Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1433/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6279 Inne o symbolu podstawowym  627
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art 13 ust 1 i art 135 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 128 poz 1175
law: Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa T. Sp. z o.o. z siedziba w K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012r. Nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców działając na podstawie art. 138 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (j.t. Dz. U. z 201 1r., Nr 264, poz. 1573) oraz art. 127§2 i art. 138§1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1980 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Panią K. G. - Prezesa [...] Sp. z o.o. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2011r. Nr [...] orzekającej o nałożeniu na ww. przewoźnika kary administracyjnej w wysokości [...] EUR, co w przeliczeniu na złote wg średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu wydania decyzji o nałożeniu kary administracyjnej wynosi [...] PLN postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy organ wskazał, że w dniu [...].10.2011r. Komendant Placówki Straży Granicznej w K. wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem Nr [...] o wymierzenie kary administracyjnej przewoźnikowi: [...] Sp. z o.o. wskazując, iż w tej dacie przywiózł on autokarem relacji [...] obywatelkę [...] - Panią N. M., ur. [...].01.1978r., która nie posiadała zezwolenia uprawniającego ją do wjazdu i pobytu na terytorium Polski i innych Państw Strefy Schengen (k. 10).

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...].12.2011r. Nr [...] orzekł o nałożeniu na przewoźnika kary administracyjnej, przewidzianej w art. 138 ust. 1 powołanej na wstępie ustawy o cudzoziemcach, w wysokości [...] EUR, co w przeliczeniu na złote wg średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu wydania decyzji o nałożeniu kary administracyjnej wynosi [...] PLN.

Od powyższego rozstrzygnięcia w dniu 7 stycznia 2012r. Prezes [...] Sp. z o.o. za pośrednictwem Wojewody [...], w ustawowym terminie złożył odwołanie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i "anulowanie" nałożonej na przewoźnika kary.

Odnosząc się do treści zaskarżonej decyzji w kwestii niedopełnienia przez przewoźnika obowiązku określonego w art. 135 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wyjaśniono, iż: " (...) Rozkład Jazdy przewoźnika (załączony w aktach) wyraźnie wskazuje, że odjazd z [...] następuje dzień wcześniej i jest jeszcze do tego dodatkowa godzina wynikająca ze zmiany strefy czasowej. W dniu [...].10.2011roku karta stałego pobytu Pani M. była jeszcze ważna. Do tego Pasażer przedłożył dokumenty i blankiety w obcym języku (jak się później okazało w języku włoskim) i twierdził, że wszystko jest w porządku, bo po polskiej stronie mają już wszystko odnotowane w systemie. Na tej podstawie kierowca nie miał prawa odmówić wejścia pasażerce do autokaru. W przypadku posiadania karty stałego pobytu nie jest konieczne posiadanie wizy Schengen. Dodatkowo należy stwierdzić, iż fizyczny wjazd do Polski nastąpił [...].10.2011 roku przed północą. Procedurę kontrolną tradycyjnie rozpoczęto dopiero po godzinie. (...) Absolutnie nie możemy się także zgodzić z wnioskiem zawartym w powyższej decyzji, że zawodowy kierowca wielokrotnie przekraczający granice zewnętrzne Schengen powinien znać podstawowe zasady przekraczania granicy.

W dniu 6 lutego 2012r. pełnomocnik spółki złożył pismo stanowiące uzupełnienie odwołania. Zaskarżonej decyzji zarzucono błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 135 w zw. z art. 138 ustawy o cudzoziemcach oraz naruszenie art. 7, art. 11, art. 77 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z uwagi na uchybienia, jakimi dotknięta jest, zaskarżona decyzja odwołujący się wniósł o uchylenie jej i umorzenie postępowania w sprawie nałożenia na przewoźnika kary administracyjnej, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Rozpoznając sprawę organ wskazał, iż jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w dniu [...].10.2011r. o godz. 00.45 w Placówce Straży Granicznej w K. na kierunku wjazdowym do Polski do odprawy granicznej zgłosiła się obywatelka [...] - Pani N. M., która podróżowała jako pasażerka autokaru marki [...] o nr rej. [...], która nie legitymowała się ważnym tytułem pobytowym uprawniającym Ją do wjazdu na terytorium Polski. Cudzoziemka posiadała ważny dokument podróży (termin

ważności do dnia 07.08. 2021r.) (k. 6) oraz dokument pobytowy wydany przez władze Republiki [...], z terminem ważności do dnia [...].10.2011r. Cudzoziemka nie posiadała wizy lub innego tytułu pobytowego uprawniającego Ją do wjazdu i pobytu na terytorium Polski.

Zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy protokołem z przeprowadzonego w dniu [...].10.2011r. o godz. 03.10 przesłuchania Pani N. M. zeznała, iż: " W dniu [...].10.2011r. zgłosiłam się do kontroli granicznej na kierunku wjazdowym do Polski. Jadę do [...] skąd mam dziś samolot lecący do [...]. Ja mieszkam i pracuję w [...] już od 3 lat, wcześniej mieszkałam 8 lat w [...]. Ja nie wiedziałam, że na podstawie [...] zaświadczenia z poczty, które potwierdza złożenie przeze mnie wniosku o przedłużenie zezwolenia na pobyt na terytorium [...] nie uprawnia mnie do wjazdu i tranzytu przez Polskę i inne kraje Schengen w drodze do [...]. Termin ważności mojej karty pobytu upłynął z dniem [...].10.2011 r. a nową mam otrzymać dopiero po przyjeździe do [...]."..

Decyzją z dnia [...].10.2011r. Komendant Placówki Straży Granicznej w K. odmówił Pani N. M. wjazdu na terytorium Polski,

nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (k. 5). Decyzja weszła do obrotu prawnego w dniu [...].10.2011r. i jest ostateczna z uwagi na niewniesienie od niej odwołania.

Organ przywołał treść art. 13, 135 ust. 1 i 2 i 138 ust. 1, 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 5 Kodeksu granicznego Schengen i wskazał, że art. 135 ustawy o cudzoziemcach nakłada na przewoźników określonego typu obowiązki. Przewoźnik jest obowiązany do "podjęcia działania dla upewnienia się " że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Należy wskazać, iż ustawodawca wyraźnie przesądził, że obowiązek ten dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego. Zakres obowiązków sformułowany został dosyć precyzyjnie. Wynika z niego jasno, że przewoźnik chcąc wykonywać usługi przewozu osób niebędących obywatelami polskimi przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (nawet tranzytem) obowiązany jest zapoznać się z przepisami dotyczącymi przekraczania granic i pobytu w Polsce, jak również w krajach, do których wykonuje transport. Z uwagi na wstąpienie Polski do stref Schengen podstawowe znaczenie dla przewoźnika wykonującego usługi w zakresie takim jak [...] Sp. z o.o. było zapoznanie się w niezbędnym zakresie z właściwymi przepisami regulującymi ruch w tej strefie w tym z rozporządzeniem (WE) NR 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. ustanawiającym wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz.U. UE L Nr 105 poz. 1 z późn. zmianami), Konwencją Wykonawczą do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 roku między Rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu, Republiki Federalnej Niemiec oraz Republiki Francuskiej w sprawie stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach (Dz.U. UE.L. z 2000r. Nr 239 poz. 19, z późn. zmianami), jak również z przepisami ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach.

W ocenie organu z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż Pani N. M. nie spełniała warunków wjazdu na terytorium Polski, a także do strefy Schengen, określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i art. 5 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen. Co prawda w dniu rozpoczęcia podróży tj. w dniu [...].10.2011r. posiadała Ona ważny dokument pobytowy, wydany przez władze Republiki [...], lecz był on ważny tylko do dnia [...].10.2011r., a więc w momencie kontroli granicznej tj. w dniu [...].10.2011r. o godz. 00:45 Pani N. M. nie legitymowała się ważnym dokumentem pobytowym, uprawniającym Ją do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu dot. faktu, iż w dniu w którym obywatelka [...] - Pani N. M. rozpoczynała podróż autokarem [...] Sp. z o.o. tj. w dniu [...].10.2011r. jej karta pobytu, którą się legitymowała była jeszcze ważna, należy zauważyć, że w ww. dokumencie wyraźnie został określony termin ważności posiadanego przez Panią N. M. na terytorium Republiki [...] tytułu pobytowego. Zgodnie z aktami sprawy dokument pobytowy wydany przez władze Republiki [...] był ważny do dnia [...].10.2011r. W związku z powyższym, w ocenie organu odwoławczego, w momencie wyjazdu z [...] w kierunku przejścia granicznego z Rzeczpospolitą Polską, przy zachowaniu przez przewoźnika należytej staranności możliwe było do przewidzenia, że w momencie przyjazdu na granicę i odprawy granicznej posiadany przez Panią N. M. tytuł " pobytowy będzie już nie ważny. Należy zauważyć, iż z punktu widzenia organów prowadzących postępowanie istotny jest moment przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej, nie zaś rozpoczynania podróży w kraju pochodzenia.

Wymóg staranności leży zarówno po stronie przewoźnika jak i samej Cudzoziemki, zaś jego zaniedbanie może skutkować nałożeniem na przewoźnika kary administracyjnej, zaś w stosunku do Cudzoziemki - wydaniem decyzji odmawiającej wjazdu na terytorium Polski.

Uwzględniając powyższe okoliczności w ocenie organu nie jest zasadne przeprowadzanie dowodu w postaci przesłuchania Cudzoziemki i kierowcy autokaru, gdyż Ich zeznania nie miałyby wpływu na stwierdzenie, czy przewoźnik dołożył należytej staranności zmierzającej do upewnienia się, czy Pani N. M. posiadała uprawnienie do wjazdu na terytorium Polski. Staranne sprawdzenie terminu ważności posiadanego przez Cudzoziemkę dokumentu pobytowego oraz wiedza, co do orientacyjnej godziny przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej byłyby wystarczające do dokonania prawidłowej oceny, czy Pani N. M. w momencie przekraczania granicy będzie uprawniona do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie organu odwoławczego okoliczności wyłączającej winę w zaistniałym stanie faktycznym nie może stanowić brak przepisów wykonawczych, które wskazywałyby sposób działania przewoźnika w zakresie kontroli i możliwości działania w przypadku wykrycia braków w dokumentacji.

Ryzyko nieznajomości przepisów obowiązujących w tym zakresie obciąża przewoźników. Skoro na mocy art. 135 ustawy o cudzoziemcach na przewoźniku ciążyły określone obowiązki kontrolne względem cudzoziemców to przewoźnik ten powinien powierzyć ich wykonywanie osobie, która dostatecznie zna zakres tych obowiązków. Skutki ich niedopełnienia ustawa określa jasno w art. 138 ustawy o cudzoziemcach.

Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów, wskazujących, iż pasażerka przedłożyła dokumenty i blankiety w języku [...], i oświadczyła, że wszystko jest w porządku organ wskazał, iż przewoźnik w sytuacji opisanej powyżej nie może skutecznie zasłaniać się twierdzeniem, że zapewnienie pasażerki co do ważności posiadanych przez Nią dokumentów jest wystarczające do dopełnienia przez przewoźnika obowiązku podjęcia działania mającego na celu upewnienie się, że cudzoziemiec posiada stosowne dokumenty uprawniające go do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jeśli zgodnie z zawartym w odwołaniu twierdzeniem pasażerka w momencie rozpoczęcia podróży udostępniła swój paszport i okazała wydany przez władze Republiki [...] dokument pobytowy przewoźnik już z samego terminu ważności okazanego dokumentu pobytowego mógł wywieść wniosek, iż w momencie przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej pasażerka nie będzie uprawniona do wjazdu na terytorium Polski. W tym stanie rzeczy całkowicie bezprzedmiotowe wydają się rozważania pełnomocnika Strony odnośnie braku uprawnienia przewoźnika do legitymowania pasażerów.

Zasadne jest zatem stwierdzenie, iż istniała możliwość prawidłowego wykonania obowiązków nałożonych na przewoźnika na mocy art. 135 ustawy o cudzoziemcach, aby zapobiec skutkowi określonemu w art. 138 ustawy. Przy czym wbrew twierdzeniom odwołującego się nie zaistniała sytuacja, w której jego pracownicy musieliby posłużyć się specjalistycznym sprzętem do weryfikacji ważności dokumentów. Jak również nie można mówić o tym, że przewożone osoby miały nieuregulowany status prawny, uniemożliwiający wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a znajdujący się całkowicie poza stanem wiedzy przewoźnika lub jego pracowników i niejako niepoznawalny.

W ocenie organu odwoławczego ocena dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy Rzeczypospolitej Polskiej pod względem ich ważności zarówno w momencie rozpoczęcia podróży, jak i wjazdu oraz pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest w pełni poznawalna dla profesjonalisty — przewoźnika zajmującego się przewozami międzynarodowymi.

Odnosząc się do treści odwołania należy wyjaśnić, iż z uwagi na kategoryczne sformułowanie użyte w dyspozycji normy zawartej w art. 138 ust. 1, 2 i 3 ww. ustawy ("nakłada się karę administracyjną w wysokości stanowiącej równowartość od 3.000 do 5.000 euro za każdą przywiezioną osobę... ") podjęcie przedmiotowego rozstrzygnięcia jest obligatoryjne. Wobec powyższego wynikająca z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasada, iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny uwzględniając słuszny interes strony - doznaje istotnego ograniczenia.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik strony [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K., zarzucając jej:

1. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 135 i art. 138 ust 1 i ust 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. Nr 128, poz. 1175; tekst jednolity z dnia 20 września 2011 r. Dz.U. Nr 264, poz. 1573) w związku z art. 31 ust 3 w zw. z art. 8 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 135 i art. 138 ustawy o cudzoziemcach i w konsekwencji nałożenie kary pieniężnej na przewoźnika-skarżącego, podczas gdy prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie przepisów ustawy o cudzoziemcach, dokonana w świetle całego obowiązującego w Polsce systemu prawa, w szczególności Rozporządzenia (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. ustanawiającego wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz.Urz.UE.L 2006 Nr 105, str. 1), dyrektywy Rady 2001/51/WE z dnia 28 czerwca 2001 r. uzupełniającej postanowienia art. 26 Konwencji Wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r.; ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz art. 15 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej prowadzi do wniosku, iż brak jest podstaw do nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika;

2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisów art. 7 k.p.a w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 107 k.p.a., jak również przepisu art. 86 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania dostępnego materiału dowodowego, zmierzającego do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a to brak przesłuchania w charakterze świadka kierowcy autokaru (zarówno w postępowaniu przed organem 1, jak i II instancji), przewożącego w dniu [...] października 2011 r. pasażerów na trasie [...] na okoliczność informacji udzielonych mu przez obywatelkę [...] - Panią N. M. dotyczących posiadanych przez nią dokumentów, jak również brak przesłuchania przedstawiciela [...] Sp. z o.o. pomimo, iż w sprawie istniały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a także wadliwe uzasadnienie wydanej decyzji, podczas gdy, prawidłowe zastosowanie w/w przepisów wymagało przeprowadzenia przez organ II instancji przesłuchania kierowcy autokaru lub co najmniej przesłuchania przedstawiciela [...] skarżącego celem wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, a następnie wyczerpującego i zgodnego z przepisami uzasadnienia treści decyzji.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącej wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Szefowi Urzędu do spraw Cudzoziemców do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz skarżącego, jak również stosownie do treści art. 61 § 2 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wnoszę o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skargi przedstawiono stan faktyczny sprawy i wskazano, iż z treści art. 135 jasno wynika, że jedynym obowiązkiem, jaki w istocie ciąży na przewoźniku jest podjęcie działania dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium RP posiada wymienione w przepisie dokumenty. Interpretując zatem wyrażenie "obowiązany dla podjęcia działania dla upewnienia się..." należy rozważyć, czy treść tego przepisu obliguje do dochowania należytej staranności, czy też nakłada na przewoźnika odpowiedzialność także za określony rezultat. Wykładnia gramatyczna tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, iż na przewoźniku ciąży dochowanie pewnego minimum należytej staranności w dokonywaniu działań zmierzających do ustalenia, czy określona - podróżująca z zamiarem przekroczenia granicy RP - osoba jest uprawniona do wjazdu na terytorium RP, nie jest zaś objęte dyspozycją omawianego przepisu podjęcie przez przewoźnika wszelkich możliwych działań mających przeciwdziałać temu, aby na granicy RP znalazła się osoba nieposiadająca uprawnienia do wjazdu na terytorium RP. Tym samym niezrozumiałe jest, w jaki sposób organ II instancji doszedł do przekonania wysłowionego zresztą w treści uzasadnienia decyzji, iż w świetle postanowień ustawy o cudzoziemcach na przewoźniku spoczywa obowiązek podjęcia wszelkich działań zmierzających do ustalenia czy jego pasażer ma tytuł pobytowy uprawniający go do przekroczenia granicy. Z całą pewnością, gdyby zamierzeniem ustawodawcy było uczynienie przewoźnika odpowiedzialnym za przeciwdziałanie temu aby osoba nieuprawniona nie znajdowała się na granicy RP, a to poprzez dokonywanie skrupulatnej i gruntownej kontroli dokumentów osób podróżujących w pojazdach przewoźnika, omawiany przepis miałby zupełnie inne brzmienie, niż obecne.

Dodatkowo skarżący zwrócił uwagę na wzajemną relację wspomnianego przepisu i przepisów regulujących obowiązki funkcjonariuszy Straży Granicznej. tj ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz art. 15 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej (w brzmieniu: Osoby przekraczające granicę państwową obowiązane są poddać się kontroli granicznej, w zakresie określonym kodeksem granicznym Schengen oraz innymi przepisami absurdalności swojego stanowiska. Warto zatem przytoczyć, iż organ zauważa, iż w dniu rozpoczęcia podróży przez Cudzoziemkę, tj. w dniu [...] października 2011 r. posiadała ona ważny dokument pobytowy, wydany przez władze Republiki [...]. Jako zupełnie niezrozumiała jawi się natomiast konstatacja, iż w momencie kontroli granicznej, tj. w dniu [...] października 2011r. o godzinie 00.45 Pani N. M. nie legitymowała się ważnym dokumentem pobytowym, uprawniającym ją do wjazdu na terytorium RP i przeprowadzone przez Organ II instancji wnioskowanie, zgodnie z którym w momencie wyjazdu z [...] w kierunku przejścia granicznego z Rzeczpospolitą Polską, przy zachowaniu przez przewoźnika należytej staranności możliwe było do przewidzenia, że w momencie przyjazdu na granicę i odprawy granicznej posiadany przez Panią N. M. tytuł pobytowy nie będzie już ważny. Należy zauważyć, iż z punktu widzenia organów prowadzących postępowanie istotny jest moment przekraczania granicy Rzeczpospolitej Polskiej, nie zaś rozpoczynania podróży w kraju pochodzenia. Nadto organ odwoławczy argumentuje, że przewoźnik już z samego terminu ważności okazanego dokumentu pobytowego mógł wywieść wniosek, iż w momencie przekraczania granicy RP pasażerka nie będzie uprawniona do wjazdu na terytorium Polski.

Przywołane twierdzenia prowadzą do jednoznacznego wniosku, iż zdaniem organu II instancji przewoźnik obowiązany jest nie tylko do jednorazowej kontroli dokumentów podróży pasażera (do czego de facto nie posiada żadnych uprawnień, bowiem jako przedsiębiorca może skontrolować jedynie bilet, zaś nie ma środków ażeby zmusić pasażera do okazania dokumentów), ale do stałego monitorowania tych dokumentów. Takie stanowisko nie zasługuje na aprobatę. Trzeba zauważyć, że - co sam podkreśla organ II instancji - w niniejszej sprawie cudzoziemka w chwili podjęcia podróży dysponowała ważnym dokumentem uprawniającym do wjazdu i pobytu na terytorium RP i strefy Schengen. Organ II instancji wskazuje, że z punktu widzenia organów prowadzących postępowanie istotny jest moment przekraczania granicy Rzeczpospolitej Polskiej, nie zaś rozpoczynania podróży w kraju pochodzenia, lecz zapomina jednocześnie, że punktu widzenia organów administracji publicznej nie można utożsamiać z punktem widzenia przewoźnika (przedsiębiorcy). Podobnie jak nie można utożsamiać uprawnień, którymi dysponują określone służby państwowe, działające w ramach władztwa państwowego i wyposażone w szereg uprawnień dla jego skutecznej realizacji, z uprawnieniami (niepomiernie mniejszymi) przewoźnika. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu II instancji, w myśl którego ponieważ ustawodawca nałożył na przewoźników pewnego typu obowiązki to przewoźnik obowiązany być w tym przypadku do zdobycia określonej wiedzy, aby móc obowiązki te efektywnie wykonywać.

Odnosząc się raz jeszcze do treści obowiązków przewoźnika należy wskazać na twierdzenia organu odwoławczego, iż przewoźnik, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa ma obowiązek dokonania skutecznej weryfikacji, czy przewożeni za jego pośrednictwem pasażerowie posiadają ważne dokumenty podróży uprawniające do przekroczenia granicy. Przyjęte przez organ II instancji stanowisko prowadzi w konsekwencji do konkluzji, że przewoźnik (a właściwie jego pracownik) winni także dokonywać kontroli dokumentów podróży oraz wiz pod kątem ich prawdziwości, tzn. weryfikować, czy nie są one sfałszowane. Konsekwentne stosowanie zasady, że przewoźnik ma obowiązek dokonania skutecznej weryfikacji prowadzi właśnie do takiej "absurdalnej przecież sytuacji, w której przewoźnik będzie musiał dokonać kontroli de facto analogicznej, jak funkcjonariusze Straży Granicznej, nie mając do tego ani uprawnień, ani technicznych możliwości.

W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie nie powinno budzić wątpliwości, iż wnikliwa analiza całokształtu materiału dowodowego i dokonanie odpowiedniego ważenia interesów (społecznego i jednostki) powinny skutkować stwierdzeniem, iż brak jest spełnienia przesłanek pozwalających na nałożenie na przewoźnika kary administracyjnej. Trzeba bowiem podkreślić, iż pracownicy [...] Sp. z o.o. uczynili zadość swojemu obowiązkowi podjęcia działania dla ustalenia, czy osoba zamierzająca wjechać na terytorium RP posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy oraz wymaganą wizę. Jak bowiem wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w chwili podjęcia podróży cudzoziemka legitymowała się ważnym dokumentem uprawniającym ją do wjazdu i pobytu na terytorium strefy Schengen. Jak wynika z zeznań samej N. M. zamieszkiwała ona na terytorium

Unii Europejskiej od 11 lat, zaś jej zezwolenie na pobyt w [...] miało zostać przedłużone i doręczone na jej adres zamieszkania w [...]. W związku z tym trudno jest uznać, iż wspomniana osoba stanowiła zagrożenie nielegalną imigracją, a przede wszystkim trudno jest oczekiwać od kierowcy autokaru żeby w stosunku do osoby, która w chwili podróży posiada wymagane ważne dokumenty dokonywał symulacji, czy po przyjeździe na granicę uprawnienie podróżnego do wjazdu na terytorium Polski i strefy Schengen będzie nadal ważne — to już bowiem zostaje weryfikowane przez Straż Graniczną.

W realiach stanu faktycznego niniejszej sprawy jest zatem niewątpliwe, że Pani N. M. nie była osobą nieuprawnioną do przekroczenia granicy, natomiast jej uprawnienie było zakreślone w czasie - okresie ważności wizy, której okres ważności upłynął - jednak nie w chwili podjęcia podróży, a w chwili stawienia się do kontroli granicznej.

Jednocześnie należy w tym miejscu wskazać, że organy postępowania — zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy dysponując danymi Pani N. M. nie podjęły żadnych kroków celem ustalenia, czy - zgodnie z depozycjami w/w Cudzoziemki - istniało w obrocie prawnym nowo-wydane przez władze Republiki [...] zezwolenie dla N. M. na pobyt w strefie Schengen. Wtedy bowiem z punktu widzenia materialnoprawnych uprawnień Pani M., pomimo braku posiadania przy sobie stosownego dokumentu, byłaby uprawniona do pobytu na terytorium Państw strefy Schengen. Z całą stanowczością należy również podkreślić, iż wspomniana obywatelka [...] i jej obecność na terytorium RP kilkadziesiąt minut po upływie okresu ważności zezwolenia na pobyt (z jednoczesną możliwością istnienia w obrocie prawnym zezwolenia ważnego od dnia [...] października 2011 r.) nie godziły w żadne interesy RP oraz UE i nie stwarzały najmniejszego zagrożenia dla porządku czy bezpieczeństwa państwa. Jednocześnie godzi się wskazać, że pracownik odwołującego się dokonał kontroli dokumentów, które nie wzbudziły żadnych jego zastrzeżeń, albowiem - jak wskazano - zezwolenie w chwili podjęcia podróży nie było nieważne. W niniejszej sprawie jest zupełnie oczywiste, że kierowca autokaru dochował należytej staranności w kwestii dokonania kontroli, w takim zakresie, w jakim był do tego uprawniony.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy, nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach przewoźnik, który drogą powietrzną lub morską przywiózł cudzoziemca do granicy, jest obowiązany do podjęcia działania dla upewnienia się, że cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, dotyczy także przewoźników wykonujących regularne przewozy osób w międzynarodowym transporcie drogowym, z wyjątkiem ruchu przygranicznego.

Ponadto zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemiec może przekroczyć granicę i przebywać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli posiada:

1) ważny dokument podróży;

2) ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane;

3) zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane w przypadku przejazdu tranzytem.

Art. 5 ust. 1 Kodeksu granicznego Schengen (Warunki wjazdu obywateli państw trzecich) stanowi, zaś że w przypadku pobytu nieprzekraczającego trzech miesięcy w okresie sześciomiesięcznym warunki wjazdu obywateli państw trzecich są następujące:

a) posiadają oni ważny dokument podróży lub dokumenty uprawniające do przekroczenia granicy;

b) posiadają oni ważną wizę, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z rozporządzeniem Rady (WE) nr 539/2001 z dnia 15 marca 2001 r. wymieniającym państwa trzecie, których obywatele muszą posiadać wizy podczas przekraczania granic zewnętrznych, oraz te, których obywatele są zwolnieni z tego wymogu, chyba że posiadają ważny dokument pobytowy lub ważną wizę długoterminową

c) uzasadnią cel i warunki planowanego pobytu oraz posiadają wystarczające środki utrzymania, zarówno na czas trwania planowanego pobytu, jak i na powrót do ich państwa pochodzenia lub na tranzyt do państwa trzeciego, co do którego istnieje pewność, że uzyskają zezwolenie na wjazd na jego terytorium, lub jeżeli mają możliwość uzyskania takich środków zgodnie z prawem;

d) nie są osobami, wobec których dokonano wpisu do celów odmowy wjazdu w SIS;

e) nie są uważani za stanowiących zagrożenie dla porządku publicznego, bezpieczeństwa wewnętrznego, zdrowia publicznego lub stosunków międzynarodowych żadnego z Państw Członkowskich, a w szczególności nie dokonano wobec nich, na tej samej podstawie, wpisu do celów odmowy wjazdu w krajowych bazach danych Państw Członkowskich.

Zgodnie zaś z art. 5 ust. 4 lit. a kodeksu granicznego Schengen na zasadzie odstępstwa od ust. 1 obywatelom państw trzecich, którzy nie spełniają wszystkich warunków ustanowionych w ust. 1, jednakże posiadają dokument pobytowy, wizę długoterminową lub wizę uprawniającą do ponownego wjazdu wydane przez jedno z Państw Członkowskich lub, jeśli jest to wymagane, dokument pobytowy lub wizę długoterminową i wizę uprawniającą do ponownego wjazdu, zezwala się na wjazd na terytorium innych Państw Członkowskich w celu tranzytu, tak, aby mogli dotrzeć na terytorium tego Państwa Członkowskiego, które wydało dokument pobytowy, wizę długoterminową lub wizę uprawniającą do ponownego wjazdu, chyba że ich nazwiska znajdują się w krajowym wykazie wpisów Państwa Członkowskiego, którego granice zewnętrzne usiłują przekroczyć, a wpisowi towarzyszy instrukcja odmowy wjazdu lub tranzytu.

Mając na uwadze powyższe unormowania należy wskazać, iż wbrew zarzutom skargi art. 135 ustawy zawiera normę, z której wynika uprawnienie przewoźnika do żądania okazania przez pasażera przed podróżą dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy oraz wizy lub innego dokumentu wskazanego w tym przepisie uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium. Przewoźnik ponosi bowiem odpowiedzialność za brak kontroli dokumentowej w momencie zawierania umowy przewozu. Należy również wyjaśnić, iż przewoźnik ponosi wyłączną odpowiedzialność za przewiezienie za wynagrodzeniem osób, zatem niezasadna jest argumentacja skarżącej wskazująca na błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnieniu okoliczności błędnego przekonania pasażerki, że posiadała uprawnienie do przekroczenia granicy. Sąd pragnie podkreślić w tym miejscu, że w całości podziela stanowisko, które zostało zajęte w wyroku Sądu z dnia 14 czerwca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 2920/10, wyrażające się w stwierdzeniu, że przepisy dotyczące odpowiedzialności przewoźnika zostały wprowadzone do ustawy o cudzoziemcach z konieczności harmonizacji prawa wewnętrznego z dorobkiem Schengen.

Zgodnie bowiem z art. 8 Protokołu włączającego dorobek Schengen w ramy Unii Europejskiej dołączonego do Traktatu z Amsterdamu zmieniającego Traktat o Unii Europejskiej, traktaty ustanawiające Wspólnoty Europejskie i niektóre związane z nimi akty - podpisanego 2 października 1997 r. (Dz. U. WE C 340 z dnia 10 listopada 1997 r., s. 1) w negocjacjach dotyczących przystąpienia nowych Państw Członkowskich do Unii Europejskiej dorobek Schengen i inne środki podjęte przez instytucje w zakresie jego zastosowania są uznawane za dorobek, który powinien być w pełni przyjęty przez wszystkie państwa kandydujące do przystąpienia. Dla Polski i [...] dorobek Schengen jest zatem częścią unijnego acquis, które muszą zaakceptować w całości na podstawie Traktatu o Przystąpieniu. Należy w powyższym kontekście wskazać, iż na mocy art. 26 ust. 1 lit. b Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r., podpisanej w Schengen w dniu 19 czerwca 1990 r. (Dz. U. L 239 z dnia 22 września 2000 r., s. 1) Umawiające się Strony zobowiązały się do wprowadzenia do przepisów krajowych zasady, iż przewoźnik jest zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych środków dla zapewnienia, aby cudzoziemiec przewożony drogą lądową posiadał dokumenty podróży, wymagane przy wjeździe na terytoria Umawiających się Stron. Umawiające się Strony zobowiązały się, stosownie do art. 26 ust. 2 Konwencji wykonawczej do nałożenia kar na przewoźników przewożących drogą lotniczą lub morską z państwa trzeciego na ich terytoria cudzoziemców, którzy nie posiadają niezbędnych dokumentów podróży. Zgodnie z art. 26 ust. 3 Konwencji wykonawczej ustęp 1 litera b) i ustęp 2 stosuje się również do przewoźników międzynarodowych przewożących grupy pasażerów drogą lądową autokarami, z wyjątkiem ruchu granicznego. Wskazane postanowienia Konwencji wykonawczej znalazły rozwinięcie w dyrektywie Rady 2001/51/WE z dnia 28 czerwca 2001 r. uzupełniającej postanowienia art. 26 Konwencji wykonawczej do Układu z Schengen z dnia 14 czerwca 1985 r. (Dz. U. L 187 z dnia 10 lipca 2001 r., s. 45).

W świetle postanowień dyrektywy odpowiedzialność przewoźnika ma zatem dwa aspekty. Po pierwsze, przewoźnik jest zobowiązany do odwiezienia – na własny koszt – cudzoziemca, któremu odmówiono wjazdu na terytorium danego państwa. Po drugie, w przypadku, gdy przyczyną odmowy wjazdu jest fakt, iż cudzoziemiec nie ma stosownych dokumentów, na przewoźnika nakładana jest sankcja finansowa. Należy przy tym zauważyć, iż przyjęcie regulacji dotyczących kar finansowych miało na celu zapewnienie większej skuteczności wywiązywania się przez przewoźników ze swych zobowiązań kontrolnych.

Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż Pani N. M. nie spełniała warunków wjazdu na terytorium Polski, a także do strefy Schengen, określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i art. 5 ust. 1 kodeksu granicznego Schengen. Jak wynika z akta sprawy, co prawda w dniu rozpoczęcia podróży przez cudzoziemkę tj. w dniu [...].10.2011r. posiadała dokument pobytowy, wydany przez władze Republiki [...], lecz był on ważny tylko do dnia [...].10.2011r., a więc w momencie kontroli granicznej tj. w dniu [...].10.2O11r. o godz. 00:45 Pani N. M. nie legitymowała się już dokumentem pobytowym, uprawniającym ją do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając zaś na uwadze, iż jak wynika z akt sprawy podróż rozpoczynała ona planowo o godz. 22.00 (-1 h), zaś planowany wjazd do Polski miał nastąpić o godz. 24.00, już z samego rozkładu jazdy wynikało, iż w dacie przekroczenia granicy dokument pobytowy straci ważność. Tym samym w ocenie Sądu słusznie orzekające w sprawie organy uznały, iż przewoźnik, przy zachowaniu minimum staranności, mając na uwadze swój rozkład jazdy, jak również kierując się chociażby dotychczasowym doświadczeniem związanym z wykonywanie usług przewozu na tej trasie tj. terminowością przejazdu, średnim czasem kontroli na przejściu granicznym mógł przyjąć, iż dokument pobytowy, którym legitymowała sie Pani N. M. z uwagi na termin jego ważności ([...].10.2011r.) w momencie przekraczania granicy Rzeczypospolitej Polskiej nie będzie uprawniał jej do wjazdu na terytorium Polski.

W związku z powyższym nie można uznać za zasadny zarzut skargi, iż organy naruszyły przepisy prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 135 i 138 ustawy o cudzoziemcach polegającą na uznaniu, że przesłanką zastosowania kary administracyjnej z art. 138 jest brak skutecznej weryfikacji przez przewoźnika posiadanych przez podróżną dokumentów podróży, a nie uchybienie obowiązkowi podjęcia w granicach prawem zakreślonych działań mających na celu upewnienie się czy podróżni posiadają odpowiednie dokumenty podróży - tak jak to wynika wprost z art. 135 ustawy.

Podkreśli przy tym należy, że wbrew zarzutom skargi, wskazującym , iż przewoźnik nie posiada kompetencji i środków tj. jak Straż Graniczna, w zakresie przeprowadzani kontroli dokumentów, należy podkreślić, iż czynność kontrole jakie winien przeprowadzić przewoźnik, aby nie być obciążonym karą o której mowa w art. 138 ustawy (do czego bez wątpienia jak wskazano powyżej jest on uprawniony), ograniczają się jedynie do rzetelnego sprawdzenia, czy cudzoziemiec zamierzający wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej posiada ważny dokument podróży uprawniający do przekroczenia granicy, wymaganą wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane. Podkreślić przy tym należy, że nie chodzi tu o sprawdzenie czy dokumenty te posiadają cechy autentyczności, a jedynie czy cudzoziemiec posiada fizycznie ważne dokumenty, które będą go uprawniały do przekroczenia granicy, a w konsekwencji wjazdu na teren RP. Przewoźnik winien zatem bez wątpienia posiadać wiedzę o zakresie katalogu w/w dokumentów, bowiem mając na uwadze, iż wykaz dokumentów jakie uprawniają cudzoziemca jest zamknięty, uznać należy, iż jedynie ich posiadanie uprawnia podróżnego do przemieszczenia się na teren RP.

Należy przy tym podkreślić, iż przewoźnik nie może opierać się na subiektywnym odczuciu osoby przewożonej, iż posiada dokumenty uprawniające ją do przekroczenia granicy, gdyż to na nim ciąży obowiązek weryfikacji tych dokumentów, nie zaś na pasażerach. Tym samym ryzyko zawarcia umowy z pasażerem, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, legitymującym się, dokumentem- zezwoleniem na pobyt na terytorium [...], który w przeciągu kilku godzin utraci swą ważność i bazującym de facto jedynie na subiektywnym odczuciu co do posiadania dowodu (zaświadczenie poczty potwierdzające złożenie wniosku o przedłużenie zezwolenia na pobyt) mającego świadczyć o tym, iż istnieje prawdopodobieństwo otrzymania w przyszłości stosownego dokumentu, obciąża bez wątpienia przewoźnika. A zatem, wbrew zarzutom skargi, to przede wszystkim na nim, a nie na organie ciążył ewentualny ciężar przedstawienia dowodu potwierdzającego, iż w dacie przekroczenia granicy na rzecz pasażerki władze [...] wydały stosowne zezwolenie na pobyt, czego nie uczynił na żadnym etapie postępowania.

Sąd nie podzielił zatem wskazanych w skardze zarzutów naruszenia przez orzekające organy przepisów art. 7, 77, 107 i 86 k.p.a z uwagi na brak wyczerpującego zebrania dostępnego materiału dowodowego, zmierzającego do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i braku przesłuchania w charakterze świadka kierowcy autokaru, na okoliczność informacji udzielonych mu przez pasażerkę w zakresie posiadanych przez nią dokumentów oraz przedstawiciela przewoźnika. W ocenie Sądu, decyzje w niniejszej sprawie wydane zatem zostały na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekających w sprawie organów. Czyni to nietrafnymi powyższe zarzuty skargi dotyczące naruszenia powinności wyczerpującego zebrania dowodów i dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Mając na uwadze obowiązki wskazane w art. 135 ustawy, jakie ciążą na przewoźniku na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, jak słusznie przyjęły organy nie mogły mieć także wpływu wyjaśnienia kierowcy autokaru i przedstawiciela przewoźnika we wskazanym przez skarżącą zakresie.

Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie rozstrzygnięcia odpowiadają prawu.

Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.