Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1264/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2011-08-17 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: oddalono skargi
Powołane przepisy: article: Art. 7, 77 par. 1, 80
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: Art. art. 2, 3, 4, 11 ust. 2, 39
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
article: Art. 111 par. 2, art. 134 par. 2, art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2011 r. sprawy ze skarg K. Z. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 05 lipca 2010 r. nr [...] z dnia 05 lipca 2010 r. nr [...] z dnia 05 lipca 2010 r. nr [...] z dnia 05 lipca 2010 r. nr [...] z dnia 05 lipca 2010 r. nr [...] z dnia 19 sierpnia 2010 r. nr [...] z dnia 19 sierpnia 2010 r. nr [...] z dnia 20 sierpnia 2010 r. nr [...] z dnia 20 sierpnia 2010 r. nr [...] z dnia 09 marca 2011 r. nr [...] z dnia 09 marca 2011 r. nr [...] z dnia 09 marca 2011 r. nr [...] z dnia 09 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłków celowych skargi oddala


UZASADNIENIE

Na podstawie art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowił połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą niniejszą sprawy o sygnaturach: III SA/Kr 1265/10, III SA/ Kr 1266/10, III SA/Kr 1267/10, III SA/Kr 1268/10, III SA/Kr 1385/10, III SA/Kr 1386/10, III SA/Kr 1387/10, III SA/Kr 1388/10, III SA/Kr 413/11, III SA/Kr 414/11, III SA/Kr 415/11, III SA/Kr 416/11

i prowadzić pod sygnaturą III SA/Kr 1264/10.

Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco:

W dniach: 1 marca 2010 r. oraz 26 marca 2010 r. K. Z. złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy na zakup żywności, dofinansowanie do opłat

za czynsz, energię elektryczną, dofinansowanie do zwrotu kosztów za leki

oraz pomoc w formie posiłków w barze. Ponadto w dniu 1 kwietnia 2010 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na zakup żywności, dofinansowanie do opłat

za czynsz, energię elektryczną na miesiąc kwiecień 2010 r. Kolejne wnioski złożył

w dniu 26 kwietnia 2010 r. (na pomoc w formie posiłków w barze), w dniu 4 maja 2010 r. (na zakup żywności oraz na dofinansowanie do opłat za czynsz i energię elektryczną), w dniu 1 czerwca 2010 r. (na dofinansowanie do opłat za czynsz

i za zakup żywności) oraz w dniu 3 stycznia 2011 r. (na dofinansowanie do opłat

za czynsz oraz zakup żywności).

Na podstawie przeprowadzonych wywiadów środowiskowych oraz zebranych dokumentów, organ I instancji ustalił, że K. Z. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności na stałe, z którego wynika, że może poszukiwać zatrudnienia na otwartym rynku pracy. Jest zarejestrowany w Gminnym Urzędzie Pracy, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie podejmuje prac dorywczych,

Mając na uwadze powyższe organ I instancji - Prezydent Miasta

- działając na podstawie art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071

z późn. zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz art. 2, art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 7, art. 8, art. 14, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39, art. 102, art.106, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów

z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127 poz. 1055) wydał następujące decyzje:

1. z dnia [...] 2010 r., znak: [...], którą odmówił K. Z. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do uregulowania opłat za energię elektryczną

i czynsz oraz zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupionych leków za miesiąc marzec 2010 r.

2. z dnia [...] 2010 r., znak: [...], którą odmówił K. Z. przyznania świadczenia w formie posiłków w barze od dnia 1 kwietnia 2010 r.

3. z dnia [...] 2010 r., znak: [...], którą odmówił K. Z. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności na miesiąc marzec 2010 r.

4. z dnia [...] 2010 r., znak: [...], którą odmówił K. Z. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na zakup żywności na miesiąc kwiecień 2010 r.

5. z dnia [...] 2010 r., znak: [...], którą odmówił K. Z. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat za energię elektryczną oraz czynsz na miesiąc kwiecień 2010 r.

6. z dnia [...] 2010 r., znak: [...], którą odmówił K. Z. przyznania zasiłku celowego na zakup żywności, na czynsz i energię na miesiąc maj 2010 r.

7. z dnia [...] 2010 r., znak: [...], którą odmówił K. Z. przyznania zasiłku w formie posiłków w barze na miesiąc maj

8. z dnia [...] 2010 r., znak: [...], którą przyznał K. Z. zasiłek celowy w kwocie 50,00 zł na zakup żywności

9. z dnia [...] 2010 r., znak: [...], którą przyznał K. Z. zasiłek celowy w kwocie 80,00 złotych na dofinansowanie do opłat za czynsz

10. z dnia [...] 2011 r., znak: [...], którą przyznał K. Z. zasiłek celowy w kwocie 60,00 złotych za zakup żywności na miesiąc styczeń 2011 r.

11. z dnia [...] 2011 r., znak: [...], którą przyznał K. Z. zasiłek celowy w kwocie 60,00 złotych za zakup żywności na miesiąc luty 2011 r.

12. z dnia [...] 2011 r., znak: [...], którą przyznał K. Z. zasiłek celowy w kwocie 80,00 złotych na czynsz na miesiąc styczeń 2011 r.

13. z dnia [...] 2011 r., znak: [...], którą przyznał K. Z. zasiłek celowy w kwocie 80,00 złotych na czynsz na miesiąc luty 2011 r.

W uzasadnieniach decyzji z dnia [...] 2010 r. organ I instancji wskazał, że w marcu 2010 r. K. Z. otrzymał od pracownika socjalnego informacje o działaniach i celach Centrum Integracji Społecznej (CIS) i zobowiązał się zgłosić do siedziby Centrum w celu podjęcia działań mających przyczynić się do poprawy jego sytuacji zawodowej. Z oświadczenia K. Z. wynika, że udał się do Centrum dniu 23 marca 2010 r., lecz nie uzyskał pełnej informacji na temat możliwości uczestnictwa w zajęciach, gdyż nie było osoby, która mogłaby zapoznać go z działalnością Centrum. Ponadto dostarczył kopię zwolnienia lekarskiego za okres od 25 marca do 22 kwietnia 2010 r. od chirurga ortopedy oraz kopię skierowania na zabiegi fizjoterapeutyczne od 14 kwietnia 2010 r. W dniu 29 marca 2010 r. w rozmowie z pracownikiem socjalnym wnioskodawca oświadczył, że z uwagi na zwolnienie lekarskie nie będzie podejmował żadnych działań w kierunku zapoznania się z pełną ofertą Centrum, nie określił jednoznacznie czy w trakcie trwania zwolnienia lekarskiego będzie podejmował działania z obszaru zawodowego.

Z kolei w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2010 r. oraz z dnia z dnia [...] 2010 r. organ I instancji wskazał, że K. Z. nie uregulował opłat za czynsz, wodę i MPO z powodu braku środków finansowych na ten cel. Należność w tym zakresie została uregulowana przez bratową. Natomiast w marcu przekazał na poczet opłat za energię elektryczną (wyrównanie za sezon grzewczy 2009/2010) kwotę 350,00 zł, którą to kwotę pożyczył. Ponadto zgodnie z podanymi przez K. Z. informacjami w marcu miał utrzymywać się z pieniędzy pożyczonych od kolegi w kwocie 650,00 zł, zaś w kwietniu w kwocie 500 zł., nie wskazał jednak danych osoby pożyczającej. Organ wskazał ponadto, że w trakcie trwania postępowania administracyjnego K. Z. poinformował pracownika socjalnego, że nie ma obecnie żadnych planów, co do działań związanych ze sferą zawodową, nie wie co będzie robił, gdy zakończy się okres zwolnienia lekarskiego. Organ zaznaczył przy tym, że osoba zarejestrowana w Gminnym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna, ma obowiązek informować Urząd o czasookresie niezdolności do pracy i dostarczyć w ciągu 7 dni zwolnienie lekarskie. Tymczasem K. Z. obowiązków tych zaniechał. Powyższe okoliczności wskazują, zdaniem organu I instancji, że K. Z. nie chce współpracować z ośrodkiem pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej związanej z bezrobociem.

Ponadto w uzasadnieniach powyższych decyzji organ I instancji podkreślił,

że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom przezwyciężanie trudnej sytuacji życiowej, której osoby te nie są wstanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Organy pomocy społecznej mogą jednakże uzależniać udzielenie świadczenia

od wykorzystywania oferowanych przez Państwo instytucji wsparcia zatrudnienia. Organ zaznaczył, że strona ma obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a zatem bierna postawa osób objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia.

W rozpoznawanych sprawach, jak podniósł organ, K. Z. został objęty Programem Reintegracji Społeczno – Zawodowej w Klubie Integracji Społecznej (KIS) oraz została mu przedstawiona oferta Centrum Integracji Społecznej (CIS) w związku z tym, że głównym powodem jego trudnej sytuacji życiowej jest bezrobocie. W żadną z zaproponowanych form wsparcia K. Z. nie zaangażował się dostatecznie. W związku z powyższym, w ocenie organu I instancji, K. Z. nie jest zainteresowany zatrudnieniem, o czym świadczy także to, że jeśli tylko pojawia się realna szansa na pracę, przedstawia on zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy. Ponadto brak zdecydowania K. Z., jaką formę aktywności zawodowej chce przyjąć, kwestionowanie form wsparcia w zakresie umożliwienia powrotu na rynek pracy wskazują jednoznacznie na brak współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej.

W uzasadnieniach decyzji z dnia [...] 2010 r. oraz z dnia [...] 2011 r. organ I instancji wskazał natomiast, że dochód uzyskiwany przez K. Z. nie przekracza ustalonego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. 477,00 zł., a z zebranego materiału wynika, że nie jest on w stanie samodzielnie zaspokoić swoich niezbędnych potrzeb życiowych. Organ zaznaczył, że wysokość przyznanego świadczenia została ustalona w oparciu o przedstawione potrzeby przy uwzględnieniu ograniczonych środków finansowych będących w dyspozycji ośrodka pomocy społecznej.

Odwołania od powyższych decyzji wniósł K. Z. podnosząc, że od kilku już lat miał przyznawane zasiłki okresowe i celowe oraz od 2005 r. pomoc w postaci posiłków w barze. Natomiast od stycznia 2010 r. odmawia się mu jakiejkolwiek pomocy, nie uprzedzając o przyczynach. Podniósł, że stawiane mu we wszystkich sprawach zarzuty są bezpodstawne. Podkreślił, że ma 63 lata, jest osobą długotrwale bezrobotną i otrzymywane zasiłki oraz świadczenia w postaci posiłków

w barze stanowią jego jedyne źródło utrzymania. Ponadto utrzymuje się

za pożyczone pieniądze, których jednak nie starcza na to, by uiścić opłaty mieszkaniowe. Niezrozumiałym jest dla niego powód odmowy udzielenia mu pomocy, a w szczególności to, że nie dostarczył do Gminnego Urzędu Pracy zwolnienia lekarskiego. Odwołujący zarzucił ponadto, że zaprzestano z nim współpracy z powodu jego przebywania na zwolnieniu lekarskim. Z powyższego wynika zatem, że to nie on zaprzestał współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej, tylko ośrodek z nim, z powodu jego niezdolności do pracy. Podniósł, że nic mu nie wiadomo, aby był objęty Programem Reintegracji Społeczno - Zawodowej, nigdy nie skierowano go na żadne zajęcia związane z takim programem. Zaznaczył,

że uczestnictwo w programie wymaga rezygnacji z zasiłków, co w znaczny sposób pogorszyłoby i tak już złą sytuację finansową. Podniósł, że w okresie wieloletniego bycia klientem ośrodka pomocy społecznej złożono mu tylko jedną ofertę pracy. Uważa, że odmowa przyznania mu zasiłków jest bezpodstawna i wnosi by zasiłki

te zostały mu przywrócone.

W odwołaniu natomiast od decyzji z dnia [...] 2010 r. zakwestionował wysokość przyznanej mu pomocy podnosząc, że zasiłki zostały mu przyznany

w znacznie niższej wysokości niż dotychczas. Wskazał, że zasiłki celowe na zakup żywności miał przyznawane od trzech lat w wysokości 150 zł, natomiast w drugim półroczu ubiegłego roku zasiłki te wynosiły 175 lub 195 złotych. Podobnie

w odwołaniu od decyzji z dnia [...] 2011 r. K. Z. zakwestionował wysokość przyznanej mu pomocy na zakup żywności i czynsz. Podniósł, że od kilku już lat miał przyznawane zasiłki okresowe i celowe oraz posiłki w barze. Wysokość zasiłków wypłacanych od czerwca 2010 r. w stosunku do roku 2009 jest znacznie niższa, pomimo, że koszty utrzymania w omawianym okresie wzrosły. Odwołujący wskazał ponadto na swój zły stan zdrowia, jako jedną z przyczyn powodujących, iż nie jest w stanie znaleźć sobie stałego zatrudnienia. Wniósł by zasiłki na żywność zostały podwyższone do wysokości takiej, jak w latach 2007 – 2009, tj. 150, 175 złotych, a zasiłek na czynsz w granicach po 100 zł miesięcznie.

Po rozpatrzeniu odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze działające jako organ odwoławczy, na podstawie art. 1, art. 2 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1-4, art. 4, art. 7 i 8, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., wydało następujące decyzje:

1. z dnia 5 lipca 2010 r. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010 r., znak: [...],

2. z dnia 5 lipca 2010 r. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010 r., znak: [...],

3. z dnia 5 lipca 2010 r. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010 r., znak: [...],

4. z dnia 5 lipca 2010 r. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010 r., znak: [...],

5. z dnia 5 lipca 2010 r. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010 r., znak: [...],

6. z dnia 19 sierpnia 2010 r. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010 r., znak: [...],

7. z dnia 19 sierpnia 2010 r. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010 r., znak: [...],

8. z dnia 20 sierpnia 2010 r. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010 r., znak: [...],

9. z dnia 20 sierpnia 2010 r. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010 r., znak: [...],

10. z dnia 9 marca 2011 r. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r., znak: [...],

11. z dnia 9 marca 2011 r. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r., znak: [...],

12. z dnia 9 marca 2011 r. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r., znak: [...],

13. z dnia 9 marca 2011 r. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzje Prezydenta Miasta z dnia [...] 2011 r., znak: [...].

Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i prawne dokonane

przez organ I instancji w rozpatrywanych sprawach i uznał wydane decyzji

za prawidłowe.

W uzasadnieniach podjętych rozstrzygnięć Kolegium wskazało na treść art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, a także na ogólną przesłankę przyznawania świadczeń z pomocy społecznej sformułowaną w art. 7 i 8 tej ustawy, jaką jest osiąganie przez osobę ubiegającą się o takie świadczenie, dochodu

nie przekraczającego ustawowo określonych kwot oraz występowanie przynajmniej jednej z wymienionych w ustawie okoliczności uzasadniających przyznanie danego świadczenia. Kolegium wskazało, że K. Z. ma lat 63, i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe w lokalu pod adresem ul. [...] w K, gdzie zajmuje 1 pokój, a pozostałe 2 pokoje zajmuje rodzina jego brata. Partycypuje w kosztach opłat za mieszkanie, tj. czynsz, energię elektryczną i gaz. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nie podejmuje żadnych prac dorywczych, posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności wydane na stałe, leczy się z powodu chorób wieńcowych i zwyrodnienia stawu łokciowego ręki prawej. Kolegium zaznaczyło, że K. Z. systematycznie korzystał z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego oraz zasiłków celowych przyznawanych na różnego rodzaju potrzeby, jednakże od stycznia 2010 r. ośrodek pomocy społecznej zaprzestał udzielania mu pomocy. W tym miejscu Kolegium wskazało na regulację przepisu art. 3 ust. 3

oraz art. 4 ustawy o pomocy społecznej. W myśl pierwszego z powołanych przepisów rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Z kolei przepis art. 4 powołanej ustawy wymaga, aby osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej współdziałały

w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, co z kolei oznacza podjęcie aktywności w określonym kierunku, przez którą należy rozumieć działanie (np. w celu znalezienia sobie stałego lub dorywczego zarobkowego źródła utrzymania),

jak i powstrzymanie się od jakichś działań, zachowań, (np. od biernego trybu życia, postawy roszczeniowej wobec bliskich lub organów pomocy społecznej).

Z prawidłowych ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, że już od kilku lat K. Z. nie podejmuje aktywności w znalezieniu sobie zatrudnienia, chociażby w formie prac dorywczych. Został on objęty Programem Reintegracji Społeczno – Zawodowej, w ramach którego zaproponowano mu prace sezonowe, jednak prac tych nie podjął, bowiem w tym czasie skorzystał ze zwolnienia lekarskiego. O fakcie przebywania na zwolnieniu lekarskim K. Z. zobowiązany był poinformować organ pomocy społecznej, czego jednak nie zrobił. Kolegium zwróciło również uwagę, że fakt, iż nie wskazał, danych personalnych osoby, od której miał pożyczyć pieniądze na swoje utrzymanie, czyni fakt pożyczki mało wiarygodnym. W ocenie Kolegium zachowania K. Z. wskazują jednoznacznie, że przyjmuje on postawę bierną na rynku pracy i tym samym nie współdziała w przezwyciężeniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Taka bierna postawa stała się przez ostatnie lata normalnym sposobem spędzania życia przez beneficjenta pomocy. W związku powyższym, zdaniem Kolegium, decyzje organu I instancji są prawidłowe i zostały wydane w ramach uznania administracyjnego.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 20 sierpnia 2010 r., utrzymującej w mocy decyzje organu I instancji przyznającą K. Z. zasiłek na zakup żywności w kwocie 50 zł., oraz w kwocie 80 zł na dofinansowanie do opłat za czynsz, organ odwoławczy wskazał, że także przyznanie beneficjentowi zasiłków w takiej wysokości nie przekracza granic uznania administracyjnego.

W uzasadnieniu decyzji z dnia 9 marca 2011 r. Kolegium zaznaczyło natomiast, że organy pomocy społecznej przyznając pomoc społeczną muszą uwzględniać nie tylko sytuację beneficjentów, którzy się o taką pomoc starają,

ale także możliwości finansowe ośrodka, które ze swoje istoty są ograniczone. Stąd też uzasadnione było przyznanie K. Z. pomocy na czynsz w kwocie 80,00 złotych i odpowiednio na zakup żywności po 60,00 złotych w miesiącu styczniu i lutym 2011r.

Z powyższymi decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się K. Z. i pismami z dnia: 9 września 2010 r., 13 października 2010 r., 21 marca 2011 r. wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając nieuwzględnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i wnosząc o przyznanie zasiłków celowych.

W skargach tych podniósł, że chociaż jego sytuacja bytowa nie zmieniła się

na lepszą, ani nie wzrosły możliwości samodzielnego zaspokajania niezbędnych potrzeby życiowych, ośrodek pomocy społecznej odmówił mu przyznawania wszystkich zasiłków, o jakie się zwracał. Podkreślił, że zasiłki są jego jedynym źródłem utrzymania i że korzysta z nich od około 10 lat. W ocenie skarżącego zarówno organ I jak i II instancji nie wskazał w uzasadnieniach swoich decyzji okoliczności, które miałyby potwierdzić postawione zarzuty. Bezzasadny jest

w ocenie skarżącego zarzut, że przedstawiając zwolnienie lekarskie wycofał się

z podjęcia prac społecznie użytecznych. Skarżący podniósł, że bardzo starannie realizuje zalecenia pracowników socjalnych i to pracownicy ośrodka pomocy społecznej zaprzestali z nim współpracy, a nie on. Zaznaczył, że na zwolnieniu lekarskim przebywał do 17 czerwca 2011 r., a obecnie w związku z pogorszeniem stanu zdrowia wystąpił do Komisji ds. Orzekania o Niepełnosprawności o zmianę stopnia niepełnosprawności z lekkiego na umiarkowany. Podniósł, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nigdy próbował go aktywizować. Próby takiej aktywności podejmował samodzielnie. Nie jest prawdą, że został objęty Programem Reintegracji Społeczno - Zawodowej, nie został też nigdy skierowany

na żadne zajęcia związane z tym programem. Nieprawdziwa jest także informacja,

że nie wskazał danych osoby która udzieliła mu pożyczki. Dane te udostępnił w dniu 6 maja 2010 r. po wcześniejszym uzyskaniu na to zgody pożyczkodawcy. Podkreślił, że w jego sytuacji (63 lata, zły stan zdrowia, długotrwałe bezrobocie) bardzo trudno się usamodzielnić.

W skargach złożonych na decyzje z dnia 9 marca 2011 r. podniósł,

że sumując wysokość zasiłków, jakie otrzymał w styczniu i lutym do jego dyspozycji na niezbędne wydatki pozostała kwota 298,50 zł, a po uiszczeniu niezbędnych opłat mieszkaniowych pozostała kwota 150 zł. Obniżenie zasiłków znacznie pogorszyło jego sytuację życiową.

W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymało swoje dotychczasowe stanowiska i wniosło o oddalenie skarg.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę

do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.

Z powyższych względów nie jest w ogóle możliwe, orzekanie merytoryczne przez Sąd i przyznawanie jakiegokolwiek świadczenia, jak tego domagał się

w niektórych skargach skarżący, lecz dokonanie oceny zgodności decyzji

z przepisami prawa.

Skargi nie zasługują na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje, jak i decyzje je poprzedzające odpowiadają prawu.

Z art. 36 ustawy o pomocy społecznej wynika, że świadczeniami z pomocy społecznej są świadczenia pieniężne między innymi w postaci zasiłków celowych,

jak i niepieniężne między innymi w postaci posiłków.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 tej ustawy świadczenia z pomocy społecznej mają na celu zarówno umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, jak i zaspokajanie ich niezbędnych potrzeb i umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka.

Podkreślić więc należy, że na gruncie obowiązującego prawa pomoc społeczna ukierunkowana jest na subsydiarność środków społecznych,

które uruchamiane być powinny tylko wówczas, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji we własnym zakresie (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1851/06).

Celem pomocy społecznej jest więc częściowe i chwilowe ułatwienie przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych osób potrzebujących pomocy. Pomoc społeczna nie może natomiast, co niezwykle istotne, stanowić stałego źródła dochodu.

Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części

lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu,

a także kosztów pogrzebu.

Brzmienie powyższego przepisu, wskazuje jasno, że przyznanie zasiłku celowego leży w granicach, tzw. uznania administracyjnego. Użyte

przez ustawodawcę w treści tego przepisu wyrażenie "może być przyznany" oznacza, że organ administracji publicznej orzekający na jego podstawie ma możliwość wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę,

a równowartościowych prawnie rozwiązań. Działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jednak dowolności. Istotnie organ ma możność wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę,

a równowartościowych prawnie rozwiązań, bo może przyznać lub odmówić przyznania pomocy, nie mniej jednak, działanie organu doznaje w tym zakresie ograniczenia już w samej normie prawnej, wprowadzającej uznanie poprzez wyznaczenie przez ustawodawcę ram w konkretnej kategorii spraw, a także postanowieniami naczelnych zasad postępowania administracyjnego,

w szczególności zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., uzupełnionej postanowieniami art. 77 § 1 i 80 k.p.a., jak również zasadami i celami określonymi

w ustawie o pomocy społecznej (art. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej). Treść

i zakres ochrony słusznego interesu osoby ubiegającej się o pomoc sięga bowiem tutaj do granic kolizji z interesem społecznym (publicznym), w którym wyraża się interes ogółu, w tym także i innych beneficjentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 października 2010 r., sygn. akt II SA/Kr 1323/10, LEX nr 750643) stwierdził,

że uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się

o pomoc oraz finansowych możliwości ośrodków pomocy społecznej. Wiadomo jest, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Dlatego w przypadku decyzji uznaniowej działanie organu oznacza załatwienie sprawy zgodnie

ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.

Akceptując w pełni powyższy pogląd podzielić zatem należy stanowisko organów orzekających, zaprezentowane w decyzjach z dnia [...] 2010 r., [...] 2010 r., [...] 2010 r., że brak było podstaw do przyznania skarżącemu zasiłków celowych.

Jak stanowi art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej "Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych,

o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,

lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej."

Zgodzić się należy z Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie,

że również i w tej kwestii organ administracji działa w ramach uznania administracyjnego i może ocenić, iż brak współdziałania osoby ubiegającej się

o pomoc może być podstawą do odmowy udzielenia jej tej pomocy. Wymaga

to jednak starannego uzasadnienia zajętego w tej kwestii stanowiska (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 84/10; LEX nr 595567).

Dokonując pod tym kątem oceny prawidłowości decyzji odmawiających przyznania skarżącemu pomocy, stwierdzić należy, że organy trafnie i zasadnie uznały, że skarżący nie współdziała z organami w przezwyciężeniu swojej sytuacji,

w jakiej się znalazł.

Prawidłowa i zgodna z art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. jest ocena całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, który odzwierciedla, że skarżącemu wielokrotnie proponowano kilka ofert pracy. Z pisma Grodzkiego Urzędu Pracy z 22 kwietnia 2010 r. (znak: [...]; k. 32, tom 1/1 akt administracyjnych) wynika, że od 11 marca 2005 r. skarżącemu proponowano, m.in. objęcie pracy na stanowisku biurowym (dwukrotnie), jako pracownik inwentaryzacyjny, jako osoba wykonująca prace ślusarsko - stolarskie. Okolicznościom związanym z ofertami pracy biurowej zaprzeczył jednakże skarżący, podając do protokołu rozprawy, że takich mu w ogóle

nie proponowano. Skarżący otrzymał także skierowanie do doradcy zawodowego,

a także na szkolenie na stanowisko audytora. Żadna z powyższych ofert nie doszła

do skutku.

Wbrew twierdzeniom skarżącego został on objęty Programem Reintegracji Społeczno – Zawodowej w Klubie Integracji Społecznej (KIS). Z odpowiedzi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej na pismo skarżącego z 4 stycznia 2010 r., dotyczące postępowań tego ośrodka, wynika, że w 2008 r. skarżący złożył deklarację o dobrowolnym uczestnictwie w KIS, zobowiązując się do ustalenia indywidualnego planu działania i realizacji jego postanowień, a uwierzytelniona kserokopię tej ankiety została skarżącemu przesłana (k. 1979 akt administracyjnych). Podobne wnioski można wyciągnąć z pisma Prezydenta Miasta z 20 stycznia 2011 r.(k. 1955 akt administracyjnych).

Racje mają organy, że skarżący w żadną z przedstawionych mu form wsparcia nie angażował się w sposób wymagany.

Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu z dnia 29 marca 2010 r. wynika bowiem, że K. Z. w dniu 23 marca 2010 r. udał się

do siedziby Centrum Integracji Społecznej (CIS) w celu zapoznania się z ofertą

dla osób bezrobotnych, jednakże jak podaje skarżący, z ofertą tą nie zapoznał,

gdyż nie było osoby mogącej mu ją przedstawić.

Z doświadczenia życiowego wynika, że nie można zaprzeczyć temu,

iż osoba, która chce przezwyciężyć trudności, w jakich się znalazła, podejmuje wszelkie kroki zmierzające do wyjścia z trudnej sytuacji. Poprzestanie

zatem skarżącego na tym, że był w siedzibie CIS i nie podjęcie dalszych starań choćby dowiedzenia się o kompletnym programie i zasadach funkcjonowania tej instytucji są jednym z przejawów braku woli skarżącego w przezwyciężeniu swojej trudnej sytuacji życiowej.

Podobnie trafnie oceniły organy za taki brak woli działania skarżącego polegające na nie zaakceptowaniu ofert pracy. Twierdzenia skarżącego, podniesione na rozprawie, że nie został on nigdy skierowany do żadnego doradcy zawodowego oraz, że nie został nigdy objęty żadnym programem wsparcia, stoją w ewidentnej sprzeczności z znajdującym się w aktach materiałem dowodowym.

Z prawidłowych ustaleń poczynionych przez organy prowadzące postępowanie wynika, że już od kilku lat K. Z. nie podejmuje żadnej aktywności w celu znalezienia sobie zatrudnienia i nie podejmuje żadnych prac, chociażby w formie prac dorywczych. Nie podjął także proponowanych mu w ramach Programu Reintegracji Społeczno – Zawodowej w KIS prac sezonowych,

bowiem w tym czasie korzystał ze zwolnienia lekarskiego.

Powyższe okoliczności potwierdzają słuszność twierdzenia organów prowadzących postępowanie, że taka postawa skarżącego wyczerpuje znamiona braku współdziałania w przezwyciężaniu swojej trudnej sytuacji życiowej i stanowi zarazem przesłankę do odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń,

na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy. Art. 4 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane

do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, statuuje powinne zachowanie się beneficjentów pomocy społecznej w aspekcie celu pomocy społecznej, jakim jest ich aktywizacja życiowa, w tym zawodowa. Zasada ta jest realizowana poprzez wykorzystanie instrumentów, za pomocą których organy pomocy społecznej egzekwują ciążący obowiązek współdziałania, między innymi poprzez odmowę przyznawania świadczeń, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy. Roszczeniowa i bierna postawa osoby uprawnionej do świadczeń nie może być inaczej oceniona, niż to uczyniły organy, jak brak dążenia do pokonania trudności życiowych w postaci bezrobocia. Chodzi tu w szczególności o gotowość podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym i chęć skorzystania z przedstawionych

przez niego propozycji mających na celu poprawę trudnej sytuacji. Za taką

z pewnością nie może być uznana postawa skarżącego poddająca w wątpliwość sens i celowość sugerowanych i proponowanych mu przez pracownika działań, czynności i ofert.

W ocenie Sądu, organy w sposób wystarczający uzasadniły, że uprawniona była ich ocena braku aktywności skarżącego w dążeniu do pokonywania trudności życiowych, przy wykorzystywaniu własnych możliwości i uprawnień.

Podkreślić należy z całą stanowczością, że organy pomocy społecznej

nie mogą bowiem wyręczać obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej sytuacji życiowej, lecz wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych, współuczestnicząc jedynie w podejmowanych

przez niego samodzielnie środkach zaradczych (por. wyrok NSA z 23 września

2008 r.; sygn. akt I OSK 1511/07, LEX nr 489093).

Mając na względzie powyższe uwagi, zdaniem Sądu, zaskarżone decyzje

odmowne nie naruszają przepisów prawa, w zakresie w jakim stwierdzają brak podstaw do przyznania zasiłków celowych. Przy ich wydawaniu organy

nie przekroczyły bowiem granic uznania administracyjnego, podkreślając,

że przy takiej biernej postawie skarżącego, jego interes indywidualny nie może mieć pierwszeństwa przed interesem społecznym (ogółu), w szczególności pozostałych beneficjentów pomocy społecznej.

W odniesieniu natomiast do decyzji administracyjnych przyznających skarżącemu zasiłki celowe na zakup żywności oraz dopłatę do czynszu (decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2010 r. i 9 marca

2011 r.), kwestionowanych przez skarżącego z uwagi na wysokość orzeczonych świadczeń, Sąd stwierdził, że nie może wydać innego orzeczenia jak również oddalającego na nie skargi. Decyzje te zostały wydane w nieodległym odstępie czasu od tych, mocą których organy odmówiły skarżącemu przyznania pomocy z uwagi

na brak jego współdziałania z pracownikami socjalnymi w przezwyciężeniu trudności życiowych. W tym przedziale czasowym sytuacja życiowa, jak i postawa samego skarżącego nie zmieniły się. Wobec tego dostrzegając te okoliczności, Sąd

w orzeczeniu zobligowany byłby, stosownie do postanowień art. 153 p.p.s.a., podnieść je w ocenie prawnej, która zdeterminowałaby wydanie w przyszłości decyzji pogarszających sytuację materialnoprawną skarżącego w porównaniu z sytuacją wynikającą z zaskarżonych decyzji. Doszłoby zatem do złamania zakazu reformationis in peius (orzekania na niekorzyść skarżącego), o którym mowa w art. 134 § 2 p.p.s.a.

Argumenty natomiast skarżącego, że organy pomocy społecznej relatywnie obniżyły mu wysokość przyznawanej pomocy w odniesieniu do lat poprzednich

są bezpodstawne. Skarżący musi sobie zdawać też sprawę z tego, że beneficjenci

nie mogą oczekiwać, że każde ich żądanie zostanie spełnione w satysfakcjonujący

i oczekiwany przez nich sposób, skoro pomoc społeczna ma jedynie subsydiarny charakter. Art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej nakazuje organom pomocy społecznej uzależnić rozmiar przyznawanej pomocy od celów i możliwości pomocy społecznej. Organy te zobowiązane są uwzględniać przy orzekaniu nie tylko sytuację życiową ubiegającego się o pomoc, ale również takie okoliczności jak: cel na jaki ubiega się o pomoc wnioskodawca, wysokość środków finansowych pozostających w dyspozycji ośrodka pomocy społecznej, jak i ilość pozostałych beneficjentów ubiegających się o pomoc.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie

na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.