Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2276/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-03-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Kinga Krzemińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2007 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniu [...] marca 2006 r. w na drodze powiatowej nr [...] w miejscowości M. (droga powiatowa zakwalifikowana do tych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku na oś pojedynczą do 8 t) zatrzymany został do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...] prowadzony przez Pana M. M., należący do przedsiębiorcy M. L. Strona pojazdem tym wykonywała przewóz piasku zasypowego (żwiru) z miejscowości D. do M. Po dokonaniu pomiaru nacisków osi i masy całkowitej pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na oś pojedynczą napędową o 1,60 t (nacisk na pojedynczą oś napędową wynosił 9,60 t) oraz przekroczenie dopuszczalnego nacisku na potrójną oś naczepy o 2,66 t (nacisk na potrójną oś naczepy wynosił 24,46 t). Na żądanie kierowcy pojazdu przeprowadzono dwukrotne ważenie. Powyższe okoliczności potwierdzają załączone do akt sprawy: protokół kontroli oraz protokoły z ważenia pojazdu.

Decyzją z dnia [...] maja 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 7.500 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Jako podstawę prawną wymierzenia kary pieniężnej powołano w decyzji przepisy art. 13 ust. 1, art. 13 g ust. 1 i 2 , art. 40 c ust. 1, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( tekst jednolity - Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086 ze zm.) w związku z lp. 6.7.d., 6.6.c załącznika nr 2 do ww ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity - Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów i zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.).

Organ wskazał w uzasadnieniu, iż protokóły z zatrzymania i kontroli oraz ważenia pojazdu zostały podpisane przez kierowcę, który nie zgłaszał jakichkolwiek uwag do ich treści. Podstawę faktyczną niniejszego rozstrzygnięcia stanowiło zatem przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący M. L. zarzucił, iż miejsce do ważenia w N. nie spełnia wymogów przepisu § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu ( Dz. U. Nr 35, poz. 316) ponieważ nawierzchnia jest wykonana z masy bitumicznej, zaś odchylenia od płaszczyzny sięgają kilku centymetrów, co niewątpliwie ma wpływ na wynik dokonywanych ważeń. Ponadto w czasie przejazdu, w trakcie którego odbyła się kontrola pojazdu, kierowca był dwukrotnie zmuszony do gwałtownego hamowania, raz gdy był zatrzymywany do kontroli, drugi raz gdy był prowadzony na miejsce ważenia. W piśmie z dnia [...] marca 2006 r. strona wniosła też o powołanie biegłego dla sprawdzenia jaki wpływ mogło wywrzeć gwałtowne hamowanie na przesunięcie się ładunku w pojeździe. Wniosek ten strona podtrzymała w złożonym odwołaniu. Do odwołania załączone zostały dodatkowo kserokopie następujących dokumentów; porozumienia z dnia [...] września 2005 r. w sprawie budowy obwodnicy, zawartego pomiędzy Powiatem M. - Zarządem Powiatu, reprezentowanym przez Starostę a B. z siedzibą w P. oraz upoważnienie dla pojazdu o nr. rej [...] do przejazdu na odcinku drogi powiatowej nr [...] G. – R. –K. – M. przy zachowaniu warunku ciężaru całkowitego pojazdu < 40 T podpisane przez kierownika kontraktu M. S. z firmy B. Sp. z o.o. .

Decyzją z dnia [...] września 2006 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w uzasadnieniu podkreślając, że zarzuty strony są niezasadne. Wskazał, iż w aktach sprawy znajduje się zarówno świadectwo legalizacji wagi, przy pomocy której dokonano ważenia pojazdu, jak i protokół z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów w miejscowości N,. Oznacza to, iż ważenie pojazdu odbywało się zgodnie z przepisami prawa, tj. za pomocą właściwej wagi i w miejscu do tego przystosowanym. Natomiast zarzut dotyczący konieczności gwałtownego hamowania przez kierowcę prowadzącego pojazd nie może mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Brak jest bowiem w protokole kontroli jakichkolwiek uwag kierowcy co do sposobu przeprowadzenia kontroli; brak jest też jakiejkolwiek wzmianki o konieczności nagłego hamowania. Zarzut skarżącego jest więc dla organu odwoławczego niewiarygodny. Jednocześnie organ podkreślił, że obowiązkiem przewoźnika jest taka organizacja operacji transportowej ażeby wykonywana była ona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Obowiązek ten przejawiać winien się m.in. w zapewnieniu odpowiedniego rozmieszczenia i mocowania przewożonego ładunku.

W skardze do Sądu skarżący M. L. wniósł o uchylenie powyższej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] maja 2006 r. podtrzymując swoje argumenty zawarte w odwołaniu. Zarzucił, że obie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego oraz zostały oparte na fałszywych ustaleniach faktycznych.

Skarżący podniósł, iż w dniu kontroli pojazdem był przewożony ładunek sypki, który charakteryzuje się specyficznymi właściwościami. Kierowca mimo szczególnej uwagi, nie ma żadnej możliwości sprawdzenia czy ładunek jest prawidłowo rozmieszczony, zaś na terenie kopalni ma możliwość dokonania kontroli jedynie "na oko". Nawet, jeżeli początkowo przewożony ładunek będzie właściwie rozmieszczony, to w czasie jazdy, na skutek drgań nastąpi jego przemieszczenie, na co kierowca nie ma żadnego wpływu. Zwrócił uwagę, że zarówno organ I jak i II instancji zignorowały wniosek dowodowy strony o powołanie biegłego, czym naruszyły jedną z podstawowych zasad postępowania tj. zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Zgodnie z art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego miejsce do ważenia w N. nie spełnia wymogów bowiem odchylenia od płaszczyzny zostały potwierdzone przez geodetę uprawnionego w operacie z dnia [...] kwietnia 2005 r. (pomiędzy datą wykonania operatu a datą kontroli nie wykonano żadnych prac naprawczych). Ponadto badanie miejsca do ważenia w N. nie zostało wykonane przez osobę właściwą, wykonał je pracownik GDDKiA.

Skarżący podnosi, iż odmowa uznania wniosków dowodowych, mających istotne znaczenie dla sprawy, stanowi niewątpliwie naruszenie podstawowych zasad postępowania wynikających z art. 7 i art. 10 k.p.a. Organy I i II instancji pominęły też porozumienie zawarte pomiędzy przedsiębiorstwem B. a Zarządem Dróg Powiatowych w M., zgodnie z którym Zarządca Drogi dopuścił do ruchu na drodze nr [...] pojazdy o dmc 40 ton., które woziły żwir na potrzeby budowy obwodnicy M. Zgodnie z w/w porozumieniem firma B. była zobowiązana do bieżącego utrzymania drogi, oraz do naprawy nawierzchni po zakończeniu wszelkich prac, z czego się wywiązała. Ponadto Pan M. L. otrzymał pisemne upoważnienie do wykonywania tych przewozów. Zatem, przejazd w dniu kontroli był wykonywany za wiedzą i zgodą zarządcy drogi (dmc pojazdu nie przekroczyło 40 ton.). Przewoźnik działał w zaufaniu do organu administracji publicznej, zatem nie może ponosić negatywnych konsekwencji takiego zachowania.

W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dna 25 lipca 2002 r. - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeśli ustawy nie stanowią inaczej.

Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego czyli legalności. Inaczej mówiąc, sąd administracyjny nie rozważa kwestii czy zaskarżona decyzja organu administracji publicznej jest słuszna lecz bada czy organ właściwie zastosował obowiązujące przepisy prawa.

Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 - dalej jako p.p.s.a.).

Analizując zaskarżoną decyzję według powołanych wyżej kryteriów w ocenie Sądu skarga jest nieuzasadniona gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu wymagającym jej uchylenia.

Przede wszystkim wskazać trzeba, że art. 13g ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji przewidywał, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Użyte w tym przepisie określenie "wymierza się kary pieniężne" nie oznacza dowolności ale stanowi o obowiązku organu nałożenia kary pieniężnej oddzielnie za każdy przypadek przekroczenia stosownych parametrów. Cytowane wyżej przepisy nie uzależniają zatem nałożenia kary pieniężnej od winy osoby, która dopuściła się naruszenia.

Zgodnie z przepisem art. 61 ustawy z dnia 20 marca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu (ust. 1), zaś ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę (ust. 2 pkt 1). W świetle przepisu art. 64 ust. 1 cyt. ustawy ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania stosownego zezwolenia.

Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż w samochodzie należącym do skarżącego przekroczony był dopuszczalny nacisk na oś pojedynczą napędową o 1,60 t (nacisk na pojedynczą oś napędową wynosił 9,60 t) oraz dopuszczalny nacisk na potrójną oś naczepy o 2,66 t (nacisk na potrójną oś naczepy wynosił 24,46 t). Na żądanie kierowcy pojazdu przeprowadzono dwukrotne ważenie. Powyższe okoliczności potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach sprawy: protokół kontroli oraz protokołu z ważenia pojazdu.

Bezsporna w rozpoznawanej sprawie była też okoliczność, iż kontrolowany przedsiębiorca nie dysponował odpowiednim zezwoleniem na przejazd pojazdem nienormatywnym, o którym mowa w art. 64 prawa o ruchu drogowym. Oczywiste jest, iż wbrew twierdzeniom skarżącego, zezwolenia takiego nie stanowi, ani go nie zastępuje przedstawione upoważnienie, które zostało podpisane przez kierownika kontraktu M. S. Również zawarta umowa nie zwalniała skarżącego z obowiązku posiadania wymaganego zezwolenia. Natomiast stosownie do treści przepisów art. 64 ust. 3,4 i 4 a cyt. ustawy zezwolenia wydają : starosta (ust. 3), Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad lub upoważniona przez niego państwowa lub samorządowa jednostka organizacyjna, po uzgodnieniu z właściwymi dla trasy przejazdu zarządami dróg, jeżeli istnieje możliwość wyznaczenia trasy przejazdu, w szczególności ze względu na stan techniczny drogi i innych obiektów budowlanych położonych w jej pobliżu (ust. 4), lub naczelnik urzędu celnego (ust. 4a).

Nieskuteczne jest również powoływanie się przez skarżącego na okoliczność, że transportowany ładunek sypki wskutek hamowania uległ przemieszczeniu, co spowodowało zwiększenie nacisku osi na jezdnię skoro zgodnie z art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym ładunek umieszczony na pojeździe powinien być zabezpieczony przed zmianą położenia. Ponadto w myśl ust. 5 powołanego artykułu ładunek sypki, jakim niewątpliwie były przewożony przez skarżącego żwir, może być umieszczony tylko w szczelnej skrzyni ładunkowej, zabezpieczonej dodatkowo odpowiednimi zasłonami uniemożliwiającymi wysypywanie się ładunku na drogę. W tej sytuacji jeśli nawet przyczyną stwierdzonego przekroczenia było przemieszczenie się przewożonych żwiru podczas jazdy czy też hamowania to i tak nie zwalnia to skarżącego z odpowiedzialności za przekroczenie nacisku osi na drogę, gdyż, jak to wynika z cytowanych wyżej przepisów, do obowiązków przewoźnika należy takie zabezpieczenie ładunku, aby nie ulegał on przemieszczeniu.

Natomiast w wypadku wystąpienia trudności w takim zabezpieczeniu ładunku przed przemieszczaniem, że nie można zapewnić równomiernego obciążenia wszystkich osi pojazdu zgodnie z obowiązującymi normami, to przewoźnik winien uzyskać stosowne zezwolenie na przejazd pojazdem nienormatywnym co w konsekwencji pozwoliłoby na uniknięcie kary pieniężnej, wielokrotnie przekraczającej normalne opłaty za taki przejazd.

Wbrew zarzutom skarżącego okoliczność, iż masa całkowita pojazdu nie przekroczyła dopuszczalnej normy jest bez znaczenia w sprawie. Gdyby takie przekroczenie miało miejsce to skarżący zostałby obciążony z tego tytułu dodatkową karą, niezależnie od kary za przekroczenie nacisku na oś.(vide lp.7 załącznika do ustawy o drogach publicznych).

Nie można też podzielić zarzutu skargi odnośnie wadliwości przeprowadzonego ważenia. W ocenie Sądu ważenie zostało przeprowadzone prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa oraz przy użyciu dopuszczonych do użytku urządzeń pomiarowych, posiadających stosowne atesty, które znalazły się w aktach sprawy. Sposób przeprowadzenia kontroli, w tym procedura ważenia i użycie przez organ administracji stosownych wag, nie budziło jakichkolwiek zastrzeżeń kierowcy. Ponadto świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych, jak i protokół pomiaru pochyłości terenu na stanowisku do ważenia pojazdów zostały okazane kierowcy, co potwierdził on swoim oświadczeniem i podpisem złożonym w protokole z zatrzymania i kontroli pojazdu, nie wnosząc do niego żadnych uwag.

Pozostałe zarzuty skargi również nie zasługują na uwzględnienie. W tym zakresie Sąd całkowicie podziela ustalenia faktyczne i argumenty organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Podkreślić trzeba, że organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art.77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Z tej przyczyny należy stwierdzić, iż w zaskarżonych decyzjach brak jest jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, które organ poczyniłby w toku postępowania administracyjnego, a które uniemożliwiłyby Sądowi dokonania prawidłowej oceny zarzutów skargi i wypowiedzenia się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialnoprawnym. Wbrew twierdzeniom strony, organ dokonał właściwej analizy wszystkich dowodów oraz prawidłowo przeprowadził ich ocenę zarówno oddzielnie jak i w sposób kompleksowy. Ocena zgromadzonych dowodów zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie jest dowolna i Sąd nie dopatrzył się uchybień powodujących konieczność podważenia ustaleń faktycznych dokonanych przez organ w oparciu tak przeprowadzone postępowanie dowodowe.

Zdaniem Sądu, skoro skarżący jest profesjonalnym przewoźnikiem powinien znać obowiązujące przepisy określające zasady poruszania się pojazdami z ładunkiem po drogach publicznych i podjąć wszelkie środki zaradcze, zapobiegające zwiększeniu nacisku na osie ponad dopuszczalne parametry. Podjęcie takich działań może przyczynić się do poprawy stanu dróg.

Oceniając zatem skargę w aspekcie obowiązujących przepisów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu w oparciu o art. 151 p.p.s.a.