Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 511/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2021-11-25 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: par. 5
journal: Dz.U. 2015 poz 743
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności,  oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom
journal: Dz.U.UE.L 2014 nr 181 poz 48  art. 38 ust. 5, art. 39 ust. 1, art. 42
law: Rozporzadzenie Delegowane Komisji UE Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013  w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych  mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności
journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 549  art. 97, art. 99
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej,  zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr  814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(1)

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) asesor WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi zarządcy gospodarstwa rolnego działającego za producenta rolnego J.L. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020 oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z "[...]" Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako Dyrektor, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako Kierownik, organ I instancji) z "[...]", w sprawie przyznania zarządcy gospodarstwa rolnego w R. działającego za producenta rolnego J. L. (dalej jako strona, skarżący) płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na rok 2020.

Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że do organu I instancji został złożony w formie elektronicznej, wniosek o przyznanie płatności na rok 2020. We wniosku strona ubiegała się m.in. o przyznanie płatności ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I. Następnie strona złożyła zmianę do wniosku, którą wycofała z pomocy powierzchnię 1,47 ha na działce rolnej D.

Kierownik decyzją z "[...]":

I. umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami w części dotyczącej powierzchni wycofanej;

II. przyznał płatności z tytułu ONW z ograniczeniami naturalnymi strefa I w wysokości 7.596,31 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 234,94 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowane z tego tytułu zmniejszenia.

Wskazano, że powierzchnia kwalifikowana do przyznania płatności 602,30 ha została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 2013 r., str. 549, ze zm., dalej jako rozporządzenie nr 1306/2013. Jednakże zgodnie z art. 15a rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48, dalej jako rozporządzenie nr 640/2014), w przypadku, gdy państwo członkowskie określa limit dla danej płatności powierzchnia deklarowana jest zmniejszana do tego limitu. Jak wskazano w § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2015, poz. 364 ze zm., dalej jako rozporządzenie ONW), płatność ONW przysługuje do powierzchni użytków rolnych, będących w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 75 ha, a w przypadku rolnika realizującego w 2020 roku 5-letnie zobowiązanie, do powierzchni użytków rolnych wynoszącej nie więcej niż 300 ha. Mając na uwadze powyższe oraz zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia ONW, który określa, że płatność ONW przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, powierzchnia 602,30 ha została zmniejszona do limitu, tj. 75,00 ha. o

Mając na uwadze powyższe, zasadnie organ I instancji przyznał stronie płatności ONW do powierzchni stwierdzonej, tj. 75,00 ha. Stawka płatności do 1 ha na obszarze ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I została określona w rozporządzeniu ONW i wynosi 179,00 zł.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014 w przypadku stosowania degresywnych kwot pomocy uwzględnia się średnią tych wartości w stosunku do odpowiednich obszarów zadeklarowanych. Początkowa kwota płatności do obszaru ONW typu z ograniczeniami naturalnymi strefy I po uwzględnieniu degresywności, o której mowa w § 3 ust. 4 rozporządzenia ONW PROW 2014- 2020 wynosi 7 831,25 zł.

Jednakże wyżej wymieniona kwota 7 831,25 zł została pomniejszona ze względu na nieprzestrzeganie norm oraz wymogów [WPD.1.12 (WPD.1.12.1)]. Naruszenie przedmiotowych norm zostało zawarte w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności o nr dokumentu: "[...]".

Zgodnie z art. 97 i 99 rozporządzenia nr 1306/2013, w związku z art. 42 rozporządzenia nr 640/2014, zmniejsza się całkowitą kwotę płatności, która ma być przyznana w roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności. Na podstawie rozporządzenia ONW i art. 39 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 określono procentową wielkość zmniejszenia kwoty płatności, wynoszącą 3,00%.

Mając na uwadze zacytowane przepisy prawa krajowego i wspólnotowego kwota pomniejszenia płatności ONW z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów wyniosła: 7.831,25 zł x 3,00% = 234,94 zł.

W związku z powyższym początkowa kwota płatności ONW została pomniejszona o kwotę w wysokości 234,94 zł i tym samym przyznano stronie płatność ONW na rok 2020 w wysokości 7.596,31 zł.

Utrzymując powyższe rozstrzygniecie organ odwoławczy wskazał, że kluczowe w niniejszym przypadku znaczenie mają ustalenia dokonane podczas kontroli administracyjnej wniosku oraz ustalenia zawarte w raportach z kontroli wraz dokumentacją fotograficzną. Z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w dniach 26 maja - 14 sierpnia 2020 r., Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził kontrolę w gospodarstwie rolnym strony. Z kontroli został sporządzony protokół NR "[...]". W ustaleniach ww. kontroli stwierdzono między innymi, że w gospodarstwie przechowywany jest obornik, nabyty na podstawie umowy. Do jego magazynowania wykorzystywane są stare silosy kiszonkowe - 5 betonowych naziemnych silosów. W dniu oględzin stwierdzono, że część płyt betonowych uległa uszkodzeniu. Silosy nie posiadają zbiorników na odcieki zmagazynowanego obornika. W trakcie oględzin stwierdzono odcieki pochodzące z przechowywania obornika.

Dyrektor stwierdził, że zgodnie z art. 38 ust 5 rozporządzenia nr 640/2014 niezgodności uznaje się za stwierdzone, jeżeli zostały wykazane w wyniku jakiejkolwiek kontroli przeprowadzonej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem lub gdy właściwy organ kontrolny lub, w stosownych przypadkach, agencja płatnicza uzyskały informacje o tych niezgodnościach z innych źródeł". W związku z tym, w sytuacji gdy ARiMR jako agencja płatnicza uzyska informacje o nieprawidłowościach wykrytych przez inny organ kontrolny, a dotyczących ww. aspektów ma obowiązek uznawać je w ramach zasady wzajemnej zgodności.

Pismem z dnia "[...]" Oddział Regionalny ARiMR, został poinformowany o ustaleniach kontroli przeprowadzonej przez WIOŚ w gospodarstwie rolnym strony, udokumentowanych protokołem kontroli Nr "[...]" oraz dokumentacją fotograficzną dołączoną do tegoż protokołu. W ustaleniach kontroli stwierdzono przedostawanie się odcieków do gruntu z obornika przechowywanego w silosach kiszonkowych. Dno silosów było uszkodzone i nieszczelne. Silosy nie były wyposażone w zbiorniki zbierające odcieki. Stanowiło to naruszenie pkt 1.4.1 i 1.4.2 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lutego 2020 r. sprawie przyjęcia Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu (Dz.U. z 2020 r., poz. 243, dalej jako rozporządzenie) w związku z art. 104a ust. 2 ustawy Prawo wodne (Dz.U. z 2020 r., poz. 310 ze zm., dalej jako u.p.w.), zgodnie z którym przechowywanie obornika i gnojówki powinno być prowadzone w sposób bezpieczny dla środowiska, zapobiegający przedostawaniu się wód i odcieków do wód i gruntu. Organ (WIOŚ) wskazał też, że podczas kontroli ustalono, że w 2019 r. zastosowano dawkę nawozu powyżej 170 kg/ha, co stanowi naruszenie art. 105 ust. 1 ustawy Prawo wodne, zgodnie z którym zastosowana w okresie roku dawka nawozów naturalnych wykorzystywanych rolniczo nie może zawierać więcej niż 170 kg azotu w czystym składniku na 1 ha użytków rolnych. Ponadto, organ (WIOŚ) zauważył, że ewidencja zabiegów agrotechnicznych związanych z nawożeniem azotem nie jest prowadzona na bieżąco oraz zgodnie ze stanem faktycznym.

Na podstawie powyższych informacji oraz protokołu z kontroli Nr "[...]" i załączonej dokumentacji fotograficznej został sporządzony przez Biuro Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR raport z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności. W stwierdzono nieprzestrzeganie wymogów.

Pismem z dnia "[...]" pełnomocnik strony wniósł do Dyrektora zastrzeżenia do raportu z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności. W piśmie tym skarżący wskazał, że protokół z kontroli przeprowadzonej przez WIOŚ, ze względu na dostrzeżone błędy, nie został przez niego podpisany a zostały wniesione zastrzeżenia. Skarżący podniósł, że w złożonych zastrzeżeniach do protokołu WIOŚ wskazał, że w trakcie oględzin w części silosów znajdował się obornik, a pozostałe były puste. W związku z tym, organ nie mógł stwierdzić stanu silosów na podstawie porównania ich do pustych silosów. Takie ustalenia mogły zostać poczynione dopiero po opróżnieniu silosów. Ponadto, obornik znajdował się w silosach ok. 3 miesiące. Zgodnie zaś z punktem 1.4.7. rozporządzenia, możliwe jest czasowe, nie dłużej niż 6 miesięcy, od dnia utworzenia każdej z pryzm, przechowywanie obornika bezpośrednio na gruntach rolnych.

W reakcji na pismo Dyrektora, Zastępca Kierownika Biura Kontroli na Miejscu skierował do strony, w którym odniósł się do zastrzeżeń strony wyjaśniając przyczynę i zasadność nałożenia sankcji.

Organ odwoławczy ocenił, że organ I instancji w przedmiotowej sprawie przeanalizował całą zgromadzoną dokumentację i prawidłowo, na podstawie przeprowadzonych ww. kontroli ustalił stan faktyczny i wysokość płatności ONW na rok 2020 uwzględniając fakt, że odnotowano naruszenie norm i wymogów wzajemnej zgodności powodujące 3% zmniejszenie przedmiotowych płatności (art. 97 i 99 rozporządzenia nr 1306/2013, w związku z art. 42 rozporządzenia nr 640/2014.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że wyrokiem z dnia 18 marca 2021 r. II SA/Ol 870/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. D. (zarządcy gospodarstwa rolnego w R.) na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia "[...]" (dane ze skargi dołączonej do odwołania) w przedmiocie stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska oddalił skargę. W uzasadnieniu ww. wyroku WSA wskazał, że "zgodnie z art 12 ust 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2020 r. poz. 995 ze zm.) - na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Jak wskazuje się w orzecznictwie, postępowanie prowadzone w trybie art 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska jest postępowaniem odrębnym, prowadzonym na innych zasadach i na podstawie innej ustawy, niż postępowanie prowadzone w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarządzenie pokontrolne jest aktem administracji publicznej rozstrzygającym indywidualną kwestię określonego podmiotu, tak więc wojewódzki inspektor ochrony środowiska jako organ administracji publicznej, zobowiązany jest prowadzić postępowanie kontrolne w trybie unormowanym ustawą z 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska. Nie stosuje się w tym zakresie przepisów k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2020 r., sygn. akt 11 OSK 503/18). Oznacza to, że zarzuty skargi w tym zakresie są nieuprawnione, zaś podstawowe znaczenie dowodowe dla oceny zasadności wydania zarządzenia ma protokół kontroli. W ocenie Sądu, ustalenia kontroli, zawarte w protokole z dnia 14 sierpnia 2020 r. "są prawidłowe i wyczerpujące".

Tym samym mając na uwadze powyższy wyrok, w ocenie organu odwoławczego, nie mają podstaw zarzuty w odwołaniu dotyczące naruszenia przepisów art.: 7, 8, i 80, art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie doszło do nieprzestrzegania norm i wymogów wzajemnej zgodności (raport z czynności kontrolnych w zakresie wymogów wzajemnej zgodności o nr dokumentu "[...]"). W przypadku, gdy na rolnika będą nałożone sankcje cross-compliance wzajemnej zgodności, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie, to wszystkie płatności finansowane z budżetu Unii Europejskiej będą zmniejszane o określony procent tych sankcji (art. 97 i 99 rozporządzenia nr 1306/2013). Nadto, Dyrektor wskazał, że strona składając wniosek o przyznanie płatności na rok 2020 oświadczyła również, że znane są jej zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Powyższe oznacza, że strona była świadoma konsekwencji i ewentualnych sankcji w przypadku wykrycia uchybień wskazanych we wzmiankowanym powyżej raporcie.

Dyrektor wskazał, że skarżący nabył nawozy na podstawie umowy, tym samym dotyczą go wprost postanowienia pkt 1.4.12., a nie 1.4.7. rozporządzenia . Zatem obornik nie może być przechowywany bezpośrednio na gruncie, ale na powierzchniach lub w zbiornikach niepowodujących odcieków do gruntu, o czym strona została poinformowana decyzji organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisu zawartego w art. 105 ust. 1 u.p.w. poprzez jego zastosowanie organ odwoławczy uznał, że jest on nieuprawniony, gdyż w decyzji Naczelnik nie powołał się na ww. artykuł lecz na art. 102 ust. 1 u.p.w.

Powołując się na art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 182, dalej jako ustawa o wspieraniu rozwoju), organ odwoławczy podkreślił, dokonaną przez ustawodawcę istotną modyfikację zasad procedowania przez organy ARiMR, skutkująca nadaniem tej procedurze szczególnego charakteru w stosunku do postępowania administracyjnego uregulowanego w k.p.a. Zasadę prawdy materialnej, wynikającą z art. 7 k.p.a., zredukowano do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, pomijając ciążący na organie administracji publicznej obowiązek podjęcia z urzędu lub na wniosek wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także obowiązek zebrania materiału dowodowego. W konsekwencji wskazaną zasadę ograniczono jedynie do obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organy w sprawach, jak przedmiotowa, nie mają obowiązku podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a jedynie winny rozpatrzeć, przedłożony przez rolnika wniosek i wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności bezpośrednich spełnia warunki do ich otrzymania. Organ odwoławczy zauważył, że organ I instancji na podstawie całokształtu materiału dowodowego dokonał oceny okoliczności faktycznych. Organ dopuścił jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym dokumenty urzędowe.

Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Raport z czynności kontrolnych jako dokument urzędowy, może mieć decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie nie dała także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. Materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie jest wniosek strony o przyznanie płatności, w którym zadeklarowała określone działki rolne wraz z załącznikami graficznymi. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję na podstawie deklaracji producenta rolnego zawartej we wniosku i dokonanej kontroli administracyjnej, mającej na celu weryfikację wskazanych przez producenta danych ze stanem faktycznym, jak również w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie w dniach 26 maja - 14 sierpnia 2020 r. przez WIOŚ, które następnie zostały odzwierciedlone w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności o nr dokumentu: "[...]".

Zdaniem Dyrektora w niniejszej sprawie nie doszło także do naruszenia art. 7a k.p.a.

Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zaskarżyła strona, wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:

1. prawa materialnego tj. art. 27 ust 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju poprzez wybiórcze rozpatrzenie materiału dowodowego w szczególności wyjaśnień skarżącego, który w zastrzeżeniach do raportu z czynności kontrolnych z dnia "[...]" wskazywał, że kontrola przeprowadzona przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w gospodarstwie rolnym w R. nie została przeprowadzona prawidłowo w konsekwencji sporządzony protokół kontroli zawierał błędy w rezultacie nie został podpisany;

2. prawa materialnego tj. punktu 1.4.1 rozporządzenia w zw. z art.

104a ust.2 u.p.w., poprzez jego zastosowanie w sytuacji kiedy w trakcie oględzin nie można było stwierdzić jaki jest faktyczny stan dna silosów na kiszonkę w których przechowywany był obornik;

3. prawa materialnego tj. punktu 1.4.7 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji niezastosowanie do stwierdzonego stanu

faktycznego w sytuacji kiedy obornik w gospodarstwie rolnym przechowywany był krótkotrwale przez okres ok. 3 miesięcy a w konsekwencji możliwe jest czasowe, jednak nie dłużej niż przez okres 6 miesięcy przechowywanie obornika

bezpośrednio na gruntach rolnych bez stosowania dodatkowych zabezpieczeń;

4. prawa materialnego tj. punktu 1.4.12 rozporządzenia poprzez

jego błędną wykładnię a w konsekwencji zastosowanie do stwierdzonego stanu

faktycznego w sytuacji kiedy obornik w gospodarstwie rolnym przechowywany był jedynie krótkotrwale a ponadto w betonowym silosie który

zapobiegał zanieczyszczaniu gruntu;

5. przepisów postępowania administracyjnego art. 7a § 1 k.p.a polegające na wydaniu decyzji w wyniku której strona została pozbawiona części

wymienionych w decyzji płatności i kwot a w sprawie pozostają wątpliwości co do

treści normy prawnej które to wątpliwości nie zostały rozstrzygnięte na korzyść strony;

6. przepisów postepowania tj. art. art. 107 § 3 k.p.a. polegające

na wydaniu decyzji z uzasadnieniem które nie spełnia wymogów wymienionej normy prawnej w szczególności poprzez brak wskazania w decyzji przyczyn dlaczego w organ II instancji wydając decyzję w sprawie nie zastosował punktu 1.4.7 rozporządzenia;

7. prawa materialnego tj. art. 97 i 99 rozporządzenia nr 1306/2013r. polegające na zmniejszeniu całkowitej kwoty płatności pomimo, że w gospodarstwie rolnym nie doszło do naruszenia norm w zakresie wymogów wzajemnej zgodności;

8. prawa materialnego tj. § 5 ust 2 rozporządzenia Ministra rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (Dz. U. z 2015r. poz. 743 ze zm.) i art. 39 ust 1 rozporządzenia nr

640/2014 poprzez zastosowanie zmniejszenia 3% łącznej kwoty przyznanej

płatności w sytuacji kiedy to organ mógł zastosować zmniejszenie 1% łącznej kwoty płatności ewentualnie nie zastosować żadnego zmniejszenia z uwagi na okoliczność, że "zasięg", "dotkliwość" i "trwałość" niezgodności była nieznaczna i ograniczała się do jednego gospodarstwa a ponadto obornik pryzmowany był w betonowym silosie a nie bezpośrednio na gruncie rolnym;

9. prawa materialnego tj. art. 27 ust 1 pkt 1 o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, polegające na braku praworządnego i budzącego zaufanie do władzy publicznej prowadzenia postępowania administracyjnego i rozstrzygnięcia sprawy co w konsekwencji doprowadziło do sytuacji, kiedy to organ uznał, że krótkotrwałe przechowywanie obornika w betonowych silosach na kiszonkę jest nieprawidłowe a jednocześnie ARIMR publiczne informuje na swojej aktualnej stronie internetowej jak i w broszurach dostępnych w oddziałach terenowych, że dopuszcza przechowywanie obornika przez okres 6 miesięcy bezpośrednio na polu bez dodatkowych zabezpieczeń i jest to praktyka prawidłowa.

Dodatkowo w uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ odwoławczy dokonał nieprawidłowej wykładni punktu 1.4.7. i 1.4.12 rozporządzenia a w rezultacie błędnie zastosował wskazane przepisy. Z praktyki rolniczej wynika, że zakupu nawozów naturalnych dokonuje się najczęściej wczesną wiosną z uwagi na dostępność transportu oraz przed rozpoczęciem wiosennych prac polowych. Również w celu przygotowania zapasów, aby po żniwach od razu móc rozpocząć zabieg nawożenia obornikiem pod rośliny ozime. Jest to proces czasochłonny. Wcześniejsze zamawianie (jesienią) bądź długotrwałe przechowywanie nawozu nie jest wskazaną praktyką ponieważ w wyniku przechowywania następują straty azotu w wyniku utleniania jak również wymywania przez jesienne i zimowe deszcze. Obok powyższego bardzo wielu rolników posiada gospodarstwa składające się z wielu działek rolnych często oddalonych od siebie wiele kilometrów. Powszechną praktyką wśród rolników jest pryzmowanie obornika nie w jednym miejscu a bezpośrednio na poszczególnych działkach rolnych. W rezultacie rolnik unika czasochłonnego i kosztownego przewożenia obornika na duże odległości co w rezultacie poprawia rentowność produkcji. Należy podkreślić, że zabieg nawożenia obornikiem dokonuje się średnio co 3-4 lata.

Mając na uwadze powyższe w ocenie skarżącego zapis punktu rozporządzenia został wprowadzony po to by umożliwić rolnikom krótkotrwałe pryzmowanie obornika na poszczególnych działkach rolnych. 1.4.7. Z kolei punkt 1.4.12. rozporządzenia dotyczy sytuacji przechowywania obornika przez dłuższy czas ponad okres 6 miesięcy. W szczególności chodzi o sytuacje, kiedy to obornik jest kompostowany. Przyjmując argumentację organu, przepis punktu rozporządzenia pozostał by martwą literą ponieważ zgodnie z punktem zobowiązane do przechowywania nawozów w bezpieczny dla środowiska sposób, zapobiegający przedostawaniu się odcieków do wód i gruntu. Przepis ten dotyczy więc zarówno i tych co nabyli obornik na podstawie umowy jak i tych którzy nabyli inną drogą. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że w wydanej decyzji organ dokonał błędnej wykładni punktu 1.4.7 i 1.4.12 rozporządzenia.

Kluczowe dla prawidłowej wykładni punktu 1.4.7 jest określenie "czasowe a więc nie dłużej niż przez okres 6 miesięcy". Ustawodawca jednoznacznie wskazał, że możliwość pryzmowania obornika na gruncie dotyczy jedynie krótkiego okresu czasu. Jednocześnie nie wyłączył z tej regulacji, żadnej kategorii podmiotów w szczególności podmiotów przyjmujących nawozy na podstawie umowy. Gdyby ustawodawca miał zamiar dokonać takiego wyłączenia wskazał by ją w treści normy prawnej.

Odnosząc powyższe, do realiów gospodarstwa rolnego wskazano, że wszystkie działki wchodzące w skład gospodarstwa sąsiadują ze sobą. Siedlisko gospodarstwa znajduje się w centralnym punkcie gospodarstwa. Na terenie siedliska położone są silosy na kiszonkę w których magazynowany był obornik. Odległość od silosu do poszczególnych działek rolnych jest na tyle mała, że racjonalne jest pryzmowanie obornika w centralnej części gospodarstwa. Dodatkowo konstrukcja silosów zapobiega przedostawaniu się odcieków do gruntu co korzystnie wpływa na środowisko jak i wartość samego obornika.

W ocenie skarżącego postępowanie związane z przechowywaniem obornika na terenie gospodarstwa rolnego, było zgodne zarówno z przepisami prawa jak i z wytycznymi zawartymi na oficjalnej stronie internetowej ARiMR oraz w rozpowszechnianych broszurach. Wyciąganie konsekwencji administracyjnych wobec podmiotu, który postępuje zgodnie z przepisami prawa i oficjalnymi wytycznymi niewątpliwie stanowi naruszenie art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju i podważa zaufanie uczestników do władzy publicznej.

W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy w ogóle nie uzasadnił dlaczego w sprawie nie można zastosować wskazanego punktu 1.4.7 rozporządzenia

Odnosząc się do kolejnego zarzutu wskazano, że konsekwencją uznania przez organ, że obornik był przechowywany nieprawidłowo było nałożenie sankcji i zmniejszenie płatności. Karę administracyjną przewidzianą w art. 91 rozporządzenia nr 1306/2013 stosuje się w drodze zmniejszenia całkowitej kwoty płatności. Wskazano, że z uwagi na fakt, że obornik w gospodarstwie był przechowywany prawidłowo a więc organ nieprawidłowo zastosował wskazane artykuły rozporządzenia nr 1306/2013.

Konsekwencją uznania, że doszło do naruszenia zasady wzajemnej zgodności było uznanie, że gospodarstwo, na obszarze I - środowisko, zmiana klimatu, utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej nie przestrzega wymogów WPD.1.12 oraz WPD.1.12.1. Dotyczą one przechowywania nawozów w sposób bezpieczny dla środowiska. Dla stwierdzonych niezgodności zastosowano w raporcie z czynności kontrolnych ocenę punktową według kryterium zasięgu, dotkliwości, trwałości. W rezultacie zmniejszono należne płatności o 3%.

Zgodnie z art. 39 ust 1 rozporządzenia nr 640/2014 jeżeli stwierdzona niezgodność wynika z zaniedbania ze strony beneficjenta, stosuje się zmniejszenie. Zmniejszenie to, co do zasady, wynosi 3 % łącznej kwoty wynikającej z płatności i rocznych premii wymienionych w art 92 rozporządzenia nr 1306/2013. Agencja płatnicza może jednak, na podstawie oceny ważności niezgodności, dokonanej przez właściwy organ kontrolny w poświęconej ocenie części sprawozdania z kontroli, biorąc pod uwagę kryteria, o których mowa w art. 38 ust. 1-4, postanowić o zmniejszeniu tego odsetka do 1 % lub o zwiększeniu go do 5 % łącznej kwoty. Jeżeli przyjąć, że rzeczywiście doszło do stwierdzenia niezgodności, co skarżący kwestionuje, wówczas organ na podstawie cytowanych przepisów mógł zastosować mniejsze zmniejszenie.

Reasumując skarżący wskazał, że obornik w gospodarstwie rolnym przechowywany był w betonowym silosie którego konstrukcja zapobiega przedostawaniu się odcieków do gruntu. Nawet, gdyby uznać okoliczność przeciwną, co skarżący kwestionuje, zgodnie ze wskazanym punktem 1.4.7 rozporządzenia, czasowe, krótkotrwałe pryzmowanie obornika jest dozwolone nawet bezpośrednio na ziemi. W rezultacie, w gospodarstwie rolnym w żadnym wypadku nie doszło do naruszenia norm w zakresie wymogów wzajemnej zgodności a więc skarżona decyzja na mocy której zostały zastosowane zmniejszenia jest błędna.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i wnosząc o skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie uproszczonym.

W kolejnym piśmie organ wyraził zgodę na skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi skarżący wyraził zgodę na rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej jako: "p.p.s.a."), obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (są to sprawy obejmujące decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjęte poza szeroko rozumianym postępowaniem administracyjnym) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. sprawy obejmujące indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinie zabezpieczające). Ponadto sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Sąd kontroluje legalność zaskarżonej decyzji, a w działaniu organu administracji w niniejszej sprawie nie dopatrzył się ani naruszenia norm prawa materialnego, ani też naruszenia przepisów postępowania.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią powołane w niej i przytoczone przepisy prawa unijnego oraz krajowego, określające zasady i warunki przyznawania płatności rolnikom (rozporządzenia ONW , rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych zatwierdzonym niezgodnościom (Dz. U. z 2015 r., poz. 743 ze zm., dalej jako rozporządzenie z dnia 13 maja 2015 r., rozporządzenie nr 640/2014, rozporządzenie nr 1306/2013).

W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do zasadności przyznania płatności na rok 2020 z ich pomniejszeniem ze względu na stwierdzone uchybienia zawarte w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności o nr dokumentu: "[...]".

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, co zostało wskazane przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, do organu I instancji wpłynął raport z czynności kontrolnych w zakresie wymogów wzajemnej zgodności. W raporcie, który jest odzwierciedleniem wyników z kontroli urzędowej (Protokół kontroli nr "[...]") zrealizowanej przez Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, na obszarze I - środowisko, zmiana klimatu, utrzymanie gruntów w dobrej kulturze rolnej-woda stwierdzono nieprzestrzeganie wymogów:

- WPD.1.12 - Nie przestrzega się obowiązku przechowywania nawozów naturalnych płynnych i stałych w bezpieczny dla środowiska sposób, zapobiegający przedostawaniu się odcieków do wód i gruntu przez zapewnienie powierzchni nieprzepuszczalnych miejsc do przechowywania nawozów naturalnych stałych lub pojemników przykrytych, w szczególności osłoną elastyczną lub osłoną pływającą, zbiorników na nawozy naturalne płynne, które powinny mieć szczelne dno i ściany.

- WPD.1.12.1- Stwierdzono, że rolnik przechowuje nawozy naturalne płynne lub nawozy naturalne stałe w sposób niezapobiegający przedostawaniu się odcieków do wód i gruntu przez niezapewnienie powierzchni nieprzepuszczalnych miejsc do przechowywania nawozów naturalnych stałych lub pojemności przykrytych zbiorników na nawozy naturalne płynne.

Dla powyższych wykrytych niezgodności zastosowano w raporcie z czynności kontrolnych następującą ocenę punktową wagi wykrytych naruszeń: WPD.1.12 (WPD.1.12.1) - (według kryterium zasięgu 3 pkt, według kryterium dotkliwości 3 pkt, według kryterium trwałości 3 pkt). Przy czym wskazać należy, że pod pojęciem tych kryteriów należy rozumieć:

- kryterium zasięgu to kryterium oceny stwierdzonej niezgodności uwzględniające w szczególności czy dana niezgodność ma daleko idące konsekwencje, czy też ograniczają się one wyłącznie do danego gospodarstwa;

- kryterium dotkliwości to kryterium oceny stwierdzonej niezgodności pod względem znaczenia jej konsekwencji z uwzględnieniem celów wymogu lub normy, których przedmiotowa niezgodność dotyczy;

- kryterium trwałości to kryterium oceny stwierdzonej niezgodności pod względem długości okresu, w którym występują jej skutki lub możliwość wyeliminowania tych skutków za pomocą racjonalnych środków.

Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych zatwierdzonym niezgodnościom, wyrażona w procentach wielkość kary administracyjnej ustalona w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonej niezgodności i jest określona w załączniku nr 5 do rozporządzenia;

Zgodnie z załącznikiem nr 5: Wyrażona w procentach wielkość kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom wynosi:

3 pkt - 1%

5 pkt - 1%

7 pkt - 3%

9 pkt - 3%

11 pkt - 3%

13 pkt - 5%

15 pkt - 5%

Na podstawie rozporządzenia z dnia 13 maja 2015 r. i art. 39 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 określono procentową wielkość zmniejszenia kwoty płatności, wynoszącą 3,00%.

Mając na uwadze zacytowane przepisy prawa krajowego i wspólnotowego kwota pomniejszenia płatności ONW z tytułu nieprzestrzegania norm i wymogów wyniosła: 7.831,25 zł x 3,00% = 234,94 zł.

W związku z powyższym początkowa kwota płatności ONW została pomniejszona o kwotę w wysokości 234,94 zł i tym samym przyznano stronie płatność ONW na rok 2020 w wysokości 7.596,31 zł.

W ocenie Sądu powyższe rozstrzygnięcie, wbrew zarzutom skargi zostało wydane w oparciu o prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy, który obejmuje dowody istotne dla merytorycznego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Kluczowe znaczenie mają tu ustalenia dokonane podczas kontroli WIOŚ dokonanej w dniach 26 maja – 14 sierpnia 2020 r., w gospodarstwie rolnym skarżącego, z której sporządzono protokół. W ustaleniach ww. kontroli stwierdzono między innymi, że w gospodarstwie przechowywany jest obornik, nabyty na podstawie umowy. Do jego magazynowania wykorzystywane są stare silosy kiszonkowe - 5 betonowych naziemnych silosów. W dniu oględzin stwierdzono, że część płyt betonowych uległa uszkodzeniu. Silosy nie posiadają zbiorników na odcieki zmagazynowanego obornika. W trakcie oględzin stwierdzono odcieki pochodzące z przechowywania obornika.

Zgodnie z art. 38 ust 5 rozporządzenia nr 640/2014 - niezgodności uznaje się za stwierdzone, jeżeli zostały wykazane w wyniku jakiejkolwiek kontroli przeprowadzonej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem lub gdy właściwy organ kontrolny lub, w stosownych przypadkach, agencja płatnicza uzyskały informacje o tych niezgodnościach z innych źródeł.

Tym samym zgodzić należy się za organem odwoławczym, że w sytuacji gdy ARiMR jako agencja płatnicza uzyska informacje o nieprawidłowościach wykrytych przez inny organ kontrolny, a dotyczących ww. aspektów ma obowiązek uznawać je w ramach zasady wzajemnej zgodności. W niniejszym przypadku organ został poinformowany o ustaleniach kontroli przeprowadzonej przez WIOŚ w gospodarstwie rolnym strony, udokumentowanych protokołem kontroli Nr "[...]" oraz dokumentacją fotograficzną dołączoną do tegoż protokołu pismem z dnia "[...]". W ustaleniach kontroli stwierdzono przedostawanie się odcieków do gruntu z obornika przechowywanego w silosach kiszonkowych. Dno silosów było uszkodzone i nieszczelne. Silosy nie były wyposażone w zbiorniki zbierające odcieki. Stanowiło to naruszenie pkt 1.4.1 i 1.4.2 załącznika do rozporządzenia w związku z art. 104a ust. 2 u.p.w., zgodnie z którym przechowywanie obornika i gnojówki powinno być prowadzone w sposób bezpieczny dla środowiska, zapobiegający przedostawaniu się wód i odcieków do wód i gruntu.

Na podstawie powyższych informacji oraz protokołu z kontroli Nr "[...]" i załączonej dokumentacji fotograficznej został sporządzony przez Biuro Kontroli na Miejscu Oddziału Regionalnego ARiMR raport z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności o nr dokumentu: "[...]".

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji trafnie przeanalizowały całą zgromadzoną dokumentację i prawidłowo, na podstawie przeprowadzonych ww. kontroli ustaliły stan faktyczny i wysokość płatności na rok 2020 uwzględniając fakt, że odnotowano naruszenie norm i wymogów wzajemnej zgodności powodujące 3% zmniejszenie przedmiotowych płatności (art. 97 i 99 rozporządzenia nr 1306/2013, w związku z art. 42 rozporządzenia nr 640/2014).

Podkreślić bowiem należy, że organy nie były uprawnione do ponownego badania zasadności ustaleń dokonanych przez WIOS. Kwestia ta była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Tutejszy Sąd prawomocnym wyrokiem z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 870/20 oddalił skargę wniesioną przez stronę na zarządzenia pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia "[...]". Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu wyroku z 18 marca 2021 r. zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. z 2020 r., poz.995 ze zm.) na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej.

W tym miejscu przypomnieć należy, że stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. Inspekcja Ochrony Środowiska prowadzi kontrole planowe i pozaplanowe. Do kontroli pozaplanowych zalicza się kontrole przeprowadzane na wniosek organów administracji publicznej lub podmiotów, o ile przepisy szczególne przewidują możliwość występowania z takim wnioskiem oraz interwencyjne (ust. 1b). Przez kontrole interwencyjne rozumie się kontrole przeprowadzane w związku z rozpatrywaniem skarg i interwencji dotyczących zanieczyszczenia środowiska lub podejrzenia wystąpienia takiego zanieczyszczenia, wystąpienia poważnych awarii lub w celu przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia (ust. 1c). Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.i.o.ś. z czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowanej osobie fizycznej. W myśl art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Natomiast w myśl ust. 2 tego przepisu kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.

Zarządzenie pokontrolne jest aktem administracji publicznej rozstrzygającym indywidualną kwestię określonego podmiotu, zaś podstawowe znaczenie dowodowe dla oceny zasadności wydania zarządzenia ma protokół kontroli.

Użyte w art. 12 ust. 1 u.i.o.ś. sformułowanie dotyczące możliwości wydania zarządzenia pokontrolnego "na podstawie ustaleń kontroli" powoduje, że podstawowe znaczenie dowodowe, tak dla samej dopuszczalności wydania takiego zarządzenia w określonej sprawie, jak i dla oceny prawidłowości tego rodzaju aktu, ma protokół kontroli. Wobec tego zarządzenie pokontrolne powinno wskazywać na ustalony w wyniku kontroli stan faktyczny sprawy, który ma istotne znaczenie dla oceny zasadności skierowanych do adresata zaleceń co do wyeliminowania naruszeń stwierdzonych w wyniku kontroli. Z kolei, stan faktyczny sprawy winien znajdować swoje pełne odzwierciedlenie w protokole z czynności pokontrolnych. Ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie należą do organu, niemniej jednak kontrolowana jednostka nie jest w tym zakresie pozbawiona istotnych uprawnień, bowiem kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej może wnieść do protokołu, (który podpisują inspektor i kierownik kontrolowanej jednostki), umotywowane zastrzeżenia i uwagi (art. 11 ust. 2 ustawy). W razie odmowy podpisania protokołu przez kierownika jednostki organizacyjnej (kontrolowanej osoby fizycznej) inspektor obowiązany jest uczynić o tym wzmiankę w protokole, a odmawiający podpisu może w terminie siedmiu dni przedstawić swoje stanowisko na piśmie (art. 11 ust. 3 ustawy). W razie sformułowania przez kontrolowanego tego rodzaju zastrzeżeń i uwag (przy podpisaniu protokołu) lub stanowiska (w razie odmowy podpisania protokołu) protokół, wraz ze stanowiskiem kontrolowanego, w swym całokształcie stanowi podstawę ustaleń kontroli, w oparciu o które organ ocenia zasadność wydania zarządzenia pokontrolnego oraz formułuje treść konkretnych wskazań.

Biorąc pod uwagę powyższe unormowania, Sąd nie dopatrzył się żadnych naruszeń o charakterze formalnym w zakresie przeprowadzenia kontroli w niniejszej sprawie, rzutujących na prawidłowość poczynionych w jej trakcie ustaleń. Jak już podkreślono ocena prawidłowości ustaleń Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wyrażonego w prawomocnym wyroku z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 870/20.

W ocenie Sądu, ustalenia kontroli, zawarte w protokole z dnia "[...]", są prawidłowe i wyczerpujące. Organ szczegółowo opisał wskazane naruszenia, odwołując się do dokumentacji zgromadzonej w sprawie.

Nie można też podzielić stanowiska skarżącego, że organ błędnie uznał, iż stan techniczny silosów na kiszonkę w gospodarstwie powoduje, że odcieki przedostają się do gruntu.

W protokole kontroli organ stwierdził, że w starych silosach kiszonkowych przechowywany jest obornik, który został nabyty na podstawie umowy. Silosy nie posiadają zbiorników na odcieki z magazynowanego obornika. W trakcie oględzin stwierdzono odcieki pochodzące z przechowywania obornika. W dniu oględzin obornik znajdował się w dwóch silosach.

W ocenie skarżącego, powyższe zarzuty są nieuprawnione, bowiem organ nie mógł stwierdzić stanu silosów na podstawie porównania do innych silosów, które były puste. Ustalenia takie mogły być poczynione dopiero po opróżnieniu silosów. Ponadto, skarżący odwołał się do postanowień pkt 1.4.7. rozporządzenia.

Sąd wskazał jednak, że organ stwierdził wprost w protokole kontroli, że w trakcie oględzin stwierdzono odcieki pochodzące z przechowywania obornika. Organ podniósł też (w piśmie z dnia "[...]"), że silosy nie spełniają funkcji, do jakiej są wykorzystywane, a podczas kontroli nie przedłożono dokumentacji, potwierdzającej stan techniczny silosów.

Zauważono również należy, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, w piśmie skierowanym do organu, wskazał, że przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego ujawniono nieprawidłowości w stanie technicznym ww. silosów.

Sąd nie podzielił też zarzutu skargi, dotyczącego niezastosowania w sprawie postanowień pkt 1.4.7. rozporządzenia. Wskazano bowiem, że zgodnie z pkt. 1.4.12. rozporządzenia podmioty przyjmujące nawozy naturalne na podstawie umowy powinny posiadać, w chwili przyjmowania tych nawozów naturalnych, odpowiednią powierzchnię lub pojemność posiadanych miejsc do ich przechowywania w bezpieczny dla środowiska sposób, zapobiegający przedostawaniu się odcieków do wód i gruntu.

Jak wynika z akt sprawy, skarżący nabył nawozy na podstawie umowy, tym samym dotyczą go wprost postanowienia pkt. 1.4.12., a nie 1.4.7 rozporządzenia. Zatem obornik nie może być przechowywany bezpośrednio na gruncie, ale na powierzchniach lub w pojemnikach niepowodujących odcieków do gruntu.

Mając na uwadze powyższy prawomocny wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 870/20 wskazać należy, że w obecnie prowadzonej sprawie dotyczącej przyznania płatności na rok 2020 strona skarżąca powieliła zarzuty, które były już przedmiotem oceny przez tutejszy Sąd. Obecnie wniesiona skarga nie formułuje żadnych nowych zarzutów dotyczących kwestii przyznania płatności lecz, co podkreślił sam skarżący, dotyczy kwestionowania przez niego ustaleń dokonanych w protokole kontroli nr "[...]". Argumentacja skarżącego sprowadza się bowiem do twierdzenia, że obornik w gospodarstwie rolnym przechowywany był w betonowym silosie którego konstrukcja zapobiega przedostawaniu się odcieków do gruntu. Kwestia ta została już jednak przesądzona przez WSA w Olsztynie w prawomocnym wyroku z dnia 18 marca 2021r., którym zarówno organy, jak i Sąd rozpoznający niniejszą skargę jest związany.

Powyższe oznacza, że nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia: punktu 1.4.1 rozporządzenia w zw. z art. 104a ust.2 u.p.w., punktu 1.4.7 rozporządzenia, punktu 1.4.12 rozporządzenia, art. 7a § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a.

Sąd pragnie podkreślić, że prawidłowe uznanie, że w sprawie doszło do stwierdzonych uchybień zawartych w raporcie z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności o nr dokumentu: "[...]" implikowało organy do przyznania płatności na rok 2020 z ich pomniejszeniem ze względu na stwierdzone w raporcie uchybienia. Prawidłowo więc zastosowano sankcje wynikające z art. 97 i 99 rozporządzenia nr 1306/2013r. polegające na zmniejszeniu całkowitej kwoty płatności pomimo, że w gospodarstwie rolnym nie doszło do naruszenia norm w zakresie wymogów wzajemnej zgodności. To zaś pociągnęło za sobą ustalenie, na podstawie § 5 ust 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom i art. 39 ust 1 rozporządzenia nr

640/2014, zmniejszenia w wysokości 3% łącznej kwoty przyznanej

płatności.

Wbrew zarzutom skargi zdaniem Sądu organ odwoławczy przyjął prawidłową wysokości zmniejszenia 3 %. Jak wynika bowiem z odpowiedzi Biura Kontroli na Miejscu stwierdzone w gospodarstwie skarżącego niezgodność mają zasięg ograniczony do danego gospodarstwa rolnego, jednakże mogący mieć skutki dla obszaru sąsiadującego, dotkliwość wynika ze stwierdzonej nieszczelności miejsc do przechowywania nawozów, a trwałość jest odwracalna i krótkotrwała, bez konieczności podejmowania działań naprawczych lub podejmowane działania naprawcze nie wymagają dużych nakładów pracy. Dlatego opisanym nieprawidłowościom WPD.I.12 (WPD.l.12.1) przypisano najmniejszą z możliwych wag, czyli 3. Ustawodawca określił możliwość wyboru dla wszystkich trzech wag: zasięg, dotkliwość i trwałość skalę miedzy 3 a 5 punktów, a zatem opisanej nieprawidłowości WPD.I.12 (WPD.l.12.1) przypisano najmniejszą z możliwych wag, czyli 3. Dało to łączną liczbę punktów w wysokości 9 co, zgodnie z załącznikiem nr 5 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. daje 3% zmniejszenie.

Przy czym, jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, na prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie należy spojrzeć przez pryzmat art. 27 ust. 3 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju. To zaś powoduje, że zasady procedowania przez organy ARiMR ulegają istotnej modyfikacji względem ogólnych zasad zawartych w przepisach k.p.a. i skutkują nadaniem tej procedurze szczególnego charakteru. Zasadę prawdy materialnej, wynikającą żart. 7 k.p.a. i rozwiniętą w art. 77 § 1 tego kodeksu, zredukowano do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, pomijając ciążący na organie administracji publicznej obowiązek podjęcia z urzędu lub na wniosek wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także obowiązek zebrania materiału dowodowego. W konsekwencji wskazaną zasadę ograniczono jedynie do obowiązku rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organy w sprawach, jak przedmiotowa, nie mają obowiązku podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a jedynie winny rozpatrzeć, przedłożony przez rolnika wniosek i wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności bezpośrednich spełnia warunki do ich otrzymania.

Przyjęta w art. 27 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju zasada ciężaru dowodu leżącego po stronie postępowania nie odbiega od reguły dowodzenia przewidzianej w art. 6 Kodeksu cywilnego. W konsekwencji, ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. W przeprowadzonym postępowaniu skarżący nie przedstawił dowodów, które podważałyby ustalenia organów. Uzasadnienie skargi stanowi jedynie polemikę ze stanowiskiem organów oraz prawomocnym wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 870/20. Same zaś zarzuty są gołosłowne i abstrahują od materiału dowodowego, który został zgromadzony w przedmiotowym postępowaniu. Na jego podstawie został ustalony w sposób prawidłowy stan faktyczny.

W ocenie Sądu organy wypełniły obowiązek wynikający z art. 27 ust. 1-2 ustawy o wspieraniu rozwoju i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. Wydanie zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone zebraniem niezbędnego materiału dowodowego i wyczerpującą jego analizą, nieprzekraczającą granic swobody określonej w art. 80 k.p.a. Wnioski organu są spójne i logiczne.

Mając na uwadze powyższe, uznając że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.