Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 2208/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne: Ochrona przyrody
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 88 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 1651
law: Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant ref. staż. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania złożonego przez E. J. od decyzji administracyjnej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. wydanej przez Wójta Gminy J. w przedmiocie kary pieniężnej, umorzył postępowanie odwoławcze.

Powyższa decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej dokonanych przez organ.

Pismem z dnia z dnia [...] maja 2015r. E.J. zwróciła się do Wójta Gminy w J. z prośbą o ustalenie działań jakich dokonali C. K. i R.K. na działce nr [...] w miejscowości T. gmina J.L.. Poinformowała, że wycięto około 5 ha 20 letniego lasu. Czynności te zostały podjęte i wykonane bez jej zgody, a w chwili obecnej toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości.

W dniu [...] czerwca 2015 r. do Urzędy Gminy w J. wpłynęły dwie notatki urzędowe z Komendy Powiatowej Policji w [...] dotyczące usuwania zadrzewienia z działki nr [...]. C. K. i R. K. w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. oświadczyli, że na przedmiotowej działce wykonali oczyszczenia z krzewów, chaszczy i niewielkich drzew oraz, że były to samosiejki i nie miały 10 lat. Składający pismo wskazali również firmę dokonującą usunięcia drzew na ich zlecenie.

Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r, organ pierwszej instancji zawiadomił C.K. i R.K. o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary za wycięcie zadrzewień na gruncie rolnym bez zezwolenia na działce nr. [...] w miejscowości T. W tym samym dniu E.J. została poinformowana przez Wójta Gminy J., że może zostać stroną postępowania, o ile uprawdopodobni swój interes prawny w przedmiotowej sprawie.

W dniu [...] października 2015 r. Wójt Gminy J. ponownie wezwał E.J. do wykazania interesu prawnego w toczącym się postępowaniu.

W odpowiedzi na pismo z dnia [...] października 2015 r. E.J. przy piśmie z dnia [...] października 2015 r. przesłała do Wójta Gminy J. kopię aktu notarialnego - umowy darowizny potwierdzającej jej prawo współwłasności do działki nr [...].

W dniu [...] października 2015 r. odbyły się oględziny w sprawie. Ze sporządzonej listy wynika, że przy tej czynności obecne były następujące osoby, pracownicy Urzędu Gminy w J., biegły J.M., E.J., R. K. i C.K. W dniu [...] listopada 2015 r. została sporządzona opinia dendrologiczna dotycząca wieku wyciętych drzew na działce nr [...] w T.,

Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2015 r. organ pierwszej instancji poinformował strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. Wójt Gminy J. wymierzył R.K. oraz C.K. administracyjną karę pieniężną w wysokości; 49 969,98 zł za usunięcie zadrzewień na gruncie rolnym bez wymaganego zezwolenia na działce [...] w miejscowości T., gmina J. tj. 16 szt. gatunku sosna zwyczajna o obwodach pni 26 cm, 27 cm, 29 cm i 1 szt. gatunku wierzba iwa o obwodzie pnia 40 cm.

Od decyzji odwołania wnieśli R. K., C. K. i E.J..

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po zapoznaniu się z aktami sprawy oraz odwołaniem E. J. wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 - dalej k.p.a.) od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Art. 28 k.p.a. stanowi zaś, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podstawową cechą charakteryzującą stronę postępowania administracyjnego jest zatem jej "interes prawny" w rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, określany jako kwalifikowany interes faktyczny, tj. nie tylko interes rozumiany jako zainteresowanie podmiotu co do danego rozstrzygnięcia administracyjnego (co wyraża interes faktyczny), ale również materialnoprawna podstawa tego zainteresowania wywodzona z prawa administracyjnego. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku między obowiązującą normą materialnego prawa administracyjnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu, tj. sferą jego praw lub obowiązków. Brak zatem podstaw do uznania danego podmiotu jako strony postępowania administracyjnego w sytuacji, kiedy nie istnieje norma wywiedziona z przepisu administracyjnego prawa materialnego, z którego wynikają dla niego konkretne prawa lub obowiązki. Wobec tego organ odwoławczy nie jest uprawniony do poddania kontroli instancyjnej orzeczenia organu pierwszej instancji w sytuacji, kiedy środek zaskarżenia od tej decyzji nie został złożony, bądź pochodzi od podmiotu, który nie jest stroną postępowania administracyjnego. W sytuacji wniesienia odwołania lub zażalenia od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji przez podmiot, który nie ma przymiotu strony w danym postępowaniu administracyjnym, organ odwoławczy winien postępowanie odwoławcze umorzyć.

Ustalenie czy podmiot żądający przeprowadzenia postępowania administracyjnego ma w sprawie interes prawny należy ocenić w kontekście już powołanego wyżej art. 28 k.p.a.. Organ odwoławczy podkreślił, że źródłem interesu prawnego danej osoby w sprawie administracyjnej nie może być dowolnego rodzaju związek tej osoby ze sprawą, ale związek kwalifikowany, tj. oparty na przepisie prawa materialnego, który dany interes wprost otacza ochroną.

Organ wyjaśnił, że w sprawie niniejszej w toku postępowania E.J. twierdziła, że za usunięcie drzew odpowiedzialni są R. K. i C.K.. Powyższe oznacza, że postępowanie nie dotyczyło nałożenia kary za usunięcie drzew bez zezwolenia przez stronę odwołującą.

Zgodnie z art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r., poz. 1651 z późn. zm.) za usuwanie drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia, właściwy i organ wymierza administracyjną karę pieniężną podmiotowi, który się tego dopuścił (posiadaczowi nieruchomości, właścicielowi urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo innemu podmiotowi, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości). W tym stanie rzeczy nie może budzić wątpliwości, że jedynym podmiotem mającym interes prawny w sprawie wymierzenia kary pieniężnej decyzją administracyjną jest podmiot, który dopuścił się czynu, za który ustawodawca przewidział tę karę. W przedmiotowej sprawie stronami postępowania są R.K. i C. K. nie mogła być natomiast uznana za stronę E.J., która nie ma interesu prawnego umocowującego ją do brania udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony, w tym w szczególności do złożenia odwołania od decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...] grudnia 2015 r. Należy podkreślić, że postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia jest postępowaniem, którego jedynym celem jest ukaranie sprawcy nielegalnego czynu za popełnienie deliktu administracyjnego. Nie ma ono na celu zadośćuczynienia właścicielowi (współwłaścicielowi) usuniętej rośliny. Postępowanie to jest konsekwencją chronienia przez Państwo interesu publicznego, jakim jest zachowanie zasobu roślinnego w postaci drzew i krzewów. Kara nakładana w tym postępowaniu jest zatem karą nakładaną w związku z naruszeniem interesu publicznego, nie zaś w związku z naruszeniem indywidualnego interesu właściciela.

Organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych w odniesieniu do tego zagadnienia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2007 r., II OSK 428/06; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2010 r., VIII SA/Wa 803/09; wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: z dnia 27 listopada 2007 r., II SA/Kr 1189/06; z dnia 4 stycznia 2010 r" II SA/Kr 1565/09; z dnia 10 grudnia 2013 r., II SA/Kr 1208/13 - dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podkreśliło, że ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2015, poz. 1045) w art. 29 dokonała zmian w brzmieniu przepisów - art. 88 i 89 ustawy o ochronie przyrody. Powyższe zmiany weszły w życie w dniu 28 sierpnia 2015 r. (przed wszczęciem w dniu 22 września 2015 r. postępowania w przedmiotowej sprawie). Znowelizowany przepis art. 88 ust. 2 poza wymienionym powyżej posiadaczem nieruchomości lub właścicielem urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego uczynił stroną postępowania również inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

Zdaniem organu odwoławczego przyjąć więc należy, że w niniejszej sprawie postępowanie w sprawie wycięcia drzew bez wymaganego zezwolenia, organ pierwszej instancji prowadził z urzędu, a nie na wniosek E.J., która powiadomiła jedynie organ o zaistnieniu deliktu administracyjnego, co obligowało organ do wszczęcia postępowania, ale nie zmieniło jego charakteru, ani też zakresu stron tego postępowania, a w szczególności nie wpłynęło w żaden sposób na uzyskanie przymiotu strony przez E.J.. Skoro stroną postępowania jest wyłącznie sprawca, który dopuścił się czynu przeciwko przyrodzie, organy orzekające w sprawie są obowiązane przyjąć, że osoba zawiadamiająca organ o zaistniałym fakcie nie ma statusu strony. W myśl powyższego nie ma zatem w sprawie znaczenia fakt, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte przez Wójta Gminy J. na skutek powzięcia wiadomości o możliwym nielegalnym wycięciu drzew z pisma E.J..

Organ podkreślił, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wadliwe doręczanie decyzji (jak to miało miejsce w przedmiotowym postępowaniu) nie jest nieodwracalne w tym sensie, że nie jest równoznaczne z trwałym uznaniem interesu prawnego adresata decyzji. W dalszych etapach postępowania interes ten może być weryfikowany i może być skutecznie zakwestionowany.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniosła E.J., zaskarżając decyzje w całości.

Zaskarżanej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie prawa materialnego w postaci naruszenia ustawy z dnia 16 kwietnia 2014 r. o ochronie przyrody (tj. z dnia 21 września 2,015 r. Dz.U. z 2015 r. poz. 1651), w tym w szczególności art 4 ust. 1, art 83a ust. 1, art. 88 ust. 1 oraz 88 ust. 9 poprzez nienaliczenie i niewymierzenie kary wobec sprawców wycinki zadrzewień na działce numer ewidencyjny [...] położonej we wsi T. gmina J., powiat s. (stanowiącym współwłasność skarżącej) bez wymaganego zezwolenia, w wysokości adekwatnej do ilości usuniętych drzew i krzewów,

2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy w postaci:

a. art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy z pominięciem słusznego interesu społecznego i interesu obywateli;

b. art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej;

c. art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu oraz nieumożliwienie jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji;

d. art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ zasady przekonywania stron postępowania administracyjnego;

e. art. 28 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą odmową przyznania skarżącej przymiotu strony pomimo wykazania przez nią interesu prawnego i faktycznego.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wobec licznych pism kierowanych przez E. J. do różnych organów i instytucji, (dopiero) w sierpniu 2015 r. Wójt Gminy J. formalnie wszczął postępowanie w sprawie nałożenia kary za wycięcie drzew bez właściwego zezwolenia stosownie do art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz.U. Nr 92, poz. 880) tj., z dnia 21 i września 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1651). Wycinka była prowadzona w okresie lęgowym ptaków (tj. zawierała się w okresie od 1 marca do 15 października) co stanowiło naruszenie art. 52 tejże ustawy. Wójt Gminy dopiero po złożeniu w dniu [...] października 2015 r. pisma E.J. powołał biegłych z zakresu dendrologii i wyznaczył termin oględzin nieruchomości na dzień 30 października, kiedy to materiał dowodowy, pozostawiony po wycince, był już znikomy.

Bez względu na powyższe uchybienia i opóźnienia w działaniu Urzędu Gminy w J., ostatecznie Wójt Gminy J. decyzją z dnia [...] 12.2015 r. nałożył na uczestników R. K. i C. K. administracyjną karę pieniężną w kwocie 49 969,98 zł za wycięcie 16 szt. drzew gatunku sosna zwyczajna (obwody pni 26 cm 27 cm, 29 cm) oraz 1 szt. gatunku (wierzba iwa).

Wobec faktu, iż ilość bezprawnie usuniętych drzew wskazana w decyzji była w rażący sposób zaniżona, co wynikało z zaniechań urzędników, E.J. odwołała się od wskazanej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Nieznaczna ilość drzew wskazana w przywołanej decyzji w najmniejszym stopniu nie oddawała rzeczywistej ilości drzew i krzewów rosnących, a następnie usuniętych przez R.K. i C.K. z działki [...] we wsi T.. W rzeczywistości wyciętych zostało około 5 ha lasu, rosnącego od co najmniej 20 lat. W samym już tylko uzasadnieniu decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...]12.2015 r. jest mowa o 85 sztukach pomierzonych drzew (z czego karę wymierzono za wycięcie 17 sztuk które miały ponad 10 lat) w szczególności gatunku sosna zwyczajna, brzoza brodawkowata oraz wierzba iwa. Szacunkową ilość drzew (wedle wskazanej decyzji) należy szacować na 1500 - 2000 szt. na hektar.

W ocenie skarżącej, popartej dokumentem prawnym biegłego ds. leśnictwa T. L., (która to opinia została sporządzona już na bazie materiału dowodowego po wycince) na działce większość drzew miała wiek ponad 10 lat, a na pozostałych pniakach o średnicy od 15 do 30 cm ustalono następujące ilości słojów rocznych: 10, 11, 13, 14, 15, 16,17, 18. Choć skarżąca nie zgadzała się w części z ustaleniami opinii dopuszczonej i przeprowadzonej przez organ administracji - Wójta Gminy J. sporządzonej przez J. M. i H. M., to opinia ta wskazywała, iż szacunkową ilość drzew 1 porastających teren działki [...] we wsi T. można było oszacować na 1500-2000 sztuk, na hektar (czyli około 10 000 sztuk drzew na całym obszarze wycinki). Opinia prywatna sporządzona na zlecenie E.J. przed biegłego T.L. wskazywała jeszcze większą ilość usuniętych drzew. W sprawie niniejszej toczy się również pod sygn. akt [...] postępowanie przed Sądem Rejonowym w [...], które dotyczy min. podziału nieruchomości, na której doszło do nielegalnej wycinki.

Skarżąca wskazała, że zupełnie niezrozumiałym jest fakt odmówienia skarżącej przymiotu strony w postępowaniu odwoławczym, podczas gdy w trakcie postępowania przed organem I instancji była traktowana jako strona. Organ I instancji wszczął postępowanie wskutek zawiadomienia skarżącej, a w jego w jego trakcie została ona uznana przez ten organ za stronę postępowania. Powyższe nie może budzić wątpliwości, gdyż skarżąca jest współwłaścicielem działki, na której dokonano usunięcia zadrzewień bez wymaganego zezwolenia.

Nie ulega również wątpliwości, iż skarżąca jest stroną niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazać bowiem należy, iż skarżąca jako współwłaścicielka nieruchomości, na której doszło do bezprawnej wycinki zadrzewień posiada interes prawny uprawniający ją do udziału w charakterze strony w przedmiotowym postępowaniu. Jedynie ze względu na upór i determinację skarżącej organ I instancji wymierzył karę administracyjną przewidzianą w art. 88 ustawy o ochronie przyrody. Bezsprzecznym jest, że gdyby nie działania skarżącej, sprawcy deliktu administracyjnego stypizowanego w art. 88 ustawy o ochronie przyrody nie zostaliby ukarani.

W judykaturze wskazuje się, że interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniości wpływu sprawy na sferę prawną osoby nie pozwala na uznanie za stronę (por. post. NSA II SA 789/84). Przenosząc powyższe na realia przedmiotowej sprawy należy uznać, iż sprawcy deliktu stypizowanego w art. 88 ustawy o ochronie przyrody bezpośrednio naruszyli sferę prawną skarżącej. Za posiadaniem przez skarżącą interesu prawnego w niniejszej sprawie przemawia również kwestia oddziaływania ostatecznej decyzji zapadłej w niniejszej sprawie na inne postępowania — głównie sądowe (postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości przed Sądem Rejonowym w [...]). Niezapewnienie skarżącej udziału w charakterze strony w przedmiotowej sprawie mogłoby w znacznym stopniu utrudnić realizację jej interesów względem innych współwłaścicieli nieruchomości — sprawców deliktu administracyjnego — w przyszłych ewentualnych sporach sądowych związanych bezpośrednio z bezprawnym usunięciem drzewostanu porastającego nieruchomość należącą do skarżącej. Bezsprzecznym bowiem jest, że wskutek działań podjętych przez sprawców deliktu administracyjnego, po stronie skarżącego powstała szkoda, natomiast Sąd powszechny orzekając w sprawie ewentualnego odszkodowania za bezprawne usunięcie drzew będzie miał na uwadze ostateczną decyzję zapadłą w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016r. nie narusza przepisów prawa.

Według art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Źródłem interesu prawnego jest obowiązująca norma prawa materialnego, która kształtuje sytuację prawną podmiotu w sposób indywidualny i konkretny. Stosowanie tej skonkretyzowanej normy prawnej lub norm prawnych stanowi z jednej strony podstawę uprawnienia po stronie podmiotu do żądania podjęcia przez organ administracji określonej czynności, z drugiej zaś podstawę zobowiązującą organ do takiego działania. Podmiot nie posiada przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym i nie może ani inicjować tego postępowania, ani kwestionować wydawanych w nim rozstrzygnięć, jeżeli z przepisów prawa materialnego (nie tylko prawa administracyjnego) nie wynikają wobec niego uprawnienia do żądania działania przez organ administracji albo obowiązki do znoszenia tego działania. Interes prawny występuje więc wówczas, gdy istnieje ścisły związek między sytuacją prawną danego podmiotu, a przedmiotem postępowania administracyjnego, z którym związane będą konkretne uprawnienia, albo obowiązki podmiotu.

Źródłem uprawnienia po stronie podmiotu, a obowiązku po stronie organu nie może być wyłącznie interes faktyczny podmiotu wywodzony z subiektywnego przekonania o potrzebie działania organu administracji w zakresie niezwiązanym z sytuacją prawną tego podmiotu. Interes faktyczny ma miejsce wówczas, gdy dany podmiot nie może bezpośredniego zainteresowania danym, korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, poprzeć takim przepisem prawa materialnego, który stanowi podstawę żądania stosownych czynności organu.

W ocenie sądu organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że skarżąca nie posiada interesu prawnego na gruncie art. 28 kpa w zw. z art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, gdyż posiada jedynie interes faktyczny związany z posiadaniem prawa własności.

Skarżąca wywodzi swój interes prawny z faktu bycia współwłaścicielką nieruchomości na której znajdowały się usunięte drzewa. Niewątpliwie według art. 140 k.c. w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Jednak przepis ten nie stanowi podstawy do żądania podjęcia przez organ administracji działania polegającego na nałożeniu kary administracyjnej za usunięcie drzew bez zezwolenia.

Podstawę podjęcia tego rodzaju działania przez organ z urzędu stanowi norma prawa administracyjnego tj. art. 88 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody.

Z treści tego przepisu obowiązującej w dacie wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie i stosowanej co do zasady w dalszym ciągu z uwagi na art. 53 ust 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (inaczej aniżeli ustalił organ), wynikało wprost jedynie, że uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja ustalająca wysokość kary stała się ostateczna. Przepis nie określał więc wyraźnie adresatów tej normy, posiadających interes prawny w postępowaniu dotyczącym nałożenia kary.

Nie może jednak budzić wątpliwości, że jedynym podmiotem posiadającym interes prawny w sprawie związanej z wymierzeniem kary pieniężnej w postepowaniu administracyjnym jest podmiot, który (ewentualnie) dopuścił się czynu za który przewidziana jest kara. W wyniku postępowania dochodzi do nałożenia kary na sprawcę wycinki drzew bez zezwolenia, ewentualnie do umorzenia postępowania, w przypadku braku podstaw do nałożenia kary na określoną osobę. Nie może być więc uznany za stronę tego postępowania przykładowo właściciel nieruchomości niebędący sprawcą lub niezlecający wycinki innemu podmiotowi, jak też osoba informująca organ o wycięciu drzew.

Nałożenie kary pieniężnej przez organ w postępowaniu dotyczącym usunięcia drzew bez zezwolenia na sprawcę, w żaden sposób nie kształtuje sytuacji prawnej podmiotu będącego właścicielem czy posiadaczem nieruchomości, na której znajdowały się drzewa, a tym bardziej sytuacji prawnej osoby zawiadamiającej o takim zdarzeniu. Nałożenie kary pieniężnej nie wpływa ani na poszerzenie, ani na ograniczenie uprawnień właścicielskich dotyczących nieruchomości. Jedynym celem tego postępowania administracyjnego jest nałożenie kary na sprawcę nielegalnego czynu za popełnienie deliktu administracyjnego, a nie zadośćuczynienie właścicielowi za usunięcie roślin, a więc rekompensowanie szkody. Postępowanie administracyjne w tym przedmiocie jest wyłącznie konsekwencją chronienia przez Państwo interesu publicznego jakim jest zachowanie zasobu roślinnego. Nakładana w postępowaniu kara pieniężna jest prawną konsekwencją naruszenia interesu publicznego, a nie interesu prywatnego właściciela czy posiadacza nieruchomości.

Stanowisko takie znajduje wyraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, ale co istotne po zmianie ustawy o ochronie przyrody obowiązującej od 28 sierpnia 2015r., wynika wprost z treści art. 88 ust. 2 zgodnie z którym kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

Powołane przez skarżącą jej uprawnienia właścicielskie, a tym samym przepis kodeksu cywilnego (art. 140 kc) nie może więc stanowić podstawy interesu prawnego w tym postępowaniu. W przedmiotowej sprawie skarżąca była osobą zawiadamiającą organ o zaistnieniu deliktu administracyjnego. Wbrew stanowisku organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie trzeba przyjmować, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu, a nie na wniosek osoby zawiadamiającej, gdyż tak w istocie było. Wójt Gminy J. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia kary za wycięcie zadrzewień na gruncie rolnym bez zezwolenia na działce nr [..] w miejscowości T.. To jedynie w części wstępnej decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2015r. znalazł się błąd polegający na wskazaniu, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek E.J.. Oczywistym jest, że treść przywołanego art. 88 ustawy nie uprawnia do wszczęcia postępowania na wniosek. Organ zobowiązany jest zawsze wszcząć postępowanie z urzędu. O początku, a więc od chwili zainicjowania tego postępowania zawiadomieniem dokonanym przez E.J. wiadomo było, iż nie jest ona sprawcą usunięcia drzew ze stanowiącej współwłasność nieruchomości. Na etapie wstępnych ustaleń organu jeszcze przed formalnym wszczęciem postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wskazywane w zawiadomieniu o zaistniałym zdarzeniu osoby, a więc współwłaściciele nieruchomości C. K. i R. K. w oświadczeniu z dnia [...] czerwca 2015r. w odpowiedzi na wezwanie organu nie kwestionowali sprawstwa usunięcia drzew, a jedynie konieczność uzyskania zezwolenia na ich usunięcie.

Od początku prowadzonego postępowania znane były organowi osoby sprawców usunięcia drzew, a przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie nie doprowadziło do innych ustaleń w zakresie sprawców deliktu administracyjnego.

Zasadnie zatem uznał organ odwoławczy iż osoba wnosząca odwołanie nie ma przymiotu strony. W świetle okoliczności faktycznych i prawnych sprawy brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że to wnosząca odwołanie dopuściła się samowolnego usunięcia drzew. Jako osoba będąca współwłaścicielką nieruchomości, nie uczestnicząca jednak w usuwaniu drzew i nie zlecająca ich usunięcia, nie posiada interesu prawnego w tym postępowaniu, a więc interesu prawnego w ustaleniu wyższej kary pieniężnej aniżeli nałożona na sprawców zdarzenia.

O interesie skarżącej wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze nie świadczy ewentualny wpływ ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu administracyjnym, na ustalenia faktyczne dokonywane przez sąd powszechny w ewentualnym postępowaniu odszkodowawczym. Otóż ustalenia faktyczne z postępowania administracyjnego nie wpływają na ustalenia dokonywane samodzielnie przez sąd powszechny zakresie ewentualnie poniesionej szkody i wpłynąć nie mogą, skoro kryterium tych ustaleń jest liczba wyciętych drzew, ale tylko tych, których usunięcie wymagało uzyskania zezwolenia.

W tej sytuacji organ odwoławczy zobligowany był uwzględnić, że odwołująca nie jest stroną postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia. W konsekwencji jej odwołanie od decyzji Wójta Gminy nie powinno być przez Kolegium rozpoznawane, zaś postępowanie odwoławcze w tej sprawie winno ulec umorzeniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

Należy podkreślić, że pomimo doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji w świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można uznać wadliwego w istocie doręczenia decyzji za nieodwracalne w tym sensie, że takie doręczenie nie jest równoznaczne z trwałym uznaniem interesu prawnego osoby, której doręczono decyzję. W dalszych etapach postępowania interes ten może być weryfikowany i może być skutecznie zakwestionowany.

Uczestniczenie osoby fizycznej lub prawnej albo jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w postępowaniu administracyjnym nie jest konieczną przesłanką nabycia przez tę osobę lub jednostkę statusu strony postępowania i odwrotnie, samo faktyczne uczestniczenie takiej osoby lub jednostki nie powoduje uzyskania statusu strony przez tę osobę lub jednostkę, jeżeli nie spełniają one przesłanek wskazanych w art. 28 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2001 r., sygn. akt I SA 2595/99 (LEX nr 54752), w którym trafnie przyjęto, że: "Uczestniczenie jakiejś osoby (fizycznej lub prawnej) w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony. Musi ona wykazać, że ma materialnoprawny interes uczestniczenia w tej sprawie."

W świetle powyższych rozważań należy podkreślić, że organ odwoławczy, rozpoznając odwołanie wniesione przez skarżącą, w pierwszej kolejności powinien dokonać ustalenia istnienia jej interesu prawnego. W przypadku ustalenia, że odwołująca się jest stroną postępowania, organ odwoławczy powinien rozpoznać odwołanie merytorycznie. Natomiast w sytuacji, uznania, że odwołująca nie ma przymiotu strony, organ odwoławczy powinien umorzyć postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe. Zgodnie bowiem z art. 127 § 1 kpa organ odwoławczy ma obowiązek poddania kontroli instancyjnej orzeczenia organu I instancji, gdy odwołanie pochodzi od podmiotu, który posiada przymiot strony postępowania.

Mając powyższe na uwadze należało uznać podniesione przez skarżącą zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym art. 28 kpa, a także przepisów prawa materialnego za niezasadne i nieuprawnione.

Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.