazania braku związku pomiędzy uszkodzeniem słychu a pracą zawodową w warunkach narażenia na hałas – jak w rozpatrywanej sprawie – nie jest wystarczające powołanie się na progresję ubytku słuchu po zaprzestaniu pracy zawodowej. Konieczne jest wskazanie innych przyczyn, niż związane z pracą zawodową, które spowodowały uszkodzenie słuchu,- mimo pracy w warunkach na hałas.

Zaskarżona decyzja organu sanitarnego z dnia [...] została więc również wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 77 § 1, 80, 84 § 1 oraz 107 § 3 k.p.a.). Stwierdzone przez Sąd naruszenia procesowe mogły mieć – z oczywistych racji – istotny wpływ na wynik sprawy. Z powołanych względów - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 152 p.p.s.a. - orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach (II punkt) znajduje oparcie w art. 200 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny wyeliminować w toku prowadzonego postępowania stwierdzone powyżej uchybienia procesowe oraz o charakterze materialnoprawnym.