Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 446/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2014-12-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 106 § 3, art. 133 § 1 i 2, art. 141 § 4, art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 3 ust. 1, art. 36, art. 37 pkt 1 i 2, art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 i 2, art. 66 ust. 1, art. 71 ust. 1 i 2, art. 74 ust. 3, art. 75 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 78 ust. 1, art. 80 ust. 1, art. 81, art. 82, art. 85 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1235
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity.
article: § 2 ust. 1 pkt 5 i 6, § 3 ust. 1 pkt 7
journal: Dz.U. 2010 nr 213 poz 1397
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
article: art. 7, art. 8, art. 10, art. 28, art. 49, art. 77, art. 80, art. 91 § 1, art. 104, art. 106 § 1, art. 107, art. 142
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 77 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1263
law: Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tekst jednolity.
article: art. 6 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1232
law: Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań; oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej również: Kolegium) utrzymało w mocy zaskarżoną przez Fundację A z siedzibą w [...] (dalej: Fundacja A), Stowarzyszenie B z siedzibą w [...] (Stowarzyszenie B) oraz Miasto i Gminę B. (dalej: Gmina B.) decyzję Wójta Gminy D. (dalej również: Wójt) z dnia [...] 2013 r. znak [...] ustalającą uwarunkowania środowiskowe dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej o łącznej mocy do [...] MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą - w gminie [...] w województwie wielkopolskim.

Decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...] 2013 r. została wydana na podstawie art. 71 ust. 1, ust. 2 pkt 2, art. 75 ust. 1 pkt 4, art. 80 ust. 1, art. 82 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199, poz. 1227, z późn. zm. [aktualnie: Dz. U. z 2013 r., poz. 1235, z późn. zm. zm.] - dalej: ustawa środowiskowa), § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. nr 213, poz. 1397 - dalej: rozporządzenie środowiskowe) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), w wyniku rozpatrzeniu wniosku A Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej: A Sp. z o.o.) z dnia [...] września 2012 r. w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla wyżej opisanego przedsięwzięcia.

Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania, w którym przedstawił złożony przez inwestora raport o oddziaływaniu projektowanego przedsięwzięcia na środowisko wraz z załącznikami (dalej: raport) Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska (dalej: RDOŚ) celem uzyskania uzgodnienia oraz Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w S. (dalej: PPIS) celem uzyskania opinii i uzyskał pozytywne stanowiska tych organów, określił w osnowie decyzji środowiskowe uwarunkowania realizacji inwestycji, w tym:

1. rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia: budowa farmy wiatrowej składającej się z maksymalnie [...] elektrowni wiatrowych o łącznej mocy do [...] MW oraz o mocy nominalnej pojedynczej turbiny do 3,5 MW, przy wysokości wieży elektrowni pomiędzy 110 a 124 m n.p.t., średnicy wirnika z przedziału 100-120 m oraz maksymalnym poziomie mocy akustycznej pojedynczej turbiny nieprzekraczającym 105,5 dB lub 106,5 dB i z uwzględnieniem nastaw wskazanych w punkcie 1.2. osnowy – wraz niezbędną infrastrukturą towarzyszącą w postaci: abonenckiej stacji [...] kV wraz z podziemną linią kablową 110 kV łączącą stację ze stacją elektroenergetyczną 110/15 kV spółki E, podziemnych linii kablowych 30 kV łączących poszczególne turbiny oraz stację elektroenergetyczną [...] kV, poziemnej sieci światłowodowej, utwardzonych dojazdów i dróg łączących elektrownie wiatrowe wraz z placami montażowymi i drogami publicznymi oraz placami manewrowymi, instalacji pomiarowych prędkości i kierunku wiatru - przy czym, opisując szczegółowo lokalizację przedsięwzięcia na terenie gminy [...] w powiecie [...] województwa [...] – w obrębie sołectw: [...], wskazał w tabeli pod poz. 1.2. współrzędne położenia poszczególnych turbin, numery elektrowni (symbol każdej turbiny) i działek, na których będą położone; w tym zakresie zastrzegł, że poszczególne siłownie należy zlokalizować zgodnie ze wskazanymi współrzędnymi "w układzie odniesienia 1992" oraz należy zastosować metody ograniczające emisje hałasu w porze nocnej do wskazanych poziomów, w zależności od modelu turbin oraz wyników pomiarów porealizacyjnych oraz że na etapie budowy dopuszcza się możliwość przesunięcia turbin o 10 m w dowolnym kierunku, jednak przesunięcie siłowni nie może spowodować przekroczenia akustycznych standardów ochrony środowiska na granicy najbliższych terenów chronionych akustycznie;

2. warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczeniami uciążliwości dla terenów sąsiednich – zarówno na etapie realizacji przedsięwzięcia, jak i na etapie jego eksploatacji i likwidacji; w tym :

- warunek zapewniania na etapie projektowania przedsięwzięcia możliwości indywidualnego doboru parametrów pracy każdej z turbin w taki sposób, aby możliwa była zmiana ustawień turbiny skutkująca obniżeniem mocy akustycznej generowanej przez pojedynczą elektrownię oraz wymóg lokalizowania turbin w odległości nie mniejszej niż 200 m od struktur wykorzystywanych przez nietoperze, a jedynie w przypadku turbiny W17 odległość ta może wynosić 150 m (pkt 2.1.4 i 2.1.5);

- na etapie realizacji przedsięwzięcia: warunek wykonywania prac głównie w godzinach dziennych - w celu "uniknięcia/zminimalizowania wpływu hałasu, wibracji, oświetlenia itp. na żerujące bądź migrujące nietoperze" (pkt 2.2.13.); warunek nieoświetlania terenów w pobliżu "zadrzewień/zakrzewień", lasów i skrajów lasów, czyli miejsc, w których mogą żerować gatunki unikające światła, a ewentualne oświetlenie musi być tak ustawione, by "nie oświetlało żerowisk i tras przelotów przy zerdzewieniach i skraju lasu/w lesie" (pkt 2.2.14.); obostrzenia w zakresie ewentualnej wycinki drzew, tj. niewycinanie drzew będących częścią przydrożnych szpalerów oraz obowiązek poprzedzenia ewentualnej wycinki drzew kontrolą chiropterologa pod kątem występowania w nich dziupli nietoperzy i przeprowadzania wycinki pod nadzorem chiropterologa oraz pod warunkiem odtworzenia ewentualnych zniszczonych kryjówek nietoperzy (pkt 2.2.18.), a także zakaz wycinania "śródpolnych zadrzewień i zakrzewień" między żerowiskami nietoperzy a miejscami dziennego schronienia (pkt 2.2.19.); szereg obostrzeń w zakresie: wytyczania i budowy dróg dojazdowych oraz budowy elektrowni z zachowaniem śródpolnych zbiorników wodnych i "śródpolnych zadrzewień lub zakrzewień" (także przy rowach melioracyjnych), składowania materiałów (wykorzystywanych przy budowie) w pobliżu żerowisk; lokalizacji poszczególnych turbin (W02 i W03, W18 i W12, W11 i W22, W08, W10, W19, W27) względem cennych biocenoz wodnych, łąkowych i olsu z zakazem wykonywania wszelkich prac, które mogłyby naruszyć drzewostany grądowe w SOO [...] i z zachowaniem oczek wodnych, które pełnią rolę lokalnych ostoi płazów oraz szczególne zakazy i obostrzenia w zakresie prowadzenia kabli energetycznych oraz ochrony dolinek rzecznych [...] i [...], ze szczególną dbałością o minimalizację degradacji zbiorowisk łęgowych oraz z maksymalnym odsunięciem obszaru wykorzystywanego do budowy turbin od doliny [...] i [...], jak również z zachowaniem łąki w zachodniej strefie potencjalnego oddziaływania turbiny W53 (punkty: 2.2.16.-2.2.27.);

- na etapie eksploatacji przedsięwzięcia określił m.in., że: 1) inwestor powinien wdrożyć automatyczną i łatwą do kontroli procedurę sterowania turbinami; powinna ona zapewniać możliwość wyłączania lub wprowadzania w tryb cichy turbin w porze nocnej (pkt 2.3.1.), 2) w przypadku powstania farmy wiatrowej w gminie [...], na podstawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej dla tej inwestycji w 2008 roku, należy uwzględnić skumulowane oddziaływanie hałasu poprzez weryfikację poziomów hałasu w receptorach położonych najbliżej obu farm wiatrowych po ich uruchomieniu (pkt 2.3.2.), 3) należy utrzymywać nowe, liniowe elementy infrastruktury w pobliżu turbin, takie jak np. drogi, przez okres funkcjonowania inwestycji w stanie bezdrzewny; nie należy obsadzać ich krzewami i drzewami, należy natomiast usuwać spontanicznie pojawiające się nowe drzewa i krzewy; wzdłuż takich struktur mogą przelatywać i żerować nietoperze, co może zwiększać ich narażenie na kolizje z turbiną wiatrową - zapis ten dotyczy terenu będącego w posiadaniu inwestora (pkt 2.3.9.), 4) na turbinach wiatrowych należy montować światło o minimalnej wymaganej przepisami mocy z ograniczeniem do niezbędnego minimum liczby błysków na minutę; oświetlenie powinno być jak najmniej widoczne z ziemi i przyćmione; należy unikać oświetlenia turbin wiatrowych światłem białym i migającym - zastrzeżenia te nie dotyczą oświetlenia wynikającego z przepisów bezpieczeństwa ruchu powietrznego (pkt 2.3.10.), 5) do oznakowania masztów turbin nie należy używać farb, które odbijają światło ultrafioletowe oraz farb w barwach pastelowych; światło ultrafioletowe i pastelowe barwy wabią owady, na które polują nietoperze, co dodatkowo zwiększa ryzyko pojawienia się nietoperzy w okolicy turbiny wiatrowej (pkt 2.3.11.), 6) płaszczyzny ruchome wirnika wiatrowych generatorów prądu, w jakie będzie wyposażona Inwestycja, winny być pomalowane farbą antyrefleksyjną ograniczającą zjawisko odbijania światła od obracających się łopat wirnika do minimum (pkt 2.3.12.), 7) w przypadku stwierdzenia w monitoringu porealizacyjnym wysokiej śmiertelności nietoperzy przy konkretnej turbinie zaleca się zainstalowanie przy niej odstraszaczy nietoperzy (trwają prace nad tego typu urządzeniami) - o ile będą już powszechne w użytku lub modyfikację pracy turbin w taki sposób by ograniczyć śmiertelność tych zwierząt (pkt 2.3.13.), 8) należy zapewnić funkcjonowanie mechanizmu skarg, pozwalającego na rozpoznanie sytuacji, gdy migotanie cienia będzie odbierane przez niektórych mieszkańców jako poważny problem utrudniający życie; w przypadku skarg, należy wykonać aranżacje małej architektury lub zieleni zasłaniające widok na turbiny powodujące migotanie, pod warunkiem udostępnienia inwestorowi koniecznych do tego nieruchomości przez ich właścicieli lub podjąć inne adekwatne działania zaradcze określone w obowiązujących przepisach prawa; o złożonych skargach i sposobie ich rozpatrzenia należy niezwłocznie informować Wójta Gminy D. (pkt 2.3.14.);

3. wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględniania w projekcie budowlanym, w tym maksymalną liczbę turbin wiatrowych ([...]), ich lokalizację i szczegółowe parametry, w tym moc wcześniej przedstawione w opisie inwestycji w punktach 1.1. i 1.2.; ponadto zastrzegł m.in., że "na etapie projektu budowlanego" należy sprawdzić odległość obrysu budynków mieszkalnych od osi kabla i jeśli będzie ona mniejsza niż 15 m należy rozważyć możliwość korekty położenia kabla, a jeśli to okaże się niemożliwe trzeba przeprowadzić pomiary porealizacyjne i w razie przekroczenia poziomu strumienia magnetycznego 0,1 µT, zaprojektować i wykonać właściwe ekranowanie magnetyczne (pkt 3.3.);

4. konieczność i warunki zapobiegania, ograniczenia oraz monitorowania wpływu przedsięwzięcia na środowisko, a w tym zakresie m.in. stwierdził, że: 1) podczas eksploatacji inwestycji, przy prędkości wiatru mniejszej niż 6 m/s mierzonej na wysokości rotora turbiny, należy stosować czasowe wyłączenia turbin nr W01, W02, W03 w okresie od 15 lipca do 30 września w czasie od zachodu słońca do 60 minut po wschodzie słońca, turbin nr W15, W18, W19, W22 od 1 kwietnia do 30 września w czasie od zachodu słońca do 60 minut po wschodzie słońca oraz turbiny nr W53 w lipcu i sierpniu w czasie od zachodu słońca do 60 minut po wschodzie słońca (pkt 7.1.), 2) w okresie pięciu lat od uruchomienia inwestycji, należy prowadzić trzyletni przyrodniczy monitoring porealizacyjny w zakresie: występowania ornitofauny i chiropterofauny lęgowej na terenie Inwestycji i terenach bezpośrednio sąsiadujących z elektrowniami wiatrowymi; przelotów ptaków i nietoperzy w okresie migracji wiosennej i jesiennej na terenie Inwestycji i terenach bezpośrednio sąsiadujących z elektrowniami wiatrowymi; kolizji ptaków i nietoperzy z konstrukcjami elektrowni, za każdy etap monitoringu powinien obejmować cykl roczny (pkt 7.2.), 3) prowadzenie "badań związanych z porealizacyjnym monitoringiem chiropterologicznym weryfikującym zalecenia minimalizujące" zaleca się szczególnie przy turbinach, w przypadku których zalecono czasowe wyłączenia pracy (ze względu na nietoperze) oraz przy turbinach nr W11 i W17 zlokalizowanych w odległości 150-215 m od szpaleru drzew (pkt 7.3.), 4) zgromadzone wyniki monitoringu przyrodniczego należy zinterpretować, oceniając skalę zmian jakie wystąpiły i ewentualnie zaproponować stosowne działania ratunkowe lub kompensacyjne; wyniki monitoringu ornitologicznego i chiropterologicznego wraz z oceną skali zmian i interpretacją wyników oraz propozycją stosownych działań ratunkowych lub kompensacyjnych, należy przedstawić w formie pisemnej wraz z kopią na nośniku elektronicznym Wójtowi oraz RDOŚ, w terminie trzech miesięcy od ukończenia badań za każdy poprzedni rok prowadzenia monitoringu (pkt 7.4.), 5) w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od oddania do użytkowania inwestycji należy wykonać kontrolne pomiary poziomów hałasu na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną - przy warunkach, dla których występuje najbardziej niekorzystne oddziaływanie przedsięwzięcia na stan akustyczny środowiska, zgodnie z przepisami szczegółowymi w tym zakresie; na podstawie uzyskanych wyników, w razie potrzeby, należy niezwłocznie wykonać niezbędną korektę nastaw turbin w taki sposób, aby eksploatacja Inwestycji nie powodowała przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku określonych w przepisach szczegółowych; poprawność dokonanych korekt należy potwierdzić niezwłocznie kolejnymi pomiarami poziomów hałasu; po dokonaniu ostatecznych korekt parametrów turbin, należy prowadzić okresowy monitoring hałasu na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną w okresie pięciu lat; monitoring ten powinien obejmować pomiary hałasu wykonane nie mniej niż cztery razy do roku, po jednym pomiarze w każdej z pór roku i w warunkach, przy których wpływ turbin na akustyczny stan jakości środowiska będzie największy - ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji, w której grunt będzie zmrożony, zgodnie z przepisami szczegółowymi w tym zakresie; wyniki przeprowadzonych pomiarów wraz z opisem dokonanych korekt należy przedstawiać Wójtowi, RDOŚ, Wojewódzkiemu Państwowemu Inspektorowi Ochrony Środowiska oraz PPIS - w terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie po ich wykonaniu (pkt 7.5.), 6) okresowy monitoring hałasu powinien polegać na pomiarze hałasu w nie mniej niż 6 punktach pomiarowych (3 po zawietrznej i 3 po nawietrznej stronie zespołu elektrowni wiatrowych), w ciągłym okresie nie krótszym niż 8 godzin pory nocnej i określił szczegółowe wymagania dotyczące punktów pomiarowych (pkt 7.6.), 7) działania mające na celu ułatwienie wydostania się z wykopów fundamentowych drobnych ssaków, płazów oraz gadów oraz leczenie ewentualnych rannych ptaków lub nietoperzy mających obrażenia spowodowane kolizją z turbiną (pkt 7.8 i 9.), 8) przy próbnym rozruchu technologicznym należy przeprowadzić pomiary porealizacyjne pola elektromagnetycznego oraz przedstawić wyniki tych pomiarów Wójtowi i Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu w P. (dalej: WPWIS); w razie przekroczenia poziomu strumienia magnetycznego 0,1 µT, zaprojektować i wykonać właściwe ekranowanie magnetyczne (pkt 7.10.), 9) przy próbnym rozruchu technologicznym należy przeprowadzić pomiary hałasu zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz przedstawić wyniki tych pomiarów Wójtowi oraz PPIS, a w przypadku wystąpienia awarii turbiny wiatrowej mogącej mieć wpływ na zdrowie lub życie ludzi należy niezwłocznie poinformować o tym fakcie Wójta (pkt 7.11.).

Organ nie stwierdził dla planowanego przedsięwzięcia konieczności zastosowania kompensacji przyrodniczej ani ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania oraz wyjaśnił, że przedsięwzięcie nie jest zaliczone do zakładów o zwiększonym ryzyku albo zakładów o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, jak również nie stwierdził konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko ani przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz oddziaływania transgranicznego w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy środowiskowej (art. 82 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 1, 2 i 3 ustawy środowiskowej). Zarazem – w zakresie zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko – organ określił szczegółowe zasady prowadzenia monitoringu porealizacyjnego w zakresie dotyczącym występowania na terenie inwestycji terenach bezpośrednio sąsiadujących ornitofauny lęgowej, przelotów ptaków i nietoperzy w okresie migracji sezonowych oraz kolizji tych zwierząt z konstrukcjami elektrowni, jak również określił sposób i termin wykonania kontrolnych pomiarów hałasu na terenach objętych ochroną akustyczną oraz dalsze konsekwencje, w zależności od stwierdzonych poziomów hałasu. Ponadto organ nałożył na inwestora obwiązek sporządzenia we wskazanym w decyzji terminie analizy porealizacyjnej w zakresie oceny skuteczności podjętych rozwiązań technicznych, wskazując, że w przypadku przekroczeń dopuszczanych norm hałasu w obrębie zabudowy mieszkaniowej i innych terenów podlegających ochronie przed hałasem należy przewidzieć rozwiązania poprawiające klimat akustyczny, natomiast w przypadku skarg mieszkańców na męczący hałas o niskiej częstotliwości [w pierwszym roku od dodania inwestycji do eksploatacji] należy rozszerzyć analizę porealizacyjną o ocenę tego rodzaju hałasu wewnątrz pomieszczeń mieszkalnych (organ określił zarazem warunki wykonania tej oceny). Do decyzji została załączona charakterystyka całego przedsięwzięcia.

Kolegium w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r., odwołując się akt sprawy oraz uzasadnienia decyzji organu I instancji, przedawniło następujący przebieg postępowania i stan faktyczny sprawy.

A Sp. z o.o. we wniosku z dnia [...] września 2012 r., następnie zmienionym w toku postępowania – w piśmie z dnia [...] lutego 2013 r. inwestor wniósł o zmianę zakresu inwestycji poprzez zwiększenie maksymalnej mocy pojedynczej turbiny wiatrowej z 3,2 MW do 3,5 MW, zwróciła się do Wójta Gminy D. o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, polegającego na budowie farmy wiatrowej o łącznej mocy do [...] MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą w gminie [...], w województwie wielkopolskim; do wniosku inwestor załączył raport o oddziaływaniu projektowanego przedsięwzięcia na środowisko wraz z załącznikami i streszczeniem w języku niespecjalistycznym; do wniosku dołączono również m.in. wypisy z ewidencji gruntów obejmujące przewidywany teren, na którym będzie realizowana inwestycja oraz obejmujące obszar jej potencjalnego oddziaływania, a także listę działek ewidencyjnych, na których realizowana będzie inwestycja i poświadczone przez właściwy organ kopie map ewidencyjnych obejmujących przewidywany teren, na którym będzie realizowana inwestycja oraz obejmujących obszar, na który będzie oddziaływać.

Przedmiotowa inwestycja należy do kategorii przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia środowiskowego, w związku z tym zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko jest wymagane obligatoryjnie.

Analiza wniosku inwestora oraz złożonego materiału dowodowego, zwłaszcza wypisów z ewidencji gruntów oraz kopii map ewidencyjnych, wskazała na konieczność zastosowania w niniejszej sprawie sposobu powiadamiania stron określonego w art. 49 k.p.a. ze względu na liczbę stron przekraczającą 20, do czego obliguje organ prowadzący postępowanie dyspozycja zawarta w normie art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej; ustalenie liczby stron postępowania nastąpiło w oparciu o brzmienie przepisu art. 28 k.p.a.; obwieszczenia dotyczące procedury uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach były umieszczane na tablicach ogłoszeń urzędów gmin: [...] oraz w Biuletynie Informacji Publicznej [...].

Obwieszczeniem z dnia [...] września 2012 r. organ prowadzący postępowanie zawiadomił strony postępowania o wpłynięciu wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia, a tym samym o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, informując jednocześnie o organie właściwym do wydania decyzji, wydania uzgodnienia oraz wydania opinii w niniejszej sprawie; w obwieszczeniu przedstawiono również informację w jaki sposób strony będą informowane o wszystkich czynnościach i wydanych orzeczeniach w sprawie, jak też o możliwości zapoznania się z aktami sprawy; w obwieszczeniu organ poinformował również o wystąpieniu, zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej, o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia do RDOŚ, co nastąpiło w dniu 17 września 2012 r.

Organ I instancji ustalił, że na terenach na których będzie prowadzona inwestycja nie ma obowiązujących planów zagospodarowania przestrzennego.

W toku postępowania Wójt Gminy D. dopuścił Stowarzyszenie B, Fundację A, jak również Fundację C do udziału na prawach strony do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji.

Przedstawiony RDOŚ raport dołączony do wniosku inwestora był na wezwanie RDOŚ uzupełniany przez inwestora, m.in. w zakresie ochrony przed hałasem, jak również złożył wykonaną przez autorów raportu kompleksową analizę możliwych konsekwencji zmiany mocy nominalnej pojedynczej turbiny na środowisko, m.in. na emisję hałasu, emisję drgań, oddziaływanie na ptaki i nietoperze, efekt migotania cienia, emisje promieniowania elektromagnetycznego, oddziaływania na krajobraz, oddziaływania na siedliska przyrodnicze, oddziaływania na wody powierzchniowe i podziemne oraz na obszary Natura 2000 - wykazując brak zmiany oddziaływania na wszystkie te elementy środowiska w wyniku zwiększenia mocy jednostkowej turbiny wiatrowej. Kolejne wyjaśnienia i dokumentacja zostały złożone pismem z dnia [...] marca 2013 r.

Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. Wójt dopuścił Fundację D do udziału w tym postępowaniu na prawach strony, z kolei RDOŚ przekazał do organu kopie kolejnych uzupełnień do raportu złożonych przez inwestora w toku prowadzonego postępowania uzgodnieniowego.

Następnie w piśmie z dnia [...] marca 2013 r. Wójt zwrócił się do PPIS oraz WPWIS o wydanie opinii w przedmiotowej sprawie, a zwrócenie się do dwóch organów inspekcji sanitarnej wynikało z ich odmiennej właściwości rzeczowej.

RDOŚ postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...] uzgodnił realizację planowanej inwestycji poprzez określenie warunków realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie i prowadzeniu eksploatacji do [...] elektrowni wiatrowych o mocy pojedynczej turbiny do 3,5 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą, na którą składać się będą m.in. utwardzone dojazdy, place montażowe, sieć kablowa średniego napięcia, sieć połączeń teleinformatycznych oraz instalacje pomiarowe prędkości i kierunku wiatru. RDOŚ wskazał również warunek przeprowadzenia w terminie 5 lat od realizacji przedsięwzięcia trzyletniego przyrodniczego monitoringu poreałizacyjny w zakresie: 1) występowania ornitofauny lęgowej na terenie Inwestycji i terenach bezpośrednio sąsiadujących z elektrowniami wiatrowymi, 2) przelotów ptaków i nietoperzy w okresie migracji wiosennej i jesiennej na terenie Inwestycji i terenach bezpośrednio sąsiadujących z elektrowniami wiatrowymi, 3) kolizji ptaków i nietoperzy z konstrukcjami elektrowni i zastrzegł, że każdy etap monitoringu powinien obejmować cykl roczny.

RDOŚ nie stwierdził konieczności ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. znak: [...] PPIS, działając na podstawie art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i art. 78 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej oraz § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia środowiskowego zaopiniował pozytywnie warunki w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - z zastrzeżeniami wskazanymi w postanowieniu. Organ sanitarny w opinii wskazał konieczność przeprowadzenia, w terminie nie dłuższym niż dwa miesiące od oddania do użytkowania inwestycji, kontrolnych pomiarów poziomów hałasu na najbliższych terenach objętych ochroną akustyczną oraz przedstawienia wyników tych pomiarów PPIS. Ponadto zastrzegł, że konieczne jest sporządzenie po upływie roku od oddania do użytkowania Inwestycji analizy porealizacyjnej w zakresie oceny skuteczności przyjętych rozwiązań technicznych, natomiast w przypadku przekroczeń dopuszczalnych norm hałasu w obrębie zabudowy mieszkaniowej, należy przewidzieć rozwiązania poprawiające klimat akustyczny. Jednocześnie wskazał na konieczność uwzględnienia przy realizacji inwestycji uwag i wniosków zawartych w raporcie; w ocenie PPIS projektowana inwestycja nie powinna stanowić zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi, pod warunkiem spełnienia zawartych w raporcie zaleceń technicznych, technologicznych i rozwiązań lokalizacyjno-projektowych.

Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. PPIS zmienił własne postanowienie opiniujące z dnia [...] kwietnia 2013 r. w ten sposób, że w uzasadnieniu tego postanowienia treść zdania, w którym wskazuje się na projektowaną moc poszczególnych siłowni - fragment zdania "mocy od 2,4 do 3,2 MW" zamieniono na fragment "mocy nominalnej pojedynczej turbiny do 3,5 MW". Organ wyjaśnił, że zmiana ta nie ma wpływu na warunki realizacji inwestycji z uwagi na zastosowanie bardziej efektywnych generatorów, co nie wpłynie na jakąkolwiek zmianę oddziaływania inwestycji na środowisko. Na wniosek organu I instancji, PPIS uwzględniając przedmiotową zmianę i wydał jednolitą opinię w postanowieniu opiniującym z dnia [...] maja 2013 r.

W dniu [...] maja 2013 r. WPWIS po zapoznaniu się z uzupełnioną dokumentacją w sprawie i stanowiskiem inwestora, działając na podstawie art. 3 punkt 2a i art. 12 ust. 1a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011 r. nr 212. poz. 1263, z późn. zm.) oraz art. 77 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej, i załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów sprawdzania dotrzymania tych poziomów (Dz.U. z 2003 r. nr 192, poz. 1883) zaopiniował pozytywnie warunki w zakresie wymagań higienicznych i zdrowotnych do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowej inwestycji. W ocenie tego organu sanitarnego inwestycja spełni wymagania obowiązujących przepisów w zakresie ochrony ludzi przed elektromagnetycznym promieniowaniem niejonizującym, a podstawą oceny jest załącznik nr 1 powołanego rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r., w którym ustalone zostały standardy jakości środowiska dla pól elektromagnetycznych.

W dniu [...] lipca 2013 r. RDOŚ wydał ponownie postanowienie uzgadniające warunki realizacji inwestycji (postanowienie znak [...]), biorąc pod uwagę w szczególności treść raportu wraz z uzupełnieniami oraz informację o braku planu miejscowego dla terenu planowanej inwestycji. W postanowieniu tym RDOŚ uzgodnił realizację przedsięwzięcia poprzez określenie warunków realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie i prowadzeniu eksploatacji do [...] elektrowni wiatrowych o mocy pojedynczej turbiny do 3,5 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą, na którą składać się będą m.in. utwardzone dojazdy, place montażowe, sieć kablowa średniego napięcia, sieć połączeń teleinformatycznych oraz instalacje pomiarowe prędkości i kierunku wiatru. RDOŚ wskazał również warunek przeprowadzenia w terminie 5 lat od realizacji przedsięwzięcia trzyletniego przyrodniczego monitoringu porealizacyjny w zakresie wymienionym również przy pierwszym postanowieniu uzgadniającym. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w P. ponownie nie stwierdził konieczności ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz postępowania oraz postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Obwieszczeniem z dnia [...] lipca 2013 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 10 i art. 49 k.p.a. poinformował strony o skompletowaniu materiału dowodowego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia "Budowa farmy wiatrowej o łącznej mocy [...] MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą w gminie [...], w województwie wielkopolskim" oraz o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych materiałów i dowodów w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma.

W toku całego postępowania stronom i społeczeństwu zapewniono udział w tym postępowaniu, informując o każdym etapie prowadzonego postępowania, a także o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem oraz o możliwości składania uwag i wniosków.

Decyzją z dnia [...] 2013 r. znak: [...] Wójt Gminy D. ustalił na wniosek A sp. z o.o. uwarunkowania środowiskowe dla przedmiotowego przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej o łącznej mocy do [...] MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą w gminie [...], w województwie [...]. Obwieszczenie o wydanej decyzji upubliczniono na tablicach ogłoszeń w miejscach objętych zasięgiem oddziaływania inwestycji, tj. w poszczególnych sołectwach, na obszarze których będzie realizowana inwestycja

Odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach złożyli: Gmina B. reprezentowana przez Burmistrza Miasta i Gminy B. - w dniu 24 października 2013 r., Fundacja A - w dniu 28 października 2013 r. i Stowarzyszenie B - w dniu 5 listopada 2013 r.

W uzasadnieniu swojego odwołania Burmistrz Miasta i Gminy B. wskazał, że decyzji zarzuca naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w szczególności naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu prawnego skarżącej Gminy; Burmistrz przytoczył również przepisy ustawy o samorządzie gminnym mające uzasadniać jego legitymację do wniesienia odwołania "w imieniu mieszkańców gminy [...], a w szczególności, tych których interes prawny został naruszony".

Fundacja A wniosła o uchylenie zaskarżonej w całości decyzji Wójta Gminy D. oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia - celem uzupełnienia postępowania dowodowego w znacznej części, a w szczególności przedstawienia rzetelnej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na populację ptaków. Fundacja zarzuciła decyzji naruszenie: a) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, b) naruszenie zespołu norm nakazujących zapewnić w postępowaniu oceny oddziaływania na środowisko udziału społeczeństwa nie tylko w ujęciu formalnym, ale i materialnym - z obowiązkiem organu w zakresie rozpatrzenia uwag i wniosków oraz wykazania tego rozpatrzenia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach: art. 37 pkt 1 i 2 ustawy środowiskowej w zw. z art. 107 § 1-3 k.p.a. i art. 85 ust. 2 pkt 1 ustawy środowiskowej, a także w związku z art. 79 ust. 1 oraz art. 80 ust. 1 pkt tej ustawy. Stowarzyszenie B wniosło o uchylenie zaskarżonej w całości decyzji, zarzucając: a) nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, b) wydanie jej pomimo braku dla terenów przeznaczonych pod przedsięwzięcie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, c) zawarcie w przypadku wielu warunków nieostrej formy zapisów, co powoduje, że stają się one nieegzekwowalne przez organ, d) niezapewnienie w poszczególnych postanowieniach decyzji stronom postępowania bieżącego dostępu do danych z monitoringu porealizacyjnego i nienałożenie na inwestora jasnego obowiązku publikacji wyników monitoringu wraz z danymi źródłowymi (wynikami pomiarów) w sposób umożliwiający dostęp do nich stronom w ramach kontroli społecznej.

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. Kolegium przywołało treść przepisów art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy środowiskowej oraz § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia środowiskowego, akcentując, że do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się instalacje wykorzystujące do wytwarzania energii elektrycznej energię wiatru o łącznej mocy nominalnej elektrowni nie mniejszej niż 100 MW, a stosownie do § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się stacje elektroenergetyczne lub napowietrzne linie elektroenergetyczne o napięciu znamionowym nie mniejszym niż 110 kV, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 6, co powodowało, że dla przedmiotowej inwestycji wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Kolegium, omawiając przedstawiony przez inwestora raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który następnie na skutek wezwań był jeszcze kilkakrotnie uzupełniany w toku postępowania, podniósł, że raport ten w celu dokonania uzgodnień był przesyłany do RDOŚ oraz PPIS i WPWIS, które to organy po uzyskaniu raportu (i uzupełnień do raportu) zaopiniowały warunki realizacji przedsięwzięcia z zastrzeżeniami, które zostały uwzględnione w decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych dla planowanego przedsięwzięcia. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że raport wraz z uzupełnieniami zawiera elementy wynikające z art. 66 ust. 1 ustawy środowiskowej; wszystkie postanowienia i opinie wydane w przedmiotowej sprawie charakteryzują się dużą dbałością o szczegóły, uzasadnienia ich są wyczerpujące i w pełni uzasadniają przesłanki, jakimi kierowały się organy podejmując takie rozstrzygnięcia.

Zwracając uwagę na charakter dowody raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który jest jednym z najważniejszych elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia Kolegium zaznaczyło, że wszystkie organy, w tym organ uzgadniający i organy opiniujące, pozytywnie oceniły raport i na jego podstawie przedstawiły własne stanowiska oraz wytyczne co do planowanego przedsięwzięcia; w ich opinii również raport jest kompletny i jednoznaczny na tyle, że pozwala wydać prawidłową decyzję, która ma określić uwarunkowania środowiskowe chroniące to środowisko w możliwy sposób przed ewentualnym negatywnym oddziaływaniem planowanej inwestycji na środowisko. Ponadto organ II instancji zwrócił uwagę, na to, że zasadniczo pozyskiwanie energii wytwarzanej przez elektrownie wiatrowe należy do rozwiązań ekologicznych i przy zachowaniu odpowiednich nałożonych na inwestora warunków pozwala na realizowanie przedsięwzięcia przy poszanowaniu zasad ochrony środowiska.

Odnosząc się do twierdzeń Fundacji, że raport zawiera błędy i braki, które upośledzają ocenę wpływu planowanego przedsięwzięcia na populację ptaków, a sprowadza się to zasadniczo do informacji dotyczącej oczekiwanej wartości jednostkowego natężenia kolizji ptaków z wiatrakami, Kolegium stwierdziło, że same publikacje i opracowania oderwane od konkretnego stanu faktycznego nie stanowią samoistnych dowodów w sprawie, a takim dowodem jest właśnie raport zawierające dane odnoszące się do konkretnego planowanego przedsięwzięcia. Zdaniem Kolegium, gdyby strony postępowania przedstawiły własne opracowanie sporządzone na potrzeby niniejszego postępowania i dotyczące planowanego przedsięwzięcia (w szczególności własny raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko), to organ takie dowody musiałby wziąć pod uwagę jako równorzędne i wraz z raportem inwestora poddać ocenie. Nie można jednak, zdaniem organu, raportowi sporządzonemu dla konkretnego przedsięwzięcia i w celu oceny wpływu tego konkretnego przedsięwzięcia na środowisko przeciwstawiać w równy sposób publikacji zawierających dane ogólne albo odnoszących się do innych stanów faktycznych i choć podobnych oraz dotyczących przedsięwzięć tego samego rodzaju, to jednak nie tego konkretnego przedsięwzięcia i konkretnej lokalizacji dla owego planowanego przedsięwzięcia. Organ podkreślił, że wszystkie dowody muszą być i były brane pod uwagę w postępowaniu, jak to wynika z decyzji organu I instancji i kierowanych do inwestora wezwań o ustosunkowanie się do uwag.

Odnosząc się do lokalizacji inwestycji, Kolegium wskazało, że przedsięwzięcie jest planowane na obszarze, który w opracowaniu "Obszary ważne dla ptaków w okresie gniazdowania oraz migracji na terenie województwa wielkopolskiego" [przygotowanym przez [...]] nie został do nich jest zakwalifikowany. Dalej podniósł, że organy oceniły, iż tereny w gminie [...], które można ocenić jako cenne przyrodniczo, zostały w procedurze weryfikacji i wariantowania przeprowadzonej przez inwestora wyłączone spod inwestowania na podstawie wyników monitoringu i analiz przedrealizacyjnych; w obrębie inwestycji nie przewiduje się poważnych konfliktów na tle kolizji pracujących elektrowni z przelatującymi ptakami, gdyż na etapie wariantowania inwestycji odrzucono te miejsca, gdzie taka sytuacja byłaby najbardziej prawdopodobna, a zatem ograniczono zagrożenie dla fauny w okresie rozrodu, migracji, koczowisk i zimowania. Dalej Kolegium wskazało, że planowane elektrownie będą usytuowane w miejscach najmniej atrakcyjnych dla ptaków i nietoperzy, gdzie stwierdzono najmniejsze zagęszczenia tych zwierząt. Odnosząc się do zarzutu Fundacji, że prognoza oddziaływania na awifaunę zawiera błędne informacje dotyczące oczekiwanej wartości jednostkowego natężenia kolizji ptaków z wiatrakami [Fundacja szacuje ok. 3 ofiar/MW rocznie, tj. około 30 razy więcej niż przyjęte przez autorów raportu, odwołując się m.in. do "Wytycznych dotyczących oceny oddziaływania elektrowni wiatrowych na ptaki. Projekt. GDOŚ Warszawa." [...]] oraz jej propozycji co do prognozowania liczby ginących ptaków, Kolegium podniosło, iż zgodnie z raportem wartość jednostkowa średniego natężenia kolizji wynosi 0,1 ofiary/MW rocznie, a z uzasadnienia decyzji organ szczegółowo przeanalizował powyższe stanowisko Fundacji i argumenty tam wskazane, w tym celu wezwał również inwestora do ustosunkowania się do stawianych raportowi zarzutów; do tych zastrzeżeń, które stały się podstawą m.in. odwołania Fundacji, inwestor odniósł się w toku postępowania, składając pismo autorstwa [...] P. T. (współautora Raportu) przedstawiające argumentację przemawiającą za prawidłowością podanej wartości jednostkowej 0,1 ofiary/MW rocznie. Organ odwoławczy zarazem podniósł, że do tych wyjaśnień Fundacja odniosła się już w toku postępowania, nie zgadzając się z nimi i polemizując z zawartymi w nich twierdzeniami oraz w całej rozciągłości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko; organ przeanalizował powyższe pisma i argumenty tam wskazane, wskazał zarówno na argumenty jednej, jak i drugiej strony, a następnie, biorąc pod uwagę pełny materiał dowodowy w sprawie i mając na względzie niedoskonałości obecnie stosowanych metodyk badania oddziaływania farm wiatrowych na ptaki i wynikające z nich rozbieżne podejścia doświadczonych ornitologów, nałożył na inwestora obowiązek prowadzenia w okresie pięciu lat od uruchomienia inwestycji trzyletniego przyrodniczego monitoringu porealizacyjnego, który ma wykazać rzeczywiste oddziaływanie inwestycji na ornitofaunę i w razie wykazania negatywnego wpływu istotnie przewyższającego prognozowany w analizach przedrealizacyjnych organ nałożył na inwestora obowiązek przedsięwzięcia stosownych działań zaradczych. Kolegium w pełni podzieliło stanowisko organu I instancji i wskazane w zaskarżonej decyzji rozwiązania, w szczególności obowiązek przedsięwzięcia stosownych działań zaradczych, a w tym prowadzenie monitoringu w zakresie: występowania ornitofauny lęgowej na terenie inwestycji i terenach bezpośrednio sąsiadujących z elektrowniami wiatrowymi, przelotów ptaków i nietoperzy w okresie migracji wiosennej i jesiennej na terenie inwestycji i terenach bezpośrednio sąsiadujących z elektrowniami wiatrowymi, kolizji ptaków i nietoperzy z konstrukcjami elektrowni. Zdaniem organu środek ten pozwoli na miarodajną i rzetelną ocenę rzeczywistego oddziaływania tych konkretnych farm wiatrowych objętych planowanym przez inwestora przedsięwzięciem, m.in. na ptaki. Kolegium stwierdziło, że wszelkie dane dotyczące kolizyjności ptaków z turbinami wiatraków są na etapie planowania przedsięwzięcia danymi jedynie hipotetycznymi i statystycznymi, wobec czego słusznie został nałożony na inwestora obowiązek przeprowadzenia monitoringu porealizacyjnego w tym względzie. W ocenie Kolegium organ I instancji rozstrzygając sprawę w powyżej omówionym zakresie nie naruszył, wbrew twierdzeniom Fundacji, zasady prawdy obiektywnej ani przepisów art. 107 § 3, art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 6 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska.

W ocenie Kolegium raport złożony w niniejszym postępowaniu ocenia odziaływanie przedsięwzięcia na środowisko, a strony postępowania nie wykazały innymi dowodami w sprawie, w tym innym raportem opracowaniem przygotowanym przez specjalistów z dziedziny objętej zastrzeżeniami strony dla stwierdzenia oddziaływania tego konkretnego przedsięwzięcia na środowisko, w którym ma nastąpić jego lokalizacja, ażeby przyjęte w nim założenia, jak i ocena oddziaływania były błędne. Kolegium nie stwierdziło, ażeby zakres raportu i jego treść nie pozwalały, w tym organowi I instancji i organom uzgadniającym, na prawidłową ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, bowiem raport wraz z jego uzupełnieniem daje podstawy do takiej oceny i zajęcia stanowiska w sprawie. W ocenie Kolegium na podstawie przedłożonego raportu, będącego dowodem w sprawie, organ mógł przeprowadzić właściwą ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co też uczynił. Kolegium zauważyło jednocześnie, że w zakresie, w jakim mogą nasuwać się wątpliwości co do rzeczywistego wpływu przedsięwzięcia na środowisko po jego zrealizowaniu - nałożono obowiązek monitoringu, co w przyszłości będzie stanowić podstawę do ewentualnych dalszych działań zaradczych.

W ocenie Kolegium przedłożony w przedmiotowym postępowaniu raport (po uwzględnieniu również jego uzupełnień) został sporządzony prawidłowo i odniósł się do wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją przedsięwzięcia, a w zakresie tych, które mogą wystąpić według Fundacji po jego zrealizowaniu wbrew prognozom raportu, organ nałożył wspomniany obowiązek monitoringu. Kolegium uznało, że organ I instancji nie uchybił przepisom postępowania administracyjnego (uzasadnienie decyzji ze względu na swoją skrupulatność i szczegółowość czyni zadość art. 107 § 3 k.p.a.), a postępowanie zostało przeprowadzone bardzo wnikliwie, zaś sam raport poddany został już na etapie uzgodnień szczegółowej weryfikacji, a jej następstwem było kilkakrotne jego uzupełnianie i przedstawianie wyjaśnień przez inwestora. Kolegium zwróciło uwagę na to, że organ posiłkował się ustaleniami organu uzgadniającego i organów opiniujących w zakresie ich właściwości, a nadto organ odniósł się w toku postępowania i w uzasadnieniu decyzji do wszystkich zgłaszanych przez strony postępowania kwestii; z kolei wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego są wyrażone w uzasadnieniu decyzji, z którego treści strony postępowania mają możliwość uzyskania wiedzy na temat motywów wydanego rozstrzygnięcia.

Kolegium zauważyło również, że w niniejszej sprawie działanie organu nie stoi też w sprzeczności z normą, która nakazuje podmiotowi, który podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, do zapobiegania temu oddziaływaniu [art. 6 ust. 1 Prawa ochrony środowiska], a w przypadku, gdy negatywne oddziaływanie na środowisko jego działalności nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, zobowiązuje inwestora, by, kierując się przezornością, podjął wszelkie możliwe środki zapobiegawcze [art. 6 ust. 2 Prawa ochrony środowiska]. Kolegium w tym zakresie podniosło, że jest to obowiązek nałożony na inwestora, a nadto dotyczy działalności, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, co nie stanowi samo w sobie podstawy do odmowy określenia uwarunkowań środowiskowych dla planowanego przedsięwzięcia, a jedynie do podjęcia stosownych działań.

W ocenie Kolegium organ I instancji po kolei rozpatrywał wnoszone uwagi i wnioski, wszelkie zastrzeżenia przesyłał do inwestora celem ustosunkowania się i rozwiania ewentualnych wątpliwości, a w uzasadnieniu decyzji podał szczegółowe informacje o udziale społeczeństwa w postępowaniu oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa.

Organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oparł swoją analizę przedmiotowego tematu na całości zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego. Po analizie zebranej dokumentacji organ uznał, że planowane przedsięwzięcie przy spełnieniu założeń zawartych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko oraz w przedmiotowej decyzji nie będzie ponadnormatywnie oddziaływać na środowisko. Odwołując się do art. 80 ust. 1 i 2 ustawy środowiskowej, Kolegium stwierdziło, że wydana przez organ I instancji decyzja czyni zadość wyżej wymienionym przepisom.

Ponadto Kolegium wyjaśniło, że Gmina B., w imieniu której odwołanie wniósł Burmistrz Miasta i Gminy B., jest stroną niniejszego postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., bowiem, jak wynika z akt sprawy, posiada prawo własności do niektórych z działek znajdujących się na terenie oddziaływania inwestycji. Natomiast twierdzenie, że Burmistrz Miasta i Gminy B. wnosi odwołanie w imieniu mieszkańców Gminy B., a w szczególności tych, których interes prawny został naruszony, nie mogło się w ocenie Kolegium ostać, gdyż burmistrz działa w zakresie swoich kompetencji w interesie mieszkańców, ale w imieniu własnym. Kolegium nie dopatrzyło się po stronie organu I instancji naruszeniu słusznego interesu prawnego Gminy B. i stwierdziło, że nie ma dla oceny oddziaływania na środowisko znaczenia wpływ przedsięwzięcia na wartość sąsiednich nieruchomości, komfort zamieszkiwania czy potencjał inwestycyjny sąsiednich nieruchomości.

Odnosząc się do zarzutów Stowarzyszenia B, Kolegium wskazało, że stosownie do art. 36 ustawy środowiskowej organ właściwy do wydania decyzji może przeprowadzić rozprawę administracyjną otwartą dla społeczeństwa, a zatem organ administracji nie jest zobligowany do przeprowadzenia rozprawy; w przedmiotowym postępowaniu nie było obowiązku przeprowadzania rozprawy administracyjnej, którą jedynie fakultatywnie można było przeprowadzić na podstawie tego przepisu; od uznania też organu administracji w konkretnych okolicznościach sprawy zależało przeprowadzenie takiej rozprawy, a skoro nie wykazano takiej inicjatywy przy jednoczesnym braku obligatoryjności, to nie można mówić o naruszeniu prawa w tym względzie.

Ponadto Kolegium wyjaśniło, że decyzja środowiskowa jest etapem wstępnym i poprzedza uzyskanie kolejnych stosownych decyzji zmierzających do realizacji i finalizacji planowanego przedsięwzięcia, a realizacja warunków określonych w kolejnych decyzjach będzie kontrolowana przez organy właściwe, np. organy budowlane i nadzoru budowlanego oraz inne organy powołane na podstawie obowiązujących przepisów m.in. do kontroli korzystania ze środowiska; stąd też decyzja ta nie przesądza jeszcze o realizacji przedmiotowej inwestycji, ma ona bowiem charakter przygotowawczy dla innych postępowań. Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem m.in. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu czy decyzji o pozwoleniu na budowę lub innych decyzji wydawanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r.nr 243, poz. 1623, z późn. zm.), zatem organ na tym etapie bada wpływ przedsięwzięcia i jego oddziaływania na środowisko w zaproponowanej przez inwestora lokalizacji lub ewentualnie w wariancie proponowanym przez organ, a nie ocenia stricte kwestii lokalizacji i nie ustala zagospodarowania terenu, warunków zabudowy, które to zagadnienia nie leżą już w jego kompetencji w tym postępowaniu. Jedynie organ bada zgodność lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony. Brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów przeznaczonych pod inwestycję nie jest przeszkodą do wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych planowanego przedsięwzięcia.

Odnosząc się do zarzutu Stowarzyszenia dotyczącego posłużenia się w zaskarżonej decyzji nieostrymi pojęciami, Kolegium stwierdziło, że niektórych przypadkach nie da się w aktach stosowania prawa całkowicie wyeliminować pojęć "niedookreślonych", niemniej jednak wskazywane przez stronę pojęcia użyte przez organ I instancji nie wpływają na wykonalność decyzji, dowolność jej stosowania, czy też na brak możliwości wyegzekwowania od inwestora wypełniania jej postanowień i podjęcia takich działań, które mają na celu zminimalizowanie wpływu przedsięwzięcia na środowisko czy też wyeliminowanie negatywnego wpływu na środowisko. W tym zakresie Kolegium podniosło, że inwestor podlega ustawowym obowiązkom, takim jak i inne podmioty korzystające ze środowiska, a jeżeli podmiot korzystający ze środowiska negatywnie oddziałuje na środowisko, to organ ochrony środowiska może na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek: 1) ograniczenia oddziaływania na środowisko i jego zagrożenia; 2) przywrócenia środowiska do stanu właściwego, natomiast jeżeli działalność prowadzona przez podmiot korzystający ze środowiska albo osobę fizyczną powoduje pogorszenie stanu środowiska w znacznych rozmiarach lub zagraża życiu lub zdrowiu ludzi, wojewódzki inspektor ochrony środowiska ma obowiązek wydać decyzję o wstrzymaniu tej działalności w zakresie, w jakim jest to niezbędne dla zapobieżenia pogarszaniu stanu środowiska.

Odwołując się do art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b organ odwoławczy wyjaśnił, że w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ w przypadku gdy z tej oceny wynika potrzeba zapobiegania ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko - nakłada obowiązek tych działań. Dalej organ wywodził, że zasadniczym celem tego etapu (monitoringu porealizacyjnego awifauny i chiropterofauny) jest ocena wcześniejszych prognoz odnośnie możliwego oddziaływania inwestycji na populacje ptaków i nietoperzy; wyniki monitoringu porealizacyjnego powinny służyć przede wszystkim właściwym organom administracji do uaktualniania decyzji dotyczących dalszego funkcjonowania farmy wiatrowej; w przypadku stwierdzenia oddziaływania przekraczającego rozmiarami prognozy sformułowane w raporcie stanowiącym podstawę wydania decyzji środowiskowej - organ powinien spowodować wdrożenie stosownych działań minimalizujących stwierdzone wpływy, zastosowanie działań kompensacyjnych lub trwałe wyłączenie wybranych siłowni z eksploatacji.

Co do udostępniania informacji posiadanych przez organ, w tym tych wynikających z monitoringu porealizacyjnego, Kolegium stwierdziło, że organy administracji są na podstawie przepisów ustawy środowiskowej w kwestiach dotyczących ochrony środowiska obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku i jego ochronie znajdujących się w ich posiadaniu lub które są dla nich przeznaczone. Wobec tego Kolegium stwierdziło, że ani sama decyzja, ani nałożone nią obowiązki nie wyłączają tych uprawnień nie tylko w stosunku do stron postępowania, ale w ogóle społeczeństwa, gdyż z mocy samej już ustawy społeczeństwu zapewniono dostęp do takich informacji.

Ponadto Kolegium wyjaśniło, że zbadało sprawę pod kątem nie tylko podniesionych przez stronę zarzutów, ale zbadało cały materiał zebrany w sprawie, prawidłowość samego postępowania i zgodność przeprowadzonych przez organ I instancji ustaleń z obowiązującym prawem. W ocenie Kolegium organ I instancji uzasadnił swoje stanowisko, które zawiera wszystkie elementy wynikające z przepisów powołanej ustawy; uwarunkowania środowiskowe dla realizacji przedmiotowej inwestycji zostały oparte na wynikach przeprowadzonego postępowania w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i bardzo szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu; w zaskarżonej decyzji zawarto zalecenia organów i dokonano ich analizy oraz implementacji do decyzji; decyzja organu I instancji zawiera wszystkie wymagane prawem elementy i wystarczająco dokładnie określa wymagania dla realizacji planowanego przedsięwzięcia pozostające w kompetencji organu. Kolegium – wskazując, że decyzja środowiskowa jest etapem wstępnym i poprzedza uzyskanie kolejnych stosownych decyzji zmierzających do realizacji i finalizacji planowanego przedsięwzięcia i nie przesądza jeszcze o realizacji przedmiotowej inwestycji, ma ona bowiem charakter przygotowawczy dla innych postępowań – podniosło, że realizacja warunków określonych w kolejnych decyzjach będzie kontrolowana przez organy właściwe, np. organy budowlane i nadzoru budowlanego oraz inne organy powołane na podstawie obowiązujących przepisów np. do kontroli korzystania ze środowiska. Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest dostatecznie konkretne i kompleksowo wskazuje warunki realizacji przedsięwzięcia.

Wskazując na sytuacje, w których zgodnie z art. 80 ust. 2 zdanie pierwsze i art. 81 ust. 1-3 możliwa jest odmowa ustalenia środowiskowych uwarunkowań, Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji w stosunku do tego konkretnego przedsięwzięcia nie miał możliwości wydania decyzji odmownej, która znalazłaby swoje oparcie w obowiązującym prawie, przedsięwzięcie to bowiem pozwala na ustalenie dla niego środowiskowych uwarunkowań, a wszystkie konieczne elementy zostały poddane analizie i ocenie.

Kolegium stwierdziło również, że organ dopełnił wymogów ustawy środowiskowej i zapewnił udział społeczeństwa w postępowaniu poprzez publiczne ogłaszanie informacji o dokonanych czynnościach.

W odniesieniu do protestów składanych w toku postępowania organ zwrócił uwagę, że sam sprzeciw społeczeństwa (społeczności lokalnej) lub jednej ze stron postępowania wobec planowanej inwestycji nie może stanowić wyłącznej przesłanki odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia.

Skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skutecznie wniosło Stowarzyszenie B, które zaskarżonej decyzji zarzuciło naruszenie: 1) art. 104 w zw. z art. 107 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji nakładającej na inwestora obowiązek w sposób niekonkretny, nieprecyzyjny i niejasny, co stwarza możliwość różnej interpretacji przy jego wykonaniu i powoduje niewykonalność decyzji, 2) art. 8 k.p.a. poprzez zasugerowanie przez organ II instancji złożenia przez podmioty kwestionujące zasadność decyzji dodatkowego raportu środowiskowego, 3) art. 7, art. 77 oraz art. 75 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, co w szczególności odnosi się do kwestii hałasu, odnośnie której skarżony organ stwierdził, że turbiny ewentualnie przekraczające dopuszczalne normy hałasu na granicy działek przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową wyposażone zostaną w specjalny tryb pracy zmniejszający emisję hałasu, tak by nie powodowały przekroczenia dopuszczalnych norm prawnych w tym zakresie, podczas gdy zadaniem organu było niedopuszczenie, aby turbiny przekraczały dopuszczalne normy hałasu, a nie niwelowanie tego skutków, 4) art. 106 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji niezgodnej z uzgodnieniem RDOŚ w zakresie dopuszczenia 110 do 124 m, a wirnik o średnicy od 100 do 120 m, podczas gdy uzgodnienie RDOŚ z dnia [...] czerwca 2011 r. dopuszczało realizację elektrowni wiatrowej o wysokości do 100 m i średnicy wirnika do 100 m.

W uzasadnieniu Stowarzyszenie rozwinęło sformułowane zarzuty.

W dniu 22 września 2014 r. Sąd postanowił zamkniętą rozprawę otworzyć na nowo i zwrócić się do organów obu instancji o wyjaśnienie, czy przesłane do Sądu akta administracyjne są kompletne, a w szczególności, czy dołączono wszystkie dowody upublicznienia decyzji organu I instancji - obwieszczenie w gminie [...] i gminach ościennych (obwieszczenie w sołectwach i urzędach gminy) oraz upublicznienia decyzji II instancji przez Kolegium oraz w drodze obwieszczenia w gminie [...] (w urzędach gminy i sołectwach, ewentualnie w Biuletynie Informacji Publicznej).

W toku postępowania strona skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko, natomiast Fundacja A (uczestnik postępowania) w piśmie procesowym z dnia [...] września 2014 r. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ponieważ decyzje te zostały wydane z naruszeniem: 1) zasady prawdy obiektywnej, tj. przepisów art. 7 i art. 77 oraz art. 80 k.p.a. i zasady zaufania (art. 8 k.p.a.), 2) zasady równej mocy dowodowej art. 107 § 3 k.p.a., 3) art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1232, z późn. zm.), 4) innych przepisów wskazanych w uzasadnieniu skargi. Z kolei pełnomocnik uczestnika postępowania - A Sp. z o.o. (inwestora) wniósł o oddalenie skargi, a swoje stanowisko przedstawił w pismach procesowych z dnia [...] września 2014 r. i [...] listopada 2014 r.

Na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. Sąd przeprowadził dowód z dokumentów dołączonych do pisma Kolegium z dnia [...] września 2014 r. – w postaci obwieszczenia z dnia [...] 2013 r. i dowodów jego upublicznienia. Pełnomocnik inwestora nie podzielił stanowiska Sądu co do podstaw wydania postanowienia z dnia [...] września 2014 r., kwestionując jego prawidłowość i podnosząc zarazem brak podstaw do dopuszczenia dowodów wskazanych w tym postanowieniu; ponadto wniósł o przeprowadzenie dowodu ze dokumentów złożonych do akt postępowania przez uczestników postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

W wyniku przeprowadzenia – w zakresie wynikającym z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.) – kontroli zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] stycznia 2014 r., wydanej w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań na wniosek inwestora obejmujący przedsięwzięcie w postaci budowy w Gminie [...] farmy wiatrowej o łącznej mocy do [...] MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą, w których uwarunkowania te zostały ustalone przez Wójta Gminy D. w decyzji z dnia [...] 2013 r. - Sąd uznał, że decyzja ta nie jest dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przed przystąpieniem do omówienia kwestii merytorycznych należy zauważyć, że w niniejszej sprawie Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadził dowód z dokumentów dołączonych do pisma Kolegium z dnia [...] września 2014 r. w postaci obwieszczenia z dnia [...] 2013 r. i dowodów jego upublicznienia, co służyło wyjaśnieniu istotnej wątpliwości co do upublicznienia przedmiotowego rozstrzygnięcia i jego wejścia do obrotu prawnego. Dowód ten pozwolił na ustalenie, że zaskarżona decyzja została należycie podana do publicznej wiadomości i doręczona stronom postępowania, a badanie formalnej prawidłowości zaskarżonej decyzji (uchybienia o charakterze procesowym) wyprzedzało rozważania co do jej merytorycznej prawidłowości (rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego). Ponadto Sąd w zgodzie z art. 133 § 1 i 2 p.p.s.a. wyrokował w niniejszym postępowaniu na podstawie akt sprawy, a dysponowaniu pełnym materiałem procesowym w tym zakresie służyło otwarcie rozprawy na nowo. Trzeba również podkreślić, że składane w toku postępowania pisma stron i jego uczestników, a także uzupełniająca dokumentacja nadesłana przez organ I instancji były brane pod uwagę przez Sad w ramach art. 133 § 1 p.p.s.a., nie dotyczyły one jednak okoliczności, co do których konieczne i dopuszczalne byłoby przeprowadzenie dowodu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a.

Zarazem tytułem wstępu do dalszych rozważań merytorycznych warto wyjaśnić, że zasady i tryb postępowania w sprawach ocen oddziaływania na środowisko reguluje wyżej przywołana ustawa środowiskowa z dnia 3 października 2008 r. oraz rozporządzenie środowiskowe z dnia 9 listopada 2010 r. Z punktu widzenia art. 71 ust. 2 pkt 1 oraz 59 ust. 1 w zw. z art. 61 ust 1 pkt 1 ustawy środowiskowej istotne znaczenie w sprawie miało ustalenie, do jakiej kategorii przedsięwzięć zalicza się inwestycja, albowiem dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest obligatoryjne.

Nadto trzeba zastrzec na użytek niniejszego uzasadnienia, że Sąd posługuje się terminem "rozważania merytoryczne" w znaczeniu "rozważania odnoszące się do wymogów stawianych przez przepisy ustawy środowiskowej oraz inne przepisy dotyczące ochrony środowiska wnioskowi inwestora i raportowi o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oraz decyzji organów rozstrzygających w sprawie". Jak bowiem trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 85/12 (LEX nr 1252214) – przywołanym przez inwestora w swoim stanowisku – sąd I instancji kontroluje ustalenia stanu faktycznego dokonane przez właściwe organy, lecz sam nie może jego ustalać, tym bardziej kiedy wymaga to wiedzy specjalistycznej. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że Sąd nie może samodzielnie dokonywać oceny merytorycznej treści przedmiotowego raportu, gdyż wymaga to wiadomości specjalnych z poszczególnych gałęzi nauki. Stąd ocena raportu dotyczy w szczególności kwestii, czy jest on wyczerpujący (kompletny) i spójny, czyli spełnia ustawowe wymagania co do jego zawartości (treści) w rozumieniu dyspozycji art. 66 ustawy środowiskowej, a więc nie może to być ocena merytoryczna. I w takim tez zakresie Sąd może kontrolować prawidłowość oceny przedmiotowego dowodu wyrażoną w decyzjach organów merytorycznie rozstrzygających sprawę. W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, że Sąd I instancji, kontrolując stan faktyczny przyjęty przez właściwe organy, może jedynie sformułować wytyczne, zgodnie z dyspozycją z art. 141 § 4 p.p.s.a., w tej sprawie w zakresie konieczności dokonania weryfikacji ustaleń faktycznych raportu przez właściwego rzeczoznawcę lub rzeczoznawców, lecz samodzielnie nie może prowadzić własnej analizy i oceny merytorycznej treści raportu.

Zgodnie z art. 61 ust. 2 ustawy środowiskowej ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przeprowadza organ właściwy do wydania tej decyzji. Postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu planującego podjęcie realizacji przedsięwzięcia.

Według art. 3 ust. 1 pkt 8 ustawy środowiskowej przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko rozumie się postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu.

W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływanie między tymi elementami, dostępność do złóż kopalin, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust. 1 ustawy środowiskowej).

Zgodnie z art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej, jeżeli wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach poprzedza ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przed wydaniem decyzji organ właściwy uzgadnia warunki realizacji przedsięwzięcia z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska oraz zasięga opinii właściwego organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej (właściwość organów tej Inspekcji została określona w art. 78 ust. 1 ustawy środowiskowej).

Nadto, przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach organ właściwy do jej wydania zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 79 ust. 1 ustawy środowiskowej).

Jak to wynika z art. 80 ust. 1 ustawy środowiskowej, jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach wydaje się po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony.

Z powyżej przywołanych przepisów, a także z art. 81 ustawy środowiskowej wynika, że ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt. II SA/Gd 312/11, LEX nr 898190, orzeczenie dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić bowiem jedynie w razie: 1) niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2 ustawy środowiskowej), 2) odmowy uzgodnienia warunków realizacji bądź wydania negatywnej opinii, przez organy o których mowa w art. 77 ust. 1 ustawy środowiskowej, 3) braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 ustawy środowiskowej), 4) gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 ustawy środowiskowej), 5. jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 3 ustawy środowiskowej).

Przenosząc przedstawione rozważania ogóle na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że w kontekście przywołanych regulacji prawnych organy orzekające w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia określonego we wniosku inwestora słusznie uznały, iż nie zaistniały warunki do odmowy ustalania środowiskowych uwarunkowań dla realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, które obowiązkowo wymagało wydania takiej decyzji ze względu na treść art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej i § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia środowiskowego.

Sąd stwierdza, że organy prawidłowo ustaliły istotne okoliczności faktyczne sprawy. Organem właściwym do wydania decyzji środowiskowej był Wójt Gminy D. (art. 75 ust. 1 pkt 4 powołanej ustawy). Wniosek o wydanie zaskarżonej decyzji spełniał wymogi określone w art. 74 ust. 1 ustawy środowiskowej. Organ prawidłowo ustalił, że przedsięwzięcie stanowiące przedmiot niniejszej sprawy należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia środowiskowego. W związku z faktem, że dla terenu objętego planowaną inwestycją nie uchwalono miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie zachodziła w tej mierze negatywna przesłanka niezgodności przedsięwzięcia z planem.

W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie, procedując w zgodzie z art. 80 ust. 1 ustawy środowiskowej, ustaliły środowiskowe uwarunkowania biorąc pod uwagę wyniki uzgodnień z RDOŚ, opinię PPIS i WPWIS oraz wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, którego przebieg szczegółowo uzasadniono w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy D. (zgodnie z dyspozycją art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i ust. 3 ustawy środowiskowej) oraz ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

W trybie art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej organ administracji prowadzący postępowanie w niniejszej sprawie uzgodnił warunki realizacji przedsięwzięcia z RDOŚ, który finalnie postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. uzgodnił realizację przedmiotowego przedsięwzięcia, określając zarazem jej warunki.

Zgodnie z wymogiem art. 77 ust. 1 pkt 2 ustawy środowiskowej organ pozyskał również opinię PPIS z dnia [...] maja 2013 r. oraz opinię WPWIS z dnia [...] maja 2013 r. określające warunki realizacji przedsięwzięcia (ten ostatni organ w zakresie higieny radiacyjnej).

Analizując przedmiotowe postępowanie pod kątem udziału w nim społeczeństwa Sąd uznał, że organ I instancji wypełnił dyspozycję art. 79 ust. 1 ustawy środowiskowej, który nakłada na organ administracji przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach obowiązek zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Działając zgodnie z przepisem art. 33 ust. 1 oraz art. 38 ustawy środowiskowe, organ administracji podawał do publicznej wiadomości informacje o wszystkich etapach postępowania, w tym o złożeniu wniosku inicjującego postępowanie, o możliwości składania pisemnych wniosków, uwag i zastrzeżeń w tej sprawie, o przystąpieniu do przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, o możliwości wnoszenia uwag i wniosków do raportu oraz jego uzupełnień i wyjaśnień pochodzących od inwestora (składanych głównie na wezwanie RDOŚ) oraz o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie oraz zgłoszonych żądań, wreszcie o wydanej decyzji i o możliwości zapoznania się z jej treścią. Zgodnie z dyspozycją art. 74 ust. 3 ustawy środowiskowej w zw. z art. 49 k.p.a. o powyższych czynnościach organ administracji informował strony postępowania poprzez obwieszczenia odpowiednio umieszczane na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy D., Urzędzie Miasta i Gminy B. oraz Urzędzie Gminy K., a także w sołectwach na terenie Gminy [...] oraz na stronie internetowej BIP Urzędu Gminy D.

W ocenie Sądu postępowanie z udziałem społeczeństwa przeprowadzone zostało prawidłowo. Dokonywano obwieszczeń o kolejnych fazach postępowania, także w związku z koniecznością uzupełnień raportu. Umożliwiono na każdym etapie postępowania zarówno stronom, jak i społeczeństwu składanie wniosków i wyjaśnień. Czynny udział brał w postępowaniu inwestor, który na każde żądanie organu udzielał wyjaśnień. Sąd nie dopatrzył się braku staranności w działaniach inwestora w toku postępowania, począwszy od złożenia wniosku wraz z raportem dotyczącym przedsięwzięcia poprzez uzupełnienia raportu i prezentowanie stanowiska względem kwestii spornych. Biorący udział w postępowaniu, mieszkańcy poszczególnych sołectw z terenu Gminy [...] oraz Stowarzyszenie B, a zatem przedstawiciele miejscowej społeczności mieli możliwość zapoznania się ze szczegółową charakterystyką przedsięwzięcia i jego wpływem na środowisko. Ich wątpliwości były wyjaśniane w toku postępowania, jak również szczegółowo w uzasadnieniu w wyjątkowo starannie zredagowanej i obszernej decyzji instancji (w jej uzasadnieniu).

W ocenie Sądu nie doszło w postępowaniu do naruszenia uprawnień społeczności lokalnej do udziału w postępowaniu, i tym spełnione zostały warunki określone w art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy środowiskowej.

Należy podkreślić, że czynności procesowe organu administracji I instancji, zmierzające do zapewnienia udziału społeczeństwa w procedurze oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wspierane były również działaniami podejmowanymi przez inwestora zarówno przed, jak i w toku postępowania (działania te zostały odpowiednio scharakteryzowane w uzasadnieniu decyzji Wójta Gminy D.).

Trzeba również wspomnieć, że przeprowadzenie rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, o której mowa w art. 36 ustawy środowiskowej (przepis art. 91 § 3 k.p.a. stosuje się odpowiednio), jest fakultatywne. Mimo nieprzeprowadzenia takiej rozprawy stronom i społeczeństwie został zagwarantowany w należytym stopniu udział w każdej fazie postępowania. Trudno uznać w realiach niniejszej sprawy, że ewentualne przeprowadzanie rozprawy rozwiałoby wszystkie wątpliwości społeczności lokalnej, czy też Stowarzyszenia B i Fundacji A względem przedmiotowej inwestycji, w szczególności w zakresie prognozowanego oddziaływania na ptaki i nietoperze, a w szczególności liczby kolizji ptaków z wirnikami wiatraków (ofiar śmiertelnych).

W ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przeprowadzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko na podstawie raportu przedłożonego przez inwestora, który to raport jest w swej istocie wysoko specjalistycznym opracowaniem autorstwa ekspertów z różnych dziedzin. W niczym nie umniejsza jego mocy dowodowej fakt, że ten środek dowodowy jest sporządzany na zlecenie inwestora i przedstawiany przez niego organowi, skoro następnie polega w toku postępowania administracyjnego ocenie i opiniowaniu przez różne wyspecjalizowane organy w zakresie ochrony środowiska oraz zdrowia i życia ludzi.

Co do zasady raport ten jest jednym z elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Raport już w trakcie postępowania administracyjnego wchodzi w skład materiału dowodowego sprawy, jest dowodem z dokumentu i, jak każdy inny dowód składany przez stronę czy zgromadzony przez organ, podlega regułom postępowania dowodowego, w tym i swobodnej ocenie dowodów zgodnie z art. 80 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 15/07, LEX nr 362515).

Zdaniem Sądu, w weryfikowanym postępowaniu organy administracji, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., dokonały wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. Organy oceniły także, pozostając w zgodzie z art. 80 k.p.a., czy raport uwzględnia wszystkie ewentualne zagrożenia związane z realizacją przedmiotowego zamierzenia, aby następnie określić konkretne wymagania ochrony środowiska na etapie prac budowlanych. Należy przy tym mieć na względzie, że sformułowanie określonych wymogów w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia nie wyklucza w żadnej mierze późniejszej konkretyzacji wskazanych na tym etapie warunków sformułowanych względem pozwolenia budowlanego - w kontekście odniesienia ich do konkretnego projektu budowlanego (por. także wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 października 2006 r. sygn. akt IV SA/Wa 1428/06, dostępny jw.), decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wyznacza bowiem jedynie środowiskowe ramy realizacji przedsięwzięcia.

W ocenie Sądu materiał dowodowy został zebrany w sprawie zgodnie z obowiązkiem ciążącym na organie, a polegającym na gromadzeniu wszelkich dowodów z urzędu. Zgromadzony materiał dowodowy ma charakter kompletny, a składa się na niego w szczególności raport (sporządzony na zlecenie inwestora - wnioskodawcy) wraz z jego uzupełnieniami.

Należy podkreślić, że organu obydwu instancji, ustalając w swoich decyzjach warunki realizacji inwestycji uwzględniono wymagania ustanowione w uzgodnieniu z RDOŚ i w opinii organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz konkluzje będące wynikiem ustaleń poczynionych w toku całego postępowania. Postawa organów w niniejszej sprawie była niewątpliwe aktywna. Organy obydwu instancji, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, weryfikowały raport, tym samym zmierzając do rzetelnego rozstrzygnięcia i ustalenia niezbędnych warunków środowiskowych realizacji inwestycji. Sąd nie dopatrzył się tego, by postępowanie organów nosiło cechy stronniczości wobec inwestora i innych stron i uczestników postępowania lub braku wnikliwości w ocenie proponowanych przez inwestora rozwiązań.

Żadna ze stron postępowania zajmująca stanowisko opozycyjne względem inwestora, w tym skarżące Stowarzyszenie, nie zgłosiła tego rodzaju wniosków dowodowych na poparcie swych twierdzeń, których przeprowadzenie służyłoby zakwestionowaniu prawidłowości raportu, rozstrzygnięć organów współdziałających w wydaniu opinii oraz organów rozstrzygających sprawę główną. Samo powielanie zarzutów i wątpliwości względem raportu środowiskowego i inwestycji samodzielnej podstawy do skutecznego podważenia prawidłowości raportu oraz rozstrzygnięć podjętych przez organy rozstrzygające w sprawie środowiskowych uwarunkowań oraz organy współdziałające. W szczególności, strona skarżąca będąca niewątpliwie pro środowiskową organizacją społeczną (ekologiczną), zajmującą się m.in. działalnością w zakresie ekologii (chociażby w odniesieniu do skali lokalnej), nie przedstawiła własnej opinii o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, ani też nie skorzystała z możliwości zgłoszenia tego rodzaju wniosków dowodowych, które zmierzałyby do skutecznego podważenia miarodajności raportu środowiskowego przedstawionego przez inwestora. Podobnie należy odnieść się do stanowiska uczestnika postępowania - Fundacji A, która w istocie ograniczyła się do powielenia stanowiska wcześniej prezentowanego w postępowaniu administracyjnym, do którego należycie odniósł się skarżony organ.

Strona skarżąca nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie zasadności stawianych zarzutów, które organ powinien był wziąć pod uwagę i ocenić ani nie sformułował żadnych wniosków dowodowych w tym kierunku. Postawione zarzuty w dużej mierze uznać należy za gołosłowne. W istocie Stowarzyszenie oraz inni uczestnicy postepowania prowadzili raczej polemikę z organem, niż zajmowali twarde, mające pokrycie w faktach stanowisko. Żaden z oponentów inwestora nie skorzystał w istocie z dostępnych środków dowodowych i narzędzi służących weryfikacji materiału dowodowego. W szczególności należy zwrócić uwagę na to, że zgodnie z art. 90 ust. 1 i 8 ustawy środowiskowej - po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko regionalny dyrektor ochrony środowiska wydaje postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia, do którego nie stosuje się przepisów art. 106 § 3, 5 i 6 k.p.a. (zgodnie z tymi przepisami organ, do którego zwrócono się o zajęcie stanowiska, czyni to w drodze postanowienia, na które służy stronie zażalenie). W myśl natomiast art. 142 k.p.a. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji.

Trzeba też mieć na uwadze, że zasadniczo jedynym regulowanym przez prawo powszechnie obowiązujące zagadnieniem związanym z funkcjonowaniem instalacji typu elektrownia wiatrowa jest kwestia ewentualnych emisji, o których mowa w powołanym art. 144 Prawa ochrony środowiska zaś kwestie syndromu turbiny wiatrowej, migotania cienia i innych tego typu uciążliwości i utrudnień pozostają jak dotychczas wyłącznie przedmiotem zainteresowania nauki (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Wr 131/14, LEX nr 1482108). Niemniej jednak organy orzekające w sprawie, uwzględniając wspomnianą już zasadę przezorności, o której mowa w art. 6 ust. 2 Prawa ochrony środowiska, zajęły się również tymi kwestiami, oceniając przedłożony przez inwestora raport, mając przy tym na uwadze stanowisko organów współdziałających w wydaniu decyzji.

Dodać należy, że przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska wprowadzają normy chroniące przed nadmiernym hałasem (art. 112 i następne), które doprecyzowane są w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. z 2014 r., poz. 112). Dalej należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 144 ust. 2 powołanej ustawy eksploatacja instalacji powodująca m.in. emisję hałasu oraz wytwarzanie pól elektromagnetycznych (do której, w myśl art. 3 pkt 6 tej ustawy zaliczyć należy elektrownię wiatrową), nie powinna, z zastrzeżeniem ust. 3 (odnoszącego się do obszarów ograniczonego użytkowania), powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza trenem, do którego prowadzący instalację ma tytuł prawny.

W świetle powołanej regulacji stwierdzić należy, że w prawie polskim brak jest innych konkretnych norm prawnych i technicznych regulujących odrębnie oddziaływanie elektrowni wiatrowych. Powyższe ustalenie należy odnieść do dopuszczalnego czasu występowania zjawiska tzw. migotania cienia czy też każdego innego potencjalnego negatywnego oddziaływania elektrowni wiatrowej na otaczające środowisko, a związanego z efektami wizualnymi. Wskazywane rodzaje oddziaływań jedynie w ograniczonym zakresie mogą być zatem ocenione na etapie prac przygotowawczych związanych z ubieganiem się o wydanie wymaganego przez prawo wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji inwestycji, w tym w ramach przeprowadzonej oceny oddziaływania na środowisko, oraz w toku postępowania o pozwolenie na budowę. W tym pierwszym przypadku należy w szczególności wskazać, że w każdym przypadku organ, dokonując oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ma obowiązek badać, czy inwestor zachował zasady wynikające z art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska, który stanowi, że kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu (ust. 1) oraz, że kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze (ust. 2). Przepis ten wskazuje zatem na zasadę zapobiegania i przezorności, obligującą inwestora do przewidzenia wszelkich następstw ingerencji w środowisko, w tym również związanych z tzw. efektem migotania. Kwestiom tym zostały poświęcone odpowiednie części raportu, jak również zajął się nimi organ I instancji, odwołując się w tym zakresie nie tylko do treści raportu, ale i do stanowiska RDOŚ oraz organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2544/11 (LEX nr 1138181), zgodnie z którym: 1. Wydanie postanowienia w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia wiąże organ wydający decyzję w zakresie kwestii środowiskowych i praktycznie tę decyzję kształtuje. Konieczność uzasadnienia tego postanowienia podkreśla przy tym merytoryczny charakter takiego postanowienia, rozstrzygającego faktycznie sprawę, co do istoty. 2. Postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia jest niezaskarżalne z mocy art. 90 ust. 8 ustawy środowiskowej, a co wynika z wyłączenia stosowania art. 106 § 5 k.p.a. Nie może to jednak oznaczać, że postanowienie to będzie w ogóle wyłączone z kontroli instancyjnej. Możliwość kwestionowania tego postanowienia będzie dostępna dla stron tego postępowania dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji (art. 142 k.p.a.). Z tego też względu brak dowodów podważających rzetelność i prawidłowość sporządzenia raportu przemawia na korzyść tego ostatniego dokumentu. W szczególności ogólne niezadowolenie danej organizacji ekologicznej lub społeczności lokalnej z planowanej inwestycji, nawet gdyby było poparte dużą liczbą "podpisów" osób protestujących, nie może mieć znaczenia decydującego w konfrontacji z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. W połączeniu z zapewnieniem społeczeństwu udziału w postępowaniu, odniesieniem się w decyzji do podniesionych w toku postępowania zarzutów i problemów, w sposób uporządkowany, przejrzysty i wyczerpujący musi skutkować wydaniem decyzji pozytywnej dla Inwestora.

Należy zatem uznać, że organy administracji obu instancji dokonały prawidłowej weryfikacji raportu złożonego do akt przedmiotowej sprawy administracyjnej. Z faktu, iż oceniły go pozytywnie, przyjmując jako dowód przemawiający za określeniem uwarunkowań przyjętych w decyzji, nie można wyprowadzić wniosku, iż taka ocena narusza obowiązek wynikający z art. 80 k.p.a. Raport, stanowiący podstawę przeprowadzonej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, organy prawidłowo oceniły jako zgodny z zakresem wyznaczonym przez Wójta oraz odpowiadający w pełni wymogom art. 66 ustawy środowiskowej. Należy dodać, że obszernie również została omówiona kwestia rozważanych wariantów alternatywnych przedsięwzięcia oraz wyboru wariantu optymalnego poddanego następnie uzgodnieniu w toku postępowania (art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej, a contrario art. 81 ust. 1 tej ustawy).

W tym ostatnim zakresie należy wspomnieć, że chybione jest stanowisko skarżącego Stowarzyszenia kwestionujące zasadność przyjęcia rozwiązania przewidującego wyposażenie niektórych turbin w specjalny tryb zmniejszający emisję hałasu do poziomu zgodnego z obowiązującymi normami. Takie rozwiązanie służy właśnie respektowaniu ustalonych norm, stanowiąc przejaw realizacji wymogów ochrony przed hałasem, skoro zostało zaakceptowane przez organy współdziałające w wydaniu decyzji.

Również kwestionowana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach spełnia wymogi przewidziane w przepisach - art. 82 ust. 1 ustawy środowiskowej, albowiem zawiera wszystkie elementy tam określone. Załącznikiem do decyzji jest charakterystyka przedsięwzięcia, która jest odzwierciedleniem opisu inwestycji wskazanej we wniosku inwestora oraz w raporcie. W decyzji określono szereg zabezpieczeń służących ochronie środowiska - w szczególności zwierząt: ptaków i nietoperzy, ochronie przez nadmiernym hałasem i innymi niedogodnościami, ochronie środowiska gruntowo-wodnego, które uwzględniają uzgodnienie RDOŚ. Uwzględniono również warunki określone w opiniach organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W kontrolowanej decyzji zaniechano nałożenia obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania na środowisko. Przy określaniu tego obowiązku organ administracji kierował się w ocenie Sądu wynikającą z art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska zasadą przezorności. Ze względu na szczegółowy i jednoznaczny opis planowanej do zastosowania technologii oraz stosowanych środków mających na celu zmniejszenie uciążliwości dla środowiska w związku z planowanym przedsięwzięciem, nie stwierdzono konieczności ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy środowiskowej. Jest to rozstrzygnięcie zgodnie ze stanowiskiem RDOŚ wyrażonym w postanowieniu uzgodnieniowym, którego warunki zostały uwzględnione (RDOPŚ zastrzegł warunki braku zmian wniosku inwestora w zakresie, w jakim warunki przedsięwzięcia zostały poddane uzgodnieniu). Szczegółowe uzasadnienie konkretnych rozstrzygnięć zawartych w osnowie decyzji organu I instancji przemawia dostatecznie jasno za podjęciem takiego rozstrzygnięcia przez organ. Dodać należy, że przedmiotowego obowiązku nie nakłada się li tylko "zapobiegawczo", skoro zasadniczo wszystkie istotne skutki środowiskowe przedsięwzięcia są dostatecznie rozpoznane, wobec tego w zasadzie nie ma podstaw do nakładania obowiązku ponownego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (por. K. Gruszecki, Komentarz do art. 82 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, komentarz LEX/el. 2009). Planowane przedsięwzięcie nie należy do grupy tych, których wpływ na środowisko byłby trudny do przewidzenia lub na etapie prowadzenia postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pojawiłyby się co do tego wątpliwości. Oczywiście faktyczny zakres oddziaływania inwestycji ujawni się dopiero na etapie jego jej realizacji i eksploatacji, zaś aktualnie można jedynie mówić o prognozowaniu określonego stanu rzeczy. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt. II SA/Gd 312/11, LEX nr 898190). Stąd też Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w opisanym zakresie. Organy trafnie uznały, że informacje zawarte we wniosku oraz w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, poddane w odpowiednim zakresie uzgodnieniu i zaopiniowaniu organów współdziałających w wydaniu decyzji były wystarczające do określenia warunków i skutków realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia dla środowiska.

Weryfikacji rzeczywistego oddziaływania zrealizowanego przedsięwzięcia na środowisko służyć ma instytucja natomiast analizy porealizacyjnej, o której mowa w art. 82 ust. 1 pkt 5 ustawy środowiskowej. Jak wynika z samej treści art. 83 tej ustawy, w analizie tej dokonuje się porównania ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w szczególności ustaleń dotyczących przewidywanego charakteru i zakresu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz planowanych działań zapobiegawczych z rzeczywistym oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko i działaniami podjętymi dla jego ograniczenia. Z przepisu tego wynika zresztą również i to, że dla wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania nie jest konieczne, aby rzeczywiste, faktyczne oddziaływanie danego przedsięwzięcia na środowisko było z góry znane (chodzi raczej o rozpoznanie wszystkich prognozowanych skutków). W kwestionowanej decyzji nałożono na inwestora obowiązek wykonania i przedstawienia analizy porealizacyjnej (w zakresie ochrony przed hałasem), uwzględniając stanowisko RDOŚ i organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Ponadto stwierdzono konieczność monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (monitoring przyrodniczy w odniesieniu do ornitofauny i chiropterofauny oraz monitoring hałasu), co pozostaje w zgodzie ze stanowiskiem wyspecjalizowanych organów współdziałających w wydaniu decyzji. Zarazem organ I instancji nie stwierdził konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania. W powyższym zakresie Sąd również nie dopatrzył się nieprawidłowości. Skoro ustawa środowiskowa przewiduje możliwość nałożenia tego rodzaju obowiązków w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 82 ust. 1 pkt 2 lit. b i pkt 5), to nie można z faktu zastosowania takich rozwiązań wywodzić niedostatecznego rozpoznania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Warto także wspomnieć, że odpowiedniemu rozważeniu (również przy zastosowaniu zasady przezorności) poddana została także przez organ I instancji kwestia ewentualnego kumulowania się oddziaływania planowanie inwestycji z innymi przedsięwzięciami, w wyniku czego organ uznał, że planowana inwestycja - w powiązaniu z planowaną farmą wiatrową na terenie gminy [...], nie powinna spowodować istotnego skumulowanego negatywnego oddziaływania na zasoby przyrodnicze, w tym na sieć obszarów Natura 2000. Ponadto organ osobne rozważania poświęcił możliwości zagrożenia obszarów sieci Natura 2000, wskazując na obszary objęte ta ochroną znajdujące się odległości do 20 km od terenu planowanej inwestycji, zwracając uwagę na to, że większość oz tych obszarów leży w znacznej odległości od terenu inwestycji, zaś jeden obszar - [...] leży w bliskim sąsiedztwie (200 m), zaś pozostałe obszary zlokalizowane są w odległości ponad 5 km od terenu planowanej farmy wiatrowej. Wskazując na potencjalne oddziaływanie inwestycji na strefy o podwyższonych walorach przyrodniczych, organ I instancji stwierdził, że sam fakt ich występowania w strefie 200 m od inwestycji nie oznacza, ze zostaną one w istotny sposób zdewastowane i zdegradowane, co wywiódł z przedstawionej charakterystyki tych terenów i rodzaju oddziaływania na nie konkretnie wskazanych turbin farmy wiatrowej. Wobec powyższego uznać należy, że w kontrolowanej sprawie zostały dochowane wymogi wynikające z art. 62 ust. 1 i ust. 2 ustawy środowiskowej, a zrazem nie zaszły podstawy do zastosowania art. 81 ust. 2 tej ustawy i odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia, skoro z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000. Należy również wspomnieć, że przepis art. 33 ust. 1 ustawy z 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627, z późn. zm.), stanowiąc o negatywnym oddziaływaniu na cele ochrony Natura 2000, nie mówi o jakimkolwiek oddziaływaniu, lecz jedynie o znaczących negatywnych oddziaływaniach na środowisko. Oznacza to, że nie wszystkie negatywne oddziaływania będą uniemożliwiały realizacje przedsięwzięcia, ale tylko te, których skala oddziaływania będzie uznana za znaczącą (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 r. sygn. akt II OSK 2561/10, LEX nr 992529). Nie sposób też po stronie organów w niniejszej sprawie doszukać się naruszenia określonych w art. 6 ust. 1 i 2 Prawa ochrony środowiska zasady zapobiegania i zasady przezorności, które – jak już wspomniano – dotyczą podejmowania działań mogących negatywnie oddziaływać na środowisko.

Odnosząc się w sposób kompleksowy i syntetyczny do całości zarzutów skargi Stowarzyszenia B oraz zarzutów uczestnika - Fundacji A, należy podkreślić, że stanowisko tych podmiotów nie wytrzymało konfrontacji z ustaleniami i wnioskami organów rozstrzygających sprawę administracyjną. Twierdzenia stron postępowania sądowego nie doprowadziły do skutecznego podważenia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.

W odniesieniu do braku precyzyjnego określenia obowiązków nałożonych na inwestora w decyzji organu I instancji dotyczy w istocie kwestii pobocznych i nie ma kluczowego znaczenia w kontekście całokształtu obowiązków nałożonych na inwestora w związku z [realizacją] i eksploatacją inwestycji. Wskazane w odwołaniu Stowarzyszenia B zagadnienia dotyczące sformułowań użytych w poszczególnych postanowieniach decyzji nie wpływają w ocenie Sądu na wykonalność decyzji organu I instancji. Trafnie Kolegium oraz inwestor wskazali, że inwestora obowiązuje szereg regulacji prawnych, które pozwolą na właściwe wykonywanie decyzji. Kwestie ekologiczności farm wiatrowych, które są przedmiotem polemiki pomiędzy Stowarzyszeniem a Kolegium, nie mają rozstrzygającego wpływu na ocenę decyzji wydanych w niniejszej sprawie.

Jak już wcześniej wspomniano, nie można z faktu nałożenia obowiązku monitoringu wywodzić nierozpoznania faktycznego oddziaływania inwestycji. Obowiązek w tym zakresie został też dostatecznie jasno określony, co znajduje swoje odzwierciedlenie w punkcie 7 decyzji organu I instancji. Dodać należy, że art. 62 ustawy środowiskowej przewiduje obowiązek określenia wymaganego zakresu monitoringu, a nie zasad i sposobu jego przeprowadzania (ust. 1 pkt 3).

Przewidziane w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach rozwiązania techniczne dotyczące ograniczenia emisji hałasu jest zgodne ze stanowiskiem RDOŚ i wespół z czasowym wyłączeniem określonych turbin w porze nocnej zagwarantuje brak ponadnormatywnego oddziaływania na środowisko (tereny objęte ochroną akustyczną).

W zakresie oceny wpływu korytarza powietrznego w pasie [...] na tło akustyczne okolic terenu inwestycji stwierdzić należy, że inwestycja i raport zostały w zakresie ochrony akustycznej pozytywnie zweryfikowane przez organy współdziałające w wydaniu decyzji, a strona skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu ani nawet nie powołała wiarygodnej okoliczności, która przemawiałaby za tym, że wspomniany korytarz istotnie wpływa na ocenę poziomów hałasu, a w konsekwencji na rozstrzygnięcie sprawy.

Kwestia migotania cienia została – jak już wspomniano – omówiona w decyzji organu I instancji z odpowiednim odniesieniem się do raportu, w którym to zagadnienie zostało obszernie omówione, a nie spotkało się z negatywną oceną RDOŚ i organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Wpływ inwestycji (turbin) na obiekty objęte ochroną (zabytki) został również omówiony w decyzji organu I instancji i raporcie.

Ocena dotycząca wpływu inwestycji na ornitofaunę została szeroko omówiona w uzasadnieniu decyzji organu I instancji i odwołuje się do odpowiednich części raportu poświęconych temu zagadnieniu. Postępowanie administracyjne, a tym bardziej sądowe, nie stanowi zaś właściwej płaszczyzny do toczenia przez uczestników postępowania (w szczególności autorów raportu i reprezentantów [...] organizacji ekologicznych) polemik naukowych. Istotne było w tym zakresie ustalenie, czy zachodzi istotny wpływ inwestycji na ten rodzaj fauny, co nie znalazło potwierdzenia w wynikach przeprowadzanego postępowania. Należy również mieć na względzie, że wyrażona w art. 5 Konstytucji RP, a powtórzona w art. 1 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, zasada zrównoważonego rozwoju wymaga zachowania odpowiedniej równowagi pomiędzy rozwojem gospodarczym a ochroną środowiska.

Nie sposób też doszukać się przerzucania przez organ na stronę postępowania ciężaru dowodu w sytuacji, gdy organy podjęły szereg działań służących należytemu przeprowadzeniu postępowania dowodowego, zgromadzeniu materiału procesowego i poddaniu go odpowiedniej ocenie, a następnie podjęciu rozstrzygnięcia w sprawie. Samo tylko kwestionowanie przez stronę skarżącą działania organu – bez próby odwołania się do środków dowodowych, które mogłyby organowi dać podstawę do zakwestionowania raportu oraz stanowiska organów współdziałających w wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach – nie może świadczyć o naruszeniu przez organ art. 7, art. 8, art. 75, art. 77, art. 80, czy art. 107 § 1 i 3 k.p.a.

W sprawie nie miało także miejsce naruszenie art. 106 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a., bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie i poprzedzająca je decyzja organu I instancji dotyczą przedsięwzięcia, którego zakres wynika z ostatecznie sformułowanego wniosku inwestora (pismo z dnia 25 lutego 2013 r.) i raportu, które był też finalnie przedmiotem uzgodnienia RDOŚ z dnia [...] kwietnia 2013 r.

W kwestii prognozowanej kolizyjności ornitofauny z turbinami farmy wiatrowej zajęto w raporcie szczegółowe rozważania, również z odniesieniem się do opracowania autorstwa przedstawiciela uczestnika postępowania Fundacji A w osobie P. C. Raport w tym zakresie ostatecznie nie wzbudził uzasadnionych wątpliwości RDOŚ, zaś kwestie współczynnika kolizyjności i liczby ofiar śmiertelnych (ptaków) na turbinę były odpowiednio analizowane przez organ I instancji, również z uwzględnieniem stanowiska Fundacji A. W ocenie Sądu niniejsze postępowanie sądowe ani postępowanie administracyjne nie stanowią właściwej niwy, na której mogłaby się toczyć polemika naukowa pomiędzy ekspertami z zakresu ochrony ornitofauny co do kwestii pomiędzy nimi spornych. Przedstawiony przez inwestora raport, wśród którego autorów został wymieniony m.in. [...] P. T. jako ekspert z zakresu ochrony ornitofauny (ornitolog), stanowił przydatne dla organu narzędzie służące ocenie wpływu inwestycji na ornitofaunę, w tym na określenie potencjału i wartości przyrodniczej terenu inwestycji (biocenozy) oraz zagrożenia dla populacji ptaków. Raport ten odnosił się w tym zakresie do konkretnej inwestycji w określonej lokalizacji, a zatem nie stanowił jedynie stanowiska teoretycznego, lecz skonkretyzowaną opinię odnoszącą się do wpływu przedsięwzięcia określnego we wniosku inwestora na ornitofaunę występującą na terenie inwestycji i w jego pobliżu.

Reasumując wszystko powyższe należy stwierdzić, że w ocenie Sądu rozstrzygnięcia i uzasadnienia kwestionowanej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w pełni koresponduje z wymogami przepisu art. 85 ust. 1 i 2 ustawy środowiskowej oraz art. 107 § 3 k.p.a. Chronologicznie i sprawozdawczo opisano udział społeczeństwa w przeprowadzonym postępowaniu. Przedstawiono uwagi i wnioski zgłaszane przez przedstawicieli społeczeństwa i organizacje społeczne (ekologiczne) oraz sposób ustosunkowania się do nich przez inwestora i organ. Organ dał w uzasadnieniu wyraz dokonanej analizie informacji zawartych w raporcie, uwzględnieniu stanowiska RDOŚ oraz PPIS i WPWIS. Należy zgodzić się z organem II instancji, że istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miał fakt pozytywnego zaopiniowania planowanego przedsięwzięcia przez RDOŚ oraz organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Ponadto żaden z uczestników postępowania (w szerokim tego słowa znaczeniu, obejmującym strony i inne podmioty uczestniczące w postępowaniu sądowym) nie zakwestionował skutecznie prawidłowości tych rozstrzygnięć. Przedmiotowe uzgodnienie i opinie są wiążące dla organu wydającego decyzję środowiskową. Jednocześnie żadna część raportu nie została zakwestionowana przez organy [współdziałające] w wydaniu decyzji w postępowaniu głównym ani nie została przedłożona w sprawie inna opinia (raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia czy oceny ekspertów odnoszące się do tego konkretnego zamierzenia inwestora) mogąca podważyć prezentowane wyniki badań, prognoz i analiz. Organ odwoławczy rozpatrzył wniesione odwołania i należycie się do nich odniósł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zaś skarga, jak i stanowisko innego uczestnika, który wcześniej wniósł odwołanie, w znacznej części stanowią powtórzenie argumentacji wcześniej prezentowanej w odwołaniu każdego z tych podmiotów.

W tym stanie rzeczy, nie stwierdzając w ustalonych okolicznościach sprawy naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji lub wyeliminowanie jej w inny sposób z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.