Postanowienie WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 491/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-17 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Spółka Jawna H. S., D. K., B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Spółka Jawna H. S., D. K., B. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty należności celnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy


UZASADNIENIE

[...] sp. jawna H. S., D. K., B. S. (zwana dalej skarżącą) wystąpiła z wnioskiem, złożonym na urzędowym formularzu PPPr o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. w przedmiocie określenia kwoty należności celnych.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że kwota wszystkich należności celnych objęta decyzjami Naczelnika Urzędu Celnego w R., następnie utrzymanych w mocy przez Dyrektora Izby Celnej w W. wynosi 16.610.00 zł (cło) oraz 545.000 zł (VAT) samych należności głównych, nie licząc odsetek zwykłych i wyrównawczych, które powiększają kwotę do ponad 20.000.000 zł. W obliczu takiego ciężaru, biorąc pod uwagę majątek spółki i jej środki finansowe, spółka nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wartość środków trwałych spółki według bilansu za ostatni rok to suma [...] zł, natomiast zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniósł [...] zł. Ponadto spółka nadesłała szereg dokumentów dotyczących jej kondycji finansowej między innymi bilans sporządzony na dzień 30 czerwca 2008 r., z którego wynika, że spółka odnotowała stratę w wysokości [...] zł, bilans za rok 2007 i 2006 (zysk odpowiednio w wysokości [...] zł i [...] zł), rozliczenie dochodu każdego ze wspólników według udziałów w spółce [...] za 2006 r. w wysokości [...] zł i za 2005 r. w wysokości [...] zł dla każdego ze wspólników, a także wyciągi z rachunków bankowych za okres od stycznia do sierpnia 2008 r., z których wynika, że na rachunek spółki w wymienionym okresie wpływały różne sumy od kilku do kilkudziesięciu tysięcy zł. Jednocześnie w okresie tym skarżąca spółka dokonywała przelewów na rachunek Izby Celnej w W. w lipcu – 185.000 zł, w maju – 61.000 zł i w marcu – 111.000 zł.

Wobec powziętych wątpliwości, co do możliwości płatniczych skarżącej spółki pismem z dnia 6 października 2008 r. zobowiązano skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń dotyczących stanu majątkowego wspólników spółki, jako odpowiadających na podstawie art. 22 § 2 Kodeksu spółek handlowych za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem.

W odpowiedzi nadesłano zeznania podatkowe wspólników i ich współmałżonków za rok 2006 i 2007, wyciągi z osobistych rachunków bankowych wspólników i ich współmałżonków, oświadczenia o wartości posiadanego majątku oraz wysokości wydatków na utrzymanie rodzin, plik faktur związanych z budową domu B. i U. S., zaświadczenie o leczeniu H. S. oraz oświadczenia wspólników o braku możliwości zgromadzenia środków w celu partycypowania w kosztach postępowania.

Z dokumentów tych wynika, że na licznych nieruchomościach należących do wspólników i ich współmałżonków są ustanowione hipoteki przymusowe tytułem zabezpieczenia należności celnych. Ze złożonych natomiast zeznań podatkowych wspólników wynika, że H. S. w 2007 r. osiągnął łączny dochód brutto z tytułu udziałów w spółkach jawnych [...], [...], [...] w wysokości [...] zł, zaś w 2006 r. dochód ten wyniósł [...] zł. Żona H. S. osiąga dochód z tytułu emerytury w wysokości [...] zł brutto. Drugi ze wspólników B. S. z tytułu posiadanych udziałów spółkach [...], [...], [...] osiągnął w 2007 r. dochód w wysokości [...] zł, zaś jego żona w 2007 r. osiągnęła z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochód brutto w wysokości [...] zł, a w 2006 r. dochód ten wyniósł [...] zł. Trzeci ze wspólników D. K. w 2007 r. osiągnął dochód brutto w wysokości [...] zł, a w 2006 r. dochód ten wyniósł [....] zł, natomiast jego żona w 2006 i 2007 r. osiągnęła dochód w wysokości odpowiednio [...] zł i [...] zł.

Odnośnie kosztów związanych z wydatkami na bieżące utrzymanie rodzin wspólnicy zgodnie oświadczyli, że w związku z zaistniałą w 2007 r. sytuacją (zajęcia komornicze Izby Celnej) wydatki te spadły do poziomu niezbędnego minimum i tak H.S. oświadczył, że rocznie wydatki te kształtują się na poziomie [...] zł (w tym miesięcznie ubezpieczenie [...]zł, wyżywienie [...] zł, leki i leczenie prywatne 1[...], inne wydatki [...]). B. S. oświadczył, że jego wydatki na utrzymanie rodziny stanowią rocznie kwotę [...] zł (w tym miesięcznie studia syna J. w W. [...] zł, ubezpieczenia [...], wyżywienie [...] zł, zajęcia pozaszkolne dzieci [...], wydatki na odzież [...]). D. K. oświadczył, że rocznie na utrzymanie wydaje rocznie [...] zł (w tym miesięcznie: studia syna M. w L. [...] zł, ubezpieczenia [...], zajęcia pozaszkolne syna W. [...] zł, wyżywienie [...], inne wydatki [...] zł). Jednocześnie wspólnicy nadesłali wyciągi z osobistych rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy, z których wynika, że na rachunku H. S. ostatnią wpłatę odnotowano w kwietniu 2008 r. w wysokości [...] zł zaś na dzień 13 października 2008 r. saldo wynosiło [...] zł. Na rachunku B.S. oraz jego żony wartość operacji w okresie od kwietnia do października 2008 r. wynosiła od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych, przy czym dostępne środki na dzień 20 października 2008 r. wynosiły [...] zł. Również na rachunku D.K. wpłaty i wypłaty w okresie od lipca do września 2008 r. stanowiły kwoty od [...] do [...] zł., dostępne środki na dzień 20 października wynosiły [...] zł. Dodatkowo wspólnicy złożyli oświadczenie o posiadanych, a nie zajętych przez Izbę Celną, ruchomościach o wartości powyżej 5.000 zł wymieniając w nim motocykle sportowe, skuter wodny, łódź motorową, motolotnię.

Pismem z dnia 7 listopada 2008 r. pełnomocnik spółki zmodyfikował złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy oświadczając, że wnosi o zwolnienie w połowie od wpisu od skargi.

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej powoływanej jako ppsa, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.

Zgodnie z art. 245 § 2 ppsa prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a może zostać przyznane, gdy osoba prawna, bądź inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 ppsa).

Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 ppsa obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną lub inną jednostkę nieposiadającą osobowości prawnej z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 ppsa).

Podkreślić w tym miejscu należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Stosownie z kolei do art. 199 ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Oznacza to, że co do zasady każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych, do których zalicza się opłaty i zwrot wydatków (art. 211 ppsa). Istotne jest również, że opłaty sądowe, czyli wpis i opłaty kancelaryjne, stanowią dochód budżetu państwa, w konsekwencji zwolnienie strony od obowiązku ich ponoszenia, oznacza zmniejszenie jego dochodów, które należy pokryć, uzyskując wpływ z innych źródeł. W praktyce niedoborem tym zostaną obciążeni pozostali podatnicy. Dlatego oceniając, czy w danej sytuacji zasadne jest zwolnienie strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, należy rozważyć realizację zasady prawa do sądu, ale również uwzględniać zasadę powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych.

W niniejszej sprawie strona (spółka jawna) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek argumentowała, że nie jest w stanie ponieść tychże kosztów.

W sytuacji, gdy spółka jawna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, to ze względu na odpowiedzialność wspólników spółki, określoną w art. 22 § 2 Kodeksu spółek handlowych, należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy badać sytuację majątkową samych wspólników. Analiza przedstawionej przez wspólników spółki [...] sytuacji materialnej i rodzinnej wskazuje, iż złożony w sprawie wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Z przedłożonych przez wspólników dokumentów źródłowych tj. zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych oraz oświadczeń o wysokości kosztów utrzymania wynika, że w latach 2006 – 2007 prowadzili oni działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach uzyskując z tego tytułu olbrzymie kilkumilionowe przychody (w samym 2007 r. H.S. osiągnął przychód – [...] zł, B. S. – [...] zł, D. K. [...] zł), przy czym zaznaczyć należy, że poza udziałami w spółce [...] posiadają oni również udziały w innych spółkach. Także żony wspólników (poza żoną H.S.) osiągają z tytułu własnych przedsięwzięć gospodarczych wielomilionowe przychody (w 2007 r. U. S. osiągnęła przychód w wysokości [...] zł, a M. M. [...] zł). Zważywszy zatem na to, że tak wysokie przychody wspólnicy osiągnęli w 2007 r. i w tym też roku zostało wszczęte postępowanie w sprawie określenia należności celnych wynikających z długu celnego, uzasadnione jest twierdzenie, że wspólnicy mieli możliwość zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Istotne w sprawie jest również to, że wspólnicy mający wprawdzie zajęte konto bankowe spółki, swobodnie dysponują środkami zgromadzonymi na rachunkach osobistych. Analiza operacji na tychże rachunkach w szczególności wartość operacji (od kilku do kilkudziesięciu tysięcy zł) przemawia za wnioskiem, iż wspólnicy nie wykazali jakoby mogli mieć trudności w zgromadzeniu środków na zaspokojenie kosztów postępowania w sprawie ze skargi spółki [...]. Zauważyć również należy, że jedynie w miesiącu kwietniu 2008 r. wyłącznie na rachunku H.S. odnotowano wpływ środków w wysokości [...] zł.

Oceny, że wspólnicy nie wykazali zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy nie zmienia również fakt, iż łączna suma wpisów w 36 wniesionych do sądu administracyjnego w tym samym przedmiocie skargach wynosi około 114. 000 zł (w każdej sprawie jest to średnio suma około 3.000). Sama bowiem wartość posiadanych przez wspólników ruchomości (nie będących przedmiotami niezbędnego użytku) tj. motocykli sportowych, skutera wodnego, łodzi motorowej czy motolotni stanowi według oświadczenia sumę [...] zł, zatem przekracza sumę należnych kosztów sądowych w łącznej ich wysokości. W przeliczeniu na każdego ze wspólników kwota ta będzie stanowiła sumę 40.000 zł, co w zestawieniu z uzyskiwanymi przez nich indywidualnie dochodami pozostaje zasięgu możliwości finansowych każdego ze wspólników. Oceny tej nie zmienia także to, że wspólnicy ponoszą rocznie bardzo wysokie koszty utrzymania rodzin (są to kwoty [...] zł, [...] zł, [...] zł). Przy tego rodzaju wydatkach na bieżące utrzymanie wydaje się być uzasadnione twierdzenie, że w procedurze planowania wydatków wspólnicy powinni byli uwzględnić również konieczność zgromadzenia środków na prowadzenie ewentualnego procesu sądowego, a nie oczekiwać, że należności te zostaną pokryte z budżetu państwa.

Po przeanalizowaniu wniosku strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a także zgromadzonego materiału dowodowego i ustalonych okoliczności dotyczących sytuacji materialnej wspólników stwierdza się, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie są spełnione w przedmiotowej sprawie.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7p.p.s.a, należało postanowić jak w sentencji.