Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2380/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2015-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Rada Radców Prawnych
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 32 ust. 2, art. 37 ust. 2, art. 60 pkt 8 lit. c
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: art. 6-8, 10, 77 par. 1, 73 par. 2, 80, 104, 107 par. 3, 110, 155
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska Sędzia WSA Dariusz Zalewski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. M. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy aplikantów radcowskich oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. Kierownik Szkolenia Aplikantów Izby Radców Prawnych w S. poinformował, że aplikant J. M. (nazywany dalej: "skarżący") powtarzający I rok aplikacji w roku szkoleniowym 2013 powtórnie nie uzyskał zaliczenia I roku aplikacji, otrzymując ocenę negatywną z jednego z kolokwiów.

Kierownik Szkolenia Aplikantów zwrócił się do Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. o wszczęcie przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. postępowania o stwierdzenie nieprzydatności aplikanta – skarżącego do wykonywania zawodu radcy prawnego i skreślenie go z listy aplikantów radców prawnych.

2. Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. zawiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowania w powyższym zakresie.

3. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość oraz warunkowe wpisanie jego osoby na listę aplikantów II roku aplikacji radcowskiej przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w S. i wyznaczenie w tym celu dodatkowego terminu egzaminu z zakresu prawa cywilnego.

W przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku skarżący wniósł o zawieszenie postępowania, jak również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów: decyzji Dziekana OIRP w S. z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie udzielenia skarżącemu zgody na przerwę w odbywaniu zajęć w ramach aplikacji (urlopu dziekańskiego), listę obecności na wszystkich zajęciach prowadzonych w ramach odbywanej przez skarżącego aplikacji w latach 2012 – 2014, dokumentów stanowiących uchwały porządkowe (przepisy porządkowe obowiązujące podczas kolokwiów zaliczeniowych) za lata szkoleniowe 2012 - 2014 w odniesieniu do I roku aplikacji, dokumentów stanowiących treść zadań stanowiących przedmiot kolokwiów zaliczeniowych wraz z treścią poprawnych odpowiedzi w odniesieniu do kolokwiów pisemnych w latach przeprowadzonych dla I roku aplikacji w latach 2012-2014, dokumentów znajdujących się w aktach osobowych aplikanta w postaci karty zaliczeń praktyk, o których mowa w § 26 Regulaminu aplikacji w odniesieniu do osoby skarżącego za lata 2012 - 2014, dokumentów znajdujących się w aktach osobowych aplikanta w postaci protokołów zaliczeniowych wszystkich kolokwiów, w których skarżący brał udział, za lata 2012 - 2014, dokumentów znajdujących się w aktach osobowych aplikanta w postaci opinii patrona o aplikancie, za lata 2012 - 2014, opinie referencyjne radcy prawnego T. C. w przedmiocie charakteru oraz jakości współpracy od rozpoczęcia aplikacji przy OIRP w S., do chwili obecnej, wszystkich na okoliczność braku przesłanek do uznania nieprzydatności skarżącego do zawodu radcy prawnego w rozumieniu § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej stanowiącego załącznik do uchwały nr 271/VIII/2012 Prezydium Krajowej Radców Prawnych z dnia 6 grudnia 2012 r., pozytywnych rokowań, co do poziomu merytorycznego oraz etycznego skarżącego, posiadania wiedzy i doświadczenia dającego rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego jako zawodu zaufania publicznego.

4. W obszernym uzasadnieniu pisma z dnia [...] marca 2014 r. skarżący podniósł, że na mocy decyzji Dziekana OIRP w S. z dnia [...] grudnia 2013 r. (L.dz. [...]) uzyskał zezwolenie na odbywanie przerwy w zajęciach w rozumieniu § 24 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Prezydium Krajowej Radców Prawnych z dnia [...] grudnia 2012 r. (tzw. "urlop dziekański") na okres dwóch lat szkoleniowych, tj. od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. Następnie pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. (L.dz. [...]) Dziekan OIRP w S. cofnął swoją decyzję o udzieleniu skarżącemu urlopu dziekańskiego, co zdaniem aplikanta - skarżącego, nie znajdowało oparcia w przepisach prawa.

Skarżący podniósł, że postanowienia Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, jak i przepisy ustawy o radcach prawnych nie przewidują możliwości cofnięcia przez dziekana okręgowej izby radców prawnych wydanego uprzednio aplikantowi zezwolenia na odbywanie przerwy w zajęciach. Instytucja cofnięcia zezwolenia na odbywanie przerwy w zajęciach nie jest również znana prawu administracyjnemu, stąd decyzja Dziekana OIRP w S. o cofnięciu zezwolenia na odbywanie przerwy w zajęciach mogłaby nastąpić jedynie za zgodą samego adresata tej decyzji czyli aplikanta.

Zdaniem skarżącego na dzień podejmowania uchwały przez Radę OIRP w S. w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy aplikantów radcowskich nadal przebywa on na tzw. urlopie dziekańskim, a w tym okresie aplikant co prawda zachowuje status aplikanta, ale z uwagi na zawieszenie w odbywaniu zajęć i przystępowaniu do kolokwiów zaliczeniowych nie jest dopuszczalne kreowanie jego nowej sytuacji prawnej, aż do czasu zakończenia urlopu dziekańskiego. Skarżący podniósł, że w tej sytuacji z dniem 1 stycznia 2014 r. zawieszeniu uległy wszelkie uprawnienia Rady OIRP w S. w zakresie prowadzenia postępowania z urzędu w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy aplikantów radcowskich i kwestionowania statusu aplikanta.

Skarżący wskazał także, że stosownie do art. 37 ust. 2 i 3 w zw. z art. 31 ust. 1 i 3 ustawy o radcach prawnych uchwała rady okręgowej izby radców prawnych w sprawie skreślenia z listy aplikantów radcowskich winna być podjęta w terminie 30 dni od dnia zaistnienia zdarzenia ją uzasadniającego. W stanie faktycznym sprawy zainicjowane postępowanie nie mieściło się w wyznaczonym ustawowo terminie, co zdaniem skarżącego, wzmacnia argumentację w zakresie bezprzedmiotowości niniejszego postępowania.

Skarżący w piśmie powołał się na opinie swojego patrona oraz radcy prawnego T. C., będącego pracodawcą aplikanta, na okoliczność kompetencji aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego oraz na okoliczność należytego przygotowania skarżącego do świadczenia usług prawniczych w ramach samorządu zawodowego radców prawnych.

5. Rada OIRP w S. włączyła do materiału dowodowego sprawy opinie o aplikancie – skarżącym, które przedłożyli patroni skarżącego oraz członek Rady OIRP w S. odpowiedzialny za prowadzenie aplikacji.

Z przedłożonej opinii członka Rady OIRP w S. odpowiedzialnego za prowadzenie aplikacji wynikało, że aplikant radcowski - skarżący powtarzający I rok aplikacji w roku szkoleniowym 2013 powtórnie nie uzyskał zaliczenia I roku aplikacji, gdyż otrzymał ocenę negatywną z kolokwium z postępowania cywilnego. Ponadto aplikant uzyskał negatywną ocenę z postępowania cywilnego, który to przedmiot jest kluczowym dla aplikacji, a jego znajomość warunkuje prawidłowe wykonywanie zawodu radcy prawnego.

W świetle § 28 ust. 4 Regulaminu, zgodnie z którym ponowne powtarzanie roku uniemożliwia odbywanie aplikacji, stanowiąc, że w okresie trwania aplikacji aplikant może powtarzać tylko jeden rok szkoleniowy, w ocenie członka Rady OIRP w S. odpowiedzialnego za prowadzenie aplikacji, spełnione zostały przesłanki z § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji, tj. podstawa stwierdzenia przez Radę nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego i skreślenia z listy aplikantów z tego powodu.

6. Uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Rada OIRP w S. w sprawie skreślenia skarżącego z listy aplikantów radcowskich, na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 Nr 10, poz. 65 ze zm.) w zw. z § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji (załącznik do uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nr 271/VIII/2012 z dnia 6 grudnia 2012 r.) oraz § 2 Regulaminu działalności samorządu radców prawnych i jego organów, stanowiącego załącznik do uchwały Nr 34/VII/2008 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 26 września 2008 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu działalności samorządu radców prawnych i jego organów, którego tekst jednolity ogłoszony został uchwałą Nr 274/VIII/2012 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 6 grudnia 2012r., stwierdziła nieprzydatność aplikanta – skarżącego do wykonywania zawodu radcy prawnego z powodu powtórnego nie uzyskania zaliczenia I roku aplikacji w roku szkoleniowym 2013 i skreśliła skarżącego z listy aplikantów radcowskich.

Rada OIRP w S., zapoznając się z wnioskami i zarzutami podnoszonymi przez skarżącego w piśmie z dnia [...] marca 2014 r. oraz z dokumentacją zebraną w toku postępowania, uznała, że nie znajdują one podstaw prawnych, jak i faktycznych do ich uwzględnienia, uznając tym samym, że w postępowaniu zachodzą przesłanki do skreślenia z listy aplikantów radcowskich prowadzonej przez OIRP w S. skarżącego, z przyczyn wskazanych w art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych w zw. z § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji.

Jak wynika z art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, rada okręgowej izby radców prawnych może skreślić aplikanta radcowskiego z listy aplikantów radcowskich, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego. Przy czym mimo literalnego brzmienia ww. przepisu, decyzja rady podejmowana w tym zakresie, nie jest decyzją uznaniową rady, albowiem Krajowa Rada Radców Prawnych w W., w § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, stanowiącego załącznik do uchwały Nr 90/VII/2009 Krajowej Radcy Radców Prawnych z dnia 17 października 2009 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu odbywania aplikacji (tekst jednolity stanowi załącznik do uchwały Nr 271/VIII/2012 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej), uszczegółowiła przypadki, w których rada okręgowej izby radców prawnych stwierdza nieprzydatność aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Jednym z tych przypadków wystąpił w przedmiotowej sprawie, tj. niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego przez skarżącego, który już w 2013 r. powtarzał I rok szkoleniowy w trakcie odbywania aplikacji radcowskiej, a nie uzyskał obecnie ponownie zaliczenia I roku aplikacji, z uwagi na ocenę niedostateczną z kolokwium z postępowania cywilnego.

Powyższy zapis § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, koreluje z treścią § 28 ust. 4 przedmiotowego Regulaminu, który uniemożliwia ponowne powtarzanie roku przez aplikanta, stanowiąc, że w okresie trwania aplikacji aplikant może powtarzać tylko jeden rok szkoleniowy.

Co istotne w sprawie, Rada OIRP w S., wbrew wnioskowi skarżącego zawartemu w piśmie z dnia [...] marca 2014 r., nie posiadała kompetencji czy instrumentów prawnych, które umożliwiałyby cyt. "warunkowe wpisanie osoby Pana

J. M. na listę aplikantów II roku aplikacji radcowskiej przy OIRP w S. I wyznaczenie w tym celu dodatkowego terminu egzaminu z zakresu postępowania cywilnego".

W ocenie Rady OIRP w S. brak było podstaw do uznania, że zezwolenie Dziekana na przerwę w zajęciach przewidzianych programem odbywania aplikacji w rozumieniu § 24 ust. 1 Regulaminu odbywania aplikacji nie może być cofnięte w każdym czasie przez organ, który wydał ww. zezwolenie, a więc Dziekana. Wbrew twierdzeniom skarżącego - zezwolenie na przerwę w odbywaniu zajęć, o którym mowa w § 24 ust. 1 Regulaminu odbywania aplikacji nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 i nast. ustawy – K.p.a., a zatem nie znajduje w sprawie zastosowania zasada wyrażona w art. 154 K.p.a., tj. wymóg uzyskania zgody strony postępowania w przedmiocie uchylenia decyzji administracyjnej przez organ. Żadne bowiem z postanowień Regulaminu odbywania aplikacji (stanowiącego załącznik do uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych nr 271/VIII/2012 z dnia 6 grudnia 2012 r.) nie odsyła do stosowania odpowiednio przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, do zezwoleń wydawanych przez dziekana, a o których mowa w § 24 ww. regulaminu.

Tym samym nie zachodzą żadne przeszkody, aby Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. cofnął skutecznie aplikantowi przedmiotowe zezwolenie w sytuacji, gdy na dzień jego udzielenia, aplikant spełniał przesłanki do skreślenia go z listy aplikantów radcowskich, tj. wynikające z art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych w zw. z §i 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji, wobec zaliczenia po raz drugi danego roku aplikacji radcowskiej. Tak też się stało w sprawie, Dziekan OIRP w S. skutecznie, pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. cofnął skarżącemu zezwolenie na przerwę w zajęciach, o której mowa w § 24 Regulaminu odbywania aplikacji i na dzień podejmowania uchwały przez Radę OIRP w S. skarżący nie korzystał z ww. przerwy.

Rada OIRP w S. zaznaczyła, że ani przepisy ustawy o radcach prawnych, ani postanowienia Regulaminu odbywania aplikacji, a tym bardziej postanowienia Regulaminu prowadzenia list radców prawnych i aplikantów radcowskich (którego tekst jednolity stanowi załącznik do uchwały Nr 9/IX/2013 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 28 listopada 2013 r.) nie zakazują Radzie OIRP wszcząć z urzędu postępowania w przedmiocie skreślenia aplikanta przebywającego na "urlopie dziekańskim" z listy aplikantów radcowskich, jeśli spełnione zostały przesłanki z art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych w związku z § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji, obligujące Radę do wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie skreślenia aplikanta z listy aplikantów radcowskich.

Za bezzasadny organ uznał zarzut, że w stanie faktycznym sprawy, zainicjowane postępowanie nie mieściło się w wyznaczonym ustawowo terminie, a wynikającym z art. 37 ust. 2 i 3 w zw. z art. 31 ust. 1 i 3 ustawy o radcach prawnych albowiem Rada OIRP w S. przekroczyła 30 dniowy termin na podjęcie przedmiotowej uchwały, co, zdaniem skarżącego, uzasadnia wniosek o bezprzedmiotowości postępowania.

Organ zauważył, że skarżący zapomniał, że do postępowań w przedmiocie skreślenia aplikanta z listy aplikantów radcowskich stosuje się przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, te zaś wyraźnie wskazują w art. 36 k.p.a., że organ zawiadamia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Tymczasem jak wynika z dokumentacji zebranej w postępowaniu, skarżący był zawiadamiany dwukrotnie o terminie załatwienia niniejszej sprawy, tj. pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. oraz pismem z dnia [...] lutego 2014 r., szczegółowo będąc informowany o przyczynie późniejszego rozpoznania sprawy przez Radę OIRP w S., jak i terminie jej rozpoznania.

Rada OIRP w S. za bezzasadny uznała wniosek skarżącego dotyczący zawieszenia postępowania, powołując się na art. 98 § 1 k.p.a., zgodnie z którym strona może wystąpić z wnioskiem o zawieszenie postępowania jedynie w sytuacji, gdy postępowanie to zostało wszczęte na żądanie strony. Niniejsze zaś postępowanie zostało wszczęte przez Radę OIRP w S. z urzędu.

Odnosząc się do wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego w piśmie z dnia [...] marca 2013 r. organ uznał, że przywołane w nich okoliczności pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie. Istotnym w sprawie był jedynie fakt, że aplikant radcowski powtarzał już w roku szkoleniowym 2013 I rok aplikacji oraz, że nie uzyskał ponownie w tym roku szkoleniowym 2013 r. zaliczenia I roku aplikacji.

7. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. skarżący wniósł odwołanie od uchwały Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r., wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił:

- naruszenie art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych w zw. z §19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej stanowiącego załącznik do uchwały nr 271 /VII1/2012 Prezydium Krajowej Radcy Radców Prawnych z dnia 06 grudnia 2012 r. poprzez:

a) błędną wykładnię i uznanie, że w sprawie zaszły przesłanki do stwierdzenia nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego, podczas gdy przeczą temu zarówno okoliczności sprawy jak też zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zwłaszcza w sytuacji braku rozważania oraz analizy przez organ dokształtu materiału dowodowego oraz wszystkich okoliczności mogących wskazywać na rzekomą nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego;

b) oparcie decyzji na jednostkowej, wybiórczej ocenie członka Rady OI RP w S. (nota bene niewskazanego wprost, imiennie w uchwale organu), podczas, gdy przesłanka nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego winna być oparta na analizie całokształtu materiału dowodowego, zaś brak jest zamkniętego katalogu przyczyn stwierdzenia owej nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego;

c) uznanie, że decyzja Rady OIRP w zakresie stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego ma charakter obligatoryjny, czemu przeczy nie tylko wykładnia gramatyczna, lecz również celowościowa przepisu art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych;

d) uznanie, że ziszczenie się przesłanki oznaczonej w § 19 ust. 2 Regulaminu aplikacji automatycznie powoduje skutek w postaci skreślenia z listy aplikantów radcowskich, co w efekcie wyłączałoby celowość dokonywania ustaleń w zakresie innych okoliczności dotyczących rokowań odnośnie przydatności aplikanta do zawodu radcy prawnego. Tego rodzaju wykładnia w istocie zmienia charakter decyzji (uchwały) podejmowanej na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych z uznaniowej na związaną, co jest niedopuszczalne gdyż uregulowania Regulaminu aplikacji muszą być interpretowane w taki sposób, że są jedynie uzupełnieniem zapisów ustawy o radcach prawnych., nie stanowiąc reguł sprzecznych z przepisami cytowanej ustawy.

- naruszenie § 24 Regulaminu aplikacji w zw. z art. 8, 104, 110 oraz 155 k.p.a., art. 60 pkt. 8 lit. c ustawy o radcach prawnych, oraz art. 2 i 7 Konstytucji, poprzez:

a) uznanie że w zakresie decyzji Dziekana OIRP co do udzielenia aplikantowi "urlopu dziekańskiego" nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, podczas, gdy Regulamin aplikacji został wydany przez odpowiednie organy na podstawie ustawowego umocowania (art. 60 pkt. 8 lit. c ustawy o radcach prawnych), a skoro do ustawy jako aktu wyższego rzędu stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, to brak jest podstaw do uznania, iż w zakresie aktów niższego rzędu stosuje się inne bliżej nie określone procedury czy przepisy;

b) uznanie, że decyzja Dziekana OIRP w przedmiocie przyznania aplikantowi "urlopu dziekańskiego" może zostać cofnięta w każdym czasie bez zgody aplikanta pomimo, że brak jest przepisów w aktach wewnętrznych (regulaminach, uchwałach itd.), jak i aktach rangi ustawowej (ustawa o radcach prawnych, k.p.a.), które pozwalałyby Dziekanowi na cofnięcie pierwotnie udzielonego "urlopu dziekańskiego" bez zgody strony, a nadto wniosek taki jest sprzeczny z wykładnią gramatyczną oraz celowościową § 24 Regulaminu aplikacji, jak również istotnie podważa zaufanie uczestników postępowania do organów działających w ramach przyznanego im imperium;

- naruszenie art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych w zw. z § 24 Regulaminu aplikacji w zw. z art. 104, 110 oraz 155 k.p.a., poprzez podjęcie uchwały o skreśleniu z listy aplikantów w sytuacji, gdy stronie został skutecznie udzielony urlop dziekański na lata szkoleniowe 2014 i 2015, stanowiący decyzję administracyjną w rozumieniu art. 104 k.p.a., zaś strona nie wyraziła zgody na jej uchylenie lub zmianę;

- naruszenie art. 6-8, 10, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez:

a) nieprzeprowadzenie przez organ postępowania dowodowego w zakresie odtworzenia pełnego obrazu przebiegu aplikacji, w szczególności dokumentów w postaci pozytywnych opinii patrona za lata 2012-2014, pozytywnej opinii pracodawcy za okres od października 2011 r. do chwili obecnej, karty praktyk za lata 2012-2014, a w konsekwencji oparcie swojej decyzji o dowody zgromadzone w sposób dowolny skutkujący nie rozpoznaniem sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący;

b) wskazanie, że przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę jedynie przedłuży postępowanie, a tak czy inaczej nie wpłynie na rozstrzygnięcie organu, co w sposób jawny narusza przepisy postępowania administracyjnego wskazując na brak przeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego w całości;

c) wyznaczenie stronie pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. (L. Dz. [...]) niemożliwego do spełnienia terminu, przypadającego na dzień przed datą odbioru przesyłki zawierającej rzeczone pismo, a wyznaczonego celem zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz następnie uznanie, że tak wadliwie skonstruowanym pismem doszło do skutecznego powiadomienia strony o wszczęciu oraz o terminie załatwienia sprawy;

- naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie konkretnych przyczyn, dla których Rada OIRP odmówiła wiarygodności i mocy dowodowej dokumentów w postaci pozytywnych opinii patrona za lata 2012-2014, pozytywnej opinii pracodawcy za okres od października 2011 r. do chwili obecnej, karty praktyk za lata 2012-2014;

- naruszenie art. 7, 8, 10 k.p.a. w zw. z art. 73 § 2 k.p.a. poprzez niewydanie na żądanie strony posiadającej istotny interes prawny, uwierzytelnionych odpisów dokumentów wskazanych szczegółowo w piśmie z dnia [...] lutego 2014 r. przy jednoczesnym braku ze strony organu odmowy wydania takich odpisów, a co więcej mylnemu twierdzeniu jakoby dokumenty te zostały przesłane stronie, czemu przeczą okoliczności faktyczne sprawy,

- naruszenie art. 6-10 k.p.a., poprzez wskazanie, iż organ "nie posiada żadnych kompetencji czy instrumentów prawnych, które umożliwiałyby warunkowe wpisanie strony na listę aplikantów II roku aplikacji radcowskiej przy OIRP w S.", podczas, gdy ten sam organ w drodze Uchwały nr 171/VIII/2011 z dnia 7 stycznia 2011 r. oraz Uchwały nr 172/VIII/2011 z dnia 7 stycznia 2011 r., ustalił formę oraz zasady przeprowadzenia dodatkowego kolokwium poprawkowego dla aplikantów radcowskich warunkowo wpisanych na II rok aplikacji w tym okresie, co wskazuje, iż w rzeczywistości posiada kompetencje oraz instrumenty prawne w tym zakresie.

8. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy uchwałę Nr [...] Rady OIRP w S. z dnia [...] marca 2014 r. w sprawie skreślenia skarżącego z listy aplikantów radcowskich.

W uzasadnieniu uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wskazało na wstępie przepisy określające uprawnienia organów samorządu radcowskiego do organizowania aplikacji oraz określania jej zasad weryfikacji wiedzy niezbędnej do wykonywania zawodu radcy prawnego oraz do dokonywania pojętej oceny uwarunkowań osobistych osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych powołało się na art. 60 pkt 8 lit. c ustawy o radcach prawnych, na podstawie którego uchwalono treść Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej stanowiącego załącznik do uchwały Nr 90/VII/2009 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 17 października 2009 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej.

Zgodnie z art. 41 pkt 4 ustawy o radcach prawnych, do zadań samorządu należy między innymi przygotowywanie aplikantów radcowskich do należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, co bez wątpienia dotyczy także kształcenia aplikantów radcowskich. Samorząd radcowski uprawniony jest do organizowania i nadzorowania szkolenia zawodowego w formie aplikacji. Aplikanci jako członkowie samorządu zawodowego są natomiast obowiązani stosować się do uchwał jego organów.

Zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych może skreślić aplikanta radcowskiego, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Przepis § 19 ust. 2 Regulaminu wskazuje, że niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego lub negatywna ocena patrona stanowią podstawę do stwierdzenia przez Radę nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu i skreślenia z listy aplikantów z tego powodu. Natomiast § 28 ust. 4 Regulaminu stanowi, iż w okresie trwania aplikacji aplikant może powtarzać tylko jeden rok szkoleniowy.

W przedmiotowej sprawie skarżący w ciągu dwóch lat szkoleniowych nie zaliczył ani jednego roku szkoleniowego. W ocenie organu II instancji, spośród okoliczności istotnych z punktu widzenia sprawy, najbardziej skonkretyzowany charakter ma właśnie stan wiedzy aplikanta udokumentowany w oparciu o przeprowadzone kolokwium.

§ 31 ust. 9 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej stanowi, że od ustalonego przez komisję wyniku kolokwium odwołanie nie przysługuje. Tymczasem, w ocenie organu odwoławczego, zarzuty odwołania i jego wniosku zmierzają w dużej mierze do wzruszenia konsekwencji będących następstwem wyniku kolokwium z postępowania cywilnego.

Konkludując, w ocenie Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, zaskarżona uchwała nie tylko nie przekroczyła granic uznania administracyjnego, ale była realizacją normy kompetencyjnej organu zawartej w art. 37 ust. 2 ustawy. Ocena wszystkich okoliczności sprawy pozwoliła stwierdzić, że skarżący nie jest osobą przydatną do wykonywania zawodu radcy prawnego w rozumieniu powołanego przepisu.

Organ odwoławczy podzielił przy tym twierdzenie o braku podstaw dla kontynuowania aplikacji przez stronę, bez znaczenia czy na I czy na II roku. Powołane bowiem wyżej przepisy Regulaminu odbywania aplikacji jasno stanowią o możliwości wyłącznie jednokrotnego powtarzania roku szkoleniowego, co uniemożliwia jednocześnie stosowanie nieprzewidzianych w Regulaminie odbywania aplikacji radcowskiej instytucji wpisów warunkowych.

W ocenie organu odwoławczego, wbrew obszernym rozważaniom skarżącego, dla oceny rozstrzygnięcia w sprawie, nie ma znaczenia kwestia udzielonego a następnie "cofniętego" urlopu dziekańskiego. Fakt, pozostawania przez skarżącego w chwili podejmowania uchwały na urlopie dziekańskim czy też nie obojętny jest dla decyzji administracyjnej wydanej w oparciu o treść art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych.

Zgodnie z § 24 ust. 1 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, na uzasadniony wniosek aplikanta Dziekan może udzielić zezwolenia na przerwę w zajęciach przewidzianych programem aplikacji na okres nieprzekraczający łącznie 2 lat szkoleniowych. Z powołanego przepisu wynika, że zasadniczym aspektem urlopu dziekańskiego jest zatem przerwa w zajęciach. Aplikant przez cały czas pozostaje jednak aplikantem wpisanym na listę prowadzoną przez Radę, jest członkiem samorządu, podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej etc. Nie bez znaczenia pozostaje przy tym treść art. 37 ust. 2 ustawy, która nie określa zamkniętego katalogu przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego i skreślenia go z tego powodu z listy. Regulamin odbywania aplikacji precyzuje sytuację ponownego niezaliczenia roku szkoleniowego jako przesłankę umożliwiającą realizację normy kompetencyjnej, jednakże nadal nie można mówić o zamkniętym katalogu sytuacji, w których zastosować można art. 37 ust. 2 ustawy. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego, jednoznacznie przekłada się na fakt, że także wobec aplikanta przebywającego na urlopie dziekańskim, zastosowanie ma powołany przepis ustawy, jako ten, który pozwala stwierdzić nieprzydatność aplikanta radcowskiego do wykonywania zawodu radcy prawnego. Tym samym kwestia skuteczności "cofnięcia zgody na urlop" zdecydowanie jest obojętna dla oceny rozstrzygnięcia Rady w przedmiocie stwierdzenia nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu radcy prawnego i skreślenia go z listy aplikantów radcowskich z tego powodu.

9. Pismem z dnia 20 czerwca 2014 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Nr [...] Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] kwietnia 2014 r., wnosząc o jej uchylenie w całości.

Skarżący przedstawił uchwale zarzuty tożsame z zarzutami postawionymi w odwołaniu od uchwały Okręgowej IRP w S. Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r.

W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że organy obu instancji nie rozpoznały w sposób wszechstronny oraz wyczerpujący materiału dowodowego, zaś swoje rozstrzygnięcie oparły na wybiórczo i dowolnie obranych dowodach oraz okolicznościach, co stanowi samoistną przesłankę do uchylenia zaskarżonej uchwały.

Organ pierwszej instancji nie rozważył i nie analizował pozytywnych opinii za dwa lata aplikacji przedłożonych przez patrona, a także pozytywnej opinii referencyjnej dotyczącej okresu 2,5 letniej pracy u radcy prawnego, opierając się wyłącznie na opinii przedłożonej przez bliżej nieokreślonego członka Rady OIRP w S.

Organy nie dokonały też pogłębionej analizy dokumentów pod kątem rzekomej nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Za chybiony uznał skarżący argument organu pierwszej instancji, jakoby uzyskanie negatywnej oceny z przedmiotu "postępowanie cywilne" miało wpływ na rozstrzygnięcie organu w związku z tym, że przedmiot ten jest "kluczowym dla aplikacji, a jego znajomość warunkuje prawidłowe wykonywanie zawodu radcy prawnego". Brak jest podstaw prawnych jak i faktycznych potwierdzających dominującą pozycję postępowania cywilnego wśród innych przedmiotów czy procedur: karnej czy administracyjnej, a także jaka jest konkretna podstawa prawna uznawania takiej okoliczności za przesłankę do skreślenia aplikanta z listy aplikantów radcowskich.

Nadrzędnym celem aplikacji prowadzonych przy Okręgowych IRP jest zapewnienie jak najlepszych warunków do poszerzania przez aplikantów radcowskich wiedzy prawniczej, w tym zwłaszcza praktycznych umiejętności zawodowych.

Skarżący przez okres ostatnich dwóch lat w sposób znaczący poszerzył swoją wiedzę i umiejętności praktyczne m.in. dzięki pracy z Kancelarii Radców Prawnych, z którą jest związany od momentu ukończenia studiów prawniczych. Skarżący codziennie widuje się z patronem oraz pracodawcą, omawiając bieżące sprawy i problemy prawne.

Zdaniem skarżącego z § 19 Regulaminu aplikacji nie wynika aby negatywny wynik kolokwium rocznego automatycznie skutkował skreśleniem z listy aplikantów adwokackich. W efekcie takiego rozumowania wyłączona byłaby celowość dokonywania ustaleń w zakresie innych okoliczności dotyczących rokowań odnośnie przydatności aplikanta do zawodu radcy prawnego, zaś tego rodzaju wykładnia w istocie zmieniałaby charakter decyzji (uchwały) podejmowanej na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych z uznaniowej na związaną.

Organy nie rozpoznały sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., nie rozważyły rozbieżności między znajdującymi się w aktach osobowych bardzo dobrymi opiniami z przebiegu pracy w zakresie praktycznego przygotowania do zawodu a merytorycznym poziomem wiedzy wynikającym z niezaliczonego kolokwium. Strona do dnia złożenia skargi nie została poinformowana o szczegółowych kryteriach oraz zasadach oceniania, jakie obowiązywały podczas merytorycznej weryfikacji prac z kolokwium rocznego w ramach procedury cywilnej.

Organ pierwszej instancji niezasadnie przyjął, że do Regulaminu aplikacji nie znajdują zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

Wniosek taki wyprowadzony został z faktu, że w akcie wewnętrznym w postaci Regulaminu aplikacji nie zostało zawarte bezpośrednie odesłanie do kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie strony zaś przyjęcie takiego stanowiska w prostej linii oznaczałoby zalegalizowanie dowolności w procedowaniu organu, co jest niedopuszczalne, mając na względzie, że kompetencje organy wynikają z przekazanej mu części władzy państwa w sprawach oznaczonych w ustawie o radcach prawnych. Skarżący wskazał również, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, okoliczność ta może mieć znaczenie dla prawidłowego rozpoznania sprawy.

Skarżący zauważył, że sam Dziekan OIRP w S. w trakcie wydawania zezwolenia na udzielenie urlopu dziekańskiego, zastosował procedurę administracyjną - art. 107 § 4 zd, 1 k.p.a. Wniosek strony o udzielenie urlopu dziekańskiego został uwzględniony w całości, zatem decyzja nie wymagała uzasadnienia. Niezrozumiałe było więc postępowanie organu oraz Dziekana, który z jednej strony wydaje zezwolenie na "urlop dziekański", stosując przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z drugiej zaś, organ w ramach wydanej przez siebie decyzji kwestionuje tryb administracyjny w zakresie udzielenia w/w urlopu, nie przytaczając przy tym na poparcie swojego stanowiska żadnych przekonujących argumentów.

Skarżący podkreślił, że zarówno w ustawie o radcach prawnych, jak również procedurze administracyjnej, czy też aktach wewnętrznych (zwłaszcza Regulaminie aplikacji), brak jest uregulowań związanych z ewentualnym cofnięciem decyzji w zakresie przyznania urlopu dziekańskiego, stąd mając na względzie powyższe wywody, uznać należy, że Dziekan OIRP, w sytuacji braku zgody strony, nie miał prawnych możliwości cofnięcia decyzji w przedmiocie udzielenia urlopu dziekańskiego w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2015 r., zaś jego oświadczenie z dnia [...] stycznia 2014 r. należało uznać za nieskuteczne.

W okresie udzielonego urlopu dziekańskiego, co wynika z wykładni zapisów § 24 w tym zwłaszcza § 24 ust 3 Regulaminu aplikacji, aplikant zachowuje wszelkie uprawnienia związane z przynależnością do samorządu zawodowego, z wyłączeniem uprawnień związanych z odbywanym szkoleniem, podchodzeniem do kolokwiów zaliczeniowych, odbywaniem praktyk i ich rozliczaniem. Analogiczne uprawnienia przysługują OIRP, stąd decyzje w zakresie ewentualnego skreślenia z listy aplikantów mogą być skuteczne jedynie wobec aplikantów, którzy byli w rozumieniu ustawy o radcach prawnych oraz Regulaminu aplikacji uprawnieni do uczestnictwa w zajęciach oraz kolokwiach czy praktykach programowych. Nie zasługuje zatem na uznanie argumentacja prezentowana przez organ I instancji, a w ślad za nim organ odwoławczy, jakoby to okoliczność udzielenia stronie urlopu dziekańskiego była irrelewantna dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Bez znaczenia jest przy tym fakt, że sesja egzaminacyjna uległa zakończeniu bowiem z dniem [...] grudnia 2014 r. w przedmiotowej sprawie udzielona została przez Dziekana OIRP w S. decyzja w przedmiocie wyrażenia zgody na odbycie urlopu dziekańskiego na dwa kolejne lata szkoleniowe, stąd z dniem 1 stycznia 2014 r. zawieszeniu uległy wszelkie uprawnienia Rady OIRP w zakresie możliwości kwestionowania statusu aplikanta.

10. W odpowiedzi na skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).

2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.

3. Skarga w tej sprawie podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone uchwały nie naruszają prawa. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

4. Bezspornym jest, iż stanowisko organów korporacji powoduje dla skarżącego daleko idące konsekwencje. Jednakże sąd administracyjny bada jedynie legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji w dacie jego wydania i tym samym względy celowościowe czy też słusznościowe pozostają bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego aktu.

Należy podkreślić, że na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych zarówno Okręgowe Izby Radców Prawnych, jak i Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych jako kolegialne organy samorządu zawodowego radców prawnych sprawują zróżnicowane zadania z zakresu administracji publicznej. W określonych sytuacjach są także powołane do orzekania w sprawach indywidualnych, w tym między innymi w przedmiocie skreślenia aplikanta z listy aplikantów radcowskich.

Zgodnie z art. 37 ustawy o radcach prawnych, rada okręgowej izby radców prawnych skreśla aplikanta radcowskiego z listy aplikantów radcowskich w przypadku wystąpienia przesłanek wymienionych w tym przepisie (skreślenie obligatoryjne), a ponadto może skreślić aplikanta radcowskiego z listy aplikantów radcowskich, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego (art. 37 ust. 2).

Do zakresu działania Krajowej Rady Radców Prawnych należy, stosownie do art. 60 pkt 8 lit. c omawianej ustawy, uchwalanie regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej. W wykonaniu delegacji ustawowej Rada uchwaliła Regulamin odbywania aplikacji radcowskiej stanowiący załącznik do uchwały Nr 90/VII/2009 Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 17 października 2009 r. w sprawie uchwalenia Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej. Jednolity tekst uchwały nr 271/VII/2012 r. Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej jest powszechnie dostępny na http://kirp.pl/aplikacja/#regulamin. Powyżej wymieniona uchwała uwzględnia zmiany do Regulaminu wprowadzone w 2011 i 2012 roku: http://kirp.pl/wp-content/uploads/2014/09/4-a-Regulamin-odbywania-aplikacjiradcowskiej-tekst-jednolity1.pdf. Nie zawiera przepisów przejściowych, ale jak wynika z § 2, weszła w życie z dniem podjęcia i dotyczy zasad odbywania szkolenia zawodowego przez aplikantów radcowskich.

Należy przy tym zauważyć, że kluczowe w sprawie, mające zastosowanie przepisy, nie uległy zmianom:

Przepis § 19 ust. 2 Regulaminu, wskazuje, iż niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego lub negatywna ocena patrona stanowią podstawę do stwierdzenia przez Radę nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu i skreślenia z listy aplikantów z tego powodu.

Natomiast w myś § 28 ust. 4 Regulaminu w okresie trwania aplikacji aplikant może powtarzać tylko jeden rok szkoleniowy. Zgodnie zaś z art. 32 ust. 2 u.r.p. aplikacja radcowska rozpoczyna się 1 stycznia każdego roku i trwa trzy lata.

Przedmiotem postępowania była ocena, czy zachodzą wystarczające przesłanki do stwierdzenia nieprzydatności skarżącego do wykonywania zawodu radcy prawnego, co może być podstawą do skreślenia z listy aplikantów radcowskich.

Uchwała w tym zakresie ma charakter uznaniowy, przy czym uznanie administracyjne nie oznacza dowolności. Zgodnie z dotychczasowym dorobkiem orzecznictwa i doktryny kontrola sądowa decyzji uznaniowych ogranicza się do badania zachowania reguł proceduralnych przy ich podejmowaniu a zatem zakres tej kontroli jest ograniczony - Sąd bada, bowiem zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, a nie wnika w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie rozstrzygnięcia, czy organ nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił swoje stanowisko dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami tak, że nie można mu postawić zarzutu dowolności.

5. W tak określonym zakresie postępowania należy stwierdzić, iż organy samorządu właściwie uznały za wystarczającą podstawę do skreślenia skarżącego z listy aplikantów radcowskich okoliczność niezaliczenia przez niego więcej niż jeden raz roku szkoleniowego.

W ocenie Sądu brak jest podstaw natury faktycznej i prawnej dla uchylenia zaskarżonej uchwały Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, utrzymującej w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. w sprawie skreślenia skarżącego z listy aplikantów radcowskich prowadzonej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. Poza tym analiza akt sprawy, w tym rozstrzygnięć organów wydanych w sprawie skarżącego, nie pozwala na stwierdzenie, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego bądź procedury.

Skarżący nie zaliczył I roku aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym 2012 ze względu na ocenę negatywną z kolokwium z postępowania cywilnego, w związku z czym powtarzał I rok aplikacji w roku szkoleniowym 2013. Ponownie uzyskał ocenę negatywną z kolokwium z postępowania cywilnego, wskutek czego po raz drugi nie zaliczył I roku aplikacji. Jednocześnie skarżący uzyskiwał pozytywne opinie patrona.

Uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w S. skreśliła skarżącego z listy aplikantów radcowskich z uwagi na stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego. Uchwała Rady została utrzymana w mocy przez Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych.

6. Zgodnie natomiast z Regulaminem odbywania aplikacji, zarówno niezaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego oraz negatywna ocena patrona są odrębnymi przesłankami umożliwiającymi stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu i skreślenie z listy aplikantów. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że znajdująca się w aktach sprawy pozytywna opinia patrona skarżącego, nie uniemożliwia jednak oparcia rozstrzygnięcia organu o wykreśleniu z listy aplikantów na kryterium istotnym dla oceny przydatności do wykonywania zawodu, jakim jest ponowne niezaliczenie roku szkoleniowego. Dla Sądu jest oczywiste, że najbardziej skonkretyzowany charakter ma udokumentowany stan wiedzy aplikanta ustalony na podstawie przeprowadzonego kolokwium w postaci testu i zadania pisemnego, którego to kolokwium skarżący nie zaliczył kilkukrotnie. Należy także podkreślić, że w niniejszej sprawie powodem wszczęcia postępowania w sprawie skreślenia z listy aplikantów radcowskich było ponowne niezaliczenie przez aplikanta roku szkoleniowego.

Sąd uznał, że uchwały organów obu instancji o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów nie przekraczają granic uznania administracyjnego. Podkreślić przy tym należy, że wykonywanie zawodu radcy prawnego polega na świadczeniu profesjonalnych usług prawniczych, wymagających bogatej i ugruntowanej wiedzy z zakresu różnych dziedzin prawa, a kilkukrotne otrzymanie negatywne oceny z kolokwiów weryfikujących poziom tej wiedzy stanowią obiektywną przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawody radcy prawnego. Skarżący dwukrotnie nie zaliczył roku aplikacji. Nie ulega wątpliwości, że okolicznością przesądzającą o skreśleniu z listy aplikantów radcowskich, było ponowne a nie jednokrotne niezaliczenie roku szkoleniowego. Organy samorządu zawodowego przeprowadziły postępowanie w sposób dokładny. W toku tego postępowania wykazano, iż okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego przeważają nad okolicznościami przemawiającymi na korzyść skarżącego.

Przepis art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych stanowi, że Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych może skreślić aplikanta radcowskiego, jeżeli stwierdzi jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego. Takie sformułowanie wskazanego artykułu przesądza o tym, iż uchwała o skreśleniu na tej podstawie aplikanta jest decyzją uznaniową. Podstawa do rozważenia możliwości skreślenia aplikanta z listy aplikantów radcowskich zachodzi wówczas, gdy zaistnieje stan faktyczny odpowiadający nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego. Nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego jest ustawowym kryterium uznania administracyjnego. Ustawodawca nie wskazał jednak, jakie konkretnie elementy składają się na stan faktyczny, mogący stanowić przyczynę skreślenia aplikanta z listy aplikantów radcowskich.

Należy przywołać w tym miejscu treść § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej, który wskazuje, że podstawę do stwierdzenia przez Radę nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu i skreślenia go z listy aplikantów z tego powodu, stanowi niezaliczenie więcej niż raz roku szkoleniowego lub negatywna ocena patrona. § 28 ust. 4 Regulaminu stanowi natomiast, że w okresie trwania aplikacji aplikant może powtarzać tylko jeden rok szkoleniowy.

Biorąc powyższe pod uwagę, należy wskazać, że stosując art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, trzeba ocenić przydatność aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego w oparciu o wszelkie okoliczności dotyczące przebiegu aplikacji. Podstawą stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego może być zarówno nie zaliczenie więcej niż jeden raz roku szkoleniowego, jak również negatywna ocena patrona. Zaznaczenia wymaga, że pozytywna ocena na gruncie jednej z tych przesłanek nie oznacza, że niemożliwe jest dokonanie oceny w oparciu o drugą przesłankę, która może się okazać decydująca i rozstrzygająca kwestię przydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego.

7. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy strona w ciągu dwóch lat nie zaliczyła ani jednego roku szkoleniowego.

Okoliczność ta ma bardzo istotne znaczenie, jako, że wyniki kolokwium weryfikujące wiedzę aplikanta zdobytą podczas cotygodniowych szkoleń najlepiej odzwierciedlają jego merytoryczne przygotowanie do wykonywania zawodu radcy prawnego. Skarżący nie zaliczył kilkukrotnie kolokwium z tego samego przedmiotu - postępowania cywilnego, jest ono jednym kliku istotnych, podstawowych procedur, których znajomość jest niezbędna w praktyce zawodowej radców prawnych.

Dla oceny przebiegu aplikacji ma również znaczenie pozytywna opinia patrona, jednak nie mogła ona przesądzić o wyłączeniu możliwości stwierdzenia nieprzydatności do wykonywania przez skarżącego zawodu radcy prawnego. Inne okoliczności dotyczące oceny przydatności skarżącego do wykonywania zawodu radcy prawnego zostały uwzględnione i dogłębnie przeanalizowane przez organy samorządu, nie mogły one jednak zniwelować faktu dwukrotnego nie zaliczenia roku szkoleniowego.

8. Dla stwierdzenia nieprzydatności aplikanta do wykonywania zawodu radcy prawnego i skreślenia go na tej podstawie z listy aplikantów radcowskich nie jest konieczne łączne spełnienie obu przesłanek z § 19 ust. 2 Regulaminu odbywania aplikacji radcowskiej. Zaznaczenia wymaga, ze pozytywna opinia patrona nie "neutralizuje" negatywnych ocen z kolokwiów. Patron sprawdza jedynie niektóre umiejętności aplikanta, nie jest natomiast w stanie obiektywnie sprawdzić wiedzy niezbędnej do prawidłowego wykonywania zawodu.

W ocenie Sądu organ odwoławczy, wbrew zarzutom, przeanalizował całokształt materiału dowodowego i wszystkie okoliczności sprawy. Organ dokonał bowiem wnikliwej analizy, jednak uznał, że przeważające znaczenie ma negatywna ocena z kolokwium z postępowania cywilnego i fakt braku zaliczenia przynajmniej jednego roku szkoleniowego przez okres dwóch lat. Jak wskazuje organ, przy rozstrzyganiu wzięto pod uwagę odbyte przez skarżącego praktyki, doświadczenie zawodowe i fakt udziału w turnieju negocjacyjnym. Okoliczności te jednak nie mogły zaważyć na treści rozstrzygnięcia.

Zarzut podnoszony przez skarżącego dotyczący traktowania przez organy samorządu decyzji o skreśleniu jako decyzji związanej jest chybiony, na co wskazują przede wszystkim obszerne uzasadnienia zaskarżonych decyzji posiadających przymiotu decyzji uznaniowych.

9. Nie znajdują uzasadnienia podnoszone przez skarżącego twierdzenia o możliwości warunkowego wpisu na listę aplikantów drugiego roku aplikacji radcowskiej i związane z tym naruszenie przepisów art. 6-10 k.p.a. Regulamin odbywania aplikacji radcowskiej wyraźnie stanowi o możliwości wyłącznie jednokrotnego powtarzania roku szkoleniowego. Jak zasadnie podnosi organ odwoławczy warunkowy wpis na drugi rok aplikacji, na który powołuje się skarżący był sytuacją jednostkową i był możliwy dla aplikantów radcowskich będących na I roku aplikacji radcowskiej w roku szkoleniowym rozpoczętym w dniu [...] stycznia 2010 r. Było to możliwe w wyniku podjęcia przez Krajową Radę Radców Prawnych uchwały Nr 13/VIII/2010 w sprawie dodatkowego kolokwium poprawkowego i wpisu warunkowego na drugi rok aplikacji radcowskiej w roku 2011 r., która to uchwała utraciła moc i nie obowiązywała już w momencie rozpoczynania aplikacji przez skarżącego.

10. W ocenie Sądu przede wszystkim nie zasługują na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia § 24 Regulaminu aplikacji w związku z art. 8, 104, 110 oraz 155 k.p.a., art. 60 pkt 8 lit. c u.r.p oraz art. 2 i 7 Konstytucji poprzez uznanie, że w zakresie decyzji dziekana okręgowej izby radców prawnych nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a co za tym idzie decyzja taka może zostać cofnięta bez zgody aplikanta. Niezasadne są też inne podniesione w skardze zarzuty związane z faktem udzielenia a później cofnięcia urlopu dziekańskiego i w tym kontekście prawidłowości skreślenia skarżącego z listy aplikantów radcowskich, już po cofnięciu, wcześniej udzielonego urlopu.

Skarżący zarzuca w skardze m.in., że decyzja Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w przedmiocie przyznania aplikantowi "urlopu dziekańskiego" nie może zostać cofnięta w każdym czasie bez zgody aplikanta pomimo, a brak jest przepisów w aktach wewnętrznych (regulaminach, uchwałach itd.), jak i aktach rangi ustawowej (u.r.p., k.p.a.), które pozwalałyby Dziekanowi na cofnięcie pierwotnie udzielonego "urlopu dziekańskiego" bez zgody strony, a nadto wniosek taki jest sprzeczny z wykładnią gramatyczną oraz celowościową § 24 Regulaminu aplikacji, jak również istotnie podważa zaufanie uczestników postępowania do organów działających w ramach przyznanego im imperium.

W tym kontekście skarżący zarzuca też organom samorządu naruszenie art. 37 ust. 2 u.r.p. w zw. z § 24 Regulaminu aplikacji w zw. z art. 104, 110 oraz 155 k.p.a., poprzez podjęcie uchwały o skreśleniu z listy aplikantów w sytuacji, gdy stronie został skutecznie udzielony urlop dziekański na lata szkoleniowe 2014 i 2015, stanowiący decyzję administracyjną w rozumieniu art. 104 k.p.a., zaś strona nie wyraziła zgody na jej uchylenie lub zmianę.

Sąd podziela stanowisku organów samorządu, że kwestia powyższa nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy skreślenia z listy aplikantów, bowiem okoliczność czy skarżący przebywał na urlopie dziekańskim czy też nie, jest bez znaczenia z punktu widzenia zastosowania przez organ art. 37 ust. 2 ustawy o radcach prawnych i skreślenia z listy aplikantów.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 Regulaminu, dziekan może udzielić na uzasadniony wniosek aplikanta zezwolenia na przerwę w zajęciach przewidzianych programem aplikacji na okres nie przekraczający łącznie 2 lat szkoleniowych. Oznacza to, że zasadniczym aspektem urlopu dziekańskiego jest przerwa w zajęciach. Aplikant natomiast cały czas pozostaje aplikantem, wpisanym na listę prowadzoną przez Radę, jest członkiem samorządu i podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej. Można więc również wobec aplikanta, który przebywa na urlopie dziekańskim zastosować art. 37 ust. 2 u.r.p.. to jest w uzasadnionych przypadkach stwierdzić jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego.

W związku z powyższym kwestia cofnięcia decyzji dziekana o zgodzie na przerwę w zajęciach pozostaje bez znaczenia dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia organów samorządu w przedmiocie stwierdzenia przydatności skarżącego do wykonywania zawodu radcy prawnego i skreślenia go z listy aplikantów radcowskich z tego powodu.

W ocenie Sądu wynika to również, z faktu iż prawidłowość postępowania organów samorządu w sprawie udzielenia urlopu dziekańskiego nie mieści się w granicach rozpatrywanej przez Sąd sprawy.

Przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Istota przywołanego uregulowania sprowadza się do tego, że na sąd administracyjny został nałożony obowiązek wyjścia poza granice skargi i zajęcia się wszystkimi postępowaniami prowadzonymi w granicach danej sprawy. Zatem przesłanką zastosowania unormowania zawartego w art. 135 p.p.s.a. jest stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie tylko w zaskarżonym akcie lub czynności ale także w aktach lub czynnościach je poprzedzających, jeżeli tylko były one podjęte w granicach danej sprawy.

Z treści przepisu art. 135 p.p.s.a. wynika, że warunkiem zastosowania trybu określonego w tym przepisie jest niezbędność takiego rozstrzygnięcia do końcowego załatwienia sprawy. W doktrynie wskazuje się, że spełnienie przesłanki "niezbędności" następuje jedynie wówczas, gdy bez zastosowania trybu określonego w tym przepisie załatwienie sprawy byłoby "niemożliwe lub co najmniej utrudnione""(Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, PiP 2007, z. 4, s. 39).

Określenie "we wszystkich postępowaniach", użyte w art. 135 p.p.s.a., wskazuje, że środki prawne, o których mowa w komentowanym przepisie, powinny być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc w odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Chodzi więc zarówno o postępowania zaliczane do trybu głównego (toczące się przed organem pierwszej i drugiej instancji), jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego (np. postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji oraz zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art. 154 § 1, art. 155 i 161 § 1 k.p.a.).

W rozpatrywanej sprawie organy uznały uchwałę o skreśleniu skarżącego z listy aplikantów za prawidłową, a analiza przepisów prawa dokonana wcześniej wskazuje, że status aplikanta radcowskiego na urlopie dziekańskim się nie zmienia, a jedyny aspekt tego urlopu to zwolnienie z zajęć i zaliczania egzaminów stosownych do okresu odbywanej aplikacji.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 Regulaminu, dziekan może udzielić na uzasadniony wniosek aplikanta zezwolenia na przerwę w zajęciach przewidzianych programem aplikacji na okres nie przekraczający łącznie 2 lat szkoleniowych. Aplikant natomiast pozostaje aplikantem, wpisanym na listę prowadzoną przez Radę, jest członkiem samorządu i podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej. Wobec aplikanta, który przebywa na urlopie dziekańskim zastosować art. 37 ust. 2 u.r.p. to jest w uzasadnionych przypadkach stwierdzić jego nieprzydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego, jeśli zajdą jakieś podstawy do stwierdzenia jego nieprzydatności.

11. Nie można zgodzić się także z podnoszonymi przez skarżącego zarzutami naruszenia art. 7, 8, 10 k.p.a. w zw. z art. 73 § 2 k.p.a. poprzez nie wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów przez organ pierwszej instancji na żądanie strony. Dokumenty te zostały skarżącemu wydane, co wynika z pisma L. dz. [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., skierowanego do odwołującego się przez Dziekana Rady.

Jak wynika z akt sprawy skarżący miał możliwość zapoznania się z przedmiotowymi dokumentami w dniu [...] marca 2014 r., z której to możliwości nie skorzystał. Również w tym dniu dokumenty te były przygotowane do odbioru. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że niektóre ze wskazywanych dokumentów były w posiadaniu skarżącego, jak chociażby opinia patrona.

12. Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty podnoszone przez skarżącego dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. m.in. art. 6-8,10, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu organy samorządu podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Nie miały też miejsca uchybienia w zakresie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu ze strony uczestnika postępowania. Strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu i miała możliwość zapoznania się z zebranym materiałem w sprawie. Materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu skarżonej uchwały. Organ przeprowadził postępowanie dowodowe, odtwarzając przebieg aplikacji, nie miało miejsca pominięcie pozytywnej opinii patrona i wszelkich innych okoliczności związanych z przebiegiem aplikacji, a wpływających na kwestię oceny przydatności do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Według Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.).

Ponadto organy samorządu radcowskiego, nie dopuściły się - w ocenie Sądu - obrazy zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), albowiem oparły się na prawidłowo zgromadzonym materiale dowodowym, dokonując wszechstronnej oceny na podstawie jego całokształtu, oraz dokonując oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Należy uznać jednocześnie, iż swoje stanowisko uzasadniły w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu uchwały organ podał przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja w sposób wystarczający odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznoprawnych.

Podniesione zarzuty nie zmieniają faktu, iż skarżący nie zaliczył ponownie roku szkoleniowego i ta właśnie okoliczność uzasadniała stwierdzenie nieprzydatności do zawodu.

13. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz nie stwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić skargę jako niezasadną.