Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1965/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2011-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 3 pkt 1
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku L. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy skreślenia z rejestru zabytków willi "[...]", położonej w granicach działki nr ewid. [...], przy ul. [...] w Z. (wpisanej do tego rejestru pod numerem [...], decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...].01.2001 r.) zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...].08.2008 r., nr [...], odmawiającą skreślenia z rejestru zabytków w/w willi - działając na podstawie art. 6 ust 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 13 ust. 1, 5 i 6 oraz art. 89 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, z 2004 r. Nr 96 , poz. 959 i Nr 238, poz. 2390 oraz z 2006 r. Nr 50, poz. 362 i Nr 126, poz. 875) oraz art. 18 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – utrzymał w mocy powyższą decyzję.

W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny:

Decyzją z dnia [...].08.2008 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił skreślenia z rejestru zabytków willi "[...]", położonej w granicach działki nr ewid. [...], przy ul. [...] w Z., wpisanej do tego rejestru pod numerem [...], decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...].01.2001 r.

Organ orzekał w oparciu o następujące dowody: "Opinię konstrukcyjno-budowlaną, dotyczącą możliwości zachowania willi "[...]" w Z. przy ul. [...]", opracowaną przez rzeczoznawcę budowlanego dr inż. S. K. w październiku 2000 r. oraz opinię Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków z dnia [...].12.2007 r., zleconą przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, opracowaną po przeprowadzeniu wizji lokalnej w dniu [...].12.2007 r. Organ wziął także pod uwagę wskazania D. S. przedstawione w piśmie z dnia 17 marca 2008 r.

Na podstawie powyższego organ stwierdził brak ustawowych przesłanek do skreślenia z rejestru zabytków willi "[...]" w Z., ponieważ budynek ten pomimo widocznych zniszczeń nadal zachował większość wartości zabytkowych, jakie posiadał w chwili wpisania go do w/w rejestru. Wskazano na niemal w pełni zachowaną jego pierwotną bryłę i formę oraz to, iż większość jego głównych elementów konstrukcyjnych, pomimo uszkodzeń, kwalifikuje się do remontu. Ponadto organ stwierdził, że wartości zabytkowe decydujące o wpisaniu willi "[...]" do rejestru zabytków, nie zostały podważone w nowych ustaleniach naukowych.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w ustawowym terminie, złożył współwłaściciel nieruchomości L. S.

Ponownie rozpoznając sprawę organ zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...], z prośbą o przeprowadzenie oględzin w/w nieruchomości i sporządzenie protokołu z tej czynności, w celu ustalenia, czy nie zaszły istotne zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy. Z pisma przesłanego przez Kierownika Delegatury w [...] Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w [...] z dnia 02.09.2009 r., oraz protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu [...].08.2008 r. wynika, że stan willi "[...]" (oględziny z dnia [...].05.2009 r. i z dnia [...].06.2009 r.), w stosunku do ustaleń z września 2008 r. nie uległ zmianom, które przesądziłyby o konieczności skreślenia go z rejestru zabytków. Organ podniósł, iż nie stwierdzono, aby degradacja substancji zabytkowej doprowadziła do utraty wartości zabytkowych, przesądzających o objęciu ww. zabytku ochroną prawną.

Po ponownej analizie akt sprawy oraz w związku z protokołem w/w oględzin zabytku Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał, że w omawianej sprawie nie zaszły żadne nowe okoliczności prawne lub faktyczne pozwalające na skreślenie w/w zabytku z rejestru zabytków. Natomiast argumenty merytoryczne przemawiające za odmową skreślenia willi "[...]" przy ul. [...] w Z. z rejestru zabytków zostały wyczerpująco wyjaśnione w decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...].08.2008 r.

Przedmiotowa willa odpowiada zdaniem organu definicji legalnej zabytku, określonej przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Wobec powyższego według art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c w/w ustawy, podlega on ochronie i opiece bez względu na stan zachowania. Organ podkreślił, że ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w art. 5, jednoznacznie wskazuje na sposób sprawowania opieki przez właścicieli nad zabytkiem, poprzez zapewnienie warunków m.in. do zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie (pkt 3) oraz korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości (pkt 4). Natomiast, zgodnie z przepisem art. 4 w/w ustawy, na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek zapewnienia warunków do ochrony zabytków, polegający na m.in. zapobieganiu zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości (pkt 2).

Na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył L. S. zarzucając jej:

- kwalifikowane naruszenie przepisów proceduralnych, stanowiące podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 kpa) poprzez obrazę art. 24 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa, polegające na wydaniu decyzji (z upoważnienia organu) przez pracownika podlegającego wyłączeniu z mocy ustawy;

- naruszenie prawa strony do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania jej sprawy, poprzez przeprowadzenie jedynie wycinkowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i nierozpoznanie sprawy po raz drugi merytorycznie w pozostałym zakresie.

- naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa oraz art. 10 kpa w zw. z art. 79 kpa, polegające na poczynaniu ustaleń faktycznych w oparciu o nieaktualny, pobieżnie i wadliwie zdaniem skarżącego zebrany materiał dowodowy, co godzi w podstawowe zasady postępowania administracyjnego wynikające z zasady prawdy obiektywnej i czynnego udziału strony w postępowaniu.

- naruszenie przepisu art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami poprzez jego niezastosowanie i wniósł o jej uwzględnienie oraz wydanie pozytywnej decyzji o wykreślenie przedmiotowej nieruchomości z rejestru zabytków.

W uzasadnieniu skarżący podniósł między innymi, że zaskarżona decyzja została wydana przez pracownika organu podlegającego wyłączeniu z mocy ustawy, bowiem pod decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., jak i z dnia [...] września 2009 r. widnieje podpis tej samej osoby tj. T. M. podsekretarza stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, co zdaniem skarżącego pozbawiło go prawa do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy.

Zdaniem skarżącego także ustalenia organu na podstawie oględzin z dnia [...] maja 2009 r. oraz z dnia [...] czerwca 2009 r. dotknięte są wadami, ponieważ ograniczyły się tylko do oglądu nieruchomości z zewnątrz oraz były przeprowadzone bez jego udziału, co naruszyło jego prawo do czynnego udziału w postępowaniu i spowodowało, że organ nie wywiązał się z obowiązku wnikliwego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Przede wszystkim należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa. W ramach sprawowanej kontroli Sąd dokonuje oceny, czy organy administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd zwrócił uwagę na to, że obie decyzje zostały podpisane przez Podsekretarza Stanu T. M., jednak w realiach tej konkretnej sprawy, uchybienie to wbrew stanowisku skarżącego nie miało zdaniem Sądu istotnego wpływu na jej wynik i nie naruszyło prawa skarżącego do dwukrotnego rozpoznania jego sprawy, dlatego też zarzuty skargi dotyczące tej kwestii uznał za niezasadne.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej, albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru zabytków. Przepis ten stosuje się odpowiednio do skreślenia z rejestru części zabytku. Dokonując oceny, czy zachodzą wymienione w powyższym przepisie przesłanki do wykreślenia zabytku z rejestru, należy mieć na uwadze, że dobra kultury wpisane do rejestru zabytków podlegają szczególnej ochronie prawnej przewidzianej w powołanej wyżej ustawie.

W rozpoznawanej sprawie Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zasadnie zdaniem Sądu odmówił skreślenia z rejestru zabytków willi "[...]" położonej w granicach działki ewidencyjnej nr [...] przy ul. [...] w Z. wpisanej do rejestru zabytków decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...].01.2001 r. pod nr [...].

Zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał, że zły stan techniczny obiektu, nie spowodował utraty jego wartości historycznej o jakiej mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

W myśl tego przepisu wpisany do rejestru zabytek podlega wykreśleniu jeśli na skutek zniszczenia utracił swą wartość historyczną, artystyczną czy naukową. Wymieniony przepis nie wiąże wykreślenia z rejestru wpisanego zabytku od możliwości jego naprawy i usunięcia powstałych zniszczeń, stąd podnoszona w skardze kasacyjnej argumentacja, że organ nie wziął pod uwagę niemożliwości dokonania remontu nie jest trafna. Bez znaczenia, w postępowaniu opartym o wymieniony przepis jest kwestia, czy obiekt wymaga wykonania prac budowlanych polegających na remoncie, czy też wymaga wykonania robót rekonstrukcyjnych.

Należy zaznaczyć, że w postępowaniu o skreślenie zabytku z rejestru nie mają zastosowania przepisy prawa budowlanego, bowiem nie są w nim rozstrzygane kwestie dotyczące zakresu niezbędnych do wykonania robót budowlanych, a wyłącznie to, czy stopień zniszczenia budynku wpisanego do rejestru jest tego rodzaju, że utracił on swoją wartość historyczną, artystyczną czy naukową i oceniając legalność zaskarżonej decyzji organ musiał uwzględnić takie rozumienie wymienionego przepisu. Natomiast zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że obiekt na skutek zniszczenia utracił swą wartość historyczną.

Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie organ oparł bowiem na opinii konstrukcyjno-budowlanej opracowanej przez rzeczoznawcę budowlanego dr inż. S. K. z października 2000 r., opinii Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków z dnia [...] grudnia 2007 r. wykonanej na zlecenie organu oraz oględzin zabytku dokonanych przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Z pisma powyższego organu z dnia [...] września 2009 r. (w tym protokołu oględzin z dnia [...] sierpnia 2008 r.) wynika bezspornie, że stan willi "[...]" od daty oględzin nie uległ takim zmianom, które miałyby wpływ na skreślenie jej z rejestru zabytków. Potwierdza to stanowisko obszerna dokumentacja fotograficzna znajdująca się w aktach przedmiotowej sprawy.

Organ bezspornie przy tym ustalił, ze niemal w pełni zachowana jest pierwotna bryła obiektu, jego forma oraz większość głównych elementów konstrukcyjnych, które pomimo uszkodzeń nadają się do naprawy. Natomiast elementy ścian, stropów oraz więźby, chociaż znacznie zniszczone i porażone przez biologiczną korozję drewna też nadają się do naprawy.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że przedmiotowa willa odpowiada definicji zabytku określonej w art. 3 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i dlatego podlega ona ochronie i opiece bez względu na stan zachowania (art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c w/w ustawy).

Powyższe jednoznacznie wskazuje, że willa "[...]" pomimo niewątpliwie złego stanu technicznego i konieczności pilnego zabezpieczenia oraz podjęcia robót budowlanych i prac konserwatorskich nie utraciła swojej wartości historycznej i powinna podlegać ochronie i opiece.

Natomiast konieczność poniesienia przez właściciela znacznych nakładów na odrestaurowanie zabytku, a tym samym nieopłacalność ekonomiczna takiej inwestycji nie stanowi przesłanek wynikających z treści art. 13 ust. 1 ustawy y dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, ponieważ przy ocenie czy zachodzą przesłanki określone w powyższym art. pozwalające na skreślenie zabytku z rejestru, nie bierze się pod uwagę czynnika ekonomicznego (np. kosztów prac konserwatorskich i budowlanych). Zgodnie z art. 71 ust. 1 powyższej ustawy w zakresie sprawowania opieki nad zabytkami osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna posiadająca tytuł prawny do zabytku wynikający z prawa własności jest zobowiązana do finansowania i prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy tym zabytku.

Zdaniem Sądu organ rozpatrujący przedmiotową sprawę w sposób wyczerpujący zebrał i ocenił materiał dowodowy i prawidłowo uzasadnił swoją decyzję oraz zastosował przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.