Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 48/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2018-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 3 ust 1
journal: Dz.U. 2003 nr 141 poz 1365
law: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne
article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo (spr.) Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Jarosław Wiśniewski Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia - skargę oddala -


UZASADNIENIE

W dniu 19 września 2017 r. A. S. – dalej skarżący, złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. wniosek o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek. Wniosek uargumentował utrzymującą się trudną sytuacją materialną, bez żadnych przesłanek na jakąkolwiek poprawę w najbliższym czasie, bardzo złym stanem zdrowia, który z braku podstawowych środków ulega dalszemu pogorszeniu i dewastacji oraz brakiem realnych perspektyw na zdobycie godnej pracy w wieku 60 lat.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w konsekwencji którego decyzją z dnia 21 listopada 2017 r. nr [...] odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 53 738,49 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał w pierwszej kolejności, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalił on, iż wnioskodawca figurował jako płatnik składek w okresie od co najmniej 1 stycznia 1999 r. do 22 lipca 2012 r. i w tym okresie nie wywiązywał się z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia z tytułu prowadzonej działalności. W ten sposób, jak podkreślił Zakład, A. S. został dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który naliczył odsetki od nieopłaconych w terminie należności. Zadłużenie na koncie strony na ubezpieczenia społeczne za okres od września 2009 r. do lipca 2012 r., ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy za okres od sierpnia 2009 r. do lipca 2012 r. zostało skierowane do przymusowego dochodzenia. Postępowanie egzekucyjne prowadzi Dyrektor Oddziały Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K.. W ramach zajęcia wierzytelności Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Nowa Huta 14 listopada 2017 r. przekazał na należności wpłatę w wysokości 11 009,17 zł.

Jak wyjaśnił organ, w oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wnioskodawca wskazał, że nie uzyskuje żadnych dochodów. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która uzyskuje dochód 2 000 zł netto miesięcznie, a na jego utrzymaniu pozostaje pełnoletni studiujący syn. Miesięcznie koszty związane z utrzymaniem wnioskodawca określił na łączną kwotę 1 975,79 zł, w tym z tytułu czynszu 425,79 zł, opłat eksploatacyjnych 250 zł, leczenia 300 zł oraz inne 1000 zł. Nadto wnioskodawca, wykazał inne zobowiązania pieniężne z tytułu kredytów i w bankach na kwotę 60 000 zł i 11 000 zł, które spłaca w ratach po 400 zł miesięcznie, zobowiązania pieniężne w instytucjach w kwocie 1500 zł. Wskazał on również, że posiada mieszkanie w K. o pow. 71m2 objęte księgą wieczystą [...] (wolną od wpisów) oraz samochód ciężarowy Daewoo Nubira z 2000 roku o wartości rynkowej 2 880 zł.

Kolejno organ wskazał na treść art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm. ) – dalej u.s.u.s., i podkreślił, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia należności wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacania należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie. Organ podkreślił, że w przypadku wnioskodawcy sytuacja taka nie zachodzi. Całkowita nieściągalność o której mowa w ww. przepisie musi mieć bowiem charakter trwały, a nieprzemijający, gdy z okoliczności sprawy niezbicie wynika, że nie ma żadnych szans na poprawę sytuacji finansowej dłużnika. Zdaniem Zakładu, fakt, że w chwili obecnej skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów nie świadczy o tym, że nie będzie uzyskiwał on dochodów w przyszłości. Organ wskazał na zadłużenie wnioskodawcy na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Podkreślił, że w ramach skutecznie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wyegzekwowano należności w wysokości 11 009,17 zł. W ocenie organu, na obecnym etapie postępowania nie można stwierdzić, że w ramach podejmowanych czynności egzekucyjnych nie uzyska się kwot przekraczających wydatki, a zaległe składki nie zostaną wyegzekwowane chociażby w części. Jak podkreślił, na organie ciąży obowiązek podejmowania wszelkich działań zmierzających do dochodzenia wierzytelności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia, a odstąpienie od nich może nastąpić dopiero w sytuacji, gdy w ocenie Zakładu (wierzyciela) przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego byłoby niecelowe bądź nieopłacalne. Jak podkreślił organ, jego ustalenia wskazują również, że wnioskodawca posiada majątek w postaci nieruchomości, na której Zakład jako wierzyciel może dokonać zabezpieczenia spłaty należności składkowych. W konsekwencji zatem dokonania zabezpieczenia, należności składkowe nie ulegają przedawnieniu, a po upływie terminu przedawnienia należności te będą mogły być egzekwowane tylko z przedmiotu zastawu lub hipoteki do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia.

Wobec powyższego w niniejszej sprawie, zdaniem Zakładu, nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 u.s.u.s.

Wobec niestwierdzenia przesłanki całkowitej nieściągalności, ZUS zbadał również przesłanki umorzenia na podstawie przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s., którego uzupełnienie znajduje się w § 3 ust. 1 (pkt 1-3) rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365).

ZUS wskazał, że przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Wnioskodawca, nie wykazał bowiem, że spłata zadłużenia pozbawi go możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie organu, sytuacja finansowa i materialna, w jakiej aktualnie znajduje się wnioskodawca nie daje wystarczających podstaw, aby uznać, że spłata przez niego zobowiązania z tytułu należności ZUS, mogłaby pociągnąć za sobą negatywne skutki w sferze socjalno-bytowej. Skarżący nie udowodnił, że prowadzone postępowanie egzekucyjne zagraża jego egzystencji. Ponadto, w opinii organu wnioskodawca nie postrzega swojej sytuacji tragicznie bowiem nie korzysta z pomocy społecznej. Nadto, jak wyjaśnił Zakład, wziął on również pod uwagę fakt, iż oprócz zadłużenia w ZUS wnioskodawca posiada do uregulowania inne zobowiązania pieniężne. Okoliczność ta jednak nie stanowi w świetle obowiązujących przepisów, podstawy do uwzględnienia wniosku o umorzenie, gdyż nieopłacone należności ZUS, jako zobowiązanie publicznoprawne podlegają z mocy prawa szczególnej ochronie. Organ podkreślił, że umorzenie należności z tytułu składek byłoby zbyt dużym uprzywilejowaniem w stosunku do płatników, którzy mimo kłopotów finansowych wywiązują się z obowiązku opłacania składek. Zakład nie kwestionuje tego, że jednorazowa wpłata na poczet należności nie jest możliwa, natomiast nic nie stoi na przeszkodzie, aby przystąpić do dobrowolnego i sukcesywnego regulowania zaległych składek w ramach umowy o rozłożeniu zadłużenia na raty, dostosowanej do możliwości płatniczych strony. Tym bardziej, że skarżący wystąpił z wnioskiem o rozłożenie na raty należności z tytułu składek, który jest w trakcie rozpatrywania.

W ocenie organu, w stosunku do strony nie ma również, zastosowania przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie przedstawił on żadnych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia ww. zdarzeń.

Nadto ZUS wskazał na dolegliwości na jakie cierpi wnioskodawca oraz na przedłożoną do akt dokumentację medyczną i podkreślał, że nie kwestionuje on sytuacji zdrowotnej strony, gdyż uznał ją za udowodnioną, niemniej jednak A. S. nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności czy całkowitej niezdolności do pracy. Wobec tego, zdaniem organu, nie będzie miał zastosowania również § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, bowiem ww. przesłanka ma zastosowanie jedynie do takich sytuacji, kiedy choroba dłużnika lub któregoś z członków jego rodziny uniemożliwia całkowicie uzyskiwanie dochodu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. S. nie zgodził się z ww. decyzją ZUS. Wskazał, że w trakcie wielomiesięcznego postępowania Zakład nie podważył i nie zakwestionował żadnego z argumentów i dowodów przez niego przedłożonych, przedstawiających jego trudną sytuację zdrowotną i materialną, a pomimo to wydał niekorzystną i krzywdzącą dla niego decyzję.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 r. skarżący do protokołu rozprawy oświadczył, że w styczniu bieżącego roku zawarł układ ratalny z ZUS-em i spłacił do tej pory 2x po 497 zł za styczeń i luty. Wyjaśnił, że z wykształcenia jest inżynierem metalurgii, a od 4 grudnia 2017 r. jest zatrudniony na czas określony do 3 marca 2018 r. o wynagrodzeniu 6.000 brutto na stanowisku menager jakości. Ponadto podniósł, że w listopadzie 2017 r. miał bardzo złe wyniki krwi, hemoglobiny i został pouczony o natychmiastowym skierowaniu się do szpitala. Do akt sprawy przedłożył komplet zebranych kopii jego dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2017 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej p.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ustalenie, że akt taki dotknięty jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 21 listopada 2017 r. nr [...] odmawiająca A. S. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 53 738,49 zł.

Materialnoprawną podstawą zaś zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Wyjaśnić w tym miejscu należy, że umorzenie należności z tytułu składek jest możliwe wyłącznie po spełnieniu, chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ww. ustawy. Warunkiem umorzenia jest całkowita nieściągalność, która zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z powyższego przepisu wynika, że umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy i musi być uzasadnione zaistnieniem ściśle określonych przesłanek. Ten wyjątkowy charakter umorzenia wynika przede wszystkim z faktu, że obowiązek opłacenia należnych składek ma charakter obligatoryjny i wszelkie odstępstwa od tej zasady muszą być uzasadnione zaistnieniem bardzo szczególnych okoliczności, z których jednoznacznie wynika, że nie tylko w obecnej chwili nie ma możliwości odzyskania należności, ale również w przyszłości takiej możliwości nie będzie.

Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem skarżącego. Jak wynika bowiem z akt sprawy w stosunku do działalności skarżącego nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, jego zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, z oczywistych względów, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Nadto nie został stwierdzony przez właściwy organ brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a z okoliczności sprawy wynika, że nie da się wykluczyć, iż w drodze egzekucji nie uzyska się kwot, przekraczających wydatki egzekucyjne. Nie można bowiem stracić z pola widzenia okoliczności, że do czasu wydania zaskarżonej decyzji zostały już skutecznie wyegzekwowane od skarżącego przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego należności w wysokości 11 009, 17 zł, posiada on majątek w postaci nieruchomości, na której Zakład jako wierzyciel może dokonać zabezpieczenia spłaty należności składkowych. Ponadto nie możne również pominąć okoliczności, wynikającej z protokołu rozprawy dnia 27 lutego 2018 r., że skarżący w styczniu bieżącego roku zawarł z ZUS-em układ ratalny i spłacił do tej pory 2x po 497 zł za styczeń i luty, co tym bardziej wskazuje na możliwość dalszego ściągania należności.

Wobec powyższego prawidłowo stwierdził Zakład, że nie ma podstaw do podjęcia w ramach uznania administracyjnego, rozważań możliwości umorzenia zadłużenia w trybie art. 28 ust. 3 ww. ustawy, gdyż w sprawie nie występuje przesłanka całkowitej nieściągalności.

Wskazać również należy, że szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365, dalej jako: "rozporządzenie").

Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższe okoliczności nie mają charakteru katalogu zamkniętego, nie muszą występować łącznie, a nadto dają organowi możliwość uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego. Przy czym zauważyć należy, iż użyty w ww. przepisie zwrot: "jeżeli zobowiązany wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia ww. przesłanek, spoczywa na dłużniku.

Należy przy tym wskazać, iż decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010r., sygn. akt II GSK 1036/09, LEX nr 746039 oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009r., sygn. akt II GSK 225/09, LEX nr 582825), co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość, ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009r., sygn. akt II GSK 703/08, LEX nr 522553). Powyższe nie oznacza jednak, że decyzja w tym zakresie może być dowolna.

Podkreślenia wymaga również to, że tego rodzaju konstrukcja prawna decyzji ma ten skutek, iż kontrola sądowa decyzji uznaniowych obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji, poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010r., sygn. akt II GSK 817/09, LEX nr 746251).

Organ zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Wynikająca z art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej wskazuje, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od organu – stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. – wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności, określone w powyższych przepisach prawnych. Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Jednocześnie podkreślić należy, że uzasadnienie decyzji, spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji, podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich, jak już wyżej wspomniano, należą decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami, argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, materiałów dowodowych lub też czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 k.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu.

Oceniając pod tym względem zaskarżoną decyzję, stwierdzić należy, że prawidłowo organ zastosował powyższe przepisy.

W ocenie Sądu wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wyczerpującym zebraniem i analizą niezbędnego materiału dowodowego. W sprawie z urzędu zgromadzono, m.in. akta dotyczące skarżącego, jako płatnika składek, zawierające dokumentację zgłoszeniowo-rozliczeniową; informację z Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych oraz informację odnośnie zarejestrowanych pojazdów w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców.

Dodatkowo wskazać należy, że analiza zebranych w sprawie dowodów została dokonana również z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego oraz dokumentów, które przedłożył on w toku postępowania. Na dokumenty te składa się: dokumentacja medyczna, wydruki aplikacji o pracę, decyzja Prezydenta Miasta K. z 26 maja 2014 r., oświadczenie skarżącego z 30 września 2017 r., oświadczenie skarżącego o stanie rodzinnym i majątkowym osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej; oświadczenie skarżącego z 19 października 2017 r.; decyzja Prezydenta Miasta K. z 20 września 2017 r.; wydruki aplikacji o pracę wpływ do ZUS 20 października 2017 r.; wyciąg z rachunku karty kredytowej; stan rachunku; wyciąg w rachunku karty kredytowej B. S., zawiadomienie o wysokości rat; dokumentacja medyczna; wydruki aplikacji o pracę; fragment wyroku sądu; oświadczenie płatnika z 14 listopada 2017 r.

Zgromadzony materiał dowodowy świadczy, zdaniem Sądu o wnikliwym postępowaniu organu w przedmiotowym zakresie. Na podstawie ww. dowodów poczyniono dokładne i prawidłowe ustalenia w kwestii oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, co niewątpliwie ma niebagatelne znaczenie przy rozstrzygnięciach w przedmiocie umorzenia należności.

Jak wynika z ustaleń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K., skarżący nie uzyskiwał żadnych dochodów. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która uzyskuje dochód 2 000 zł netto miesięcznie. Na utrzymaniu pozostaje pełnoletni studiujący syn. Miesięcznie koszty związane z utrzymaniem skarżący określił na łączną kwotę 1 975,79 zł, w tym z tytułu czynszu 425,79 zł, opłat eksploatacyjnych 250 zł, leczenia 300 zł oraz inne 1000 zł. Wykazał on inne zobowiązania pieniężne z tytułu kredytów i w bankach na kwotę 60 000 zł i 11 000 zł, które spłaca w ratach po 400 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący wykazał zobowiązania pieniężne w instytucjach w kwocie 1 500 zł. Posiada mieszkanie w K. o pow. 71m2 objęte księgą wieczystą [...] (wolną od wpisów) oraz samochód ciężarowy Daewoo Nubira z 2000 roku o wartości rynkowej 2 880 zł.

Powyższe ustalenia faktyczne, dokonane na podstawie wnikliwie zebranego materiału dowodowego, Sąd w pełni aprobuje i przyjmuje za własne. Dodatkowo wyjaśnienia wymaga okoliczność, że uległa zmiana dotycząca zatrudnienia skarżącego, bowiem jak wynika z protokołu rozprawy z dnia 27 lutego 2018 r. podjął on pracę na czas określony do 3 marca 2018 r. o wynagrodzeniu 6 000 brutto na stanowisku menager jakości oraz jak już była mowa o tym wyżej zwarł układ ratalny z ZUS-em.

Mając powyższe na względzie za zasadne Sąd uznaje zbadanie zaskarżonej decyzji w oparciu o rozważenie prawidłowości zastosowania przez organ ubezpieczeniowy, przesłanek z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W tym miejscu należy mieć na uwadze, że zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 sierpnia 2017r., sygn. akt III SA/Łd 529/17).

Odnosząc się do pierwszej z przesłanek, zawartej w ww. rozporządzeniu, na wstępie podać trzeba, że na gruncie regulacji z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie można stwierdzić, co należy uważać za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, jednakże należy przyjąć, że chodzi tu o niezbędne minimum. W delimitacji znaczenia tego terminu należy bez wątpienia odnieść się do takich pojęć, jak "minimum socjalne" oraz "minimum egzystencji" (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 marca 2017r., sygn. akt I SA/Sz 9/17).

Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, że w przedmiotowym przypadku, organ prawidłowo uznał, iż w kontrolowanej sprawie nie zachodzi sytuacja, aby opłacenie należności z tytułu składek, pozbawiło skarżącego i jego rodzinę, możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący nie wykazał bowiem, iż spłata zadłużenia, pociągnie za sobą zbyt ciężki skutki dla niego i jego rodziny. Jak wynika z akt sprawy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz żoną, która uzyskuje dochód w wysokości 2000 netto miesięcznie, on z kolei, jak wynika to z protokołu rozprawy, podjął, już po wydaniu zaskarżonej decyzji, pracę na stanowisku menager jakości o wynagrodzeniu 6 000 brutto, ponosi koszty związane z utrzymaniem, reguluje zobowiązania pieniężne, a w toku całego postepowania nie wykazał, że zalega z jakimikolwiek opłatami z tego tytułu. Nadto, w toku całego postępowania przed ZUS-em skarżący nie wyjaśnił dlaczego wydatki nie bilansują się z przychodami z gospodarstwa domowego i wręcz w znacznym stopniu jej przewyższają, nie udowodnił on również, że prowadzone postępowanie egzekucyjne zagraża jego egzystencji. W ocenie Sądu, sam skarżący nie postrzega swojej sytuacji tragicznie, nie korzysta z pomocy społecznej, ponadto sam zainicjował sprawę o rozłożenie na raty swojego zadłużenia i sam też rozpoczął spłatę.

Powyższe okoliczności wskazuje zatem, że sytuacja finansowa i materialna, w jakiej aktualnie znajduje się skarżący nie daje wystarczających podstaw, aby uznać, że spłata przez niego zobowiązania z tytułu należności ZUS, mogłaby pociągnąć za sobą negatywne skutki w sferze socjalno-bytowej. Zauważyć przy tym należy, że suma wynagrodzeń obojga małżonków nie jest kwotą małą, biorąc pod uwagę krajowe standardy życia, oceniane w oparciu o doświadczenie życiowe. Nawet gdyby przyjąć, że umowa o pracę na czas określony nie zostanie przedłużona, to wykształcenie skarżącego, inżynier metalurgii, jest na tyle wysokie, że pozwala na skutecznie znalezienie pracy w swoim zawodzie, zwłaszcza mając na uwadze obecne zapotrzebowanie pracodawcy na pracownika.

Ponadto skarżący nie wykazał, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek, mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności. Nie zostały również w tym zakresie przedstawione jakiekolwiek dokumenty. W tym miejscu podać trzeba, że poprzez "zdarzenie nadzwyczajne" - o jakim mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia - należy rozumieć zdarzenie trudne do przewidzenia, leżące poza prowadzoną działalnością gospodarczą i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia. Będą to zdarzenia niepowtarzalne, w szczególności spowodowane zdarzeniami losowymi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2007r., sygn. akt V SA/Wa 1876/07). Natomiast sytuacja skarżącego, w jakiej obecnie się znajduje, nie mieści się, zdaniem Sądu w katalogu zdarzeń losowych i nie może być usprawiedliwieniem dla zwolnienia płatnika z wywiązywania się z ciążących na nim obowiązków, między innymi, zaległych składek wobec ZUS.

Zgodzić się również należy z dokonaną przez organ, oceną kolejnej ostatniej przesłanki zawartej w ww. rozporządzeniu, tj. przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności. Prawidłowo organ uwzględnił przy wydawaniu swojego rozstrzygnięcia, dokumentację medyczną, z której wynikają bezsprzecznie problemy zdrowotne skarżącego. Podkreślić należy jednakże, iż schorzenia te nie pozbawiają go możliwości uzyskania dochodu, umożliwiającego opłacenie składek. Z przepisów prawa wynika bowiem, że podstawą umorzenia należności może być jedynie jednoczesne występowanie okoliczności, polegających na złym stanie zdrowia, bądź konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny i związanym z tym brakiem możliwości uzyskiwania dochodu, umożliwiającego opłacenie należności. Dotyczy to zatem osób, które są całkowicie pozbawione zarobkowania. Mimo całego zrozumienia dla sytuacji zdrowotnej skarżącego, nie sposób stwierdzić w kontrolowanej sprawie, wystąpienia wskazanych wyżej przesłanek.

Dodać należy, że podstawą umorzenia zaległości z tytułu składek, nie jest sam fakt zaistnienia choroby, choćby nawet uniemożliwiającej świadome pokierowanie własnym postępowaniem, a jedynie trudny stan majątkowy, będący efektem tej choroby. Przy czym, jako trudny stan majątkowy, rozumie się sytuację, w której opłacenie zaległości spowodowałoby po stronie zobowiązanego niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 września 2015r., sygn. akt I SA/Rz 693/15). Nadto, przesłanka uregulowana w § 3 ust. 1 pkt. 3 rozporządzenia nie stanowi o chorobie, która pozbawia zobowiązanego możliwości osobistego podjęcia pracy, w tym wykonywania robót fizycznych, lecz o chorobie, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu, niezależnie od tego w jakiej faktycznej formie ów dochód miałby zostać osiągnięty (por. wyrok w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2014r., sygn. akt III SA/Po 1431/13).

Nie należy tracić z pola widzenia faktu, iż skarżący jest wieku produkcyjnym, a równocześnie nie dysponuje orzeczeniem wskazującym na jego całkowitą czy też chociażby częściową niezdolność do pracy.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, zdaniem Sądu, organ prawidłowo stwierdził w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie zaistniały podstawy umorzenia, określone w § 3 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 ww. rozporządzenia.

W kontekście powyższego podkreślenia wymaga, że uznaniowy charakter decyzji dotyczących umorzenia należności, ograniczony został przez prawodawcę kierunkowymi dyrektywami wyboru rozstrzygnięcia, istotne jest, aby w procesie dochodzenia do tego wyboru, dokonujący go organ, uwzględniał te kierunkowe dyrektywy w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał dowodowy, wskazany głównie przez zobowiązanego i przez organ należycie zweryfikowany, oraz w oparciu o jego wszechstronną ocenę, która swój zewnętrzny wyraz, powinna znaleźć w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wskazującym na ewentualny brak prawnych przesłanek do zastosowania umorzenia, względnie na racjonalne przyczyny uznania, że przesłanki te nie dają wystarczających podstaw do zastosowania żądanej ulgi. Brak takiego uzasadnienia zasadnym czyni wniosek, iż rozstrzygnięcie o odmowie zastosowania ulgi oparte zostało nie na racjonalnym uznaniu, lecz podyktowane zostało dowolnością ocen (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjne w Szczecinie z dnia 14 stycznia 2009r. o sygn. akt I SA/Sz 593/08, publ. w internetowej bazie orzeczeń NSA - www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie, działanie ZUS mieściło się w zakresie uznania administracyjnego. Ocena sytuacji skarżącego została dokonana w sposób swobodny, zgodnie z zasadami postępowania, nie można jej przypisać miana oceny dowolnej. A klarowny kierunek rozstrzygnięcia został prawidłowo przedstawiony w zaskarżonej decyzji i poparty materiałem dowodowym.

W tej sytuacji należy w pełni zaaprobować rozumowanie i ocenę organu, który uznał, że w jego przypadku nie stwierdzono okoliczności, które uzasadniałyby podjęcie decyzji o umorzeniu należności z tytułu przedmiotowych składek.

Reasumując wskazać należy, że prawidłowo zatem uznał ZUS, iż aktualna sytuacja skarżącego nie jest na tyle szczególna i uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami, aby miała być potraktowana odmiennie od innych płatników składek. Umorzenie należności z tytułu składek, co do zasady ma charakter wyjątkowy. Ponadto dodać trzeba, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją, ciąży na podatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS, które podlegają szczególnej ochronie i co do zasady, powinny być regulowane w pierwszej kolejności.

Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).

W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.