Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 623/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2006-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: *Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5A ust. 1
journal: Dz.U. 1998 nr 7 poz 25
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Cisek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia 1 września 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. uchyla postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 20 grudnia 2004 r. (Nr [...]) oraz z dnia 3 czerwca 2005 r. (Nr [...]); III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; IV. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2004 r. Nr [...], podjętym na podstawie § 20 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191), po zweryfikowaniu wniosku w sprawie przyznania renty strukturalnej złożonego w dniu 1 października 2004 r., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. stwierdził, że J. K. spełnia warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej określone w § 4 pkt 1-3, pkt 6 i 7 i § 20 ust. 4 powyższego rozporządzenia oraz, iż wskazany we wniosku przejmujący posiada wymagane przez w/w rozporządzenie kwalifikacje zawodowe.

Następnie postanowieniem z dnia 3 czerwca 2005 r. Nr [...], również podjętym na podstawie § 20 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191), po rozpatrzeniu wniosku z dnia 1 października 2004 r., złożonego przez J. K., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. stwierdził, że wnioskodawca spełnia warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej określone w § 4 pkt 1-3, pkt 6 i 7, § 11 i § 20 ust. 4 powyższego rozporządzenia.

Decyzją z dnia 27 lipca 2005 r. Nr [...], wydaną na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191), Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. odmówił przyznania J. K. renty strukturalnej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w dniu złożenia wniosku i przekazania gospodarstwa wnioskodawca nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Przyczyną odmowy przyznania renty strukturalnej było naruszenie przepisów określonych w powyższym rozporządzeniu.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. K. wskazując, iż prowadzi działalność gospodarczą (mały sklep na wsi) i do dnia 30 września 2004 r. był objęty ubezpieczeniem w KRUS. W dniu 1 października 2004 r. został z KRUS wyłączony z uwagi na prowadzoną działalność pozarolniczą, o czym dowiedział się w późniejszym terminie. O tym, że został wyłączony z ubezpieczenia rolniczego nie wiedział również w dniu składania wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Również instrukcja do wniosku nie zobowiązywała do zaprzestania prowadzenia działalności pozarolniczej. Nadto strona podniosła, iż w dniu składania wniosku spełniał warunki do uzyskania renty strukturalnej, tj. prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej ostatnich 10 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku i w tym okresie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, przez łączny okres co najmniej 5 lat. Po otrzymaniu postanowienia z dnia 20 grudnia 2004 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., w którym stwierdzono, iż J. K. spełnia warunki do uzyskania renty strukturalnej, przekazał gospodarstwo córce. Również grunty żony zostały przekazane. Odnosząc się do twierdzenia, że w dniu złożenia wniosku i przekazania gospodarstwa wnioskodawcy nie podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, odwołujący się wskazał, iż końcowy dokument nie określa rodzaju ubezpieczenia zdrowotnego (KRUS, ZUS). W ten sposób, jak podnosi strona, nie ma ani gospodarstwa rolnego ani renty. Takie potraktowanie sprawy jest dla niego krzywdzące, ponieważ nie wynikało z jego woli. W związku z tym dowołujący się wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i podjęcie pozytywnej dla niego decyzji.

W dniu 1 września 2005 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt l kpa, § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191), art. 5a ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.), art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji (Dz. U. z 2004 r. nr 42, poz. 386), decyzję Nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż biuro powiatowe rozpatrując wniosek rozbija cały proces na dwa etapy. W pierwszym etapie składania wniosku o rentę strukturalną wnioskodawca zobowiązany jest przedstawić dokumenty potwierdzające łączne spełnienie warunków wymienionych w § 4 pkt l, 2, 3, 6 i 7 rozporządzenia rentowego. W drugim etapie - spełnienie pozostałych warunków tego paragrafu. Na podstawie ustalonego stanu faktycznego jak i dołączonych do akt sprawy dokumentów, w tym przede wszystkim zaświadczenia wydanego przez placówkę terenową KRUS w P. z dnia 21 czerwca 2005 r., o okresach opłacania przez wnioskodawcę składki ubezpieczenia, organ odwoławczy stwierdził, iż zarzut Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. dotyczący naruszenia przez stronę przepisu zawartego w § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, gdyż we wskazanym w cytowanym przepisie okresie J. K. udokumentował podleganie ubezpieczeniu w okresach od 1 stycznia 1997 r. do 30 września 2004 r., co świadczy o fakcie wygaśnięcia ubezpieczenia w przeddzień złożenia wniosku przez stronę. Jak wskazał organ II instancji, prawodawca określił, iż prawo do renty strukturalnej przysługuje producentowi rolnemu, który w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Podstawą prawną w przypadku podejmowania decyzji o przyznanie renty strukturalnej jest w/w rozporządzenie, które w sposób jednoznaczny określa wymóg dotyczący okresu podlegania ubezpieczeniu w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W związku z powyższym orzeczono jak na wstępie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł J. K. podnosząc, iż dokumenty o rentę strukturalną składał w dwóch etapach, zgodnie z wytycznymi. W etapie pierwszym złożył wniosek wraz z wymaganymi załącznikami i otrzymał postanowienie o spełnieniu warunków do uzyskania renty strukturalnej. Wówczas nie wymagano od niego żadnych oświadczeń, ani nie przeprowadzono wywiadu. Zgodnie z otrzymanym postanowieniem przekazał gospodarstwo rolne stanowiące współwłasność z żoną oraz stanowiące jej odrębną własność. W drugim etapie, po przekazaniu gospodarstwa, złożył otrzymany formularz "Dane osobowe, zobowiązania i oświadczenia rolnika" wraz z dokumentami poświadczającymi przekazanie gospodarstwa. Jak dalej podnosi skarżący, niespójność przepisów w pierwszym i drugim etapie doprowadziły do tego, że nie przyznano mu prawa do renty strukturalne, jednocześnie pozbawiając w przyszłości żonę do takiej renty. Zdaniem strony, powstała sytuacja ma związek z brakiem jednolitych wytycznych przy składaniu wniosku o rentę strukturalną, zarówno w pierwszym jak i w drugim etapie. Brak wymagalności odpowiednich oświadczeń doprowadziły stronę skarżącą do sytuacji, z której nie ma odwrotu. Gdyby miał informacje przy pobieraniu formularzy do renty strukturalnej o braku podstaw o jej ubieganie się z powodu prowadzenia działalności gospodarczej (dotyczy daty złożenia wniosku), wniosek ten złożyłby w odpowiednim terminie oraz zlikwidowałby działalność gospodarczą. Takich informacji nie uzyskał od pracowników Biura Powiatowego ARiMR w P. Również w wytycznych do renty strukturalnej na pierwszym etapie nie ma takiego zapisu, że wnioskodawca nie może prowadzić działalności gospodarczej. W związku z powyższym strona wniosła o pozytywne rozpatrzenie jego skargi i przyznanie mu prawa do renty strukturalnej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest więc zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji.

Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej przez Sąd następuje tylko w przypadku: uchybienia przepisom prawa materialnego, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b) w/w artykułu), jak też w przypadku wad postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

W rozpatrywanej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procedury administracyjnej, co mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd zobligowany był, nie będąc związany zarzutami skargi, do uchylenia postanowień Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 20 grudnia 2004 r. Nr [...] oraz z dnia 3 czerwca 2005 r. Nr [...], którymi stwierdzono, że J. K. spełnia warunki niezbędne do uzyskania renty strukturalnej.

Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) sprawuje bowiem kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W doktrynie podkreśla się, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest - przez wydanie orzeczenia - stworzenie takiego stanu, że w obrocie prawnym nie będzie istniał i funkcjonował żaden akt lub czynność organu administracji publicznej niezgodna z prawem. Co więcej, rozpatrując skargę na decyzję administracyjną, sąd winien objąć zakresem orzekania decyzje lub postanowienia wydane w tej samej, z punku widzenia materialnoprawnego, sprawie administracyjnej.

Materialnoprawną podstawą wydanych decyzji w niniejszej sprawie były przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191). Sąd rozpatrując niniejszą sprawę musiał ocenić zatem, czy organy administracji w sposób właściwy zastosowały przepisy tychże aktów i czy nie doszło do naruszenia przepisów procedury administracyjnej.

W § 4 powyższego rozporządzenia określono, jakie warunki łącznie powinien spełnić wnioskodawca, ubiegający się o rentę strukturalną. Zgodnie z pkt 3 tego paragrafu rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu, będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli m.in. w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Zgodnie z § 18 ust. 1 postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej wszczyna się na pisemny wniosek złożony przez rolnika ubiegającego się o rentę strukturalną, do którego dołącza się dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej, w tym potwierdzające m.in: podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu oraz nieposiadanie zadłużenia w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników (art. 18 ust. 5 pkt 3). Dokumentem potwierdzającym okoliczności, o których mowa w § 18 ust. 5 pkt 3, jest zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (§ 19 ust. 4).

Zgodnie z § 20 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia kierownik biura powiatowego Agencji weryfikuje wniosek o przyznanie renty strukturalnej, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 1, w terminie 40 dni od dnia złożenia wniosku. Weryfikując taki wniosek ustala on w pierwszej kolejności spełnienie przez wnioskodawcę m.in. warunków określonych w § 4 pkt 1-3, 6 i 7. Zatem na tym etapie, jeszcze przed wydaniem postanowienia na podstawie § 20 ust. 4 rozporządzenia, należało jednoznacznie ustalić, czy wnioskodawca spełnia warunek określony w § 4 pkt 3 – tj. czy w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu.

W wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej organ orzekający może podjąć dwa rozstrzygnięcia, które wzajemnie się wykluczają, a mianowicie na podstawie § 20 ust. 3 pkt 1 kierownik biura powiatowego Agencji, jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej zostanie ustalone, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych m.in. w § 4 pkt 1-3, 6 i 7 lub § 11, w drodze decyzji administracyjnej, odmawia przyznania renty strukturalnej. Na podstawie zaś § 20 ust. 4, jeżeli w wyniku weryfikacji wniosku zostanie ustalone, że wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-3, 6 i 7, § 11 i jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni co najmniej 1 ha, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem, właścicielem takiego gospodarstwa jest małżonek rolnika, kierownik biura powiatowego Agencji wydaje postanowienie o spełnieniu tych warunków, w terminie 40 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku.

Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzję administracyjną w sprawie przyznania renty strukturalnej wnioskodawcy, który otrzymał postanowienie, o którym mowa w § 20 ust. 4, w terminie 30 dni od dnia przedłożenia przez tego wnioskodawcę dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Drugi etap postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej sprowadza się zatem do sprawdzenia, czy wnioskodawca spełnia kolejne dwa warunki, wymienione w § 4 pkt 4 i 5, tzn. czy przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha oraz czy zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. Na tym etapie, zwłaszcza po wydaniu postanowienia na podstawie § 20 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów, organ orzekający nie sprawdza, czy wnioskodawca spełnia warunki określone w § 4 pkt 1-3, 6 i 7 oraz § 11.

Niedopuszczalnym jest wydanie najpierw postanowienia o stwierdzeniu, że wnioskodawca spełnia wszystkie warunki do przyznania mu renty strukturalnej, a następnie decyzji o odmowie przyznania tej renty z uwagi na to, że nie spełnia on jednego z tych warunków. W rozpatrywanej sprawie zostały podjęte dwa takie postanowienia na podstawie § 20 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. tj. w dniu 20 grudnia 2004 r. i 3 czerwca 2005 r. Świadczy to tylko o tym, że organ zaniechał dokładnego zweryfikowania wniosku na pierwszym etapie postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej, co doprowadziło do podjęcia przez skarżącego czynności prawnych, tj. przekazanie gospodarstwa rolnego. W sprawie, w której postanowienie o spełnieniu warunków do przyznania renty strukturalnej wywołuje tak daleko idące skutki, jak przekazanie gospodarstwa rolnego, szczegółowa weryfikacja wniosku i tego, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania renty strukturalnej, miały istotne znaczenie. Tak prowadzone postępowanie stanowi naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i naczelnych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 77 i art. 107 KPA, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z wyrażoną w art. 7 KPA zasadą prawdy obiektywnej organ prowadzący postępowanie ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 KPA stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale nieaktualnym w chwili wydawania zaskarżonych decyzji. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 KPA), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (powołany wyżej art. 77 § 1 KPA), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Stanowisko organu prowadzącego postępowanie administracyjne powinno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, stosownie do przepisów art. 107 KPA.

Przepis art. 107 § 3 KPA określa wymogi, jakie powinno spełniać uzasadnienie faktyczne decyzji. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie takie powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W świetle powyższego rozstrzygnięcie i uzasadnienie to także dwa istotne elementy składowe decyzji. Osnowa (rozstrzygnięcie) jest jej kwintesencją, wyraża bowiem rezultat stosowania normy prawa do konkretnego wypadku, w kontekście konkretnych okoliczności faktycznych i materiału dowodowego. Uzasadnienie zaś służy wyjaśnieniu tego rozstrzygnięcia.

W rozpatrywanej sprawie uzasadnienie decyzji organu I instancji organiczna się do w zasadzie do stwierdzenia, że wniosek J. K. nie spełnia warunków wymaganych rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. tj. w dniu 20 grudnia 2004 r. i 3 czerwca 2005 r., tj. podleganie przez wnioskodawcę ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w dniu złożenia wniosku i przekazania gospodarstwa, bez wskazania przepisu tego rozporządzenia. Przy czym należy zaznaczyć, iż warunkiem określonym w § 4 pkt 3 rozporządzenia jest podleganie temu ubezpieczeniu tylko w dniu złożenia wniosku (podkreślenie Sądu) a nie, jak wskazał organ pierwszoinstancyjny, w dniu przekazania gospodarstwa. Przy tak sformułowanym uzasadnieniu decyzji, dopiero w pismach, przekazujących odwołanie J. K. do organu odwoławczego, organ I instancji wyjaśnił przyczyny odmowy przyznania skarżącemu renty strukturalnej, wskazując przepis § 4 pkt 3 powyższego rozporządzenia. Rozważanie i argumenty, którymi kierował się organ zajmując określone stanowisko w sprawie – odmowa przyznania renty strukturalnej, zwłaszcza w sytuacji, gdy zostały wcześniej wydane dwa postanowienia o spełnieniu przez stronę wszystkich warunków do jej przyznania, powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji.

Nadto należy wskazać, iż w aktach sprawy znajduje się zaświadczenie z dnia 30 sierpnia 2004 r., wydane przez Placówkę Terenową KRUS w P., z którego wynika, że J. K. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach od 1 kwietnia 1993 r. do 31 marca 1996 r. oraz od 30 czerwca 1996 r. do – nadal z mocy ustawy (tj. do dnia 30 sierpnia 2004 r., w którym wydano zaświadczenie). Natomiast w zaświadczeniu z dnia 21 czerwca 2005 r. stwierdzono, iż J. K. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od 1 stycznia 1997 r. do 30 września 2004 r. z mocy ustawy m.in. w zakresie emerytalno-rentowym jako rolnik.

Ponadto decyzją Kierownika Placówki Terenowej KRUS w P. z dnia 13 stycznia 2005 r. o zmianie warunków podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, wydaną na podstawie art. 5 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 873) oraz art. 5a, art. 8 ust. 3a i art. 17 ust. 2 oraz art. 7 i 16 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), stwierdzono spełnienie przez J. K. warunków do dalszego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników przy jednoczesnym prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej i obowiązek opłacania składki kwartalnej w podwójnej wysokości na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz ubezpieczenie emerytalno-rentowe.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 873) rolnik lub domownik, prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą lub współpracujący przy prowadzeniu tej działalności, podlegający ubezpieczeniu społecznemu rolników w dniu wejścia w życie ustawy (tj. 1 maja 2004 r.), jest zobowiązany, w terminie do dnia 30 września 2004 r. udokumentować Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w jakiej formie jest opodatkowana prowadzona przez niego pozarolnicza działalność gospodarcza lub działalność, przy której jest osobą współpracującą, a w przypadku prowadzenia działalności w 2003 r., udokumentować także wysokość należnego podatku za ten rok. Wyłączenie rolnika lub domownika z ubezpieczenia z końcem trzeciego kwartału 2004 r. następuje, jeżeli z dokumentu, wymienionego w ust. 1 wynika, że prowadzona przez niego pozarolnicza działalność gospodarcza lub działalność, przy której prowadzeniu jest osobą współpracującą, jest opodatkowana na zasadach innych, niż określone w przepisach o zryczałtowanym podatku dochodowym lub należny za ubiegły rok podatek przekroczył kwotę 2.528 zł (ust. 2). Stosownie zaś do ust. 3 art. 5 tylko niedostarczenie dokumentów, wymienionych w ust. 1, powoduje ustanie ubezpieczenia z końcem trzeciego kwartału 2004 r.

Przepis art. 5a ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) stanowi natomiast, że rolnik lub domownik, który podlega ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej 3 lata, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej zgodnie z przepisami o zryczałtowanym podatku dochodowym lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu, jeżeli nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym. Rolnik lub domownik, o którym mowa w ust. 1, podlega nadal ubezpieczeniu (pokreślenia Sądu), jeżeli w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpoczęcia współpracy przy prowadzeniu tej działalności złoży Kasie oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia oraz udokumentuje spełnienie warunków opodatkowania tej działalności w formie zryczałtowanego podatku dochodowego w terminie 7 dni od dnia otrzymania dokumentu ustalającego przez organ podatkowy tę formę opodatkowania (ust. 2). Niezachowanie któregokolwiek z terminów, o których mowa w ust. 2, jest równoznaczne z ustaniem ubezpieczenia z końcem kwartału, w którym rolnik lub domownik rozpoczął wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpoczął współpracę przy prowadzeniu tej działalności (ust. 3). Jeżeli z dokumentów przedstawionych przez rolnika lub domownika wynika, że nie są spełnione warunki dalszego podlegania ubezpieczeniu określone w ust. 1, przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio (ust. 4).

Wskazane powyżej dokumenty powinny zostać uwzględnione przy ponownym rozpatrywaniu przez organ I instancji wniosku J. K. o przyznanie renty strukturalnej. W szczególności organ ten powinien rozważyć, czy decyzja Kierownika Placówki Terenowej KRUS w P. z dnia 13 stycznia 2005 r. o zmianie warunków podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą nie wpływa, a jeśli tak – to w jaki sposób - na fakt spełnienia (bądź nie) przez wnioskodawcę warunku z § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, a w konsekwencji na możliwość przyznania mu renty strukturalnej.

W piśmie z dnia 25 sierpnia 2005 r., skierowanym do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W., kierownik biura powiatowego Agencji wskazał, iż J. K. z dniem 1 października 2004 r. na mocy ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz o zmianie niektórych innych ustaw, został wyłączony z ubezpieczenia KRUS. Jednakże z akt sprawy nie wynika, aby wyłączenie takie dotyczyło skarżącego. Należy wskazać, iż w decyzji Kierownika Placówki Terenowej KRUS w P. z dnia 13 stycznia 2005 r. wskazano, iż składkę w podwójnej wysokości J. K. "zobowiązany jest opłacać od 2004.2.", zaś w zaświadczeniu z dnia 21 czerwca 2005 r. poinformowano organ orzekający, iż skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy prawa. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ubezpieczeniu podlega się z mocy ustawy albo na wniosek. Przepis § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich stanowi natomiast, iż wnioskodawca powinien w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegać ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Nie wyłączono z regulacji tego przepisy ubezpieczenia na wniosek.

Powyższych kwestii nie wyjaśnił organ I instancji. Również organ odwoławczy nie wypowiedział się w tym zakresie, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 i art. 138 KPA. Istotą postępowania odwoławczego, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest bowiem ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie przez organ odwoławczy. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje wiec zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji, jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Aby dokonać takiej kontroli w sytuacji, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające z naruszeniem przepisów procesowych i nie ustalił w sposób staranny stanu faktycznego, organ odwoławczy musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, do czego nie jest jednak uprawniony, bo nie mieści się to w jego kompetencjach. W takich przypadkach organ powinien sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, stosownie do przepisu art. 138 § 2 KPA. Jednak Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, nie usuwając naruszeń prawa popełnionych przez ten organ. Tym samym wydał decyzję również naruszając prawo, co musiało skutkować uchyleniem decyzji zarówno I jak i II instancji.

Zgodnie z treścią art. 138 KPA organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, co oznacza, że ma on obowiązek rozpatrzeć wszystkie okoliczności sprawy i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu, w szczególności dotyczących braku poinformowania go o okolicznościach prawnych i faktycznych, czym naruszył przepis art. 107 § 3 KPA. Zaniechanie należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz nieudzielenie jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, aby nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa, stanowi naruszenie zasady wyrażonej w art. 9 KPA.

Zakres przedmiotowy udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych dotyczy praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ jest obowiązany z urzędu w szczególności udzielić całokształtu informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej, a zatem o stanie faktycznym założonym w normie prawa materialnego, z którego ustaleniem wiążą się określone następstwa prawne, korzystne lub niekorzystne dla pozytywnego załatwienia sprawy. Przy czym nie można uznać za realizację tego obowiązku odesłanie strony do przepisów prawa, ale wskazanie na ich zastosowanie w sprawie, np. przedstawienie okoliczności faktycznych, których udowodnienie przesądza pozytywnie załatwienie sprawy. W wyroku z dnia 23 lipca 1992 r. (III ARN 40/92) Sąd Najwyższy przyjął, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe. Udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza (lub powinien stwierdzić), że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami, lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków. W takim wypadku urzędnik ma wyraźny obowiązek w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy stronie i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Jest to jedyny odpowiadający zasadzie art. 1 Konstytucji sposób rozumienia art. 9 KPA.

Naruszenie zasady, wyrażonej w art. 9 KPA, przejawia się w odmowie udzielenia informacji, nienależytym udzieleniu informacji, przez udzielenie informacji niejasnej lub udzielenie informacji niewyczerpującej, tj. takiej, która pomija okoliczności faktyczne lub prawne, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy. Skutki prawne udzielenia nieprawidłowej informacji nie powinny obciążać strony.

Z powyższych względów uznać należało, iż zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji oraz postanowienia Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia 20 grudnia 2004 r. Nr [...] oraz z dnia 3 czerwca 2005 r. Nr [...], wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego - § 4 pkt 3, § 20 ust. 3 i 4, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, a także prawa procesowego, tj. art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 KPA, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Po myśli art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tejże ustawy.

Stąd orzeczono jak w sentencji wyroku.