Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 190/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2019-04-09 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 33 par. 1 pkt 1-5, 7, art. 59 par. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 9 kwietnia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), , Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2019 roku sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz A.D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 59 § 1 pkt 2 w związku z art. 17 § 1, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia A. D. od postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. z [...] o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości za okres wskazany w tytule wykonawczym w związku z nieistnieniem zobowiązania i umorzeniu postępowania egzekucyjnego w części, tj. do należności abonamentowych za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2012 r. w kwocie należności głównej 228,80 zł z uwagi na brak wymagalności, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji w całości i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 14 marca 2016 r. nr [...] w części dotyczącej należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2011 r. do grudnia 2012 r. z powodu przedawnienia należności. W pozostałym zakresie, tj. w części dotyczącej należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2013 r. do sierpnia 2014 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wyżej wymienionego tytułu wykonawczego.

W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że na podstawie tytułu wykonawczego z 14 marca 2016 r. nr [...] , wystawionego przez A S. A. Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej, obejmującego należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od stycznia 2011 r. do sierpnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec A. D. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny skierował zawiadomienie z 26 lipca 2016 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. Inspektorat P. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu 1 sierpnia 2016 r. Dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał zawiadomienie 29 lipca 2016 r. i pismem z 4 sierpnia 2016 r. poinformował, że skarżący nie pobiera świadczeń.

W piśmie z 8 sierpnia 2016 r., sprecyzowanym w piśmie z 26 sierpnia 2016 r. skarżący wniósł m. in. na podstawie art. 31 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zarzuty przedawnienia i nieistnienia obowiązku w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Postanowieniem z [...] A S. A. Centrum Obsługi Finansowej uznała zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione.

Postanowieniem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. oddalił zarzuty jako nieuzasadnione.

Postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. uchylił postanowienie z [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z [...] uznał za nieuzasadnione zarzuty zgłoszone m. in. na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a..

Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...].

Postanowieniem z 14 września 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 719/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł.

W piśmie z 27 czerwca 2018 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z 14 marca 2016 r. z powodu nieistnienia obowiązku, nieudowodnienia istnienia roszczenia, braku statusu abonenta. Skarżący podniósł, że wierzyciel – A S.A. nie zdołał udowodnić, aby skarżący był kiedykolwiek abonentem, a zatem już tylko to kwalifikowało sprawę do umorzenia w całości. Podważył też upoważnienia pracowników A S.A. do podpisywania dokumentów z upoważnienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej A S.A.. Zarzucił brak doręczenia upomnienia, co skutkuje nieważnością postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej w istotnym dla sprawy zakresie oparł się na dowodach, których w aktach administracyjnych nie ma. Nawet gdy istnieją i są znane organowi, nie jest dopuszczalne opieranie na nich rozstrzygnięcia, jeśli nie zostały włączone do materiału dowodowego sprawy, której to rozstrzygnięcie dotyczy. Obowiązkiem wierzyciela (Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej) jest wykazanie, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, co stanowi podstawę do żądania uiszczenia przez jego posiadacza opłaty. Z upoważnienia z 13 grudnia 2007 r. dla I. F. wynika, że jest ona upoważniona jedynie do podpisywania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Wszystkie "zawiadomienia" nie spełniają jakichkolwiek wymogów formalnych, co do dokumentów urzędowych. A w toku postępowania nie posługuje się w ogóle dokumentami urzędowymi, lecz jedynie kserokopiami z faksymiliami, a właściwie kserokopiami podpisów. W związku z powyższym, skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów, w tym art. 6-9, art. 10 § 1 i § 3, art. 14 § 1, art. 67 § 1, art. 68 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 104 § 1 i § 2, art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 109 § 1 k.p.a., § 5 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (niedołączenie i nieokazanie przez A dowodu nadania i dowodu odbioru "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego"), art. 3 § 1 u.p.e.a., bowiem w niniejszej sprawie postępowanie toczy się bez wydania odpowiedniego orzeczenia właściwego organu, art. 76a § 2 i § 3 k.p.a. przez poświadczenie dokumentów za zgodność przez pracowników Poczty Polskiej nieuprawnionych do tego. Zdaniem skarżącego, nie nastąpiło też przerwanie biegu terminu przedawnienia hipotetycznego zobowiązania, w związku z wadami formalnymi dokumentów A przy założeniu, że zobowiązanie w ogóle istnieje. Odnosząc się do kwestii przesłania zawiadomienia skarżący podważył stanowisko wierzyciela w tym zakresie. Dodatkowo skarżący zauważył, że A nie ma kompetencji do wydawania jakichkolwiek postanowień, a samo pismo zostało podpisane przez osobę bez odpowiedniego umocowania. Skarżący wskazał też, że tytuł wykonawczy nie jest podpisany przez właściwy organ A, ponieważ adnotacja "Z upoważnienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej – Asystent" nie spełnia wymogów formalnych. W obecnym stanie prawnym nie ma rozwiązania pozwalającego na stwierdzenie niewywiązywania się zobowiązanego (gospodarstwa domowego) z obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej. Niemożność wydania takiego orzeczenia oraz wskazania organów właściwych do stwierdzenia zaległości w opłatach abonamentowych powoduje, że w rzeczywistości egzekucja administracyjna nie jest prowadzona.

Postanowieniem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w całości za okres wskazany w tytule wykonawczym w związku z nieistnieniem zobowiązania, umorzył postępowanie egzekucyjne w części, tj. do należności abonamentowych za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2012 r. w kwocie należności głównej 228,80 zł z uwagi na brak wymagalności.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił nierozpoznanie istoty sprawy, tj. zarzutu nieudowodnienia i nieprzedłożenia dowodu zarejestrowania odbiornika, a tym samym nieistnienia w ogóle zobowiązania oraz niezasięgnięcie stanowiska wierzyciela w tym zakresie. Skarżący zarzucił także, iż wierzyciel w całym toku postępowania nie zdołał udowodnić, aby zobowiązany był kiedykolwiek abonentem i miał zarejestrowany odbiornik RTV. Obowiązkiem wierzyciela było przedstawienie pierwotnego dowodu zarejestrowania odbiornika. W związku z tym postępowanie egzekucyjne należało umorzyć w całości, przede wszystkim na podstawie zarzutu nieistnienia zobowiązania. Skarżący podtrzymał argumentację podniesioną we wniosku z 27 czerwca 2018 r..

24 października 2018 r. do organu II instancji wpłynęło pismo skarżącego, w którym wskazano, że przesłanie pism bezpośrednio zobowiązanemu skutkuje niewprowadzeniem ich do obiegu prawnego. Ponadto zwrócono się o zobowiązanie na zasadzie art. 78 k.p.a. wierzyciela, do przedstawienia dowodu przesłania zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego do grudnia 2008 r..

Organ II instancji za zasadne uznał stwierdzenie przez organ I instancji, że należności z tytułu opłaty abonamentowej RTV za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2012 r. (w kwocie należności głównej 228,80 zł) uległy przedawnieniu. Opłata z tytułu abonamentu RTV stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 o.p., a to oznacza, że ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy. W świetle art. 70 § 1 o.p. należność z tytułu opłaty abonamentowej RTV, co do zasady przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności. W omawianej sprawie bieg terminu przedawnienia opłaty abonamentowej RTV upływał zatem w przypadku należności za okres od stycznia do grudnia 2011 r. – z dniem 31 grudnia 2016 r., w przypadku należności za okres od stycznia do grudnia 2012 r. – z dniem 31 grudnia 2017 r.. W okresie biegu terminu przedawnienia należności nie wystąpiły żadne okoliczności przerywające lub zawieszające ten bieg. Tym samym należności za okres od stycznia 2011 r. do grudnia 2012 r. przedawniły się z upływem wskazanych wyżej terminów. W konsekwencji postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do tych należności podlega umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. z uwagi na ich wygaśnięcie z powodu przedawnienia. Natomiast w zakresie pozostałych należności objętych tytułem wykonawczym z 14 marca 2016 r., tj. opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2013 r. do sierpnia 2014 r. we wniosku z 27 sierpnia 2018 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego powtórzona została przez pełnomocnika treść pisma z 8 sierpnia 2016 r.. Pismo to stanowiło zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie wskazanego tytułu wykonawczego, a ich podstawą były okoliczności wymienione m. in. w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. przedawnienie i nieistnienie obowiązku. Kwestia nieistnienia obowiązku, była przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu w sprawie zarzutów. Postępowanie to zostało zakończone ostatecznym w administracyjnym toku instancji postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] utrzymującym w mocy postanowienie z [...], którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. uznał zarzuty za nieuzasadnione. W powyższych postanowieniach organy I i II instancji, biorąc pod uwagę wiążące w tym zakresie stanowisko wierzyciela (wyrażone postanowieniem z 11 stycznia 2017 r.), uznał m.in. zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony. Jak wynika z art. 59 § 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., a więc na skutek uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ II istancji za bezsporne uznał, że w niniejszej sprawie zarzut nieistnienia obowiązku z tytułu opłaty abonamentowej RTV był już przedmiotem rozpatrywania i nie znaleziono podstaw do jego uwzględnienia i umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a.. W ocenie organu II instancji żądając umorzenia postępowania egzekucyjnego skarżący powołał identyczną argumentację, co w zarzutach. Argumentacja ta w rzeczywistości zmierza do zakwestionowania zasadności nałożenia na skarżącego obowiązku objętego tytułem wykonawczym z 14 marca 2016 r.. We wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego skarżący nie podniósł żadnych nowych okoliczności, świadczących o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku. W szczególności nie podniósł okoliczności, które zaistniały po wystawieniu tytułu wykonawczego. Zdaniem organu II instancji, skoro argumentacja skarżącego dotycząca nieistnienia obowiązku nie została uznana za uzasadnioną w postępowaniu w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, to nie może zostać uwzględniona w postępowaniu wszczętym wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jakkolwiek wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego może być wniesiony na każdym etapie postępowania egzekucyjnego, to zasadniczo zobowiązany nie może, po upływie terminu do złożenia zarzutów (na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a.), żądać umorzenia postępowania, powołując okoliczności, które mógł podnosić wyłącznie w zarzutach, albo które podniósł w zarzutach, ale nie zostały one uwzględnione. Zgłaszając oparte na tych samych podstawach żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zarówno w formie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, jak i wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zobowiązany nie może oczekiwać, że drugie postępowanie będzie kontynuacją pierwszego, umożliwiając jego dodatkową, pozainstancyjną weryfikację. Organ II instancji podniósł dalej, że organ nie jest uprawniony do oceny prawidłowości i zasadności nałożonego na skarżącego obowiązku z tytułu opłaty abonamentowej RTV. Powołując się na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym strona musi wskazać, że owo nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które miały miejsce już po wydaniu tytułu wykonawczego. Tymczasem skarżący nie przedstawił żadnych nowych dowodów ani okoliczności na poparcie swojego twierdzenia o nieistnieniu egzekwowanego obowiązku i konieczności umorzenia postępowania egzekucyjnego, zaś ta argumentacja, która została podniesiona we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, była już rozpatrzona w postępowaniu dotyczącym zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z tych względów, w ocenie organu II instancji, argumentacja dotycząca nieistnienia obowiązku w części opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2013 r. do sierpnia 2014 r. jest nieuzasadniona i nie ma podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego w tej części, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.. Do kwestii rejestracji odbiornika RTV wierzyciel ustosunkował się już w postanowieniu w sprawie zarzutów z 11 stycznia 2017 r.. Organ II instancji stwierdził nadto, że niejasny jest sposób sformułowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. sentencji zaskarżonego postanowienia z 21 sierpnia 2018 r.. Organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego "w całości za okres wskazany w tytule wykonawczym w związku z nieistnieniem zobowiązania", a jednocześnie umorzył postępowanie egzekucyjne "w części, tj. do należności abonamentowych za okres od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2012 r. w kwocie należności głównej 228,80 zł z uwagi na brak wymagalności". Zaistnienie którejkolwiek spośród okoliczności wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a., obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, zdaniem organu II instancji nie ma potrzeby, aby w sentencji postanowienia wskazywać, że jedna z podstaw umorzenia określonych w wymienionym przepisie nie wystąpiła (i nie powoduje umorzenia postępowania egzekucyjnego), a inna wystąpiła i skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Sentencja zaskarżonego postanowienia może budzić wątpliwości co do tego, w jakiej części postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, a w jakiej odmówiono jego umorzenia.

W skardze na powyższe postanowienie A. D. zaskarżył je w zakresie, w jakim organ II instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia organu l instancji odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do skarżącego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi niższej instancji, uchylenie postanowienia wierzyciela jako wadliwego i nieodnoszącego się do istoty zarzutów, zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego poniesionych kosztów opłaty sądowej w kwocie 100 zł.

Skarżący zarzucił, że organy obu instancji nie rozpoznały istoty sprawy albowiem koronnym zarzutem była kwestia, że wierzyciel nie udowodnił by skarżący był kiedykolwiek abonentem. Postępowanie administracyjne i egzekucyjne jest obarczone wadami formalnymi, które winny skutkować umorzeniem egzekucji przez organ l instancji z urzędu z uwagi na nieważność postępowania i to na etapie wstępnego badania poprawności tytułów wykonawczych niezależnie czy zobowiązany wniósł w terminie zarzuty czy też nie, a w szczególności nieistnienie zobowiązania, brak statusu abonenta – domniemamy wierzyciel nie udowodnił ani pierwotnego dowodu zarejestrowania, ani też nie wykazał by kiedykolwiek dokonał przesłania zawiadomienia o nadaniu nr identyfikacyjnego. Zdaniem skarżącego, w rażąco nieprawidłowy sposób organ dał wiarę wierzycielowi jakoby miał przesłać dokument. Organ II instancji nie uwzgędnił, że skarżący żądał dowodu przesłania. W aktach sprawy nie ma obecnie takiego dokumentu. Niewystarczające jest w tym zakresie podanie przez wierzyciela numeru imiennej książeczki radiofonicznej. Przedstawienie dokumentu wykazującego rejestrację odbiornika jest konieczne, gdyż skarżący zasadnie zakwestionował wysłanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Nie jest podpisem tzw. faksymila, czyli mechaniczne odbicie podpisu za pomocą kliszy czy pieczątki, chociażby stanowiło dokładne odtworzenie podpisu. Rzetelne ustosunkowanie się do tego zarzutu wymaga analizy (przynajmniej wglądu) do oryginału tytułu wykonawczego. W przypadku podpisania tytułu wykonawczego przez osobę z upoważnienia podmiotu wystawiającego tytuł, w aktach powinno znajdować się również stosowne upoważnienie dla tej osoby. Wskazane braki postępowania dowodowego naruszają art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.. Skarżący stwierdził, że w związku z ujawnionym nowym dowodem w postaci załącznika do postanowienia A podnosi zarzut, że tytuły wykonawcze podpisywała osoba w ogóle do tego nieupoważniona. Upoważnienie z 2 lutego 2015 r. opiewa na K. S. i tym tylko dokumentem posługiwała się S. Skoro A potwierdza znaczną ilość domniemanych zawiadomień, to zasadne jest wykazanie rozdysponowania środków ze środków publicznych oraz dowodów wysłania zawiadomień. Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący podniósł, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych opłaty te pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmastowy odbiór programu używa tego odbiornika. Nawet gdyby tylko hipotetycznie przyjąć, że skarżący byłby abonentem i miałby jakikolwiek odbiornik zarejestrowany w tamtym okresie, to urządzenie nie umożliwia natychmiastowego odbioru programu. Nie została więc spełniona przesłanka konieczna do naliczana opłat, skoro wszelkie zarejestrowane odbiorniki tv utraciły możliwość natychmiastowego odbioru programu w związku z wprowadzenie sygnału naziemnego cyfrowego. Wierzyciel oparł się na dowodach, których w aktach administracyjnych nie ma. Akta administracyjne – spośród dokumentów mających walor dowodowy – zawierają tylko pismo skarżącego z 6 sierpnia 2013 r. stanowiące zarzuty wraz z załącznikami w postaci czterech pism, na które skarżący powołuje się w zarzutach. Poza tym akta zawierają postanowienia wydane przez organy obu instancji oraz korespondencję, która nie posiada znaczenia dowodowego. Obowiązkiem wierzyciela jest wykazanie, że dany odbiornik RTV został zarejestrowany, co stanowi podstawę do żądania uiszczenia przez jego posiadacza opłaty. Organ administracji dopuścił się w tej mierze naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. A w toku postępowania nie posługuje się w ogóle dokumentami urzędowymi, a jedynie kserokopiami z faksymilami, a właściwie kserokopiami podpisów. Poświadczają za zgodność z oryginałem dokumenty pracownicy A, tj. osoby, które nie mają do tego ustawowych kompetencji. A przedstawia w toku sprawy kserokopię załącznika "zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego", który to nie jest w ogóle dokumentem (a tym bardziej urzędowym), bo nie zawiera oryginału podpisu. Pobieżna analiza dokumentu wskazuje, że podpis osoby oznaczonej jako I. F. to faksymila/kserokopia i jest identyczna na wszystkich zawiadomieniach we wszystkich postępowaniach toczących się z udziałem hipotetycznych zobowiązanych (jest to fakt notoryjny, który organ l instancji oraz organ II instancji może zweryfikować z urzędu ). W związku z tym skarżący stwierdził, że podnosi zarzut naruszenia art. 6-9 k.p.a., art. 10 § 1 i 3 k.p.a., art. 14 § 1 k.p.a., art. 67 § 1 k.p.a., art. 68 § 1 i 2 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 109 § 1 k.p.a., § 5 ust. 1 i § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 25 września 2007 r. przez niedołączenie i nieokazanie przez A dowodu nadania i dowodu odbioru przez skarżącego "zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego". Zgodnie z rozporządzeniem z dnia 25 września 2007 r. A była zobligowana do doręczenia zawiadomienia w terminie do najpóźniej do 15 grudnia 2008 r. (jeśli liczyć bieg terminy od dnia następnego tj. od 14 grudnia 2007 r.). A nie może się powoływać na "stare" dowody zarejestrowania odbiorników z uwagi na to, że ich ważność wygasła, a wydane post factum zawiadomienia i antydatowane na potrzeby postępowania nie spełniają cech dokumenty urzędowego. Zgodnie z rozporządzeniem z dnia 25 września 2007 r. wszystkie dowody zarejestrowania odbiorników RTV straciły ważność w listopadzie 2008 r., a operator publiczny do tego momentu miał obowiązek nadać posiadaczom odbiorników nowe numery identyfikacyjne i powiadomić ich o tym, czego nie uczynił i nie udowodnił w toku postępowania. W związku z powyższym zobowiązanie nie istnieje w świetle przepisów prawa, a więc nie może być prowadzone żadne postępowanie egzekucyjne. Zdaniem skarżącego, dokument niedoręczony oraz niepodpisany oryginalnym podpisem nie istnieje, a więc nie wywołuje i nie może wywołać żadnych skutków w sferze obowiązków skarżącego. Ustawa abonamentowa nie przewiduje możliwości wydania decyzji określającej wysokość tych opłat, nie ma więc w obecnym stanie prawnym normatywnego rozwiązania pozwalającego na stwierdzenie niewywiązywania się podmiotu zobowiązanego (gospodarstwa domowego) z obowiązku uiszczenia abonamentu. Brakuje możliwości wydania decyzji, z której wynikałaby zaległość w konkretnej wysokości, mogąca być dochodzoną w trybie egzekucji administracyjnej. Niemożność wydania takiej decyzji oraz wskazania organów właściwych do stwierdzania zaległości powoduje, że w rzeczywistości egzekucja administracyjna nie może być prowadzona, a wszczęcie jej jest bezprawne i rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą. A w toku postępowania nie posługuje się w ogóle dokumentami urzędowymi, a jedynie kserokopiami z faksymilami/kserokopiami podpisów. Poświadczają za zgodność z oryginałem dokumenty pracownicy A tj. osoby, które nie mają do tego ustawowych kompetencji. W związku z tym skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z ekspertyzy grafologicznej na okoliczność posługiwania się jedną i tą samą kserokopią podpisu "I. F." dotyczącą nadania nr identyfikacyjnego we wszystkich postępowania w skali całego kraju. Zdaniem skarżącego, pobieżna analiza dokumentu wskazuje, że podpis osoby oznaczonej jako I. F. to kserokopia podpisu, ewentualnie faksymila i jest identyczna na wszystkich dokumentach (tożsame pochylenie pisma, układ, nacisk, co wskazuje, że podpis jest nanoszony komputerowo albo kserowany). Wszystkie tytuły wykonawcze nie są podpisane przez właściwy organ A. Nie spełnia wymogów formalnych adnotacja na tytułach "Z upoważnienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej – Asystent". Jest to wada formalna, która winna skutkować odesłaniem wszystkich tytułów wykonawczych i wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości. Nie nastąpiła też przerwa biegu przedawnienia zobowiązania w związku z wadami formalnymi dokumentów A (fakt notoryjny). A przyznaje, że przesyła upomnienia bez oryginału podpisu (wydruk komputerowy, ewentualnie faksymila), a ponadto nie przedstawia umocowania do reprezentowania organu osoby podpisującej się pod tymi upomnieniami (fakt notoryjny). W tej sytuacji na organie ciąży obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz zbadania, czy zaistniały wskazane w art. 59 u.p.e.a. przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego i wydania postanowienia o umorzeniu postępowania bądź odmowie jego umorzenia.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1370 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł,. wydane w przedmiocie wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W postanowieniu tym organ administracji umorzył postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej należności z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2011r. do grudnia 2012r. z powodu przedawnienia oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w pozostałym zakresie to jest w części dotyczącej opłaty rtv za okres od stycznia 2013r. do sierpnia 2014r.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 22018r. poz.1314 ze zm.), dalej u.p.e.a. Zgodnie z treścią art.59 § 1 wymienionej ustawy postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

W niniejszej sprawie z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 14 marca 2016r. A wystawiła tytuł wykonawczy obejmujący opłatę abonamentową rtv A. D. za okres od stycznia 2011r. do sierpnia 2014r. A. D. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazując jako podstawę art.33 § 1 pkt.1, pkt.3, pkt.6 i pkt.10 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia [...] A jako wierzyciel uznała zarzuty za nieuzasadnione. Następnie postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. jako organ egzekucyjny uznał zarzuty za nieuzasadnione. Po wniesieniu zażalenia przez A. D. postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Na to postanowienie A.D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który postanowieniem z dnia 14 września 2018r. w sprawie III SA/Łd 719/18 ją odrzucił gdyż skargę złożono po upływie wymaganego terminu. W dniu 27 czerwca 2018r. A.D. złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołując się na szereg okoliczności uzasadniających umorzenie takich jak: nieistnienie obowiązku, brak statusu abonenta rtv, brak doręczenia upomnienia, brak dowodu zarejestrowania odbiornika rtv oraz dowodu nadania skarżącemu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, przedawnienie obowiązku i inne.

W niniejszej sprawie organy administracji odmówiły częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego (w części dotyczącej należności z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od stycznia 2013r. do sierpnia 2014r.) gdyż A.D. podniósł te same okoliczności, które były już rozpatrywane w postępowaniu w sprawie zarzutów i zarzuty te uznano za nieuzasadnione. W związku z czym, w ocenie organów, nie można tych samych okoliczności podnosić we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W przekonaniu organów skoro zarzuty skarżącego nie zostały uwzględnione to nie może on żądać umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu tych samych okoliczności, które podnosił w ramach zarzutów. Organy powołały się w tym zakresie na pogląd wyrażony w wyroku NSA z 11 lipca 2017r. w spr. II FSK 1909/15 i w wyroku WSA w Krakowie z 8 grudnia 2017r. w spr. II SA/Kr 1336/17.

Ze stanowiskiem organów w tym zakresie nie można się zgodzić.

Należy zaznaczyć, że dla uzyskania umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu przysługują dwie drogi prawne. Po pierwsze zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art.33 § 1 u.p.e.a. oraz po drugie zgłoszenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art.59 § 1 u.p.e.a. Podstawy zarzutów i wniosku o umorzenie są częściowo tożsame ale zarzuty mogą być zgłoszone tylko w terminie siedmiu dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego natomiast wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego może być zgłoszony w każdym czasie podczas tego postępowania.

Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, iż można wnosić o umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn wskazanych w art.59 § 1 u.p.e.a. mimo, że przyczyny te były podstawą zarzutów i zarzuty te uznano za niezasadne. Można także złożyć wniosek o umorzenie postępowania w sytuacji gdy zobowiązany zgłosił zarzuty po upływie wymaganego siedmiodniowego terminu. W przepisach art.59-60 u.p.e.a. nie ma żadnych ograniczeń co do możliwości złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W szczególności nie ma takiego ograniczenia, że nie można złożyć takiego wniosku w przypadku gdy okoliczności wymienione w art.59 § 1 u.p.e.a. były wcześniej podnoszone w ramach zarzutów, o których mowa w art.33 § 1 u.p.e.a. i zarzuty nie zostały uwzględnione. Nie ulega wątpliwości, iż gdyby ustawodawca chciał wprowadzić takie ograniczenie to znalazłoby to odzwierciedlenie w treści art.59 u.p.e.a. W przepisach art.59-60 u.p.e.a. nie ma jednak takiego ograniczenia. Prowadzi to do konkluzji, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego może być złożony w każdym czasie z powołaniem się na okoliczności wymienione w art.59 § 1 u.p.e.a. nawet jeżeli okoliczności te były już wcześniej rozpoznawane przez organ egzekucyjny w ramach zgłoszonych zarzutów.

Nie pozostaje to w sprzeczności z treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lipca 2017r. w spr. II FSK 1909/15, w którym wyrażono pogląd przyjęty w komentarzu P.Przybysza "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz" (Warszawa 2015r. str.278), iż "zasadniczo zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów żądać umorzenia powołując się na okoliczności, które mógł podnosić wyłącznie w zarzutach albo które podniósł w zarzutach ale zarzuty te nie zostały uwzględnione". W wymienionym poglądzie użyto sformułowania "zasadniczo" co należy rozumieć "co do zasady" czyli dopuszczalna jest możliwość powołania we wniosku o umorzenie postępowania tych samych okoliczności jakie wcześniej powołano w zarzutach. Użycie zwrotu "zasadniczo" nie oznacza bezwzględnego zakazu powoływania we wniosku o umorzenie postępowania okoliczności podnoszonych w zarzutach. Taki zakaz nie wynika zresztą z żadnego przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Za przyjęciem poglądu, że we wniosku o umorzenie postępowania zobowiązany może powoływać okoliczności, które były już rozpoznawane w ramach zgłoszonych zarzutów przemawia nadto jeszcze jedna okoliczność. Chodzi o to, że w przypadku zarzutów, o których mowa w art.33 § 1 pkt.1-5 i 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela. Dodać należy, że rozstrzygnięcie wydane przez wierzyciela nie podlega odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego (art.3 § 1 pkt.3 p.p.s.a.). Organ egzekucyjny po otrzymaniu stanowiska wierzycielka, w zakresie zarzutów wymienionych w art.33 § 1 pkt.1-5 i 7 u.p.e.a., musi orzec tak jak uczynił to wierzyciel gdyż jest związany tym stanowiskiem choć może się z nim nie zgadzać. Innymi słowy organ egzekucyjny musi zaakceptować stanowisko wierzyciela choć może mieć w tym zakresie odmienny pogląd. Takie związanie stanowiskiem wierzyciela nie występuje w przypadku złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny w takim wypadku sam ocenia czy istnieją podstawy do umorzenia postępowania określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. bez zasięgania stanowiska wierzyciela. Okoliczność ta również przemawia za przyjęciem poglądu, że organ egzekucyjny winien rozpoznać merytorycznie wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego pod kątem spełnienia przesłanek określonych w art.59 § 1 u.p.e.a. nawet wówczas gdy okoliczności te były już wcześniej rozpoznawane w ramach zgłoszonych zarzutów.

Reasumując tę część rozważań sąd uznał, że dopuszczalne jest powoływanie się we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na okoliczności, które były już rozpoznawane w ramach wcześniej zgłoszonych zarzutów. Organ egzekucyjny winien samodzielnie ocenić merytorycznie podstawy umorzenia podniesione we wniosku zobowiązanego. W ustawie z 17 czerwca 1966r. nie ma bowiem żadnych ograniczeń w składaniu wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego a w szczególności nie ma ograniczeń, że we wniosku nie można powoływać okoliczności, które były już rozpoznawane w ramach zgłoszonych zarzutów. Nadto w postępowaniu w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie jest związany stanowiskiem wierzyciela i może sam dokonać oceny czy spełnione są podstawy umorzenia określone w art.59 § 1 u.p.e.a.

W rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji nie dokonały oceny merytorycznej podstaw umorzenia postępowania wskazanych we wniosku skarżącego (z wyjątkiem przedawnienie zobowiązania). Nie oceniono zatem, okoliczności wskazanych we wniosku o umorzenie jak nieistnienie obowiązku, nieudowodnienie istnienia zobowiązania, brak doręczenia upomnienia, brak dowodu rejestracji odbiornika rtv i nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego, posługiwanie się przez wierzyciela faksymiliami i inne. W zaskarżonym postanowieniu oraz w postanowieniu organu I instancji brak jest rozważań w tym zakresie. Uniemożliwia to kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Nie można bowiem ocenić legalności zaskarżonego aktu w sytuacji gdy organy obu instancji nie odniosły się do okoliczności wskazanych we wniosku strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jedyną okolicznością podniesioną przez organy było to, że podstawy umorzenia wskazane przez skarżącego były już rozpatrywane w postępowaniu w sprawie zarzutów i nie zostały one uwzględnione. Okoliczność ta nie zwalniała organów od oceny merytorycznej wniosku strony o umorzenie o czym była mowa we wcześniejszych rozważaniach. W niniejszej sprawie organy jednak takiej oceny nie dokonały.

Stanowisko organów w rozpoznawanej sprawie nie jest konsekwentne. Z jednej strony organy częściowo odmówiły umorzenia postępowania bo okoliczności podniesione przez stronę były już rozpoznawane w postępowaniu w sprawie zarzutów i nie mogą być ponownie podnoszone. Jednocześnie organy częściowo umorzyły postępowanie egzekucyjne (za okres należności z tytułu opłaty rtv od stycznia 2011r. do grudnia 2012r.) z powodu przedawnienia należności. Należy zaznaczyć, że w zarzutach była już podniesiona kwestia przedawnienia zobowiązania i zarzut ten nie został uwzględniony przez organ egzekucyjny z uwagi na związanie stanowiskiem wierzyciela. We wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego ponownie podniesiono zarzut przedawnienia i został on uwzględniony. Powyższe okoliczności wskazują, że z jednej strony organy uważają, iż we wniosku o umorzenie postępowania nie można podnosić okoliczności wcześniej rozpoznawanej w postępowaniu w sprawie zarzutów a z drugiej strony uwzględniają okoliczności podniesione we wniosku o umorzenie (przedawnienie zobowiązania) mimo, że zarzut ten był już rozpoznawany w postępowaniu w sprawie zarzutów. Świadczy to o niekonsekwencji stanowiska organów obu instancji.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy administracji odmówiły bowiem częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego bez rozważenia okoliczności wskazanych we wniosku strony o umorzenie. Uzasadnienie postanowień organów obu instancji nie odpowiada wymogom określonym w art.107 § 3 K.p.a. Nadto organy administracji naruszyły również art.7, 77 § 1 i 80 K.p.a. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1a.) p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 21 sierpnia 2018r. Mimo, że naruszenie przepisów postępowania dotyczyły jedynie części zaskarżonego postanowienia (tzn. w zakresie odmowy umorzenia postępowania dotyczącego należności z tytułu opłaty rtv za okres od stycznia 2013r. do sierpnia 2014r.) sąd uznał za konieczne uchylenie całości postanowienie. Uchylenie bowiem zaskarżonego postanowienia jedynie w części oznaczałoby, że "odżyłaby" niejako część postanowienia organu I instancji. Mogłoby powstać wówczas wątpliwość w jakim zakresie organy musiałyby rozpoznawać wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Aby uniknąć problemów z tym związanych sąd uchylił zaskarżone postanowienie w całości jak również postanowienie organu I instancji w całości. Umożliwi to organom ponowne rozpoznanie całego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Na podstawie art.200 p.p.s.a. sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy ponowienie rozpoznać wniosek A. D. o umorzenie postępowania egzekucyjnego odnosząc się do wszystkich okoliczności uzasadniających umorzenie wskazanych we wniosku z 28 czerwca 2018r. Należy przy tym wziąć pod uwagę fakt, że organ egzekucyjny nie jest już związany stanowiskiem wierzyciela i może sam oceniać zasadność podstaw umorzenia jakie wskazano we wniosku. Po dokonaniu wnikliwej analizy całego zebranego materiału dowodowego należy wydać rozstrzygnięcie w sprawie.

a.k.