Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 4/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Wodne prawo
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 269 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 310
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Owczarzak Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Piechowiak asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 marca 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wójta Gminy na rzecz A. S. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Informacją z dnia [...] października 2020 r., Wójt Gminy ustalił skarżącej A. S. (powoływanej również jako "spółka") opłatę w wysokości [...] zł za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], nr [...], położonej w miejscowości S. i zobowiązał spółkę do jej uiszczenia.

We wniesionej od powyższej informacji reklamacji skarżąca, podtrzymując treść oświadczenia złożonego dnia [...] lipca 2018 r., podniosła że nie ma podstaw do nałożenia na nią ww. opłaty, gdyż przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, ponieważ wody roztopowe i opadowe z nieruchomości skarżącej oraz z sąsiednich nieruchomości na danym obszarze są odprowadzane rurociągiem melioracyjnym, który jest następnie podłączony do rowu retencyjno-melioracyjnego (rów R-M). Skarżąca podkreśliła, że za utrzymanie drożności ww. systemu kanalizacji odpowiada Gminna Spółka Wodna, na rzecz której skarżąca wnosi opłaty z tytułu korzystania z tego systemu oraz, że posiada pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie wód opadowych do rowu RM. Ponadto skarżąca podniosła, że wbrew twierdzeniu organu, na terenie zakładu skarżącej istnieją urządzenia do retencjonowania wody, tj. system kanalizacji podziemnej składający się z rurociągu, studni kanalizacyjnych, rewizyjnych, piaskowników, służących do zbierania wód opadowych i roztopowych oraz znajdującego się na końcu tego systemu separatora, który zbiera i filtruje zanieczyszczenia. Dodatkowo skarżąca wskazała, że zbyła przedmiotową nieruchomość na podstawie umowy z dnia [...] lipca 2020 r., co znalazło swoje odzwierciedlenie we wpisie do księgi wieczystej nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...], Wójt Gminy działając na podstawie m.in. art. 269 ust. 1 pkt 1, art. 270 ust. 7 i art. 272 ust. 8 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 310 ze zm., dalej powoływanej też jako "Prawo wodne" lub "pw"), określił skarżącej opłatę za III kwartał 2020 r. w kwocie [...]zł za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m˛ robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemie kanalizacji otwartej lub zamkniętej, na działce nr [...]. Wyjaśnił przy tym, że wysokość opłaty za usługi wodne została ustalona dla powierzchni nieruchomości wynoszącej 4756 m˛, z czego powierzchnia nieruchomości wyłączonej z powierzchni biologicznie czynnej wynosi 4214,3 m˛ (tj. 88,6 % powierzchni nieruchomości). Organ ustalił, że na nieruchomości nie ma urządzeń do retencjonowania wody, co skutkowało ustaleniem stawki opłaty na poziomie 0,50 zł /m˛.

W uzasadnieniu decyzji organ, powołując się m.in. na ustalenia poczynione podczas kontroli przeprowadzonej na nieruchomości skarżącej dnia [...] czerwca 2020 r. oraz określone orzeczenia sądów administracyjnych, stwierdził że obszar na którym znajduje się przedmiotowa nieruchomość nie jest podłączony do systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej, gdyż takiego systemu nie stanowi wybudowany na nieruchomości wewnętrzy system, który zbiera wody opadowe i roztopowe, a następnie je odprowadza do gruntu poprzez rów melioracyjny. Wskazując, że faktem jest, że wody opadowe i roztopowe odprowadzane są też z wymienionych przez skarżącą działek do rowu melioracyjnego, organ podkreślił, że nie jest to system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, gdyż odbiornikiem wód opadowych i roztopowych jest rów melioracyjny, a więc urządzenie wodne, a nie system kanalizacji deszczowej, który ze sobą współfunkcjonuje i którego Gmina I. nie posiada na danym terenie. Organ podniósł, że rów będąc zgodnie z definicją ustawową urządzeniem wodnym nie jest tożsamy z systemem kanalizacji otwartej lub zamkniętej, zaznaczając jednocześnie, że do urządzeń wodnych w świetle art. 7 ust. 2 pw nie można zaliczyć urządzeń instalacji kanalizacji deszczowej, że zgodnie z art. 389 pkt 1 pw - pozwolenie wodnoprawne jest wymagane (jeżeli ustawa nie stanowi inaczej) na usługi wodne - wprowadzanie wód opadowych do urządzenia wodnego, a nie jest wymagane na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych do systemu kanalizacji, a także że urządzenia melioracji wodnych nie realizują zadań w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych.

Na powyższą decyzję spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy domagając się jej uchylenia w całości i umorzenia postępowania, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji. Spółka zarzuciła w skardze:

a) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa"), poprzez przyjęcie, że przedmiotowa nieruchomość jest obszarem nieujętym w systemie kanalizacji otwartej lub zamkniętej, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że wody opadowe i roztopowe z przedmiotowej nieruchomości oraz z sąsiednich nieruchomości na danym obszarze są odprowadzane rurociągiem melioracyjnym, który jest następnie podłączony do rowu retencyjno-melioracyjnego - co kwalifikuje ją jako nieruchomość objętą systemem kanalizacji otwartej lub zamkniętej, a także poprzez przyjęcie, że skarżąca jest zobowiązana do zapłaty za III kwartał 2020 r., podczas gdy była ona właścicielem nieruchomości do dnia [...] lipca 2020 r. – kiedy to dokonała zbycia nieruchomości;

b) naruszenie prawa materialnego tj. art. 269 ust. 1 pkt 1 pw, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że za "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej" nie można uznać systemu kanalizacji, który wody opadowe i roztopowe odprowadza z danego obszaru rurociągiem melioracyjnym i następnie wyprowadza je do rowu melioracyjnego, podczas gdy "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej" zgodnie z Prawem wodnym należy rozumieć jako zespół urządzeń służących do odprowadzania z danego obszaru wód opadowych i roztopowych, którymi mogą być zarówno urządzenia kanalizacji deszczowej, jak i ogólnospławnej, co oznacza, że rów melioracyjny – podobnie jak rurociąg melioracyjny, którym wody opadowe i roztopowe są odprowadzane do rowu R-M z działek zlokalizowanych na danym obszarze – stanowi część systemu, o którym mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 pw.

W uzasadnieniu skargi spółka wskazała, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, gdyż z systemu kanalizacji odprowadzającego wody opadowe i roztopowe z danego obszaru korzysta nie tylko skarżąca w zakresie swoich nieruchomości, ale i podmioty, których działki sąsiadują z nieruchomością skarżącej, natomiast wody opadowe i roztopowe z tego obszaru odprowadzane są rurociągiem melioracyjnym do rowu R-M, a za utrzymanie drożności ww. systemu kanalizacji odpowiada Gminna Spółka Wodna, na rzecz której skarżąca wnosi opłaty z tytułu korzystania z tego systemu. Skarżąca podkreśliła przy tym, że rów melioracyjny - wbrew stanowisku organu - może być częścią systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej, a także że nieruchomość skarżącej znajduje się na obszarze, na którym istnieje system kanalizacyjny odprowadzający wody opadowe i roztopowe z dużo większego obszaru niż pojedyncza nieruchomość, co wskazuje na nieadekwatność powołanych przez organ wyroków sądów administracyjnych, które wydane zostały w odmiennych stanach faktycznych, w których to przeszkodą do uznania, że nieruchomość spełnia przesłanki do odstąpienia od naliczenia opłaty wodnej była okoliczność, że system kanalizacyjny znajdował się jedynie na pojedynczej nieruchomości, a nie na większym obszarze, natomiast okoliczność odprowadzania wody z tej nieruchomości do gruntu poprzez rów melioracyjny nie miała żadnego znaczenia. Jednocześnie skarżąca zaznaczyła, że z definicji "systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej" przyjętej przez organ w przygotowanym przez niego formularzu oświadczenia, wypełnionym przez skarżącą dnia [...] lipca 2018 r., jednoznacznie wynika, że rów jest częścią otwartego systemu kanalizacji. Ponadto skarżąca podniosła, że w dniu [...] lipca 2020 r. dokonała zbycia przedmiotowej nieruchomości i że wobec tego nie ma podstaw do obciążania ją opłatą za cały III kwartał 2020 r., skoro w okresie od [...] lipca do [...] września 2020 r. nie była ona już właścicielem tej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i powołując się dodatkowo na przeprowadzoną dnia [...] grudnia 2020 r. wizję w terenie, której przedmiotem były oględziny dłuższych odcinków rowu melioracyjnego R-M w S..

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ww. ustawy Prawo wodne.

Zgodnie z art. 34 pkt 4 Prawa wodnego szczególnym korzystaniem z wód jest wykonywanie na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Wskazane szczególne korzystanie z wód objęte zostało obowiązkiem uiszczenia opłaty, co wynika z art. 269 ust. 1 pkt 1 pw. Przepis ten stanowi, że opłatę za usługi wodne uiszcza się także za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Z treści przytoczonego przepisu wynika, że przesłankami skutkującymi obowiązkiem poniesienia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, w związku ze wskazaną formą szczególnego korzystanie z wód, są:

- odpowiednia powierzchnia nieruchomości (powyżej 3500 m2)

- wykonanie określonych robót lub obiektów budowlanych na terenie nieruchomości

- wyłącznie w następstwie wykonanych robót lub obiektów oznaczonej powierzchni nieruchomości (powyżej 70 %) z powierzchni biologicznie czynnej,

- nieujęcie obszaru w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

W niniejszej sprawie spór między stronami w zakresie wymienionych przesłanek, dotyczył wyłącznie kwestii czy przedmiotowa nieruchomość znajduje się na obszarze ujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Skarżąca konsekwentnie wyrażała w sprawie stanowisko co do istnienia takiego systemu, podkreślając że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na większym obszarze, obejmującym także sąsiednie nieruchomości, który ujęty jest w system kanalizacji zarówno otwartej, jak i zamkniętej, z którego to obszaru wody opadowe i roztopowe są odprowadzane za pomocą rurociągu melioracyjnego R-M13 do rowu retencyjno-melioracyjnego R-M. Organ natomiast ponownie w zaskarżonej decyzji zakwestionował ujęcie systemem kanalizacji otwartej lub zamkniętej obszaru na którym znajduje się nieruchomość skarżącej, podnosząc że takiego systemu nie stanowi wewnątrzzakładowy system zbierający, a następnie odprowadzający wody opadowe i roztopowe do gruntu przez rów melioracyjny oraz, że rów melioracyjny, który jest odbiornikiem wód opadowych i opadowych, będąc urządzeniem wodnym nie stanowi systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Prawo wodne nie definiuje pojęcia "systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej". Nie ulega jednak wątpliwości, że ustawodawca pojęcie "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej" odniósł w art. 269 ust. 1 pkt 1 pw wprost do pojęcia "obszaru", a nie nieruchomości. Wskazać należy, że obszar ujęty w "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej", o którym mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 pw, to nie tylko obszar objęty "systemem kanalizacji zbiorczej" (który został zdefiniowany w art. 16 pkt 59 pw jako sieć w rozumieniu art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zakończoną oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków), ale również stanowić go może obszar ujęty w "otwarty lub zamknięty system kanalizacji deszczowej" służący do odprowadzania opadów atmosferycznych, do którego odwołał się także ustawodawca w ramach wyodrębnionych systemów kanalizacji w art. 35 ust. 3 pkt 7 czy art. 268 ust. 1 pkt 3 lit. a pw. W związku z tym oraz regułą wykładni językowej zabraniającą nadawania różnym zwrotom tego samego znaczenia, nie można utożsamiać pojęcia "systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej" wyłącznie z "systemem kanalizacji zbiorczej" (tj. siecią), co uczynił organ w odpowiedzi na skargę, gdyż pojęcie "systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej" obejmować też może ww. "otwarty lub zamknięty system kanalizacji deszczowej". Istotnym jest w obu tych wypadkach tj. systemu kanalizacji zbiorczej oraz otwartego lub zamkniętego systemu kanalizacji deszczowej, aby na danym "obszarze" istniał "system" tj. zespół powiązanych urządzeń służących do odprowadzania z danego obszaru wód opadowych lub roztopowych (w przeciwieństwie do systemów kanalizacji zbiorczej systemy kanalizacji deszczowej powinny służyć wyłącznie odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych, a nie ścieków). W przypadku "otwartego lub zamkniętego systemu kanalizacji deszczowej", w ramach którego ustawodawca nie posłużył się spójnikiem "albo" (alternatywną rozłączną), lecz spójnikiem "lub", przyjąć należy, że system ten może być otwarty, może też być zamknięty, ale również może być mieszany tj. częściowo otwarty, a częściowo zamknięty.

W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że nieruchomość skarżącej nie znajduje się na obszarze objętym systemem kanalizacji zbiorczej. Ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentów, tj. protokołu z przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2020 r. wizji lokalnej oraz "operatu wodnoprawnego z 2013 r. na wprowadzanie do rowu R-M rurociągiem melioracyjnym wód opadowych z terenu A. S. wynika, że z nieruchomość skarżącej (tj. działki [...], [...]) wody opadowe i roztopowe zbierane są za pomocą wewnątrzzakładowej kanalizacji (kratek i rur kanalizacyjnych), w ramach której na końcowym etapie są oczyszczane i wprowadzane do studzienki melioracyjnej [...] położonej w ciągu rurociągu melioracyjnego (biegnącego poza nieruchomością skarżącej i łączącego rowy [...] który to rurociąg ma swój wylot do rowu R-M, będącego docelowym odbiornikiem wód opadowych, że oba urządzenia – rurociąg i rów R-M – są urządzeniami melioracji wodnych szczegółowych położonymi w zlewni rzeki Noteć, że administratorem tych urządzeń jest Gminna Spółka Wodna, że całość wód opadowych i roztopowych odprowadzana jest zatem poza obszar przedmiotowej nieruchomości oraz, że skarżąca posiada pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie do rowu R-M, rurociągiem melioracyjnym wód opadowych z terenu nieruchomości skarżącej (decyzja z dnia [...] września 2013 r.).

Skarżąca podkreślała w sprawie, że wskazany system odprowadzający wody opadowe i roztopowe rurociągiem melioracyjnym do rowu R-M obejmuje także inne sąsiednie nieruchomości, a teren zlewni rowu R-M obejmuje także sąsiednie miejscowości. Organ nie uznał jednak, że w sprawie mamy do czynienia z obszarem ujętym w systemem kanalizacji otwartej lub zamkniętej, z uwagi na to, iż odbiornikiem wód opadowych i roztopowych jest rów melioracyjny, stanowiący urządzenie wodne. Nie poczynił jednak ustaleń faktycznych znajdujących odzwierciedlenie w materiale dowodowym co do większego obszaru niż tylko nieruchomość skarżącej i sposobu odprowadzania z niego wód opadowych i roztopowych. Ustalenia organu odnoszą się jedynie do urządzeń występujących na terenie nieruchomości skarżonej. Organ nie wypowiedział się jednoznacznie w zaskarżonej decyzji czy na obszarze, obejmującym nie tylko nieruchomość skarżącej, ale i nieruchomości sąsiednie, zwłaszcza wskazywane przez skarżącą, funkcjonuje system odprowadzający wody opadowe i roztopowe w sposób wskazany przez skarżącą (tj. "rurociągiem melioracyjnym" do rowu R-M). Tymczasem ustawodawca pojęcie "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej" odniósł w art. 269 ust. 1 pkt 1 pw wprost do pojęcia "obszaru", a nie nieruchomości, zatem organ powinien poczynić ustalenia we wskazanym zakresie odnośnie większego obszaru, a nie jedynie nieruchomości skarżącej. Jednocześnie należy zauważyć, że dołączona do akt sprawy notatka służbowa z przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2020 r. wizji w terenie została wydana ponad półtora miesiące po wydaniu zaskarżonej decyzji, w związku z czym nie może ona stanowić podstawy oceny legalności zaskarżonej decyzji. Sąd dokonuje bowiem kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jej podjęcia. Na marginesie wymaga wskazania, że w przedmajowej notatce zawarto informację, iż podczas oględzin rowu melioracyjnego w miejscowości S. nie zlokalizowano innych wlotów rurociągów deszczowych wprowadzanych przez inne podmioty do rowu RM, natomiast w odpowiedzi na skargę, opatrzoną datą [...] grudnia 2020 r., organ stwierdził, że faktem jest, iż wody opadowe i roztopowe z przytoczonych przez skarżącą działek odprowadzane są do rowu melioracyjnego. Biorąc pod uwagę wskazane informacje pochodzące od organu, tym bardziej w sprawie koniecznym jest jednoznaczne wyjaśnienie na podstawie materiału dowodowego - w jaki sposób odprowadzane są wody opadowe i roztopowe z obszaru, obejmującego poza nieruchomością skarżącej, także sąsiednie wskazywane przez skarżącą nieruchomości, celem ustalenia czy jest to system kanalizacji otwartej lub zamkniętej w rozumieniu art. 269 ust. 1 pkt 1 pw i czy system odprowadzania wód opadowych i roztopowych na tym obszarze funkcjonuje w sposób wskazywany przez skarżącą.

Odnosząc się natomiast do stanowiska organu, że w sprawie nie mamy do czynienia z systemem kanalizacji otwartej lub zamkniętej z uwagi na to, iż odbiornikiem wód opadowych i roztopowych jest rów melioracyjny, stanowiący urządzenie wodne, a nie system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, Sąd uznał to stanowisko za nieuprawnione, gdyż oparte na teoretycznej, a nie rzeczywistej analizie funkcji przedmiotowego rowu melioracyjnego dla danego obszaru. Jednocześnie należy wskazać, że kwestia tego czy dopuszczalnym jest uznanie rowu melioracyjnego za element takiego systemu kanalizacji deszczowej została trafnie zanalizowany w wyroku WSA w Szczecinie z [...] grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1049/18 (dostępny na stronie [...]). Wskazano tam, że "wprawdzie rowy melioracyjne wykonywane są w celach melioracyjnych, tj. regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnych gleby i ułatwienia jej uprawy, to w pojęciu tym mieści się również odprowadzanie wód opadowych, które powodują nadwyżki wód w stosunku do możliwości absorpcyjnych danego gruntu (terenu). Rów melioracyjny spełnia zresztą swą funkcję w ścisłym związku z opadami atmosferycznymi. Przemawia to za uznaniem go za element otwartego systemu kanalizacji deszczowej". Rów melioracyjny może być zatem wykorzystywany do odprowadzania zrzutów wód opadowych do innego odbiornika, którym są wody powierzchniowe, a to oznacza, że będzie on wówczas elementem systemu kanalizacji deszczowej. Jednocześnie w kontekście charakteru rowu melioracyjnego, zaznaczyć należy, że jak wynika z art. 35 ust. 3 pkt 7 pw, otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej mogą kończyć się na urządzeniu wodnym. Zgodnie bowiem z tym przepisem usługi wodne obejmują odprowadzanie do wód "lub do urządzeń wodnych" - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Jednym zaś z urządzeń wodnych - zgodnie z definicją zawartą w art. 16 pkt 65 lit. a pw - jest rów. Z drugiej strony – skoro system kanalizacji deszczowej może być "otwarty" – to w jego skład może wchodzić rów (por. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 1049/18; WSA w Bydgoszczy z dnia 18 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 1170/19 – dostępne jw.). Wynika z tego, że rów może pełnić zarówno rolę elementu "otwartego systemu kanalizacji deszczowej", który prowadzi wodę do dalszego odbiornika, jak też może pełnić rolę urządzenia wodnego, do którego odprowadzana jest woda ujęta w systemie kanalizacji deszczowej (por. wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 29 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 110/20 i z dnia 29 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 383/20 – dostępny jw.). Jednocześnie należy podkreślić, że dany system kanalizacji deszczowej może też być też mieszany, a więc częściowo otwarty i częściowo zamknięty.

Wobec powyższego stwierdzić należy, że określony obszar może być ujęty w system kanalizacji (deszczowej), także wówczas, gdy elementem tego systemu jest rów, pełniący rolę urządzenia odprowadzającego zrzuty wód opadowych do innego odbiornika, jak i samego odbiornika wód opadowych i roztopowych, ujętych w system kanalizacji (deszczowej). Aby jednak stwierdzić czy w danym wypadku mamy do czynienia z system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, o którym mowa w art. 269 ust. 1 pkt 1 pw, w skład którego wchodzi rów, należało dokonać wnikliwej analizy, opartej o zgromadzony materiał dowodowy, jaką funkcję dla danego obszaru pełni przedmiotowy rów (czy pełni tylko funkcję stricte melioracyjną, czy przewidziany też jest do odbioru wód opadowych i roztopowych z danego obszaru) i czy współfunkcjonuje on z innymi urządzeniami na danym obszarze (np. rurociągiem melioracyjnym), a następnie stwierdzić czy system, którego częścią jest dany rów, stanowi dla danego obszar system kanalizacji deszczowej. Przy czym, okoliczność, że dany rów stanowi rów melioracyjny, jak też, że jest on urządzeniem wodnym, nie wyklucza – jak wykazano - możliwości uznania go za element systemu kanalizacji deszczowej.

W niniejszej sprawie organ, naruszając przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, nie ustalił w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy jak funkcjonuje system urządzeń istniejących na większym obszarze niż tylko nieruchomość skarżącej, z czego się składa, jak i czy jest on powiązany, jaką pełni w rzeczywistości funkcję dla danego obszaru, zwłaszcza przedmiotowy rów (tj. czy w sposób zorganizowany jest on odbiornikiem / odprowadza on wody opadowe i roztopowe z danego obszaru, a nie tylko z nieruchomości skarżącej), przyjmując w sposób nieuprawniony, gdyż bez poczynienia niezbędnych ustaleń faktycznych znajdujących oparcie w materiale dowodowym, że na analizowanym obszarze nie funkcjonuje system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, wyłącznie dlatego, iż w skład systemu na który powoływała się skarżąca wchodzi urządzenie wodne w postaci rowu melioracyjnego, co jak wykazano - bez analizy funkcji określonego rowu dla danego obszaru i jego powiązania z innymi współfunkcjonującymi urządzeniami na działkach objętych danym obszarem, jak też ewentualnego powiązania tego rowu z innymi rowami, zbiornikami wodnymi czy wodami płynącymi – stanowiło nieprawidłowe i nie odniesione do okoliczności konkretnej sprawy wnioskowanie, naruszające art. 269 ust. 1 pkt 1 pw. Wskazane uchybienia i naruszenia prawa organu, obligowały Sąd do uwzględnienia wniesionej w sprawie skargi.

Brak poczynienia koniecznych ustaleń opartych na materiale dowodowym dla dokonania zgodnej z prawem oceny czy w danym wypadku mamy do czynienia z obszarem ujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej, oznacza że w sprawie nie zostały stwierdzone wszystkie niezbędne przesłanki do nałożenia na skarżącą opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej (niezależnie od okresu za jaki została ona naliczona), co też stanowiło podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji. Niemniej należy podkreślić, że w świetle art. 298 pkt 2 pw nie było podstaw do naliczenia przedmiotowej opłaty za okres, w którym skarżąca przestała być właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie Sąd zważył, że w sprawie nie wystąpiły przeszkody do dokonania kontroli zaskarżonej decyzji, gdyż z treści załączonej do akt sprawy decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r. [...] w żaden sposób nie wynika, żeby w trybie nadzwyczajnym wpłynęła ona na byt prawny lub treść zaskarżonej decyzji (dokonała jej zmiany lub uchylenia).

Przyjmując przedstawioną w niniejszym wyroku wykładnię systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej i charakteru rowu melioracyjnego, jako urządzenia mogącego stanowić element tego systemu, organ ponownie rozpatrując sprawę, poczyni ustalenia i uzupełnieni materiał dowodowy zgodnie z zaleceniami Sądu, celem zweryfikowania i wyjaśnienia czy na obszarze obejmującym nie tylko nieruchomość skarżącej, ale i nieruchomości sąsiednie funkcjonuje system odprowadzający wody opadowe i roztopowe, czy system ten działa w sposób wskazywany przez skarżącą (tj. odprowadza wody opadowe i roztopowe z danego obszaru rurociągiem melioracyjnym do rowu R-M), czy system ten ma charakter zorganizowany, czy cały objęty jest on urządzeniami spółki wodnej, jakie dokładnie urządzenia wchodzą w skład tego systemu, jaką funkcję i cel te urządzenia jako całość na danym obszarze pełnią, tj. przede wszystkim czy pełnią one funkcję powiązanego systemu, realizującego dla danego obszaru jako całości cel jakim jest odprowadzanie z niego wód opadowych i roztopowych. Dokonanie analizy systemu odprowadzającego wody opadowe i roztopowe, z uwzględnieniem systemu na który powoływała się w sprawie skarżąca (tj. odprowadzenie opadów rurociągiem melioracyjnym do rowu RM), jedynie w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, a nie szerszego obszaru, oraz bez oparcia się o konkretny materiał dowodowy z którego organ wyciąga określone wnioski, nie będzie stanowiło prawidłowego wykonania wskazań Sądu.

W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 wskazanej ustawy.

Jednocześnie należy wskazać, że na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.