Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 786/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c i b
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 200 art. 205 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi J. M., H. D. i K. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. M., H. D. i K. M. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania Miasta [...] oraz odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej [...], decyzją z [...] stycznia 2019 r. nr [...] uchylił w całości decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2016 r. nr [...] orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej [...], na rzecz L. M. i J. M. oraz zobowiązującą do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania oraz orzekł o odmowie zwrotu tej nieruchomości.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania została wywłaszczona decyzją Naczelnika [...] z [...] marca 1974 r. nr [...], na mocy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18 z 1961 r. poz. 94).

Tytuł własności ustalono na podstawie Aktu Własności Ziemi Nr [...] wydanego przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa b. Prezydium [...]. Jako właścicieli wskazano L. i J. małż. M. do nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów [...].

Decyzją z [...] marca 1974 r. zostały wywłaszczone działki [...]. Wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] wydaną [...] czerwca 1972 r. przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji b. Prezydium Rady Narodowej [...], pod budowę domu handlowego na terenie ośrodka usługowo-handlowego. Wywłaszczenie nastąpiło na wniosek Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] z [...] lutego 1974 r.

Zgodnie z pismem Biura Geodezji i Katastru [...] z [...] maja 2003 r. działka [...], objęta ww. decyzją, stanowiła niewydzieloną część działki [...], obie skomunalizowane decyzją Wojewody [...] nr [...] z [...] września 1993 r. Z kolei działka [...], będącą we władaniu Zarządu Dróg Miejskich [...].

Urząd [...] pismem z [...] sierpnia 2008 r. poinformował, że teren [...] wywłaszczony decyzją z [...] marca 1974 r. odpowiada częściom działek ewidencyjnych [...].

Grunt wskazany we wniosku o zwrot z [...] lipca 1999 r. aktualnie opisany jest jako działka projektowana [...] przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograﬁcznego [...] lipca 2013 r. oraz działka projektowana [...]

Przedmiotem niniejszego postępowania są więc działki [...].

Jak wynika z zapisów ksiąg wieczystych [...], prowadzonych dla ww. nieruchomości, działki te są własnością Miasta [...].

Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], na mocy porozumienia pn. "Porozumienie w sprawie ostatecznego ustalenia granic lokalizacji terenów zespołu mieszkaniowego [...]" z Urzędem [...] z [...] grudnia 1993 r. włada nieruchomościami oznaczonymi m.in. jako działka nr [...].

Jak wynika z akt sprawy część działki nr [...] jest przedmiotem dzierżawy ustanowionej na rzecz D. G., J. S. i Z. S., wspólników spółki pn. [...] s.c.

Decyzją nr [...], z [...] grudnia 2016 r. Starosta [...] orzekł o zwrocie nieruchomości [...] na rzecz L. M. i J. M. oraz zobowiązał wnioskodawców do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania.

Od przedmiotowej decyzji odwołanie złożyło Miasto [...] oraz Spółdzielnia Mieszkaniowa [...].

Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu m.in. podniósł, że dokonując analizy wniosku o zwrot nieruchomości należy stosować aktualne przepisy obowiązujące w zakresie zbędności celu wywłaszczenia i że obowiązkiem organu rozpatrującego wniosek o zwrot nieruchomości jest przede wszystkim ustalenie na jaki cel została wywłaszczona nieruchomość oraz czy cel ten został zrealizowany, a jeśli tak to kiedy i czy na całej wywłaszczonej/nieruchomości.

Wojewoda [...] zlecił uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie o zdjęcia lotnicze przedmiotowej nieruchomości zrobione w latach umożliwiających ocenę, czy został zrealizowany cel wywłaszczenia.

Na skutek skargi L. M. i J. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 142/18 uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2017 r. Sąd wskazał, że błędne było stanowisko organu odwoławczego, co do konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części.

Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2019 r. uchylił w całości decyzję Starosty [...] z [...] grudnia 2016 r. oraz orzekł o odmowie zwrotu tej nieruchomości. W uzasadnieniu organ wskazał, że na etapie postępowania odwoławczego zmarła jedna ze stron, tj. L. M.. Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z [...] kwietnia 2018 r. [...] spadek po zmarłym L. M. nabyli z ustawy: żona J. M. oraz dzieci: H. D. i K. M., po [...] każde z nich.

Pismem z [...] maja 2018 r. radca prawny P. P., poinformował, że w związku z udzielonym mu pełnomocnictwem, działając w imieniu i na rzecz H. D. i K. M. podtrzymuje wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości na rzecz wnioskodawców.

Przechodząc do meritum sprawy Wojewoda [...] wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.) – dalej zwanej "ugn" poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

Art. 137 ugn stanowi natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2 ugn, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.

Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11 "art 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, Nr 106, poz. 675, Nr 143, poz. 963, Nr 155, poz. 1043, Nr 197, poz. 1307 i Nr 200, poz. 1323, z 2011 r. Nr 64, poz. 341, Nr 106, poz. 622, Nr 115, poz. 673, Nr 129, poz. 732, Nr 130, poz. 762, Nr 135, poz. 789, Nr 163, poz. 981, Nr 187, poz. 1110 i Nr 224, poz. 1337, z 2012 r. poz. 908, 951, 1256, 1429 i 1529, z 2013 r. poz. 829 i 1238 oraz z 2014 r. poz. 40) w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej".

Wobec powyższego nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców, te nieruchomości skomunalizowane, na których jednostki samorządu zrealizowały przed [...] września 2004 r. i przed dniem złożenia wniosku o zwrot cel określony w decyzji o wywłaszczeniu niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia.

Wojewoda wskazał, że organ prowadzący postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości wywłaszczonej ma obowiązek w pierwszej kolejności ustalić, na jaki cel wywłaszczona została nieruchomość, w drugiej kolejności, czy na całej nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia oraz, jeśli cel taki został zrealizowany, określić, czy nastąpiło to ww. terminie.

Wobec powyższego, dla oceny zbędności nieruchomości stanowiących działkę [...], decydujące znaczenie miał stan nieruchomości w dniu złożenia wniosku o ich zwrot, tj. 5 lipca 1999 r.

Nieruchomość wywłaszczono od L. i J. małż. M. na podstawie decyzji o lokalizacji inwestycji nr [...] z [...] czerwca 1972 r. Nieruchomość ta była przeznaczona pod budowę domu handlowego na terenie ośrodka handlowo-usługowego w terenie [...].

Powołując się na plan realizacyjny ogólnego zagospodarowania terenu inwestycyjnego [...], zatwierdzony decyzją nr [...] z [...] września 1978 r. Urzędu [...], Wydział Urbanistyki i Architektury zdecydowano o realizacji I etapu przedsięwzięcia, tj. zabudowy mieszkaniowej, którego integralną częścią było posadowienie budynków mieszkaniowych [...]. Tym samym zaniechano planowanej budowy domu handlowego, a decyzją Urzędu [...] nr [...] z [...] kwietnia 1988 r. stwierdzono nieważność decyzji lokalizacyjnej nr [...] z [...] czerwca 1972 r.

Ostatecznie, zamiast planowanej w granicach lokalizacji budowy domu handlowego na działce nr [...] i projektowanej działce nr [...] powstał parking dla mieszkańców osiedla, chodniki stanowiące dojścia do bloków, zieleń przynależąca do osiedla mieszkaniowego oraz infrastruktura osiedla.

Zdaniem organu odwoławczego tak ukształtowany stan faktyczny i prawny przedmiotowej nieruchomości wskazuje, że zaplanowana realizacja domu handlowo-usługowego związanego [...] na wywłaszczonych nieruchomościach nie doszła do skutku. Oznacza to, że cel wywłaszczenia, który początkowo wskazywał na realizację domu handlowego, uległ modyﬁkacji.

Kluczowym dokumentem przesądzającym, że dopuszczalna była taka modyﬁkacja celu jest protokół z [...] lutego 1974 r. z przeprowadzonych rokowań o dobrowolnym odstąpieniu przedmiotowych nieruchomości na rzecz Państwa przez L. i J. M., który ustalał, że przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, nieruchomości zostają przeznaczone pod budowę osiedla mieszkaniowego [...].

Analizując w tym kontekście treść decyzji lokalizacyjnej nr [...] (uchylonej decyzją nr [...] z [...] kwietnia 1988 r.) Wojewoda zaznaczył, że jej szczegółowe wskazanie przeznaczenia działek pod budowę domu handlowego na terenie ośrodka handlowo-usługowego, nie wykluczało modyfikacji tego zamierzenia w ramach ścisłego powiazania tej inwestycji z inwestycją główną, tj. wielorodzinnego budownictwa mieszkaniowego [...], które zresztą było konsekwentnie realizowane przez budowę kolejnych etapów.

Wojewoda wskazał, że zaniechanie budowy centrum handlowo-usługowego nie pozostało w oderwaniu od pierwotnego i głównego celu wywłaszczenia, który był ukierunkowany na budowę osiedla mieszkaniowego [...] i został konsekwentnie zrealizowany. Fakt ten nie pozostawia wątpliwości. Osiedle mieszkaniowe jest pewnym swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Z tego względu nie można również - co do zasady - wykluczyć by na terenie osiedlowym, pierwotnie przeznaczonym pod zieleń lub mającym tzw. charakter rekreacyjny w przyszłości powstał, np. jakiś obiekt bardziej obecnie potrzebny jego mieszkańcom.

Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, gdzie zaspokojenie konkretnych potrzeb mieszkaniowych stało się przyczyną modyﬁkacji celu wywłaszczenia.

W ocenie organu odwoławczego organ I instancji błędnie przyjął, że wywłaszczona nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a tym samym zachodzą przesłanki do jej zwrotu na rzecz poprzednich właścicieli.

Przede wszystkim część nieruchomości wywłaszczonych, które Starosta przeznaczył do zwrotu wykorzystywana jest na potrzeby mieszkańców osiedla [...], m.in. w zakresie handlu i usług. Wybudowano infrastrukturę towarzyszącą, której elementem jest m.in. ciąg pieszo-jezdny, miejsca parkingowe, latarnie, trawniki oraz roślinność osiedlowa. Działka [...] jest wykorzystywana jako zaplecze parkingowe do obsługi istniejącego targowiska-bazaru usytuowanego [...], co również należy traktować jako zagospodarowanie terenu zgodnie z funkcją określoną w ww. decyzji wywłaszczeniowej, tj. funkcją usługowo-handlową. Na części projektowanej działki [...] znajdują się miejsca postojowe, a niewielki fragment pokryty jest asfaltem - ciąg komunikacyjny [...].

Zgodnie z dokumentacją fotograﬁczną Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograﬁcznej [...] cała wymieniona infrastruktura osiedla dotycząca działki nr [...] powstała przed [...] września 2004 r. i przed dniem złożenia wniosku o zwrot części wywłaszczonych nieruchomości, tj. przed [...] lipca 1999 r. Odnośnie projektowanej działki nr [...] Wojewoda wskazał, że ze znajdujących się w aktach sprawy zdjęć wynika, że w 1997 r. teren tej działki pokryty był w części ziemią, a w części asfaltem - ciąg komunikacyjny [...]. Z kolei w 2008 r. działka ta zajęta już była pod parking samochodowy, ogólnodostępny dla mieszkańców, pokryty częściowo asfaltem, a częściowo płytami betonowymi.

Wojewoda podkreślił, że budowa osiedla mieszkaniowego, tzw. obiektów stanowiących złożoną infrastrukturę jest inwestycją wieloetapową. Fakt, że parking mógł powstać dopiero po terminie złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, tj. po 5 lipca 1999 r. potwierdza tylko etapowość powstawania osiedla [...] i nie uprawnia do przyjęcia, że cel wywłaszczeniowy, który w niniejszej sprawie uległ modyﬁkacji, nie został zrealizowany. Realizacja osiedla mieszkaniowego jest inwestycją rozłożoną w czasie, powstającą w ramach kształtujących się potrzeb mieszkańców.

Zdaniem Wojewody w analizowanej sprawie nie sposób mówić o zmianie celu wywłaszczenia, lecz o modyﬁkacji przeznaczenia nieruchomości określonego w decyzji wywłaszczeniowej, ale zgodnego z pierwotnym założeniem. Zmiany zagospodarowania działek nie można traktować jako wykorzystania nieruchomości na cel niezgodny z pierwotnym i głównym celem wywłaszczenia - budową osiedla mieszkaniowego.

Rozważając ten problem Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 27 stycznia 1988 r. sygn. akt Ill AZP 11/87 uznał, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyﬁkacji tego celu. Za zmianę celu Sąd uznał jakościową zmianę inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości. Modyﬁkację zaś celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyﬁkacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru. Nie sposób uznać, że powstanie obiektów osiedla, nawet innych niż zakładane, ale mieszczących się w deﬁnicji osiedla mieszkaniowego nie było modyﬁkacją celu.

W zaskarżonej decyzji z [...] grudnia 2016 r. Starosta [...] w sposób nieprawidłowy zweryﬁkował całokształt materiału dowodowego i ustalił stan faktyczny sprawy orzekając o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości.

Wojewoda [...] uważa, że celem wywłaszczenia w istocie była budowa osiedla mieszkaniowego wraz z infrastrukturą służącą mieszkańcom, a tym samym wskazuje na brak podstaw prawnych do zwrotu nieruchomości i nie znajduje podstaw prawnych do uwzględnienia w tym zakresie żądania stron. Organ odwoławczy stoi na stanowisku, że zgormadzony materiał dowodowy w sprawie daje podstawy do stwierdzenia, że zarówno działka nr [...], jak i projektowana działka nr [...] były przed datą złożenia wniosku o zwrot nieruchomości, jak również są nadal częścią osiedla mieszkaniowego [...].

Wojewoda zauważył, że na przestrzeni ostatnich lat orzecznictwo sądowe dotyczące realizacji celu wywłaszczenia w postaci osiedla mieszkaniowego uległo ugruntowaniu, w tym kierunku, że modyﬁkacja celu na poszczególnych działkach nie ma wpływu na ocenę zbędności nieruchomości, w sytuacji gdy następowały późniejsze modyﬁkacje planów, ale cel główny w postaci osiedla został zrealizowany. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1186/15 podkreślił, że jest rzeczą oczywistą, że w przypadku planowania takiej inwestycji jak budowa osiedla mieszkaniowego inwestycja ta nie ograniczała się tylko do budowy budynków mieszkalnych, ale obejmowała również całą infrastrukturę tego osiedla w postaci: budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak również takie obiekty jak: szkoły, przedszkola, żłobki, ośrodki zdrowia, ciągi komunikacyjne, parkingi, tereny sportowe, rekreacyjne, tereny zieleni osiedlowej, ale również sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze itp. Te szczegółowe ustalenia następowały w planie realizacyjnym.

Zarówno na etapie realizacji inwestycji możliwa była zmiana planu realizacyjnego, jak również możliwości takiej zmiany nie można było wykluczyć w przyszłości, gdy potrzeby mieszkańców będą ją uzasadniać.

Istotą przedmiotowej sprawy jest realizacja celu wywłaszczenia, tj. powstanie osiedla mieszkaniowego. Jest to szczególna sytuacja, biorąc pod uwagę, jakie funkcje spełnia dla mieszkańców taki zespół urbanistyczny. W świetle orzecznictwa sądów, osiedle mieszkaniowe, to cała infrastruktura niezbędna do prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców. Akcentuje tu się prawidłowe, funkcjonalnie służące mieszkańcom zagospodarowanie trwałe. Ustalenie tego faktu w przedmiotowej sprawie nastąpiło na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów i nie pozostawia wątpliwości.

Analizując prawidłowość postępowania Starosty organ odwoławczy stwierdził, że było ono wadliwe, gdyż niemożliwym, w świetle prawa, jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości, na której dokonano zagospodarowania. Starosta [...] orzekając o zwrocie działki nr [...] oraz projektowanej działki nr [...] nie uwzględnił skutków jej zagospodarowania w ramach osiedla mieszkaniowego [...] i wykorzystania terenu obejmującego przedmiotowe działki przez mieszkańców bloku.

Mając też na uwadze treść powołanych wyżej przepisów prawa i utrwalone orzecznictwo, a także ustalony stan faktyczny i prawny Wojewoda uznał, że decyzję Starosty [...] należało uchylić i orzec na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa o odmowie zwrotu nieruchomości [...].

Zdaniem Wojewody działki stanowiące przedmiot postępowania stanowią integralną i nierozerwalną infrastrukturę osiedla mieszkaniowego i służą jej mieszkańcom. Wobec tego organ doszedł do przekonania, że cel wywłaszczenia został na nich zrealizowany, a działki stanowiące części wywłaszczonej nieruchomości nie podlegają zwrotowi.

Od decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2019 r. J. M., H. D. i K. M. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie: 1) przepisów postępowania, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 6 w zw. z art. 8 § 2 kpa i w zw. z dotychczas wydanymi ostatecznymi decyzjami organów administracji, w tym Wojewody [...] dotyczącymi zwrotu - jako zbędnych w rozumieniu art. 137 ugn - wywłaszczonych w 1974 r. nieruchomości usytuowanych w pobliżu (sąsiedztwie) nieruchomości, [...], z przeznaczeniem pod budowę Centrum Usługowo-Handlowego, a więc niewzięcie pod uwagę praktyki organów administracji, w tym Wojewody [...], w tym samym przedmiocie orzekania, b) art. 7, art. 77 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy (nierozpatrzenie całości materiału dowodowego zebranego w sprawie) w sposób wyczerpujący, co pozostaje w sprzeczności z wyrażoną we wskazanych przepisach zasadą prawdy obiektywnej, w tym przede wszystkim: - błędne ustalenie dokładnego (jasno sformułowanego) celu wywłaszczenia nieruchomości wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej i na skutek tego ustalenie innego celu jej wywłaszczenia, niż ten wskazany w decyzji wywłaszczeniowej i prawidłowo przyjęty przez organ I instancji, - błędne ustalenie, że budowa jednego (nawet dużego posiadającego więcej, niż jeden adres administracyjny) wielokondygnacyjnego budynku mieszkalnego jest budową osiedla mieszkaniowego, - błędne ustalenie, że budowa nawet wielorodzinnego budynku mieszkalnego jest celem publicznym w rozumieniu prawa wywłaszczeniowego, - zupełny brak ustalenia na jakim terenie, kiedy i w oparciu o jakie dokumenty urzędowe miało powstać tzw. osiedle mieszkaniowe [...], tzn. jakie dokumenty urzędowe stwierdzały realizację takiego osiedla mieszkaniowego przed marcem 1974 r., - niewzięcie pod uwagę (nierozpatrzenie) materiału dowodowego zebranego przez organ l instancji uzasadniający, że samoistnym (i precyzyjnym) celem decyzji wywłaszczeniowej była realizacja domu handlowego (towarowego) na terenie Centrum Usługowo-Handlowego, które miało funkcjonować samodzielnie, a nie stanowić część osiedla mieszkaniowego [...], c) art. 8 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej poprzez: - wydanie zaskarżonej decyzji jako retorsji za złożenie przez skarżących skargi na bezczynność Wojewody [...] w rozpatrzeniu odwołań uczestników złożonych na decyzję "zwrotową" organu l instancji oraz - pomimo istnienia takiego samego stanu prawnego, jak i faktycznego, poczynienie ustaleń odmiennych od tych zawartych w decyzjach administracyjnych, które orzekły o zwrocie sąsiednich działek, które także wcześniej zostały wywłaszczone pod realizację Centrum Usługowo-Handlowego (cel wywłaszczenia nieruchomości), a także, - ustalenie po raz pierwszy, dopiero na obecnym etapie postępowania, nowych okoliczności, tj.: tak nowego celu wywłaszczenia, jak i modyfikacji celu wywłaszczenia ustalonego przez organ I instancji pomimo wcześniejszego badania tej sprawy przez Wojewodę [...], d) art. 80 w zw. z art. 7 kpa polegające na: - dowolnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego (tzn. wykroczenie poza granice swobodnej oceny dowodów), skutkiem czego organ administracji dokonał błędnych ustaleń faktycznych (sformułował wnioski nieznajdujące oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym), ponieważ uznał, że: - celem wywłaszczenia nieruchomości była budowa osiedla mieszkaniowego, - wzniesienie jednego wielorodzinnego budynku mieszkalnego można uznać za budowę osiedla mieszkaniowego, - budowa budynku mieszkalnego jest celem publicznym w rozumieniu obecnego prawa wywłaszczeniowego, - i skutkiem tego błędnym przyjęciu, że nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na zwrot nieruchomości na rzecz skarżących podczas, gdy prawidłowo oceniony materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przez organ I instancji wskazuje na zaistnienie okoliczności (przesłanek) uzasadniających zwrot przedmiotowej nieruchomości na rzecz skarżących, e) art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z ww. zarzutami proceduralnymi oraz nw. zarzutami prawa materialnego poprzez niezasadne uchylenie decyzji organu l instancji, która w sposób wyczerpujący i rzetelny ustaliła rzeczywisty cel wywłaszczenia nieruchomości oraz brak jego realizacji, co powinno skutkować przyjęciem zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia oraz obowiązkiem jej zwrotu na rzecz skarżących; 2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy przez jego błędne oraz niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 136 ust. 3 i w zw. z art. 137 ust. 1 ugn polegające na: a) nieuzasadnionej zmianie (w stosunku do ustaleń organu I instancji) skonkretyzowanego i rzeczywistego celu wywłaszczenia nieruchomości, b) błędnym przyjęciu, że: - po wywłaszczeniu nieruchomości nastąpiła uzasadniona modyfikacja celu jej wywłaszczenia, tj. w akcie wywłaszczenia wskazano budowę domu handlowego w ramach Centrum Usługowo-Handlowego, ale następnie zmodyfikowano ten cel i zrealizowano budowę osiedla mieszkaniowego podczas, gdy budowa przedmiotowego Centrum [...] w stosunku do wybudowania jednego wielorodzinnego budynku mieszkalnego jest istotną zmianą charakteru celu wywłaszczeniowego i nie można przyjąć, że nastąpiła modyfikacja celu wywłaszczenia, - zrealizowano zmodyfikowany cel wywłaszczenia, tj. wybudowano osiedle mieszkaniowe, a nie tylko jeden wielorodzinny budynek mieszkalny, - wzniesienie jednego wielorodzinnego budynku mieszkalnego można uznać za realizację celu publicznego; - i w rezultacie nie zaistniały pozytywne przesłanki do zwrotu nieruchomości na rzecz skarżących.

Wobec tego skarżący wnieśli o: 1) uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] i przekazanie sprawy temuż organowi do ponownego rozpoznania, 2) rozpoznanie sprawy również pod nieobecność skarżących lub ich pełnomocnika, 3) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto skarżący wnieśli o: 1) zobowiązanie uczestnika Prezydenta [...], w oparciu o art. 106 § 3 i 5 ppsa w zw. z art. 248 § 1 kpc, do złożenia do akt sprawy ostatecznych i/lub prawomocnych decyzji, które skutkowały zwrotem nieruchomości [...] a wywłaszczonych w 1974 r. z przeznaczeniem pod budowę [...] ośrodka handlowo-usługowego [...] i przeprowadzenie z przesłanych dokumentów dowodu na okoliczność ustalonej praktyki (art. 8 § 2 kpa), co do przesłanek zwrotu, tj. celu wywłaszczenia i zbędności (w rozumieniu art. 137 ugn) nieruchomości stanowiących przedmiot tych orzeczeń, a będących nieruchomościami sąsiednimi w stosunku do przedmiotowej nieruchomości, 2) na podstawie art. 145a § 1 ppsa w związku z wcześniejszą skargą na bezczynność Wojewody [...] zobowiązanie tegoż organu do wydania w określonym terminie stosownej decyzji w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.

J. M., H. D. i K. M. w piśmie z [...] kwietnia 2019 r. odnieśli się do stanowiska Wojewody [...], co do tego, że w sprawie kluczowym dokumentem przesądzającym, że dopuszczalna była modyﬁkacja celu wywłaszczenia jest protokół z 14 lutego 1974 r. z przeprowadzonych rokowań o dobrowolnym odstąpieniu przedmiotowych nieruchomości na rzecz Państwa przez L. i J. M., który ustalał, że przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego nieruchomości zostają przeznaczone pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. Zdaniem skarżących taki dokument nie może przesądzać o celu na jaki będzie wywłaszczana dana nieruchomość, gdyż jest on wtórny do dokumentu ustalającego taki cel. W minionym ustroju takim dokumentem była z reguły decyzja lokalizacyjna o danej inwestycji. Protokołu tego nie sporządził żaden organ państwowy, ale podmiot gospodarczy jakim było przedsiębiorstwo państwowe Dyrekcja Rozbudowy Miasta [...]. W związku z tym trudno uznać, aby podmiot gospodarczy samoistnie decydował o przeznaczeniu wywłaszczanej nieruchomości (w szczególności w poprzednim ustroju). W treści protokołu co prawda znajduje się adnotacja "pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]", jednakże protokół ten został sporządzony na wzorze, na którym treść "pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]" była wpisana na stałe. Stąd nie powinno to przesądzać o zasadniczej jego treści. Ponadto można przypuszczać, że Dyrekcja Rozbudowy Miasta [...] nie posiadała innego wzoru. W protokole taką zasadniczą treść ma adnotacja "przeznaczona zgodnie z decyzją PRN [...]...(nieczytelne) z dnia [...] VI 72 Nr [...]", która została naniesiona ręcznie i przesądza o przeznaczeniu przedmiotowych nieruchomości wywłaszczanych na rzecz Państwa. Nie ulega zaś wątpliwości, że powyższa adnotacja odnosi się do decyzji nr [...] o lokalizacji inwestycji nr [...] wydanej [...] czerwca 1972 r. przez Naczelnego Architekta [...] w Prezydium Rady Narodowej [...] Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji, którą ustalono lokalizację domu handlowego na terenie ośrodka handlowo-usługowego, na terenie położonym w Dzielnicowej Radzie Narodowej [...] Warunkiem skuteczności protokołu było ziszczenie się warunku formalnego, tj. założenia ksiąg wieczystych przez wywłaszczane osoby, na co one się nie zgodziły. W związku z tym protokół ten nie wywołał żadnych skutków prawnych poza tym, że potwierdził przeprowadzenie takich rokowań. Powyższe oznacza, że protokół nie miał istotnego znaczenia dla określenia przyszłego celu wywłaszczenia, gdyż w jego treści odwoływał się do już ustalonego decyzją lokalizacyjną nr [...] takiego celu. Podnoszenie tej okoliczności na obecnym etapie postępowania, jeśli nie wprowadza w błąd, to na pewno nie pomaga w ustaleniu rzeczywistego celu wywłaszczenia. Mając na uwadze powyższą okoliczność skarżący zgłosili zastrzeżenia, co do działania w dobrej wierze przez organ, tzn. zarzucają mu działania sprzeczne z jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego wynikającą z art. 6 kpa.

Na rozprawie pełnomocnik skarżących cofnął wniosek dowodowy zawarty w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

W niniejszej sprawie istota sporu istniejącego pomiędzy Wojewodą Mazowieckim, a skarżącymi dotyczy tego, czy wybudowanie na przedmiotowym gruncie, przed datą złożenia wniosku o zwrot ([...] lipca 1999 r.), zamiast domu handlowego na terenie ośrodka handlowo-usługowego [...], infrastruktury osiedlowej i z zakresu handlu i usług, tj. chodnika, parkingu dla obsługi targowiska-bazaru [...] mieściło się w pierwotnym celu wywłaszczenia określonego w decyzji z [...] marca 1974 r., w szczególności, czy tego rodzaju zmiana zamierzenia inwestycyjnego stanowiła modyfikację pierwotnego celu wywłaszczenia, czy jego zmianę.

Analizując i oceniając to zagadnienie zacząć należało do tego, że pierwotny cel wywłaszczenia należało zrekonstruować na podstawie dokumentacji stanowiącej podstawę do wydania decyzji wywłaszczeniowej. Z decyzji lokalizacyjnej z [...] czerwca 1972 r. nr [...] i stanowiącego jej załącznik szkicu sytuacyjnego nr [...] wynika, że w dzielnicy [...], polegającej na budowie domu handlowego na terenie ośrodka handlowo-usługowego. Z decyzji tej wynika, że miał być opracowany na jej podstawie plan realizacyjny ośrodka handlowo-usługowego, a po jego opracowaniu miały być określone linie rozgraniczające.

Z wniosku ubiegającego się o wywłaszczenie - Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] o wywłaszczenie z [...] listopada 1974 r. dotyczącego terenu [...] wynika, że działki [...] miały być przeznaczone pod budowę centrum usługowo-handlowego [...].

Zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i o rozprawie z [...] lutego 1974 r. odwołuje się do wywłaszczenia nieruchomości [...] pod budowę centrum usługowo-handlowego.

Z decyzji wywłaszczeniowej z [...] marca 1974 r. wynika, że wywłaszczenie działek [...] nastąpiło pod budowę centrum usługowo-handlowego.

Zatem pierwotny cel wywłaszczenia obejmował budowę na spornym gruncie domu handlowego w ramach centrum handlowo-usługowego.

Jak wynika z akt sprawy to przedsięwzięcie inwestycyjne nie wyszło poza fazę dokumentacyjną.

Z pism Biura Planowania i Rozwoju [...] z [...] listopada 1976 r., pisma Urzędu [...] Wydziału Urbanistyki i Architektury z [...] grudnia 1976 r., pisma Urzędu [...] z [...] października 1976 r. wynika, że przedłożony plan zagospodarowania terenu sporządzony w wykonaniu decyzji lokalizacyjnej nr [...] został uznany jako materiał niewystarczający i niezgodny z przepisami (np. brak informacji o konsultowaniu u Naczelnego Architekta [...] planu realizacyjnego całego ośrodka centrum [...], nie dołączono projektu zieleni). Organ administracji architektoniczno-budowlanej wskazał, że do zatwierdzenia winien być przedłożony plan realizacyjny ogólny docelowego zagospodarowania terenu Centrum Handlowo-Usługowego [...]. W dokumentacji nadesłanej przez Kombinat Budownictwa Miejskiego [...] Zakład Projektowania stwierdzono rozbieżności w dołączonych sytuacjach kina i części biurowo-handlowej oraz konieczność uzupełnienia dokumentacji o planszę koordynacyjną uzbrojenia Centrum z projektem zieleni, szkice koncepcyjne projektowanych indywidualnie obiektów. W centrum [...] miały się także znajdować takie obiekty jak dom meblowy [...].

Pismo DRM [...] z [...] grudnia 1976 r. i Notatka z konferencji zorganizowanej [...] grudnia 1976 r. w sprawie wznowienia projektowania domu towarowego [...] wskazują, że Dom towarowy [...] nie miał być elementem jednego osiedla, tj. osiedla mieszkaniowego [...]. Jego budowa była zamierzeniem inwestycyjnym o charakterze co najmniej dzielnicowym. Obiekt ten miał być jednym z elementów centrum handlowo-usługowego, które projektowane było w ramach zespołu osiedli mieszkaniowych [...]. Dla tego obiektu rozpoczęto prace nad założeniami techniczno-ekonomicznymi.

Z pisma DRM [...] z [...] maja 1977 r. i pisma Urzędu [...] Wydziału Urbanistyki i Architektury nr [...] wynika, że w zakresie docelowego zagospodarowania terenu Centrum handlowo-usługowego [...] była przygotowywana koncepcja programowo-przestrzenna obiektów Centrum [...] przewidzianych do realizacji w I-szym etapie obejmującym również budynek kina [...] oraz parku.

Decyzją z [...] czerwca 1977 r. nr [...] zatwierdzony został plan realizacyjny dotyczący usytuowania obiektu budowlanego (kina) na terenie Centrum Handlowo-Usługowego [...] i szkic koncepcyjny budynku kina.

Z powyższego wynika, że inwestycja polegająca na budowie domu handlowego (towarowego) w ramach centrum handlowo-usługowego, choć miała być usytuowana na terenie os. mieszkaniowego [...], to jednak było to przedsięwzięcie odrębne od budowy samego os. mieszkaniowego [...]. Inwestycja ta w założeniu miała charakter co najmniej dzielnicowy, dotyczyła budowy wielu obiektów handlowo-usługowych wraz z urządzeniem zieleni na stosunkowo dużym obszarze. W inwestycji tej nie projektowano zadań inwestycyjnych realizujących funkcje mieszkaniowe i towarzyszące im funkcje handlowo-usługowe (np. budynków wielomieszkaniowych wraz z lokalami użytkowymi – sklepami, zakładami usługowymi o małej kubaturze).

Sąd zwraca uwagę, że w zakresie realizacji zamierzeń inwestycyjnych na terenie [...] władza architektoniczno-budowlana lokalizowała różne inwestycje dotyczące osiedlowego budownictwa mieszkaniowego. Jednakże wywłaszczenie na ten cel poprzedzane było wydaniem decyzji o lokalizacji inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego [...] (sprawa o sygn. akt I OSK 785/09), czy budowie osiedla mieszkaniowego [...] (sprawa o sygn. akt I OSK 2675/17 i I SA/Wa 193/17).

Z powyższego wynika, że w sytuacji, gdy konkretne nieruchomości były wywłaszczane pod budowę jednego z osiedli mieszkaniowych na terenie [...], to wówczas wydawane były decyzje lokalizacyjne lokalizujące inwestycję w postaci budowy konkretnego osiedla mieszkaniowego [...].

W niniejszej sprawie taka decyzja lokalizacyjna nie została wydana.

Zatem – zdaniem Sądu - organ administracji architektoniczno-budowlanej wydając decyzję lokalizacyjną nr [...] uznał, że projektowana inwestycja m.in. na działkach [...] nie będzie inwestycją z zakresu osiedlowego budownictwa mieszkaniowego, ale odrębną inwestycją o charakterze handlowo-usługowym zaspokajającą potrzeby mieszkańców [...].

Poza sporem jest to, że inwestycja polegająca na budowie domu handlowego w ramach centrum handlowo-usługowego, jak i samo centrum nie została rozpoczęta i tego rodzaju obiekty nie powstały. Nie została wydana decyzja zatwierdzająca plan realizacyjny całego centrum handlowo-usługowego, która wykonywałaby decyzję lokalizacyjną nr [...].

Decyzją z [...] kwietnia 1988 r. stwierdzono nieważność decyzji lokalizacyjnej nr [...], z tego powodu, że inwestor nie uzyskał prawa do terenu i nie wystąpił o pozwolenie na budowę.

Z pism Urzędu [...] z [...] sierpnia 2003 r. i [...] października 2011 r. wynika, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na całości wywłaszczonego terenu. Teren spornych działek stanowi część obszaru zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej wraz z urządzeniami towarzyszącymi. Na działce nr [...] wybudowano parking samochodowy w ramach inwestycji dla której została wydana decyzja z [...] stycznia 1992 r. o pozwoleniu na użytkowanie targowiska-bazaru (pismo Urzędu [...] z [...] maja 2005 r. - data prezentaty).

Z pism Kombinatu Budownictwa Miejskiego [...] z [...] lipca 1978 r., pisma Biura Planowania i Rozwoju [...] z [...] sierpnia 1978 r., decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z [...] września 1978 r. nr [...] wynika, że Dyrekcja Rozbudowy Miasta [...] (inwestor) w 1978 r, starała się o zatwierdzenie planu ogólnego zagospodarowania terenu przedsięwzięcia I osiedla [...] wraz z projektami budynków mieszkalnych, stanowiących część założeń techniczno-ekonomicznych inwestycji. Takie zatwierdzenie wnioskodawca uzyskał. Z decyzji nr [...] wynika, że w ramach tego przedsięwzięcia zaprojektowano wykonanie budynków [...]. Dokumentacja ta nie odwołuje się do decyzji lokalizacyjnej nr [...].

Także realizacja czasowego targowiska-bazaru wraz z drogami dojazdowymi i parkingiem obsługującym tenże bazar nie była realizacją pierwotnego celu wywłaszczenia. Z decyzji o pozwoleniu na użytkowanie tego obiektu z [...] stycznia 1992 r. wynika, że powstał on w ramach samowoli budowlanej i po [...] maja 1994 r. winien ulec likwidacji. Decyzja ta została wydana po stwierdzeniu nieważności decyzji lokalizacyjnej nr [...].

Sąd zwraca uwagę, że z przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji lokalizacyjnej nr [...] wynika, że budowa rozproszonych budynków o niewielkiej kubaturze – domów towarowych, pawilonów sklepowych, małych kin, stanowiących uzupełnienie nowobudowanych osiedli, nie była traktowana jako przedsięwzięcie z zakresu budownictwa mieszkaniowego. Tego rodzaju inwestycje zaliczano do budownictwa ogólnego różnego (Załącznik Część A, pkt 2.1. i 2.4. do uchwały Nr 285 Rady Ministrów z dnia 2 lipca 1959 r. w sprawie przyjęcia tez dotyczących typizacji w budownictwie – M. P. Nr 70, poz. 365) albo do budownictwa usług i handlu, jeżeli chodzi o budowę pomieszczeń handlowych i usługowych, pawilonów handlowych i usługowych, ich zaplecza, obiektów sieci drobnodetalicznej (Załącznik Część G, pkt 22 tej uchwały).

Z późniejszych przepisów dotyczących lokalizacji inwestycji wynika, że wojewodowie ustalali lokalizację inwestycji usługowych, kin. Z kolei naczelnicy gmin ustalali lokalizację inwestycji handlowych, usługowych, których realizacja związana była z zaspokojeniem potrzeb danej gminy. Inwestycje z zakresu osiedlowego budownictwa mieszkaniowego traktowane były jako inne inwestycje (Załącznik Nr 2, pkt 1, 14, 22 oraz Załącznik Nr 3, pkt 1 do uchwały Nr 196 Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 1977 r. w sprawie lokalizacji inwestycji - M.P. z 1983 r. Nr 32, poz. 179).

Odrębnymi inwestycjami budowlanymi o znaczeniu wojewódzkim były budowa kin, budownictwo mieszkaniowe realizowane w formach zorganizowanych, budowa domów towarowych, i handlowych oraz ośrodków handlowo-usługowych, ogólnomiejskich i dzielnicowych, natomiast inwestycjami budowlanymi o znaczeniu lokalnym były m.in. inwestycje handlowe, usługowe, których realizacja związana była z zaspokojeniem potrzeb danej jednostki podziału terytorialnego stopnia podstawowego i inne inwestycje lokalne. (§ 1 ust. 2 pkt 12, 15, 17 oraz ust. 3 pkt 1 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie podziału inwestycji oraz zakresu, zasad i trybu ustalania ich lokalizacji – Dz. U. Nr 31, poz. 140).

Zatem budowa na spornym gruncie infrastruktury osiedlowej nie stanowiła modyfikacji pierwotnego celu wywłaszczenia, lecz było to rodzajowo inne przedsięwzięcie inwestycyjne, niezwiązane z inwestycją objętą decyzją lokalizacyjną nr [...] i decyzją wywłaszczeniową z [...] marca 1974 r.

Rację mają więc skarżący, że w niniejszej sprawie doszło do niedopuszczalnej realizacji innych celów, niż cel wywłaszczenia, co świadczy o tym, że wnioskowany do zwrotu grunt stał się zbędny na cel wywłaszczenia, w rozumieniu art. 137 ust. 1 ugn, co zasadnie stwierdził Starosta [...] w decyzji z [...] grudnia 2016 r.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że Wojewoda [...] - stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w niniejszej sprawie doszło jedynie do modyfikacji mieszczącej się w pierwotnym celu wywłaszczenia (którym była budowa osiedla mieszkaniowego [...]) i realizacji na spornym gruncie funkcji handlowo-usługowej, zgodnej z funkcją określoną w decyzji wywłaszczeniowej, która służy mieszkańcom osiedla mieszkaniowego [...] – wadliwie rozpatrzył i ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przez co naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 kpa i art. 137 ust. 1 ugn, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W ponownie prowadzonym postępowaniu odwoławczym Wojewoda [...] weźmie pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną. Organ odwoławczy ponownie oceni zasadność wniosku o zwrot z [...] lipca 1999 r., mając również na uwadze kwestie wynikające z art. 96 ust. 1b ugn (prawidłowość wydzielenia działki nr [...]) oraz z art. 156 ust. 3 i 4 ugn (celowość potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego lub uzyskania nowej opinii o wartości nieruchomości). Organ odwoławczy wyjaśni również, czy wspólnicy firmy działającej pn. [...] s.c. są nadal stronami postępowania zwrotowego, skoro ze znajdującej się w aktach sprawy umowy dzierżawy nr [...] wynika, że została ona zawarta do [...] czerwca 2017 r., a pełnomocnik skarżących na rozprawie oświadczył, że według jego wiedzy, umowa ta wygasła i nie została przedłużona.

Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 145a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa". Zgodnie z tym przepisem w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, jeżeli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu.

W niniejszej sprawie organ odwoławczy naruszył przepisy procedury administracyjnej, ponieważ błędnie rozpatrzył i ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Poza tym organ odwoławczy nie wyjaśnił i nie ocenił sprawy zwrotowej w jej całokształcie, poprzestając jedynie na uznaniu, że w stosunku do wnioskowanych do zwrotu działek nie ziściła się przesłanka zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z lit. a ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).