Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 3112/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2023-01-12 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 136 art 137
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: NSA Monika Nowicka NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Protokolant: asystent sędziego Marek Szwed-Lipiński po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. i K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 141/19 w sprawie ze skargi M. K. i K. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną,


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 24 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 141/19 oddalił skargę M. K. i K. K. na decyzję Wojewody Śląskiego z [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Prezydent Miasta Rybnika decyzją z [...] października 2018 r., znak [...], wydaną na podstawie art. 136 ust. 3, art. 137, art. 142 oraz art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. tj. z 2018 r., poz. 2204 z późn. zm. – dalej ugn), po rozpatrzeniu wniosku z 23 maja 2014 r. M. K. i K. K., odmówił zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], zawierającej się w pierwotnych granicach działki nr [...], aktualnie oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0.6028 ha, stanowiącej własność Gminy [...].

Prezydent podał, że Skarb Państwa - Okręgowa Dyrekcja Inwestycji Miejskich w Rybniku aktem notarialnym z 9 grudnia 1969 r., Repertorium A nr [...], sporządzonym na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz. 64 ze zm.), nabył od M. K. i K. K., za cenę 70.447,46 starych złotych, prawo własności nieruchomości opisanej w księdze wieczystej nr [...], oznaczonej jako działki nr [...] oraz [...], o łącznej pow. 0.7764 ha. Podstawą nabycia, powołaną w treści ww. umowy, była decyzja o lokalizacji szczegółowej nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w Wodzisławiu z dnia [...] lipca 1969r., sygn. [...], zgodnie z którą opisana wyżej nieruchomość przeznaczona została pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. Na podstawie wykazu zmian gruntowych ustalono, że obszar zawierający się w pierwotnych granicach wywłaszczonej nieruchomości (działka nr [...]) przeznaczony był pod urządzenie terenu zielonego. Prezydent Miasta Rybnika stwierdził, że nie została spełniona przesłanka zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, a co za tym idzie brak jest podstawy do uwzględnienia zgłoszonego przez wnioskodawców roszczenia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli M. K. i K. K.

Wojewoda Śląski decyzją z [...] grudnia 2018 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że organ pierwszej instancji w sposób kompleksowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające, którego celem było jednoznaczne zidentyfikowanie, jakie konkretnie elementy osiedla mieszkaniowego miały zostać zrealizowane na obszarze nieruchomości nabytej od M. K. i K. K. Zgromadzono materiał dowodowy w postaci kopii: bilansu terenowego z 1967 r., mapy ewidencyjnej z naniesioną strukturą własnościową gruntów, decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] lipca 1969 r. znak [...] wraz z planem realizacyjnym, dokumentu pt. Dane wyjściowe do projektowania budowy osiedla mieszkaniowego [...] z listopada 1968 r., projektu techniczno-roboczego zieleni z 30 kwietnia 1970 r. oraz inwentaryzacji zieleni z 1971 r., projektu technicznego sieci kanalizacji sanitarnej i deszczowej z 30 kwietnia 1967 r., mapy do projektu Zespołu Usługowo-Mieszkaniowego przy ul. [...] z 7 lutego 1985 r., projektu podłączenia targowiska i szaletów miejskich do sieci wodno-kanalizacyjnej, wewnętrznej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej z maja 1988 r., decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] marca 2001 r. znak [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na przebudowie targowiska miejskiego przy ul. [...] w [...]. Ponadto z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie pozyskano fotogrametryczne zdjęcia lotnicze wykonane w 1981 r., obejmujące swym zasięgiem obszar przedmiotowego postępowania. Organ pierwszej instancji przesłuchał również wielu świadków, którzy złożyli zeznania, co do sposobu zagospodarowania i wykorzystywania nieruchomości objętej postępowaniem, po dacie jej wywłaszczenia. Wojewoda Śląski podzielił w całości ustalenia dokonane przez organ pierwszej instancji w oparciu o pozyskane dokumenty i środki dowodowe. Według organu odwoławczego problem realizacji inwestycji, pod którą nastąpiło wywłaszczenie należy ocenić z odpowiedniej perspektywy czasowej, z uwzględnieniem panujących warunków społeczno-gospodarczych. Okres, w którym nastąpiło wywłaszczenie nieruchomości wnioskodawców oraz rozpoczęła się budowa osiedla mieszkaniowego [...] był czasem, którego realia nie przystają do obecnie panującego sposobu wykonywania tego typu inwestycji. Decydujące znaczenie ma fakt, że przedmiotowa nieruchomość była funkcjonalnie powiązana z powstającym osiedlem mieszkaniowym, a przeprowadzone dowody wykazały, że cel jaki został zaprojektowany został zrealizowany, gdyż nieruchomość była przez kilkanaście lat wykorzystywana pod zieleń osiedlową.

Wojewoda wskazał, że działka nr [...] aktualnie stanowi część dworca autobusowego, a więc obecny sposób zagospodarowania i wykorzystywania nieruchomości odbiega od celu przewidywanego w akcie nabycia tej nieruchomości i realizowanego po dacie jej nabycia przez Skarb Państwa. Natomiast w toku postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji zgromadził materiał dowodowy, z którego wynika, że nabyta przez Skarb Państwa nieruchomość była wykorzystywana przez określony okres czasu zgodnie z przyjętym celem wywłaszczenia. Faktu tego dowodzi zestawienie fotogrametrycznych zdjęć lotniczych z roku 1981 i rysunku planu realizacyjnego stanowiącego załącznik do decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z [...] lipca 1969r. Na przedmiotowym terenie istniały wówczas otoczone zielenią ciągi piesze i fragment placu, które wpisywały się w ład przestrzenny osiedla mieszkaniowego, a co za tym idzie należy stwierdzić, że cel wywłaszczania był realizowany. Wojewoda wskazał, że nieruchomość, będąca przedmiotem wywłaszczenia, w przypadku definitywnej realizacji celu wywłaszczenia może zostać wykorzystana w inny sposób niż zostało to początkowo założone. W tym przypadku, z upływem czasu sposób wykorzystania nieruchomości będącej przedmiotem postępowania został zmodyfikowany, jednak mieści się to w dopuszczalnych granicach celu, który przyjęty został pierwotnie w postępowaniu wywłaszczeniowym. Przedmiotowa nieruchomość od samego początku stanowić miała funkcjonalną część osiedla mieszkaniowego, dostępną dla każdego. Dlatego też późniejsze przekształcenie części wywłaszczonej nieruchomości, zaadaptowanie jej i rozpoczęcie wykorzystywania jako plac dworcowy - dworzec autobusowy z infrastrukturą towarzyszącą w żaden sposób nie niweczy charakteru tej nieruchomości, a co za tym idzie takie wykorzystanie tej nieruchomości nadal koncepcyjnie wpisuje się w cel zrealizowanego już zamierzenia inwestycyjnego, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego.

Skargę na powyższą decyzję złożyli M. K. i K. K.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając w całości stanowisko orzekających w sprawie organów. W ocenie Sądu zgromadzone w sprawie dowody potwierdzają tezę, że wywłaszczona nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w celu budowy osiedla [...]. Miały na niej zostać zlokalizowane tereny zielone i faktycznie tak była wykorzystywana (jako teren zielony). Nie została zabudowana budynkami trwale związanymi z gruntem, które powstały w ramach budowy osiedla mieszkaniowego [...]. Tezy o wykorzystaniu zgodnie z celem wywłaszczenia nie zmienia to, że nieruchomość była użytkowana po dacie wywłaszczenia przez byłych właścicieli oraz innych mieszkańców powstającego osiedla mieszkaniowego. Była ona bowiem przez kilka lat wykorzystywana pod zieleń osiedlową, pozostając w funkcjonalnym związku z powstającym osiedlem mieszkaniowym.

Według Sądu I instancji nie ma znaczenia późniejsza modyfikacja celu wywłaszczenia i przeznaczenie jej pod dworzec autobusowy. Istotne jest bowiem to, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, a następnie, także w ramach ogólnie określonego celu, bowiem dworzec autobusowy można uznać za element infrastruktury osiedlowej, nastąpiła jego modyfikacja. Sąd przytoczył uchwałę SN, zgodnie z którą przez zmianę celu wywłaszczenia należy rozumieć jakościową zmianę inwestycji wymienionej w decyzji wywłaszczeniowej i konkretyzującej cel wywłaszczenia, a nie tylko modyfikację inwestycji mieszczącą się w celu uzasadniającym wywłaszczenie lub w celu bardzo zbliżonym (por. uchwałę Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 27 stycznia 1988 r., sygn. III AZP 11/87, OSNC 1988/11/149). Sąd powołał się również na wyroki NSA, zgodnie z którymi wszelkie zmiany związane z realizacją osiedla polegające na zmianach jego infrastruktury, czy usytuowania obiektów i innych elementów osiedla mieszczą się w pojęciu modyfikacji celu wywłaszczenia (wyroki NSA z 11 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 421/16; z 2 czerwca 2016 r., sygn. I OSK 2173/14).

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyli M. K. i K. K. reprezentowani przez radcę prawnego. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucili:

1. mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisu art. 137 ust.1 pkt. 1), 2 ) i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż:

- zrealizowanie kopalnianego dworca autobusowego można uznać jako zrealizowanie osiedla mieszkaniowego w sytuacji, gdy w skład większości osiedli mieszkaniowych w Polsce nie wchodzą kopalniane dworce autobusowe i nie są one elementem niezbędnym dla funkcjonowania osiedla mieszkaniowego, a stanowią one odrębny od osiedla mieszkaniowego organizm (tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie),

- brak jakiegokolwiek działania ze strony Skarbu Państwa lub jednostek działających w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa w zakresie urządzenia terenu zielonego jest równoznaczne z urządzeniem terenu zielonego,

- utrzymywanie przez skarżących swojej dotychczasowej nieruchomości w niezmieniony sposób (koszenie i wypasanie na niej koni do ok. 1974 r. przez ok. 5 lat po wywłaszczeniu) należy uznać za zrealizowanie celu wywłaszczenia,

2. mające istotny wpływ na wynik postępowania naruszenie przepisów postępowania art.7, 77 § 1 i art.80 k.p.a. polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, wyprowadzeniu ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym w sposób nielogiczny, dowolny i przekraczający granicę swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie, że:

- na wywłaszczonej nieruchomości został urządzony teren zielony i tym samym nieruchomość została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia.

Wskazując na powyższe uchybienia, wniesiono o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,

2. zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa,

3. wniesiono, stosownie do art. 176 § 2 p.p.s.a., o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto powyższe zarzuty. Wskazano, że do złożenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości doszło po wizycie K. K. na parkingu pod targowiskiem miejskim, który wraz z częścią targowiska znajduje się obecnie w granicach nieruchomości, która stanowiła do1969 roku jego własność oraz jego żony. K. K. został poproszony o uiszczenie opłaty parkingowej w wysokości 10,00 zł za godzinę postoju. Wnioskodawca uznał, że niedopuszczalne jest pobieranie opłat za parkowanie na jego byłym terenie skoro został zmuszony przez "Państwo" w 1969 r. "do sprzedaży" spornej nieruchomości. W ocenie skarżących zrealizowanie targowiska miejskiego wraz z parkingiem służącym do jego obsługi (inwestycja rozpoczęta po upływie 15 lat od wywłaszczenia), a także zrealizowanie kopalnianego dworca autobusowego nie stanowi dopuszczalnej modyfikacji celu wywłaszczenia i nie pozwala przyjąć, że cel wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego został zrealizowany. Powołano się na zeznania świadka D. B. Przywołano dowody, które, zdaniem skarżących kasacyjnie, jednoznacznie wskazują, że parking zlokalizowany przy targowisku miejskim jest płatny i nie jest wykorzystywany przez mieszkańców osiedla, lecz przez kupców i klientów targowiska, a także właścicieli lub użytkowników wieczystych sąsiednich nieuchomości, które nie są wykorzystywane na cele mieszkaniowe. Również zrealizowanie kopalnianego dworca autobusowego nie można uznać jako realizowanie osiedla mieszkaniowego.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołano zeznania świadków A. K., Z. K. i M. L. mające dowodzić tego, że skarżący uprawiali swoją nieruchomość ( koszenie trawy oraz wypasanie koni do około 1974 r.). Zdaniem skarżących kasacyjnie zeznania świadka H. Ł. wskazują na to, że przedmiotowa nieruchomość po wywłaszczeniu stanowiła nieurządzony teren zielony. Odniesiono się do zeznań świadków: M. G., J. C. Nie zgodzono się z twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zdjęcie z 1976 r. potwierdza, iż na wywłaszczonej nieruchomości został urządzony teren zielony.

Skarżący podkreślili, że w toku postępowania Miasto [...] przedłożyło dokumenty w postaci: zdjęcia wykonanego w 1980 r., zdjęcia wykonanego w 1973r., szkicu polowego z 1979 r., projektu budowy osiedla mieszkaniowego z 11.1968 r., projektu techniczno-roboczego zieleni z 04.1970 r., załącznika do protokołu granicznego z 26.06.1981 r., inwentaryzację zieleni z 1971 r., pisma podpisanego przez S. S. z 19.07.2012 r. Odnosząc się do powyższych dokumentów skarżący kasacyjnie wskazali, że projekt budowy osiedla mieszkaniowego z 11.1968 r. stanowi tylko projekt. Z żadnych innych dokumentów nie wynika, że projekt ten został zrealizowany. Dokument pn. Dane wyjściowe do projektowania budowy osiedla mieszkaniowego z listopada 1968 r. wskazuje, że pozostałe dojścia piesze mają być nawierzchni żużlowej - z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że niestworzono dojść pieszych o nawierzchni żużlowej. Powstały natomiast wydeptane przez mieszkańców ścieżki. Według skarżących kasacyjnie sporny teren do rozpoczęcia budowy targowiska (co nastąpiło w połowie lat 80-tych) pozostawał łąką i dlatego nie sposób się zgodzić ze stwierdzeniem, że została urządzona zieleń międzyblokowa. Projekt techniczno-roboczy zieleni z kwietnia 1970 r. to również tylko projekt, na którym wskazany jest parking, który nie został na przedmiotowej nieruchomości nigdy zrealizowany. W dokumentacji tej wskazane są projektowane drzewa liściaste, a także ścieżki piesze, które wówczas nie istniały i nigdy nie powstały w zaprojektowanym kształcie, co wynika z zeznań świadków, a także ze zdjęcia lotniczego z 1981 r. Inwentaryzacja zieleni z 1971 r. również nie stanowi dowodu na okoliczność tego, że teren zielony został urządzony. Z inwentaryzacji dokonanej w 1971 r. wynika, że w górnej części pierwotnej nieruchomości na niewielkiej jej części znajduje się jakaś roślinność. Z dokumentu inwentaryzacja zieleni z 1971 r. wynika, iż w zdecydowanej większości sporna nieruchomość nie była urządzona - nie została wykonana jakakolwiek zieleń. Kolejny dokument to szkic połowy (katastralny) z 1979 r., który prezentuje również sąsiednią działkę tj. kopalniany dworzec autobusowy. Z dokumentu tego wynika także, że kopalniany dworzec autobusowy w 1979 r. istniał na terenie nieruchomości należącej wcześniej do skarżących. Tym samym brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że na terenie ww. nieruchomości kiedykolwiek istniał parking służący dla mieszkańców. Skoro w 1979 r. istniał kopalniany dworzec autobusowy, to zdjęcie lotnicze z 1981 r. nie może stanowić dowodu, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła parking służący dla mieszkańców. Zarzucono Sądowi pominięcie, że rysunek planu realizacyjnego stanowiący załącznik do decyzji lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...] lipca 1969 r. przewidywał, że na spornej nieruchomości powstaną ścieżki lub chodniki, które nie powstały. Natomiast ze zdjęcia lotniczego z 1981 roku wynika, że ścieżki są wydeptane przez mieszkańców w innych miejscach niż przewidywały to plany sprzed wywłaszczenia. Skarżący nie zgadzają się ze stanowiskiem, że modyfikacja celu wywłaszczenia mieści się w dopuszczalnych granicach celu wywłaszczenia. Skarżący podkreślili, że sporna nieruchomość zarówno obecnie, jak i pierwotnie nie została wykorzystana na cel związany z wywłaszczeniem.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

W piśmie z dnia 11 stycznia 2023 r. Gmina [...] wnosiła o oddalenie skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Poza sporem pozostaje to, że przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z aktem notarialnym z dnia 9 grudnia 1969 r. przeznaczona została na cele budowy Osiedla [...]. Cel wywłaszczenia określony został bardzo ogólnie. W takim przypadku ocena zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia musi być dokonana na podstawie wszelkich dokumentów dotyczących realizacji tego celu (decyzji określającej lokalizację inwestycji, przeznaczenia nieruchomości w planie realizacyjnym inwestycji, przeznaczenia nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dniu orzekania). Oczywistym jest, że chodzi o dokumenty określające cel wywłaszczenia przed dokonaniem wywłaszczenia. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania organ pierwszej instancji przeprowadził szczegółowe i wyczerpujące postępowanie dowodowe, zebrał wszelkie niezbędne dokumenty, które pozwoliły na dokładne określenie przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości. Do decyzji o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] lipca 1969 r. budowy osiedla mieszkaniowego [...] załączono zatwierdzony ogólny plan zagospodarowania osiedla. Z planu tego bezspornie wynika, że przedmiotowa nieruchomość (działka nr [...]) przeznaczona była pod zieleń.

Istotne dla rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości – przeznaczenie pod zieleń osiedla mieszkaniowego, został zrealizowany. Z dokumentu pn. Dane wyjściowe do projektowania budowy osiedla mieszkaniowego [...] wynika, że "Projekt zieleni winien uwzględniać bogatą zieleń istniejącą, którą w miarę możliwości należy maksymalnie utrzymać." Zieleń międzyblokową proponuje się wykonać w układzie dowolnym, kierując się względami estetycznymi (...)." Z projektu technicznego – roboczego zieleni z dnia 30 kwietnia 1970 r. z naniesionymi granicami wywłaszczonej działki z kolei nie wynika, aby przedmiotowy teren poza trawą i pojedynczymi drzewami miał być specjalnie zagospodarowany. Gdy chodzi natomiast o ocenę zeznań świadków to należy jej dokonywać z dużą ostrożnością, mając na uwadze to, że świadkowie zeznawali o faktach sprzed 50 lat. W każdym razie wszyscy świadkowie zgodnie zeznali, że od 1969 r. do końca lat siedemdziesiątych przedmiotowy teren stanowił łąkę, którą dotychczasowi właściciele kosili i zbierali trawę w latach 1965 do ok.1974 roku. Na tym terenie od daty wywłaszczenia do końca lat siedemdziesiątych istniała wyłącznie zieleń (zeznania świadków A. K. i Z. K.). Niektórzy ze świadków zeznali, że w 1973 r. powstał chodnik (świadek D. B.), inni świadkowie określili datę powstania chodnika na drugą połowę lat 70 – tych (świadek M. G.), wskazywali, że po zakończeniu budowy teren obsadzono drzewami i powstała urządzona zieleń (zeznania świadka F. B.). Według innych świadków do 1975 r. nieruchomość stanowiła łąkę poprzecinaną wydeptanymi ścieżkami przez mieszkańców okolicznych bloków. Była właścicielka nieruchomości M. K. również potwierdziła, że w latach 1969 – 1980 nieruchomość stanowiła łąkę. Taki sam wniosek wynika z zeznań J. C., która podała, że sporny teren miał charakter typowego terenu zielonego, porośniętego trawą (trawę koszono), przez który przebiegała wydeptana ścieżka. Z zeznań wszystkich świadków, w szczegółach różniących się, wynika bezspornie, że sporna działka stanowiła łąkę, z której korzystali mieszkańcy osiedla. Istnienie zieleni potwierdza też zdjęcie lotnicze pozyskane z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej wykonane w 1981 r., na którym widoczna jest zieleń z alejkami - nie jest wykluczone, że mogły to być wydeptane ścieżki, jak zeznawali niektórzy świadkowie.

Z powyższego wynika z całą pewnością, że na spornym terenie istniała łąka od daty wywłaszczenia do końca lat siedemdziesiątych. Skoro plany zagospodarowania osiedla nie przewidywały na spornej działce specjalnego urządzenia zieleni, nie zostały wyznaczone szczególne standardy dotyczące zieleni, to nie można twierdzić, że w takiej formie, w jakiej istniała zieleń, nie służyła mieszkańcom osiedla, czy nie stanowiła realizacji celu wywłaszczenia. Teren zielony nie wymagał, według zgromadzonej dokumentacji specjalnego urządzenia w postaci wybetonowanych alejek, czy wzniesienia trwałych urządzeń, usytuowania ławek, koszy na śmieci itp. Tym bardziej, że jak wyżej to już wskazano, według dokumentu Dane wyjściowe do projektowania budowy osiedla mieszkaniowego [...] "Projekt zieleni winien uwzględniać bogatą zieleń istniejącą, którą w miarę możliwości należy maksymalnie utrzymać." Należy zatem uznać, że na spornym terenie wykorzystywanym jako teren zielony, mieszczący się w ramach ogólnego celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, został zrealizowany cel wywłaszczenia. Pod pojęciem celu wywłaszczenia, zidentyfikowanego jako osiedle mieszkaniowe, należy rozumieć nie tylko konkretnie oznaczone nieruchomości budynkowe, ale również całą infrastrukturę towarzyszącą konieczną do właściwego funkcjonowania osiedla jako całości. Mieszczą się w nim nieruchomości budynkowe, ale również parkingi, place, drogi wewnętrzne, place zabaw, pasy zieleni i inne jeszcze obiekty infrastrukturalne, których istnienie jest nierozerwalnie związane z całością zamierzonej inwestycji. Pogląd taki dominuje od wielu lat w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podnosi, że dokument pn. Dane wyjściowe do projektowania budowy osiedla mieszkaniowego z listopada 1968 r. wskazuje, że pozostałe dojścia piesze mają być nawierzchni żużlowej. Jednakże należy zwrócić uwagę, że zieleni i urządzenia terenu dotyczy pkt B.8 omawianego dokumentu, zgodnie z którym zieleń międzyblokową "proponuje się wykonać w układzie dowolnym, kierując się względami estetycznymi oraz w niektórych wypadkach funkcjonalnością (szczególnie zieleń wokół budynków usługowych)".

Część zarzutów skargi kasacyjnej i obszerne ich uzasadnienie dotyczy innych działek aniżeli działka będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji. Część zarzutów dotyczy bowiem działek na których znajduje się obecnie targowisko i parking. Przypomnieć zatem należy, że organ I instancji postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości wyłączył do rozpoznania w czterech odrębnych postępowaniach. Przedmiotem niniejszego postepowania jest wniosek o zwrot działki nr [...], natomiast parkingu i targowiska miejskiego (działki nr [...] i [...]) dotyczyło postępowanie prowadzone pod sygnaturą M.6821.9.2.2016.

W świetle zebranego materiału dowodowego nie budzi żadnych wątpliwości, że przedmiotowa działka nr [...] w okresie od jej wywłaszczenia przynajmniej do końca lat siedemdziesiątych była łąką, terenem zieleni, z której korzystali mieszkańcy osiedla i jak słusznie zaznaczono to w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, była funkcjonalnie powiązana z powstającym osiedlem mieszkaniowym i wpisywała się w ład przestrzenny zaprojektowanej inwestycji.

Wymaga podkreślenia, że zrealizowanie celu wywłaszczenia, z zachowaniem warunków wynikających z art.137 ugn, wyłącza dopuszczalność zwrotu nieruchomości, nawet jeżeli nieruchomość ta po latach będzie wykorzystywana na inny cel ( por. wyrok NSA z 20 lutego 2001 r., I SA 2139/99, publ. LEX 55331; wyrok NSA z 6 grudnia 2006 r., sygn. I OSK 193/06, publ. www.nsa.gov.pl). Zatem bez większego znaczenia w sprawie pozostaje aktualne zagospodarowanie przedmiotowej działki i w tym zakresie argumentacja skargi kasacyjnej nie mogła odnieść zamierzonego skutku.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.