Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 543/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2016-02-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3(1)
journal: Dz.U. 2014 poz 1502
law: Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2016 r. sprawy ze skargi Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu inspektora pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz Inspektora Pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych (słownie: [...] złotych [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. - dalej "Kpa") i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tj. Dz. U. z 2012, poz. 404 ze zm.- dalej "ustawa o PIP"), po rozpatrzeniu odwołania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję inspektora pracy PIP zawartą w nakazie z dnia 20 lutego 2015 r., w sprawie zapewnienia, aby pracownik wykonujący zadania służby bhp w Oddziale ZUS w S. podlegał bezpośrednio Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub osobie wchodzącej w skład Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, upoważnionej przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w Oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. w dniach 16, 17, 19 lutego 2015 r. ustalono, że w tej jednostce lokalnej obowiązki służby bhp wykonuje A.W.– starszy inspektor ds. bhp, zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Jak wynika z zakresu obowiązków pracownika, na dzień zakończenia kontroli wskazana pracownica podlegała – w zakresie merytorycznym - Dyrektorowi Oddziału ZUS w S. Organ wskazał przy tym, że zgodnie z pełnomocnictwem udzielonym przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Dyrektor Oddziału pełni funkcję pracodawcy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, z wyłączeniem powoływania i odwoływania zastępców Dyrektora oraz głównego księgowego Oddziału. Ustalenia z kontroli zawiera protokół, który został podpisany bez zastrzeżeń. W dalszej kolejności organ podał, że w związku z wynikami kontroli, do pracodawcy skierowany został nakaz z dnia 20 lutego 2015 r., zawierający decyzję nr 1 o treści: "zapewnić, aby pracownik wykonujący zadania służby bhp w Oddziale ZUS w S. podlegał bezpośrednio Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, lub osobie wchodzącej w skład Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, upoważnionej przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy". Odnosząc poczynione ustalenia kontrolne do regulacji prawnych przedmiotu podał, że zgodnie z art. 23711 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jednolity z 2014 r., Dz.U. Nr 1502 ze zm. – dalej “Kp"), pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników tworzy służbę bezpieczeństwa i higieny pracy, zwaną dalej "służbą bhp", pełniącą funkcje doradcze i kontrolne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, zaś pracodawca zatrudniający do 100 pracowników powierza wykonywanie zadań służby bhp pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy. Pracodawca posiadający ukończone szkolenie niezbędne do wykonywania zadań służby bhp może sam wykonywać zadania tej służby, jeżeli: 1) zatrudnia do 10 pracowników albo 2) zatrudnia do 20 pracowników i jest zakwalifikowany do grupy działalności, dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategorię ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Organ podniósł, że zgodnie z § 1 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. Nr 109 poz. 704 z późn. zm., dalej: rozporządzenie w sprawie BHP) służba bhp podlega bezpośrednio pracodawcy. U pracodawcy będącego jednostką organizacyjną służba bhp podlega bezpośrednio osobie zarządzającej tą jednostką lub osobie wchodzącej w skład organu zarządzającego, upoważnionej przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Przepis ten stosuje się także do pracownika, o którym mowa w § 4 ust. 7. Natomiast zgodnie z art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r. poz. 121 z późn. zm. zwanej dalej: “ustawą", “ustawą systemową" lub" uosus") – Zakład jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. Siedzibą Zakładu jest miasto stołeczne Warszawa. Zgodnie z art. 73. ust 1 i 3 pkt 7 tej ustawy, działalnością Zakładu kieruje Prezes Zakładu, który reprezentuje Zakład na zewnątrz. Do zakresu działania Prezesa Zakładu należy w szczególności spełnianie funkcji pracodawcy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Organami Zakładu Ubezpieczeń Społecznych są: Prezes Zakładu, Zarząd i Rada Nadzorcza Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 72 ustawy). Organ podniósł, że udzielenie pełnomocnictwa Dyrektorowi Oddziału ZUS w S., będącego jednostką lokalną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – w jego ocenie – nie zmienia pojęcia pracodawcy, określonego w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

Prezes ZUS w odwołaniu od nakazu wskazał, że obecny stan organizacyjny służby bezpieczeństwa i higieny pracy jest zgodny z obowiązującymi przepisami, a to dlatego, że zgodnie z § 2 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. (Dz. U. Nr 18, poz. 93 – dalej "Statut) Prezes Zakładu realizuje zadania należące do zakresu jego działania za pomocą komórek organizacyjnych Centrali Zakładu i terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu. Zgodnie z § 8 Statutu – terenowymi jednostkami organizacyjnymi Zakładu są Oddziały kierowane przez Dyrektorów. W rozpatrywanej sprawie – jak podkreślił odwołujący się – Prezes Zakładu udzielił Dyrektorom Oddziałów stałego pełnomocnictwa do reprezentowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w tym do pełnienia funkcji pracodawcy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, z wyłączeniem powoływania i odwoływania zastępców Dyrektora oraz głównego księgowego Oddziału. Okoliczność ta – zdaniem Prezesa ZUS – powoduje, że funkcję pracodawcy w rozumieniu Kodeksu pracy, po przekazaniu kompetencji w tym zakresie Dyrektorowi przez Prezesa Zakładu, pełni Dyrektor Oddziału. W tym obszarze mieści się również sprawowanie nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Oznacza to, że Dyrektorzy Oddziałów otrzymując od Prezesa Zakładu umocowanie do pełnienia funkcji pracodawcy, zostali upoważnieni do pełnienia funkcji pracodawcy również w zakresie dotyczącym bezpieczeństwa i higieny pracy. W treści odwołania wskazano również, że zgodnie z § 28 ust.3 Regulaminu organizacyjnego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych: Dyrektor Oddziału sprawuje bezpośredni nadzór merytoryczny nad funkcjonującą w ramach komórki Administracyjno - Gospodarczej służbą bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej. Wynika z tego, że funkcjonująca w Oddziale ZUS w S. służba bhp, jako podporządkowana merytorycznie Dyrektorowi Oddziału ZUS w S. – pracodawcy, wypełnia dyspozycję cytowanego wyżej przepisu rozporządzenia. Odwołujący nie zgodził się z twierdzeniami organu pierwszej instancji, jakoby "usytuowanie służby bhp w strukturze organizacyjnej Oddziału nie spełniało wymagań ustawodawcy przewidzianych w § 1 ust. 5 rozporządzenia". Wskazał, że podporządkowanie służby bhp w Zakładzie, zapewnia możliwość skutecznego realizowania przez nią zadań, gdyż jest zapewniona, stosownie do zapisów regulaminu organizacyjnego Oddziału, możliwość szybkiego kontaktu z pracodawcą, bez dodatkowych pośredników.

Organ drugoinstancyjny stwierdził, że nie podziela argumentacji powołanej w uzasadnieniu odwołania. Na poparcie wyrażonego stanowiska przytoczył wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1367/10, w którym stwierdzono, że "(...) Bezpośrednie podporządkowanie służby bhp pracodawcy wydaje się oczywiste jeżeli analizie poddany zostanie zakres uprawnień służby bhp określony w § 3 ww. rozporządzenia. Do zakresu działania służby bhp należy m.in.:

1) przeprowadzanie kontroli warunków pracy oraz przestrzegania przepisów i zasad bhp,

2) bieżące informowanie pracodawcy o stwierdzonych zagrożeniach zawodowych, wraz z wnioskami zmierzającymi do usuwania tych zagrożeń, 3) sporządzanie i przedstawianie pracodawcy, co najmniej raz w roku, okresowych analiz stanu bhp, zawierających propozycje przedsięwzięć technicznych i organizacyjnych mających na celu zapobieganie zagrożeniom życia i zdrowia pracowników oraz poprawę warunków pracy. Wymienione uprawnienia kontrolne oraz informowanie o bieżących zagrożeniach oraz aktualnym stanie bezpieczeństwa i higieny pracy mogą być skutecznie i efektywnie realizowane wyłącznie w sytuacji, gdy służba bhp nie jest podległa, a co za tym idzie zależna, od kierownictwa średniego szczebla, w skarżącej spółce będzie to osoba kierująca Departamentem Spraw Pracowniczych. W takiej sytuacji nie może być mowy o bezpośrednim przekazywaniu informacji i niezwłocznym, natychmiastowym podejmowaniu rozstrzygnięć decyzyjnych w zakresie ochrony zdrowia i życia pracowników, niejednokrotnie związanych z zaangażowaniem znacznych środków finansowych lub ich utratą na skutek np. konieczności wstrzymania pracy. Podobnie należy podejść do kwestii szerokich uprawnień służby bhp w zakresie: 1) występowania do osób kierujących pracownikami z zaleceniami usunięcia stwierdzonych uchybień w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, 2) niezwłocznego wstrzymania pracy maszyn lub innego urządzenia technicznego w razie wystąpienia bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia pracownika albo innych osób. Skuteczne realizowanie tych uprawnień będzie możliwe tylko w sytuacji, gdy podjęcie decyzji o ich stosowaniu jest niezależne od wpływu osób nie będących bezpośrednio zarządzającymi przedsiębiorstwem".

Odniósł się do argumentu odwołania, że "(...) Na podstawie § 2 ust. 2 statutu Prezes Zakładu udzielił Dyrektorom Oddziałów stałego pełnomocnictwa do reprezentowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w tym do pełnienia funkcji pracodawcy w rozumieniu przepisów KP, z wyłączeniem powoływania i odwoływania zastępców Dyrektora oraz głównego księgowego Oddziału i powyższa konstrukcja powoduje, że funkcję pracodawcy w rozumieniu KP, po przekazaniu kompetencji w tym zakresie Dyrektorowi przez Prezesa Zakładu - pełni Dyrektor Oddziału (...)" .W tej kwestii organ odwoławczy podał, iż § 2 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowi, że Prezes Zakładu realizuje zadania należące do zakresu jego działania za pomocą komórek organizacyjnych Centrali Zakładu i terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu.

Zdaniem Okręgowego Inspektora Pracy w K. nie daje to jednak prawa do cedowania, tj. udzielenia pełnomocnictwa do pełnienia funkcji pracodawcy, bowiem regulacja ta wskazuje jedynie, że Prezes Zakładu realizuje zadania należące do zakresu jego działania za pomocą komórek organizacyjnych Centrali Zakładu i terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu. Powołane przepisy nie stanowią, w jego ocenie, podstawy prawnej do przekazania Dyrektorom Oddziałów funkcji pracodawcy, a jedynie dają możliwość do przekazania upoważnienia do działania w imieniu pracodawcy.

W dalszych motywach organ odwoławczy wskazał, że z powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że to nie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, będącego państwową jednostką organizacyjną jest organem, któremu powinna podlegać służba bhp, a jest nim Prezes Zakładu lub osoba wchodząca w skład Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako organu zarządzającego całą jednostką organizacyjną, mającą status pracodawcy w rozumieniu art. 3 ustawy Kodeks pracy. Obowiązku podlegania służby bhp wymienionym organom nie może modyfikować akt niższej rangi, jakim jest Zarządzenie Organizacyjne Prezesa Zakładu, a tym bardziej Zarządzenie Organizacyjnie Dyrektora Oddziału ZUS. Pełnomocnictwa Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przekazujące Dyrektorowi Oddziału funkcję pracodawcy nie czynią go członkiem Zarządu jednostki organizacyjnej, jaką jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Nie jest on zatem osobą zarządzającą Zakładem Ubezpieczeń Społecznych lub osobą wchodzącą w skład Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, upoważnioną przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, co w świetle przytoczonego przepisu rozporządzenia Rady Ministrów uprawniałoby do tego, aby służba bhp mu podlegała. Ustawowe uwarunkowania i literalne brzmienie § 1 ust. 5 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie służby bhp nie dają prawnej możliwości zorganizowania podległości służby bhp, w sposób inny, niż wymieniony w sentencji zaskarżonej decyzji. Tym samym uznał przedmiotowy nakaz za uzasadniony.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji, brak właściwego ustalenia stanu faktycznego i nieuwzględnienie przez orzekające w sprawie organy, struktury organizacyjej Zakładu, pozycji jego organów i podmiotów wykonujacych jego zadania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) § 2 ust. 2 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 stycznia 2011 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 18, poz. 93) poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że przepis ten nie daje Prezesowi Zakładu prawa do udzielenia Dyrektorowi Oddziału pełnomocnictwa do pełnienia funkcji pracodawcy, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu pozwala na przyjęcie, że Prezes Zakładu może udzielić Dyrektorowi Oddziału pełnomocnictwa do reprezentowania Zakładu w zakresie właściwym dla tego Oddziału, w tym do pełnienia funkcji pracodawcy;

2) § 1 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy, poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że pracownik wykonujący zadania służby bhp w Oddziale w S. powinien podlegać bezpośrednio Prezesowi Zakładu lub osobie wchodzącej w skład Zarządu Zakładu, upoważnionej przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu pozwala na przyjęcie, że pracownik wykonujący zadania służby bhp może podlegać bezpośrednio Dyrektorowi Oddziału w S., reprezentującemu ten Oddział, w tym w zakresie pełnienia funkcji pracodawcy, na podstawie udzielonego przez Prezesa Zakładu pełnomocnictwa;

3) art. 107 § 3 Kpa poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji, czyli wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;

4) art. 10 Kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieudzielenie skarżącemu możliwości zapoznania się z aktami sprawy i złożenia końcowego oświadczenia przed wydaniem decyzji.

Formułując powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. – dalej “Ppsa"). Z kolei na podstawie art. 200 P.p.s.a. wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W ocenie skarżącej, Okręgowy Inspektor Pracy w K. wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, albowiem "aby móc skutecznie reprezentować Zakład w obszarze kierowanego przez siebie Oddziału (zarządzać danym Oddziałem), Dyrektor Oddziału otrzymuje od Prezesa Zakładu stosowne pełnomocnictwa. Prezes Zakładu może bowiem, stosownie do § 2 ust. 2 pkt 1 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, udzielając upoważnienia pracownikom Zakładu przekazać/cedować posiadane przez siebie kompetencje w określonym przez siebie zakresie".

Wskazując na regulacje prawne autor skargi podał, że zgodnie z § 1 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy, służba bhp podlega bezpośrednio pracodawcy, a u pracodawcy będącego jednostką organizacyjną służba bhp podlega bezpośrednio osobie zarządzającej tą jednostką lub osobie wchodzącej w skład organu zarządzającego, upoważnionej przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Z kolei zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 2 ust. 4 pkt 2 i § 8 ust. 1 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działalnością Zakładu kieruje Prezes Zakładu, który realizuje swoje zadania (o których mowa w art. 73 ust. 3 pkt 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) za pomocą terenowych jednostek organizacyjnych, czyli Oddziałów oraz podlegających tym Oddziałom - inspektorów i biur terenowych. W myśl § 8 ust. 2 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kierującym Oddziałem jest Dyrektor tego Oddziału.

Z konstrukcji powołanych przepisów – jego zdaniem – należy wyprowadzić wniosek, że osobą bezpośrednio zarządzającą danym Oddziałem jest Dyrektor tego Oddziału. W ten sposób Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w skład którego wchodzą 43 Oddziały, ma zapewnioną sprawną organizację i funkcjonowanie. Prezes Zakładu może zatem na podstawie § 2 ust. 2 pkt 1 statutu upoważnić Dyrektora Oddziału do pełnienia funkcji pracodawcy wobec pracowników danego Oddziału, przekazując w ten sposób posiadane przez siebie kompetencje wynikające z art. 73 ust. 3 pkt 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Mając na względzie powołane przepisy, zdaniem strony skarżącej, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przepis § 2 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie daje prawa do cedowania, czy udzielenia pełnomocnictwa do pełnienia funkcji pracodawcy. Taka interpretacja pozostaje w sprzeczności z dyspozycją § 2 ust. 2 pkt 1 statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i stanowi naruszenie prawa.

Podsumowując autor skargi podkreślił, że na mocy otrzymanego od Prezesa Zakładu pełnomocnictwa z dnia 21 grudnia 2012 r. Dyrektor Oddziału w S. został upoważniony do reprezentowania Zakładu w zakresie właściwym dla tego Oddziału oraz podległych mu inspektoratów i biur terenowych, w tym do pełnienia funkcji pracodawcy. Powyższa konstrukcja powoduje, że funkcję pracodawcy w rozumieniu Kodeksu pracy, po przekazaniu kompetencji w tym zakresie Dyrektorowi przez Prezesa Zakładu – pełni Dyrektor Oddziału w S. Autor skargi wskazał, że co do zasady, czynności podejmowane przez pracodawcę obejmują indywidualne czynności z zakresu prawa pracy (np. dotyczące nawiązywania i rozwiązywania stosunków pracy, stosowania kar porządkowych, premiowania pracowników, udzielania urlopów, itp.), w związku z tym uznać należy, że w tym obszarze mieści się również sprawowanie nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Oznacza to, jak stwierdził, że Dyrektor Oddziału w S. otrzymując od Prezesa Zakładu umocowanie do pełnienia funkcji pracodawcy, został upoważniony do pełnienia funkcji pracodawcy również w zakresie dotyczącym bezpieczeństwa i higieny pracy. Podkreślił, że zapewnienie pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy jest jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy (art. 15 i art. 94 pkt 4 Kodeksu pracy). Pracodawca jest obowiązany zatem chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, a w szczególności organizować pracę w sposób zapewniający takie warunki (art. 207 § 2 pkt 1 Kodeksu pracy). Unikanie zagrożeń dla zdrowia i życia, jakie niesie wykonywanie określonej pracy, uwarunkowane jest w znacznym stopniu wiedzą o istnieniu zagrożeń i znajomością sposobów ich unikania, (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2014 r., sygn. akt III APa 34/13).

Z powyższych względów – w ocenie strony skarżącej – pełnienie funkcji pracodawcy w zakresie nadzoru w sprawach bhp przez Dyrektora Oddziału, mającego wiedzę o istnieniu zagrożeń w danej terenowej jednostce organizacyjnej, znajduje pełne uzasadnienie. Prawidłowość takiego rozwiązania, jej zdaniem, potwierdza też analiza § 2 ust. 1 oraz § 3 rozporządzenia w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy, wskazująca na konieczność zapewnienia bezpośredniego i niezwłocznego przepływu informacji pomiędzy pracodawcą a służbą bhp odnośnie realizowania zadań, a to może być zapewnione jedynie, jeżeli Dyrektor Oddziału, a nie Prezes Zakładu sprawuje bezpośredni nadzór nad służbą bhp. Strona skarżąca wskazała, że nie można zgodzić się z twierdzeniami Okręgowego Inspektora Pracy, jakoby usytuowanie służby bhp w strukturze organizacyjnej Oddziału Zakładu w S., nie spełniało wymagań ustawodawcy przewidzianych w § 1 ust. 5 rozporządzenia w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy, także dlatego, że rozwiązania przyjęte w Oddziale w S. (jak również w innych Oddziałach), dotyczące pełnienia funkcji pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy spełniają wymogi przewidziane dyspozycją przytoczonego przepisu. Rozwiązanie takie jest racjonalnie uzasadnione z uwagi na złożoną strukturę organizacyjną Zakładu i zapewnia możliwość skutecznego realizowania zadań przez służby bhp.

Jednocześnie autor skargi w jej motywach podał, że "stanowisko prezentowane przez Okręgowego Inspektora Pracy w K. stanowi nader rygorystyczną literalną wykładnię przepisów obowiązujących w przedmiotowym zakresie, nie uwzględnia natomiast celowości tego przepisu oraz faktycznych uwarunkowań organizacyjnych Zakładu. Wydaje się, że intencją prawodawcy przy tworzeniu przepisów wykonawczych nie było ingerowanie w wewnętrzną strukturę organizacyjną pracodawców i narzucanie im określonego układu organizacyjnego, niezbędnego w szczególności przy jednostkach organizacyjnych z rozproszoną organizacyjnie strukturą terenowych jednostek".

Na zakończenie odnosząc się do twierdzeń zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, strona skarżąca wskazała, że istotnie otrzymane przez Dyrektora Oddziału w S. pełnomocnictwa nie czynią go członkiem Zarządu Zakładu i że "w kontekście § 1 ust. 5 zd. drugie wskazanego wyżej rozporządzenia – Dyrektora Oddziału w S. należałoby postrzegać nie jako "osobę wchodzącą w skład organu zarządzającego, upoważnionego przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy", ale jako "osobę zarządzającą jednostką", gdyż na mocy otrzymanego pełnomocnictwa Dyrektor uzyskał prawo do reprezentowania Oddziału, co przy konstrukcji organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powoduje faktyczne bezpośrednie zarządzanie przez Dyrektora tym Oddziałem i podległymi mu jednostkami".

Ponadto, zdaniem strony skarżącej, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 3 Kpa poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji w oparciu o cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W treści uzasadnienia, w jej ocenie, brak jest wskazań co do faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Z treści uzasadnienia nie sposób wywieść, czy przy ocenie przedmiotowej sprawy organ wziął pod uwagę i uznał za udowodnione, czy też odmówił wiarygodności i mocy dowodowej np. dokumentowi w postaci pełnomocnictwa nr [...] z dnia 21 grudnia 2012 r.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 10 Kpa, podniósł, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia. Organ ma także obowiązek wstrzymać się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie. Wskazał, że brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 Kpa. Zawarte w treści art. 10 § 1 Kpa sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ, po zakończeniu postępowania dowodowego, przechodzi do fazy podjęcia rozstrzygnięcia. Dotyczy to zarówno postępowania przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji. W przedmiotowej sprawie, przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ nie wezwał strony skarżącej do zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia.

Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze. zm. ), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym miejscu wskazać należy, że stan faktyczny sprawy jest w zasadniczej części bezsporny i został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.

Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy przyjęcie rozwiązań organizacyjnych ustalonych w toku kontroli inspektora pracy w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, narusza przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy – jak twierdzi organ inspekcji pracy.

W ramach odpowiedzi na to pytanie wstępnie należy wskazać, że w związku z wejściem w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i utratą mocy ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.) ustawodawca w art. 113c, wśród przepisów przejściowych i końcowych ustawy systemowej – postanowił między innymi, że stroną stosunków pracy pracowników zatrudnionych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych działającym na podstawie art. 7 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, staje się Zakład. Ponadto, stosownie do art. 73 ust. 1 ustawy systemowej, działalnością Zakładu kieruje Prezes Zakładu, który reprezentuje Zakład na zewnątrz. Z mocy ust. 3 pkt 7 tego artykułu do zakresu działania Prezesa Zakładu należy spełnianie funkcji pracodawcy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Również statut Zakładu stanowi, że do kompetencji Prezesa Zakładu należy spełnianie funkcji pracodawcy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy (§ 2 ust. 1 statutu). Jednocześnie w ramach delegacji ustawowej zawartej w 74 ust. 5 pkt 1 ustawy systemowej w dniu 13 stycznia 2011 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Statut Zakładu stanowi załącznik do rozporządzenia. Ponieważ przytoczone rozporządzenie zostało wydane na podstawie ustawowego upoważnienia zawartego w art. 74 ust. 5 ustawy systemowej, to nie może budzić wątpliwości, że także wydany na podstawie i w granicach upoważnienia Statut ZUS stanowi właściwą podstawę prawną do udzielania, w sposób w wskazany pełnomocnictw i upoważnień.

Uwagi te są o tyle istotne albowiem wskazują w hierarchii źródeł prawa na moc ich obowiązywania w czasie. Nie sposób nie wskazać, czego jednak nie podnoszą ani organ, ani strona skarżąca, że ustawa systemowa została uchwalona w roku 1998, zaś rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy będące de facto istotą sporu, z uwagi na unormowania zawarte w jego § 1 ust. 5 statuującym, że służba bhp podlega bezpośrednio pracodawcy, zaś u pracodawcy będącego jednostką organizacyjną służba bhp podlega bezpośrednio osobie zarządzającej tą jednostką lub osobie wchodzącej w skład organu zarządzającego, upoważnionej przez ten organ do sprawowania nadzoru w sprawach z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy – zostało uchwalone w dniu 2 września 1997 r. Powyższe okoliczności Sąd miał na uwadze z urzędu – nie będąc związany zarzutami skargi (art. 134 § 1 Ppsa).

Tym samym rozstrzygając w sytuacji kolizji przepisów prawa, na zasadach lex posterior derogat legi priori – akt prawny późniejszy uchyla wcześniejszy, oraz lex specialis derogat legi generali – akt prawny szczególny uchyla ogólny, Sąd stwierdza, że regulacje systemowe mają pierwszeństwo przed regulacjami rozporządzenia w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy.

Ponadto przy ocenie zasadności skargi, czego także nie podnoszą i nie analizują ani organ inspekcji pracy, ani strona skarżąca, a co z uwagi na zaistniały w sprawie spór jest nader istotne, nie można nie odwołać się do systematyki źródeł prawa pracy wyliczonych w § 1 art. 9 Kp, jako unormowania określającego koncepcję źródeł prawa, wśród których wyróżnia się cztery kategorie:

pierwszą – akty normatywne rangi ustawowej, tj. kodeks pracy i inne ustawy,

drugą – akty podustawowe o charakterze wykonawczym (np. rozporządzenia),

trzecią – porozumienia zbiorowe o charakterze ponadindywidualnym, tj. układy zbiorowe pracy i inne porozumienia zbiorowe oparte na ustawie,

czwartą – akty zakładowe o charakterze ponadindywidualnym wydawane przez pracodawcę, niekiedy przy współudziale podmiotów reprezentujących pracowników, tj. statuty i regulaminy.

W pierwszej kolejności należy wskazać na regulacje prawne ustawowe definiujące pojęcie pracodawcy, do którego odwołuje się normodawca w rozporządzeniu BHP. Zgodnie z art. 3 Kp – pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. I jakkolwiek przepisy Kodeksu pracy nie wyjaśniają, jakie warunki musi spełniać dany podmiot, aby uzyskać status jednostki organizacyjnej zdolnej do zatrudniania pracowników, to w doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że jednostka organizacyjna może być pracodawcą, jeśli: jest dopuszczona przez prawo, ma uregulowany sposób kierowania swoimi sprawami i reprezentacji w stosunkach zewnętrznych oraz ma majątek wyodrębniony od majątku założycieli lub członków (por. np. T. Liszcz: Prawo pracy, Warszawa 2007, s. 108-110, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 1979 r., sygn. akt I PR 16/79, PiZS 1980 nr 10, s. 69). Konieczną przesłanką uznania jednostki organizacyjnej za pracodawcę jest wyposażenie kierownika tej jednostki w uprawnienia do zatrudniania i zwalniania pracowników (por. A.M. Świątkowski: Indywidualne prawo pracy, Gdańsk-Kraków 2001, s. 297). W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano, że każda osoba prawna (poza Skarbem Państwa) ma zdolność do bycia pracodawcą w rozumieniu art. 3 Kp dla zatrudnionych przez nią pracowników, chyba że dla niektórych z nich za pracodawcę należy uznać jednostkę organizacyjną stanowiącą jakąś jej część składową (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1991 r., sygn. akt I PRN 47/91, OSP 1992 nr 7-8, poz. 151).

W przedmiotowej sprawie nie to jest jednak najistotniejsze, gdyż w ustawie systemowej ustawodawca określił w art. 66 ust. 1, że Zakład jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną.

Zdaniem składu orzekającego, dla przedmiotowej sprawy kluczowe znaczenie ma art. 31Kp – także niezauważony przez organ inspekcji pracy i stronę skarżącą – stanowiący, że za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje:

po pierwsze – osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo

po drugie – inna wyznaczona do tego osoba (§ 1).

W zakresie spraw pracowniczych Dyrektorzy Oddziałów działają zatem na podstawie art. 31 § 1 Kp, jako właśnie "inna wyznaczona do tego osoba".

Podkreślenia wymaga, że na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 74 ust. 5 pkt 1 ustawy systemowej - w dniu 13 stycznia 2011 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał rozporządzenie w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. Statut Zakładu stanowi, że do kompetencji jego Prezesa należą sprawy określone w art. 73 ust. 3 ustawy, czyli między innymi tworzenie, przekształcanie i znoszenie terenowych jednostek organizacyjnych oraz określanie ich siedziby, właściwości terytorialnej i rzeczowej; powoływanie i odwoływanie kierowników jednostek organizacyjnych Zakładu, ich zastępców oraz głównych księgowych; a także spełnianie funkcji pracodawcy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy (§ 2 ust. 1 statutu). Prezes Zakładu może upoważnić pracowników Zakładu i inne osoby do reprezentowania Zakładu w określonym przez niego zakresie, z prawem udzielenia dalszych pełnomocnictw, a także może upoważnić pracowników Zakładu do wydawania decyzji w określonych przez niego sprawach (§ 2 ust. 2 statutu). Ponadto do kompetencji Prezesa Zakładu należy wydawanie aktów wewnętrznych oraz nadawanie Zakładowi regulaminu organizacyjnego (§ 2 ust. 3 statutu). Prezes Zakładu realizuje zadania należące do zakresu jego działania między innymi za pomocą terenowych jednostek organizacyjnych Zakładu (§ 2 ust. 4 statutu), którymi są Oddziały oraz podlegające im inspektoraty i biura terenowe (§ 8 ust. 1 statutu). Odziałem Zakładu kieruje Dyrektor, a inspektoratem i biurem terenowym - kierownik, odpowiednio: inspektoratu albo biura terenowego (§ 8 ust. 2 statutu). Regulamin organizacyjny Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w brzmieniu uwzględniającym zmiany wynikające z zarządzenia Nr 51 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 września 2011 r.) przewiduje w § 5 pkt 2, że Prezes Zakładu może umocować pracowników Zakładu i inne osoby do reprezentowania Zakładu i podejmowania decyzji w imieniu Prezesa Zakładu lub Zakładu w określonych przez niego sprawach. Według § 5 pkt 4 poz. 4 regulaminu Prezes Zakładu spełnia funkcje pracodawcy w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. Z kolei § 28 pkt 1 poz. 4 stanowi, że Dyrektorzy Oddziałów Zakładu posiadają kompetencje w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcją pracodawcy w granicach i na podstawie udzielonych umocowań – co ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

Wobec tego, to Dyrektorzy Oddziałów dokonują czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w imieniu i na rzecz Zakładu, a podstawą do wykonywania tych czynności jest właśnie upoważnienie udzielone przez Prezesa Zakładu, zaś ogólną podstawą są powołane wyżej przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Statutu oraz regulaminu organizacyjnego Zakładu, po myśli art. 31Kp.

Z analizy treści powyższych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, statutu Zakładu, a także regulaminu organizacyjnego Zakładu regulujących jego ustrój, zadania i kompetencje wynika, że jest to jednostka organizacyjna (osoba prawna), która jako całość jest organem administracji publicznej (art. 66 ust. 4 ustawy). Oddziały Zakładu jako części osoby prawnej, którą jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mają samodzielnych zadań, niezależnych od kompetencji Zakładu. Zadania jednostek organizacyjnych Zakładu są wprost emanacją zadań Zakładu, a powołanie (wyodrębnienie) ich w strukturze Zakładu ma na celu jedynie funkcjonalną decentralizację obsługi ubezpieczonych. Zgodnie nadto z art. 268a Kpa, organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie.

W związku z tym, Dyrektor Oddziału staje się, na podstawie upoważnienia udzielonego przez Prezesa, podmiotem personifikującym Zakład, jako organ.

Skład orzekający w pełni akceptuje stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt I PK 155/10, że "wyznaczenie w rozumieniu art. 31 k.p. może nastąpić w akcie ustrojowym lub porządkowym danej jednostki: statucie, regulaminie pracy. Za akt tego rodzaju, w zakresie regulacji pracowniczej (art. 9 Kp), wypada uznać także regulamin organizacyjny. Wyznaczenie może obejmować nie tylko wszystkie czynności z zakresu prawa pracy, ale także czynności określonego rodzaju, lub wszystkie czynności z zakresu prawa pracy, tyle że w przypadku nieobecności kierownika jednostki. Ograniczenie tego rodzaju należy uznać za dopuszczalne".

Stanowisko to nie jest sporne i nie budzi wątpliwości także w piśmiennictwie, analogicznie bowiem przyjmuje się w literaturze przedmiotu, że wyznaczenie w rozumieniu art. 31 Kp może nastąpić w akcie ustrojowym lub porządkowym danej jednostki: statucie, regulaminie pracy (por. np. K. Rączka w: Kodeks pracy. Komentarz pod red. Z. Salwy, Warszawa 2005, str. 20-21 oraz Z. Kubot, Status kierownika działu personalnego, PiZS 7/2006, str. 23).

Za akt tego rodzaju, w zakresie regulacji pracowniczej (art. 9 Kp), należy zatem uznać także regulamin organizacyjny czy – jak w przedmiotowej sprawie statut ZUS. Wyznaczenie może obejmować nie tylko wszystkie czynności z zakresu prawa pracy, ale także czynności określonego rodzaju, lub – jak w stanie faktycznym sprawy – czynności z zakresu prawa pracy, czy wszystkie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.

Regulamin Zakładu w § 5 ust. 2 i 3 (jak wskazano także powyżej) stanowi, że Prezes Zakładu może umocować pracowników Zakładu i inne osoby do reprezentowania Zakładu i podejmowania decyzji w imieniu Prezesa Zakładu lub Zakładu w określonych przez niego sprawach. Umocowanie do reprezentacji następuje w formie pełnomocnictw, natomiast do wydawania decyzji - w formie upoważnień. Z kolei mocą § 4a (także nie wskazywanego przez organ i stronę skarżącą) Prezes Zakładu sprawuje nadzór nad służbą bhp i ppoż. w Zakładzie. Natomiast zgodnie z § 27 Oddziałem kieruje Dyrektor, który zgodnie z § 28 ust. 1 pkt 5 ma legitymację do wykonywania czynności związanych z funkcją pracodawcy w granicach i na podstawie udzielonych umocowań, a te bezspornie posiada, na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa - nie zakwestionowanego co do poprawności, a zatem skuteczności.

Ponadto zgodnie z § 28 ust. 3 Dyrektor Oddziału sprawuje bezpośredni nadzór nad służbą bhp i ppoż. w Oddziale. Norma ta – z uwagi na zawarcie jej w akcie prawnym – zawiera ogólne umocowanie Dyrektora Oddziału do wykonywania nadzoru. Z kolei nadzór jest narzędziem prawnym organu zarządzającego służącym do wykonania oceny prawidłowości realizacji zadań nałożonych na zarządzany przez niego podmiot.

Nadzór obejmuje kontrolę oraz kompetencje do merytorycznego korygowania działalności podmiotu poddanego nadzorowi. Znaczenie pojęcia nadzoru przedstawia się w literaturze fachowej, jako wyodrębnione funkcje kierownictwa o zespole takich kompetencji, których wpływ na działalność organów podporządkowanych jest bardziej intensywny i bezpośredni, a które mają na celu usunięcie nieprawidłowości i zapobieganie im w przyszłości – tak: Jacek Jagielski, Kontrola administracji publicznej, s. 24-26; także Bogusław Banaszak, Prawo konstytucyjne, Warszawa 2001, s. 632-633; a także Adam Chełmoński, Nadzór policyjny i reglamentacyjny w administracyjnym prawie gospodarczym [w:] Administracyjne prawo gospodarcze. Zagadnienia wybrane, Wrocław 2000, s. 107-108.

Podkreślenia wymaga, że załącznik 1 i 2 oraz 3 Statutu zawiera:

a) nr 1 – szczegółowy wykaz celów i zadań poszczególnych komórek organizacyjnych Centrali,

b) nr 2 – szczegółowy wykaz zadań poszczególnych wewnętrznych komórek organizacyjnych Oddziałów, inspektoratów i ośrodków,

c) nr 3 – schemat struktury organizacyjnej Zakładu.

Powyższe regulacje systemowe wraz z art. 31 Kp stanowią podstawę do stwierdzenia, że podmiot (organ) uprawniony do reprezentowania pracodawcy określają zarówno ustawy, jak i przepisy wewnętrzne regulujące ustrój pracodawcy. Reprezentacja w sprawach z zakresu prawa pracy może być inna niż w sprawach cywilnych. Pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy dotyczy bowiem regulacja art. 31 Kp. Przepis ten reguluje kwestie reprezentacji pracodawcy w stosunkach pracy, określając jej zakres oraz w sposób ogólny uprawnione podmioty.

Tym samym, pomimo zmian gospodarczych i nomenklaturowych, wciąż aktualny – z uwagi na tożsamość użytych przez ustawodawcę pojęć – pozostaje pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 października 2000 r., sygn. akt I PKN 536/00, OSNAPiUS 2002, nr 10, poz. 241, że organ lub osoba, która na podstawie przepisów prawa lub statutu zarządza jednostką organizacyjną będącą pracodawcą, mogą wyznaczyć inną osobę do dokonywania czynności z zakresu prawa pracy – co w ocenie Sądu wystąpiło w przedmiotowej sprawie.

Mając powyższe na uwadze, rację ma strona skarżąca wywodząc, że z treści uzasadnienia decyzji nie sposób wywieść, czy przy ocenie przedmiotowej sprawy organ wziął pod uwagę i uznał za udowodnione, czy też odmówił wiarygodności i mocy dowodowej np. dokumentowi w postaci pełnomocnictwa nr [...] z dnia 21 grudnia 2012 r. W świetle przytoczonych regulacji prawnych i okresu ich uchwalenia ma to fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia w kwestii prawidłowości decyzji objętych skargą.

W podsumowaniu stwierdzić należało, że zaniechanie przez organ tak pierwszej, jak i drugiej instancji, analizy wszystkich regulacji przedmiotu spowodowało – co szerzej wyjaśniono wyżej – skupienie wywodów na § 1 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy uchwalonym w 1997 r., bez uwzględnienia organizacji i funkcjonowania ZUS unormowanej w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, uchwalonej blisko rok później i aktach wydanych na jej podstawie, a także art. 31 Kp.

W związku z tym wystąpiła konieczność uchylenia - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) Ppsa, zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającego ją nakazu inspektora pracy.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.

Zgodnie z art. 200 P.p.s.a., Sąd orzekł o obowiązku zwrotu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, na które składały się koszty zastępstwa prawnego, ustalone według stawki opłat określonej w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490), które zgodnie z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804) znajduje zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia.