Postanowienie NSA, sygn. akt I OW 58/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
643  Spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego (art. 22 § 1 pkt 1 Kpa) oraz między tymi organami
Hasła tematyczne: Spór kompetencyjny/Spór o właściwość
Skarżony organ: Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku: Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
Powołane przepisy: article: art. 4, art. 15 § 1 pkt. 4 i § 2
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 130 a ust. 10b
journal: Dz.U. 2017 poz 1260
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednoloty

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Starostą [...] a Naczelnikiem [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej uregulowania sytuacji pojazdu usuniętego z drogi publicznej postanawia: wskazać jako organ właściwy Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 28 lutego 2018 r. Starosta [...] zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, który zaistniał pomiędzy organem wnioskującym a Naczelnikiem [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] - w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej uregulowania sytuacji pojazdu marki [...] o nr [...].

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że dnia 4 marca 2015 r. Komenda Powiatowa Policji w [...] wydała dyspozycję nr [...] usunięcia pojazdu marki [...] o nr [...] z drogi publicznej w związku z kierowaniem pojazdu przez osobę w stanie nietrzeźwości (art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym - Dz. U z 2012 r. poz. 1137 ze zm., dalej prd). Następnie, pojazd przekazano na parking strzeżony prowadzony przez Powiat [...] w [...], przy ul. [...], a Starosta [...] (dalej Starosta) wniósł do Sądu Rejonowego w [...] o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu.

W postępowaniu sądowym, prowadzonym pod sygnaturą akt I Ns 633/16, Sąd Rejonowy w Człuchowie ustalił, że pojazd [...] o nr [...] nie został zarejestrowany na terenie Polski i nie był też zarejestrowany w innym kraju UE (został wyrejestrowany [...] lipca 2014 r.). Nieodebranie pojazdu nie nastąpiło z przyczyn niezależnych od właściciela lub osoby uprawnionej.

W związku z powyższym wnioskodawca dnia 15 grudnia 2017 r. cofnął wniosek. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2018 r. Sąd Rejonowy w Człuchowie umorzył postępowanie sądowe.

Pismem z 10 stycznia 2018 r. Starosta, wskazując art. 130 [winno być 130a] ust. 10b prd, przekazał sprawę regulowania sytuacji prawnej przedmiotowego pojazdu do rozpatrzenia [...] Naczelnikowi Urzędu Celno-Skarbowego w [...]. W odpowiedzi na pismo Starosty, Naczelnik pismem z 20 lutego 2018 r. wskazał, że nie jest właściwy do prowadzenia jakiegokolwiek postępowania w niniejszej sprawie.

W związku z powyższym wnioskodawca zainicjował przed Naczelnym Sądem Administracyjnym spór kompetencyjny, wnosząc o wskazanie jako organu właściwego w sprawie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...].

W odpowiedzi na wniosek, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej Naczelnik) wyjaśnił, że zgodnie z art. 134 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (Dz. U. UE L 269 z 10.10.2013 r. wersja przekształcona, dalej UKC), towary wprowadzane na obszar celny Unii podlegają dozorowi celnemu od chwili ich wprowadzenia i pozostają pod dozorem celnym tak długo, jak jest to konieczne do określenia ich statusu celnego, i nie zostają podjęte bez zgody organów celnych. Nie naruszając art. 254, towary unijne nie podlegają dozorowi celnemu od momentu określenia ich statusu celnego, zaś towary nieunijne pozostają pod dozorem celnym do momentu zmiany ich statusu celnego lub do czasu, gdy zostaną wyprowadzone poza obszar celny Unii lub zniszczone. W myśl art. 153 ust. 1 UKC domniemywa się, że wszystkie towary znajdujące się na obszarze celnym Unii posiadają unijny status celny, chyba że zostanie stwierdzone, że nie są one towarami unijnymi.

W szczególnych przypadkach towary unijne, które nie są objęte procedurą celną, mogą być przemieszczane bez zmiany ich statusu celnego z jednego do innego miejsca na obszarze celnym Unii i czasowo przemieszczane poza ten obszar (art. 155 ust. 2 UKC). Status celny jest określeniem, które pozwala stwierdzić, czy dany towar jest unijny czy nie unijny. Można to sprawdzić wykorzystując do tego przepisy zawarte w Unijnym Kodeksie Celnym. Dzięki temu, możliwe jest określenie, czy dany towar jest przewożony z krajów należących do Unii Europejskiej czy spoza nich. W ten sposób organ celny wie jak kontrolować towary i pod jakim kontem je sprawdzać.

Towary nieunijne przeznaczone do wprowadzenia na rynek Unii lub przeznaczone do osobistego użytku lub konsumpcji na obszarze celnym Unii, są obejmowane procedurą dopuszczenia do obrotu, co wymaga m.in. pobrania wszelkich należnych należności celnych przywozowych (cło, podatek akcyzowy, podatek od towarów i usług z tytułu importu towaru i inne) i załatwienia pozostałych formalności wymaganych przy przywozie danych towarów. Dopuszczenie do obrotu nadaje towarom nieunijnym unijny status celny.

Naczelnik stwierdził, że w niniejszej sprawie opisany na wstępie pojazd został sprowadzony do Polski z Niemiec, na terenie których był użytkowany, czyli miało miejsce przemieszczenie pojazdu samochodowego z jednego państwa członkowskiego do drugiego. Nastąpiło zatem wewnątrzwspólnotowe nabycie towaru akcyzowego, obciążonego należnymi podatkami z tego tytułu (organem właściwym do poboru tych podatków jest Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego), to w związku z tym pojazd ten posiadał unijny status celny. W ocenie Naczelnika brak było przesłanek do prowadzenia postępowania w zakresie uregulowania jego sytuacji prawnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej ppsa), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ppsa, sprawy te rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, a do ich rozstrzygania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

Zgodnie z art. 130a ust. 10b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2017 poz. 1260 ze zm.), jeżeli pojazd usunięty w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2 nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej, przekazuje się go właściwemu miejscowo naczelnikowi urzędu celno-skarbowego w celu uregulowania jego sytuacji zgodnie z przepisami prawa celnego.

Zarówno wykładnia językowa, jak i wykładnia celowościowa art. 130a ust. 10b prd - wbrew stanowisku Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] - prowadzą do jednoznacznej konkluzji o właściwości organu celnego w sprawie uregulowania sytuacji prawnej pojazdu usuniętego z drogi, który nie jest zarejestrowany w żadnym z państw Unii Europejskiej.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie stan faktyczny wypełnia przesłankę powołanego przepisu. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy pojazd nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej. Ustalono, że przedmiotowy samochód został usunięty z drogi dnia 4 marca 2015 r. na podstawie dyspozycji usunięcia pojazdu nr [...]. Czynności tej dokonali funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji w [...]. Następnie pojazd został przekazany na parking strzeżony prowadzony przez Powiat [...] w [...]. W wyniku podjętych czynności stwierdzono, że przedmiotowy pojazd został wyrejestrowany dnia 29 lipca 2014 r. z systemu EUCARIS i nie został zarejestrowany na terytorium RP.

Dla oceny konieczności podjęcia stosownych czynności i ustalenia właściwości organu bez znaczenia jest to, że pojazd ten był zarejestrowany w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej do 29 lipca 2014 r. Z uzasadnienia wniosku o rozstrzygniecie sporu kompetencyjnego wynika, że pojazd marki [...] o nr [...] nie jest zarejestrowany w żadnym z państw członkowskich Unii Europejskiej. Jest to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sytuacja określona w art. 130a ust. 10b prd. W takim przypadku powołany przepis, jako wyjątek od zasady, przewiduje właściwość naczelnika urzędu celno-skarbowego do załatwienia sprawy. Z brzmienia art. 130a ust. 10b prd wynika, że w świetle hipotezy objętej tym przepisem, organ celny jest właściwy, mimo że nie był właściwy w sprawie usunięcia pojazdu.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiono, że art. 130a ust. 10b prd wprost odnosi się wyłącznie do kwestii uregulowania sytuacji prawnej pojazdu zgodnie z przepisami prawa celnego, ale wskazać należy, że ma on na celu uregulowanie sytuacji, gdy ze względu na miejsce rejestracji, ustalenie właściciela pojazdu jest bardzo trudne lub niemożliwe. Należy przyjąć, że w takiej sytuacji organ celny obowiązany jest także do uregulowania wszystkich innych kwestii związanych z takim pojazdem. Ze sprawy zakończonej postanowieniem z 12.4.2018 r. I OW 347/17, Lex 2478091 wiadomym jest, że decyzją z [...] czerwca 2017 r. nr (...) Naczelnik potwierdził unijny status towaru w postaci pojazdu samochodowego marki (...) nr (...), która to decyzja funkcjonuje w obrocie prawnym.

Zastosowanie w sprawie art. 130a ust. 10b powoduje wyłączenie stosowania art. 130a ust. 10h prd (postanowienie NSA z 20.9.2016 r. I OW 130/16).

Powyższe zapatrywanie jest ustabilizowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 16. 4.2013 r. I OW 227/12; 20.2.2014 r. I OW 287/13; 6.5.2015 r. I OW 232/14 i I OW 233/14; 20.9.2016 r. I OW 130/16; 24.1.2017 r. I OW 173/16; 9.3.2017 r. I OW 255/16).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 1 pkt 4 ppsa, jako organ właściwy do załatwienia sprawy wskazał Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...].

Końcowo wyjaśnić należy, że zawarte w odpowiedzi na wniosek argumentacja oparta na przepisach Unijnego Kodeksu Celnego nie neguje normy art. 130a ust. 10b prd, z której wynika właściwość w sprawie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...], lecz może ona mieć zastosowanie przy stosowaniu tego przepisu przez organ, a zatem przy regulowaniu (ustalaniu) sytuacji pojazdu.