Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt III SA/Po 827/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-11-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne: Policja
Skarżony organ: Komendant Policji
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 114 ust. 1 pkt 2, art. 115a
journal: Dz.U. 2020 poz 360
law: Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Robert Talaga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 03 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Komendanta Policji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...].


UZASADNIENIE

Komendant Policji decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2020 r., poz. 360 z późn. zm.) i art. 9 ust 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610), po rozpatrzeniu odwołania P. S. od decyzji Komendanta Powiatowego Policji w [...] z [...] lutego 2021 r. wydanej w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, co następuje:

P. S. wnioskiem z [...] listopada 2018 r. zwrócił się o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, wypłacony w związku ze zwolnieniem ze służby w Policji, w wysokości [...] części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym – za każdy niewykorzystany dzień urlopu.

Komendant Powiatowy Policji w [...] ww. decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] odmówił wnioskodawcy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy.

Jak wyjaśnił organ, prawo policjanta zwalnianego ze służby do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe wynika z art. 114 ust 1 pkt 2 ustawy o Policji. Sposób ustalania wysokości tego ekwiwalentu określa art. 115 a ww. ustawy, który do dnia 5 listopada 2018 r. stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości [...] części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

W dniu 6 listopada 2018 r. ogłoszono w Dzienniku Ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 2102) wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), dalej: "wyrok TK", w którym orzeczono, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze [...] części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).

W dniu 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610) zmieniająca art. 115a ustawy o Policji. Zgodnie z art. 9 ust. 1 noweli, do policjantów zwolnionych ze służby przed ogłoszeniem wyroku TK (przed 6 listopada 2018 r.) stosuje się wyłącznie dotychczasowe przepisy, dotyczące ustalania wysokości spornego ekwiwalentu pieniężnego, chyba że sprawa dotycząca wypłaty tego ekwiwalentu została wszczęta i niezakończona przed tą datą.

Jak wskazał organ, od [...] października 2020 r. w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem [...] listopada 2018 r. stosuje się wyłącznie dotychczasowe przepisy dotyczące ustalania wysokości spornego ekwiwalentu pieniężnego, chyba że sprawa dotycząca wypłaty tego ekwiwalentu została wszczęta i niezakończona przed tym dniem.

Wnioskodawca został zwolniony ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2006 r. i wypłacono mu ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop w wymiarze [...] części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego. Sprawa o wypłatę przedmiotowego ekwiwalentu w wyższej wysokości została wszczęta po dniu [...] listopada 2018 r. Jak uznał zatem organ, w aktualnym stanie faktycznym i prawnym stronie nie przysługuje prawo do wypłaty ekwiwalentu w wyższej niż dotychczas wysokości, bowiem nie mają zastosowanie przepisy prawa przewidujące inny niż wcześniej zastosowany współczynnik służący ustalaniu wymiaru ekwiwalentu.

P. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się uchylenia obu decyzji w całości a także zobowiązania organu do wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, wraz z odsetkami.

W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z mającym w tym względzie zastosowanie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że Komendant Wojewódzki wystąpił, w odpowiedzi na skargę, także o rozpoznanie sprawy w rzeczonym trybie, a skarżący, któremu doręczono odpowiedź na skargę z wnioskiem, odpisał w piśmie z [...] maja 2021 r., że nie żąda przeprowadzenia rozprawy, ziściły się przewidziane w tym przepisie przesłanki. Jak przewiduje przy tym art. 120 P.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Stanowi to odstępstwo od ujętej w art. 10 P.p.s.a. zasady jawnego rozpoznania spraw.

Zaskarżona decyzja Komendanta Wojewódzkiego jak i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 P.p.s.a. stanowi podstawę ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Istota sporu do jakiego doszło w realiach kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia, czy przyjęta przez organy administracji publicznej wykładnia art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, jest zgodna z przepisami Konstytucji. Organy przyjęły bowiem, powołując się na treść tych przepisów, że skarżącemu prawidłowo wypłacono ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop w wymiarze [...] części miesięcznego uposażenia za każdy dzień niewykorzystanego urlopu, a więc w wymiarze wynikającym z art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Skarżący z kolei podnosi, że taki wymiar ekwiwalentu pieniężnego narusza prawo, gdyż jest niezgodny z art. 66 ust. 2 Konstytucji. W tak zakreślonym sporze, w ocenie Sądu, rację przyznać należy skarżącemu.

Zgodnie z art. 115a ustawy o Policji – w brzmieniu jaki przepis ten miał od początku jego obowiązywania, a więc od momentu dodania go do ustawy o Policji z dniem 19 października 2001 r., na mocy art. 1 pkt 33 ustawy z 27 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o Policji, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, ustawy – Prawo bankowe, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 2001 r. Nr 100, poz. 1084) – ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji ustala się w wysokości [...] części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 30 października 2018 r., K 7/15 (Dz. U. z 06 listopada 2018 r., poz. 2102), stwierdził, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze [...] części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji.

Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Jak przewiduje natomiast art. 190 ust. 3 zd. 1 Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Ta ostatnia sytuacja nie nastąpiła jednak w wyroku Trybunału z 30 października 2018 r., K 7/15.

Wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dniem ogłoszenia oznacza, że w dacie ogłoszenia tego orzeczenia w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony (zob. art. 190 ust. 2 Konstytucji), realizuje się skutek wyeliminowania normy prawnej uznanej za niezgodną z Konstytucją z porządku prawnego, jednak skutek ten – co do zasady – następuje z mocą wsteczną (ex tunc), a więc od daty wejścia tej normy w życie, chyba że Trybunał skorzystał z kompetencji odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnej normy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2018 r., II FSK 1898/17, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: [...], dalej jako CBOSA). Zakwestionowany orzeczeniem Trybunału przepis jest bowiem konstytucyjnie wadliwy już od momentu wprowadzenia go do porządku prawnego. Utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego, o której mowa w art. 190 ust. 3 Konstytucji oznacza, że przepis taki nie może być stosowany, poczynając od daty jego uchwalenia. Wyrok Trybunału ma wobec tego skutki retroaktywne, a przez to zachodzi konieczność rozpoznania spraw z pominięciem niekonstytucyjnego przepisu. Norma prawna uznana za niekonstytucyjną stanowi wadliwą podstawę prawną i podjęty na takiej podstawie prawnej akt administracyjny – choćby wydany przed wyrokiem Trybunału – musi zostać także uznany za wadliwy. W tym przypadku należy mieć na uwadze art. 190 ust. 4 Konstytucji, zgodnie z którym orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (por. wyroki NSA z 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07; z 11 sierpnia 2011 r., I OSK 226/11; z 5 grudnia 2017 r., I OSK 1079/17; z 10 września 2019 r., I OSK 2718/17; z 24 lipca 2020 r., II FSK 3245/19; CBOSA).

Skutkiem zatem wyroku TK z 30 października 2018 r., K 7/15, jest to, że 6 listopada 2018 r., to jest z dniem jego ogłoszenia, wyeliminowano z porządku prawnego art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim przepis ten ustalał wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze [...] części miesięcznego uposażenia, ze skutkiem od dnia jego wejścia w życie, to jest od [...] października 2001 r. Przepis ten w tym zakresie nie może być stosowany począwszy od dnia jego dodania do ustawy o Policji. Dopiero z wejściem w życie wyroku TK powstało uprawnienie policjanta, aby domagać się uzupełnienia wypłaconego już uprzednio ekwiwalentu do wysokości odpowiadającej standardom konstytucyjnym, co znajduje oparcie w art. 190 ust. 3 i 4 Konstytucji.

W dniu 1 października 2020 r., na mocy art. 1 pkt 16 ustawy z 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610), art. 115a ustawy o Policji otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości [...] części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.

Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej, celem ustawodawcy było w tym względzie wdrożenie wyroku TK z 30 października 2018 r., sygn. K 7/15 (zob. druk sejmowy nr [...] z [...] czerwca 2020 r. dostępny na stronie: internetowej). Jednocześnie w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej zawarto przepis przejściowy, który stanowi, że przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 (ustawy o Policji - przyp. tut. Sądu) w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem [...] listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia [...] listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem [...] listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 (ustawy o Policji - przyp. tut. Sądu) w brzmieniu obowiązującym przed dniem [...] listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego, przysługującego przed dniem [...] listopada 2018 r. oraz od dnia [...] listopada 2018 r.

Ustawodawca w art. 9 ust. 1 zd. 1 ustawy nowelizującej wyłączył zatem możliwość sięgnięcia w realiach kontrolowanej sprawy po art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r. Jednocześnie zaś, co istotne, w art. 9 ust. 1 zd. 2 ustawy nowelizującej dokonał restytucji mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim przepis ten został przez wyrok TK z 30 października 2018 r., K 7/15, tej mocy obowiązującej pozbawiony. Spowodowało to, że w kontrolowanej sprawie organy - rozstrzygając na podstawie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed [...] listopada 2018 r., tj. przed wejściem w życie (ogłoszeniem) wyroku TK, w związku z art. 9 ust. 1 noweli - uznały za prawidłową wysokość wypłaconego skarżącemu ekwiwalentu pieniężnego za każdy dzień niewykorzystanego urlopu w wymiarze [...] części miesięcznego uposażenia. Wyinterpretowana w tym zakresie przez organy norma prawna z art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu sprzed 6 listopada 2018 r. w zw. z art. 9 ust. 1 zd. 2 noweli, jest w świetle wyroku TK oczywiście niekonstytucyjna, stąd nie może stanowić podstawy wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Przywrócenie przez ustawodawcę na mocy art. 9 ust. 1 zd. 2 ustawy nowelizującej – względem ekwiwalentów pieniężnych za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres sprzed [...] listopada 2018 r. – art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed dniem [...] listopada 2018 r., prowadzi do wtórnej niekonstytucyjności. Doszło do sytuacji, w której: 1) nastąpiła zmiana normatywna, 2) w systemie prawnym w dalszym ciągu występuje niekonstytucyjna regulacja zbliżona do derogowanej z systemu prawa przez TK, 3) stwierdzenie niekonstytucyjności następuje w nowym układzie kontroli, po przeanalizowaniu orzeczenia TK dotyczącego zbliżonego problemu prawnego (por.: K. Kos, Wtórna niekonstytucyjność a zagadnienie wykładni prawa, Przegląd Prawa Konstytucyjnego nr 3 z 2018 r., s. 47).

Wtórna niekonstytucyjność przepisu ma zatem miejsce, gdy nastąpiła zmiana stanu prawnego, ale nowy przepis nadal nie odpowiada zasadom określonym w wyroku sądu konstytucyjnego, dotyczącym poprzedniej normy prawnej (zob.: wyrok o sygn. akt I OSK 2466/19 - dostępny w CBOSA).

Sytuacja tak rozumianej wtórnej niekonstytucyjności wystąpiła w kontrolowanej sprawie, przy czym ustawodawca nie tyle nawet ustanowił nowy przepis prawa materialnego nie odpowiadający zasadom określonym w wyroku TK, co przepisem intertemporalnym zawartym w art. 9 ust. 1 zd. 2 noweli, nieznajdującym żadnego oparcia w wyroku TK, ponownie wprowadził do porządku prawnego przepis prawa materialnego ujęty pierwotnie w art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu poddanym w tym wyroku negatywnej ocenie TK, który nie odroczył terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej normy prawnej.

Stwierdzenie przez TK niekonstytucyjności przepisu ma istotne znaczenie dla oceny możliwości zastosowania przepisów o tożsamej bądź analogicznej treści. W takich okolicznościach dochodzi do wystąpienia oczywistej niekonstytucyjności. Zasadniczo zachodzi ona wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne. Tego typu założenie występuje również, gdy ustawodawca wprowadził regulację identyczną jak norma objęta już wyrokiem TK (R. Hauser, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2010, s. 266-268). W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się, że oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją i uprzednią wypowiedzią TK stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy, bowiem w takich sytuacjach trudno oczekiwać, aby sądy uruchomiały procedurę kolejnych pytań prawnych (R. Hauser, A. Kabat, Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2002 r. sygn. akt I SA/Po 461/01, OSP z 2003 r. nr 2, s. 73-75; M. Wiącek, Pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 2011, s. 269; uchwała o sygn. akt I FPS 2/06, wyroki o sygn. akt I OSK 1447/09, I OSK 1369/07, II FSK 1454/16 i I FSK 1523/17 - dostępne w CBOSA). Stwierdzona zatem w wyroku TK niekonstytucyjność odnosi się nadal do norm prawnych wywodzonych z art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu sprzed 6 listopada 2018 r. w zw. z art. 9 ust. 1 noweli. Przepis art. 9 ust. 1 zd. 2 noweli w zakresie, w jakim nakazuje ustalać wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego za okres przed [...] listopada 2018 r. w wymiarze [...] części miesięcznego uposażenia jest zatem oczywiście niezgodny z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji.

Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej (art. 8 ust. 1 Konstytucji), a jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że stanowi ona inaczej (art. 8 ust. 2 Konstytucji). Z tych przepisów wynika ustrojowa zasada bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji, upoważniająca sąd administracyjny do odmowy zastosowania przepisu ustawy pozostającego w oczywistej sprzeczności z Konstytucją. Jeśli więc nie budzi wątpliwości brak zgodności określonych przepisów ustawy z Konstytucją, a niezgodność ta jest oczywista, zachodzi podstawa do odmowy zastosowania przez sąd w rozpatrywanej sprawie przepisów ustawy, bez potrzeby przedstawiania TK pytania prawnego w tym zakresie. Przepis art. 178 ust. 1 Konstytucji ani wyłączność orzekania przez TK o niekonstytucyjności ustaw in abstracto - właściwa mu z mocy art. 188 pkt 1 Konstytucji - nie sprzeciwiają się tezie, że co do zasady sądy rozstrzygające konkretny spór korzystają z możliwości bezpośredniego stosowania Konstytucji także wtedy, gdy to bezpośrednie stosowanie przybiera postać odmowy zastosowania przepisu ustawy pozostającego w sprzeczności z Konstytucją. Sąd w takiej sytuacji nie narusza kompetencji TK, gdyż formalnie zakwestionowany przepis w dalszym ciągu pozostaje w systemie prawnym (por.: R. Hauser, Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, LexisNexis 2008, s. 23 i nast.; wyrok o sygn. akt V SA 613/00, OSP 2001/5/82 z glosą L. Leszczyńskiego; wyroki o sygn. akt I OSK 1369/07, I OSK 3193/14 i I OSK 860/15 - dostępne w CBOSA).

Powyższe powoduje, że Sąd nie znalazł podstaw do przewidzianego w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. fakultatywnego zawieszenia postępowania ze względu na skierowane do TK przez WSA w Białymstoku pytanie prawne zawarte w postanowieniu z 21 stycznia 2021 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 866/20.

Wobec niedopuszczalności zastosowania w rozpatrywanej sprawie, w powyżej wskazanym zakresie, przepisu art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu sprzed [...] listopada 2018 r. w zw. z art. 9 ust. 1 noweli, aktualną pozostaje kwestia, na jakich zasadach organ powinien ustalić wobec skarżącego wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Niedopuszczalne bowiem - co zostało już wcześniej wspomniane - w świetle art. 9 ust. 1 zd. 1 noweli, jest sięgnięcie po art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2020 r. (stanowisko odmienne zaprezentowane m. in. w wyrokach o sygn. akt II SA/Ke 104/21 i II SA/Go 187/21 - dostępne w CBOSA).

W sytuacji, gdy w sprawie znajdują zastosowanie przepisy prawa, co do których TK orzekł o ich niekonstytucyjności - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie w odniesieniu do art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu sprzed 6 listopada 2018 r. - to bez względu na charakter orzeczenia TK, obowiązkiem organów i sądów jest uwzględnienie takiego orzeczenia i na jego podstawie zrekonstruowanie normy prawnej, której treść będzie odpowiadać postanowieniom Konstytucji. TK nie stwierdził bowiem niekonstytucyjności całej regulacji zawartej w art. 115a ustawy o Policji w rozpatrywanym brzmieniu. Nie zakwestionował samej zasady, tj. prawa policjanta zwolnionego ze służby do ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 tej ustawy, ustalanego w relacji do miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Podstawę prawną ustalenia należnego byłemu policjantowi prawa do ekwiwalentu pieniężnego z tytułu niewykorzystanego urlopu nadal stanowi art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu sprzed 6 listopada 2018 r. w zw. z art. 9 ust. 1 zd. 2 noweli - w zakresie, w jakim zachowuje on walor konstytucyjności. Oczywista niekonstytucyjność dotyczy bowiem wyłącznie jednego elementu przepisu, a mianowicie wskazanego w nim ułamka. Wprawdzie element ten jest niezbędny do obliczenia kwoty ekwiwalentu, jednak to, jaki jest właściwy i pozostający w zgodzie z Konstytucją, wynika jednoznacznie z uzasadnienia wyroku TK. W uzasadnieniu tym wskazano, że świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent, będący substytutem urlopu, powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze (por. w tym zakresie m. in. wyrok o sygn. akt III OSK 2659/21 - dostępny w CBOSA).

Ponownie rozpatrując sprawę organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania, w szczególności dotyczące konieczności rozstrzygnięcia wniosku z pominięciem art. 9 ust. 1 zd. 2 noweli.

Odnosząc się do zgłoszonego przez skarżącego żądania zobowiązania organu do wypłaty odsetek wskazać należy, że droga administracyjna w przedmiocie dochodzenia odsetek przysługuje tam, gdzie przepis określonej pragmatyki służbowej przewiduje prawo do odsetek, a jednocześnie nie zarezerwował dla ich dochodzenia drogi przed sądem powszechnym (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 1467/13 - dostępny w CBOSA). Przepisy ustawy o Policji nie przewidują prawa funkcjonariusza do odsetek za niewypłacenie mu w terminie ekwiwalentu. Roszczenie odsetkowe w sprawie jest zatem oparte na cywilnoprawnej konstrukcji opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego i przynależy do drogi przed sądem powszechnym (por.: wyrok o sygn. akt II SA/Go 254/21 - dostępny w CBOSA).

Sąd nie znalazł również podstaw prawnych do tego, aby zobowiązać organ do dokonania czynności wypłaty wyrównania w określonym terminie wraz z ustawowymi odsetkami, o co zwrócił się skarżący w skardze. Możliwość podjęcia przez sąd tego rodzaju rozstrzygnięcia przewiduje art. 145a § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2 p.p.s.a., jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu. Przepis ten dotyczy zatem spraw załatwianych w formie decyzji lub postanowienia. Uwzględnienie zaś wniosku skarżącego sprowadza się do dokonania czynności materialno-technicznej polegającej na wypłacie wyrównania otrzymanego pierwotnie ekwiwalentu pieniężnego.

W tym stanie rzeczy uznając, że doszło do naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.