Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 2125/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Minister Zdrowia
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 119
journal: Dz.U. 2018 poz 1314
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędzia WSA Tomasz Janeczko ( spr.), Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi P.J. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] września 2020 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2020 r., znak: [...] Minister Zdrowia (dalej: "organ odwoławczy", "organ II instancji", "Minister" ) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020r., poz. 256 ze zm., dalej: "k.p.a."), oraz art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") po rozpatrzeniu zażalenia P.J. (dalej: "skarżący" lub "zobowiązany") na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2017r., znak: [...]

w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie organu II instancji zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2017r. znak: [...], [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (zwany dalej: "organem egzekucyjnym", "[...]PWIS" lub "organem I instancji"), na mocy porozumienia z dnia [...] września 2014r. zawartego z Wojewodą [...], w przedmiocie powierzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym na terenie województwa [...] dotyczących poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym z Narodowego Programu Szczepień Ochronnych, nałożył na P. J. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 400,00 zł (słownie: czterysta złotych) z powodu uchylania się od poddania małoletniego syna – T. J.- urodzonego [...] września 2016r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z tytułem wykonawczym z dnia [...] maja 2017r. numer: [...], wystawionym przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. (zwanego dalej także "PPIS") i wezwał do jej uiszczenia w terminie 14 dni od daty otrzymania postanowienia. Jednocześnie [...]PWIS w swoim postanowieniu wezwał zobowiązanego do wykonania obowiązku wskazanego www. tytule wykonawczym w terminie do dnia 30 listopada 2017 r.

Dodatkowo ww. organ obciążył skarżącego opłatą w wysokości 40,00 zł (słownie: czterdzieści złotych) za czynności egzekucyjne. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 1 czerwca 2017r.

Zażaleniem z 6 czerwca 2017r. P. J. zaskarżył powyższe postanowienie.

Utrzymując w mocy postanowienie [...]PWIS z [...] maja 2017r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia Minister uzasadniając rozstrzygnięcie powołał treść art. 119 § 1 oraz art. 122 § 1 u.p.e.a i wyjaśnił, że w sprawie kontrola sprowadzała się w głównej mierze do oceny czy nałożone obowiązki zostały wykonane oraz do określenia wymiaru grzywny.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie jest dopuszczalne powoływanie

w postępowaniu zażaleniowym w przedmiocie nałożenia grzywny okoliczności określonych w art. 33 u.p.e.a., gdyż zażalenie stanowiłoby wtedy zarzut. Alternatywne ujęcie środków prawnych służących stronie tj. zarzutów oraz zażalenia na postanowienie o zastosowaniu grzywny w celu przymuszenia prowadzi do wniosku, że prawidłowość nałożonej grzywny nie może być w postępowaniu zainicjowanym zażaleniem kwestionowana przez podnoszenie okoliczności związanych z egzekucją nałożonego obowiązku.

Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ odwoławczy ocenił, że postępowanie egzekucyjne mające na celu przymuszenie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, tj. polegającego na zaszczepieniu małoletniego dziecka, było prowadzone w sposób prawidłowy. Minister przeanalizował materiał dowodowy w sprawie i nie podzielił zarzutów podnoszonych przez skarżącego.

Minister podkreślił, że podstawą prawną do nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. osoba niepełnoletnia) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą pieczę, albo jej opiekun faktyczny ( zwykle są to rodzice). Przepisy określające obowiązek poddawania dzieci szczepieniom ochronnym ustanawiają prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. Określają one wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres i czas realizacji na podstawie aktualnych zaleceń publikowanych w Programie Szczepień Ochronnych.

Co do pierwszego z zarzutów skarżącego organ odwoławczy stwierdził, że stanowi on okoliczność przewidzianą w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. jest niezasadny, gdyż nie podlega kontroli w toku niniejszej sprawy. Odnosząc się do kolejnych zarzutów wniesionych w zażaleniu od postanowienia organu I instancji Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, pacjent ma prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody. Przedstawiciel ustawowy pacjenta małoletniego ma prawo do wyrażenia zgody na przeprowadzenie badania lub udzielenie innych świadczeń zdrowotnych przez lekarza. Konieczność uzyskania zgody pacjenta lub opiekuna prawnego dziecka, której uzyskanie obciąża lekarza, wynika z art. 32 ust. 1- 2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. W przypadku, gdy pacjent nie może samodzielnie udzielić zgody (np. ze względu na wiek), stosuje się konstrukcję tzw. zgody zastępczej - wyraża ją wówczas przedstawiciel ustawowy, którym wobec małoletnich dzieci są najczęściej ich rodzice. W przypadku jednak obowiązkowych szczepień, obowiązek ich wykonania wynika wprost z ustawy, a brak zgody szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego nie zmienia faktu istnienia tego obowiązku.

Odnosząc się do argumentów zażalenia kwestionujących uprawnienia PPIS w S. do podejmowania działań zmierzających do wykonania obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania do zobowiązanego upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego, organ zwrócił uwagę, że zarzut ten nie podlega kontroli w toku rozpoznania zażalenia na postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Minister wskazał jednak na zawarte w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pojęcia "wierzyciela" i "organu egzekucyjnego" i podniósł, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. nie działał w przedmiotowej sprawie jako organ egzekucyjny, lecz jako wierzyciel obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kierowanie upomnienia do zobowiązanego i wystawianie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie podejmował w sprawie czynności egzekucyjnych, gdyż nie jest organem egzekucyjnym. Organem egzekucyjnym

w przedmiotowej sprawie jest [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny. Minister zauważył, że zgodnie z art. 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do zakresu zadań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy m.in. prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, w tym ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych i sprawowanie nadzoru w tym zakresie, a także wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w przypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy, organami właściwymi do sprawowania nadzoru nad wykonawstwem szczepień są państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni. Właściwość miejscową organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej określa się na podstawie miejsca zamieszkania osób zobowiązanych do poddania się szczepieniom ochronnym. Zatem, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 ww. ustawy.

Dalej Minister podkreślił, że wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych

i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom zostały określone

w art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone z uwzględnieniem Programu Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, corocznie. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Ponadto obowiązek ten staje się egzekwowalny w chwili wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez ustawę.

Odnosząc się do zarzutu, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, małoletnie dziecko nie miało wykonanego badania kwalifikacyjnego do szczepień organ wskazał, że to na skarżącym, jako rodzicu małoletniego dziecka i w związku z tym jego opiekunie prawnym – na którym spoczywają określone obowiązki rodzicielskie – spoczywał obowiązek zgłoszenia się z dzieckiem do lekarza sprawującego nad nim opiekę profilaktyczną w celu przeprowadzenia badań kwalifikacyjnych w celu potwierdzenia bądź wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż skarżący nie podejmował żadnych działań w kierunku zaszczepienia małoletniego dziecka, w tym w pierwszej kolejności zgłoszenia się na wykonanie badania kwalifikacyjnego. Akta sprawy nie zawierają zaświadczenia lekarskiego o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych.

Minister celem wyjaśnienia wskazał, że w rozumieniu ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Według tej ustawy szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, mającym działanie służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych, regulujących zasady ich udzielania. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, wymaganym realizacją w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się dwie czynności badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz podanie szczepionki doustnie lub wykonanie iniekcji. Dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadku przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej.

Minister wyjaśnił, że zarzut skarżącego w zakresie prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ nie znajduje uzasadnienia. Wojewoda [...] na mocy wskazanego wyżej porozumienia z dnia [...] września 2014r. powierzył [...]PWIS prowadzenie w jego imieniu obowiązków z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym. Minister uznał za również za niezasadny zarzut naruszenia art. 124 § 2 k.p.a., gdyż kwestia okoliczności dotyczących niewykonania badania kwalifikacyjnego i szczepień została wyjaśniona w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a ponadto skarżący był informowany

o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, celem przymuszenia do wykonania obowiązku. Akta sprawy nie zawierają zaświadczenia lekarskiego

o istnieniu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonania szczepień ochronnych ani też dokumentów potwierdzających fakt, że skarżący informował organ o konsultacjach lekarskich mających na celu ustalić dopuszczalność szczepienia.

Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że decyzja co do wyboru środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego i wybór ten nie wymaga uzasadnienia. W postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków

o charakterze niepieniężnym to wierzyciel, zgodnie z art. 28 u.p.e.a., we wniosku

o wszczęcie egzekucji administracyjnej wskazuje organowi egzekucyjnemu środek jego zdaniem skutecznie prowadzący do wykonania przez zobowiązanego tego obowiązku. Zastosowanie środka egzekucyjnego, którego użycie ma doprowadzić do realizacji obowiązku poprzez zagrożenie wyrządzenia zobowiązanemu dolegliwości finansowej jest istotne w sprawie, gdyż nałożona grzywna nie stanowi jakiejkolwiek kary za niewykonanie obowiązku. Jest ona nałożona w związku z uchylaniem się zobowiązanych od wykonania obowiązku szczepienia u dziecka. Minister podkreślił, że wymierzona w procedowanej sprawie grzywna została ustalona zgodnie z zasadą celowości oraz zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Skargę do Sądu na opisane wyżej postanowienie wniósł P.J. reprezentowany przez adw. J.W. zarzucając naruszenie:

1. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2008r. Nr 234, poz. 1570)

w zw. z pkt I A Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2017r. poprzez jego naruszenie i niewłaściwe zastosowanie i wymaganie przeprowadzenia obowiązku szczepiennego u dziecka zgodnie z komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego, który to akt nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa;

2. art. 17 ust. 10 pkt 1 i 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 pkt 1 do 12 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że obowiązek szczepienny dziecka w zakresie terminu wykonania szczepienia nie wynika z tych aktów, a z komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego;

3. art. 119 § 1 u.p.e.a w zw. z pkt I A Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 31 października 2017r. poprzez jego zastosowanie i nałożenie wobec skarżącego grzywny w celu przymuszenia do spełnienia obowiązku określonego

w akcie nie stanowiącym źródła prawa powszechnie obowiązującego,

4. art. 16 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzecznika Praw Pacjenta (Dz. U. 2009 Nr 52 poz. 417 w zw. z art. 32 ust.1-2 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. 1997 Nr 28 poz.152) poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że poddanie dziecka szczepieniom ochronnym nie wymaga zgody rodzica w sytuacji gdy uzyskanie tej zgody jest konieczne – co potwierdza Minister Zdrowia,

5. art. 39 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust 1 pkt 1b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez jego niezastosowanie i wymaganie od obywatela poddania się eksperymentowi medycznemu bez jego zgody – wprost z ustawy, w sytuacji gdy jak wynika z informacji z Ministerstwa Zdrowia, wszystkie szczepienia objęte Programem Szczepień Ochronnych znajdują się w IV fazie badań – a co za tym idzie – są eksperymentem medycznym i wymagają zgody pacjenta,

6. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust 1 pkt 1b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez ich zastosowanie i nakazanie poddania dziecka szczepieniom ochronnym, w sytuacji gdy nakaz ten godzi w istotę wolności,

7. art. 47, 48 i 53 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust 1 pkt 1b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez ich niezastosowanie i nakazanie skarżącemu poddanie dziecka szczepieniom ochronnym w sytuacji gdy rodzic ma prawo wychowywania dziecka zgodnie

z własnymi przekonaniami oraz nie uwzględnienie okoliczności, że poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu stanowiącemu zabieg medyczny – godzi w życie osobiste – w myśl art. 48 Konstytucji R.P a także narusza wolność wyznania skarżącego,

8. art. 32 Konstytucji RP w zw. z art. 5 ust 1 pkt 1b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r.

o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez ich niezastosowanie i dyskryminowanie skarżącego z powodu przekonań religijnych

i nałożenie na skarżącego obowiązku (który jest dla niego m.in. nieetyczny) pod groźbą nałożenia grzywny w celu przymuszenia do jego wykonania.

Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy Ministrowi Zdrowia do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r.

o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z art. 87 Konstytucji RP i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi.

Skarżący nie zgadza się wydanym orzeczeniem. W jego ocenie organy administracyjne wydające rozstrzygnięcia działały bez podstawy prawnej w szczególności w zakresie terminu poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Skarżący wywodzi, że obowiązek szczepienny jej dziecka wynika tylko i wyłącznie z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych i nie wiadomo czemu organ wydający zaskarżone orzeczenie pominął tą okoliczność. W ocenie skarżącego, błędne jest stanowisko, że poddanie dziecka szczepieniom ochronnym nie wymaga zgody rodzica. Z pisma

z Ministerstwa Zdrowia z dnia 6 czerwca 2018r. wynika, że konieczne jest uzyskanie zgody rodzica zarówno na wykonanie lekarskiego badania kwalifikacyjnego jak również wykonanie samego szczepienia. Według skarżącego w nawiązaniu do powyższego ma prawo wyrazić zgodę lub sprzeciw na taki zabieg.

Zdaniem skarżącego ingerencja w jego ciało czy ciało jego dziecka narusza jego istotę wolności i praw. Podniósł, że jeżeli ustawodawca nie respektuje wolności wiary zagwarantowanej w art. 53 Konstytucji RP to godzi właśnie w istotę wolności. Nadto zaznaczył, że w zmuszanie obywatela pod groźbą kary do wyrzeczenia się swoich przekonań religijnych i poddania się zabiegowi profilaktyki zdrowotnej

i argumentowanie tego ochroną zdrowia publicznego godzi w istotę wolności.

W odpowiedzi na skargę Ministra Zdrowia wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie , zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Zdrowia z [...] września 2020r. utrzymujące w mocy postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] maja 2017r. znak: [...] wydane w przedmiocie nałożenia na P. J. grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania szczepieniom ochronnym małoletniego syna T.J., urodzonego [...] września 2016r., zgodnie z tytułem wykonawczym z [...] maja 2017r.

Grzywna w celu przymuszenia stanowi ustawowy środek egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 12b ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), znajdujący zastosowanie

w sytuacjach określonych w art. 119 ustawy. Zgodnie z tym przepisem grzywnę

w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego.

Taka też sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, dotyczącej wyegzekwowania obowiązku poddania małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Obowiązku szczepienia dziecka nie może bowiem wykonać inna osoba, poza tą której ten obowiązek dotyczy. Poza sporem pozostaje zaś, że skarżący sprawuje opiekę nad małoletnim synem T.J., urodzonym [...] września 2016r., a więc spoczywa na nim odpowiedzialność wynikająca z art. 5 ust. 2 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zgodnie z którym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Bezsporne jest również, że skarżący nie poddał małoletniego dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Podkreślenia jednocześnie wymaga, że chybiona jest argumentacja skargi wskazująca, że organ oparł swoje czynności na regulacji, która nie stanowi źródła prawa powszechnie obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem nie może być podstawą dla ustalania i egzekwowania obowiązków obywateli.

Zauważyć trzeba, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. Art. 17 ust. 1 ustawy przewiduje obowiązek osób, określonych na podstawie ust. 10 pkt 2, do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1.

Stosownie do art. 17 ust. 10 minister właściwy do spraw zdrowia określa,

w drodze rozporządzenia, m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.

Na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy Główny Inspektor Sanitarny ogłasza

w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

Zgodnie z § 5 Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r.

w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydanego na podstawie art. 17 ust. 10 ww. ustawy, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 powołanej ustawy.

Art. 87 Konstytucji RP nie wymienia "komunikatu" jako jednej z postaci źródeł powszechnie obowiązującego prawa. Nie powoduje to jednak braku mocy obowiązującej takiego aktu. Nie budzi bowiem wątpliwości dopuszczalność posługiwania się aktami wykonawczymi do ustawy, czyli tzw. prawodawstwem delegowanym oraz aktami stosowania prawa, które wskazują określone organizacyjne lub techniczne okoliczności wykonywania obowiązków prawnych.

Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego jest wydawany celem wykonania obowiązku nakładanego ustawą (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Komunikat GIS jest dokumentem technicznym precyzującym obowiązki wynikające z ustawy, w którym zawarte są wiadomości z zakresu medycyny dotyczące sposobu wykonania ustalonych w ustawie obowiązków. Podstawą do wydania takich komunikatów jest art. 17 ust. 11 ww. ustawy.

Wbrew argumentacji skargi nie można zatem uznać, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika z norm znajdujących się poza konstytucyjnym katalogiem źródeł prawa.

W sprawie bezsporne jest, że skarżący nie stawił się z małoletnim synem na badanie i szczepienie w podmiocie leczniczym. Po upływie terminu szczepień wynikającego z obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych na dany rok obowiązek zaszczepienia dziecka stał się wymagalny. Podkreślenia przy tym wymaga, że skarżący nie dostarczył lekarskiego zaświadczenia potwierdzającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji szczepień u dziecka, z akt sprawy nie wynika ponadto, aby dziecko skarżącego było w trakcie diagnostyki lekarskiej mającej na celu ustalenie dopuszczalności szczepienia.

Ustawowy obowiązek poddania szczepieniom ochronnym w stosunku do syna skarżącego wymagał zatem wykonania, wobec czego zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. Z uwagi na niewykonanie ww. obowiązku, postanowieniem z [...] maja 2017r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny nałożył na P.J. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 400,00 zł.

Zdaniem Sądu orzeczona grzywna (w zakresie jej wysokości) jest zgodna

z art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który stanowi, że każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a wydane w tym przedmiocie przez organy obu instancji postanowienia nie naruszają przepisów tej ustawy, jak i również przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 107 § 3 i art. 124 § 2.

Obowiązek szczepień, mający na celu ochronę zdrowia i zwalczanie chorób epidemicznych, wynika bezpośrednio z ustawy. Nie zmienia tej oceny fakt, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu Program Szczepień Ochronnych na dany rok. W komunikacie tym, wydawanym na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy, zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia. Zauważyć ponadto trzeba, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do jego wykonania. Nie można więc przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 389/16).

Zdaniem Sądu nie został naruszony także przepis art. 47 Konstytucji RP. Chronione Konstytucją prawo decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji). W ocenie Sądu, obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności Państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa.

Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego zawartego w skardze

o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie w jakim przewiduje delegację do wydania aktu określającego dla obywateli obowiązek konkretnego zachowania się tj. terminów na poddawanie się określonym zabiegom medycznym, Sąd wyjaśnia, że nie znalazł podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego. Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 193 Konstytucji RP każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W orzecznictwie ugruntowany pozostaje pogląd, że sąd powinien rozważyć zwrócenie się z pytaniem prawnym dopiero wówczas, gdy poweźmie poważną wątpliwość co do konstytucyjności przepisu mającego zastosowanie w sprawie, której nie może usunąć w drodze wykładni. Sąd Najwyższy w wyroku z 29 lutego 2008 r., sygn. akt II CSK 463/07, wyraził tezę, że o potrzebie skorzystania z możliwości wynikającej z art. 193 Konstytucji RP decydują rzeczywiste wątpliwości sądu, co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, a nie wątpliwości podnoszone przez strony czy praktyczna doniosłość rozważanego problemu (zob. również wyrok NSA z 16 października 2009 r., II FSK 732/08; podobnie wyrok NSA z 22 maja 2009 r., II FSK 88/08, Lex nr 549455; wyrok WSA w Gdańsku z 7 października 2008 r., I SA/Gd 353/07, Lex nr 497398). Końcowo należy wyjaśnić skarżącemu, że wątpliwości sądu, a nie skarżącego mogą uzasadniać przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. Skarżący nie ma uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego. Przepisy art. 193 Konstytucji RP i art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) przyznają sądowi orzekającemu kompetencję, a ta sama przez się nie nakłada na sąd obowiązku. Przy braku stosownej normy nakazu, o wykonaniu kompetencji decyduje ocena samego podmiotu kompetencji. Tylko realne wątpliwości prawne dotyczące wykładni konkretnego przepisu prawa, poza tym stanowiącego podstawę prawną wyroku, mogą być przedmiotem pytania prawnego sądu orzekającego skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 17 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 282/10, LEX nr 643694).

Konkludując, Sąd uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa. Kontrola sądowa zaskarżonego oraz poprzedzającego go postanowienia wykazała, że nie naruszają one prawa. Organy przeprowadziły postępowanie w sposób nie naruszający zasad wyrażonych w powołanych przepisach kodeksu. Rozstrzygnięcie oparto na właściwej podstawie prawnej. Stan faktyczny ustalono bezspornie. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest wystarczające i spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a., organy w sposób nie budzący wątpliwości przytoczyły fakty istotne dla rozstrzygnięcia, wyjaśniły jaki jest przedmiot postępowania, w oparciu o jaką podstawę prawną jest ono prowadzone, a tym samym jaki jest zakres analizowanych ustaleń.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.