Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 494/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2019-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: z art. 11 k.p.a. , art.7
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za 2015 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu [...] z siedzibą w D. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego M. P. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r.

nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w sprawie ustalenia M. P. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego za 2015 r.

Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym.

Wnioskiem złożonym w dniu [...] lipca 2015 r. Strona wniosła o przyznanie kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej w ramach PROW 2007-2013 na 2015 r. do działek ewidencyjnych o nr [...] i [...], obręb M., gmina P., powiat [...], województwo [...] o łącznym obszarze [...] ha, użytkowanych kośne w wariancie 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Wniosek ten został złożony w związku z przejęciem przez Stronę zobowiązania rolnośrodowiskowego zapoczątkowanego przez K. J.. Jednocześnie Strona zobowiązała się do kontynuacji ww. programu rolnośrodowiskowego na przejętych gruntach w wariancie 4.1 do dnia [...] marca 2018 r.

Przejęcie ww. zobowiązania nastąpiło, jak wynikało z ww. wniosku i akt sprawy, w związku z przeniesieniem przez K. J. na Stronę posiadania

ww. gruntów. Powyższe było następstwem zawartej pomiędzy K. J. jako Wydzierżawiającą a Stroną jako Dzierżawcą umowy dzierżawy z dnia [...] marca 2015 r. Umowa ta zawarta została na czas określony do dnia [...] marca 2020 r.

Kierownik Biura Powiatu Myśliborskiego ARiMR decyzją z dnia [...] maja 2016 r.,

nr [...] przyznał Stronie wnioskowaną płatność rolnośrodowiskową

na 2015 r. w kwocie [...]zł. Płatność ta została wypłacona na rzecz Strony.

Strona w latach 2016 - 2017 nie złożyła, ani kontynuacyjnych wniosków

o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do upraw na ww. gruntach objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, ani informacji o kontynuowaniu przejętego zobowiązania. Ponadto, jak uznały organy, nie nastąpiło przejęcie ww. zobowiązania rolnośrodowiskowego od Strony przez innego rolnika – tym samym zaniechano jego kontynuowania.

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatu [...] postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. wszczął z urzędu postępowanie

w rozpoznawanej sprawie.

W toku postępowania Strona nie złożyła, ani wyjaśnień ani zastrzeżeń

do prowadzonego postępowania.

Organ I instancji ww. decyzją z dnia [...] września 2018 r. ustalił Stronie kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2015 r. w kwocie [...]zł.

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ przytoczył przepisy art. 28

ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich

z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2013.173 ze zm.), art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r.

o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2014.1438 ze zm.). Organ przytoczył również § 5 ust. 1 i ust. 2, 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków

i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.361 ze zm.; dalej: "rozporządzenie rolnośrodowiskowe").

Ostatecznie powołując się na § 39 ust. 1 i ust.2 pkt 4) rozporządzenia rolnośrodowiskowego, organ wskazał przesłanki zwrotu płatności rolnośrodowiskowej, tj. brak realizacji całego zobowiązania rolnośrodowiskowego oraz brak złożenia wniosku kontynuacyjnego lub informacji, o której mowa w § 23 ust. 3.

Reasumując rozważania w zakresie przesłanek zwrotu przez Stronę płatności rolnośrodowiskowej za 2015 r. organ stwierdził, że Strona zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym o powierzchni [...] ha w związku z czym powstała nienależnie pobrana kwota środków pieniężnych w wysokości [...] zł. Organ wskazał również na brak przejęcia powyższego zobowiązania Strony przez innego rolnika.

Organ I instancji, powołując stosowną podstawę prawną, rozważył okoliczności przedawnienia obowiązku zwrotu ww. należności przez Stronę, uznając,

że przedawnienie tego obowiązku nie nastąpiło.

Ponadto organ I instancji rozważył, przywołując stosowne regulacje prawne, przesłanki odstąpienia - w rozpoznawanej sprawie - od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. W wyniku tej analizy organ uznał, że przesłanki takie nie wystąpiły.

Strona zaskarżyła decyzję organu I instancji odwołaniem, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, decyzji tej zarzucając naruszenie:

- § 39 ust. 1, ust. 2 pkt. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez nałożenie na Stronę sankcji za niedopełnienie obowiązków ustawowych przez nabywcę gruntów;

- § 32 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego poprzez brak ustalenia czy zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest faktycznie realizowane po sprzedaży gruntów;

- błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie jest kontynuowane tylko na tej podstawie, że nabywca gruntów nie złożył do Organu oświadczenia o kontynuacji realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego i ne tej podstawie wydanie decyzji o zwrocie przez tronę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego.

Ponadto Strona wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do odwołania na okoliczności wskazane w odwołaniu, tj. :

- umowy przeniesienia własności nieruchomości z dnia [...] grudnia 2015 r. zawartej pomiędzy Panią K. J. a F. [...] w formie aktu notarialnego, Rep. A nr [...] dotyczącej m.in. działek nr [...] i [...] obręb M.;

- Umowy dotyczącej przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych i ONW w ramach PROW 2007-2013 oraz protokołu przekazania gruntów z dnia [...] marca 2016 r., zawartych pomiędzy Stroną a F. Sp. z o.o.

Organ odwoławczy ww. decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał przesłanki przyznania płatności rolnośrodowiskowej wynikające z § 2 ust. 1 i § 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Ponadto wskazał, że w myśl zaś art. 39 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20.09.2005 r. "płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe". Zaś ust. 3 tego artykułu stanowi, że "płatności rolnośrodowiskowe obejmują jedynie

te zobowiązania, które wykraczają poza odpowiednie normy obowiązkowe ustanowione zgodnie z art. 4 i 5 oraz załącznikami 111 i IV rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jak również minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie wymogi obowiązkowe ustanowione ustawodawstwem krajowym i określone w programie".

Organ wskazał ponadto, że zgodnie z § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów albo informacji, o której mowa w § 23 ust, 3. przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do tych gruntów. Jak dalej wskazał organ odwoławczy, jeżeli rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej do określonych gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zamiast wniosku o jej przyznanie składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o tych gruntach oraz o wariancie realizowanym na tych gruntach, wskazując położenie tych gruntów

i ich powierzchnię.

Reasumując organ uznał, że Strona ani nie składała kontynuacyjnych wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, ani nie złożyła informacji, że nie ubiega się o takie płatności, jednakże kontynuuje podjęte zobowiązanie w tym zakresie.

W związku z czym organ II instancji stwierdził, że w oparciu o ww. przepisy, Strona zobowiązana jest do zwrotu uzyskanej za 2015 r. płatności rolnośrodowiskowej.

Odwołując się z kolei do zarzutów odwołania i ich uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że nie zawierają one żadnych argumentów ani wyjaśnień, które miałyby wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Ponadto jak wskazał organ "w trakcie prowadzonego postepowania przez organy ARiMR Strona nie przedłożyła żadnych dowodów, nie wskazała również w jakim zakresie decyzja wydana przez organ pierwszej instancji została wydana bez dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy". Jak dalej uznał organ II instancji Strona dopiero na etapie postępowania odwoławczego przedłożyła ww. dowody, tj. umowę przeniesienia własności nieruchomości z dnia [...] grudnia 2015 r. oraz umowę dotyczącej przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych i ONW w ramach PROW 2007-2013 oraz protokołu przekazania gruntów z dnia [...] marca 2016 r. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, decyzja organu I instancji zawiera prawidłowe ustalenia stanu faktycznego i prawnego w oparciu o istniejące dokumenty i właściwe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się jednakże do przedłożonych wraz z odwołaniem dokumentów organ odwoławczy uznał, że dokumenty te potwierdzają, że organ I instancji wydał zgodą

z prawem decyzję.

Organ II instancji stwierdził bowiem, że K. J. zawierając w dniu

[...] lutego 2015 r. warunkową umowę sprzedaży działek ewidencyjnych nr [...] i [...]

z ww. Spółką (Rep. A nr [...]), na podstawie której Spółka ta nabyła ww. działki,

a następnie zawierając dnia [...] marca 2015 r. umowę dzierżawy ze Stroną

na użytkowanie rolnicze tych działek, zdawała sobie sprawę, że umowa dzierżawy jest bezskuteczna i na pewno nie może trwać aż do dnia [...] marca 2020 r.

Z powyższego, w ocenie organu, wynika, że tym samym nie doszło

do skutecznego przekazania/przejęcia działek nr [...] i [...] wraz z ciążącym na nich zobowiązaniem rolnośrodowiskowym pomiędzy K. J. a Stroną. Z tego wynika z kolei, jak wskazał organ odwoławczy, że Strona nie mogła kontynuować programu rolnośrodowiskowego (zobowiązania) podjętego przez K. J., tak więc

nie mogła złożyć wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r.

w przypadku przeniesienia posiadania gruntów rolnych - ww. działek.

Reasumując organ odwoławczy uznał, że analiza dokumentów dostarczonych wraz z odwołaniem potwierdza, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe K. J.

nie zostało skutecznie przekazane i przejęte przez Stronę. W ocenie organu odwoławczego Strona zdawała sobie sprawę "że brak skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego czy też brak jego kontynuacji będzie się wiązało

z koniecznością zwrotu środków finansowych wypłaconych za 2015 r., zwłaszcza,

że własność działek nr [...] i [...] została przeniesiona aktem notarialnym na S. w dniu [...].12.2015 r., czyli przed wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...].05.2016 r. o przyznaniu płatności".

Jednocześnie za prawidłowe uznał organ odwoławczy ustalenia organu

I instancji w zakresie braku okoliczności przedawnienia obowiązku zwrotu

ww. należności przez Stronę jak i przesłanek odstąpienia - w rozpoznawanej sprawie - od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

Strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego skargą wniesioną

do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Zaskarżonej decyzji Strona zarzuciła:

1) nieważność na podstawie art. 107 § 1 pkt 8) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.

(Dz.U.2018.2096 t.j. ze zm.; dalej: "K.p.a."), tj. zaskarżona decyzja nie zawiera podpisu z imienia i nazwiska osoby upoważnionej do jej wydania, co czyni decyzję nieważną;

2) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez ustalenie, że nie doszło do skutecznego przekazania/przejęcia działek ewidencyjnych nr [...] [...] i [...] wraz z ciążącym

na nich zobowiązaniem rolnośrodowiskowym pomiędzy K. J.

a Skarżącym, w przypadku gdy Skarżący posiadał sporne działki na podstawie umowy dzierżawy zawartej pomiędzy K. J. a Skarżącym z dnia [...].03.2015 r. i na tej podstawie doszło do posiadania przez M. P. spornych działek jak i doszło do przejęcie przez Skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego, a w konsekwencji

3) błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że Skarżący nie mógł kontynuować programu rolnośrodowiskowego zaciągniętego przez K. J. oraz nie mógł złożyć wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2015 r., a w konsekwencji

4) błąd w ustaleniach faktycznych, że nie mogło dojść do przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego przez F. [...]. od Skarżącego

na podstawie porozumienia z dnia [...].03.2016 r.;

5) naruszenie art. 47 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

nr 1305/2013 z dnia 17.12.2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE nr L 347/487 z [...].12.2013 r.) - przypadku gdy całość lub część gruntów objętych zobowiązaniem lub całe gospodarstwo rolne jest przekazane innej osobie w okresie trwania tego zobowiązania, osoba ta może przejąć zobowiązanie lub część zobowiązania odpowiadającą przekazanym gruntom

na pozostały okres lub zobowiązanie to może stracić ważność, a w odniesieniu do okresu, w którym zobowiązanie było ważne, nie wymaga się zwrotu;

6) § 26 i § 29 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca

2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 - 2020

(Dz.U.2015.415 z późn. zm.) w zw. z § 23 i § 26 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich

na lata 2014 - 2020 (Dz.U.2015.370 ze zm.) poprzez brak przyjęcia,

że przeniesienie prawa własności spornych nieruchomości należy rozumieć jako przeniesienie posiadania w rozumieniu ww. przepisów prawa krajowego.

Do skargi Skarżący załączył pismo Zastępcy Dyrektora Departamentu Płatności Bezpośrednich ARiMR z dnia [...] kwietnia 2019 r.

W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżący przywołał argumenty na ich poparcie. Skarżący podkreślił, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka nieważności postępowania z uwagi na niewyraźny podpis znajdujący się pod zaskarżony decyzją.

Skarżący podniósł także, że brak jest regulacji prawnej wyłączającej możliwość skutecznego zawarcia umowy dzierżawy po zawarciu warunkowej umowy sprzedaży.

W ocenie Skarżącego umowa dzierżawy zawarta w takich warunkach jest zatem tak ważna jak i skuteczna. Również późniejsze zawarcie umowy rozporządzającej

nie skutkuje automatycznym wygaśnięciem czy też rozwiązaniem umowy dzierżawy,

a to z uwagi na regulacje art. 678 § 1 w zw. z art. 694 k.c., zgodnie z którymi w razie zbycia rzeczy dzierżawionej w czasie trwania dzierżawy nabywca wstępuje w miejsce zbywcy.

A zatem, w ocenie Skarżącego, brak było podstaw do przyjęcia przez organ odwoławczy, że nie doszło do skutecznego przejęcie przez Skarżącego od K. J. zobowiązania rolnośrodowiskowego na tej tylko podstawie, że umowa dzierżawy zawarta została po zawarciu przez K. J. warunkowej umowy sprzedaży nieruchomości. Bark jest zatem i podstaw do twierdzenia, że nie mogło dojść, pomiędzy Skarżącym a nabywcą nieruchomości objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, skutecznego prawnie ww. porozumienia z dnia [...] marca 2016 r. o przejęciu przez tego nabywcę od Skarżącego ww. zobowiązania rolnośrodowiskowego.

Skarżący wskazał również, że okoliczność skutecznego przejęcia od niego przez [...] ww. zobowiązania rolnośrodowiskowego skutkuje brakiem obowiązku zwrotu płatności rolnośrodowiskowej przyznanej i wypłaconej Skarżącemu za 2015 r. Jak bowiem wskazał Skarżący w 2015 r. podjęte przez niego zobowiązanie rolnośrodowiskowe, za które otrzymał płatność było ważne a następnie doszło do jego skutecznego przejęcia przez ww. Spółkę.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł

o oddalenie skargi.

W toku rozprawy w dniu [...] listopada 2019 r. Skarżący podtrzymał wniosek dowodowy o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci załączonego do skargi ww. pisma z dnia [...] kwietnia 2019 r.

Dnia [...] listopada 2019 r., w toku rozprawy, Sąd – na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") – oddalił ww. wniosek dowodowy. Sąd bowiem samodzielnie stosuje przepisy prawa i nie wiążą go oceny

w tym zakresie wyrażone przez pracownika organu. Ponadto załączone do skargi pismo nie dotyczy działania, którego dotyczy zaskarżona decyzja, tj. programu rolnośrodowiskowego realizowanego w ramach PROW na lata 2007-2013, a zatem pozostaje bez wpływu na wyjaśnienie istotnych w sprawie watpliwości

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2018.2107 j.t. ze zm.) i art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).

Skarga okazała się zasadna.

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność ustalenia Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych za 2015 r.

w kwocie [...]zł.

Płatność ta została przyznana i wypłacona Skarżącemu na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w D. z dnia [...] maja 2016 r. nr. j.w.,

w ramach PROW 2007-2013 na 2015 r. do działek ewidencyjnych o nr [...]

i [...], obręb M., gmina P., powiat [...], województwo [...] o łącznym obszarze [...] ha, użytkowanych kośne w wariancie 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. Wniosek w tym zakresie został złożony przez Skarżącego w związku z przejęciem zobowiązania rolnośrodowiskowego zapoczątkowanego przez K. J., z którą Skarżący w dniu [...] marca 2015 r. zawarł umowę dzierżawy ww. działek. Jednocześnie Strona zobowiązała

się do kontynuacji ww. programu rolnośrodowiskowego na przejętych gruntach

w wariancie 4.1 do dnia [...] marca 2018 r.

W ocenie organu ww. płatność za 2015 r. została przyznana Skarżącemu niezasadnie, a to z uwagi na fakt braku skutecznego przejęcia przez Skarżącego

ww. zobowiązania rolnośrodowiskowego od K. J. i przerwania tym samym realizacji tego programu w 2015 r., co jednocześnie czyniło bezskutecznym przejęcie tego programu od Skarżącego przez [...] w dniu [...] marca 2016 r. Organ uznał bowiem, że skoro K. J. w dniu [...] lutego 2015 r. zawarła

z ww. Spółką warunkową umowę sprzedaży działek ewidencyjnych nr [...] i [...],

to na podstawie tej umowy Spółka ta nabyła ww. działki – a zatem K. J., zawierając dnia [...] marca 2015 r. umowę dzierżawy ze Stroną, nie zawarła tej umowy skutecznie. Tym samym Skarżący nie przejął od K. J. ww. zobowiązania rolnośrodowiskowego realizowanego na ww. działkach i nie mógł go skutecznie przekazać [...]

Organ uznając, z powyższych powodów, że Skarżący nie mógł ani skutecznie przejąć ww. zobowiązania od K. J., ani też skutecznie go przekazać powyższej Spółce, wskazał w dalszej kolejności, że Skarżący nie składał kontynuacyjnych wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych i nie złożył informacji, że nie ubiega się o takie płatności, jednakże kontynuuje podjęte zobowiązanie w tym zakresie. Te zaś okoliczności, zgodnie z § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, skutkują obowiązkiem zwrotu przez Skarżącego spornej płatności.

Skarżący z kolei wskazuje na, po pierwsze skuteczne przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego od K. J. na podstawie ww. umowy dzierżawy, po drugie zaś na skuteczne przejęcie tego zobowiązania od Skarżącego przez F.

[...] na podstawie przedłożonej organom umowy z dnia [...] marca 2016 r.,

co w ocenie Skarżącego powoduje brak obowiązku zwrotu przyznanej i wypłaconej Skarżącemu należnie płatności rolnośrodowiskowej za 2015 r.

Najdalej idącym zarzutem skargi jest zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 8) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2018. 2096 t.j., dalej: k.p.a.), zgodnie z którym

to przepisem decyzja zawiera podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji,

a jeżeli decyzja ta została wydana w formie dokumentu elektronicznego – kwalifikowany podpis elektroniczny.

Sąd jednak wskazuje, że nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. Jak bowiem wynika z akt rozpoznawanej sprawy, zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji czynią zadość ww. wymogom, tj. zawierają podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji. Tym samym Sąd nie znalazł podstaw do uznania ww. zarzutu za zasadny, w szczególności wobec faktu braku poparcia tego zarzutu jakimikolwiek dowodami przez Skarżącego.

Odnosząc się w dalszej kolejności do pozostałych zarzutów skargi Sąd zauważa, że dotyczą one zarówno przepisów prawa materialnego jak i prawidłowości prowadzenia przez organ postępowania, w tym w szczególności zakresie błędnego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy.

Gdy w skardze zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego,

jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez organy w wydanych decyzjach jest prawidłowy, albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez te organy przepis prawa materialnego.

W pierwszej kolejności odnieść się należy zatem do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania oraz do prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy.

W powyższym zakresie Sąd przyznał rację Skarżącemu i uznał,

że w rozpoznawanej sprawie organy nie tylko naruszyły wynikającą z art. 80 k.p.a. zasadę swobodnej oceny dowodów ale i nie podjęły wszelkich czynności mających

na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy, w tym w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Sąd zauważa jednocześnie, że ewentualne ograniczenia inicjatywy dowodowej po stronie organów nie mogą stać na przeszkodzie ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jeżeli przedłożone przez stronę dowody budzą wątpliwości organów.

Sąd zauważa zatem, że zgodnie z art. z przepisami art. 77 § 1 i 80 K.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności.

Powyższe zasady, w szczególności w zakresie inicjatywy dowodowej po stronie organów, w postępowaniach o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, polegają ograniczeniom z uwagi na art. 21 ww. ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Postepowanie w rozpoznawanej sprawie dotyczy jednakże ustalenia zwrotu nienależnie pobranych płatności.

Z kolei przepis art. 80 K.p.a., nakazujący ocenę całokształtu materiału dowodowego, wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Ocena powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego. Organ powinien dokonać oceny poszczególnych dowodów i rozpatrzyć nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale wszystkie dowody we wzajemnej łączności. Przepisy K.p.a. nie regulują podstaw, na których organ ma oprzeć ocenę dowodów. W nauce wskazuje się, że organ w tej ocenie powinien kierować się wiedzą oraz zasadami życiowego doświadczenia.

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd wskazuje, że na etapie postepowania odwoławczego Skarżący przedłożył dokumenty w postaci umowy przeniesienia własności nieruchomości z dnia [...] grudnia 2015 r. zawartej pomiędzy Panią K. a F. [...] w formie aktu notarialnego, Rep. A nr [...] dotyczącej m.in. działek nr [...] i [...] obręb M. oraz umowy dotyczącej przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych i ONW w ramach PROW 2007-2013 oraz protokołu przekazania gruntów z dnia [...] marca 2016 r., zawartych pomiędzy Stroną a F. [...] Skarżacy wniósł o przeprowadzenie dowodów z ww. dokumentów.

Ponadto w aktach sprawy znajduje się Warunkowa umowa dzierżawy zawarta

w dniu [...] marca 2015 r. pomiędzy K. J. jako Wydzierżawiającym

a Skarżącym jako dzierżawcą jak i wniosek Skarżącego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2015 r. w wyniku przejęcia zobowiązania w tym zakresie zapoczątkowanego przez K. J..

W ocenie Sądu organy dokonując oceny ww. dowodów, naruszyły przepis art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie tej oceny z naruszeniem reguł wiedzy.

Organy uznały bowiem, że w sprawie nie doszło do skutecznego przejęcia przez Skarżącego od K. J. a następnie przez F. [...]

od Skarżącego ww. zobowiązania rolnośrodowiskowego z tego tylko powodu,

że K. J. - w dacie poprzedzającej zawarcie ze Skarżącym ww. umowy dzierżawy - zawarła z F. [...] warunkową umowę sprzedaży nieruchomości objętych programem rolnośrodowiskowym a następnie dokonała przeniesienia ich własności na mocy umowy przeniesienia własności nieruchomości

z dnia [...] grudnia 2015 r.

Z powyższą oceną, w ocenie Sądu, nie sposób się zgodzić.

Zauważyć bowiem należy, że warunkowa umowa sprzedaży nieruchomości, którą K. J., dnia [...] lutego 2015 r. zawarła z [...]

nie wywołała skutku rozporządzającego, tj. nie przeniosła własności gruntów zgłoszonych przez Skarżącego do płatności rolnośrodowiskowej za 2015 r. na powyższą Spółkę. Tym samym nie sposób uznać, że zawarta dnia [...] marca 2015 r. pomiędzy K. J. a Skarżącym umowa dzierżawy tych gruntów nie mogła wywołać skutków prawnych w niej wskazanych, w tym w szczególności, że w związku

z jej zawarciem Skarżący nie mógł skutecznie przejąć od K. J. zobowiązania rolnośrodowiskowego na nich realizowanego.

Sąd podkreśla równocześnie, że również okoliczność zawarcia pomiędzy K. J. a ww. Spółką umowy rozporządzającej, tj. umowy z dnia [...] grudnia 2015 r. o przeniesieniu własności nieruchomości, w tym działek zgłoszonych przez Skarżącego do kontynuacyjnej płatności rolnośrodowiskowej za 2015 r. i objętych

ww. umowy dzierżawy, nie przesądza wbrew stanowisku organów, o przerwaniu zobowiązania rolnośrodowiskowego zainicjowanego przez K. J.. Jak bowiem zasadnie wskazał Skarżący, zgodnie z art. 678 w zw. z art. 694 k.c. w razie zbycia rzeczy objętej umową dzierżawy w czasie trwania umowy dzierżawy nabywca wstępuje w stosunek dzierżawy na miejsce zbywcy, przy czym, co do zasady uzyskuje uprawnienie do jej wypowiedzenia z zachowaniem terminów ustawowych, za wyjątkiem sytuacji gdy umowa dzierżawy była zawarta na czas oznaczony z zachowaniem formy pisemnej i z data pewna, a rzecz została dzierżawcy wydana.

Mając na uwadze ww. okoliczności Sąd, uznał, że wobec ww. dowodów, nieuprawnionym było uznanie przez organ, że brak było po stronie Skarżącego możliwości przejęcia ww. zobowiązania rolnośrodowiskowego od K. J.

a następnie jego przekazania nabywcy ww. nieruchomości, tj. [...] zgodnie z przedłożoną przez Skarżącego Umową dotyczącą przejęcia zobowiązań rolnośrodowiskowych i ONW w ramach PROW 2007-2013 oraz protokołem przekazania gruntów zawartych z F. [...]

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa jednocześnie, że zgodnie z § 1 pkt 13 ww. umowy przeniesienia własności nieruchomości z dnia [...] grudnia 2015 r.,

wg. oświadczenia K. J. zbywane nieruchomości nie są objęte umową dzierżawy.

W związku z powyższym, Sąd uznał, że choć w rozpoznawanej sprawie potencjalnie mogło dojść do skutecznego przejęcia przez Skarżącego od K. J. ww. zobowiązania rolnośrodowiskowego a tym samym i uprawnionego wypłacenia płatności rolnośrodowiskowej na rzecz Skarżącego za 2015 r. to jednakże zgromadzone w sprawie dowody pozostają we wzajemnej sprzeczności, co zostało niezauważone przez ograny. Z jednej bowiem strony Skarżący powołuje się na zawarcie ww. umowy dzierżawy, jednakże umowa przenoszącą własność zgłoszonych do płatności gruntów z dnia [...] grudnia 2015 r. przeczy aby taka umowa została zawarta.

Powyższe wskazuje, w ocenie Sądu, na brak wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, które mogą mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co z kolei czyni przedwczesnym dokonanie przez organy subsumpcji przepisów prawa materialnego, w tym regulujących zasadność przyznania i obowiązek zwrotu spornej płatności.

Sąd zauważa równocześnie, że powoływany przez organy, jako podstawa ustalenia Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności, brak złożenia przez Skarżącego kontynuacyjnych wniosków o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych jak i informacji, że nie ubiega się o takie płatności, jednakże kontynuuje podjęte zobowiązanie w tym zakresie, może być rozpatrywany jedynie po wcześniejszym rozstrzygnięciu przez organy powyżej wskazywanych okoliczności.

A zatem bez uprzedniego ustalenia czy w sprawie doszło do skutecznego przejęcia przez Skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego od K. J.

a następnie przez [...] od Skarżącego nie jest możliwe uznanie,

że Skarżący w ogóle zobowiązany był do składania wskazanych przez organ wniosków kontynuacyjnych i informacji, których brak organ wskazał jaką drugą z podstaw obowiązku zwrotu spornej płatności (obok przerwania realizacji programu rolnośrodowiskowego na skutek braku przejęcia przez Skarżącego od K. J. zobowiązania rolnośrodowiskowego jak i brak w związku z tym możliwości jego przejęcia przez F. [...]

Mając na uwadze powyższe okoliczności brak jest zatem podstaw do przyjęcia – na obecnym etapie postępowania - przez Organ II instancji, że nie doszło

do skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego przez M. P. od K. J., tylko na tej podstawie, że umowa dzierżawy została zawarta

po zawarciu przez K. J. warunkowej sprzedaży spornych nieruchomości objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym a następnie, w jej wykonaniu, zawarta została umowa rozporządzająca, przenosząca własność tych gruntów. Brak jest zatem

i podstaw do uznania, że w rozpoznawanej sprawie nie mogło dojść do skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego przez ww. spółkę od Skarżącego. Rozstrzygnięcie zaś powyższych okoliczności determinuje proces subsumpcji przepisów prawa materialnego, w tym także ziszczenie się drugiej

ze wskazanych przez organy przesłanki obowiązku zwrotu przez Skarżącego przyznanych i wypłacony płatności rolnośrodowiskowych za 2015 r., tj. wskazanej

w § 39 rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Dopiero bowiem uznanie, że Skarżący skutecznie przejął zobowiązanie rolnośrodowiskowe od K. J. skutkowało będzie powstaniem po stronie Skarżącego obowiązku składania bądź wniosków kontynuacyjnych o płatność bądź informacji, że nie ubiega się o takie płatności, jednakże kontynuuje podjęte zobowiązanie w tym zakresie.

W ocenie Sądu, wskazywania przez organ równocześnie dwóch podstaw obowiązku zwrotu przez Skarżącego ww. płatności za 2015 r., tj. braku skutecznego przejęcia przez Skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego od K. J.

a jednocześnie zaniechania przez Skarżącego obowiązku składania wniosków kontynuacyjnych i ww. informacji powoduje de facto, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wewnętrznie sprzeczne. Tym samy decyzja ta narusza również zasadę przekonywania, wynikającą z art. 11 k.p.a. jak i zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną

w art. 7 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią przedstawioną ocenę,

a ich obowiązkiem będzie nie budzące jakichkolwiek wątpliwości ustalenie

czy przy w rozpoznawanej sprawie doszło czy też nie do skutecznego przejęcia przez Skarżącego zobowiązania rolnośrodowiskowego od K. J., a następnie

do skutecznego przejęcia tego zobowiązania przez [...]

od Skarżącego. Przy czy dokonanie tych ustaleń oparte zostanie na całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przy czym organy uwzględnią również zapis § 1 pkt 13 umowy przeniesienia własności nieruchomości z dnia

[...] grudnia 2015 r. (Rep. A nr [...]) zaś w razie konieczności dokonają dodatkowych ustaleń w tym zakresie. W zależności od wyników ww. ustaleń organy rozważą zasadność ustalenia Skarżącemu spornej kwoty, w tym ewentualnie przez pryzmat braku złożenia przez Skarżącego wniosków o płatności kontynuacyjne

lub ww. informacji. Wyniki przeprowadzonego ponownie postępowania, uwzględniające ocenę wyrażoną w wyroku, powinny zostać omówione w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, sporządzonym zgodnie z wymogami przewidzianym w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz realizujące zasadę przekonywania, wynikającą z art. 11 k.p.a.

Stwierdzone uchybienia ww. przepisów postepowania miały istotny wpływ na wynik sprawy i stanowiły wystarczającą podstawę do wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1

lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a.

O kosztach Sąd orzekł w oparciu o przepis art. 200

w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.