Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 941/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2020-02-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Wójt Gminy
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art.272 ust.8 i 22 oarZ aert.273 ust. 2 i 6
journal: Dz.U. 2017 poz 1566
law: Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
article: art.104
journal: Dz.U. 2010 nr 187 poz 1257
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 9 sierpnia 2010 r. w sprawie służby medycyny pracy w jednostkach organizacyjnych  podległych Ministrowi Obrony Narodowej.
article: art.1 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art.145 par 1 pkt 1 lit.c , art.200 oraz art.205
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 lutego 2020 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego D. J. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy decyzją z dnia [...] maja 2018 r.,

nr [...], działając na podstawie art. 272 ust. 8 i 22 oraz art. 273

ust. 2 i 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566), przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257),

nie uznał reklamacji złożonej w dniu [...] kwietnia 2018 r. przez D. J. od informacji w sprawie ustalenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], obręb W.,

nr KW [...] oraz określił wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla ww. działki o powierzchni [...] m2 za okres od [...] stycznia 2018 r. - [...] grudnia 2018 r. w wysokości [...] zł.

Wyżej opisaną decyzję D. J. (dalej skarżący) zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej m.in.:

1. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez:

a) przyjęcie, że działka nr [...], obręb W., jest obszarem nieujętym w system kanalizacji, podczas gdy z prawidłowo zebranego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowa nieruchomość jest wyposażona w kratki ściekowe i studzienki kanalizacyjne wraz z podziemnym systemem kanalizacyjnym podłączonym do zewnętrznego rowu melioracyjnego należącego do Gminy K., co kwalifikuje ją jako nieruchomość objętą systemem kanalizacji tak otwartej, jak i zamkniętej;

b) brak ustalenia powierzchni biologicznej czynnej i błędne przyjęcie,

iż równoznaczne jest to z powierzchnią całej działki, podczas gdy na nieruchomości posadowiony jest budynek o powierzchni zabudowy [...] m2;

c) błędne przyjęcie, że brak podłączenia wybudowanej wewnętrznej instalacji do retencjonowania wody znajdującej się na działce [...], kwalifikuje przedmiotową nieruchomość jako nieujętą w system kanalizacji otwartej;

d) błędne przyjęcie, że zajęta powierzchnia czynna biologicznie stanowi ponad 70% powierzchni działki [...], podczas gdy na przedmiotowej nieruchomości posadowiony jest budynek o pow. [...] m2, co stanowi 22,19 % powierzchni przedmiotowej nieruchomości, tym samym brak jest spełnienia ww. przesłanki;

e) błędne przyjęcie, że zajęta powierzchnia czynna biologicznie na działce [...],

to również trawnik o powierzchni [...] m2, stanowiący ok. 8,64 % powierzchni przedmiotowej nieruchomości, gdzie nie może być mowy o braku możliwości retencji wody;

2) art. 11 i art. 107 § 1 pkt 6 i 3 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności faktycznych polegające na niewskazaniu dlaczego opłata za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej została określona dla całej powierzchni nieruchomości bez uwzględnienia terenu zielonego i budynku oraz na jakiej podstawie organ ustalił, że przedmiotowa nieruchomość jest nieujętą w system kanalizacji;

2. naruszenie prawa materialnego, tj.:

1) art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 roku Prawo wodne w zw. z art. 272 ust. 8 ustawy - Prawo wodne

2) § 9 pkt. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502) poprzez

jego zastosowanie w sytuacji, gdy działka [...], obręb W.,

nr KW [...] posiada urządzenia do retencjonowania wody;

Po rozpatrzeniu powyższej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 6 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 737/18 uchylił zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, iż zgodnie z treścią art. 34 pkt 4 Prawa wodnego, jako szczególne korzystanie z wód kwalifikowane jest wykonywanie na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej, na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Aby ocenić zasadność zastosowania art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne należy zweryfikować prawidłowość poczynionych przez organ ustaleń stanu faktycznego, które stanowiły podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jedną

z przesłanek uzasadniających uiszczenie opłaty jest ustalenie przez organ, że ponad 70% powierzchni nieruchomości o pow. większej niż 3.500 m2 zostało wyłączone

z powierzchni biologicznie czynnej, a następnie obliczenie opłaty jako iloczynu jednostkowej stawki opłaty wyrażonej w m2 wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej oraz czasu wyrażonego w latach.

W ocenie Sądu, ustalenia organu oparte na zgromadzonym materialne dowodowym były niewystarczające do wydania kwestionowanej decyzji. Organ naruszył przez to zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a.

Z tych względów wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę organ winien uzupełnić materiał dowodowy w sposób, który pozwoli na dokonanie oceny, czy wystąpiły przesłanki do ustalenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wójt Gminy decyzją z dnia

[...] lipca 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 272 ust. 8, 23 i 24 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz,2268 z późn. zm.) i art. 63 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1977 r. Ordynacja Podatkowa (Dz.U. 2018, poz. 800) w związku z art. 300 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne oraz Rozporządzenia Rady Ministrów Z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) określił wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla działki nr [...], obręb W., nr KW [...], o powierzchni [...] m2 (w tym powierzchnia utwardzona [...] m2) za okres od [...] stycznia 2018 r. - [...] grudnia 2018 r. w wysokości [...] PLN

Opłata została obliczona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty wyrażonej w m2 wielkości utraconej powierzchni biologicznie czynnej oraz czasu wyrażonego w latach zgodnie z art. 272 ust. 8 ustawy - Prawo wodne oraz § 9 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U.poz.2502), tj. [...] m2 x [...] zł/m2= [...] zł

W uzasadnieniu powyższej decyzji, organ przedstawił dokonane w sprawie ustalenia i dotychczasowy przebieg postępowania.

W ponownie toczącym się postępowaniu administracyjnym, po uchyleniu przez WSA poprzedniej decyzji Wójt Gminy mając na uwadze stanowisko sądu, że pomiary powierzchni biologicznie czynnej muszą być wykonane przez osobę posiadającą uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii, zlecił uprawnionemu geodecie dokonanie pomiaru powierzchni biologicznie czynnej. W dniu [...] maja 2019 r. odbyła się wizja lokalna, podczas której geodeta inż. K. G. dokonał pomiaru powierzchni biologicznie czynnej a także dokonano dokładnych oględzin działki. Z przeprowadzonego pomiaru, który został przedstawiony w protokole z przeprowadzonego pomiaru powierzchni biologicznie czynnych na przedmiotowej działce nr [...] wynika, że wybetonowana powierzchnia wynosi [...] m2, co stanowi ok. 95% całości działki.

Analizując zebrane dokumenty w sprawie organ stwierdził, iż obszar, na którym znajduje się nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] obręb W., nie jest podłączona do systemu otwartej lub zamkniętej kanalizacji deszczowej. Wybudowanie wewnętrznego systemu odprowadzania opadów atmosferycznych nie wyłącza konieczności ustalenia opłaty za zmniejszenie retencyjności. Zgodnie ze wskazanym przez stronę pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] stycznia 2008 r. znak [...] odbiornikiem wód opadowych i roztopowych jest ziemia

(rów melioracyjny), a nie system kanalizacji deszczowej. Również wnoszenie opłaty za korzystanie ze środowiska nie stanowi podstawy do zwolnienia z opłaty za zmniejszenie retencyjności.

Wobec zgłoszonych przez stronę wątpliwości co do prawidłowości obliczeń podanych przez geodetę, organ zwrócił się do geodety o ich wyjaśnienie. G. K. [...] wyjaśnił, że wszystkie powierzchnie niezakryte betonem i spełniające warunek wskazany w ww. rozporządzeniu zostały pomierzone i wykazane na szkicu pomiaru. Pomiary terenowe odbyły się zgodnie z zasadami wykonywania prac geodezyjnych, w oparciu o pomiary kontrolne na punktach osnowy państwowej, a obliczenia wykonano przy wykorzystaniu programu komputerowego w oparciu o pomierzone terenowo punkty sytuacyjne w taki sam sposób, w jaki liczy się powierzchnie działek ewidencyjnych. Zdaniem organu, jeżeli strona ma zastrzeżenia do tych pomiarów, powinna powołać inną jednostkę wykonawstwa geodezyjnego do przeprowadzenia pomiarów kontrolnych.

Organ stwierdził, iż jest mu znany fakt, że na nieruchomości istnieje system odprowadzający wody deszczowe do ziemi (rów melioracyjny), jednakże przepisy prawa wskazują wyraźnie, że zwolnienie z ustalenia opłat za zmniejszenie retencyjności, dotyczy tylko i wyłącznie nieruchomości podłączonych do zewnętrznego systemu kanalizacji deszczowej, który na działce [...] nie występuje. W tej sytuacji, zgodnie z art. 272 ust. 8 P.w. opłatę należało naliczyć.

Biorąc powyższe pod uwagę organ nie znalazł podstawy do uznania reklamacji i ustalił wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji, wydając zaskarżoną decyzję.

Powyższą decyzję D. J. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając jej:

1) naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 269 ust. 1 pkt 1 P.w. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że istniejący na działce [...] system kanalizacji służący do odprowadzania wody deszczowej musi być podłączony do systemu kanalizacji zewnętrznej, podczas gdy istotnym jest tu sam fakt wybudowania takiego systemu na przedmiotowej działce i już ta okoliczność eliminuje stronę z grona płatników opłaty za zmniejszenie retencji,

2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

- art. 7 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że działka [...] nie jest podłączona do zewnętrznego systemu kanalizacyjnego, podczas gdy działka jest podłączona do systemu kanalizacyjnego znajdującego na działce [...],

- art. 8 § 1 i 2 k.p.a. poprzez nierówne traktowanie skarżącego i orzekanie wobec niego obowiązku opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej, podczas gdy inne podmioty znajdujące się w tożsamej sytuacji faktycznej i prawnej nie są obciążanej przedmiotową opłatą,

- art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego w zakresie tego czy na działce [...] faktycznie dochodzi do zjawiska zmniejszenia retencji skoro system kanalizacji deszczowej istniejący na tej działce zbiera wodę i odprowadzą ją do rowu melioracyjnego,

- art. 7 k.p.a. poprzez ustalenie stanu faktycznego sprawy na podstawie opinii biegłego inż. K. G., podczas gdy opinia ta została sporządzona

w sposób błędny.

Podnosząc powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.

Skarżący w całości zakwestionował rozstrzygnięcie organu w zakresie ustalenia opłaty retencyjnej tak co do zasady jak i wysokości, wskazując, że przedmiotowa nieruchomość (działka [...] obręb W.) posiada wewnętrzny system kanalizacji służący do odprowadzania wody deszczowej, (kratki i studzienki kanalizacyjne wraz

z wbudowanym pod powierzchnią systemem kanalizacyjnym). Teren na przedmiotowej działce jest ukształtowany pod kątem, tak że woda spływa do ww. urządzeń i nie zalega na działce. Skoro zgodnie z ustaleniami poczynionymi przez organ działka jest wyposażona w przedmiotowy system, kanalizacji to Skarżąca na podstawie art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy P.w. jest wyłączona z obowiązku uiszczenia opłaty za zmniejszenie retencji. Zdaniem Skarżącego, przyjęta przez organ wykładnia art. 269 ust. 1 pkt 1 P.w. jakoby istnienie na działce wewnętrznego systemu kanalizacji deszczowej nie jest wystarczające do tego, aby być zwolnionym z przedmiotowej opłaty, bowiem ów system musi być dodatkowo podłączony do zewnętrznego systemy kanalizacji deszczowej, należy uznać za sprzeczną z literalną wykładnią tego przepisu., który – w jego ocenie – jest jednoznaczny, tj. z opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej wyłączone są tereny na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Ustawodawca nie wskazuje, aby istniejący na danej nieruchomości system kanalizacji miał być podłączony do zewnętrznego systemy kanalizacji. Organ dokonał zatem rozszerzającej interpretacji wskazanego przepisu, co – mając

na uwadze, iż opłata za zmniejszenie retencji ma charakter daniny publicznej – jest zabiegiem niedozwolonym.

O zaistnieniu przesłanki do obciążenia właściciela nieruchomości opłatą za zmniejszenie retencji przesądza rzeczywisty brak wyposażenia danej nieruchomości

w system kanalizacyjny, niezależnie od potencjalnej możliwości przyłączenia nieruchomości do systemu kanalizacyjnego albo funkcjonowania takiego systemu

w danej miejscowości. Zamknięte systemy kanalizacji deszczowej to rurociągi oraz zamknięte kanały ściekowe wraz ze studzienkami, a właśnie takowy posiada działka

nr [...], co wynika z pozwolenia wodno-prawnego.

Zdaniem Skarżącego, bazując na literalnej wykładni 269 ust. 1 pkt 1 P.w., należy wyprowadzić wniosek, że nie ma znaczenia, iż wewnętrzny system nie jest podłączony do systemu kanalizacji "zewnętrznej", tj. gminnej sieci. Istotnym jest sam fakt faktycznego wybudowania takiej sieci na danej nieruchomości. Wskazany przepis w żadnym zakresie nie wprowadza przesłanki przyłączenia, czy też współfunkcjonowania istniejącej na nieruchomości sieci kanalizacyjnej z "ogólną". Zdaniem Skarżącego, bazując na literalnej wykładni 269 ust. 1 pkt 1 P.w., należy wyprowadzić wniosek, że nie ma znaczenia iż wewnętrzny system nie jest podłączony do systemu kanalizacji "zewnętrznej", tj. gminnej sieci. Istotnym jest sam fakt faktycznego wybudowania takiej sieci na danej nieruchomości. Wskazany przepis w żadnym zakresie nie wprowadza przesłanki przyłączenia, czy też współfunkcjonowania istniejącej na nieruchomości sieci kanalizacyjnej z "ogólną".

Skarżący wskazuje też, iż nawet przy przyjęciu, że istniejący na działce nr [...] system odprowadzania wody deszczowej musi być podłączony do zewnętrznego systemu działającego na danym obszarze, to w tym przypadku przesłanka ta również jest spełniona. Działka Skarżącego usytuowana jest na obszarze, w którym znajdują się działki należące do innych podmiotów. Wszystkie działki na tym obszarze są ze sobą wzajemnie powiązane siecią kanalizacyjną, której zwieńczeniem jest rów melioracyjny, należący do Gminy K.. Działka [...] nie jest podłączona bezpośrednio do rowu melioracyjnego, ale do sieci kanalizacyjnej znajdującej się na działce [...], należącej do innego podmiotu ([...]). Organ w powyższym zakresie błędnie zatem ustalił stan faktyczny w sprawie, naruszając przepisy dotyczące zebrania i oceny materiału dowodowego.

W dalszej kolejności Skarżący podnosi, iż organ w ogóle nie przeprowadził jakiekolwiek postępowania dowodowego w zakresie tego, czy w okolicznościach niniejszej sprawy w ogóle mamy do czynienia ze zmniejszoną retencją i to pomimo,

iż Skarżący w piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r. uwypuklał ten problem. Zgodnie

z wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 7 marca 2019 r. o sygn. akt II SA/Sz 1310/18 przez zdolność retencyjną rozumie się zdolność gromadzenia i przetrzymywania wody przez określony czas. Zdolność retencyjną posiadają przede wszystkim zbiorniki naturalne i sztuczne, ale również las i gleba. Zadaniem retencji jest nie tylko magazynowanie wody dla celów bezpośredniego zużycia, lecz w pierwszym rzędzie regulacja i kontrola obiegu wody w środowisku. Stwarza to lepszą możliwość ochrony

i odnowy zasobów wodnych oraz racjonalną gospodarkę nimi bez naruszania równowagi środowiska. W ocenie Skarżącego, odprowadzanie wody opadowej do rowu melioracyjnego należy uznać za retencję terenową. Skoro woda wpada do owego rowu melioracyjnego, to naturalnym jest, że mamy do czynienia z obiegiem wody w środowisku. Rów melioracyjny gromadzi i przetrzymuje wodę przez jakiś czas, a to właśnie jest istotą retencji.

Strona skarżąca zakwestionowała również prawidłowość obliczenia powierzchni biologicznie czynnej na przedmiotowej działce, wskazując, iż brak szczegółowych danych z przeprowadzonych przez geodetę pomiarów nie pozwala jej zweryfikować prawidłowości tych pomiarów, które zostały dokonane bez obecności przedstawiciela strony skarżącej.

W toku postępowania sądowego pełnomocnik strony skarżącej przedłożył opinię geodety A. K., w której wskazano, iż sieć kanalizacji deszczowej na działce nr [...] podłączona jest do systemu kanalizacji deszczowej na okolicznych działkach przez taką sieć na działce nr [...],[...], przez którą wody z tych działek odprowadzane są do rowu melioracyjnego.

Odpowiadając na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

W tak określonym zakresie kognicji, nie będąc jednak – stosownie do art. 134 p.p.s.a. – związany zarzutami i wnioskami skargi, Sąd po przeanalizowaniu zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie ze wszystkimi jej zarzutami i argumentacją można się zgodzić. Błędne jest w szczególności akcentowane w skardze stanowisko, iż do zwolnienia z opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej wystarczające jest istnienie na danej działce (nieruchomości) wewnętrznej kanalizacji deszczowej, w którą wyposażana jest nieruchomość Skarżącej, zaś odwoływanie się do konieczności istnienia systemu kanalizacji na szerszym obszarze i podłączenia do niej kanalizacji wewnętrznej stanowi błędną wykładnię przepisu art. 269 § 1 pkt 1 P.w. Tak bowiem nie jest.

Przepis art. 269 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne jednoznacznie bowiem stwierdza, iż opłatę za zmniejszenie naturalnej retencji uiszcza się w przypadku wykonywania na nieruchomości o powierzchni powyżej 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem, mającym wpływ na zmniejszenie tej retencji przez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości z powierzchnią biologicznie czynnej na obszarach nieujętych w systemy kanalizacji otwartej lub zamkniętej. Z powyższego przepisu wynika zatem, że przesłankami skutkującymi obowiązkiem poniesienia przedmiotowej opłaty są:

- odpowiednia powierzchnia nieruchomości – powyżej 3.500 m3.,

- wykonywanie określonych czynności na terenie nieruchomości, skutkujących wyłączeniem ponad 70 % powierzchni nieruchomości z powierzchni biologicznie czynnej, mającym wpływ na zmniejszenie retencji,

- położenie nieruchomości na obszarze, na którym brak jest systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Powyższy przepis jednoznacznie odwołuje się systemu kanalizacji na określonym obszarze a nie na jednej nieruchomości. Odwołanie do pojęcia "systemu", wskazuje na określone powiązania urządzeń kanalizacyjnych, zbierających wody opadowe i roztopowe z określonego szerszego obszaru w celu ich racjonalnego zagospodarowania w ramach zorganizowanego systemu gospodarki wodnej. Warunkiem zwolnienia z ustalenia opłaty za zmniejszenie retencji, o której mowa w przytoczonym wyżej przepisie, jest zatem powiązanie danej nieruchomości

z systemem kanalizacji obejmującym obszar szerszy niż dana nieruchomość.

Pogląd taki wyraził tutejszy Sąd m.in. w wyroku z dnia 29 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 774/19. Wewnętrzna kanalizacja deszczowa, nie włączona do szerszego systemu służącemu wyżej określonemu celowi, nie daje podstawy do zwolnienia z opłaty za zmniejszenie retencji wskutek działań określonych w art. 269 ust. 1 P.w.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Wójta Gminy, określająca Skarżącej wysokość opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla działki nr [...] obręb W. za okres od [...] stycznia 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. Jako podstawę określenia wspomnianej opłaty organ wskazał w zaskarżonej decyzji art. 272 ust. 8, 23 i 24 ustawy Prawo wodne, uznając, iż na wskazanej nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...] obręb W., na skutek utwardzenia doszło do wyłączenia [...] m2 – co stanowi ponad 95% jej ogólnej powierzchni – z powierzchni biologicznie czynnej, powodującej zmniejszenie naturalnej retencji, a obszar, na którym nieruchomość jest położona, nie jest objęty systemem kanalizacji deszczowej. W tej sytuacji zachodzi wskazana w art. 261 § 1 pkt 1 P.w. podstawa do obciążenia właściciela tej nieruchomości opłatą za zmniejszenie naturalnej retencji. Kwota opłaty została wyliczona zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257).

Skarżący w skardze kwestionuje zarówno możliwość samego określenia opłaty za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej dla przedmiotowej działki, wskazując na wyposażenie nieruchomości w kanalizację deszczową i końcowe odprowadzenie zebranych przez tę kanalizację wód do rowu melioracyjnego, jak i sposób jej wyliczenia.

Podnoszona przez stronę skarżącą kwestia, że wody opadowe, zbierane są przez istniejący na nieruchomości system kanalizacji deszczowej, a następnie odprowadzane do rowu melioracyjnego, nie jest przez organ kwestionowany. Jednakże zaskarżona decyzja nie zawiera żadnych ustaleń co do tego, czy rzeczony rów melioracyjny jest czy nie jest elementem istniejącego na danym obszarze systemu otwartej lub zamkniętej kanalizacji w rozumieniu przepisu art. 269 ust. 1 P.w. Zauważyć należy, iż w przepisie tym jest mowa o systemie kanalizacji otwartej lub zamkniętej, nie wskazując, iż chodzi tu o system zbiorczej kanalizacji deszczowej, do czego odwołuje się organ, stwierdzając, iż na tym obszarze brak jest takiej kanalizacji.

Zdaniem Sądu, przez "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej", o której mowa w powyższym przepisie, należy rozumieć układ elementów i urządzeń służących do odprowadzania z danego obszaru wód opadowych i roztopowych, którymi mogą być zarówno urządzenia zbiorczej kanalizacji deszczowej, jak i ogólnospławnej. Przepis art. 269 ust. 1 pkt 1 P.w. nie stanowi bowiem, że musi to być wybudowany i funkcjonujący system kanalizacji deszczowej.

W myśl art. 16 pkt 65 P.w., przez urządzenia wodne rozumie się budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, przy czym zalicza się nich m.in. rowy oraz kanały. Rów melioracyjny może być zatem elementem systemu kanalizacji danego obszaru, co wymaga analizy jego funkcji w tym zakresie.

Za takim rozumieniem pojęcia systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej wypowiedział się m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 355/19, wskazując, że rów melioracyjny należy uznać za otwarty system kanalizacji deszczowej, o której mowa

w art. 272 ust. 5 ustawy Prawo wodne, skoro umożliwia on odprowadzanie wód opadowych do zalewu, a zatem w świetle pozwolenia wodnoprawnego, jest elementem tego systemu. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1574/18, jak również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 września 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 481/19.

Także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia

16 października 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 523/19, stwierdził, iż "nie można utożsamiać pojęcia "systemu kanalizacji zbiorczej", zdefiniowanego w art. 16 pkt 59 ustawy Prawo wodne z zawartym w przepisie art. 269 ust. 1 pkt 1 tej ustawy pojęciem "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej". W myśl pierwszego z przywołanych wyżej przepisów, przez "system kanalizacji zbiorczej" rozumie się przewody kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, zakończone oczyszczalnią ścieków albo końcowym punktem zrzutu ścieków. Jeśli zaś chodzi o pojęcie "system kanalizacji otwartej lub zamkniętej", to nie zostało ono zdefiniowane w ustawie Prawo wodne. Oznacza to, że należy je definiować tak, jak jest ono rozumiane w języku potocznym, gdy wszelkie inne metody wykładni i poszukiwania właściwej definicji zawiodą. Nie ma żadnego uzasadnienia do nadawania jednakowej treści różnym pojęciom użytym przez ustawodawcę."

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela to stanowisko.

W ocenie Sądu, bez dokonania szczegółowych ustaleń co do tego, w jaki sposób, jakimi urządzeniami i dokąd odprowadzane są wody opadowe i roztopowe

z terenu przedmiotowej nieruchomości, ustalenie organu o braku takiej kanalizacji na danym obszarze należy uznać za przedwczesne. Fakt, że wody odprowadzane są do rowu melioracyjnego, budzi wątpliwości co do tego, że mamy tu do czynienia

z obszarem nieujętym w system kanalizacji otwartej lub zamkniętej.

Uznać zatem należało, iż w niniejszej sprawie organ nie poczynił dostatecznych ustaleń w omawianym zakresie, wobec czego nie sposób stwierdzić, jakimi konkretnie urządzeniami i dokąd odprowadzane są wody opadowe i roztopowe z terenu nieruchomości Skarżącego, w tym dokąd jest odprowadzana woda opisanym wyżej rowem melioracyjnym, a tym samym czy przedmiotowy rów jest elementem systemu kanalizacji otwartej lub zamkniętej na obszarze, na którym położona jest przedmiotowa nieruchomość Skarżącego (działka nr [...] obr. [...]

W konsekwencji uznać należało, iż w niniejszej sprawie doszło do wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego,

tj. art. 7, art. 77 k.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy mieć również na uwadze, iż Skarżący dysponuje pozwoleniem wodnoprawnym na odprowadzenie wód opadowych do ziemi - przez przedmiotowy rów melioracyjny.

Jest to odrębna usługa wodna w rozumieniu ustawy Prawo wodne, podlegająca odrębnej opłacie.

Ponownie rozpoznając reklamację wniesiona przez Skarżącego od informacji rocznej z dnia [...] marca 2018 r. organ, kierując się oceną prawną wyrażoną

w uzasadnieniu niniejszego wyroku, winien ustalić, czy rów melioracyjny, do którego przez system kanalizacji wewnętrznej odprowadzane są wody opadowe i roztopowe

z przedmiotowej nieruchomości jest (lub nie jest) elementem systemu kanalizacji otwartej w obrębie W.. Dopiero negatywna ocena w tym zakresie może stanowić przesłankę do analizy poprawności pomiaru powierzchni biologicznie czynnej, co Skarżący również zarzuca w skardze.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. ponownie uchylił wydaną w tym przedmiocie decyzję organu. Wprawdzie organ wykonał zalecenia Sądu zawarte

w wyroku z dnia 6 grudnia 2018 r. w sprawie II SA/Sz 737/18, jednakże nie ustrzegł się opisanych wyżej uchybień. O zwrocie kosztów postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 ww. ustawy.