Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA 4312/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2004-04-16 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Sędziowie NSA Halina Kuśmirek, As. WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Protokolant Tomasz Szpojankowski, po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi E. i A. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. dnia [...] stycznia 2002 roku Nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz E. i A. D. kwotę 310 (trzystu dziesięciu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] października 1998 roku Nr [...] Prezydent Miasta P. ustalił H. i J. K. warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na realizacji budynku jednorodzinnego ½ bliźniaka oraz przyłączy na działce o nr ew. [...], obręb [...] przy ul. [...] w P.

Decyzją z dnia [...] grudnia 1998 roku Nr [...] Prezydent Miasta P. zatwierdził projekt budowlany i udzielił H. i J. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, jednorodzinnego, ½ bliźniaka o powierzchni zabudowy 114,5 m2 na działce o nr ew. [...] położonej w P. przy ul. [...]. Decyzja ta stała się ostateczna.

Pismem z dnia 14 lipca 1999 roku sąsiedzi inwestorów E. i A. D. złożyli wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] grudnia 1998 roku podnosząc zarzut, iż nie doręczono im odpisu decyzji i tym samym uniemożliwiono udział w postępowaniu.

Decyzją z dnia [...] lipca 1999 roku Nr [...] Prezydent Miasta P. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem powyższej decyzji.

W uzasadnieniu stwierdził, że odpis decyzji o pozwoleniu na budowę został skarżącym doręczony, tylko przesyłka pocztowa nie została podjęta mimo dwukrotnego awizowania.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli E. i A. D. podnosząc zarzut, że została ona wydana bez podstawy prawnej tj. bez wskazania aktu prawa miejscowego.

Decyzją z dnia [...] marca 2001 roku Nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania .

Zdaniem Wojewody organ administracji nie podjął próby doręczenia decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie art. 44 kpa. Oznacza to, że E. i A. D. bez własnej winy nie uczestniczyli w postępowaniu. Fakt ten skutkować winien wznowieniem postępowania w trybie art.145§1 pkt.4 kpa. Po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego organ administracji winien wydać rozstrzygnięcie w oparciu o przepis art.151 kpa. Nadto polecił dokonać ustaleń czy pozwolenie na budowę wydano w oparciu o plan szczegółowy zatwierdzony Zarządzeniem Nr [...] Naczelnika Miasta P. z dnia [...] lutego 1975 roku, czy plan ten miał moc obowiązującego prawa, a także zbadać zgodność pozwolenia na budowę z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2001 roku Nr [...] Prezydent Miasta P. po ponownym rozpoznaniu wniosku E. i A. D. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta P. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1998 roku.

Decyzją z dnia [...] stycznia 202 roku Nr [...] Prezydent Miasta P. odmówił wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę dla H. i J. K.

W uzasadnieniu swojej decyzji Prezydent Miasta P. stwierdził, że zgodnie z wpisami do dziennika budowy, budowę rozpoczęto w marcu 1999 roku zaś w lipcu 1999 roku wykonano strop nad parterem oraz ściany wewnętrzne. W dniu 13 lipca 1999 roku E. i A. D. złożyli wniosek o wstrzymanie budowy. Zdaniem Prezydenta wobec faktu, iż E. i A. D. od początku byli świadkami budowy wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie

Od powyższej decyzji odwołanie złożyli E. i A. D. podnosząc zarzut naruszenia art.149§3 kpa poprzez wydanie rozstrzygnięcia formalnego zamiast merytorycznego. Nadto podnieśli zarzut, że Prezydent Miasta P. nie wykonał wszystkich zaleceń zawartych w decyzji Wojewody [...] oraz błędnie przyjął, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony zbyt późno. Zdaniem skarżących nie można twierdzić, że momentem, w którym powzięli oni wiadomość o pozwoleniu na budowę było rozpoczęcie wykopów pod fundamenty. Takie rozumowanie odrywa się od potocznego doświadczenia życiowego. Ich zdaniem termin ten należy liczyć od daty, kiedy dowiedzieli się oni, że sąsiad buduje nietypowy dom.

Decyzją z dnia [...] września 2002 roku Nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżona decyzję i orzekł o "umorzeniu postępowania administracyjnego wznowionego postanowieniem Prezydenta Miasta P. Nr [...] z dnia [...] lipca 2001 roku oraz odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta P. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1998 roku".

W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, iż skarżący nie uprawdopodobnili, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został przez nich w terminie. Zdaniem Wojewody o istnieniu pozwolenia na budowę skarżący wiedzieli już od chwili rozpoczęcia robót budowlanych (02 marca 1999 roku – wytyczenie geodezyjne, 03 marca 1999 roku – rozpoczęcie robót ziemnych). Wniosek został przez nich złożony po upływie 4 miesięcy od daty dowiedzenia się o wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. Uchybienie terminowi do wznowienia postępowania jest podstawą do wydania decyzji o odmowie wznowienia. W przypadku zaś gdy w wyniku wadliwej oceny organ wszczyna postępowanie pomimo tego, że występują przyczyny niedopuszczalności wznowienia, postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Ponieważ organ I instancji nie umorzył postępowania wszczętego postanowieniem z dnia [...] lipca 2001 roku zdaniem Wojewody konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie tego postępowania.

Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli E. i A. D. podnosząc zarzut, że Wojewoda naruszył art.107§3 kpa, gdyż nie dokonał oceny materiału dowodowego, a zaprezentowane przez niego wywody są nielogiczne i oderwane od doświadczenia życiowego. Nadto podnieśli zarzut, że umarzając postępowanie Wojewoda rozstrzygnął o kwestiach procesowych, a nie o meritum sprawy. Tymczasem umorzenie postępowania winno być traktowane jako środek ostateczny mający zastosowanie tylko w sytuacjach kiedy nie ma możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z obowiązującym prawem materialnym i procesowym.

Na wstępie stwierdzić należy, że nietrafny jest zarzut skarżących, iż Wojewoda uchylając decyzje organu I instancji i umarzając postępowanie naruszył przepisy kpa. Zauważyć bowiem należy, że jako przesłankę swego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał fakt, iż postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte błędnie, gdyż skarżący złożyli wniosek o wznowienie postępowania po upływie terminu określonego w art.148§1 i §2 kpa. W takim przypadku gdy postępowanie nigdy nie powinno być wszczęte jego prowadzenie uznać należy za bezprzedmiotowe co winno skutkować jego umorzeniem. W wyroku z dnia 06 października 2000 roku, sygn. akt I SA 855/99 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że "jeśli w toku wznowionego postępowania okaże się, iż z uwagi na uchybienie terminu ustawowego nie podlegało ono wznowieniu, to orzekając w postępowaniu instancyjnym organ władny jest zastosować przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa i uchylając wadliwą decyzję pierwszej instancji umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe". Gdyby ustalenia poczynione przez organy administracji publicznej w kwestii daty dowiedzenia się przez skarżących o istnieniu decyzji o pozwoleniu na budowę były prawidłowe rozstrzygnięcie Wojewody należałoby uznać za słuszne.

Podzielić jednakże należy zarzut skarżących, że poczynione w toku postępowania ustalenia w przedmiocie zachowania przez nich terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania są dowolne. Z treści art.148§2 kpa jednoznacznie wynika, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art.145§1pkt.4 kpa tj., ż powodu nie brania udziału przez stronę bez własnej winy udziału w postępowaniu, biegnie od dnia kiedy strona dowiedziała się o decyzji. Tymczasem przytoczone przez Wojewodę [...] okoliczności, iż skarżący będący sąsiadami inwestora mogli z łatwością zaobserwować, że rozpoczął on roboty budowlane mogą być podstawą do przyjęcia wniosku, że mieli oni jedynie możliwość dowiedzenia się o zapadnięciu decyzji, ale nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że o istnieniu tej decyzji wiedzieli.

W wyroku z dnia 14 października 1999 roku, sygn. akt IV SA 1662/97 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "zgodnie z art. 148 § 2 kpa termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Zatem z treści tego przepisu wynika wprost, iż liczy się dzień, w którym strona się dowiedziała o decyzji, a nie dzień, w którym miała taką możliwość. Okoliczność, że strona nie dołożyła należytej staranności w celu zdobycia tej wiadomości, jest z punktu widzenia zachowania terminu bez znaczenia". Z kolei w wyroku z dnia 17 czerwca 1999 roku, sygn. akt IV SA 957/97, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "dowiedzenie się o prowadzeniu robót budowlanych nie jest przy tym równoznaczne z dowiedzeniem się o istnieniu decyzji zezwalającej na prowadzenie tych robót w rozumieniu art. 148 § 2 kpa".

Analiza dostępnych w aktach sprawy dokumentów prowadzi do wniosku, iż pierwszym dokumentem pozwalającym stwierdzić, że skarżący posiadają wiedzę na temat istnienia decyzji o pozwoleniu na budowę jest ich pismo z dnia [...] lipca 1999 roku. Wprawdzie widnieje na nim data "[...].14.99" lecz jest to z pewnością jedynie oczywista omyłka pisarska. To w tym właśnie piśmie skarżący mówią o decyzji o pozwoleniu na budowę budynku przy ul. [...] w P. na działce o nr ew. [...]. Skoro widnieje na nim data sporządzenia [...] lipca 1999 roku to co najmniej od tej chwili skarżący musieli wiedzieć już o istnieniu tej decyzji. Pismo to potraktowane zostało jako wniosek o wznowienie postępowania. Złożono je w Kancelarii Ogólnej Urzędu Miejskiego w P. w dniu 15 lipca 1999 roku.

W ocenie Sądu w toku postępowania ograny administracji publicznej niedokładnie wyjaśniły kwestię zachowania przez skarżących terminu do złożenia przez nich wniosku o wznowienie postępowania co stanowi naruszenie art.7 kpa i art.77 kpa. Uchybienia te w ocenie Sądu miały wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji publicznej winny ustalić, kiedy skarżący E. i A. D. dowiedzieli się o istnieniu decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] grudnia 1998 roku Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej H. i J. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego. Winny mieć przy tym na uwadze, iż sam fakt, że skarżący widzieli rozpoczęcie robót budowlanych nie jest wystarczającą podstawa do przyjęcia, iż z tą chwilą dowiedzieli się oni o istnieniu decyzji o pozwoleniu na budowę. Przy dokonywaniu tych ustaleń organy administracji publicznej winny korzystać ze wszelkich dostępnych środków dowodowych, a jeżeli ich zabraknie lub nie pozwolą one na dokonanie powyższych ustaleń winny rozważyć możliwość przesłuchania stron.

Z powyższych względów na podstawie art.145§1 pkt.c, art.152 i art.200 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 roku Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97§1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1271 ze zmianami) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.