Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1013/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-06-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty C. z dnia [...]. znak: [...] i umarza postępowanie administracyjne, II. zasądza od Wojewody Z. na rzecz skarżącego M. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta C. , na podstawie art. 128 ust. 1 i ust. 4, art. 129 ust. 5 pkt 1, art. 130,

art. 132 ust. 1a, ust. 2, ust. 3 i ust. 6 w związku z art. 124 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia

21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.) dalej: "u.g.n." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) dalej: "k.p.a.", po rozpatrzeniu wniosku A. Sp. z o.o. w P., ustalił odszkodowanie w wysokości [...] zł z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej numerami działek [...] o łącznej powierzchni [...] ha, obręb K., gmina B., objętej decyzją Starosty C. z dnia [...] r. w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz decyzją z dnia [...] r. w sprawie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, na rzecz właściciela nieruchomości M. K.. Odszkodowanie obejmuje należność w wysokości [...] zł z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości oraz należność w wysokości [...] zł za czasowe zajęcie gruntu.

Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że decyzją z dnia

[...] r., nr [...], ograniczył w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. sposób korzystania z nieruchomości oznaczonej numerami działek [...] stanowiącej własność M. K. (dalej: "strona", "skarżący") poprzez zezwolenie dla A. Spółka z o.o. w P. na: zakładanie

i przeprowadzenie na działce oznaczonej nr [...] przewodów oraz urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej (linii napowietrznej 110 kV relacji M.-D. ) w postaci 6 przewodów roboczych i 2 odgromowych o szerokości pomiędzy skrajnymi przewodami do 9 m w przedziale wysokości ich zawieszenia od 5,85 m do 36 m nad gruntem, na części przedmiotowej nieruchomości o całkowitej powierzchni zajęcia [...] m2 wyznaczonej pasem technologicznym (zajęcia) o szerokości 20 m (2x10 metrów od osi linii), zakładanie i przeprowadzenie na działce oznaczonej nr [...] przewodów oraz urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej (linii napowietrznej 110 kV relacji M.-D. ) w postaci 6 przewodów roboczych i 2 odgromowych, o szerokości pomiędzy skrajnymi przewodami do 9 m w przedziale wysokości ich zawieszenia od 5,85 m do 36 m nad gruntem, na części przedmiotowej nieruchomości o całkowitej powierzchni zajęcia [...] m2 wyznaczonej pasem technologicznym (zajęcia) o szerokości 20 m (2 x 10 metrów od osi linii).

Wojewoda Z.i decyzją z dnia [...] r.,

nr [...], rozpatrując wniesione odwołanie, utrzymał w mocy decyzję w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Na tą decyzję Wojewody strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 413/17 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty C.. Natomiast postępowanie wszczęte na skutek skargi inwestora przed Naczelnym Sądem Administracyjnym zostało umorzone w dniu 19 września 2018 r.

Dalej organ I instancji, powołując się na treść 124 ust. 4 u.g.n., podkreślił,

że ustalenie wysokości odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania

z nieruchomości może nastąpić dopiero po zakończeniu określonych w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości robót, gdyż dopiero wtedy wiadomo, jaka jest wartość poniesionych szkód i czy doszło do zmniejszenia wartości nieruchomości.

Organ stwierdził, iż z przekazanych przez wnioskodawcę dokumentów wynika,

że prace na przedmiotowej nieruchomości miały miejsce w okresie od 12 kwietnia

2017 r. do 4 października 2017 r., a przedmiotowa nieruchomość nie została przywrócona do stanu poprzedniego. Istniejąca na przedmiotowej działce napowietrzna, jednotorowa linia elektroenergetyczna 110 kV relacji M. - D. została przebudowana na dwutorową linię 110 kV, zgodnie z prawną lokalizacją linii w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uchwalonym uchwałą nr [...] Rady Gminy B. z dnia [...] r. w spawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. dla przebiegu linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia 110 kV w obrębach [...] oraz na podstawie decyzji Starosty C. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości z dnia [...] r.

Bezspornym jest fakt funkcjonowania w obrocie prawnym w okresie wykonywania tych prac decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oraz decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, od istnienia, których uzależniony jest publicznoprawny charakter ustalanego odszkodowania.

Wojewoda powołał się również się na wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 413/17, według którego, w przypadku braku szczegółowego określenia w umowie roszczeń właściciela nieruchomości w związku z wybudowaniem na niej urządzenia infrastruktury technicznej w wyniku czasowego jej zajęcia na podstawie umowy, uznać należy, że właścicielowi przysługuje katalog roszczeń określonych w art. 124 ust. 4 i 5 oraz w art. 128 ust. 4 u.g.n.

Odszkodowanie przewidziane w art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 u.g.n. nie ma charakteru cywilnoprawnego. Uszczerbek majątkowy (szkoda), jakiego doznaje właściciel na skutek ograniczenia jego prawa własności w trybie art. 124 u.g.n. jest bowiem wynikiem legalnego działania administracji, co w sposób oczywisty różni omawiane odszkodowanie od odszkodowania funkcjonującego w prawie cywilnym, skoro poddane zostało kognicji organów administracyjnych i na podstawie przepisów prawa administracyjnego jest realizowane. Zatem jakkolwiek ma charakter majątkowy, to podlega jego regułom.

Zgodnie z art. 130 ust. 2 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, zaś w myśl art. 156 ust. 1 u.g.n. rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego.

W związku z powyższym, podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania za czasowe zajęcie gruntu podczas przebudowy odcinka jednotorowej linii elektroenergetycznej 110 kV na dwutorową linię go 110 kV oraz zmniejszenia wartości nieruchomości spowodowanego ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej numerami działek [...] obręb K., gmina B. stanowiła sporządzona przez rzeczoznawców majątkowych opinia. Biegli dokonali tej wyceny na kwotę [...]zł.

W ocenie organu, operat szacunkowy spełnia wymogi zarówno ustawy

o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, a tym samym może stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się do pisma strony z dnia 18 października 2018 r. zawierającego żądanie umorzenia postępowania administracyjnego organ wyjaśnił, że stosownie do art. 105 § 2 k.p.a. umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie może nastąpić tylko na wniosek A.

Od decyzji Starosty C. M. K. wniósł odwołanie, żądając umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi

I instancji. Wydanej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 105 k.p.a. poprzez wydanie decyzji mimo istnienia przesłanek do umorzenia tego postępowania.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Wojewoda Z. decyzją z dnia [...] r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 1, art. 130, art. 132 ust. 1a, ust. 2, ust. 3, ust. 6 w związku z art. 124 ust. 1 oraz art. 6 pkt 2 u.g.n., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przytoczył treść art. 124 ust. 1 i ust. 4 u.g.n., stwierdzając, że zgodnie z art. 128 ust. 4 ww. ustawy, odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 120

i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeśli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Do decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. odnosi się art. 129 ust. 5 pkt 1 i pkt 2, który mówi, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu:

1) w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126;

2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości.

Przepis § 43 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r.

w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz. U.

Nr 204, poz. 2109 ze zm.), wskazuje na dwie daty istotne dla ustalenia odszkodowania. Pierwszą z nich jest dzień wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, drugą dzień zakończenia działań na nieruchomości.

Zdaniem Wojewody, za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego

w Warszawie sygn. akt I OSK 1389/06, należy stwierdzić, że starosta wydający decyzję w sprawie o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. nie ustala od razu odszkodowania, gdyż na jednostce organizacyjnej, która otrzymała zezwolenie na dokonanie określonych czynności ciąży, stosownie do ust. 4 art. 124 u.g.n., obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności, czy znaczne koszty, to właścicielowi nieruchomości służy odszkodowanie zgodnie z art. 128 ust. 4 u.g.n. Wysokość odszkodowania może zatem zostać określona w odrębnej decyzji dopiero po zakończeniu realizacji inwestycji i po stwierdzeniu, że przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty.

W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oraz decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, od istnienia, których uzależniony jest publicznoprawny charakter ustalanego odszkodowania.

W tej sytuacji zdaniem organu odwoławczego, odszkodowanie przewidziane

w art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 u.g.n. nie ma charakteru cywilnoprawnego.

Stosownie do art. 130 ust. 2 u.g.n., ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Organ zaś winien dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, tj. zbadać czy został on sporządzony przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy, nie zawiera niejasności, pomyłek czy braków, które powinny zostać sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Odszkodowanie powinno rekompensować jedynie te szkody, które pozostają w związku przyczynowym ze zdarzeniem je wywołującym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2003 r. sygn. I SA 1774/01). Wartość szkód powiększona o zmniejszenie wartości nieruchomości stanowi podstawę dla starosty do ustalenia wysokości odszkodowania odrębną decyzją wydaną na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n.

W ocenie organu odwoławczego, operat szacunkowy w niniejszej sprawie został wykonany zgodnie z ww. przepisami, oraz przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), a tym samym mógł stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania.

Odnosząc się do kwestii bezprzedmiotowości postępowania, Wojewoda wyjaśnił, że prace budowlane zostały wykonane w okresie od 12 kwietnia 2017 r.

do 4 października 2017 r., a więc w czasie, gdy istniała w obrocie prawnym decyzja

o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie tych działek, ponieważ na skutek wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji Wojewoda decyzją z dnia [...] r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem sygn. akt

II SA/Sz 658/17 z 7 lipca 2017 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji, które to postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem sygn. akt I OZ 1577/17 z dnia 14 listopada 2017 r. uchylił i odmówił wstrzymania wykonania decyzji Wojewody z dnia [...] r. Ponadto w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości dopiero wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 2686/17 z 19 września 2018 r. zostało umorzone postępowanie.

Poza tym – zdaniem Wojewody – o administracyjnym charakterze postępowania odszkodowawczego przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 17 września 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 477/15, w którym stwierdzono, że w każdym przypadku wejścia na nieruchomość i wykonania robót budowlanych w czasie obwiązywania decyzji zobowiązującej - ostatecznej, czy też nie - odszkodowanie z tego tytułu musi być ustalane w postępowaniu administracyjnym. W trybie cywilnym odszkodowanie może być przyznawane tylko w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości wyrazi zgodę na wejście na jego nieruchomość, natomiast nie dojdzie do porozumienia z inwestorem co do kwoty odszkodowania. Wówczas właściwy do ustalenia odszkodowania, jako będącego następstwem wcześniejszej umowy między stronami, będzie sąd powszechny.

W odniesieniu do wniosku o umorzenie postępowania, Wojewoda wyjaśnił,

iż stosownie do art. 105 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne

z interesem społecznym. W niniejszej sprawie stroną wnioskującą jest A..

Powyższą decyzję M. K. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając organowi II instancji naruszenie:

1. art. 128 ust. 4, art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 1, art. 130 związku z art. 124 ust. 1 u.g.n. polegające na przyjęciu, że zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu szkód powstałych na nieruchomości oraz zmniejszenia jej wartości, na podstawie przepisów ustawy

o gospodarce nieruchomościami,

2. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., mających istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na niewyjaśnieniu przez organ II instancji wszystkich istotnych okoliczności sprawy, zaniechania wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonanie oceny tego materiału z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, czego rezultatem było błędne ustalenie, że w przedmiotowej sprawie doszło do ograniczenia korzystania z nieruchomości,

3. art. 107 § 3 w związku z art. 6, art. 7 oraz art. 8 k.p.a., poprzez brak odniesienia się organu II instancji do wszystkich zarzutów odwołania,

4. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu szkód powstałych na nieruchomości oraz zmniejszenia jej wartości oznaczonej działkami na [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha obr. K., gm. B., w wyniku realizacji inwestycji pn.: "Przebudowa linii napowietrznej 110 kV M.-D. " nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe.

Zarzucając powyższe, wniósł o:

- uchylenie skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji,

- umorzenie postępowania administracyjnego

- zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych

W uzasadnieniu skargi na wstępie przypomniał, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Sz 413/17 uchylił decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty C. z dnia [...] r., nr [...] W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m.in., iż "(...) Należy podkreślić, że zgodnie z art. 124 ust. 3 u.g.n. udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 może mieć miejsce jeżeli, po pierwsze- właściciel lub użytkownik nie wyraża zgody na wykonanie prac, o których mowa w tym przepisie, a po drugie - powinno być poprzedzone rokowaniami z tymże właścicielem lub użytkownikiem o uzyskanie zgody na wykonanie tych prac. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący wyraził zgodę na wykonanie na jego nieruchomości inwestycji infrastrukturalnej polegającej na wybudowaniu linii elektroenergetycznej. Wynika to wprost z pisma, w którym oświadczył, że zgadza się na przebudowę linii i udziela inwestorowi zgody na prowadzenie prac budowlanych, nadto przedłożył oświadczenie w formie aktu notarialnego (...)".

Wobec powyższej zgody Pana K., którą organy obu instancji pomijały milczeniem w uzasadnieniach swoich decyzji, niezrozumiałe jest prezentowane przez organ II instancji stanowisko, iż odszkodowanie z tytułu wejścia na nieruchomość

i wykonania robót budowlanych musi być ustalone w postępowaniu administracyjnym. Skarżący w odwołaniu od decyzji Starosty wskazywał na zwisłe przed sądem powszechnym postępowanie o stricte cywilnym charakterze roszczeń właścicieli w stosunku do Inwestora. Do twierdzeń strony organ nie ustosunkował się.

W ocenie skarżącego prawomocnie stwierdzony brak postaw faktycznych

i prawnych do wydania w stosunku do M. K. decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skutkuje brakiem przesłanek do wydania decyzji w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, na podstawie przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r.

o gospodarce nieruchomościami.

Odnośnie umorzenia postępowania administracyjnego Wojewoda jako organ

II instancji nie ustosunkował się również w przedmiocie spornego stanowiska organu

I instancji, iż "postępowanie administracyjne można umorzyć, jeżeli wystąpi o to strona, na rzecz której sprawa została wszczęta, co nie miało miejsca w konkretnej sprawie".

W ocenie skarżącego żądanie inwestora wygasło z mocy prawa, wobec powyższego postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe, bez względu na brak zgody Inwestora. Sądem właściwym do ustalenia wysokości odszkodowania jest sąd cywilny, w którym Inwestor występuje jako strona pozwana.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Przeprowadzona, w określonych wyżej ramach, kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej uchylenie, gdyż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja o ustaleniu na rzecz skarżącego od inwestora odszkodowania z tytułu wykonania przez inwestora prac związanych z przebudową przebiegającej przez nieruchomość skarżącego linii energetycznej z jedno- na dwutorową.

Zdaniem organów obu instancji podstawę materialnoprawną wydania ww. decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.) dalej: "u.g.n.", a odszkodowanie ma charakter publicznoprawny z uwagi na to, iż w czasie wykonywania robót budowlanych istniały w obrocie prawnym, wydane w oparciu o at. 124 ust. 1 i 2 u.g.n., decyzje o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości przez jej właściciela, jak również decyzja zezwalająca na niezwłoczne jej zajęcie. W tym stanie rzeczy, zdaniem organów, znajdują zastosowanie przepisy art. 128 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw a także art. 129 ust. 1 u.g.n. stanowiący, iż odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5.

Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., uprawnia starostę do wydania odrębnej decyzji o ustaleniu odszkodowania, w związku z uprzednim wydaniem wobec nieruchomości decyzji wywołującej skutek ograniczenia praw, które do niej przysługiwały (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 993/19, Legalis nr 1941664).

Zdaniem skarżącego, stanowisko to jest bezzasadne, albowiem decyzja

o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, na którą powołują się organy, została wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 413/17, stwierdzającym, m.in., iż nie było podstaw do wydania takiej decyzji skoro skarżący wyraził zgodę na wykonanie planowanych robót budowlanych, a spór między nim, a inwestorem dotyczył jedynie warunków ustanowienia służebności przesyłu.

W ocenie Sądu, zarzuty skargi uznać należy za zasadne, albowiem organy obu instancji, wadliwie przyjęły, iż w sprawie zostały spełnione przesłanki do ustalenia na podstawie ww. przepisów, tj. w trybie administracyjnym, odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego.

W sprawie bezsporne jest, że wyrokiem z dnia 29 czerwca 2018 r. sygn. akt

II SA/Sz 413/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w sprawie ze skargi M. K. uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Z.

z dnia [...] r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty C. z dnia [...] r. nr

[...] ograniczającą w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. sposób korzystania z przedmiotowej nieruchomości poprzez zezwolenie A. Spółka z o.o. wykonania praw związanych z przebudową odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji M.-D. wraz z infrastrukturą towarzyszącą.

Tak więc de facto na dzień wydawania decyzji odszkodowawczej ([...].) nie istniała w obrocie prawnym ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości skarżącego w celu wykonania tych robót na nieruchomości skarżącego. Jak wynika z wyroku tut. Sądu z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Sz 413/17 skarżący wyraził zgodę na wykonanie na jego nieruchomości inwestycji infrastrukturalnej polegającej na wybudowaniu linii elektroenergetycznej. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż wynika to wprost z pisma z dnia 9 maja 2016 r., w którym oświadczył, że zgadza się na przebudowę linii i udziela inwestorowi zgody na prowadzenie prac budowlanych, nadto przedłożył oświadczenie w formie aktu notarialnego.

Skarżący słusznie podniósł, iż organ II instancji w ogóle nie odniósł się do tego faktu, a co za tym idzie - błędnie, tak jak organ I instancji, przyjął, że uchylenie decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie ma bezpośredniego wpływu na prawną podstawę i przesłanki wydania decyzji o przyznaniu odszkodowania, na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.

Organ II instancji trafnie zresztą stwierdza w wydanej decyzji, że w trybie cywilnym odszkodowanie może być przyznawane tylko w sytuacji, gdy właściciel nieruchomości wyrazi zgodę na wejście na jego nieruchomość, natomiast nie dojdzie do porozumienia z inwestorem co do kwoty odszkodowania i wówczas właściwy do ustalenia odszkodowania będzie sąd powszechny. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, czego jednak organ właściwie nie rozważył.

Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę tak ukształtowany stan faktyczny i prawny sprawy należało ocenić, że do założenia i przeprowadzenia przewodów i urządzeń służących do dystrybucji energii elektrycznej na nieruchomości skarżącego doszło na podstawie jego zgody, o której mowa powyżej. Z tego też powodu tut. Sąd, wskazanym wyrokiem II SA/Sz 413/17, uchylił decyzję w przedmiocie ograniczenia właścicielowi sposobu korzystania z nieruchomości, uznając brak podstaw faktycznych i prawnych do wydania decyzji ograniczającej korzystanie z nieruchomości. Wprawdzie w dacie wykonywania robót budowlanych na przedmiotowej nieruchomości decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. funkcjonowała, jednakże w sytuacji jej wyeliminowania z tego obrotu prawnego i uprzedniej zgody właściciela nieruchomości na wejście operatora energetycznego na tą nieruchomość w celu wykonania określonych prac, brak jest podstaw do uznania, iż podstawą tego wejścia były wydane decyzje administracyjne, a nie jednoznacznie wyrażona zgoda właściciela.

W następstwie ww. wyroku decyzja organów w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości utraciła byt prawny, a więc przestała istnieć podstawa umożliwiająca rozstrzygnięcie decyzją administracyjną przedmiotowego odszkodowania. W takiej sytuacji brak jest bowiem możliwości wpisania do ksiąg wieczystych prawa inwestora do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości

w oparciu o decyzję administracyjną, a zatem kwestia odszkodowania wymaga uregulowania umownego. Wówczas, jeżeli nie dojdzie do porozumienia między właścicielem nieruchomości a inwestorem co do kwoty odszkodowania za zajęcie nieruchomości w oparciu o wyrażoną przez właściciela zgodę, to spór w tym zakresie, mający charakter cywilno-prawny podlega rozstrzygnięciu w trybie przewidzianym dla tego trybu spraw. Z treści skargi wynika, iż taki spór się toczy.

Podsumowując, należy przyznać rację argumentacji skarżącego, że w sprawie objętej zaskarżoną decyzją doszło do bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. Przepis ten ma zastosowanie, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości lub

w części i wówczas organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części.

Sąd nie podziela stanowiska organów negującego możliwość umorzenia postępowania administracyjnego w sytuacji gdy nie wystąpiła o to strona, na rzecz której sprawa została wszczęta. Bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. ma miejsce, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku administracyjnoprawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji administracyjnej załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznacza, że przestała istnieć jedna z koniecznych przesłanek materialnoprawnych do wydania decyzji na podstawie art. 129 ust. 5 u.g.n. Skutecznego argumentu przeciwko stwierdzeniu bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego nie może stanowić argumentacja organu odwoławczego, że robooty budowlane na nieruchomości skarżącego zostały wykonane w czasie, gdy istniała w obrocie prawnym decyzja o zezwoleniu na zajęcie tych działek. Przesłanka umorzenia postępowania może zostać ujawniona, jak w realiach niniejszej sprawy, w wyniku kontroli zgodności z prawem wydanej w danej sprawie decyzji administracyjnej.

W tej sytuacji należy przyznać rację skarżącemu wyrażającego wolę wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w przedmiocie przyznania mu odszkodowania w trybie art. 129 ust. 5 pkt 1 u.g.n., skoro zainteresowany jest on rozstrzygnięciem sporu w tym zakresie na drodze cywilno-prawnej, do czego

w okolicznościach niniejszej sprawy jest uprawniona. Skoro zatem w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie istniała w obrocie prawnym decyzja, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., do którego przepis art. 129 ust. 5 pkt 1 stanowiący stanowi prawną zaskarżonej decyzji jednoznacznie nawiązuje, to postępowanie administracyjne

w oparciu o ww. przepis uznać należy za bezprzedmiotowe.

Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję

i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz umorzył postępowanie administracyjne, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania zasądzonych od organu na rzecz skarżącego Sąd orzekł, jak w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy.