Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 402/12
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2013-07-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 184
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 15, art. 105, art. 138 § 1 pkt 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia del. NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Protokolant asystent sędziego Dorota Chromicka, po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1348/11 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po dniu 1 stycznia 1999 r. dotyczących ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A. K. na rzecz Ministra Obrony Narodowej kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 3 listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po dniu 1 stycznia 1999 r.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Minister Obrony Narodowej, decyzją z dnia [...] maja 2011 r., na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 3 kpa w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 grudnia 2010 r., XIV U 945/09, umorzył postępowanie w sprawie rozpoznania odwołania [...] w st. spocz. A. K. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] (powinno być [...]) grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż wyrokiem z dnia 3 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy, po rozpatrzeniu odwołania [...] w st. spocz. A. K. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek:

1. oddalił odwołanie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. odmawiającej ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek,

2. odwołanie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. przekazał do rozpatrzenia Ministrowi Obrony Narodowej.

Minister Obrony Narodowej, będąc związanym pkt 2 przywołanego wyroku, został zobligowany do rozpatrzenia sprawy odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. (powinno być z dnia [...] grudnia 2008 r.) w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r., wyszczególnionych we wniosku strony z dnia 7 grudnia 2008 r., dotyczących waloryzacji emerytury wojskowej po 1 stycznia 1999 r. Z uwagi na to, że zainteresowany nie złożył odwołania od ww. decyzji, organ odwoławczy nie miał możliwości wykonania pkt 2 przywołanego wyżej prawomocnego wyroku. W związku z powyższym Minister Obrony Narodowej wystąpił do Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie o podjęcie działań, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego, przywołanego wyżej wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie. W odpowiedzi Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie stwierdził, że nie jest organem uprawnionym do wszczęcia postępowania, po przeprowadzeniu którego mogłoby zostać wydane orzeczenie uchylające lub zmieniające przedmiotowy wyrok. W opinii Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie właściwym do rozpatrzenia niniejszej sprawy stał się Minister Obrony Narodowej, na co miałby wskazywać pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r., II UZP 3/10.

W ocenie organu powyższy wyrok jest niewykonalny, a jego ewentualne próby wykonania spowodowałyby wydanie przez Ministra Obrony Narodowej decyzji dotkniętej wadą nieważności, ponieważ z akt sprawy wynika, że zainteresowany złożył odwołanie wyłącznie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek, natomiast nie złożył odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po dniu 1 stycznia 1999 r. Zatem postępowanie w sprawie odwołania zainteresowanego od wskazanej wyżej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności, które nakazał w przywołanym wyroku Sąd Okręgowy jest bezprzedmiotowe.

Ponadto organ podniósł, iż wbrew poglądom Sądu, przypisującym Ministrowi Obrony Narodowej właściwość do rozpatrzenia odwołania od decyzji wojskowego organu rentowego, Minister Obrony Narodowej nie jest organem odwoławczym w sprawach ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tj. Dz.U. z 2004 r., Nr 8, poz. 66 z późn. zm.) od decyzji wojskowego organu rentowego zainteresowanemu przysługuje odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach kpc. Zatem odwołanie takie przysługuje do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10. Sąd Najwyższy wskazał jednoznacznie, iż od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Także Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 października 2010 r., I UK 104/10, nie podzielił poglądu wyrażonego w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r., II UZP 3/10, w której stwierdzono, że w sprawie z odwołania od decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji tego Biura podjętej po 1 stycznia 1999 r. droga sądowa przed sądem powszechnym jest niedopuszczalna. Tożsamość przepisów art. 31 i 32 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin z przepisami art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje, iż argumentacja zaprezentowana w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r., II UZP 3/10 jest kontrowersyjna, niewyjaśniająca wątpliwości wynikających z dotychczasowego rozbieżnego orzecznictwa sądów powszechnych, sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego. Zatem wykładnia przepisów dokonana w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, której Sąd Najwyższy postanowił nadać moc zasady prawnej ze względu na wyżej wspomnianą tożsamość zapisów art. 31 i 32 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych z regulacją zawartą w art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, będzie również miała zastosowanie w niniejszej sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. K. wniósł o "unieważnienie w całości" zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji po 1 stycznia 1999 r. i odmowy ponownego ustalenia wysokości świadczenia i wypłacenia odsetek, a także dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu orzeczenia wskazań, co do dalszego postępowania.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż na emeryturę przeszedł w 1994 r. na mocy obowiązującego wówczas prawa. W dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o emeryturach i rentach z FUS, skarżący pobierał świadczenie emerytalne w oparciu o przepisy ustawy z 1993 r., w związku z tym kolejne zmiany przepisów nie dotyczyły tych żołnierzy zawodowych, którzy na zaopatrzenie emerytalne przeszli pod rządami starej ustawy emerytalnej. Ustawodawca w relacji do osoby skarżącego jako świadczeniobiorcy, zachował waloryzację uposażenia na podstawie art. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (w pierwotnym brzmieniu – Dz.U.Nr 10, poz. 36) poprzez wyłączenie stosowania art. 1 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W tym stanie rzeczy, skarżący bezprawnie został pozbawiony części przysługującego mu świadczenia emerytalnego.

W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej odrzucenie. Przywołując argumentację powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał na brak kognicji sądów administracyjnych do rozpatrywania spraw z zakresu ustalania wysokości świadczeń emerytalno-rentowych byłych żołnierzy, także kontroli tych decyzji w trybach nadzwyczajnych.

Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pierwszej kolejności wskazał, iż wniosek Ministra Obrony Narodowej o odrzucenie skargi jest niezasadny. W świetle art. 58 § 4 p.p.s.a. sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Zatem zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej w pkt 2 wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2010 r. do rozpatrzenia odwołania skarżącego od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w przedmiocie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. wiąże nie tylko wymieniony organ, lecz także sąd administracyjny, czyniąc dopuszczalną skargę na decyzję wydaną w wyniku rozpatrzenia przedmiotowego odwołania.

Przechodząc do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, jak i decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego z dnia [...] grudnia 2008 r. Sąd I instancji zauważył, że powyższe decyzje wydane zostały w postępowaniu nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności ostatecznych decyzji o waloryzacji emerytury wojskowej wydanych po 1 stycznia 1999 r. jako rażąco naruszających prawo. Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin decyzje ostateczne, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmienione, uchylone lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach kpa. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności ostatecznych decyzji waloryzacyjnych wydanych po 1 stycznia 1999 r. miały zatem zastosowanie przepisy kpa regulujące instytucję stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd I instancji nie podzielił zarzutu skarżącego, że decyzje o waloryzacji jego emerytury wojskowej wydane po 1 stycznia 1999 r. rażąco naruszają prawo. Do dnia 31 grudnia 1998 r. waloryzacja wojskowych świadczeń emerytalnych była przeprowadzana w oparciu o art. 6 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin i uzależniona była od wzrostu uposażenia żołnierzy pozostających w służbie. Na mocy art. 159 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.Nr 162, poz. 1118) w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin wprowadzono zmianę. Przepisowi art. 6 tej ustawy nadano nowe brzmienie, wprowadzając taką samą zasadę waloryzacji świadczeń dla emerytów wojskowych jaką przewidziano w przepisach o emeryturach i rentach z FUS. Tym samym, po dniu 1 stycznia 1999 r. nie było podstaw prawnych do stosowania wobec skarżącego jako emeryta wojskowego dotychczasowych zasad waloryzacji uposażeniowej emerytury, gdyż żaden przepis wojskowej ustawy emerytalnej, takowej waloryzacji nie przewidywał.

W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącego, z przepisu art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2003 r., nie da się wywieść, że ustawa ta nie miała zastosowania do osób, które w dniu jej wejścia w życie pobierały już świadczenie emerytalne lub rentowe. Zmiana zasad waloryzacji świadczeń emerytalno - rentowych dotyczyła wszystkich emerytów i rencistów wojskowych, czego potwierdzeniem jest treść art. 179 ustawy, zgodnie z którym od dnia 1 stycznia 1999 r. emerytury i renty przyznane od uposażeń osiągniętych przed tą datą na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym osób, o których mowa w art. 1 ust. 2, podlegają dodatkowej waloryzacji wskaźnikiem 104,3%. W świetle powyższego Sąd uznał, że nie było podstaw do stwierdzenia z urzędu nieważności decyzji o waloryzacji emerytury wojskowej skarżącego wydanych po 1 stycznia

1999 r. w oparciu o przesłanki z art. 156 § 1 kpa.

W ocenie Sądu, w decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. nie można dopatrzyć się naruszenia przepisów prawa procesowego, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Brak jest bowiem jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, które organ poczynił w toku postępowania.

Odnosząc się natomiast do zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że Minister Obrony Narodowej niezasadnie przyjął, iż zainteresowany nie złożył odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. Dokonując własnych ustaleń w powyższym zakresie, Minister Obrony Narodowej w istocie podważył kwestię już przesądzoną prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2010 r., XIV U 945/09, co należy uznać za niedopuszczalne w świetle postanowień art. 365 § 1 kpc, zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skoro Sąd uznał, iż odwołanie od decyzji wymienionej w pkt 2 przedmiotowego wyroku zostało wniesione, to powyższe stwierdzenie jest dla organu wiążące i kwestia ta nie może być już w ogóle badana. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Minister Obrony Narodowej błędnie umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Wprawdzie zaskarżone rozstrzygnięcie błędnie zostało oparte na przepisie art. 138 § 1 pkt 3 kpa, to jednak z uwagi brak podstaw do pozytywnego rozpatrzenia odwołania skarżącego należało zaskarżoną decyzję uznać za wydaną z naruszeniem prawa procesowego, które to naruszenie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. K., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj.:

1) art. 105 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 kpa poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy brak było podstaw do umorzenia postępowania;

2) art. 138 § 1 pkt 1 albo p kpa poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy organ winien wydać decyzję merytoryczną w sprawie;

3) art. 19 kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia o błędne przekonanie, że w przedmiotowym stanie faktycznym Minister nie jest organem właściwym w sprawie, w sytuacji gdy wyroku Sądu Okręgowego z dnia 3 grudnia 2010 r. wskazał na właściwość tego organu;

4) art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 1 kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia o błędne przekonanie, że w ustalonym stanie faktycznym skarżący nie złożył odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego, w sytuacji gdy Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie zostało wniesione i winno być rozpatrzone przez Ministra;

5) art. 8 kpa poprzez podejmowanie w prowadzonym postępowaniu działań zmierzających jedynie do wykazania niemożliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy, w sytuacji gdy strona takiego rozpatrzenia oczekiwała, ufając, że wyrok Sądu Okręgowego zostanie wykonany;

6) art. 3 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz przepisów dopuszczających umorzenie postępowania, tj. art. 15, art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 kpa, poprzez umorzenie postępowania, gdy nie było ku temu podstaw;

7) art. 3 § 1 w zw. z art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędną i nienależytą kontrolę decyzji organu I instancji przez niedostrzeżenie, że nie zawiera ona żadnego merytorycznego uzasadnienia prawnego i faktycznego, w tym odniesienia do twierdzeń strony, wymaganego art. 107 § 1 i 3 kpa, przez co jej kontrola pod względem legalności czy poprawności jest niemożliwa.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podał, że Sąd I instancji nietrafnie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uznając, że umorzenie postępowania odwoławczego zamiast merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji nie stanowi uchybienia, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przyjęcie takiego poglądu powoduje bowiem, że należy uznać, że skarżący nigdy skutecznie się nie odwoływał, a jego sprawa została ostatecznie rozstrzygnięta przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego. Zaburza to formalnoprawną ocenę działalności Sądu, tym bardziej, że inne są skutki prawne wynikające z merytorycznego załatwienia sprawy, a inne w przypadku umorzenia postępowania odwoławczego. Uchybienia wskazane przez Sąd są istotne, gdyż wynik sprawy, tj. decyzja MON, choćby niekorzystna dla strony, byłaby inna niż decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego. Sąd nie zauważył również, że wniosek skarżącego nie był rozpatrywany w sposób określony w art. 15 kpa. Ponadto autor skargi kasacyjnej zwrócił uwagę, że Sąd I instancji dokonując kontroli decyzji organu I instancji wskazał na wywód tegoż organu, którego skarżący nie odnajduje w uzasadnieniu decyzji. Decyzja ta nie zawiera zresztą w zasadzie uzasadnienia, co powoduje, że jedynym podmiotem, który odniósł się do twierdzeń strony był sąd administracyjny, działający w tym zakresie w zastępstwie organów administracji.

Powołując takie zarzuty w ramach podstawy kasacyjnej skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, a poza kontrolą pozostawała natomiast zgodność orzeczenia z innymi przepisami prawa.

Rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta na zarzutach, z których część należy uznać za uzasadnione, jednak nie mogą one wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Przedmiotem skargi skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2011 r., wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 kpa o umorzeniu postępowania odwoławczego od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r.

Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku daje podstawy do twierdzenia, że Sąd I instancji, rozpoznając skargę na decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego dopuścił się naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 15 i art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

Otóż poza sporem pozostaje fakt, iż przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest decyzja ostateczna, wydana przez organ administracji w wyniku rozpatrzenia przysługującego w toku postępowania administracyjnego środka zaskarżenia (odwołania, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Uprawnione jest zatem twierdzenie, iż rolą Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie było w pierwszej kolejności dokonanie oceny prawidłowości decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Gdyby kontrola decyzji ostatecznej wykazała, że dotknięta jest ona wadą powodującą konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, wówczas sąd administracyjny w ramach uprawnienia wynikającego z art. 135 p.p.s.a. bada również, czy także akt poprzedzający wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia naruszył przepisy prawa materialnego lub procesowego.

Tymczasem sposób uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd I instancji w pierwszej kolejności dokonał oceny rozstrzygnięcia podjętego przez Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r., a więc decyzji organu I instancji, a dopiero po konstatacji, że w ocenie Sądu odpowiada ona prawu, przeszedł do kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Obrony Narodowej.

Rację ma zatem autor skargi kasacyjnej, twierdząc, że sposób dokonanej kontroli sądowej nie był prawidłowy. Oceniając merytorycznie decyzję organu I instancji Sąd nie tylko zaakceptował naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, ale wkroczył w kompetencję organu odwoławczego, dokonując kontroli tej decyzji niejako "w zastępstwie" Ministra Obrony Narodowej.

Powyższe okoliczności nie mogą jednak spowodować uchylenia zaskarżonego wyroku, jako że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Minister Obrony Narodowej w sposób zasadny umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 kpa, uznając, że jest ono bezprzedmiotowe z uwagi na faktyczny brak odwołania od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r.

Otóż wyrokiem z dnia 3 grudnia 2010 r. o sygn. akt XIV U 945/09 Sąd Okręgowy w Warszawie XIV Wydział Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu odwołania [...] w st. spocz. A. K. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek:

1. oddalił odwołanie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. odmawiającej ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek,

2. odwołanie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. o odmowie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. przekazał do rozpatrzenia Ministrowi Obrony Narodowej.

Jak wynika z akt sprawy Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego wydał w tej samej dacie dwie decyzje administracyjne, które opatrzone zostały tym samym znakiem. Natomiast odwołanie wniesione przez A. K. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2008 r. dotyczy wyłącznie kwestii odmowy ponownego ustalenia wysokości świadczenia emerytalno-rentowego i wypłaty odsetek. Oznacza to, że odwołanie od decyzji w sprawie odmowy wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji wydanych po 1 stycznia 1999 r. nie zostało de facto złożone.

Wobec powyższego kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest odpowiedź na pytanie, jakie skutki niesie ze sobą wyrok Sądu Okręgowego z dnia 3 grudnia 2010 r.

Otóż, przekazanie sprawy do rozpatrzenia organowi administracji publicznej niewątpliwie wskazuje na to, że Sąd Okręgowy uznał się za niewłaściwy w sprawie odwołania od decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego nie przesądza jednak, że taki środek prawny (odwołanie) zostało przez A. K. wniesione od decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego z [...] grudnia 2008 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji waloryzacyjnych, wydanych po 1 stycznia 1999 r., bo po prostu tej kwestii Sąd Okręgowy nie badał, uznając się za niewłaściwy w sprawie.

Przekazanie sprawy do organu administracji nie może być odczytywane inaczej, jak tylko skierowanie jej na drogę postępowania administracyjnego, w którym Minister Obrony Narodowej po dokonaniu niezbędnych ustaleń faktycznych podejmie rozstrzygnięcie kończące postępowanie odwoławcze. Wykonując wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Minister Obrony Narodowej miał zatem w pierwszej kolejności obowiązek ustalić, czy od decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego z [...] grudnia 2008 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji waloryzacyjnych, wydanych po 1 stycznia 1999 r. zostało wniesione odwołanie, ponieważ ustalenie to determinowało dalsze postępowanie w sprawie i jej rozstrzygnięcie.

Z istoty sądowej kontroli administracji wynika, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.). Ma zatem obowiązek ocenić, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał dowodowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia stanu faktycznego, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy i czy w świetle istniejącego wówczas stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem. Mówiąc innymi słowy sąd administracyjny bada, czy ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu przed organami administracyjnymi, odpowiadają prawu w świetle stanu faktycznego, wynikającego z akt sprawy – por. wyrok NSA z 23 stycznia 2007 r., II FSK 72/06, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 31.

Z akt sprawy wynika jednoznacznie, jak wyżej powiedziano, że skarżący A. K. odwołania od decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego z [...] grudnia 2008 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji waloryzacyjnych, wydanych po 1 stycznia 1999 r. nie złożył. Nie sposób też przyjąć, że związanie wyrokiem Sądu Okręgowego oznaczało dla organu administracji obowiązek rozpatrzenia odwołania nieistniejącego, tzn. takiego, które nie zostało wniesione.

Należy zatem uznać, iż Minister Obrony Narodowej, któremu sprawa została przekazana do rozpatrzenia, po ustaleniu, że odwołanie nie zostało złożone, prawidłowo umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

Wobec powyższego, skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a., bowiem zaskarżony wyrok, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.