Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 205/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-08-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędzia Sędzia WSA Małgorzata Jużków,, Sędzia Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant sekretarz sądowy Beata Jacek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi J. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C., działając w oparciu o przepis art. 5 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity z 1998 r. Dz. U. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), odmówił J. P. (P.) stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc - wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia.

W uzasadnieniu powyższego wskazał, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez specjalistyczną placówkę służby zdrowia oraz wskazanie, że warunki pracy w okresie zatrudnienia miały wpływ na wystąpienie zachorowania. W tym celu skarżący badany był w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.

Jednocześnie opierając się na wynikach przeprowadzonego w miejscu pracy dochodzenia epidemiologicznego, Powiatowy Inspektor Sanitarny ustalił, że w latach 1962 do 1982 J. P. pracował w Hucie "A" S.A. w C. na stanowisku trzeciego prostowacza, ładowacza ręcznego, przygotowywacza wyrobów do wysyłki, układacza wyrobów w Wydziale Walcowni Dużych, gdzie narażony był na działanie pyłu zawierającego wolną krystaliczną krzemionkę, tj. pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych. Z uwagi jednak na to, że kompetentne placówki diagnostyczne (I i II stopnia), w wydanych w dniu [...] i [...] orzeczeniach lekarskich, jednoznacznie wykluczyły zawodowy charakter rozpoznanego schorzenia -Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał, iż brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego.

Od powyższej decyzji J. P. wniósł odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., w treści którego nie zgadzając się z zajętym w jego sprawie stanowiskiem podniósł, że przepracował dwadzieścia lat w warunkach szkodliwych, z powodu których wysłano go później na rentę.

Dolegliwości ze strony układu oddechowego, które odczuwa do dzisiaj

uprawniają go zatem do ubiegania się o stwierdzenie istnienia choroby zawodowej wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych, albowiem mają one bezpośredni związek z wykonywaną pracą.

Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] nr [...] - wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy, nie znajdując podstaw prawnych do jej zmiany lub uchylenia.

W uzasadnieniu swego stanowiska podzielił w całości ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji dotyczące przebiegu pracy zawodowej J. P. oraz zajmowanych przez niego stanowisk. Przyznał również, że ten pracował w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej narządu oddechowego. Wskazał jednak, iż dla jej stwierdzenia niezbędne jest przede wszystkim orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia schorzenia, zakwalifikowanego przez lekarzy orzeczników do odpowiedniej jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, a dopiero później ustalenie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i w miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem.

Skoro więc przeprowadzone u J. P., przez dwie kompetentne placówki diagnostyczne I i II szczebla (tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w S. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.), badania lekarskie wykazały brak cech trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc (FEV1 poniżej 50% wartości należnej) jak również ujawniły fakt braku narażenia na ponadnormatywne zapylenie w ciągu ostatnich 10-ciu lat (skarżący nie pracuje bowiem zawodowo od 1982 r.) - nie było, zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, podstaw do rozpoznania choroby zawodowej obturacyjnego zapalenia oskrzeli u skarżącego.

Od powyższej decyzji J. P. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach, w której powtarzając podniesione uprzednio w odwołaniu argumenty wskazał, że w latach 1962 do 1982 pracował w Hucie "A" S.A. w C. jako prostowacz, ładowacz ręczny, przygotowywacz wyrobów do wysyłki, układacz wyrobów w Wydziale Walcowni Dużych, gdzie eksponowany był na działanie pyłów przemysłowych zawierających wolną krzemionkę. Przedmiotowe długotrwałe narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia spowodowało u niego powstanie przewlekłego zapalenia oskrzeli. Choroba ta trwa u niego do dzisiaj i pogłębia się. Tym samym za bezsporne

uznał istnienie u niego choroby zawodowej wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych, albowiem ta - jak stwierdził - pozostaje w bezpośrednim związku z czynnikami, na których działanie był narażony w środowisku pracy.

Zasadne jest zatem - w jego ocenie - ubieganie się o uchylenie zaskarżonej decyzji, a następnie o rozpoznanie choroby zawodowej "przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc".

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., podtrzymując w całości swoje argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga J. P., na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr[...], została złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.).

Należy jednak zauważyć, że powyższa ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

Jednocześnie z dniem 1 stycznia 2004 r. zniesione zostały ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, w miejsce których, w myśli art. 85 ustawy, utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego - wojewódzkie sądy administracyjne.

Dla obszaru województwa śląskiego powstał zatem, na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który jest sądem administracyjnym właściwym dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.

Z uwagi na powyższe zmiany ustawodawca w art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidział, że w przypadku spraw, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego

Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają one rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z treści art. 145 § 1 ustawy wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu jedynie wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie kontrola legalności zaskarżonej decyzji dokonana przez Sąd wykazała, iż decyzja ta odpowiada prawu.

Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznacza, obowiązujący w dacie wszczęcia postępowania, a następnie wydania decyzji sanitarnych obu instancji, § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę ujętą w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do omawianego rozporządzenia, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba ta została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

O uznaniu choroby za zawodową decydują zatem, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obu instancji, dwa czynniki: rozpoznanie schorzenia zamieszczonego w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że osoba ubiegająca się o stwierdzenie choroby zawodowej pracowała w warunkach szkodliwych dla zdrowia - występujących w miejscu pracy - narażających na jej powstanie. W przypadku pozytywnego wystąpienia obu tych przesłanek istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie, których bardziej szczegółowe określenie zawarte jest w § 2 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia.

W przedmiotowej sprawie powyższe nie wystąpiły jednak łącznie. Bo choć J. P. domagał się stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc - zamieszczonej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych, to jednak ta nie została u niego rozpoznana przez kompetentne placówki służby zdrowia (I i II stopnia).

Zauważyć w tym miejscu należy, że wymienione w poz. 5 wykazu określenie choroby zawodowej zawiera pewne ograniczenie. Za chorobę zawodową uznaje bowiem tylko takie przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEN1) poniżej 50% wartości należnej, wywołane narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych.

Innymi słowy nie każde zapalenie oskrzeli powstałe w związku z wykonywaną pracą, w warunkach narażenia na pyły lub gazy, stanowi chorobę zawodową wymienioną w poz. 5 wykazu, zwłaszcza jeżeli nie przekracza ono pewnej wielkości lub jego przyczyną jest inny pozazawodowy czynnik taki jak np. infekcja.

W rozpoznawanej sprawie organy sanitarne obu instancji - w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego zamieszczone w karcie oceny narażenia zawodowego - zgodnie przyjęły, że skarżący w trakcie zatrudnienia w Hucie "A" S.A. w C. świadczył pracę w warunkach narażenia na działanie pyłu zawierającego wolną krystaliczną krzemionkę. Przemawiał za tym sposób wykonywania pracy, jak i jej rodzaj oraz stopień i czas narażenia. Nie jest więc okolicznością sporną fakt świadczenia przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w poz. 5 wykazu chorób zawodowych.

Ponieważ jednak stosownie do § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest nie tylko ocena narażenia zawodowego w środowisku pracy ale również orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, w których rozpoznane zostało schorzenie o zawodowej etiologii, w związku z tym skarżący badany był w dwóch jednostkach medycznych, tj. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy i Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Obie placówki rozpoznały u niego przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli nie mające jednak charakteru trwałego, którego stopień upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc nie wyrażał się w stałym obniżeniu natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEN1) poniżej 50 % wartości należnej. Stąd lekarze orzecznicy wykluczyli istnienie choroby zawodowej u skarżącego. Objawy bronchospastyczne o zmiennym nasileniu charakteryzujące się jedynie zaburzeniami wentylacji nie kwalifikują się - ich zdaniem -do rozpoznania trwałej niewydolności oddechowej u badanego.

Podkreślenia wymaga również fakt, iż zgodnie z zamieszczonym w poz. 5 wykazu określeniem choroby zawodowej za taką może być uznane tylko takie przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które wystąpiło w okresie ostatnich 10 lat pracy zawodowej skarżącego na stanowisku pracy, na którym stwierdzono przypadki przekroczeń odpowiednich normatywów higienicznych.

Tymczasem - jak wynika z akt przedmiotowej sprawy – J. P. nie pracuje zawodowo od 1982 r., tj. od ponad 21 lat, zatem i z tego powodu brak było podstaw do zakwalifikowania rozpoznanego u niego zapalenia oskrzeli jako choroby zawodowej.

Zasadnie zatem, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy przyjęły, że u skarżącego brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli - wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych. Tylko bowiem rozpoznanie zawodowego, trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc o określonej wielkości i w przewidzianym do tego czasie przez właściwą do tego placówkę służby zdrowia upoważnia organy sanitarne obu instancji do stwierdzenia choroby zawodowej.

Ponieważ powyższe przesłanki kwalifikujące do stwierdzenia choroby zawodowej nie zostały spełnione łącznie brak było podstaw do uwzględnienia skargi.

W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Sz.d