Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 73/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-07-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 5, art. 8
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 21 § 1, art. 75, art. 72 § 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2020 poz 1325
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 271 ust.6, ust. 7, art. 273, art. 300 ust. 1
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. S.A. Oddział w [....] na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w opłacie stałej - skargę oddala -


UZASADNIENIE

II SA/Rz 73/21

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2020 r. A S.A. (dalej: Spółka) zwróciła się do Dyrektora Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie o zwrot nadpłaty wniesionej na podstawie informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za usługi wodne Nr [...], K., [...], polegające na wprowadzaniu ścieków do rzeki [...] w km 144+000 oraz km 162+760 w okresie od [...] stycznia 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. W uzasadnieniu podano, że naliczając opłatę stałą za ww. usługę wodną organ oparł się na decyzji Marszałka Województwa [....] z dnia [...] października 2016 r., znak: [...] bez uwzględnienia treści decyzji zmieniającej wydanej przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] sierpnia 2019 r., znak: [...]. Decyzja zmieniająca precyzuje m.in. czas odprowadzania ścieków do rzeki [...], co powoduje, że wysokość należnej opłaty stałej za tę usługę wodną jest niższa niż ustalona w informacji rocznej Nr [...], K., [...].

Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] zwrócił się o podanie podstawy prawnej oraz doprecyzowanie żądania zawartego we wniosku, tj. czy obejmuje on jedynie żądanie zwrotu nadpłaty, czy także wynikający z art. 75 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 – dalej: "O.p.) wniosek o stwierdzenie nadpłaty.

Po sprecyzowaniu przez stronę, że wniesione żądanie obejmuje również wynikający z art. 75 § 1 O.p. wniosek o stwierdzenie nadpłaty opłaty stałej za okres od [...] stycznia do [...] grudnia 2018 r. ustalonej z pominięciem decyzji zmieniającej pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] sierpnia 2019 r. i przeprowadzeniu postępowania Dyrektor Zarządu Zlewni w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – zwana dalej: "k.p.a.") odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w opłacie stałej ustalonej w informacji rocznej Nr [...], K., [...] (punkt 3 i 4 informacji) za wprowadzanie ścieków do rzeki [...] w km 144+000 oraz w km 162+760 za okres od [...] stycznia 2018 r. do [...] grudnia 2018 r.

Organ wyjaśnił, że w przypadku informacji ustalającej wysokość opłat za usługi wodne mamy do czynienia z decyzją ustalającą. Zgodnie z art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm. – zwana dalej: "P.w.") wysokość opłaty ustalana jest przez Wody Polskie. Informacja ta rozstrzyga o wysokości zobowiązania podatkowego powstałego z tytułu opłaty za usługi wodne. W myśl art. 75 § 1 O.p. podatnik może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty jeśli kwestionuje wysokość podatku. Cytując treść art. 72 § 1 O.p. dotyczącego nadpłaty wyjaśnił, że żaden z przypadków określonych tym przepisem nie miał miejsca. Zobowiązanie podatkowe, które powstało po doręczeniu informacji ustalającej wysokość opłaty stałej, zostało zapłacone w wysokości wskazanej w informacji. Zobowiązanie to wygasło zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 O.p. Dopiero skuteczne wyeliminowanie z obiegu prawnego informacji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty stałej za usługi wodne daje podstawę do zastosowania trybu wynikającego z art. 75 § 1 O.p. Te okoliczności uzasadniały, zdaniem organu, odmowę wszczęcia postępowania.

Zażalenie na to postanowienie złożył A S.A. wnioskując o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy. Spółka zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie, w jakim organ nie dokonał dokładnego rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w sposób wyczerpujący nie wyjaśnił stanu faktycznego oraz naruszył zasadę uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, co uniemożliwiło wydanie decyzji odpowiadającej prawu. Zarzucono także naruszenie art. 75 § 1 O.p. w zw. z art. 271 ust. 1 i art. 300 ust. 1 P.w. poprzez przyjęcie, że stronie nie przysługiwało prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w sytuacji, gdy to sama Spółka doprowadziła do zmiany decyzji ustalającej wysokość opłaty wodnoprawnej na zasadzie art. 155 k.p.a.

Postanowieniem z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [....] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 14 ust. 4 P.w., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Organ wyjaśnił, że w przypadku informacji ustalającej wysokość opłat za usługi wodne nie można prowadzić postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. Zgodnie z art. 272 ust 17 P.w. wysokość opłaty ustalana jest przez Wody Polskie, które przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, skatalogowanym w art. 298 P.w. informację w tym zakresie, zawierającą także sposób obliczenia tej opłaty. Organ wskazał, że ustawa P.w. nie określa wprost, że informacja roczna jest decyzją administracyjną, jednak akt ten wydawany na podstawie art. 271 ust. 1 P.w. wykazuje podobieństwo do decyzji administracyjnej. Przepis art. 300 ust. 1 P.w. nakazuje stosowanie przepisów Działu III Ordynacji podatkowej do ponoszenia opłat za usługi wodne, przy czym uprawnienia organów podatkowych przysługują m.in. właściwym organom Wód Polskich. W kontekście informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za usługi wodne stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, w tym art. 21 § 1 pkt 2 O.p. dotyczący tzw. konstytutywnej decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Jest to akt kreujący zobowiązanie podatkowe, które po wyczerpaniu trybu odwoławczego staje się należne. Podobnie jest w przypadku informacji rocznej kreującej opłatę stałą za usługę wodną. Opłata w wysokości ustalonej w informacji rocznej, w przypadku niewniesienia reklamacji, staje się opłatą należną. Jeżeli podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty stałej nie zakwestionował jej w drodze reklamacji, a następnie prawidłowo dokonał zapłaty w wysokości takiej jak ustalona w informacji rocznej, stosuje się odpowiednio przepisy O.p. o wygaśnięciu zobowiązania. Nie dochodzi w takim przypadku do powstania nadpłaty, gdyż zgodnie z art. 72 § 1 pkt 2 O.p., nadpłatą jest kwota nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, przy czym podatek nadpłacony, to podatek zapłacony w kwocie wyższej niż należna. Natomiast podatek zapłacony nienależnie, to kwota uiszczona przez podatnika w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej zapłacenia albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. Jak wskazał organ żadna z powyższych sytuacji nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Opłaty za usługi wodne ustalane są przez PGW Wody Polskie, które rozstrzyga o ich wysokości w formie informacji rocznej (w odniesieniu do opłaty stałej) oraz w formie informacji (w odniesieniu do opłaty zmiennej). Powyższy sposób powstania opłaty za usługi wodne wyłącza możliwość zastosowania instytucji stwierdzenia nadpłaty przewidzianej w art. 75 O.p., która jest związana z sytuacją powstania nadpłaty na skutek działań płatnika lub gdy jest następstwem błędu samego podatnika. Organ podał, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie może być stosowany przez podatników w odniesieniu do nadpłat podatków powstających po doręczeniu decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.). Analizowany przepis nie przewiduje możliwości wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku (opłaty), który powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2 O.p. Jako zasadne ocenił stanowisko organu I instancji o odmowie wszczęcia postępowania. W jego ocenie prawidłowo organ I instancji stwierdził, że odpowiednikiem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (decyzji wymiarowej) jest na gruncie ustawy Prawo wodne informacja organu Wód Polskich o ustaleniu wysokości opłaty stałej za usługi wodne, zawierająca sposób obliczenia tej opłaty. Z chwilą doręczenia podmiotowi zobowiązanemu do ponoszenia opłaty informacji rocznej powstaje zobowiązanie po stronie korzystającego z usług wodnych, polegające na poniesieniu opłaty w określonym w tym akcie terminie. Strona nie skorzystała z możliwości wniesienia reklamacji (art. 273 ust. 5 P.w.).

Organ zaznaczył też, że podstawą do ustalenia wysokości należnej opłaty stałej w rozpoznawanej sprawie były dane zawarte w pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym Spółce w decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2016 r., znak: [...]. Opłata stała za korzystanie z usług wodnych wymienionych w ww. pozwoleniu wodnoprawnym została naliczona za okres od [...] stycznia do [...] grudnia 2018 r. Spółka zobowiązana jest ponosić opłatę stałą w takim wymiarze, jaki został ustalony w tym pozwoleniu. Skoro zmiana decyzji udzielającej ww. pozwolenia wodnoprawnego nastąpiła w 2019 r. (decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [....] z [...] sierpnia 2019 r. nr [...]), to skutki dokonanej zmiany w decyzji udzielającej pozwolenia wodnoprawnego (tj. decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2016 r., znak: [...]) obowiązywać będą od momentu uzyskania przez decyzję zmieniającą waloru ostateczności. Dopiero na etapie ustalania wysokości należnej opłaty stałej za okres od [...] stycznia do [...] grudnia 2019 r. właściwy organ powinien wziąć pod uwagę zmiany w ilości ścieków podlegających zrzutowi do rzeki [...] wynikające z wejścia w życie uprawnień zawartych w decyzji Dyrektora z dnia [...] sierpnia 2019 r.

Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa, w szczególności wykazując, że art. 75 § 1 O.p. nie mógł mieć zastosowania.

A S.A. w [...] złożył skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym go postanowieniem organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzucił naruszenie art. 61a § 1 oraz art. 77 § 1 w zw. z art. 7 oraz art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a., naruszenie art. 75 § 1 O.p. w zw. z art. 300 ust. 1 P.w. oraz art. 271 P.w.

Spółka wyjaśniła, że uzyskała pozwolenie wodnoprawne [...], zmienione decyzją Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w ....] nr [...]. Zmiana dotyczyła czasu zrzutu ścieków do rzeki [...] - pierwotnie czas zrzutu wynosił 365 dni w roku, po zmianie czas zrzutu ścieków wynosi zaledwie 4 dni w roku. Zmiana jest istotna, m.in. z punktu widzenia prawidłowości ustalenia opłaty rocznej za korzystanie z wód. W informacji rocznej ustalającej wysokość opłaty stałej za usługi wodne Nr [...], K., [...], znak: [...], z dnia [...].10.2019 r. Dyrektor ustalił wysokość opłaty stałej za usługi wodne za rok 2018, w oparciu o treść pozwolenia wodnoprawnego – bez uwzględnienia decyzji zmieniającej. W konsekwencji, Organ ustalił opłatę w kwocie znacznie wyższej niż wynikająca ze zmienionego pozwolenia wodnoprawnego. Spółka nie zdołała złożyć skutecznie reklamacji od powyższej informacji rocznej. Uiściła opłatę w kwocie określonej w informacji rocznej. Z tej przyczyny wystąpiła o zwrot nadpłaty.

Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Spółka wywiodła, że informacja roczna jest aktem o szczególnym charakterze, specyficznym dla ustawy Prawo wodne. Jednocześnie, poprzez odesłanie do przepisów Ordynacji podatkowej, zawarte w art. 300 ust. 1 P.w., organy obydwu instancji przypisują informacji rocznej cechy charakterystyczne decyzji administracyjnej. W konsekwencji uznają, że nie jest możliwe wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie nadpłaty, skoro wysokość zobowiązania pieniężnego jest określona aktem o charakterze konstytutywnym. Zdaniem skarżącej taka argumentacja nie może znaleźć uznania, gdyż w gorszym położeniu stawia podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty stałej, który nie wniósł reklamacji, od tego, który skorzystał z możliwości zaskarżenia informacji rocznej. W pierwszym przypadku - według poglądów prezentowanych przez organy administracji w sprawie - brak jest jakiejkolwiek możliwości zakwestionowania raz ustalonej i uiszczonej opłaty wodnoprawnej. Wprawdzie organ wspomina o możliwości przywrócenia terminu do złożenia reklamacji, jednakże instytucja ta ma bardzo wąskie zastosowanie i nie odpowiada sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie. Strona, która wniesie reklamację od informacji rocznej, w razie jej nieuznania otrzymuje decyzję administracyjną, którą może zaskarżyć do sądu administracyjnego i do której mają zastosowanie przepisy dotyczące postępowań nadzwyczajnych. Istnieje możliwość jej uchylenia, zmiany, czy też stwierdzenia nieważności. Strona, która nie skorzysta z możliwości złożenia reklamacji i uiści opłatę, jest pozbawiona jakiejkolwiek możliwości kwestionowania wysokości opłaty stałej, niezależnie od ewentualnych wad takiej informacji w zakresie zastosowania prawa materialnego bądź też przepisów postępowania. Takie wnioski wynikają z wywodów organów, które nie wskazały żadnych możliwości kwestionowania informacji rocznej, za wyjątkiem możliwości wniesienia reklamacji. Spółka podkreśliła, że do informacji rocznej nie można stosować przepisów ordynacji podatkowej o decyzji konstytutywnej oraz należy poszukiwać trybu właściwego do kwestionowania informacji rocznej. Zdaniem Spółki takim najodpowiedniejszym trybem jest postępowanie uregulowane w art. 72 i następnych O.p.

Odnosząc się zaś do merytorycznej oceny wniosku dokonanej przez organ pomimo odmowy wszczęcia postępowania, skarżąca wskazała, że organ niezasadnie podnosi zasadność nieprawidłowo naliczonej, znacznie zawyżonej przez Zarząd Zlewni w [...], opłaty stałej przypadającej na okres [...] stycznia do [...] grudnia 2018 r., opierając się na dacie uzyskania przez decyzję zmieniającą pozwolenie wodnoprawne waloru ostateczności i zaznaczając, że zmiana decyzji udzielającej ww. pozwolenia wodnoprawnego nastąpiła w 2019 r. poprzez wydanie przez Dyrektora decyzji z [...] sierpnia 2019 r. Spółka stwierdziła, że informacja ustalająca wysokość opłaty stałej za usługi wodne za okres [...] stycznia do [...] grudnia 2018 r. Nr [...], K., [...], znak: [...], z dnia [...].10.2019 została przekazana na jej adres dopiero w 2019 r., a więc po uprawomocnieniu się decyzji zmieniającej pozwolenie wodnoprawne. Jej zdaniem informacja o opłacie rocznej, powinna być wydana przez organ z początkiem 2018 r., skoro dotyczyła 2018 r. Zgodnie z art. 271 ust 6 P.w. wysokość opłaty powinna być podzielona na 4 równe raty kwartalne, zaś podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne powinien wnosić opłatę stałą na rachunek bankowy Wód Polskich w 4 równych ratach kwartalnych nie później niż do końca miesiąca następującego po upływie każdego kwartału. Przedmiotowa informacja o opłacie rocznej została wydana w 2019 r, po zakończeniu okresu rozliczeniowego trwającego od [...] stycznia do [...] grudnia 2018 r. Zgodnie z jej treścią 4 raty kwartalne wymagały dokonania opłaty w terminie do 14 dni od dnia doręczenia informacji, co wymusiło niezwłoczne dokonanie wpłaty całości nieprawidłowo naliczonej kwoty i tym samym, brak możliwości wyegzekwowania zwrotu nadpłaty. Skoro informacja roczna została sporządzona i doręczona stronie już po uprawomocnieniu się zmiany, winna uwzględniać treść aktualną pozwolenia wodnoprawnego, zwłaszcza że z treści tego pozwolenia wodnoprawnego nie można wnioskować aby liczba dni wprowadzania ścieków do rzeki [...] w roku 2018 była inna niż liczba dni wprowadzania ścieków do tej samej rzeki w roku 2019.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje:

Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zss4 pkt 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374), wobec uznania, ze względu na jej przedmiot, że jej rozpoznanie jest konieczne, a przeprowadzenie rozprawy mogłoby w obecnym stanie epidemii wywołać nadmierne zagrożenie dla osób w niej uczestniczących i uwzględniając jednocześnie potrzebę rozstrzygnięcia sprawy w możliwie najkrótszym terminie.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137).

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach.

W rozpoznawanej sprawie Sąd nie stwierdził tego rodzaju wad i naruszeń prawa, co skutkowało oddaleniem skargi. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a. W myśl tej regulacji, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli jej przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W objętej kontrolą Sądu sprawie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wydane zostało w oparciu o przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: "k.p.a.", zgodnie z którym jeżeli żądanie o którym mowa w art. 61 (tj. wszczęcia postępowania administracyjnego) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Przepis ten dotyczy zatem etapu wstępnego (formalnego) postępowania administracyjnego, którego przejście umożliwia dopiero merytoryczne rozstrzyganie o żądaniu strony. W przepisie tym ustawodawca wprowadził dwie samodzielne i niezależne od siebie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, których zaistnienie uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Są to:

1) wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną;

2) zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania.

W rozpoznawanej sprawie, rozstrzygając o wniosku skarżącej spółki w trybie art. 61a § 1 k.p.a., organy powołały się na "inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania", wynikające ze specyfiki postępowania w sprawie ustalenia opłaty za usługi wodne.

Postępowanie to prowadzone jest w oparciu o regulacje wprowadzone ustawą z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (P.w.). Przewidują ponoszenie opłat za usługi wodne na rzecz Państwowego Gospodarstwa Wodnego "Wody Polskie", które są jednym z instrumentów ekonomicznych służących gospodarowaniu wodami (art. 267 pkt 1). Opłaty za usługi wodne uiszcza się zgodnie z art. 268 ust. 1 P.w. m.in. za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (pkt 1) oraz za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi (pkt 2). Opłata za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz zmiennej zależnej uzależnionej od ilości wód pobranych (art. 270 ust. 1). Zgodnie z art. 271 ust. 2 P.w. wysokość opłaty stałej ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody podziemnej wyrażonej w m3/s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody podziemnej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do dostępnych zasobów wód podziemnych.

Wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m3 (art. 272 ust. 1 P.w.).

Również opłata za usługi wodne za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od ilości i jakości ścieków wprowadzanych w ramach pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego (art. 272 ust. 8 P.w.). Ponadto wysokość opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi zależy od rodzaju substancji zawartych w ściekach i ich ilości, rodzaju ścieków, a w przypadku wód z obiegów chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni - od temperatury tych wód (art. 272 ust. 9).

Z treści zaprezentowanych regulacji wynika, że treść pozwolenia wodnoprawnego ma bezpośredni związek z wysokością opłaty zarówno za pobór wody, jak i za wprowadzanie ścieków.

W rozpoznawanej sprawie podstawą ustalenia wysokości opłat za usługi wodne za 2018 r. dla A S.A. była decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2016 r. udzielająca pozwolenia wodnoprawnego. Decyzja ta została zmieniona na podstawie art. 155 k.p.a. stosowną decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej PGW Wody Polskie z dnia [...] sierpnia 2017 r.

Skarżąca Spółka podnosi, że w takim stanie rzeczy zmiana warunków pozwolenia wodnoprawnego powinna zostać uwzględniona w informacji rocznej, która została wydana po uprawomocnieniu się decyzji zmieniającej pozwolenie wodnoprawne. Skoro jednak uwzględniona nie została, Spółce winna zostać zwrócona nadpłata wynikająca z różnicy pomiędzy opłatą naliczoną w informacji rocznej za 2018 r., a kwotą należną według obowiązującego pozwolenia wodnoprawnego z dnia 7 sierpnia 2019 r.

Organy Wód Polskich odmawiając wszczęcia postępowania odwołują się do argumentacji procesowej i braku stosownych przepisów dających podstawę do prowadzenia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty.

Kluczową kwestią w sprawie jest zawarte w art. 300 ust. 1 P.w. odesłanie do stosownych przepisów Działu III Ordynacji podatkowej "Zobowiązania podatkowe" w zakresie ponoszenia opłat za usługi wodne.

Jak słusznie wywodzą organy zastosowanie ma także art. 21 § 1 pkt 2 O.p. określający powstanie zobowiązania podatkowego z dniem doręczenia konstytutywnej decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania. Nie ulega wątpliwości, że informacja roczna kreująca opłatę stałą za usługę wodną jest odpowiednikiem takiej decyzji. Z chwilą doręczenia podmiotowi zobowiązanemu do ponoszenia opłaty informacji rocznej, w przypadku niewniesienia reklamacji, powstaje zobowiązanie po stronie korzystającego z usług wodnych, polegające na poniesieniu opłaty w określonym w tym akcie terminie, a z chwilą dokonania zapłaty w wysokości takiej jak ustalona w informacji rocznej stosuje się odpowiednio przepisy O.p. o wygaśnięciu zobowiązania.

W przypadku informacji rocznej nie dochodzi do powstania nadpłaty, gdyż zgodnie z art. 72 § 1 pkt 2 O.p., nadpłatą jest kwota nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, przy czym podatek nadpłacony, to podatek zapłacony w kwocie wyższej niż należna. Natomiast podatek zapłacony nienależnie, to kwota uiszczona przez podatnika w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej zapłacenia albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. Jak wskazał organ żadna z powyższych sytuacji nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie.

W ocenie Sądu argumentacji organu nie niweczą wywody Spółki odwołujące się do treści art. 271 ust. 6 i 7 P.w. i sprzeciwiające się stosowaniu przepisów Ordynacji podatkowej o konstytutywnej decyzji podatkowej do informacji rocznej. Takie stanowisko stanowi w sprzeczności z treścią art. 300 ust. 1 P.w. W opozycji do tego co wywodzi skarżąca, Spółka nie ma potrzeby "poszukiwania trybu właściwego do kwestionowania informacji rocznej", bo taki tryb istnieje, został wskazany w art. 273 - jest to prawo wniesienia reklamacji w terminie 14 dni. Nie jest też trafny argument dotyczący nierównej sytuacji podmiotów, które korzystają z prawa wniesienia reklamacji oraz tych, które z takiego prawa nie korzystają. Jak już tutaj wskazano, a co jest powszechnie przyjmowane w orzecznictwie, informacja roczna ma cechy decyzji administracyjnej i tak jest traktowana, dlatego też sytuację wnoszących reklamację można przyrównać do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej. Sytuacja odwołujących, tak jak składających reklamację jest zatem "korzystniejsza", bowiem środki te umożliwiają kontrolę instancyjną zapadłych rozstrzygnięć.

W rozpoznawanej sprawie reklamacja taka nie została złożona, co uniemożliwiło ewentualną zmianę wysokości opłaty zgodnie z decyzją zmieniająca pozwolenie wodnoprawne. Odrębną kwestią jest ocena czy i jaki wpływ ta decyzja, wydana 7 sierpnia 2019 r., miała na wysokość opłaty należnej za 2018 r. Ocena ta leży jednak poza zakresem niniejszego postepowania, które dotyczy co należy jeszcze raz podkreślić kwestii proceduralnej, samej możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie nadpłaty.

Sąd podziela pogląd organu, że sposób ustalenia opłaty za usługi wodne determinuje brak możliwości zastosowania w rozpatrywanym przypadku instytucji stwierdzenia nadpłaty przewidzianej w art. 75 O.p., która jest związana z sytuacją powstania nadpłaty na skutek działań płatnika lub gdy jest następstwem błędu samego podatnika.

Jak słusznie wywodzi organ, przepis ten nie przewiduje możliwości wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku (opłaty), która powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2 O.p., tj. na skutek decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe.

Z tych względów organ prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadpłaty podatku. Okoliczności wydania decyzji zmieniającej pozwolenie wodnoprawne z 7 sierpnia 2019 r. mogą być brane pod uwagę jako ewentualna podstawa do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 lub 8 k.p.a.

Z wszystkich tych względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i skargę oddalił w oparciu o art. 151 P.p.s.a.