Wyrok NSA oz. w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 1744/96
NSA oz. w Szczecinie
Data orzeczenia: 1997-07-22 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Powołane przepisy: article: art. 64
journal: Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161
law: Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Teza: W świetle art. 64 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ - opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym w administracji obciążają zobowiązanego. Podlegają one przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej.

Przepisu tego nie stosuje się, gdy koszty egzekucyjne zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego.

TEZY

W świetle art. 64 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ - opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym w administracji obciążają zobowiązanego. Podlegają one przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej.

Przepisu tego nie stosuje się, gdy koszty egzekucyjne zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego.


SENTENCJA

oddala skargę w przedmiocie obciążenia kosztami egzekucyjnymi.


UZASADNIENIE

Po rozpatrzeniu zażalenia Spółki z o.o. "K." Import - Eksport Co Ltd z siedzibą w Sz. na postanowienie Trzeciego Urzędu Skarbowego w Sz. z dnia 15 lipca 1996 r. (...) obciążające zobowiązaną Spółkę kosztami egzekucyjnymi powstałymi w wyniku prowadzenia wobec niej postępowania egzekucyjnego - Izba Skarbowa w Sz., postanowieniem z dnia 21 sierpnia 1996 r. (...), wydanym na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 123 i art. 144 Kpa oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ utrzymała w mocy postanowienie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji podano, iż Trzeci Urząd Skarbowy w Sz. wszczął egzekucję administracyjną w stosunku do Spółki z o.o. "K." na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych (...).

Obowiązek objęty wyżej wymienionymi tytułami wykonawczymi dotyczył podatku od towarów i usług za miesiące październik, listopad i grudzień 1994 r. Powyższe zobowiązanie podatkowe zostało ustalone Spółce decyzją Urzędu Kontroli Skarbowej w Sz. z dnia 4 grudnia 1995 r. (...).

W wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego, tj. egzekucji z rachunku bankowego spółki, została wyegzekwowana kwota 208.384,52 zł., która została zarachowana w następujący sposób:

- kwota 24.679,42 zł. na koszty egzekucji,

- 183.705,10 zł. na zobowiązania podatkowe.

W wyniku zaskarżenia wyżej wymienionej decyzji Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej decyzją z dnia 19 marca 1996 r. (...) uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.

W związku z powyższym organ egzekucyjny 10 kwietnia 1996 r. wydał postanowienie (...) o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do Spółki "K." oraz dokonał zwrotu kwoty 183.705,10 zł., która była zarachowana na należności podatkowe. Nie dokonał natomiast zwrotu kwoty 24.679,42 zł., zarachowanej na koszty egzekucyjne, powstałe w wyniku prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Spółka z o.o. "K." wystąpiła do organu egzekucyjnego z żądaniem wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji.

Organ egzekucyjny dnia 15 lipca 1996 r. wydał postanowienie (...), którym w oparciu o art. 64 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obciążył zobowiązaną Spółkę z o.o. "K." powstałymi w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji kosztami egzekucyjnymi.

W złożonym na wyżej wymienione postanowienie zażaleniu Spółka "K." podniosła, iż postępowanie egzekucyjne wobec niej okazało się bezzasadne, wobec czego koszty spowodowane niezgodnym z prawem działaniem organu egzekucyjnego powinny być Spółce zwrócone z odsetkami.

Izba Skarbowa w Sz. analizując stan faktyczny i prawny przedmiotowej sprawy oraz zarzuty zawarte w odwołaniu stwierdziła, iż organ egzekucyjny wszczął egzekucję administracyjną w stosunku do Spółki z o.o. "K." na podstawie prawidłowo wystawionych tytułów wykonawczych, które zawierały wszystkie elementy przewidziane przepisem art. 27 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego w administracji zobowiązanej służyło w terminie siedmiu dni prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jednakże zobowiązana Spółka nie skorzystała z przysługującego jej prawa i nie zgłosiła zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny prowadząc postępowanie egzekucyjne stosował środki egzekucji administracyjnej należności pieniężnych wymienionych w art. 67 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. egzekucję z rachunku bankowego.

Skutkiem dokonanych czynności w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym było powstanie kosztów egzekucyjnych, które w oparciu o art. 64 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji obciążają zobowiązaną Spółkę z o.o. "K." w Sz. Stawki opłat za poszczególne czynności egzekucyjne dokonane w celu wyegzekwowania należności pieniężnych od zobowiązanej i zasady obliczania tych kosztów reguluje rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne (...) /Dz.U. nr 47 poz. 281 ze zm./.

Stanowisko Spółki, iż (...) koszty spowodowane niezgodnym z prawem działaniem organu egzekucyjnego powinny być Spółce zwrócone z odsetkami jest - zdaniem organu odwoławczego - bezzasadne, albowiem organ egzekucyjny wszczął egzekucję administracyjną na podstawie prawidłowo wystawionych tytułów wykonawczych, a więc nie zaistniała w przedmiotowej sprawie sytuacja niezgodnego z prawem wszczęcia egzekucji administracyjnej przez organ egzekucyjny.

Z kolei zgodnie z przepisem art. 173 par. 1 Kpa wniesienie odwołania od decyzji nie wstrzymuje jej wykonania. Jednocześnie Izba Skarbowa zauważa, iż koszty egzekucyjne powstałe w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym są konsekwencją prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do dłużnika w związku z niewywiązywaniem się z ciążących na nim obowiązków.

W świetle powyższego Izba Skarbowa stwierdza, że organ egzekucyjny w postanowieniu (...) z dnia 15 lipca 1996 r. prawidłowo obliczył opłaty za czynności egzekucyjne związane ze stosowaniem środka egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz zgodnie z dyspozycją przepisu art. 64 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zasadnie obciążył nimi zobowiązaną Spółkę z o.o. "K." w Sz.

Na powyższe postanowienie Izby Skarbowej Spółka wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jego uchylenia oraz uchylenia postanowienia organu I instancji.

Zaskarżonemu postanowieniu postawiono zarzuty:

1/ naruszenia art. 64 par. 2 w zw. z art. 64 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,

2/ naruszenia art. 6 i art. 8 Kpa,

3/ naruszenia art. 1 Konstytucji RP.

Zdaniem skarżącej obciążenie jej kosztami postępowania egzekucyjnego w zaistniałej sytuacji, gdy decyzja ustalająca zobowiązania podatkowe została uchylona - jest bezpodstawne.

W przedmiotowej sprawie - ściągnięcie kosztów egzekucyjnych nastąpiło, po dniu 19 marca 1996 r. /data decyzji Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej/, czyli w sytuacji, gdy Spółka nie była już podmiotem zobowiązanym do uiszczenia podatku. Tym samym postanowienie organu I instancji z dnia 15 lipca 1996 r. zostało skierowane do podmiotu, który nie był już podmiotem zobowiązanym, o którym mowa w art. 61 par. 1 ustawy egzekucyjnej. Nie może więc być mowy, by koszty egzekucyjne wymienione postanowieniem z dnia 15 lipca 1996 r. obciążały Spółkę "K.", skoro ta od 19 marca 1996 r. nie była już zobowiązana do zapłaty podatku i brak było podstaw do prowadzenia egzekucji. Skoro rozstrzygnięcie administracyjne z dnia 4 grudnia 1995 r. okazało się niezgodne z prawem - to podstawa prowadzenia postępowania egzekucyjnego utraciła moc.

Zdaniem skarżącej w sprawie znajduje zastosowanie art. 64 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym - w przypadku niezgodnego z prawem wszczęcia lub prowadzenia postępowania egzekucyjnego - koszty egzekucyjne nie obciążają zobowiązanego.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa w Sz. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, iż postępowanie egzekucyjne wobec Spółki podjęte zostało zgodnie z prawem, wobec czego obciążenie jej kosztami postępowania było zasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 64 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - opłaty za czynności egzekucyjne oraz wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym w administracji obciążają zobowiązanego. Podlegają one przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej.

Przepisu tego nie stosuje się, gdy koszty egzekucyjne zostały spowodowane niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Wówczas, w zależności od tego, kto spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie postępowania, koszty te ponosi wierzyciel lub organ egzekucyjny /par. 2 art. 64/.

Wierzyciel pokrywa również koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego /par. 3 art. 64/. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest, czy postępowanie egzekucyjne wobec Spółki "K.", wszczęte w dniu 8 stycznia 1996 r., w wyniku którego w rachunku bankowego Spółki wyegzekwowano kwotę 208.385,10 zł. było zgodne z prawem. Na pytanie to należy odpowiedzieć twierdząco. W dniu tym istniało zobowiązanie podatkowe Spółki, określone decyzją administracyjną wydaną przez Inspektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Sz. z dnia 4 grudnia 1995 r. (...). Należy mieć na uwadze, iż zgodnie z art. 173 par. 1 Kpa wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymuje jej wykonania, jednakże organ odwoławczy wstrzyma wykonanie decyzji w przypadku uzasadnionym interesem społecznym lub ważnym interesem podatnika. Z akt rozpatrywanej sprawy nie wynika, by podatnik wnosił o wstrzymanie wykonania decyzji określającej jego zobowiązanie, wobec czego Urząd Skarbowy, jako organ egzekucyjny mógł przystąpić do jej egzekucji - w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawą egzekucji były prawidłowo wystawione, spełniające wymogi art. 27 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuły wykonawcze. Dysponujący takimi tytułami organ egzekucyjny - zgodnie z art. 29 par. 1 cyt. wyżej ustawy bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zobowiązana nie skorzystała też z prawa wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy uznać należało, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec Spółki nastąpiło zgodnie z prawem i zgodnie z prawem została w dniu 8 stycznia 1996 r. wyegzekwowana objęta tytułem wykonawczym kwota. W dniu tym powstały też koszty postępowania egzekucyjnego, które podlegają ściągnięciu zgodnie z art. 64 par. 1 ustawy egzekucyjnej.

Wysokość tych kosztów została ustalona zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne /Dz.U. nr 47 poz. 281 ze zm./ i nie jest przez stronę kwestionowana.

Niezasadny jest też zarzut skargi, że zaskarżona decyzja została wydana wobec podmiotu, który w chwili wydania decyzji nie był już podmiotem zobowiązanym, albowiem decyzje, stanowiące podstawę wydania tytułu wykonawczego zostały uchylone.

Kwestia ta nie ma znaczenia w sprawie. Zaskarżona decyzja wydana została bowiem na wniosek strony skarżącej - zgodnie z art. 64 par. 4 ustawy egzekucyjnej, jednakże koszty te, jak już wyżej wykazano, powstały w dniu 8 stycznia 1996 r. i do nich odnosi się zaskarżone postanowienie.

Zarzuty skargi nie dają więc podstaw do uznania, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa, wobec czego skarga podlega z mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ - oddaleniu.