Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1781/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art.17
journal: Dz.U. 2003 nr 80 poz 721
law: Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
article: art.184
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska NSA Marek Stojanowski (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 480/07 w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 20 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 480/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...], w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: zawiadomieniem z dnia 18 stycznia 2006 r., Wojewoda Dolnośląski poinformował o wszczęciu postępowania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości położonej na terenie gminy N., obręb C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. 0,5800 ha i nr [...] o pow. 0,9535 ha stanowiącej własność R. W.

Wnioskiem z dnia 10 lipca 2006 r., Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody Dolnośląskiego o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie wskazanej wyżej nieruchomości oraz o nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...], na podstawie art. 104 K.p.a. i art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz. 721), w pkt I zezwolił na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej na terenie gminy N., obręb C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. 0,5800 ha i nr [...] o pow. 0,9535 ha stanowiącej własność R. W.; w pkt II przedmiotowej decyzji nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności.

Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił wskazaną wyżej decyzję w pkt I i orzekł o zezwoleniu Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości położonej na terenie gminy N., obręb C., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o pow. 0,5800 ha i nr [...] o pow. 0,9535 ha stanowiącej własność R. W. oraz utrzymał w mocy decyzję w części nadającej rygor natychmiastowej wykonalności.

Na decyzję Ministra Budownictwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R. W., zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1 powołanej ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych oraz naruszenie art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyrokiem z dnia 20 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 480/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę R. W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r. wskazał, że z art. 17 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych wynika wprost, że zaistnienie wymienionych w nim przesłanek obliguje wojewodę do wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pas drogowy oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

Sąd podkreślił, że dla uznania spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wystarczające jest ustalenie, że zostało wszczęte postępowanie wywłaszczeniowe, natomiast nie podlega ocenie prawidłowość wszczęcia i prowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. Jest ono bowiem odrębnym postępowaniem, które podlega ocenie, co do jego zgodności z prawem, w trybie przewidzianym dla tego postępowania. W związku z tym Sąd uznał, że organy administracji dokonały prawidłowej oceny wniosków Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, co do potrzeby zastosowania rozwiązania przewidzianego w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z założeniami strategicznymi rządu polskiego pierwszeństwo w budowie dróg uzyskała między innymi autostrada płatna A-4, która leży w systemie dróg międzynarodowych i europejskich korytarzy transportowych (TEN i TINA). W związku z tym, inwestycja ta powinna być zrealizowana jak najszybciej, bowiem współfinansowana jest przez budżet państwa i Fundusz Spójności, a jej realizacja obwarowana jest terminami. Nieprzygotowanie jej do realizacji w przewidywanym terminie mogłoby spowodować utratę środków przeznaczonych na ten cel z Unii Europejskiej.

Sąd pierwszej instancji doszedł zatem do przekonania, że w świetle przytoczonych treści wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 10 lipca 2006 r., nie może budzić wątpliwości fakt, że w niniejszej sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 17 ust. 1 powołanej ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał również za bezzasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 21 ust. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez zezwolenie na zajęcie nieruchomości bez przyznania właścicielom słusznego wynagrodzenia za dokonane w ten sposób ich wywłaszczenie, wskazując, że w niniejszym postępowaniu przepisy prawa nie przewidują przyznania właścicielowi odszkodowania, w sytuacji wydania decyzji w trybie art. 17.

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył R. W., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, ewentualnie, gdyby Sąd uznał za niezasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r. i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

I. naruszenie prawa materialnego, polegające na:

1) błędnej interpretacji art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. Nr 80, poz. 721, ze zm.), polegającej na wadliwej ocenie okoliczności sprawy i w konsekwencji uzasadnionego interesu społecznego i gospodarczego, podczas, gdy okoliczności sprawy wskazują, iż brak jest podstaw do zastosowania art. 17 tej ustawy;

2) niezastosowaniu art. 2 Konstytucji, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego, a w szczególności wynikających z niej dyrektyw zaufania obywateli do państwa i prawa i w konsekwencji wydanie przez Sąd pierwszej instancji wyroku, który pozbawia skarżącego możliwości realizacji prawa własności w granicach określonych przez Konstytucję oraz aktualnie obowiązujące przepisy prawa;

3) naruszeniu art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że istnieją przesłanki określone w art. 17 powołanej ustawy, uzasadniające udzielnie zezwolenia Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, przez co Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił się naruszenia konstytucyjnie zagwarantowanych praw w art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji RP.

II. naruszenie przepisów postępowania, to jest:

1) art. 135 w związku z art. 145 § pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), w związku z art. 6 i 8 k.p.a., gdyż Sąd pierwszej instancji wydał orzeczenie sprzeczne z prawem, albowiem mimo powinności wyeliminowania z obiegu prawnego wadliwej decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] lutego 2007 r., wynikającej z art. 135 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi utrzymał ją w mocy, przez co naruszył zasadę praworządności oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażone w art. 6 i 8 k.p.a.;

2) art. 133 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 106 § 5 tej ustawy w związku art. 233 § 1 k.p.c. i art. 227 k.p.c. przez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego na podstawie akt sprawy, z którego wynika, iż nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek skutkujący powstaniem uprawnienia Ministra Budownictwa do udzielenia zezwolenia na pozbawienie Skarżącego własności nieruchomości poprzez zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w trybie art. 17 powołanej ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zamieszczone w art. 17 powołanej ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, słowa "w uzasadnionych przypadkach" jako zwrot należący do kategorii pojęć nieostrych powodują, iż organ administracji rozstrzygając sprawę działa w granicach tzw. luzu decyzyjnego. Jednak dozwolona przez ustawodawcę swoboda nie oznacza dowolności. Zdaniem skarżącego konieczność wykorzystania środków unijnych do końca 2008r. otrzymanych z Funduszu Spójności na współfinansowanie budowy autostrady nie może być realizowana kosztem uprawnień obywateli oraz z naruszeniem podstawowych zasad porządku prawnego w demokratycznym państwie. Podkreślono przy tym, że środki finansowe na realizację autostrady A-4 uzyskano już pod koniec 2004 r., a więc było wystarczająco dużo czasu, aby należycie przygotować inwestycję, z zachowaniem wymaganych terminów i zapewnić w normalnym toku procedury wywłaszczeniowej nieruchomości niezbędne do zrealizowania inwestycji, w normalnym trybie wywłaszczeniowym przewidzianym przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie po upływie połowy okresu czasu przeznaczonego na budowę autostrady rozpoczynać procedurę wywłaszczeniową w trybie szczególnym, przewidzianym przepisami ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, który może być wykorzystany w wyjątkowych sytuacjach. W ocenie skarżącego zadania przewidziane w fazie przygotowania inwestycji, która planowana była od dłuższego czasu, nie mogą być realizowane w trybie szczególnym, o którym mowa w art. 17 powołanej ustawy. Wskazano bowiem, że o "uzasadnionym przypadku", w rozumieniu art. 17 ust. 1 powołanej ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, można mówić tylko wtedy, gdy przy dołożeniu należytej staranności przez organ administracji publicznej oraz normalnym toku postępowania, pojawią się nieprzewidziane okoliczności, powodujące zagrożenie lub znaczne utrudnienie dla sprawnego zakończenia postępowania, a interesy żadnej ze stron nie doznają przy tym uszczerbku większego, niż wynikający z celu podejmowanej decyzji. W niniejszej sprawie, zdaniem skarżącego, takie okoliczności nie występują.

Wnoszący skargę kasacyjną wskazał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego, a w szczególności z wynikającymi z niej dyrektywami zaufania obywateli do państwa i prawa. Polega to, zdaniem skarżącego, na zakwalifikowaniu okoliczności zwyczajnych i sytuacji normalnie występujących w trakcie procesów budowlanych, a związanych z koniecznością zapewnienia gruntów do realizacji inwestycji, jako okoliczności szczególnych, wyjątkowych i niemożliwych do przewidzenia na etapie przygotowania inwestycji i uzasadniających pozbawienie skarżącego własności w nadzwyczajnym trybie przewidzianym przepisem art. 17 powołanej ustawy.

Powołując się na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 marca 1994 r., skarżący zwrócił uwagę, że określenie "istoty" prawa własności musi nawiązywać do podstawowych składników tego prawa, tak jak ukształtowały się one w historii jego rozwoju. Obejmują one w szczególności możliwość korzystania z przedmiotu własności oraz pobierania pożytków. Możliwości te mogą być poddawane różnego rodzaju ograniczeniom przez ustawodawcę, a ograniczenia te są dopuszczalne, jeżeli czynią zadość wymaganiom określonym w art. 31 ust. 3 zd. 1 Konstytucji. Jeżeli jednak zakres ograniczeń prawa własności przybierze taki rozmiar, że niwecząc podstawowe składniki prawa własności, pozbawi go rzeczywistej treści i przekształci w pozór tego prawa, to naruszona zostanie podstawowa treść ("istota") prawa własności, a to jest konstytucyjnie niedopuszczalne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występuje żadna z enumeratywnie wyliczonych w art. 183 § 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego zaskarżony wyrok mógł być badany tylko w granicach wyznaczonych przez samego autora skargi kasacyjnej, a zatem przede wszystkim pod katem wytkniętego Sądowi I instancji naruszenia art. 17 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 80, poz.721 ze zm.).

Zarzut ten nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowił art. 17 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych (Dz. U. Nr 89, poz. 721 ze zm.). Zgodnie z tymi przepisami, po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, wojewoda, na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, udziela w uzasadnionych przypadkach zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych na pasy drogowe (art. 1), a decyzji tej nadaje rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli jest to niezbędne do wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (ust. 2).

Jak wynika z powołanych przepisów, działania wojewody mogą się sprowadzać tylko do udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonej na pasy drogowe albo jednocześnie, do nadania decyzji zezwalającej na to zajęcie, rygoru natychmiastowej wykonalności. Zezwolenie na zajęcie i nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności może nastąpić po zaistnieniu przesłanek (dwóch) wskazanych w tych przepisach i tak: zezwolenie na zajęcie uzależnione jest od zaistnienia szczególnych przypadków, zaś nadanie zezwoleniu rygoru natychmiastowej wykonalności należy od niezbędności wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Jednak podkreślić należy, że udzielnie zezwolenia i nadanie rygoru może mieć miejsce tylko wówczas, jeżeli wszczęte zostało postępowanie wywłaszczeniowe, celem uzyskania nieruchomości pod budowę pasów drogowych.

Ocena przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodności z prawem decyzji wydanych na podstawie art. 17 ust. 1 i 2 cyt. ustawy, polegała na ustaleniu, czy postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte, gdyż od tego zależy zastosowanie instrumentów przewidzianych w tych przepisach, a jeżeli tak, to czy zaistniały przesłanki przewidziane w tych przepisach. Samo bowiem tylko wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nie jest wystarczające do udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i nadanie temu zajęciu rygoru natychmiastowej wykonalności.

Zezwolenie i rygor zależą od ziszczenia się określonych szczególnych warunków. Oddzielić zatem należy wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego od zastosowania instytucji wskazanych w art. 17 ust. 1 i 2 ustawy, gdyż, jakkolwiek zezwolenie i nadanie mu rygoru jest uzależnione od wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, to jednak może mieć miejsce tylko po spełnieniu przesłanek związanych wyłączanie z tymi instrumentami. Ocena postępowania zakończonego decyzją wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 i 2 będzie się zatem sprowadzała do tego, czy wystąpiły szczególne przypadki pozwalające na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz, czy to zajęcie ma służyć wykazaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Natomiast ocenie tej nie podlegała prawidłowość wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, wystarczające będzie tylko samo stwierdzenie wystąpienia takiej sytuacji prawnej i faktycznej. Wynika to wprost z brzmienia art. 17 ust. 1 i 2 cyt. ustawy.

W świetle powyższych rozważań należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie zwrócił uwagę na szczególny charakter powołanej ustawy oraz jego wpływ na interpretację przepisów tego aktu prawnego. Wyjątkowy charakter ustawy wyrażony jest nie tylko w jej tytule, ale wynika też z całości uregulowań, których intencją jest stworzenie prawnych instrumentów, zapewniających sprawny przebieg inwestycji drogowych, a tym samym szybką modernizację i rozbudowę sieci dróg w kraju. Ustawa została zamierzona jako regulacja czasowa. Jej działanie jest bowiem ograniczone w czasie określonym w art. 45. W uzasadnieniu do projektu ustawy (druk sejmowy nr 858 z 30 sierpnia 2002 r.), na co zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 czerwca 2006 r. sygn. akt K 23/2005, stwierdzono, że omawiana ustawa jest regulacją służącą realizacji strategii gospodarczej rządu "Przedsiębiorczość - Rozwój - Praca", a w szczególności części zatytułowanej "Infrastruktura - klucz do rozwoju". Jej celem jest zdecydowane uproszczenie procedur przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych. Jest to niezbędne do wyraźnego przyspieszenia procesu budowy tych dróg, a zwłaszcza dróg szybkiego ruchu oraz obwodnic miast. Przyspieszenie rozwoju sieci dróg krajowych jest warunkiem nadrobienia zaległości w tym zakresie występujących między Polską a większością krajów europejskich oraz podstawą do długotrwałego rozwoju ekonomicznego i cywilizacyjnego kraju.

Z założeniami tymi koresponduje między innymi treść przytoczonego wyżej i stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 17 ustawy. Jak już wyżej wspomniano, wydanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości przeznaczonych pod budowę lub rozbudowę dróg krajowych uzależnione jest tylko od dwóch warunków, tj. wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego oraz zaistnienia uzasadnionych przypadków. Wykazanie istnienia wymienionych przesłanek zobowiązuje wojewodę do wydania omawianej decyzji oraz do nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności.

W rozpoznawanej sprawie, co znajduje oparcie w materiale dowodowym, zostało wszczęte postępowanie dotyczące wywłaszczenia działek skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie też przyjął, że w sprawie zachodzi "uzasadniony przypadek" dla wydania zezwolenia na zajęcie nieruchomości. Z analizy materiału dokumentacyjnego sprawy ( m. in. treść wniosku Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz motywy decyzji organów obu instancji) wynika, że brak możliwości niezwłocznego zajęcia przedmiotowej nieruchomości uniemożliwia budowę autostrady płatnej A - 4 leżącej w systemie dróg międzynarodowych i europejskich korytarzy transportowych (TEN i TINA). Za niezwłocznym zajęciem nieruchomości i nadaniem decyzji o zajęciu rygoru natychmiastowej wykonalności przemawia ważny interes społeczny polegający na istotnej zmianie sytuacji komunikacyjnej. Planowana inwestycja poprawi płynność i bezpieczeństwo ruchu drogowego. Ograniczy ruch tranzytowy w miastach. Dostosuje połączenia drogowe do wymaganych parametrów wynikających z kategorii takiej drogi. Ma to istotne znaczenie dla społeczności lokalnej oraz dla rejonu Polski południowo-zachodniej. Ponadto przewidziano współfinansowanie inwestycji budżetu państwa Funduszu Spójności z Unii Europejskiej. Warunkiem wykorzystania tych środków jest zaś terminowe zakończenie i rozliczenie inwestycji. Z uwagi na duży zakres prac niezbędnych do wykonania w ramach tego zadania, dotrzymanie terminu ich zakończenia będzie możliwe, o ile inwestor uzyska wcześniej pozwolenie na budowę i rozpocznie prace budowlane. Uzyskanie pozwolenia na budowę nie jest natomiast możliwe bez wykazania się prawem do dysponowania terenem dla całości inwestycji, co - przy braku możliwości nabycia nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej zapewnia między innymi decyzja o zezwoleniu na zajęcie terenu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe argumenty stanowią wyczerpanie znamion przesłanki zaistnienia w sprawie uzasadnionego przypadku i tak też trafnie zostały ocenione przez WSA w Warszawie. W związku z tym przy spełnieniu wymogu uprzedniego wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego istniały podstawy do wydania przewidzianego w art.17 ust.1 zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącego i nadania temu rozstrzygnięciu rygoru natychmiastowej wykonalności. Zauważyć przy tym należy, że Z. F. nie negował spełnienia powołanych warunków. Jego zarzuty sprowadzały się do ograniczenia walorów użytkowych pozostałej części jego nieruchomości oraz kwestii odszkodowania za obiekty i nasadzenia znajdujące się na zajętym terenie. Okoliczności te, niewątpliwie niezwykle istotne dla skarżącego, nie mogą jednak podważać legalności kontrolowanych w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji decyzji. Mogą one być, i powinny być, rozważone w trakcie dalszych etapów postępowania wywłaszczeniowego. Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości przeznaczonych pod pasy drogowe jest jednym z elementów procesu wywłaszczeniowego i polega jedynie na ograniczeniu prawa do władania nieruchomością. Nie pozbawia natomiast prawa własności. Nie ma również wpływu na zakres wywłaszczenia (czy obejmie ono całość czy określoną część nieruchomości) oraz na zasadność związanych z tym roszczeń na przykład do nieruchomości zamiennej, a ponadto na wysokość należnego za nieruchomość odszkodowania, w związku z tym podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. art. 2, 31 ust. 3 oraz art. 64 ust.2 i 3 Konstytucji RP należy uznać z nieuzasadnione (w sytuacji wydania decyzji w trybie art. 17 omawianej ustawy przepisy prawa nie przewidują przyznania właścicielowi odszkodowania).

W związku z powyższym nie są trafne poglądy wyrażone w skardze kasacyjnej, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył wskazane w niej przepisy prawa materialnego. Przedmiot badania legalności zaskarżonych decyzji, sprowadzał się do oceny zaistnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 i 2 i był uzasadniony.

Z kolei zaś dokonując tej oceny, wbrew twierdzeniom wnoszącego skargę kasacyjną R. W., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bowiem w uzasadnieniu wyroku jednoznacznie wskazał dowody i argumenty wnioskującej o zastosowanie art. 17 ust.1 i 2 Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oraz dlaczego przesądziły one o tym, że uznał zaskarżone decyzje za zgodne z prawem. Z przedstawioną oceną Sądu należy się zgodzić.

Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.