Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 660/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2022-03-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 145 § 1 pkt 1 lit c
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7 art. 77 § 1 art. 80
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 40 i art. 42 ust 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
article: § 13
journal: Dz.U. 1980 nr 17 poz 62
law: Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon sędzia del. WSA Tomasz Stawecki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prokuratora Regionalnego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 368/18 w sprawie ze skargi [...] i [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 368/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę [...] i [...] (dalej: "skarżący") na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z 30 kwietnia 2018 r., znak: WOP.7721.50.2018.TN, w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych polegających na zamurowaniu siedmiu otworów okiennych w ścianach budynków gospodarczo-inwentarskich zlokalizowanych przy granicy z działką sąsiednią lub w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działek.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniach 16 i 23 sierpnia 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta Suwałki (dalej: "PINB w Suwałkach") otrzymał zawiadomienie mieszkańców ul. [...] o niezgodnej z prawem budowie ogrodzenia działki nr ewid. [...] należącej do [...] i [...]. Dodatkowo, w dniu 4 lipca 2014 r. właściciel działki nr ewid. [...] zawiadomił PINB w Suwałkach, że w ścianach budynków gospodarczych położonych w granicy działki skarżących lub w bliskiej odległości od tej granicy znajdują się okna wykonane niezgodnie z prawem.

W związku z powyższym w dniu 22 sierpnia 2014 r. PINB w Suwałkach wszczął postępowanie w sprawie otworów okiennych wykonanych w ścianie obory oraz w ścianach czterech dodatkowych budynków inwentarsko-gospodarczych. Trzy spośród wymienionych budynków dobudowano od południa oraz wschodu do istniejącej wcześniej obory i przylegają one do granicy między wymienionymi działkami. Natomiast obora i czwarty budynek gospodarczy, dobudowany do niej od strony północnej, są zlokalizowane w odległości mniejszej niż 3 metry od granicy działek (2,60 – 2,76 m). Organy nadzoru budowlanego ustaliły, że:

a) w ścianach ww. budynków gospodarczo-inwentarskich zlokalizowanych na południe od obory i bezpośrednio przy granicy z działką nr ewid. [...] znajdują się 4 otwory okienne,

b) dalsze 2 otwory wykonano w ścianie obory, a kolejne 3 otwory okienne w ścianie budynku gospodarczego dobudowanego do obory od północy w odległości mniej niż 3 metry od tej granicy.

Wymienione okna zostały wykonane oryginalnie w trakcie budowy budynków, a nie wyniku późniejszych robót budowlanych. Nie uchylono jednak wątpliwości co do daty powstania poszczególnych budynków.

Po rozpatrzeniu materiału dowodowego, PINB w Suwałkach decyzją z dnia 6 listopada 2014 r. nakazał skarżącym zamurowanie wszystkich dziewięciu okien w budynkach inwentarskich i gospodarskich położonych wzdłuż granicy z działką nr ewid. [...]. Decyzją z 5 grudnia 2014 r. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "Podlaski WINB") utrzymał w mocy nakaz wykonania wskazanych robót budowlanych zmieniając jedynie termin zrealizowania obowiązku. Jednak wyrokiem z 2 czerwca 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 70/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił rozstrzygnięcia organów obu instancji z uwagi na zastosowanie niewłaściwych przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: "Prawo budowlane z 1994 r."), zamiast art. 50 i 51 tej ustawy.

W postępowaniu prowadzonym w 2015 r. organy nadzoru budowlanego ponownie nałożyły na skarżących obowiązek zamurowania 9 okien w ścianach zewnętrznych ww. budynków gospodarczych (inwentarskich). Otwory okienne powinny być zamurowane materiałem ściennym nierozprzestrzeniającym ognia, tj. cegłą, pustakami betonowymi lub luksferami. Po rozpatrzeniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny z Białymstoku wyrokiem z 16 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 99/16, uchylił zaskarżoną decyzję Podlaskiego WINB oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd podkreślił, że w postępowaniu naprawczym nie ustalono terminów budowy poszczególnych budynków, ani nie uniknięto sprzeczności w ustaleniach faktycznych. Wobec tego nie można było przesądzić o podstawie prawnej decyzji administracyjnej, ani o jej treści. Nie wykazano też dostatecznie przekonująco, że przedmiotowe budynki powstały w warunkach samowoli budowlanej.

Prowadząc po raz kolejny postępowanie w sprawie, PINB zgromadził dodatkowe dowody, m.in. zdjęcia lotnicze, a także wypisy z ewidencji gruntów. Organ stwierdził też, że budynek obory, oznaczony na mapach z ewidencji budynków numerem 6, powstał około 1960 r., ale nie później niż 1969 r., natomiast pozostałe budynki inwentarsko-gospodarcze (nr 3, 4, 5 i 7) powstały po 1981 r. W związku z tym PINB postanowił odrębnie rozstrzygnąć o obowiązku zamurowania okien w budynku obory, a odrębnie o zamurowaniu okien w pozostałych budynkach inwentarsko-gospodarczych położonych wzdłuż granicy z działką nr ewid. [...]. Drugi z wymienionych obowiązków jest przedmiotem postępowania w rozpatrywanej sprawie.

W rozpatrzeniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta Suwałki decyzją z 15 marca 2018 r., znak: NB.5040.2.1.2017.18, nakazał skarżącym zamurowanie siedmiu otworów okiennych umieszczonych w tych ścianach budynków gospodarczo-inwentarskich, które są w granicy lub w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki nr ewid. [...]. Wskazane budynki oznaczone są numerami: 3 (spichlerz z kurnikiem), 4 (budynek gospodarczy przeznaczony do przechowywania sprzętu rolniczego), 5 (dobudowa do budynku obory od strony wschodniej) oraz 7 (dobudowa do budynku obory od strony północnej). Organ powiatowy potwierdził przy tym wnioski wynikające ze zdjęć lotniczych oraz podważył wiarygodność niektórych innych dowodów zebranych w sprawie.

Organ I instancji ustalił też, że ww. budynki inwentarsko-gospodarcze powstały w warunkach samowoli budowlanej. Ze względu na ustalone daty powstania przedmiotowych obiektów organ I instancji przyjął, że należy zastosować przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 1974 r., Nr 38, poz. 229 z późn. zm., dalej: "Prawo budowlane z 1974 r."). W związku z tym zbadano i potwierdzono zgodność ww. obiektów z kolejnymi miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego. Kierowano się też oceną prawną zabudowy na działce nr ewid. [...] przyjętą w wyroku WSA w Białymstoku z 16 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 99/16. Organ I instancji uznał też, że nie ma podstaw do rozbiórki ww. budynków w całości, ale niezbędne jest podjęcie czynności mających na celu doprowadzenie ww. obiektów do stanu zgodnego z prawem.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że z uwagi na wykonanie okien w ścianach przylegających do granicy działek lub w odległości mniejszej niż 4 metry, skarżący naruszyli przepisy techniczno-budowlane obowiązujące od początku lat 1960-tych, a w szczególności: § 9 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, oraz § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, a także § 12 ust. 1 i § 272 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Z wymienionych przepisów wynika konsekwentny zakaz umieszczania otworów okiennych w ścianach położonych w ostrej granicy między nieruchomościami należącymi do różnych właścicieli oraz w odległości mniejszej niż 4 metry. Z tego względu należało na podstawie art. 40 i art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (dalej: "Prawo budowlane z 1974 r.") nakazać skarżącym zamurowanie siedmiu otworów okiennych w ścianach budynków gospodarczo-inwentarskich oznaczonych numerami 3, 4, 5 i 7, zlokalizowanych na działce o nr ewid. [...], bezpośrednio przy granicy z działką nr ewid. [...].

Po rozpatrzeniu odwołania skarżących, Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku decyzją z 30 kwietnia 2018 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zamurowanie powinno nastąpić w terminie do dnia 30 lipca 2018 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, skarżący [...] i [...], zarzucili ww. decyzji organu odwoławczego rażące naruszenie prawa. W ocenie skarżących budynki zostały wybudowane legalnie, mimo że nie zachowały się pozwolenia na budowę. Legalne są też okna w ścianach wzdłuż granicy z działką sąsiednią, gdyż w czasie realizacji przedmiotowych okien ściany budynków gospodarczych znajdowały się w odpowiedniej odległości od granicy. W wyniku postępowania o rozgraniczenie, które zostało zakończone w sądzie powszechnym dopiero w 2005 r. granica między działkami została ustalona wzdłuż ścian istniejących budynków. Nie oznacza to – zdaniem skarżących - nielegalności okien.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że gromadząc materiał dowodowy, organ I instancji prawidłowo wykonał zalecenia sformułowane w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 sierpnia 2016 r. (sygn. akt II SA/Bk 99/16), dotyczące konieczności uzupełnienia materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed organami administracyjnymi. Ponadto na pełną aprobatę Sądu I instancji zasłużyła dokonana przez organ nadzoru budowlanego analiza przepisów techniczno-budowlanych oraz stwierdzenie, że przedmiotowe budynki gospodarcze nie odpowiadają obowiązkom przewidzianym w tych przepisach.

Skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wniósł Prokurator Regionalny w Białymstoku zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") poprzez błędne przyjęcie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, że budynki gospodarsko-inwentarskie oznaczone numerami 3, 4, 5 i 7, objęte decyzją Powiatowego Inspektora Budowlanego Miasta Suwałki, zostały zrealizowane bez wymaganego pozwolenia na budowę. Z treści decyzji Naczelnika Gminy w Suwałkach z 7 czerwca 1977 r. Nr UG-8381/40/77 wynika, że [...] - właścicielowi działki o nr ewid. [...] udzielono pozwolenia na budowę obejmującego "budynek inwentarski - dobudowa tymczasowa". Zdaniem Prokuratora Regionalnego w Białymstoku ww. pozwolenie na budowę obejmuje również wykonanie otworów okiennych. W konsekwencji, wbrew ustaleniom organów obu instancji oraz wbrew Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, zabudowa przygraniczna działki nie została zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 40 i art. 42 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organów I oraz II instancji nakazujących skarżącym zamurowanie otworów okiennych w ścianach budynków gospodarczo-inwentarskich oznaczonych nr 3, 4, 5 i 7 w sytuacji, gdy zabudowa przygraniczna działki została zrealizowana zgodnie z postanowieniami pozwolenia na budowę, a co za tym idzie nie było podstaw do zastosowania ww. przepisów;

3) naruszenie prawa materialnego, tj. § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (dalej: "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 1980 r.") poprzez przyjęcie, że jego przepisy mają zastosowanie w przedmiotowej sprawie, podczas gdy decyzja Naczelnika Gminy w Suwałkach z 7 czerwca 1977 r. o udzieleniu [...] pozwolenia na budowę obejmowała budynek inwentarski, bowiem jej przedmiotem była dobudowa tymczasowa, przy czym decyzja ta została wydana zanim przepisy ww. rozporządzenia z 1980 r. zaczęły obowiązywać.

W rezultacie Prokurator Regionalny w Białymstoku wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Dodatkowo, zrzeczono się rozprawy i wniesiono o przeprowadzenie dowodu z załączonej kopii decyzji Naczelnika Gminy w Suwałkach z dnia 7 czerwca 1977 r. o udzieleniu [...] odziewskiemu pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego.

Odpowiadając w dniu 29 stycznia 2019 r. na skargę kasacyjną, Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu odwoławczego skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw. Odnosząc się do kopii pozwolenia na budowę (dobudowę) budynku inwentarskiego, które wydano [...] (ojcu) w 1977 r., organ wyjaśnił, że pozwolenie to nie dotyczy działki nr ewid. [...], a zatem nie ma znaczenia dla rozpatrywanej sprawy.

Rozpatrując skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2021 r., skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095). Przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy – wobec intensyfikacji rozwoju epidemii - mogłoby bowiem wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można jej było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym wyraził również Prokurator Regionalny w Białymstoku w piśmie z 16 listopada 2021 r. skierowanym do Sądu kasacyjnego.

Zasadą jest, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Powyższe oznacza, że zakres rozpoznawania sprawy wyznaczyła, przez wskazanie podstaw kasacyjnych, strona wnosząca skargę kasacyjną. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jej zdaniem zostały przez sąd naruszone (art. 174 p.p.s.a.), a nadto obowiązana jest uzasadnić przytoczone podstawy kasacyjne (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Rozpoznając zatem sprawę w tak określonych granicach NSA uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

I. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy będący bezpośrednio podstawą decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasta Suwałki z 15 marca 2018 r. wskazuje wyraźnie, że postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone rzetelnie i zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 70/15 oraz przede wszystkim w wyroku z 16 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 99/16. W drugim z wymienionych orzeczeń wskazano m.in., że koniecznym warunkiem prowadzenia postępowania naprawczego lub legalizacyjnego, albo nakazania rozbiórki obiektu, jest jak najdokładniejsze ustalenie daty powstania spornego budynku.

W tym zakresie należało podkreślić, że braki w postępowaniu dowodowym stwierdzone przez Sąd w wyrokach z 2014 i 2015 r. zostały uzupełnione. W szczególności, organ I instancji uzyskał zdjęcia lotnicze udostępnione przez Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej i potwierdzone przez Głównego Geodetę Kraju. Zdjęcia te zostały wykonane w trzech różnych momentach, a mianowicie w roku 1969 (bez daty dziennej), w dniu 21 maja 1979 r. oraz w dniu 24 lipca 1981 r. (k. 65 i 137 akt PINB). Wskazany materiał fotograficzny jest czytelny i jednoznacznie potwierdza, że na działce nr ewid. 20954 przy ul. [...] w Suwałkach, w 1969 r., 1979 r. i 1981 r. znajdowały się tylko: budynek mieszkalny, budynek stodoły równoległy do ulicy oraz budynek obory zlokalizowany prostopadle do budynku stodoły i odległy od linii ulicy. Oznacza to, że w 1981 r. na wskazanej działce nie istniały obecne budynki inwentarsko-gospodarcze dobudowane do obory od północy i południowego wschodu. Dodatkowo, całość zgromadzonego materiału dowodowego przeprowadzona przez organ I instancji analiza dowodów zgromadzonych w sprawie, a zwłaszcza sprzeczności między materiałem fotograficznym i kartograficznym a niektórymi ustaleniami ewidencji gruntów i budynków oraz zeznaniami świadków, powinna być uznana za wnikliwą i w pełni zasadną.

Dodatkowe okoliczności faktyczne w sprawie zostały wzięte pod uwagę już w postępowaniu toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku, zakończonym zaskarżony wyrokiem z dnia 8 listopada 2018 r. (sygn. akt II SA/Bk 368/18). Ustalone fakty obejmowały wynik postępowania o rozgraniczenie nieruchomości (działek nr ewid. [...],[...] i innych), zakończonego postanowieniem Sądu Rejonowego w Suwałkach I Wydział Cywilny z dnia 29 kwietnia 2005 r., sygn. akt I Ns 182/04 (patrz str. 12 uzasadnienia ww. wyroku, też: fotokopie akt sąd. za k. 91 akt PINB). Dokumenty te oraz mapy sporządzone na ich podstawie dla potrzeb ewidencji gruntów w 2014 r. i później, nie potwierdzają jednak twierdzenia skarżących ze skargi do Sądu I instancji o kilkumetrowym przesunięciu granicy między obydwiema działkami, co uzasadniałoby tezę o pierwotnej legalności istniejących okien w budynkach inwentarsko-gospodarczych (patrz np. rysunek z 27 sierpnia 1956 r., k. 66 akt sąd. oraz k. 136 akt PINB).

Powołany wyrok Sądu Rejonowego w Suwałkach zawiera jednak trzy ważne informacje, co do których nie ma wątpliwości, że były wzięte pod uwagę oraz przemawiają za zgodnością z prawem zaskarżonego wyroku.

1) Po pierwsze, na rysunku-planie z 1956 r. ściana obory, do której dobudowano przedmiotowe budynki inwentarsko-gospodarcze, jest wytyczona równolegle do granicy działki w odległości 6 m od wschodniej granicy działki oznaczonej obecnie jako działka nr ewid. [...]. Jednak zdjęcia lotnicze z 1969 r. i 1979 r. stanowiące załączniki do decyzji PINB z 15 marca 2018 r. dotyczącej zamurowania okien w ścianie obory (k. 137-138 akt adm.) wskazują już na niewielką odległość między graniczną ścianą obory a pasem upraw rolnych na sąsiedniej działce należącej do [...]. W rozpoznawanej sprawie oznacza to, że faktycznie respektowana granica między działkami o nr ewid. [...] i [...], nawet jeśli będąca przedmiotem sporu sąsiedzkiego, przebiegała znacznie bliżej budynku obory należącej do skarżących. Skoro więc granica znajdowała się w odległości nieco mniej niż 3 metry od obory, tak jak obecnie, to znaczy, że [...] (ojciec skarżącego) jako inwestor w latach 1980-ych musiał wiedzieć i akceptować fakt, że samowolna dobudowa budynków inwentarsko-gospodarczych powodowała zlokalizowanie ściany z oknami w odległości mniejszej od granicy działek niż przewidują to obowiązujące wówczas przepisy.

Dodatkowo, analiza ww. zdjęć lotniczych prowadzi do wniosku, że postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości dokonało stosunkowo niewielkiej korekty przebiegu granicy między przedmiotowymi działkami. Nie znajduje zatem potwierdzenia twierdzenie skarżących, że aż do 2005 r. odległość między ścianą obory a granicą działek wynosiła ok. 6 metrów, w związku z czym ściana z oknami była w pełni legalna. Twierdzenie to, nawet gdyby było prawdziwe, nie ma zresztą żadnego znaczenia dla okien w ścianach budynków inwentarsko-gospodarczych dobudowanych do obory od strony południowo-zachodniej i zlokalizowanych w granicy obecnej działki nr ewid. [...] (budynki nr 3, 4 i 5).

2) Po drugie, w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. I Ns 182/04 wskazuje się, że "[w] 1963 roku dokonano pomiaru granic władania wsi [...]. Pomiaru dokonano w celu klasyfikacji gruntów. Na podstawie tych pomiarów w roku 1993 dokonano modernizacji operatu ewidencji gruntów. Tak uzyskane dane obowiązują do chwili obecnej (opinia biegłego k. 196)" (str. 2 uzasadnienia, u dołu; pisownia oryginalna). Od 1963 r. [...] (ojciec [...] - skarżącego) powinien zatem brać pod uwagę fakt, że granica przebiega znacznie bliżej obory, a przez to budowane po 1981 r. obiekty mają ściany przylegające do granicy. Przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1980 r. powinny więc być respektowane, choć nie były. Zarzut nr 3 skargi kasacyjnej odnoszący się do błędnego zastosowania przepisów rozporządzenia o warunkach technicznych budynków z 1980 r. okazuje się z tego powodu (niezależnie od innych) nietrafny.

3) Po trzecie wreszcie, w cytowanym uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. I Ns 182/04 stwierdzono, że "miedza pomiędzy działkami [...] a [...] jest mało wyraźna, brak na jej przebiegu jakichkolwiek charakterystycznych punktów. Podobny jest przebieg miedzy pomiędzy działkami oznaczonymi numerami [...] a [...], z tą różnicą, iż od punktu oznaczonego przez biegłego [...] numerem 13 rozpoczyna się ogrodzenie z siatki drucianej przechodzące następnie w drewniane ogrodzenie dochodzące do rogu budynku gospodarczego. Granica przebiega dalej ścianą budynku aż do ogrodzenia drewnianego znajdującego się w pobliżu drogi" (str. 1-2 uzasadnienia). Ostatni cytowany fragment jest zatem rozstrzygający: budynki gospodarcze na południe i wschód od obory, czyli budynki 3, 4 i 5 były budowane w granicy działek o nr ewid. [...] i [...]. Natomiast budynek gospodarczy nr 7 dobudowany do obory od strony północnej został wybudowany w odległości 2,68 – 2,76 od granicy potwierdzonej jednocześnie faktycznie przez wykonanie przez skarżących ogrodzenia.

Dodajmy przy tym, że Sąd I instancji uznał za uzasadnione przyjęcie, że przedmiotowe budynki inwentarsko-gospodarcze nr 3, 4, 5 i 7 powstały między 1985 r. lub 1988 r. a 1994 r. (str. 8/11 uzasadnienia wyroku). W rejestrze pozwoleń na budowę prowadzonym przez Urząd Miejski w Suwałkach nie ma bowiem żadnych informacji o jakichkolwiek robotach budowlanych prowadzonych na działce nr ewid. 20954 w latach 1970-1979, a wskazane daty budowy wskazali świadkowie powołani w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji. Niezależnie zresztą od późniejszych wyjaśnień i argumentów prezentowanych przez skarżących i przez skarżącego kasacyjnie Prokuratora Rejonowego w Białymstoku, skarżący już potwierdzili obecne ustalenia faktyczne. W wyjaśnieniach złożonych pracownikom powiatowego inspektoratu nadzoru budowlanego potwierdzili, że budynek gospodarczy wybudowany na wysokości piwnicy ziemnej znajdującej się na działce nr ewid. [...] (tj. budynek nr 3 według przyjętej numeracji) zbudowany został przez [...] (ojca) w latach 1980-ych, przy czym skarżący [...] nie wiedział, "czy ojciec posiadał pozwolenie na budowę, czy nie" (patrz notatka służbowa PINB z 20 sierpnia 2014 r., k. 4 akt adm.).

Sąd I instancji zdołał również wyjaśnić stwierdzone nieścisłości między danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków oraz zeznań świadków. Oświadczenia skarżących zawarte w licznych pismach nie podważają więc ustaleń nadzoru budowlanego oraz stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji jako podstawa wydania zaskarżonego wyroku.

W przedstawionym stanie rzeczy Sąd kasacyjny uznał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego pierwszy zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu przepisów o postępowaniu dowodowym nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

II. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego bezpodstawny jest również zarzut niewłaściwego zastosowania art. 40 i art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

Z powyższego punktu I. przedstawiającego ustalenia faktyczne organów właściwych w sprawie wynika, że cztery budynki inwentarsko-gospodarcze powstały w warunkach samowoli budowlanej przed dniem 1 stycznia 1995 r., tzn. w okresie obowiązywania przepisów ustawy z 1974 r. W związku z tym należy podkreślić, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto zasadę, że ocena, czy zaistniała samowola budowlana dokonywana jest zawsze według przepisów prawa budowlanego obowiązujących w dacie wykonania robót budowlanych. Z tego względu sądy administracyjne prowadząc obecnie postępowania naprawcze lub legalizacyjne oraz sprawdzając zasadność zarzutu samowoli budowlanej sięgają do regulacji dotyczących prawa budowlanego przyjętych w roku 1926, 1961 lub 1980. Przyjęcie właściwego trybu postępowania sanacyjnego tj. trybu legalizacyjnego albo trybu naprawczego, oceniane jest według daty wydania decyzji w procedurze sanacyjnej (patrz np. wyroki NSA z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt II OSK 109/18, LEX nr 2591963; z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1879/17 oraz z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1974/10, dostępne też w CBOiS pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tymczasem Prokurator Regionalny w Białymstoku twierdzi w skardze kasacyjnej, że z uwagi na realizację budynków gospodarczo-inwentarskich nr 3, 4, 5 i 7 na podstawie pozwolenia z 1977 r. na budowę, nie było podstawy do zastosowania tych przepisów. Sąd kasacyjny z trzech powodów nie podziela wszakże opinii skarżącego kasacyjnie w przedstawionym zakresie:

– przedłożone pozwolenie na budowę z 1977 r. nie mogło być podstawą do zrealizowania któregokolwiek z istniejących budynków gospodarczo-inwentarskich nr 3, 4, 5 i 7, a skarżący nie przedstawili dokumentów świadczących o wykonaniu wskazanych czterech budynków gospodarczych na podstawie pozwolenia (pozwoleń) na budowę. Udzielenie takich pozwoleń i realizacja budynków na działce nr ewid. [...] nie wynikała również z innych dokumentów zgromadzonych w sprawie;

– w związku z brakiem ustalonych pozwoleń na budowę lub skutecznych zgłoszeń zamiaru budowy należało przyjąć, że ww. budynki powstały w warunkach samowoli budowlanej nie wcześniej niż w roku 1985 i nie później niż w 1994 r., to należało zastosować przepisy obowiązującego wówczas Prawa budowlanego z 1974 r.

Ujmując przedstawione stanowisko NSA bardziej szczegółowo należy wyjaśnić, że Sąd kasacyjny podzielił opinię Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wyrażoną w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że przedłożona wraz ze skargą kasacyjną kopia pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego udzielonego przez Naczelnika Gminy w Suwałkach w dniu 7 czerwca 1977 r., nr UG-8381/40/77, nie ma żadnego znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Wskazane pozwolenie na budowę dotyczyło bowiem budynku inwentarskiego – dobudowy do istniejącego budynku inwentarskiego położonego we wsi [...] na działce nr ewid. 48/1. Organ wojewódzki uzyskał w tym zakresie stanowisko Wydziału Geodezji Urzędu Miejskiego w Suwałkach, z którego wynika, że badana w sprawie działka o nr ewid. [...] wcześniej posiadała nr ewid. [...]. Natomiast działka o nr ewid. [...], której dotyczyło odnalezione pozwolenie na budowę z 1977 r., stanowi odrębną nieruchomość posiadającą obecnie nr ewid. [...] i położoną ok. 100 m od północnej granicy działki nr ewid. [...] (patrz też kopia mapy ewid. gruntów z 7 czerwca 1977 r., k. 122 akt sąd.).

Ponadto, powołane pozwolenie na budowę z 7 czerwca 1977 r. przewidywało, że planowany budynek inwentarski miał służyć hodowli trzody chlewnej i miał być wykonany z cegły oraz bloczków betonowych osadzonych na fundamencie i miał być zwieńczony dachem dwuspadowym do wysokości kalenicy 6,40 m. Kubatura zaplanowanego obiektu inwentarskiego miała wynosić 48 m2. Tymczasem, w aktach sprawy znajduje się wypis z rejestru budynków wraz z mapą ewidencyjną w skali 1:1000, z którego wynika, że w dniu 25 września 2014 r. na działce nr ewid. [...] znajdowało się kilka budynków, ale tylko jeden o powierzchni ok. 48 m2. Był to budynek o konstrukcji drewnianej, oznaczony w ewidencji nr 64. Położenie tego budynku odpowiada mniej więcej budynkowi nr 3 stanowiącemu magazyn pasz i kurnik (patrz: k. 21-22 akt adm. PINB). Budynek nr 3 jest jednak obecnie budynkiem murowanym przykrytym dachem jednospadowym (patrz: fotografie stanowiące załącznik do protokołu oględzin z 14 sierpnia 2014 r., za k. 7 akt adm. PINB nr sprawy NB051.20.2014, dotyczących ogrodzenia i budynków na działkach [...] i [...] oraz k. 30 głównych akt admin.). W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że na działce nr ewid. [...] nie ma obecnie żadnego obiektu budowlanego, który konstrukcją i parametrami odpowiadałby budynkowi określonemu w pozwoleniu na budowę z 1977 r. Z tych względów należało uznać, że stanowisko Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wyrażone w odpowiedzi na skargę kasacyjną jest w pełni zasadne, a zarzut nr 3 skargi kasacyjnej nietrafny.

Biorąc pod uwagę zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy należało stwierdzić, że przedłożona przez Prokuratora Regionalnego w Białymstoku kopia pozwolenia na budowę z 1977 r. nie uzasadnia zatem zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 40 i art. 42 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Należy też dodać, że wskazane przepisy zostały zastosowane w sprawie zgodnie z zasadami obowiązywania prawa w czasie wynikającymi z przepisów przejściowych obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, a także reguł kolizyjnych przyjętych w polskiej praktyce prawniczej. Organy nadzoru budowlanego właściwe w sprawie stwierdziły bowiem, że przedmiotowe budynki gospodarczo-inwentarskie nr 3, 4, 5 i 7 powstały w wyniku samowolnego wykonania po roku 1981. W tym czasie aż do dnia 31 grudnia 1994 r. obowiązywała ww. ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Dla rozstrzygnięcia o legalności wskazanych czterech budynków należało więc zastosować powołane przepisy poprzedniej ustawy – Prawo budowlane.

Skoro zatem legalność budynków inwentarsko-gospodarczych i wykonanych okien w ścianie położonej w granicy działki bądź w odległości mniejszej niż 3 m od tej granicy należało ocenić w świetle przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., to jak wykazał organ I instancji (str. 7-9 decyzji) nie było podstaw do rozbiórki przedmiotowych budynków. Okazały się one bowiem zgodne z przepisami miejscowych planów zagospodarowania, a jednocześnie nie stwierdzono niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia, ani pogorszenia warunków zdrowotnych bądź użytkowych obiektów. Należało natomiast sprawdzić zgodność wykonanych okien z przepisami technicznymi i zgodnie z nimi wydać odpowiednie rozstrzygnięcie.

O prawidłowości ww. rozumowania przesądza również art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Przepis ten stanowi bowiem, że przepisu art. 48 Prawa budowlanego 1994 r. nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r. Gdyby natomiast ustalono, że przedmiotowe cztery budynki powstały po 1 stycznia 1995 r., wówczas należałoby stosować art. 48 Prawa budowlanego, co pozwoliłoby na legalizację istniejących budynków, po spełnieniu określonych w przepisach warunków oraz – co nie bez znaczenia - po zapłaceniu wszakże odpowiedniej opłaty legalizacyjnej. Nadal jednak warunkiem legalizacji budynków byłoby zamurowanie okien wykonanych w ścianach położonych w ostrej granicy działek lub w odległości mniejszej niż 4 metry od tej granicy. Obowiązek zamurowania okien nie zmieniałby się więc ze względu na datę budowy przedmiotowych budynków.

III. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie w sprawie § 13 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochronny Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62), należało uznać, że i ten zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.

Tak jak wskazano, ze zdjęć lotniczych oraz innych dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, że budynki gospodarcze o nr 3, 4, 5 i 7 powstały po 1981 r., najprawdopodobniej w latach 1985-1994. W związku z tym do oceny legalności okien wykonanych w ścianach przylegających do granicy działki lub pozostających w odległości mniejszej niż 4 m, należało zastosować właśnie przepisy wskazanego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1980 r.

Badając okoliczności sprawy, a także właściwe przepisy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta Suwałki wskazał, że zastosowanie w sprawie znajdował § 13 ww. rozporządzenia. Rzeczywiście, § 13 ust. 1 stanowił, że dopuszcza się sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Na terenach zabudowy zagrodowej w indywidualnych gospodarstwach rolnych zgodę na usytuowanie budynku bezpośrednio przy granicy wyrażał terenowy organ administracji państwowej, właściwy w sprawach pozwoleń na budowę. Tego formalnego warunku skarżący ewidentnie nie spełnili, być może kierując się subiektywnym przekonaniem, że realizowane budynki o numerach 3, 4, i 5 nie są położone przy granicy działki. Późniejsze rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w Suwałkach z 2005 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości uczyniło przekonanie skarżących nieuzasadnionym.

W realiach rozpatrywanej sprawy istotne znaczenie ma fakt, że w § 13 ust. 2 dodaje się drugi warunek. W przepisie tym stanowi się, że w wypadkach określonych w § 13 ust. 1 ściany budynku gospodarczego graniczące z działką sąsiednią nie powinny mieć okien i drzwi.

W sytuacji, gdy jak wykazano powyżej, już od 1963 r. właściciele działki nr ewid. [...] wiedzieli gdzie została ustalona wschodnia granica tej działki, to sytuowanie budynków inwentarskich i gospodarczych nr 3, 4 i 5 z oknami w ścianach granicznych, a budynku nr 7 w odległości mniejszej niż 3 m od granicy, stanowiło naruszenie przepisów prawa budowlanego, w szczególności rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1980 r.

Należy jeszcze odnieść się do kwestii okien we wschodniej ścianie budynku nr 7 dobudowanego do obory od północy. Jest on oddalony od granicy między działkami o mniej niż 3 metry. Do niego nie miał bezpośredniego zastosowania § 13 ust 1 i 2 rozporządzenia, ale § 12 ust. 1 tego aktu. Wskazany przepis stanowi, że budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych [...] powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Wniosek jest więc identyczny jak w przypadku budynków nr 3, 4 i 5: warunkiem zgodności z prawem przedmiotowych budynków jest zamurowanie okien w sposób chroniący przed pożarem i jednocześnie obowiązek poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich, czego wymaga art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, a pośrednio również art. 144 Kodeksu cywilnego (patrz np.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II OSK 2062/18, LEX nr 3289885). Należy przy tym zauważyć, że zakaz umieszczenia okien w ścianie położonej tak blisko granicy w związku z § 12 ust. 1 rozporządzenia z 1980 r. jest tak stanowczy, że jest egzekwowany nawet w sytuacji, w której inwestor działałby za zgodą właściciela sąsiedniej nieruchomości (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 100/06, LEX nr 507230).

Podsumowując omawiany zarzut skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że zgodnie z powołanymi przepisami ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz rozporządzenia z 1980 r. o warunkach technicznych wykonanie okien w ścianach przedmiotowych budynków nr 3, 4, 5 i 7 było niedopuszczalne i wymagało doprowadzenia przedmiotowych budynków inwentarsko-gospodarczych do stanu zgodnego z prawem.

Powyższa konkluzja nie uległaby zmianie, nawet gdyby wbrew zdjęciom lotniczym przyjąć, że budynki powstały przed rokiem 1980. Zdaniem organu I instancji, które podzielił także organ odwoławczy i Sąd I instancji, a które również podziela NSA w obecnym składzie, w takim przypadku zastosowanie powinien znaleźć § 9 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiektu budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz. 196; dalej "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 1961 r."). Wskazany przepis stanowił bowiem w ust. 1, że ściany i filary obiektów budowlanych powinny odpowiadać wymaganiom konstrukcyjnym i przepisom przeciwpożarowym. Powołany przepis nie pozwalał wszakże na rekonstrukcję pełnej normy prawnej, bowiem jest to w części tzw. przepis odsyłający. Należy zatem sięgnąć do § 76 ust. 5 rozporządzenia z 1961 r., który stanowił m.in., że otwory w ścianie przeciwpożarowej są dopuszczalne przy zachowaniu szczegółowych warunków określonych w pkt 1-3, w tym powinny być zaopatrzone w drzwi samoczynnie zamykające się o odporności ogniowej co najmniej klasy C lub wypełnione cegłą szklaną albo szkłem zbrojonym w niepalnej oprawie.

Dodatkowo, § 78 ust. 1 rozporządzenia z 1961 r. stanowił, że wymienione warunki techniczne powinny być spełnione przez ściany zewnętrzne położone przy granicy nieruchomości w zabudowie zwartej albo w odległości od granicy mniejszej niż ustalono to w § 20 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Odległości te wynoszą między 6 a 15 metrów w zależności od klasy odporności ogniowej pokrycia dachowego budynku. Jeśli jednak na sąsiedniej nieruchomości nie ma istniejącej zabudowy (tak jak w rozpatrywanej sprawie w odniesieniu do budynków 4, 5 i 7) to odległość budynku od granicy nieruchomości może być zmniejszona do połowy odległości określonej w § 20 ust. 1. Odległość od granicy może więc wynosić minimum 3 m.

Wniosek płynący z analizy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych z 1961 r. jest więc identyczny jak w przypadku zastosowania § 12 i 13 rozporządzenie w sprawie warunków technicznych z 1980 r.: lokalizacja ściany w odległości minimum 3 m od granicy działki jest dopuszczalne tylko gdy w ścianie granicznej nie ma otworów okiennych lub zostały one zamurowane cegłą ceramiczną lub cegłą szklaną o odpowiedniej odporności ogniowej (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1707/17, LEX nr 2684496).

Można też wreszcie podkreślić, że rozstrzygnięcie organów nadzoru budowlanego byłoby identyczne nawet gdyby którykolwiek z przedmiotowych budynków powstał lub był przebudowany po dniu 1 stycznia 1995 r. Należałoby bowiem przyjąć wówczas, że do przedmiotowych budynków zastosowanie powinny znaleźć przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W § 12 ust. 4 przewidziano, że jeżeli z warunków, o których mowa w ust. 1 i 2 oraz w § 13, § 271, § 272 ust. 4, nie wynikają inne wymagania, należy zachować odległości zabudowy od granicy z sąsiednimi działkami co najmniej:

1) dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi - 4 m.

2) dla budynków zwróconych w stronę granicy ścianą bez otworów - 3 m.

Dodatkowo § 12 ust. 6 stanowił, że dopuszcza się usytuowanie budynku, z zastrzeżeniem § 270 ust. 2, bezpośrednio przy granicy działki budowlanej bądź w odległości mniejszej od określonej w ust. 4 pkt 2, lecz nie mniejszej niż 1,5 m od tej granicy, jeżeli w projekcie zabudowy i zagospodarowania terenu (działki budowlanej) zostanie wykazana możliwość zachowania określonych w rozporządzeniu odległości między projektowaną zabudową a istniejącymi lub zaprojektowanymi elementami zagospodarowania działki sąsiedniej i zostanie uzyskana pisemna zgoda jej właściciela, chyba że usytuowanie budynku wprost wynika z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Analiza przytoczonych przepisów, to znaczy zarówno § 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 1980 r., jak i rozważanych hipotetycznie przepisów rozporządzenia z 1994 r. wskazuje jednoznacznie, że w ścianach budynków położonych bezpośrednio przy granicy działek lub w odległości mniejszej niż 4 m od granicy warunkiem koniecznym jest zamurowanie okien bądź tradycyjną cegłą lub bloczkami betonowymi, bądź tzw. cegłami szklanymi (luksferami) o odpowiedniej odporności przeciwpożarowej. Z tego względu kontrolowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego I i II instancji, a także – i przede wszystkim – zaskarżony wyroku Sądu I instancji należało uznać za zgodne z prawem. Zarzuty skargi kasacyjnej są więc niezasadne.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 184 p.p.s.a.