Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 1217/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-12-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne: Podatkowe postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 67a par. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.

SENTENCJA

Sygn. akt I SA/Kr 1217/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 grudnia 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maria Zawadzka, Sędzia: WSA Maja Chodacka (spr.), Sędzia: WSA Grażyna Firek, Protokolant: Julia Kamieniarz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2009 r., sprawy ze skargi Wł. M., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 17 czerwca 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia raty podatku, - skargę oddala-


UZASADNIENIE

Skarżący W. M. zwrócił się do Wójta Gminy o zwolnienie z zobowiązania pieniężnego – podatku rolnego na 2009r. W treści wniosku Skarżący wskazał, iż Jego gospodarstwo nie przynosi żadnego dochodu, stanowi w całości nieużytek, porośnięty częściowo krzakami. Skarżący, ze względu na chorobę serca nie jest w stanie uprawiać tego gruntu, ani też płacić innym osobom za jego uprawę.

Wójt Gminy postanowieniem z dnia 6 maja 2009r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia II, III i IV raty zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i leśnym za 2009 rok, gdyż należności z tego tytułu nie stały się jeszcze wymagalne. Nie upłynęły bowiem terminy ich płatności, a obowiązujące regulacje prawne nie dają podstawy do zaniechania poboru lub umorzenia podatku nie będącego zaległością podatkową (art. 22 § 1 pkt 1 lub art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa). Skarżący nie wniósł zażalenia na to postanowienie.

Z uwagi na powyższe Wójt Gminy, po przeprowadzonym postępowaniu, decyzją z dnia 6 maja 2009r. nr [...] odmówił umorzenia pierwszej raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 rok w kwocie 247,00 zł wynikającej z decyzji - nakazu płatniczego [...] z dnia 11 lutego 2009r. ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2009 rok.

W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, iż w przypadku Skarżącego w ostatnim czasie nie wystąpiły okoliczności, które można byłoby określić jako "ważny interes podatnika", ani też nie występują przesłanki o charakterze "interesu publicznego".

Po dokonaniu analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzono, że podnoszone przez Skarżącego argumenty nie stanowią wystarczających przesłanek do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległych zobowiązań pieniężnych. Wchodzące w skład zobowiązania pieniężnego podatki rolny i leśny mają charakter majątkowy, podstawą ich naliczania są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, a nie wysokość osiąganych dochodów z gospodarstwa, wobec czego brak przychodowości nie uzasadnia żądania umorzenia zobowiązania. Skarżący w związku z tym winien podjąć właściwe kroki zmierzające do poprawy kondycji finansowej gospodarstwa, bądź rozważyć ewentualne jego wydzierżawienie lub zbycie. W szczególności powinien zbadać zgodność zapisów w ewidencji gruntów i budynków ze stanem faktycznym - jeżeli w całości gospodarstwo stanowi nieużytek porośnięty częściowo krzakami, wówczas zmieni się podstawa naliczania podatków.

W ocenie organu podatkowego Skarżący ma możliwość wywiązania się z nałożonych ciężarów podatkowych w postaci łącznego zobowiązania pieniężnego bez zagrożenia jego egzystencji. Skarżący nie figuruje w ewidencji osób korzystających ze świadczeń pomocy społecznej w formie finansowej, jednak w 2007 roku udostępniono Skarżącemu na podstawie umowy użyczenia do bezpłatnego użytkowania na cele mieszkaniowe przyczepę lekką wraz z wyposażeniem zakupioną ze środków Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. stanowiącą jego własność. Wartość udostępnionej przyczepy wynosi 2 700,00 zł.

Nadto organ stwierdził, że Skarżący nie utracił możliwości uregulowania zaległości podatkowych, bowiem pobiera emeryturę rolniczą w kwocie netto 595,43 zł, a także pobrał wyrównanie przywróconego świadczenia za okres od 1.11.2008r. do 31.03.2009r. w kwocie netto 2.471,27 zł. Organ wskazał także, że Skarżący mógłby wydzierżawić lub zbyć gospodarstwo oraz, że Skarżący nigdy z własnej woli nie dokonał zapłaty zobowiązań pieniężnych, lecz są one zaspokajane w drodze egzekucji administracyjnej. Wobec powyższego, zdaniem organu, zasada równości stron i powszechności opodatkowania nie pozwalają na szczególne potraktowanie przypadku Skarżącego i umorzenie jego zaległości.

Od decyzji organu pierwszej instancji Skarżący złożył odwołanie, w którym zarzucając naruszenie art. 67 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a także sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i jej zmianę polegającą na umorzeniu pierwszej raty zobowiązania pieniężnego za 2009r., względnie o przekazanie sprawy organowi l instancji do ponownego rozpoznania.

Skarżący podniósł, że nie mógł przewidzieć, że stan Jego zdrowia w okresie jesienno-zimowym uległ pogorszeniu, że choroba serca utrudnia mu poruszanie się i całkowicie eliminuje go z pracy w gospodarstwie. Zdaniem Skarżącego wskazuje na to zaświadczenie lekarskie załączone do odwołania.

Zaskarżona decyzja jest sprzeczna z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, bowiem niewyiaśniono dlaczego organ pierwszej instancji musi trzymać się fikcji znajdującej się w rejestrze gruntów a nie może przyjąć sprawdzonego przez siebie faktu, że całe gospodarstwo Skarżącego jest nieużytkiem porośniętym krzakami.

Decyzją z dnia 17 czerwca 2009r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż z dokonanej w postępowaniu odwoławczym szczegółowej analizy materiału dowodowego sprawy wynika, iż organ podatkowy pierwszej instancji przeprowadził w sposób zupełny postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie wszelkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji materialnej Skarżącego oraz Jego możliwości płatniczych. W szczególności potwierdzają to protokół z przeprowadzonych oględzin, pismo GOPS w L. z 2009r., pismo KRUS w T. z 16 kwietnia 2009r.

Zaznaczono także, iż podstawą wymiaru podatku rolnego są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków i w oparciu o te właśnie dane organy podatkowe ustalają wymiar zobowiązania. Organy podatkowe ustalające wymiar podatku na dany rok podatkowy związane są aktualnymi zapisami ewidencji gruntów i budynków i w żadnym wypadku nie są one uprawnione do ich kwestionowania czy zmiany. Ewentualnych zmian w istniejącej ewidencji gruntów może dokonać tylko Starostwo Powiatowe właściwe ze względu na położenie gruntu, nie zaś organ podatkowy w toku postępowania podatkowego.

We wniesionej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 67 ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez nierozpatrzenie sytuacji życiowej Skarżącego, błędną interpretację przepisów ustawy Ordynacja podatkowa oraz sprzeczność istotnych ustaleń i ocen z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, zarówno przez organ podatkowy pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy.

W związku z tym Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu zarzutów skargi podniesiono, iż Skarżący jest osobą w starszym wieku o I grupie inwalidztwa, której jedynym źródłem egzystencji jest emerytura rolnicza otrzymywana z KRUS-u. Skarżący jest osobą schorowaną. Na leki kardiologiczne i wzmacniające wydaje co miesiąc ponad 250 złotych. Do dyspozycji zostaje Skarżącemu niecałe 450 zł na życie. Nadto wskutek upływającego czasu i nieporadności gospodarstwo Skarżącego chyli się ku upadkowi. Skarżący jest właścicielem ok. 13 ha gruntu obecnie nieużytku rolnego, zaniedbanego i porośniętego krzakami.

Istotnym elementem powodującym niemożność płacenia zobowiązań podatkowych gminie jest wzrost kwoty rocznej podatku rolnego z 452 zł (w 2006r.) do 904 zł (w 2009 r.) czyli o 100%. W takiej sytuacji występuje ważny interes podatnika, bowiem zapłata tak wysokiej kwoty zobowiązania jeszcze bardziej ogranicza Skarżącemu środki do egzystencji. Na potwierdzenie przedstawionych okoliczności Skarżący dołączył do skargi dokumenty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 tejże ustawy).

W niniejszej sprawie przedmiot sporu sprowadzał się do ustaleń faktycznych dokonanych w zakresie zaistnienia w sytuacji Skarżącego przesłanek umorzenia zaległości podatkowej.

Na wstępie należy zaznaczyć, że decyzje dotyczące ulg podatkowych podejmowane przez organy administracyjne w trybie art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) należą do rozstrzygnięć podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zgodnie z art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną, odroczyć lub rozłożyć na raty zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę.

Ustawodawca, używając zwrotu "może" przesądził, że decyzja organu podatkowego ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla podatnika sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. W takim przypadku sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcie będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ podatkowy.

W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów podatkowych zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści tzw. kierunkowe dyrektywy wyboru (w tym przypadku: ważny interes podatnika oraz interes publiczny), stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Ulga podatkowa w postaci umorzenia zaległości podatkowych, stanowi odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, musi ona zatem mieć charakter wyjątkowy, związany z wystąpieniem zdarzeń o takim też charakterze, z reguły od samego podatnika niezależnych.

Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się w związku z tym jedynie do badania, czy w procesie dochodzenia do tych rozstrzygnięć organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, jakie wskazywać mogłyby na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie. Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, iż zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Na gruncie rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż organy podatkowe obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały dostępny im materiał dowodowy i dokonały jego wszechstronnej oceny. Jak wynika z uzasadnień decyzji ostatecznych, organ odwoławczy przedstawił dokonane ustalenia faktyczne oraz ich prawnopodatkową ocenę w aspekcie odnoszącym się do przedmiotu sprawy.

Nadto organy podatkowe w sposób nienaruszający prawa, z zachowaniem czynnego udziału strony w postępowaniu, zebrały i rozważyły w sposób wyczerpujący wszystkie okoliczności sprawy, a to sytuację majątkową i zdrowotną Skarżącego oraz okoliczności związane z charakterem powstałych zobowiązań podatkowych.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 67a Ordynacji podatkowej Sąd uznał, że zarzut ten nie jest zasadny. Zgodnie z treścią cytowanego artykułu, warunkiem umorzenia zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę jest istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. W jednej z prób zdefiniowania tego pojęcia Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98, niepubl., stwierdził, że "ważny interes podatnika" to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku (...)". W niniejszej sprawie organy podatkowe kompleksowo zbadały sytuację finansową i bytową Skarżącego, a także Jego sytuację materialną. Organy podatkowe badając sytuację majątkową Skarżącego oraz badając przesłanki do zastosowania ulgi nie dopatrzyły się nadzwyczajnych okoliczności uprawniających do zastosowania instytucji umorzenia należności podatkowych.

Sąd w pełni podzielił pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 21 marca 2001r. (sygn. akt I SA/Ka 577/00, niepubl.), że przesłanka "ważnego interesu podatnika" wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Jednak organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany".

Najistotniejszą kwestią w niniejszej sprawie - co słusznie zdaniem Sądu podkreślił organ pierwszej instancji - jest istota podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego, które są podatkami typu majątkowego, a więc zależnym tylko od faktu posiadania nieruchomości, nie zaś od tego czy nieruchomość przynosi dochody (straty) lub czy podatnik dysponuje środkami na zapłatę podatku. Z uwagi na to oraz na fakt, że Skarżący posiada grunty o znacznej powierzchni ok. 13 ha – jak trafnie wskazał organ pierwszej instancji – to Skarżący powinien rozważyć możliwość wydzierżawienia, czy sprzedaży gruntu lub jego części, co pozwoliłoby Mu uzyskać środki na polepszenie Jego sytuacji majątkowej, w tym na uregulowanie należnego podatku.

Odnośnie podniesionego zarzutu dotyczącego znacznego wzrostu kwoty należności do zapłaty tytułem łącznego zobowiązania pieniężnego na 2009r. w porównaniu z innymi latami, również ten zarzut jest nieuzasadniony w niniejszym postępowaniu. Wysokość podatku od nieruchomości, rolnego i leśnego za dany rok podatkowy wynika z przepisów prawa, danych Prezesa GUS, a także z przepisów prawa miejscowego (rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości) – akty te mogą być skarżone w innym trybie.

Analiza akt postępowania pozwoliła stwierdzić, iż nie nastąpiło także żadne naruszenie przepisów mogące uzasadniać nieważność postępowania.

Mając powyższe na względzie należy uznać, że organy podatkowe wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne niniejszej sprawy, a także wzięły pod uwagę okoliczności podnoszone przez Skarżącego i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się granicach uznania administracyjnego, dlatego Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem. Z uwagi na to orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.