Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 185/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-10-24 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 116, art.240 par. 1 pkt 4, art. 240 par. 1 pkt 5, art. 245
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Monika Świercz, Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak, asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Katarzyna Dorota Wielgosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od lutego do lipca 2010 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] października 2016 r., nr [...] 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz K. J. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "Prezes Zarządu PFRON") decyzją z [...] grudnia 2015 r. ustalił, że odpowiedzialność za zaległości: B. Spółka z o.o. z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od lutego do lipca 2010 r. ponosi, jako były Prezes Zarządu, K. J. – zwany dalej "Skarżącym".

Pismem z 25 maja 2016 r. Skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną powołując się na fakt, że nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu oraz że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Ponadto zwrócił się z prośbą o przeprowadzenie dowodów z dokumentów oraz z przesłuchań świadków i Strony. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że nie miał wiedzy o tym, że Prezes Zarządu PFRON wydał decyzję [...] grudnia 2015 r. oraz o tym, że w związku z uprawomocnieniem się ww. decyzji toczyło się w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne. O przedmiotowym fakcie dowiedział się dopiero z zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, które otrzymał 25 kwietnia 2016 r. Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na specyfikę obowiązków zawodowych nie przebywa pod wskazanym adresem. W okresie, w którym toczyło się postępowanie zamieszkiwał prawdopodobnie w S., przy ul. [...]. Ponadto wyjaśnił, że nie otrzymał pisma o wszczęciu postępowania, wobec powyższego do 25 kwietnia 2016 r. nie posiadał wiedzy o toczącym się wobec niego postępowaniu podatkowym, tym samym nie mógł zawiadomić organu o swoim adresie do doręczeń. Jednocześnie podkreślił, że nie został prawidłowo powiadomiony o wszczęciu postępowania, co pozbawiło go możliwości udziału w postępowaniu, i spowodowało niemożność przedstawienia istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i dowodów, które nie były znane organowi w dniu wydania decyzji.

W dalszej części uzasadnienia wniosku Skarżący wyjaśnił, że w okresie, kiedy pełnił funkcję członka zarządu B. Spółka z o.o. miał trudności finansowe, spłacał większość swoich zobowiązań z niewielkim opóźnieniem, m.in. zobowiązania z tytułu podatków oraz składek na ubezpieczenia społeczne. Sytuacja finansowa spółki ponownie się pogorszyła po odwołaniu go z funkcji członka zarządu, czego prawdopodobną przyczyną były późniejsze działania nowego zarządu, na które Skarżący nie miał już wpływu. W ocenie Skarżącego znaczenie w postępowaniu ma również fakt, że w trakcie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządu, 16 lipca 2010 r. została podjęta przez Zgromadzenie wspólników uchwała o dalszym istnieniu spółki. Ponadto wspólnicy wielokrotnie wywierali na Skarżącego naciski, aby nie składał wniosku o upadłość. W ówczesnej sytuacji finansowej spółki przeprowadzenie postępowania upadłościowego skutkowałoby niezaspokojeniem większości wierzycieli. Skarżący mając powyższe na uwadze uznał, że zawarcie nowych, lukratywnych kontraktów pozwoli na spłatę zobowiązań spółki wraz z odsetkami. W ocenie Skarżącego nie ponosi on winy w braku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości i jest w stanie wykazać w toku wznowionego postępowania, że wszystkie zobowiązania spółki, w tym zaległe wpłaty na PFRON zostałyby spłacone gdyby nie fakt, że został odwołany z pełnionej funkcji członka zarządu, a pozyskani przez niego klienci zostali przejęci przez B. Spółkę z o.o. Po przejęciu klientów przez B. Spółkę z o.o. został złożony wniosek o upadłość.

Prezes Zarządu PFRON, postanowieniem z [...] czerwca 2016 r., wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] grudnia 2015 r.

Następnie decyzją z [...] października 2016 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2015 r. Prezesa Zarządu PFRON nie uznał za wiarygodną argumentację Skarżącego, że nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu gdyż nie posiadał wiedzy o toczącym się wobec niego postępowaniu, ponieważ nie zostało mu dostarczone postanowienie w tej sprawie ani decyzja, na podstawie której została wszczęta egzekucja. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że postanowienie z [...] października 2015 r. o wszczęciu postępowania wobec Skarżącego zostało, po dwukrotnym powiadomieniu adresata 23 października 2015 r. i 30 października 2015 r., zostało uznane, zgodnie z art. 150 § 2 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm.) – dalej "O.p." - za doręczone 6 listopada 2015. W dniu 9 listopada 2015 r. przesyłka została zwrócona do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Z adnotacji zamieszczonych na kopercie wynika, że wobec braku możliwości doręczenia przesyłki Skarżącemu w miejscu zameldowania, zawiadomienie o pozostawieniu przedmiotowej przesyłki w Urzędzie Pocztowym pozostawione zostało w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. W związku z powyższym na podstawie art. 150 O.p. przyjęto, że 6 listopada 2015 r. miało miejsce doręczenie zastępcze ww. postanowienia. Taka sama sytuacja miała miejsce w przypadku decyzji z [...] grudnia 2015 r., ustalającej odpowiedzialność Skarżącego za zaległości B. Spółka z o.o., za okres 02-07/2010. Przesyłka zawierająca decyzję, wysłana na adres wskazany przez podatnika była prawidłowo dwukrotnie awizowana 12 stycznia 2016 r. i 19 stycznia 2016 r., a została uznana za doręczoną 26 stycznia 2016 r. - zgodnie z art. 150 § 2 O.p. Adres Skarżącego, na który wysyłana była korespondencja w trakcie postępowania ustalony został na podstawie poświadczonych kserokopii z akt rejestrowych, uzyskanych z Sądu Rejonowego [...] w G. [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego. Zatem Prezes Zarządu PFRON uznał, że decyzja z [...] grudnia 2015 r., wysłana została na właściwy adres, a urząd pocztowy zawiadomił Stronę w sposób prawidłowy o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można je odebrać. Organ stwierdził, że dokonano prawidłowego doręczenia korespondencji na adres Strony, a zatem nie ma podstaw aby przyjąć, że wnioskodawca nie ze swojej winy nie brał udziału w postępowaniu.

Dodatkowo Prezes Zarządu PFRON stwierdził, że dowody, na które powołał się Skarżący we wniosku o wznowienie postępowania nie stanowią nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, nieznanych organowi wydającemu decyzję. W trakcie prowadzonego postępowania, zakończonego decyzją ostateczną Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2015 r., zostały wykazane wszystkie okoliczności wskazujące na istnienie przesłanek do orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej z art. 116 § 1 O.p., a więc, że wystąpiła zaległość podatkowa spółki w danym okresie rozliczeniowym, prezesem zarządu był Skarżący oraz, że egzekucja prowadzona w stosunku do majątku Spółki okazała się bezskuteczna. Strona natomiast nie wykazała okoliczności potwierdzających podstawy wyłączenia jej odpowiedzialności, nie przedstawiła żadnego dowodu na to, że podjęła działania uwalniające go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe zarządzanej przez siebie spółki. Skarżący nie wykazał, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości ani nie przedstawił jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że nie ponosi winy za niezgłoszenie we właściwym czasie takiego wniosku ani wniosku o przeprowadzenie postępowania układowego. Nie wskazał również mienia Spółki z którego egzekucja mogłaby umożliwić zaspokojenie zaległości w znacznej części.

Pismem z 31 października 2016 r. Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie:

- art. 150 O.p., w związku z art. 148 i 149 O.p. poprzez uznanie, że doręczenie decyzji na adres zameldowania wnioskodawcy, jest doręczeniem prawidłowym i uzasadniało zastosowanie art. 150 O.p., podczas, gdy doręczenie wnioskodawcy ostatecznej decyzji w niniejszej sprawie było nieskuteczne w świetle obowiązujących przepisów,

- art. 122 w związku z art. 180 § 1 w zw. z art. 187 § 1 oraz 188 O.p. - poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia dowodów, zaniechanie podjęcia przez organ niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nieuwzględniania żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;

- art. 243 § 2 O.p. - poprzez uznanie, że przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpatrzenie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie czy zaszły wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 240 § 1 O.p., podczas, gdy postępowanie to zmierza również do rozstrzygnięcia istoty sprawy,

- art. 210 § 4 O.p. poprzez brak należytego uzasadnienia przyczyny nieuwzględnienia wniosków dowodowych,

- art. 116 O.p. poprzez odmowę uchylenia decyzji dotyczącej odpowiedzialności solidarnej wnioskodawcy za zobowiązania spółki B. Sp. z o. o. z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON za okres od lutego do lipca 2010 r., podczas, gdy w sprawie zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność Skarżącego.

Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków: M. K. na okoliczność podjęcia współpracy z B. Sp. z o. o., braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość; A. D. – K. na okoliczność sposobu zarządzania B. Sp. z o. o. przez wnioskodawcę, konkurencyjnej działalności B. Sp. z o. o., przyjęcia klientów przez B. Sp. z o, o., braku winy w niezgłoszeniu o upadłość; R. W. na okoliczność podjęcia współpracy z B. Sp. z o. o., braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość; T. K., na okoliczność podjęcia współpracy z B. Sp. z o. o., braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość oraz Skarżącego.

Wniósł również o uchylenie decyzji organu I instancji w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2015 r. oraz umorzenie postępowania w sprawie.

Minister Rodziny Pracy i Polityki Społecznej, decyzją z [...] listopada 2017 r., utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON z [...] października 2016 r. Organ odwoławczy nie uznał za wiarygodną argumentację Skarżącego, że nie z własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, gdyż nie posiadał wiedzy o toczącym się wobec niego postępowaniu, ponieważ nie zostało mu dostarczone postanowienie w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odpowiedzialności za zaległości B. Sp. z o. o. i decyzji na podstawie, której została wszczęta egzekucja. Organ wyjaśnił, że adres Skarżącego na który wysyłano korespondencję w trakcie toczącego się postępowania został ustalony na podstawie poświadczonych kserokopii z akt rejestrowych uzyskanych z Sądu Rejonowego [...] w G. [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego. W toku postępowania wznowieniowego przed organem I i II instancji Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które wskazywałyby na inny niż znany organowi I instancji adres zamieszkania strony w trakcie wszczęcia i prowadzenia postępowania w celu ustalenia odpowiedzialności za zaległości B. Sp. z o. o. z tytułu wpłat na PFRON za okres od lutego do lipca 2010 r. Skarżący w toku postępowania wznowieniowego oświadczył, że "W okresie, w którym toczyło się postępowanie zamieszkiwała prawdopodobnie w S.". W związku z powyższym, skoro sama strona nie pamięta, gdzie zamieszkiwała, tym samym jej wyjaśnienia organ odwoławczy uznał za wątpliwe. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, które potwierdzałyby jego zamieszkanie pod innym adresem niż adres zameldowania. Zatem nie udowodnił, że organ I instancji w sposób błędny ustalił adres zamieszkania przez co strona nie brała udziału postępowaniu podatkowym

Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie. Wystąpił pismem z 6 września 2017 r. do ZUS o udzielenie informacji czy Skarżący figuruje jako osoba ubezpieczona w bazie danych ZUS, a jeśli tak to czy wynika, z nich, iż podany przez ww. osobę adres zameldowania był inny niż zamieszkania w okresie od 20 października 2015 r. do 23 grudnia 2015 r. tj. w okresie trwania postępowania o ustalenie odpowiedzialności ww. osoby za zaległości B. sp. z o. o. W odpowiedzi ZUS poinformował, że na koncie ww. osoby widnieje adres zameldowania – ul. [....] C.. Jednocześnie poinformował, że w tym okresie na koncie ubezpieczonego nie ma zapisanego żadnego adresu zamieszkania. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie naruszył art. 148-150 O.p, i tym samym nie wystąpiła przesłanka z art. 241 § 1 pkt 4 O.p. umożliwiająca uchylenie decyzji Prezesa zarządu PFRON z [...] grudnia 2015 r.

W ocenie organu odwoławczego nie wystąpiła również żadna z przesłanek z art. 240 § 1 O.p., w tym wskazana przez Skarżącego przesłanka wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję. Przesłanka wynikająca z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. stanowi, iż ujawnione okoliczności faktyczne lub ujawnione dowody muszą charakteryzować się przymiotem nowości, mieć istotne znaczenie dla sprawy, czyli mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie od dotychczasowego, istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tę decyzję. Przymiotów tych nie mają, w ocenie organu odwoławczego, dowody i okoliczności wskazane we wniosku o wznowienie postępowania i w odwołaniu od zaskarżonej decyzji. Skoro organy orzekające w postępowaniu zwykłym, przeprowadziły postępowanie dowodowe ustalając zakres odpowiedzialności strony za zaległości B. Sp. z o. o. z tytułu wpłat na PFRON za okres od lutego do lipca 2010 r. na podstawie m.in. akt postępowania upadłościowego na okoliczność wystąpienia bezskutecznej egzekucji administracyjnej wobec ww. Spółki, deklaracji DEK-I-0 za ww. okres i braku wywiązywania się wobec PFRON z wymagalnych zobowiązań w rozumieniu ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawdo upadłościowe (dawniej Prawo upadłościowe i naprawcze) począwszy już od marca 2010r. (zobowiązanie za luty 2010 r). nie można traktować dowodów w postaci wprowadzenia do sprawozdania finansowego za rok 2009 r., informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego, sprawozdania z działalności Zarządu B. Sp. z o. o. oraz protokołu zwyczajnego zgromadzenia wspólników ww. Spółki z 16 lipca 2010 r. na okoliczność sytuacji finansowej i stanu majątkowego Spółki, jak również 5 faktur VAT wystawionych kontrahentom współpracującym z ww. spółką, korespondencji mailowej na okoliczność pozyskania kontrahentów oraz podjętej współpracy i przejęcia klientów Spółki przez ww. Spółkę oraz konieczności przesłuchania świadków na okoliczność braku jej winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, na które powołuje się strona, jako nowych okoliczności faktycznych i dowodów. Ocena właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego w postępowaniu zwykłym nie stanowi przedmiotu postępowania wznowieniowego. Taka ocena mogła być przeprowadzona jedynie przez organ drugiej instancji w postępowaniu odwoławczym. W związku z powyższym organ odwoławczy stanął na stanowisku, że organ I instancji zasadnie stwierdził, że nie zaszły przesłanki z art. 241 § 1 pkt 5 O.p. co skutkuje decyzją o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2015 r.

Skarżący, pismem z 28 grudnia 2017 r., wniósł skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie:

1) art. 148 § 1 w zw. z art. 150 § 2 i 4 i art. 211 O.p., polegające na uznaniu, że doręczenie decyzji na adres zameldowania Skarżącego, niebędący w okresie jej doręczenia adresem jego zamieszkania, jest doręczeniem prawidłowym i uzasadniało zastosowanie art. 150 § 4 O.p., podczas gdy doręczenie Skarżącemu decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2015 r., było nieskuteczne w świetle obowiązujących przepisów;

2) art. 122 w zw. z art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188 i art. 199 O.p. poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz zaniechanie podjęcia przez organ niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co do okoliczności nie zamieszkiwania przez skarżącego pod adresem zameldowania w okresie, w którym doręczana była mu decyzja Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2015 r.;

3) art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, mimo że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów art. 122 w zw. z art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188 i art. 199 O.p. poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz zaniechanie podjęcia przez organ niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także nieuwzględnienie przez organ wniosków Skarżącego o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków i przesłuchania skarżącego, których przedmiotem były okoliczności mające znaczenie dla sprawy, tj. w szczególności brak winy Skarżącego w niezgłoszeniu wniosku o upadłość;

4) art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, mimo że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisu art. 243 § 2 O.p., polegającym na wydaniu decyzji o odmowie uchylenia ww. decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2015 r., bez przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy,

5) art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, mimo że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisu art. 245 § 1 pkt 2 O.p., albowiem organ I instancji odmówił uchylenia decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2015 r., mimo że w sprawie zachodziły podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 i 5 O.p.,

6) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na niezastosowaniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., poprzez odmowę uchylenia decyzji dotyczącej odpowiedzialności solidarnej Skarżącego za zobowiązania B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Straszynie z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON za okres od lutego do lipca 2010 r, podczas gdy w sprawie zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność Skarżącego.

Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, rozważenie możliwości uchylenia decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] października 2016 r., jak również decyzji Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2015 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Minister Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej "P.p.s.a."- podlegała decyzja Ministra Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej z [...] listopada 2017 r. utrzymująca w mocy zapadłą w trybie wznowieniowym decyzję Prezesa Zarządu PFRON z [...] października 2016 r. odmawiająca uchylenia decyzji ostatecznej Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2015 r. orzekającej o odpowiedzialności Skarżącego, jako byłego prezesa zarządu, za zaległości B. Sp. z o.o. za okresy rozliczeniowe od lutego do lipca 2010 r.

Należy podkreślić, że wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, uregulowaną w ustawie z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Tryb ten jest odstępstwem od zasady trwałości decyzji ostatecznych, o której mowa w art. 128 tejże ustawy. Na wstępie podnieść należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową umożliwiającą ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeśli postępowanie (całe lub jego część) dotknięte było jedną z wad wymienionych w art. 240 § 1 O.p. Jest to tryb nadzwyczajny, który zmierza do kontroli decyzji zapadłych w trybie zwykłego postępowania i może być podjęty tylko w sytuacji wystąpienia przesłanki określonej w powołanym art. 240 § 1 O.p.

Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania podzielone zostało na dwa etapy:

- postępowanie wstępne – tzw. wznowieniowe, które poświęcone jest badaniu przesłanek formalnoprawnych, oraz

- postępowanie wznowione, które rozpoczyna się po sprawdzeniu, że zostały spełnione wszystkie przesłanki formalne, z chwilą wydania postanowienia o wznowieniu postępowania.

Etap pierwszy kończy się albo wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, albo wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania.

Jak wynika z akt sprawy, postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane przez Skarżącego wnioskiem z 25 maja 2016 r. Jako podstawę wznowieniową wskazał art. 240 § 1 pkt 4 i 5 O.p, tj. strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

W pierwszej kolejności odnieść się należy do tego, czy korespondencja zawierająca postanowienie o wszczęciu postępowania, a także decyzję ustalającą odpowiedzialność Skarżącego za zaległości B. Sp. z o.o. weszła do obrotu prawnego, tj. czy była prawidłowo kierowana na adres zamieszkania Skarżącego.

W tej kwestii wskazać należy, że postanowienie Prezesa Zarządu PFRON z [...] października 2015 r., którym wszczęto postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności Strony za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres od lutego do lipca 2010 r. po dwukrotnym awizowaniu zostało uznane zgodnie z art. 150 § 2 O.p. za doręczone w dniu 6 listopada 2015 r. W dniu 9 listopada 2015 r. przesyłka została zwrócona do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". Podobnie decyzja Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2015 r. została doręczona w trybie zastępczym.

Adres Skarżącego, na który wysyłano korespondencję w trakcie toczącego się postępowania został ustalony na podstawie poświadczonych kserokopii z akt rejestrowych uzyskanych z Sądu Rejonowego [...] w G. [...] Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego. Dodatkowo Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przeprowadził postępowanie wyjaśniające w tej sprawie i pismem z 6 września 2017 r. wystąpił do ZUS o udzielenie informacji czy Skarżący figuruje jako osoba ubezpieczona w bazie danych ZUS, a jeśli tak to czy wynika, z nich, iż podany przez ww. osobę adres zameldowania był inny niż zamieszkania w okresie od 20 października 2015 r. do 23 grudnia 2015 r. tj. w okresie trwania postępowania o ustalenie odpowiedzialności ww. osoby za zaległości B. Sp. z o. o. W odpowiedzi na powyższe zapytanie ZUS poinformował, że na koncie ww. osoby widnieje adres zameldowania - ul. [...] C.. Jednocześnie wskazał, że w tym okresie na koncie ubezpieczonego nie ma zapisanego żadnego adresu zamieszkania. Dodatkowo należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się potwierdzenie dokonania wpisu od wniesionej skargi, z którego wynika, iż także w przypadku z kontaktu z bankiem R. S.A. Strona posługiwała się adresem ul. [...] C..

Nie sposób zatem uznać, że ustalony przez organ adres zameldowania Strony nie był jednocześnie jej miejscem zamieszkania. Nie ma bowiem dowodów na to, że Skarżący na stałe przeniósł się pod inny adres, tj., iż pod innym adresem ulokował centrum swoich spraw życiowych, rodzinnych i zawodowych.

Sąd daje natomiast wiarę wyjaśnieniom Skarżącego, że w okresie wszczęcia i prowadzenia postępowania nie przebywał, z przyczyn tylko zawodowych, przez pewien czas pod stałym adresem zamieszkania. Zdaniem Sądu, Skarżący miał bowiem interes w tym aby w postępowaniu uczestniczyć, a w szczególności aby przedstawiać dowody i wyjaśnienia w kwestii następstwa ewentualnych przesłanek egzoneracyjnych.

Nie mniej jednak fakt czasowej zmiany miejsca pobytu nie świadczy o zmianie stałego adresu zamieszkania, który, w ocenie Sądu, był taki sam jak stały adres zameldowania Skarżącego. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że wbrew zarzutom skargi, postanowienie o wszczęciu postępowania, pozostałe pisma w sprawie, jak również decyzja ustalająca odpowiedzialności Strony za zaległości Spółki z tytułu wpłat na PFRON, zostały wysłane prawidłowo. Był to bowiem jedyny znany organowi podatkowemu adres Skarżącego i zasadnie, zdaniem Sądu, uznano ww. korespondencję za doręczoną Skarżącemu z upływem ostatniego 14-dniowego terminu od daty pierwszego awiza. Stwierdzić zatem należy, że zarówno postanowienie o wszczęciu postępowania, jak i decyzja ustalająca odpowiedzialność Skarżącego za zaległości spółki weszły do obrotu prawnego. Decyzja stała się następnie ostateczna, a zatem mogła zostać wzruszona wyłącznie w trybie postępowania nadzwyczajnego.

Odnosząc się zaś do kwestii braku winy Skarżącego w niebraniu przez niego udziału w postępowaniu, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie przesłanka wynikająca z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. została spełniona. Zdaniem Strony, a także Sądu, fakt, iż organ kierował wszelkie pisma na adres Skarżącego tj. ul. [...] C., gdy pod tym adresem Skarżący nie przebywał i wszelka korespondencja wracała z adnotacją o niemożliwości doręczenia, oznacza, że Skarżący w konsekwencji nie mógł brać udziału w niniejszym postępowaniu oraz nie mógł składać wniosków dowodowych i wyjaśnień.

Zdaniem Sądu, trudno natomiast przypisać winę Skarżącemu w kwestii niepoinformowania organu o czasowej zmianie miejsca pobytu.

Skarżący nie był wcześniej stroną postępowania prowadzonego przez Prezesa PFRON. Nie mógł również przypuszczać, że takowe postępowanie może być w tym czasie wobec niego wszczęte.

Skarżący nie miał w konsekwencji wiedzy o postępowaniu w sprawie ustalenia odpowiedzialności za zaległości Spółki. Nie spoczywał w związku z tym na nim obowiązek zawiadamiania organu podatkowego o zmianie adresu do korespondencji.

W Ordynacji podatkowej obowiązek zawiadamiania organu o zmianie adresu przez stronę formułuje art. 146 § 1 i 2 stanowiąc, że:

§ 1. W toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego, jeżeli wniesiono o zastosowanie takiego sposobu doręczania albo wyrażono na to zgodę.

§ 2. W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy.

Skoro art. 240 § 1 pkt 4 O.p. wymaga wykazania braku winy w niebraniu udziału w postępowaniu - przy czym brak udziału dotyczyć może zarówno całości jak i części postępowania - to wykazując tę przesłankę można wskazać dowody, które potwierdzą, że od określonego momentu/daty strona nie była ze względu na obiektywne okoliczności przezwyciężyć przeszkody i poinformować organu o zmianie adresu do korespondencji. Inne rozumienie tych przepisów pozostawałoby w opozycji do ich treści i właściwie dotyczyłoby wyłącznie sytuacji, gdy strona nie brała udziału w całym postępowaniu. Przyjęcie bowiem poglądu, że nie poinformowanie organu o zmianie adresu do doręczeń zawsze skutkuje winą strony bez względu na to jakie okoliczności miały na to wpływ de facto wyłączyłoby możliwość stosowania art. 240 § 1 pkt 4 O.p., do sytuacji, gdy ze względu na nadzwyczajne okoliczności strona nie była w stanie zadość uczynić obowiązkowi wynikającemu z art. 146 § 1 O.p.

Zdaniem Sądu, o braku winy strony świadczy może jednak również sytuacja, w której obowiązek, o którym mowa w art. 146 O.p. w ogóle na niej nie ciążył. W § 1 tego przepisu mowa jest o obowiązku "w toku postępowania", więc nie o obowiązku przed jego formalnym wszczęciem.

Reasumując Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie pominięto kwestię czasowej zmiany miejsca pobytu Strony, choć Skarżący podnosił powyższe okoliczności w toku prowadzonego przez organy postępowania wznowieniowego.

W konsekwencji Prezes PFRON, mając na uwadze specyfikę skutków procesowych i materialnoprawnych braku udziału Strony w postępowaniu, przed rozstrzygnięciem kwestii w jakim zakresie zastosuje art. 245 § 1 O.p., musi powtórzyć wszystkie istotne czynności procesowe, tym razem z udziałem Skarżącego. W szczególności Prezes PFRON przeprowadzi po raz kolejny postępowanie dowodowe oraz umożliwi Stronie wypowiedzenie się w sprawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Odnosząc się do drugiej ze wskazanych przez Skarżącego przesłanek tj. przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., tj. że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję, należy stwierdzić, że wobec konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego z udziałem Strony Prezes PFRON, przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie wznowieniowe, oceni je ponownie (uwzględniając ocenę prawną Sądu) wraz z innymi wyjaśnieniami składanymi przez Skarżącego. Konieczność powtórzenia czynności dowodowych, wobec zaistnienia przesłanki wynikającej z art. 240 § 1 pkt 4 O.p., dotykającej całego postępowania dowodowego, spycha bowiem na plan dalszy to, czy dowody lub okoliczności wyszły na jaw oraz czy istniały i były znane organowi w chwili wydania decyzji. Kluczowe jest bowiem, że gdyby Skarżący brał czynny udział w postępowaniu zapewne by te dowody i okoliczności przedstawił, zaś działania organu przed ponownym rozstrzygnięciem sprawy mają mu to umożliwić.

Nie mniej jednak w tym kontekście Sąd stwierdza, że Skarżący musi mieć na uwadze, iż istnienie niewypłacalności Spółki oraz właściwego czasu do ogłoszenia jej upadłości stanowią w tej sprawie okoliczności prawidłowo ustalone przez Prezesa PFRON. Zaistnienie obu tych zdarzeń wynika bowiem z obiektywnie określonego w czasie momentu zaprzestania regulowania przez B. Sp. z o. o. ciążących nań zobowiązań.

Organ odwoławczy, oceniając notabene czy zgłoszone dowody i okoliczności mogły być w tej sprawie istotne, słusznie ocenił, że niewypłacalność wspomnianej spółki wynikała z braku wywiązywania się wobec PFRON z wymagalnych zobowiązań począwszy od marca 2010r. (zobowiązanie za luty 2010 r). Prawidłowo też skonstatował, że nie można traktować dowodów w postaci: przedłożonych dokumentów, tj. wprowadzenia do sprawozdania finansowego za rok 2009 r., informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego, sprawozdania z działalności Zarządu B. Sp. z o. o. oraz protokołu zwyczajnego zgromadzenia wspólników ww. Spółki z 16 lipca 2010 r. na okoliczność sytuacji finansowej i stanu majątkowego Spółki; 5 faktur VAT wystawionych kontrahentom współpracującym z ww. spółką; korespondencji mailowej; pozyskania kontrahentów, podjętej współpracy i przejęcia klientów spółki, jako istotnych dowodów potwierdzających okoliczność braku winy Strony w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

Odnotować należy bowiem, że definicja pojęcia niewypłacalności została unormowana w przepisach ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1361 ze zm., dalej "Pun").

Z treści przepisów tej ustawy oraz z dokonanych ustaleń faktycznych wynika, że wskazane przez Stronę okoliczności dotyczące sytuacji finansowej Spółki oraz podjęte działania w celu poprawy tej sytuacji nie miały wpływu na wynik sprawy. Skarżący tak wywodząc odmiennie bowiem, że przesłanka, na którą powołał się organ odwoławczy w kontekście stwierdzenia niewypłacalności Spółki, dotyczyła sytuacji, w której dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, o czym stanowi art. 11 ust. 1 Pun. Natomiast w ust. 2 tego przepisu była mowa o zobowiązaniach przekraczających wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje. Użycie w art. 11 ust. 2 Pun sformułowania "dłużnika (...) uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy (...)" prowadzi do wniosku, że nie mamy tu do czynienia z rozwinięciem ust. 1, lecz z dwiema odrębnymi przesłankami, z których pierwsza nie odnosi się do sytuacji materialnej dłużnika. Stąd też uprawniony był wniosek organu odwoławczego, że sam fakt nieregulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych był wystarczający do uznania, iż dłużnik będący osobą prawną jest niewypłacalny, co powinno skłonić jego zarząd do podjęcia stosownych kroków przewidzianych w powołanej ustawie.

Wniosek o ogłoszenie upadłości należało złożyć w terminie wskazanym w art. 21 ust. 1 Pun (14 dni), liczonym od dnia, w którym Spółka przestała spłacać ciążące na niej zobowiązania publicznoprawne. Nastąpiło to już w chwili nieuregulowania wpłaty na PFRON za luty 2010r. Z dokonanych ustaleń wynika także, że nie miało to charakteru incydentalnego, gdyż Spółka nie uregulowała także kolejnych należności z tytułu wpłat na PFRON.

Skarżący mógł oczywiście zakładać poprawę sytuacji Spółki i kontynuować działalność tego podmiotu. Musiał jednak liczyć się z tym, że jeśli takowa poprawa nie nastąpi i Spółka nie ureguluje swych zaległości, to on poniesie odpowiedzialność za powstałe w ten sposób zaległości podatkowe.

Strona ma prawo natomiast, jeśli uzna za stosowne, w toku powtórzonego postępowania dowodowego, wykazywać brak swojej winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości w inny sposób. Może także przedstawiać wyjaśnienia i dowody związane z innymi przesłankami orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej, o których mowa w art. 116 O.p.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji (punkt 1 wyroku).

O kosztach postępowania (200 zł wpis sądowy, 480 zł koszty zastępstwa procesowego oraz 17 zł opłata od pełnomocnictwa) Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 14 § 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).