Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 127/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-07-11 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: *Utrzymano w mocy postanowienie - art. 260 par. 1 ustawy - P.p.s.a.
Powołane przepisy: article: art. 260 w zw. z  art. 246  par. 1  pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 127/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do sierpnia i od października do grudnia 2007 r. postanawia utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 127/16.


UZASADNIENIE

Skarżąca, działająca przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego, wraz ze skargą wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że kwota zobowiązania przewyższa wartość jej dochodów, jej jedynym dochodem jest emerytura w kwocie 1.043,31 zł, która jest objęta zajęciem komorniczym, nie posiada też majątku, który mogłaby zbyć celem pokrycia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, rubryka dotycząca stanu rodzinnego została zakreślona. Skarżąca podała, że posiada mieszkanie o powierzchni 26 m2 oraz wierzytelność na kwotę 19.864,11 zł z odsetkami na podstawie orzeczenia sądowego, przy czym egzekucja wierzytelności okazała się bezskuteczna. Poza tym nie ma żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Jak podała, jest "objęta" wyrokiem w sprawie o sygn. akt

[...] . Miesięczne wydatki strony to czynsz najmu – 369 zł, opłaty za media 93,69 zł oraz potrącenie egzekucyjne z emerytury 286,06 zł.

Do wniosku załączono: dowody prowadzenia wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. wyroku o sygn. akt [...] z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. H. [...] w J.i wyroku Sądu Apelacyjnego we W. sygn. akt [...] ; informacje ZUS o dokonywanych w kwocie 268,06 zł potrąceniach z emerytury skarżącej wynoszącej 1072,26 zł brutto; informację że po potrąceniu skarżąca otrzymuje emeryturę w kwocie 643,70 zł; zeznanie podatkowe za 2014 r.; umowę najmu lokalu przy ul. S. [...] we W.; kopię faktury za energię i media za okres od stycznia do listopada 2015 r. na kwotę 1.124,36 zł; postanowienie o umorzeniu – jako bezskutecznego - postępowania egzekucyjnego z wniosku skarżącej przeciwko dłużnikowi D. S.; zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego – orzeczenie dotyczące roszczenia zasądzonego od ww. dłużnika na rzecz skarżącej.

Z dokumentów i oświadczeń złożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że miesięczne wydatki strony to koszty mediów związanych z najmowanym mieszkaniem (energia elektryczna, woda, centralne ogrzewanie, wywóz śmieci, koszty eksploatacyjne za utrzymanie części wspólnych) wynoszące 102,22 zł (średniomiesięczna wysokość za 2013 r. ), czynsz najmu 369 zł, wydatki na żywność 300 zł. Inne wydatki, tj. na środki czystości, odzież, itd., są pokrywane z pozostałej kwoty ze świadczenia emerytalnego. Strona nie spłaca żadnych pożyczek ani kredytów, a z mężem ma ustanowioną rozdzielność majątkową od 28 marca 2013 r. Nie posiada żadnych rachunków bankowych – emerytura jest otrzymywana za pośrednictwem Poczty Polskiej, nie ma też kart kredytowych ani lokat bankowych.

Strona ponadto wyjaśniła, że większość czasu spędza z synem i jego rodziną, pomagając w opiece nad wnukami i prowadzeniu domu. Sytuacja ta stwarza możliwość wspólnych wydatków, np. na wyżywienie, co zmniejsza koszty, które by strona ponosiła prowadząc samodzielnie gospodarstwo domowe.

Pełnomocnik skarżącej oświadczył, że reprezentuje skarżącą nieodpłatnie.

W wyniku dodatkowego wezwania odnośnie dokumentów potwierdzających stan majątkowy i finansowy męża skarżącej, strona przedłożyła zeznania podatkowe męża za lata 2014 i 2015, z których wynika, że za 2014 rok uzyskał z działalności gospodarczej przychód w wysokości 1.006.254,62 zł i poniósł stratę na kwotę 307.976,91 zł, co wynika z załącznika PIT-B (kopia zeznania została przedłożona z pominięciem strony 2-6). Za 2015 r. kopię zeznania podatkowego PIT-37 przedłożono bez załączników i również z pominięciem strony 2-6.

Przedłożone zostało także oświadczenie męża skarżącej, który podał, że nie posiada rachunków, lokat bankowych ani kart kredytowych, obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej. Ze względu na prowadzone postępowanie egzekucyjne wynagrodzenie otrzymuje w gotówce. Oświadczył nadto, że 14 sierpnia 2015 r. nabył do majątku osobistego nieruchomość niezabudowaną o powierzchni 1094 m2. Ze względu na brak zbrojenia, położenie działki i dużą podaż, nie jest w stanie jej zbyć. Poza tym zbycie przed upływem 5 lat od daty nabycia narazi go na obciążenie zobowiązaniem podatkowym. Innych nieruchomości ani zasobów pieniężnych nie posiada. Podkreślił, że z żoną pozostaje w faktycznej separacji.

Postanowieniem z 9 maja 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, że mimo udzielonych odpowiedzi na dwukrotne wezwanie, przedstawiona sytuacja finansowa i majątkowa budzi znaczne wątpliwości. Dane wynikające ze złożonych dokumentów i oświadczeń są bowiem niespójne i nielogiczne. Po pierwsze, zgodnie z umową najmu z 2 sierpnia 2013 r., strona najmuje od PHU "A" Sp. z o.o. z siedzibą we W. przy ul. S. [...], mieszkanie pod tym samym adresem (lok. [...]). Prezesem zarządu spółki jest mąż skarżącej, a zgodnie z zapisami w KRS, wiceprezesem zarządu spółki jest sama skarżąca, co nie zostało przez skarżącą podane ani we wniosku, ani w wyniku wezwań. Po drugie, z przedłożonych do akt sprawy dwóch faktur datowanych na 24 grudnia 2015 r., a wystawionych przez ww. spółkę wynika, że na jednej fakturze dotyczącej opłaty za media i energię za okres od stycznia do listopada 2015 r. na kwotę 1.124,36 zł, jako nabywcę wskazano skarżącą zamieszkałą pod adresem: W., ul. S. [...]. Na drugiej zaś fakturze, opiewającą na kwotę 6.000 zł z tytułu czynszu najmu za 2015 rok budynku mieszkalnego pod adresem: B. W., ul. K. [, jako nabywcę wskazano skarżącą zamieszkałą pod wskazanym adresem w B. W.. Obie faktury określały jako sposób zapłaty - przelew. W ocenie referendarza, dane te są pełne sprzeczności, gdyż zgodnie z oświadczeniem, skarżąca posiada tylko emeryturę wynoszącą 643 zł, co potwierdza złożone zeznanie podatkowe. Tymczasem najmuje nie tylko mieszkanie należące do spółki, w której z mężem tworzą zarząd, ale dodatkowo dom mieszkalny w B. W.. Ponadto kwoty, na które są wystawione wskazane wyżej faktury, o łącznej wartości ponad 7.000 zł, skarżąca miała uiścić w całości przelewem, a zgodnie z oświadczeniem, nie posiada ona rachunków bankowych. Referendarz zauważył też, że wykazana kwota emerytury jest niższa od oświadczonych wydatków miesięcznych, które łącznie wynoszą ponad 770 zł (czynsz, media, żywność). Przy czym strona jednocześnie twierdzi, że z pozostałej kwoty pokrywa jeszcze wydatki na środki czystości i odzież. Referendarz dalej argumentował, że z danych udostępnionych na internetowym portalu Orzeczeń Sądu Okręgowego we W. wynika, że przedłożony przez skarżącą wyrok o sygn. akt [...], wobec którego zapadł wyrok Sądu Apelacyjnego, dotyczył zaległych opłat za lokale, których skarżąca była właścicielem (w 2010 r. – 10 lokali mieszkalnych i 6 lokali użytkowych). Egzekwowana kwota należności głównej wynikająca z tych wyroków, wynosiła 70.833,53 zł. Referendarz przy tym zaznaczył, że jakkolwiek skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych nieruchomości, to nie podała informacji co do tego, czy nieruchomości te zostały przepisane na męża, darowane synowi czy może sprzedane. W kwestii rozdzielności majątkowej, referendarz stwierdził, że w procesie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczność ta jest bez znaczenia, gdyż stosownie do treści art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nawet, jeśli małżonkowie prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe, to nadal mają obowiązek wzajemnej pomocy i wspierania się, także finansowo. W ocenie referendarza, nie bez znaczenia jest zbieg daty ustanowionej rozdzielności majątkowej i obciążenia skarżącej zobowiązaniem z wyroku o sygn. akt [...]. Wyrok ten zapadł [...] 2013 r., a wyrok w wyniku wniesionej apelacji – w dniu[...] 2013 r. Powyższym orzeczeniom nadano klauzulę wykonalności dnia 22 października 2013 r. Tymczasem rozdzielność majątkowa została ustanowiona [...] 2013 r. Zdaniem referendarza, z powyższego zbiegu dat można wywieść, że powyższy ustrój majątkowy miał na celu jedynie uniknięcie zajęć egzekucyjnych na wspólnym majątku małżonków. Odnosząc się do oświadczeń i dokumentów dotyczących męża skarżącej, referendarz wskazał, że podany przez męża skarżącej adres znajduje się w B. W. przy ul. K. [...], a zatem tam, gdzie skarżąca opłaciła czynsz za najem budynku mieszkalnego za 2015 r. w wysokości 6.000 zł. Ponadto, mąż skarżącej, jak wynika z zeznania podatkowego za 2014 r., prowadził działalność gospodarczą na dużą skalę, z przychodem o wartości ponad 1.000.000 zł. Jednocześnie referendarz zaznaczył, że fakt odnotowania straty świadczy tylko o ponoszeniu wysokich kosztów uzyskania przychodów, na które w dużym stopniu ma wpływ sam przedsiębiorca. Świadczy też o tym, że dysponował on środkami na ich poniesienie. Przy czym, z zeznań podatkowych męża skarżącej nie wynika, czy w 2014 r. uzyskał przychody tylko z działalności gospodarczej, czy też z innego tytułu, np. w związku z pełnieniem funkcji prezesa zarządu w PHU "A" Sp. z o.o., nie wiadomo też, w jakiej wysokości zeznał przychody za rok 2015, z uwagi na brakujące strony (2-6) kopii obu zeznań podatkowych za wskazane lata. Referendarz stwierdził zatem, że dane udostępnione przez stronę skarżącą są niedokładne, ograniczające się tylko do tych, które miałyby wskazywać na brak możliwości pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie.

W sprzeciwie od ww. postanowienie referendarza sądowego strona, działając przez pełnomocnika, wniosła o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi lub o przyznanie częściowego prawa pomocy w postaci zwolnienia od opłaty od skargi ponad kwotę ustaloną przez Sąd. Skarżąca wskazała, że zaskarżone postanowienie zawiera niedopuszczalną ilość domniemań i zbyt daleko idących przypuszczeń, które zostały błędnie wyinterpretowane i pozostają w sprzeczności z jej stanem majątkowym. Skarżąca podniosła, że rozdzielność majątkowa została ustanowiona w celu ochrony majątku małżonków przed roszczeniami wierzycieli. Ponadto nie zgadza się, by w tej sytuacji jej małżonek partycypował w kosztach ustalonych w niniejszej sprawie. Jak wskazała, małżonek również złożył skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej we W., w związku z czym poniósł wysokie koszty tytułem uiszczenia opłat, co znacząca uszczupliło jego możliwości finansowe. Trudno zatem wymagać, aby ponosił opłaty za jeszcze jedną osobą, nawet najbliższą. Dodała, że wobec małżonka prowadzone są postępowania egzekucyjne. Ponadto, małżonek nie prowadzi działalności gospodarczej, wobec czego - wbrew twierdzeniu referendarza - nie osiąga on wysokiego przychodu. Skarżąca dalej wskazała, że funkcję wiceprezesa w spółce "A" pełni społecznie, a zatem nie otrzymuje z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. W odniesieniu do faktury, która dotyczy czynszu najmu domu w B. W., skarżąca stwierdziła, że wystawienie tej faktury na jej nazwisko nie oznacza, że uiściła kwotę wskazaną w jej treści. W kwestii lokalu mieszkalnego skarżąca podniosła, że referendarz dopuścił się nadużycia stwierdzając, że skarżąca jej posiada, podczas gdy jest ono najmowane od spółki "A". Skarżąca podkreśliła, że nie posiada żadnego majątku, z którego mogłaby pokryć wysoką opłatę od skargi, nie posiada zdolności kredytowej, a z uwagi na niewielką emeryturę, nie miała możliwości poczynić oszczędności. Poza tym, ze względu na wiek, ma ograniczone możliwości uzyskiwania dodatkowego dochodu. W ocenie skarżącej, wykazane zostało, że w ogóle nie jest ona w stanie ponieść kosztów opłaty i wskazała, że według linii orzeczniczej, jeżeli strona prowadząc samotnie gospodarstwo domowe, ponosi wydatki przekraczające uzyskiwane dochody i nie dysponuje żadnymi wolnymi środkami finansowymi, to taka strona nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków finansowych do równoczesnego zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz pokrycia kosztów sądowych w danej sprawie. Na koniec skarżąca zarzuciła referendarzowi brak odwołania się do orzecznictwa.

Do sprzeciwu załączono kompletne zeznania podatkowe męża skarżącej za lata 2014 i 2015; dokumenty związane z ubieganiem się przez skarżącą o kredyt wraz z pełnomocnictwem udzielonym pośrednikowi finansowemu w zakresie pozyskania pożyczki w kwocie 38.000 zł; informację pośrednika finansowego z 3 czerwca 2016 r., że skarżąca nie posiada zdolności kredytowej. Z zeznania za 2014 r. (PIT-36) wynika, że oprócz przychodu z działalności gospodarczej, mąż skarżącej uzyskał inny przychód wynoszący 24.315,75 zł (po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu, dochód wyniósł 22.647 zł). Z zeznania za 2015 r. (PIT-37) wynika natomiast, że przychód skarżącego wyniósł 51.973,09 zł, a po odliczeniu kosztów jego uzyskania, dochód wyniósł 50.304,37 zł.

Jako znane z urzędu wskazać należy, że skarżąca jest stroną w dwóch zawisłych w tutejszym Sądzie sprawach o sygn. akt I SA/Wr 127/10

i I SA/Wr 151/16, a wpisy od skarg w tych sprawach zostały wyznaczone na kwoty o łącznej wartości 52.832 zł – w niniejszej sprawie w wysokości 37.365 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie zaś do treści art. 260 § 2 p.p.s.a. w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność.

Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.

Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).

Jak wynika z akt sprawy skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Sąd rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z 9 maja 2016 r. uznał, mając na uwadze przedłożone przez skarżąca oświadczenia i dokumenty, a także całokształt okoliczności faktycznych wynikających z akt niniejszej sprawy, że wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie ani w całości, ani w części.

Na wstępie rozważań co do tak przyjętej oceny zaakcentować należy, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienia NSA: I OZ 468/11 z 6 lipca 2011 r., II OZ 504/11 z 28 czerwca 2011 r. – dostępne internetowej bazie orzeczeń na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Zatem, ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Przy czym przedłożone dowody przez wnioskodawcę nie mogą wzbudzać żadnych wątpliwości w ustalaniu jego prawa do uzyskania dofinansowania przez budżet Państwa w niezbędnych kosztach sądowych.

Tymczasem, w niniejszej sprawie - jak słusznie przyjął referendarz sądowy – powstały wątpliwości co do rzeczywistych możliwości finansowania przez skarżącą należnych w sprawie kosztów sądowych – na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi w kwocie 37.365 zł.

Z przedłożonych dokumentów (umowa najmu lokalu mieszkalnego, dwie faktury z [...] 2015 r.) wynika bowiem, że skarżąca w tym samym czasie (w 2015 r.) była najemcą zarówno lokalu mieszkalnego położonego we W. przy ul. S. [...], jak i nieruchomości położonej w B. W. przy ul. K. [...]. Czynsz najmu za lokal mieszkalny wynosił 369 zł miesięcznie, zaś za drugą ze wskazanych nieruchomości – 6000 zł rocznie. Oprócz czynszu najmu lokalu mieszkalnego, na co wskazuje jedna z faktur i treść umowy najmu, skarżąca zobowiązana jest ponosić koszty związane z eksploatacją tego lokalu (w 2015 r. koszty energii i mediów wyniosły za okres od stycznia do listopada 1.124,36 zł). Co więcej, lokal mieszkalny, stanowi siedzibę Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "A" sp. z o.o., w której prezesem jest mąż skarżącej, zaś wiceprezesem – jak ustalił z urzędu referendarz sądowy – sama skarżąca. Obie wspomniane wyżej faktury zostały wystawione przez tę właśnie spółkę. Należy przy tym zauważyć, że skarżąca nie ujawniła faktu zasiadania w zarządzie spółki "A", a dopiero w sprzeciwie wskazała ustosunkowując się do argumentacji referendarza, że funkcję tę pełni nieodpłatnie. Jednocześnie stwierdzić należy w odniesieniu do twierdzenia zawartego w sprzeciwie, że faktura za najem domu w B. W. "wcale nie oznacza, iż uiściła kwotę wskazaną w jej treści", że okoliczność, czy kwotę tę skarżąca uiściła, czy nie uiściła, nie ma znaczenia. Znaczenie ma bowiem, że skarżąca, która twierdzi, że utrzymuje się jedynie z emerytury wynoszącej po potrąceniu egzekucyjnym 643,70 zł miesięcznie, zdecydowała się być najemcą równocześnie dwóch nieruchomości – lokalu mieszkalnego i domu. Dodać w tym kontekście trzeba, że wbrew twierdzeniu skarżącej, referendarz nie dopuścił się nadużycia wskazując, że skarżąca "posiada" mieszkanie. Sama bowiem skarżąca, w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała w rubryce dotyczącej majątku wnioskodawcy, że posiada mieszkanie o powierzchni 26m2.

Z kolei, w odniesieniu do ustanowionej między skarżącą a jej mężem rozdzielności majątkowej wyjaśnić należy – jak prawidłowo wskazał referendarz sądowy – że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (k.r.o.), małżonkowie mają m.in. obowiązek do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Skoro zatem małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy, przez którą należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne, to mąż czy żona ma obowiązek udzielenia pomocy małżonkowi także w zakresie prowadzenia przez niego procesów sądowych. Natomiast istnienie między małżonkami rozdzielności majątkowej, czy też brak prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, nie stanowią okoliczności, w których to mąż nie może pomóc swojej żonie w uiszczeniu kosztów postępowania (por. postanowienia NSA: z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, z 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, z 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FZ 519/14, z 8 października 2014 r. sygn. akt I FZ 388/14, z 13 listopada 2014 r. sygn. akt I GZ 486/14 – CBOSA). Zauważyć należy, że obowiązek wzajemnej pomocy małżonków wygasa bowiem dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (art. 614 § 1 k.r.o.). Pozostawanie zatem w związku małżeńskim, nawet jeśli tylko formalnie, stosownie do art. 27 k.r.o., skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11 – CBOSA). Stąd również sytuacja materialno-finansowa małżonka wnioskodawcy wpływa na ocenę jego możliwości płatniczych w ponoszeniu kosztów sądowych.

Jak wynika z przedłożonych zeznań podatkowych męża skarżącej za lata 2014-2015, uzyskał on w 2014 r. uzyskał on przychód z działalności gospodarczej 1.030.570 zł (koszty jego uzyskania wyniosły 1.315.900,25 zł) i przychód z innego źródła w wysokości 24.315,75 zł (koszty jego uzyskania wyniosły 1.668,72 zł). W 2015 r. wykazał natomiast przychód (niepochodzący z działalności gospodarczej) w wysokości 51.973,09 zł (koszty jego uzyskania wyniosły 1.668,72 zł). Z zeznań tych także wynika, że miejscem zamieszkania męża skarżącej jest: ul. K. [...] w B. W., a zatem nieruchomość, za którą – według jednej z przedłożonych faktur – skarżąca zobowiązana została do uiszczenia czynszu najmu. Niewątpliwie, analizując sytuację finansowo-majątkową męża skarżącej wysuwa się na pierwszy plan osiągnięty przez niego w 2014 r. przychód i koszty jego uzyskania. Jako, że koszty te przekroczyły uzyskany przychód o kwotę blisko 300.000 zł oznacza to, że mąż skarżącej dysponował w tym okresie środkami na ich pokrycie. Wyjaśnić w tym miejscu należy, jak przyjmuje się w orzecznictwie, że miarodajną dla oceny zdolności płatniczych osób prowadzących działalność gospodarczą nie jest kategoria dochodu a przychodu (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 17 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 251/15 i powołane tam postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2012 r. sygn. akt I FZ 549/11 – CBOSA). Niewątpliwie zatem mąż skarżącej w 2014 r. prowadził działalność gospodarczą na dużą skalę. Ponadto, mąż skarżącej, według jego oświadczenia, jest właścicielem niezabudowanej nieruchomości w J. o powierzchni 1094 m2. Z treści sprzeciwu wynika też i co ma świadczyć o znaczącym uszczupleniu jego możliwości finansowych, że mąż skarżącej złożył skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej we W., w związku z czym poniósł wysokie koszty tytułem uiszczenia opłat. Tymczasem z informacji pozyskanych przez Sąd z urządzeń ewidencyjnych wynika, że w 2016 r. mąż skarżącej zaskarżył jedną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W., w której należny i uiszczony wpis wyniósł 500 zł (sygn. akt I SA/Wr 152/16). Kolejna sprawa, w której kontrolowane było rozstrzygnięcie wskazanego organu podatkowego, została zainicjowana wniesieniem przez wymienionego skargi w 2013 r. (sygn. akt I SA/Wr 421/13), gdzie wpis wynosił 100 zł. Trudno więc zgodzić się z twierdzeniem zawartym w sprzeciwie, że uiszczenie tych kwot "znacząco uszczupliło możliwości finansowe" męża skarżącej. Odnosząc się zaś do podniesionej w sprzeciwie kwestii prowadzenia wobec męża skarżącej postępowań egzekucyjnych, wskazać należy, że nie zostało to w żaden sposób udokumentowane. Zatem, w świetle podanych okoliczności, również rzeczywista sytuacja majątkowa męża skarżącej budzi wątpliwości.

Nie bez znaczenia dla Sądu w zakresie oceny zdolności płatniczych skarżącej są też okoliczności wynikające z akt administracyjnych niniejszej sprawy. Otóż wynika z nich, że skarżąca na przestrzeni lat 1999-2013 kupowała nieruchomości, w tym w 2009 r. lokale apartamentowe w K. i zbywała wiele nieruchomości, głównie wydzielone działki, uzyskując z tego tytułu milionowe obroty. Część działek (łącznie 4) została darowana córce i synowi (w 2012 r.). Skarżąca dysponowała więc znacznym majątkiem. Jednocześnie - na co zwrócił uwagę referendarz sądowy – brak jest informacji, w jaki sposób skarżąca rozporządziła 10 lokalami mieszkalnymi i 6 lokalami użytkowymi, za które nie dokonywała opłat na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej w J., a których to zaległości dotyczą załączone przez skarżącą wyroki. Kwestii tej skarżąca w sprzeciwie nie wyjaśniła. Mając na uwadze wskazane okoliczności, trudno uznać, że aktualnie skarżąca utrzymuje się tylko z emerytury i nie mogła poczynić oszczędności. Tym bardziej, że z oświadczenia skarżącej wynika, że ponosi miesięczne wydatki w kwocie 770 zł, a więc w kwocie przekraczającej wysokość otrzymywanej emerytury. Ponadto, jak oświadczyła, ponosi jeszcze koszty żywności i odzieży. To z kolei świadczy o tym, że skarżąca posiada dodatkowe źródło pokrycia tychże wydatków.

Reasumując, wskazywane przez skarżąca okoliczności otrzymywania niskiej emerytury i jej egzekucyjnego zajęcia, braku posiadania majątku i oszczędności, nie mogą – jak tego oczekiwała skarżąca - automatycznie stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy. Istotna jest bowiem analiza całokształtu sytuacji materialnej i życiowej, w tym tej poprzedzającej złożenie wniosku, która wynika z innych dowodów – tu: z akt administracyjnych. Analiza ta, w ocenie Sądu, nie pozwala na uznanie, że skarżąca wykazała w sposób niebudzący wątpliwości przesłankę uzasadniającą przyznanie jej prawa pomocy. Przyjętej przez Sąd oceny, w świetle właśnie całokształtu sytuacji materialnej i życiowej skarżącej, nie zmienia przedłożona wraz ze sprzeciwem informacja o braku zdolności kredytowej skarżącej.

Przypomnienia wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy jako forma dofinansowania z budżetu państwa będące odstępstwem od zasady określonej w art. 199 p.p.s.a, powinno bowiem mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.

Mając na uwadze powyższe, Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego, że udostępnione przez skarżącą dane ograniczają się tylko do tych, które miałyby wskazywać na brak możliwości pokrycia kosztów sądowych w sprawie.

Na koniec Sąd wskazuje, że wniosek referendarza sądowego co powodów ustanowienia rozdzielności majątkowej, jakkolwiek wniosek ten nosi znamiona domniemania, nie miał – w ocenie Sądu - istotnego wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie.

Podsumowując stwierdzić należy, że nie zostały wykazane przesłanki do przyznania wnioskowanego prawa pomocy. W konsekwencji, zaskarżone postanowienie nie może zostać uznane za wadliwe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.