Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 452/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2012-08-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Ruch drogowy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 130a
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
article: art. 102
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2012 r. ze skargi M.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu oddala skargę.


UZASADNIENIE

Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. decyzją z dnia [...] r. orzekł o przejściu na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy prawa własności samochodu marki [...], nr rejestracyjny [...], powołując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przepis art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 z późn. zm. – zwana dalej Prawo o ruchu drogowym) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 sierpnia 2002 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 134, poz. 1133).

Pismem z dnia [...] r. M. G. wystąpił do organu egzekucyjnego z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za cały okres wykonywania dozoru, tj. od [...] r. do [...] r. oraz zwrot kosztów holowania, wobec nieodebrania pojazdu przez właściciela w określonym terminie i przejściem prawa jego własności na rzecz Skarbu Państwa. Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. I OSP 1/10 podniesiono, że wynagrodzenie winno być przyznane za cały okres dozoru nad pojazdem usuniętym z drogi, natomiast wysokość wynagrodzenia należy ustalić bądź to w oparciu o pokwitowania i rachunki, bądź z zastosowaniem stawki z uchwały właściwej rady powiatu dotyczącej opłat za usunięcie i przechowanie pojazdu, gdyż dotyczą one zdaniem wnioskującego również Skarbu Państwa. Z chwilą przejęcia bowiem prawa własności przez Skarb Państwa, nie dochodzi do zawarcia umowy przechowania pomiędzy Skarbem Państwa a właścicielem parkingu, a tylko wstąpienie w stosunek administracyjnoprawny w miejsce właściciela pojazdu. Dodatkowo we wniosku podniesiono, że usługa holowania i parkingu jest świadczona w wykonaniu umowy zawartej z organami administracji publicznej. Skarżący dokonał w związku z tym obliczenia przysługującego mu wynagrodzenia, na które składa się: koszt holowania w kwocie [...] zł oraz koszt parkowania za 472 dni (za okres od [...] r. do [...] r.) po [...] zł za dobę, tj. łącznie [...] zł oraz za 358 dni (za okres od [...] r. do [...] r.) po [...] zł za dobę, tj. łącznie [...] zł, zatem kwota należności przysługującej skarżącemu wyniosła łącznie [...] zł.

Pismem z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. wezwał M. G. do przedstawienia dokumentów związanych z wydatkami poniesionymi przy sprawowaniu dozoru oraz przy holowaniu, wzywając jednocześnie do wskazania sposobu ich obliczenia w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania. Skarżący poinformował organ w piśmie z dnia [...] r., że nie jest możliwe przedstawienie w zakreślonym terminie żądanych wyliczeń. W dniu [...] r. wpłynęło do organu pismo M. G. z dnia [...] r., w którym dla wyliczenia żądanego wynagrodzenia i kosztów, wniósł o dopuszczenie dowodów z opinii biegłego z listy Sądu Okręgowego w K. na koszt Urzędu Skarbowego, przy uwzględnieniu stawek uchwalanych przez Radę Miasta C. dotyczących wysokości opłat uiszczanych za usunięcie pojazdów z drogi i parkowanie na parkingu strzeżonym. Do pisma załączono również szereg porozumień w sprawie usuwania pojazdów z drogi i prowadzenia parkingu strzeżonego, na którym umieszcza się usunięty pojazd, zawartych między Miastem C. a M. G., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą "A", względnie z E. G. działającą pod tym samą firmą. W dniu [...] r. do Urzędu Skarbowego w C. wpłynęła ekspertyza dotycząca kalkulacji stawek do rozliczeń usług parkingowych wykonana na zlecenie Firmy "A" M. G. w C.

Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego przyznał M. G. zwrot wydatków oraz wynagrodzenie za dozór przedmiotowego pojazdu w okresie od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł. W podstawie prawnej powołano art. 17 § 1 oraz art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 z późn. zm. – zwana dalej u.p.e.a.) oraz art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Organ nie uwzględnił zatem wysokości postulowanego przez skarżącego wynagrodzenia. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący mimo wezwania, nie przedstawił dokumentacji potwierdzającej poniesione wydatki przy sprawowaniu dozoru. Dodatkowo wyjaśniono, że stawki uchwalone przez Radę Miasta C., na które powołuje się strona, dotyczą wyłącznie właścicieli pojazdów, którzy w ciągu 6 miesięcy winni odebrać pojazd ze wskazanego parkingu. Organy w takich przypadkach natomiast stosują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnośnie złożonej przez skarżącego w dniu [...] r. w Urzędzie Skarbowym w C. ekspertyzy, organ oświadczył, że nie może jej uwzględnić jako podstawy przyznania zwrotu wydatków odnoszących się do przechowywanego pojazdu. Przede wszystkim dokument ten zgodnie z jego nazwą stanowi o kalkulacji stawek do rozliczeń usług parkingowych i może być dla właściciela parkingu wskazówką w jaki sposób ustalać odpłatność za usługi parkingowe, aby działalność była z tego tytułu była rentowna. Tymczasem organy egzekucyjne do ustalenia zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór zobligowane są stosować obowiązujące w tym zakresie przepisy, tj. art. 102 § 2 u.p.e.a., który stanowi o zwrocie koniecznych wydatków, czyli faktycznie poniesionych oraz wynagrodzeniu za dozór. Poza tym organ nie mógł dokonać weryfikacji kosztów wskazanych w przedmiotowej ekspertyzie, bowiem skarżący nie przedstawił dokumentów źródłowych potwierdzających ich wysokość.

Odnosząc się natomiast do żądania skarżącego dotyczącego dopuszczenia dowodu z opinii biegłego, organ uznał wniosek ten za bezzasadny, stwierdzając, że zebrany materiał dowodowy stanowi dostateczną podstawę rozstrzygnięcia. Poza tym to na właścicielu parkingu spoczywa ciężar wykazania jakie konieczne wydatki poniósł w związku ze sprawowaniem dozoru, a zwrócenie się do biegłego o opinię zależy od uznania organu, co wynika wprost z treści art. 84 § 1 kpa.

Dalej powołując się na przytaczaną przez skarżącego uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego przyznano, że istotnie zgodnie z twierdzeniem strony jednostce wyznaczonej do prowadzenia parkingu, może być przyznany zwrot wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za cały okres wykonywania dozoru, w tym koszt usunięcia pojazdu. W związku z faktem, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów w sprawie, organ dokonał wyliczenia średniej stawki w oparciu o stosowane przez podmioty prowadzące podobną działalność ceny na terenie miasta C. i S., które kształtowały się w latach [...] do [...] na poziomie od [...] zł do [...] zł miesięcznie. Na tej podstawie organ ustalił średnią stawkę na poziomie [...] zł za każdy rozpoczęty miesiąc. Podkreślono, że zasadne jest przyjęcie miesięcznej stawki abonamentowej (a nie za każdą dobę, o co wnioskował skarżący), gdyż w przypadku dłuższych okresów przechowywania ruchomości na rynku, stosowane są jedynie takie ceny. Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. przyznał zwrot wydatków oraz wynagrodzenie za dozór za okres do miesiąca [...] r. do miesiąca [...] r. Za wcześniejszy okres, tj. od momentu zholowania pojazdu [...] r. do [...] r. nie przyznano zwrotu wydatków praz wynagrodzenia za dozór, gdyż w tym czasie prowadziła działalność w formie parkingu E. G. i między nią a Miastem C. zawarte było porozumienie. W związku z powyższym od [...] do [...] r. przyznano tytułem wydatków za dozór i wynagrodzenie kwotę [...] zł brutto, a odmówiono przyznania zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za dozór wraz z kosztami holowania za okres od [...] r. do [...] r.

Na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji M. G. wniósł zażalenie, domagając się jego uchylenia oraz przyznania zwrotu kosztów i wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu w kwocie [...] zł za dobę, nie zgadzając się tym samym ze sposobem obliczenia tego wynagrodzenia przez organ. Przede wszystkim skarżący domagał się zwrotu wydatków według stawki określonej uchwałą Rady Miasta C. powołując się na art. 130a ust. 6 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Ponownie wskazał na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której jego zdaniem Sąd ten stwierdził, że opłaty ustalone przez radę powiatu mają również zastosowanie w przypadku, gdy właściciel nie odebrał pojazdu w określonym terminie. Ponadto zarzucił organowi pierwszej instancji, że nie wskazał dokładnie, w jakiej części ustalona stawka miesięczna dotyczy wynagrodzenia, a w jakiej kosztów. Skarżący wymienił również uchwały obowiązujące w okresie, za który złożył on wniosek, a mianowicie uchwałę z dnia [...] r., nr [...] oraz z dnia [...] r., nr [...] w sprawie wysokości opłat uiszczanych za usunięcie pojazdów z drogi i parkowanie na parkingu strzeżonym. Dalej podniósł, że opłaty wymienione w tych uchwałach zostały zatwierdzone następnie w porozumieniach zawartych między nim a Miastem C.

Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. zlecił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w C. uzupełnienie materiału dowodowego przez zebranie dowodów wskazujących kto był rzeczywistym dozorcą przedmiotowego pojazdu w okresie od [...] r. do [...] r. W piśmie z dnia [...] r. M. G. oświadczył, że w okresie poprzedzającym [...] r. pojazdy pozostawały pod dozorem E. G., z tym natomiast dniem na M. G. przeniesiono ogół praw i obowiązków wynikających z porozumienia zawartego uprzednio z E. G. Oświadczenie tej treści złożyła również E. G.

Po rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie § 6 rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągania stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237) do przechowania ruchomości stosuje się odpowiednio przepisy art. 100 - 103 u.p.e.a. Zgodnie zaś z art. 102 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny przyzna na żądanie dozorcy zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór. Warunkiem zatem przyznania należności jest zgłoszenie żądania oraz wykazanie przez przechowawcę koniecznych wydatków i wynagrodzenia za dozór w stosunku do określonego pojazdu. Odnosząc się do żądania M. G., który domagał się zwrotu konicznych wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu od dnia usunięcia go z drogi, organ wskazał, że akt sprawy oraz oświadczeń złożonych przez M. G. oraz E. G. wynikało, iż przedmiotowy pojazd znajdował się pod dozorem wnioskodawcy dopiero od dnia [...] r., bowiem przed tą datą nie był on wyznaczony do usuwania z dróg pojazdów i prowadzenia parkingu. W okresie poprzedzającym tę datę obowiązywało natomiast porozumienie nr [...] zawarte pomiędzy Miastem C., a E. G. Zgodnie natomiast z umową z dnia [...] r. zawartą między Miastem C., E. G. i M. G. z tym dniem M. G. wstąpił w miejsce E. G. w stosunek zobowiązaniowy wynikający z porozumienia Nr [...] z dnia [...] r. zawartego z Miastem C. przez E. G. Tym samym w ocenie organu odwoławczego wnioskodawca nie był wyznaczonym podmiotem do prowadzenia parkingu strzeżonego i nie stał się dozorcą przedmiotowego pojazdu, a tym samym osobą uprawnioną do żądania wynagrodzenia za przechowywanie przedmiotowego pojazdu w okresie przed [...] r.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaakceptował także stanowisko organu I instancji dotyczące wysokości zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu w kwocie [...] zł za każdy rozpoczęty miesiąc jego przechowywania odpowiadającej wysokości stawek abonamentowych stosowanych na parkingach strzeżonych położonych w obszarze właściwości miejscowej Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. tj. na terenie C. i S. Zdaniem organu II instancji skarżący nie wskazał bowiem jakie poniósł wydatki związane z dozorem samochodu, nie przedstawił stosownych dokumentów, ani nie wykazał sposobu ich wyliczenia. Dokumentu takiego nie stanowi zdaniem organu przedłożona w dniu [...] r. ekspertyza sporządzona przez A. S., gdyż nie jest on biegłym z zakresu księgowości i nie posiada wiedzy specjalistycznej w tej dziedzinie. Przedłożony dokument w ocenie organu nie stanowi więc opinii biegłego. Ponadto do ekspertyzy nie załączono dokumentów księgowych, które mogłyby zostać poddane ocenie organu. Zdaniem organu wbrew stanowisku skarżącego, w powoływanej przez niego uchwale z [...] r. Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądził, jak należy obliczyć zwrot kosztów i należne przechowawcy wynagrodzenie. Skarb Państwa nie jest zaś związany stawkami określonymi przez organ jednostki samorządowej. Stawki takie mogą natomiast stanowić jeden z elementów ustalenia wynagrodzenia za dozór, co zostało potwierdzone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 494/10, wydanym w następstwie skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Gl 708/09.

Odnosząc się do wniosku o powołanie biegłego organ podkreślił, że wniosek ten jest niezasadny. W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił, mimo skierowanego do niego wezwania, dokumentów związanych z wydatkami poniesionymi przy sprawowaniu dozoru. Tym samym nawet gdyby organ chciał skorzystać z opinii biegłego w tym zakresie, to brak było materiału, który mógł być poddany ocenie specjalistycznej. Wskazał przy tym, że powołanie biegłego stanowi uprawnienie organu, a nie jego obowiązek, zatem to organ decyduje czy w danych okolicznościach skorzystanie z wiedzy specjalistycznej jest niezbędne dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy. W niniejszym postępowaniu materiał dowodowy nie budzi zaś wątpliwości, zatem nie była konieczna ekspertyza biegłego. Zaakcentował również, że ustalenie kosztów przechowywania pojazdów na podstawie cen oferowanych przez przedsiębiorców działających na obszarze właściwości organu pierwszej instancji było prawidłowe, gdyż należy przyjąć, że przedsiębiorcy ci prowadząc działalność zarobkową kalkulują ceny z uwzględnieniem ponoszonych kosztów oraz zysku.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na opisane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. M. G., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 102 § 2 u.p.e.a. i art. 836 Kodeksu cywilnego poprzez ich błędną wykładnię oraz prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8, art. 15, art. 75 § 1, art. 77 §1, art. 78 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 136, art. 138 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 144 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie lub niewłaściwe zastosowanie.

W obszernym uzasadnieniu poszczególnych zarzutów pełnomocnik skarżącego wskazał, że z uwagi na materialnoprawny charakter dyspozycji art. 102 § 2 u.p.e.a. kwota należna za dozór pojazdu winna składać się z dwóch składników, a to kosztów koniecznych poniesionych w związku z dozorowaniem pojazdu oraz wynagrodzenia przechowawcy. Przy czym jedynie w odniesieniu do drugiej z wymienionych pozycji można zastosować posiłkowo art. 836 Kodeksu cywilnego i obliczyć należne wynagrodzenie na podstawie cen stosowanych przez innych dozorców na danym terenie. Natomiast kwestię wydatków poniesionych w celu należytego przechowywania rzeczy reguluje art. 842 Kodeksu cywilnego. Niewłaściwym zatem było zdaniem skarżącego przyjęcie przez organ stawki miesięcznej bez rozbicia jej na część dotyczącą kosztów i wynagrodzenia, czym organ naruszył art. 102 § 2 u.p.e.a., a to z kolei wpłynęło na wysokość przyznanej kwoty.

Skarżący zwrócił uwagę na brak ustalenia przez organy kiedy faktycznie doszło do wyzbycia się prawa własności pojazdu przez dotychczasowego właściciela wskazując na przepis art. 180 Kodeksu cywilnego. Zakładając zaś, że Skarb Państwa mógł stać się właścicielem pojazdu już od momentu jego usunięcia z drogi nie można uznać, że w sprawie nie należało zastosować stawek za parkowanie zgodne z uchwałą rady powiatu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 2000/10).

Nadto w skardze podkreślono, że w przypadku braku przedstawienia przez zgłaszającego roszczenie dowodów i wyliczeń dotyczących wydatków za dozór konkretnego pojazdu, organ ma obowiązek przeprowadzenia rzetelnego i wyczerpującego postępowania dowodowego z urzędu. Organ powołując się na art. 836 Kodeksu cywilnego, który operuje pojęciem wynagrodzenia przyjętego w danych stosunkach, oparł się na cenach stosowanych przez przedsiębiorców prowadzących parkingi strzeżone na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych z właścicielami pojazdów. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia - zdaniem pełnomocnika skarżącego - ze stosunkami administracyjnoprawnymi, łączącymi organy administracji publicznej z jednostkami wyznaczonymi w trybie art. 130a ust. 5c i ust. 5d ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Parkingami podobnymi będą zatem jedynie inne parkingi depozytowe. Wskazano przy tym na różnice między różnymi rodzajami parkingów i odwołując się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1999 r., sygn. akt I SA/Wr 2390/97 podkreślono, że przy określaniu wynagrodzenia za dozór należy uwzględnić zakres obowiązków dozorcy, okoliczności towarzyszące przechowaniu, warunki sprawowania pieczy nad ruchomością, wielkość składowanego przedmiotu i powierzchnię niezbędną do jego składowania. Dodatkowo zaakcentowano, że rada powiatu obowiązana jest wziąć pod uwagę ww. okoliczności podejmując uchwałę w sprawie wysokości opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu, gdyż przeciwnym razie naraziłaby się na zarzut niegospodarności. Stąd ustalone przez ten organ stawki pozostają miarodajne dla określenia wysokości wynagrodzenia dozorcy.

Dalej pełnomocnik podniósł, że przyjęcie przez organ miesięcznych stawek abonamentowych z powołaniem się na długi okres przechowywania pojazdu, naruszyło art. 80 k.p.a. poprzez uznanie za udowodnioną okoliczność, która nie znajduje podstawy w materiale dowodowym. Zwrócono uwagę na fakt, że na parkingu świadczącym usługi klientom indywidualnym płatności dokonywane są przed rozpoczęciem wykonania usługi, umożliwiając samofinansowanie się działalności gospodarczej, tymczasem działalność parkingu depozytowego jest kredytowana przez przedsiębiorcę do czasu otrzymania zapłaty od właściciela pojazdu lub organu administracji publicznej. Nadto przedsiębiorca celem zachęcenia klienta indywidualnego do stałego korzystania z usług, uprawniony jest do obniżenia wysokości należnego mu wynagrodzenia.

Organowi zarzucono również wybiórczą oraz dokonaną w sposób dowolny ocenę materiału dowodowego, wskazując, że wbrew regulacji art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a. i art. 78 § 1 k.p.a., nie uwzględnił on przedłożonej ekspertyzy, sporządzonej przez rzeczoznawcę motoryzacyjnego. Dalej zwrócono uwagę, że w analogicznym stanie faktycznym, dotyczącym jednak innego pojazdu usuniętego w trybie art. 130a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, organ przyznał stronie należność zgodną z wnioskiem, która odpowiadała stawce określonej uchwałą rady powiatu. Skarżący odniósł się również do kwestii porozumień zawartych z Miastem C. przez E. G., wyjaśniając, że w dniu [...] r. E. i M. G. zawarli z Miastem C. umowę, na mocy której M. G. wstąpił w miejsce E. G.

Ponadto podniesiono, że skarżący zwrócił się z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który nie został jednak przez organ uwzględniony. Powołując się na art. 78 § 1 k.p.a. pełnomocnik zauważył, że organ winien przychylić się do żądania strony, jeśli przedmiotem dowodu jest okoliczność istotna dla sprawy. Skoro kwestią sporną była metoda kalkulacji wynagrodzenia przechowawcy, względnie możliwość odpowiedniego zastosowania stawek określonych uchwałą rady powiatu, to problem należnej skarżącemu kwoty powinien być oceniany w kategoriach okoliczności istotnej, uzasadniającej dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. Ze względu bowiem na skalę prowadzonej przez M. G. działalności, przy określeniu wydatków, jakie zostały poniesione w związku z dozorem pojazdu, należało posłużyć się metodami szacunkowymi zastosowanymi przez osobę dysponującą wiedzą specjalistyczną z zakresu księgowości, a nie ograniczyć się do ustalenia abstrakcyjnej kwoty przy zastosowaniu metody porównawczej.

Na koniec odnosząc się do kwestii nieuwzględnienia żądania skarżącego odnoszącego się do okresu poprzedzającego [...] r., pełnomocnik skarżącego podniósł, że cała należność winna zostać wypłacona ostatniemu przechowawcy. E. G. będzie uprawniona natomiast do dochodzenia roszczeń z tego tytułu od skarżącego przed sądem powszechnym. Na marginesie wskazał, że skarżący i E. G. pozostają w ustroju majątkowej wspólności małżeńskiej.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie nabycie przez Skarb Państwa własności przedmiotowego pojazdu nastąpiło w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, przywołanej przez organy obydwu instancji, co potwierdza dołączona do akt administracyjnych decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. Konsekwencją tego jest fakt, że organem egzekucyjnym był Naczelnik Urzędu Skarbowego (w tym wypadku w C. – z uwagi na przechowywanie przedmiotowego pojazdu na terenie właściwości tego organu), a zatem zdaniem składu orzekającego, organ ten jest właściwy do orzekania w przedmiocie zwrotu wydatków i wynagrodzenia za dozór pojazdu, mimo zmiany stanu prawnego, dokonanego ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. (Dz. U. Nr 152, poz. 1018) w zakresie właściwości organów egzekucyjnych. Ustawa nowelizująca nie przewiduje bowiem w tym wypadku właściwości starosty, a jedynie reguluje tryb postępowania z pojazdami, wobec których do dnia [...] r. nie zostało orzeczone o przepadku pojazdu, co nie dotyczy niniejszej sprawy.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest rozstrzygnięcie o wydatkach i wynagrodzeniu za dozór pojazdu za cały okres od dnia wydania dyspozycji jego usunięcia z drogi. Przywołany w skardze przepis art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mający w tym wypadku zastosowanie w związku z § 6 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 46, poz. 237), stanowi zaś o przyznaniu na żądanie dozorcy zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia z tego tytułu. Zdaniem składu orzekającego, wysokość poniesionych wydatków winien wykazać dozorca, zaś w kwestii wysokości wynagrodzenia należy posiłkować się przepisem art. 836 Kodeksu cywilnego, który przewiduje wynagrodzenie w danych stosunkach przyjęte. Tymczasem skarżący mimo wezwania organu I instancji, nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałoby, jakie wydatki poniósł z tytułu dozoru pojazdu, domagając się przyznania tytułem wydatków i wynagrodzenia kwoty [...] zł za jeden dzień sprawowania dozoru w okresie od [...] r. do [...] r. oraz [...] zł za dzień w okresie od [...] r. do [...] r., a więc stawek wynikających z uchwały Rady Miasta C. podjętej w trybie art. 130a ust. 6 ustawy – Prawo o ruchu drogowym i wówczas obowiązującej, bądź też powołania biegłego celem dokonania stosownych obliczeń.

Zdaniem składu orzekającego, podzielić należy pogląd organów obydwu instancji, że uchwała podjęta na podstawie art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym, określała wyłącznie wysokość opłat za usunięcie i parkowanie pojazdu usuniętego z drogi, które obowiązany był uiścić właściciel w celu odbioru pojazdu z parkingu, co wynika jednoznacznie z treści art. 130a ust. 6 i 7 tej ustawy. Wydanie pojazdu właścicielowi następowało bowiem po okazaniu dowodu uiszczenia opłaty, o której mowa w ust. 6, a ustalanej przez radę powiatu. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt III CZP 47/07 (OSNC 2008/7-8/80), stosunek prawny, którego przedmiotem jest przechowywanie na parkingu usuniętych z drogi pojazdów jest typowym stosunkiem administracyjnoprawnym, powstałym na skutek władczych działań organów administracji. Brak jednak podstaw prawnych do przyjęcia, że Skarb Państwa wstępując w miejsce byłego właściciela, przejmuje w całości jego uprawnienia i obowiązki. Przy takim rozumowaniu zbędne byłoby odesłanie do art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, celem przyznania dozorcy wynagrodzenia i zwrotu wydatków za cały okres sprawowania dozoru, o czym stanowi przywołana przez organ egzekucyjny uchwała NSA z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I OPS 1/10. Z tego punktu widzenia nieistotna jest też data, w której Skarb Państwa stał się właścicielem pojazdu, przejętego w trybie art. 130a ust. 10 Prawa o ruchu drogowym. Oczywiście można stawiać tezę, że rada powiatu podejmując uchwałę na podstawie art. 130a ust. 6 Prawa o ruchu drogowym, winna kierować się przesłankami z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (vide: wyrok NSA z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 2000/10). Jednakże nie zmienia to postaci rzeczy, że uchwała taka nie ma waloru wiążącego Skarb Państwa. Zdaniem Sądu, z treści przywołanego wyroku NSA, nie wynika też jednoznacznie, że Skarb Państwa staje się właścicielem pojazdu od daty jego usunięcia z drogi w trybie ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Wręcz przeciwnie, Naczelny Sąd Administracyjny rozważał kwestię, czy Skarb Państwa jest zobowiązany do zapłaty należności związanych z dozorem także za okres poprzedzający, czyli okres pierwotnych 6 miesięcy, gdy nie był jeszcze właścicielem pojazdu z mocy prawa, w sytuacji, gdy właściciel nie odebrał pojazdu, podkreślając że także w okresie poprzedzającym przejście pojazdu na rzecz Skarbu Państwa powstaje tu nowy stosunek administracyjny, powstały na skutek władczych działań organów administracji.

Ustalając wysokość poniesionych wydatków oraz wynagrodzenie za dozór Istotny jest też okres sprawowania dozoru nad pojazdem. Nie powinno budzić wątpliwości, że w przypadku jedynie kilkudniowego przechowywania pojazdu związane z tym wydatki są wyższe niż w sytuacji, gdy pojazd jest unieruchomiony przez okres powyżej 6 miesięcy, co ma zawsze miejsce w przypadku przejścia prawa własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Składowanie takiego pojazdu nie wymaga zajęcia większej powierzchni, ani przestrzeni manewrowej. Dozorca parkingu jest też z góry uprzedzony o fakcie jego odbioru, co nie ma miejsca przy typowej umowie przechowania na parkingu, kiedy to właściciel w dowolnej chwili może odebrać pojazd, co wymaga zapewnienia stałego dostępu i odpowiedniej drogi dojazdowej oraz szerokości miejsca postojowego. Stąd też zasadnie organy obydwu instancji uznały, że średnia stawka abonamentowa obowiązująca na parkingach w C. i S., która jest stosowana przez podmioty gospodarcze przy umowach zawieranych na okres jednego miesiąca, jest miarodajna i najbardziej zbliżona do rzeczywistych wydatków i godziwego wynagrodzenia w przypadku sprawowania dozoru nad pojazdem przez dłuższy okres czasu. Podmioty gospodarcze, świadczące tego rodzaju usługi, są wszak zmuszone do właściwej kalkulacji kosztów i kierowania się prawami rynku. Skarżący, mógłby zatem jedynie liczyć na tego rodzaju przychód, który zawiera w sobie zarówno wydatki jak i dochód. Faktem jest, że stawka abonamentowa wnoszona jest za dany miesiąc z góry, lecz z drugiej strony wiąże się z większym zakresem obowiązków z racji możliwości odbioru pojazdu przez właściciela w dowolnej chwili, co nie ma miejsca w przypadku parkingu dozorowanego, prowadzonego na podstawie porozumienia. Zawarte porozumienie nie gwarantowało zaś przyznania skarżącemu stawki w kwocie [...] zł dziennie od Skarbu Państwa, co jednoznacznie wynikało z jego treści.

W ocenie Sądu zasadnie też stwierdziły organy obydwu instancji, że skoro skarżący pomimo wezwania, nie przedstawił dokumentów dotyczących poniesionych przez niego wydatków przy sprawowaniu dozoru, nie było celowe powołanie biegłego. Brak było bowiem materiału źródłowego, który mógłby stanowić przedmiot opinii, a i tak organ egzekucyjny (Naczelnik Urzędu Skarbowego) mógłby dokonać weryfikacji dokumentów we własnym zakresie. Wszak jest to organ dysponujący wiedzą w tym przedmiocie z uwagi na zakres właściwości. Jeżeli natomiast chodzi o zarzut pominięcia przedłożonej przez skarżącego w dniu [...] r. ekspertyzy, to jak zasadnie stwierdziły organy orzekające, dokument ten został sporządzony przez osobę, co do której nie zostało wykazane, aby posiadała ona wystarczającą wiedzę z zakresu księgowości do miarodajnego wyliczenia kosztów dozoru. Przede wszystkim należy jednak podnieść, że ekspertyza ta nie nadawała się do weryfikacji (oceny) przez organy orzekające, nie dołączono do niej bowiem dokumentów źródłowych, w oparciu o które miała być sporządzona.

Odnośnie natomiast zarzutu skarżącego dotyczącego nieprzyznania zwrotu wydatków za okres przed [...] r., w tym kosztów holowania, wskazać trzeba, że rozstrzygnięcie organów obydwu instancji nie odpowiada przedmiotowi określonemu we wniosku z dnia [...] r. Jednakże z uzasadnień postanowień organów obydwu instancji wynika jednoznacznie, że odmówiły one przyznania wynagrodzenia i zwrotu wydatków, w tym kosztów holowania za okres poprzedzający [...] r. W ocenie Sądu jest to uchybienie polegające na nieorzekaniu przez organy o całości wniosku, ale w zaistniałej sytuacji nie jest to uchybienie, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), a zatem nie obliguje Sądu do uchylenia kontrolowanego aktu.

Zdaniem Sądu organy obydwu instancji słusznie też zauważyły w swoich uzasadnieniach, że w okresie objętym żądaniem skarżącego, w którym sprawowano dozór nad ww. pojazdem obowiązywały porozumienia nr [...],[...],[...] zawarte pomiędzy Miastem C., a E. G. oraz porozumienia nr [...],[...] zawarte pomiędzy Miastem C. a M. G., jak również umowa z dnia [...] r. zawarta pomiędzy Miastem C., E. G. a M. G., zgodnie z którą z tym dniem M. G. wstąpił w miejsce E. G. w stosunek zobowiązaniowy wynikający z porozumienia Nr [...] z dnia [...] r. Tym samym pojazd będący przedmiotem niniejszego postępowania, w okresie objętym żądaniem wnioskodawcy przechowywany był przez dwa odrębne podmioty. Z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za cały okres dozoru wystąpił M. G. powołując się na umowę zawartą w dniu [...] r. z E. G. oraz Miastem C., na mocy której dokonano przekształcenia podmiotowego porozumienia [...], z czym związane było także przeniesienie na skarżącego ogółu praw i obowiązków. W ocenie Sądu administracyjny charakter należności przewidzianych w przepisie art. 102 § 2 u.p.e.a. ogranicza jednak stosowanie do nich przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w tym przepisu art. 509 § 1 k.c. W tym miejscu należy przywołać uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2003 r., sygn. akt III CZP 84/03, w której Sąd ten orzekł, iż przewidziane w kodeksie cywilnym reżimy przenoszenia praw, tj. przeniesienie własności, przelew wierzytelności lub zbycie spadku znajdują zastosowanie tylko do rozporządzania cywilnymi prawami podmiotowymi. W drodze cesji nie mogą być przenoszone uprawnienia publicznoprawne, a ich przenoszenie nie pozostaje w sferze regulacji prawa cywilnego. Art. 1 k.c. wskazuje natomiast wprost, że reguluje on stosunki cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi, które opierają się na zasadzie równości stron. Natomiast stosunki wynikające z przepisów prawa administracyjnego między organami administracji publicznej a stronami postępowania administracyjnego opierają się na władztwie administracyjnym polegającym na tym, że podmiot administracji publicznej działający na podstawie normy prawnej władczo rozstrzyga o pozycji prawnej strony postępowania administracyjnego. Tym samym w ocenie Sądu z powyższej normy wynika, że przepisy Kodeksu cywilnego nie mogą mieć zastosowania do należności wynikających ze stosunków administracyjnoprawnych takich jak m.in. prawo do żądania przyznania zwrotu koniecznych wydatków związanych z dozorem oraz wynagrodzenia za dozór, bowiem znajdują się one poza zakresem uregulowań zawartych w Kodeksie cywilnym.

Niezależnie od powyższego, nawet gdyby przyjąć, że do należności, o których mowa w art. 102 § 2 u.p.e.a. możliwe jest zastosowanie cesji, to art. 509 § 1 k.c. stanowi, że wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią, chyba że sprzeciwiałoby się to m.in. właściwości zobowiązania. Pojęcie wierzytelności, która nie może być przedmiotem przelewu ze względu na sprzeczność z właściwością zobowiązania, obejmuje wierzytelności ściśle związane z osobą dłużnika, a także wierzytelności których przelew pozostawałby w kolizji z innym, związanym z wierzytelnością stosunkiem prawnym oraz i wierzytelności niepodlegające cesji ze względu na szczególny charakter zobowiązania. Właściwość zobowiązania w rozumieniu art. 509 § 1 k.c. określają wskazane powyżej elementy związane z rodzajem podmiotów, treścią oraz celem nawiązanego stosunku, z którego owa wierzytelność wynika, wskazującego, że zobowiązanie może być wykonane jedynie między podmiotami, które pierwotnie nawiązały ten stosunek. W ocenie Sądu natura więzi ukształtowanej pomiędzy organami reprezentującymi Skarb Państwa w przypadku usuwania pojazdów w trybie Prawa o ruchu drogowym a dozorcą, rodzaj i sposób świadczenia oraz jego cel stanowią przeszkodę dla dokonania przelewu wierzytelności. Tym samym nawet gdyby przyjąć za dopuszczalne stosowanie do należności wynikających z art. 102 § 2 u.p.e.a. regulacji zawartych w art. 509 § 1 k.c, to zdaniem Sądu przeniesienie wierzytelności z tytułu stosunku administracyjnego jakim niewątpliwie jest dozór, o którym mowa w u.p.e.a. prowadziłoby do naruszenia tożsamości zobowiązania.

Wobec czego wierzytelności wynikające ze stosunku administracyjnoprawnego określone w art. 102 § 2 u.p.e.a., tj. wynagrodzenia za dozór nie są prawem zbywalnym, co powoduje, że skarżącego nie można uznać za następcę prawnego E. G., a zatem nie był on uprawniony do żądania wynagrodzenia za dozór pojazdu za okres przed [...] r.

Zdaniem Sądu, chybione są również zarzuty skargi co do naruszenia w toku ustalania wysokości poniesionych wydatków i wynagrodzenia za dozór reguł procedury administracyjnej (art. 7, 8, 75, 77 § 1, 78 § 1 i 84 § 1 k.p.a.). Organy obydwu instancji wobec bezczynności skarżącego i niezaoferowania dowodów celem uzasadnienia jego żądania, prawidłowo oparły się na uśrednionych stawkach abonamentowych komercyjnych parkingów strzeżonych, działających na przedmiotowym terenie. Zauważyć również należy, że podobny pogląd był już prezentowany przez tutejszy Sąd w sprawach z udziałem skarżącego (sygn. akt II SA/Gl 708/09 i II SA/Gl 707/09). Od wydanych w nich wyroków z dnia 26 listopada 2009 r. zostały wniesione skargi kasacyjne, które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokami z dnia 28 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OSK 494/10 i I OSK 464/10).

Biorąc pod uwagę powyższe, nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani też reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkujących wznowieniem tego postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.