Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SAB/Wr 1034/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2021-07-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy: article: art. 37 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Tkacz - Rutkowska (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Katarzyna Radom sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2021 r. sprawy ze skargi H. A. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się w bezczynności w sprawie z wniosku strony skarżącej; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do załatwienia sprawy z wniosku strony skarżącej w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej H. A. sumę pieniężną w kwocie 2.000 (dwa tysiące) złotych; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącej H. A. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi z 6 kwietnia 2021 r. (wpływ do organu administracji) jest bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie z wniosku obywatelki U. H. A. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Jak wynika z akt administracyjnych H. A. (dalej: strona, skarżąca) 9 listopada 2018 r. (wpływ do organu administracji) złożyła, za pośrednictwem poczty, w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wraz z dokumentami (ksero paszportu strony i męża strony, oświadczenie o liczbie osób będących na utrzymaniu strony i męża strony, oświadczenie stroni i męża strony o niezaleganiu w podatkach, kopia umowy o pracę dot. męża strony, umowa najmu lokalu mieszkalnego, kopia świadectwa ślubu wraz z tłumaczeniem, potwierdzenie zgłoszenia do ubezpieczenia, kopia umowy o pracę z dnia 17.10.2017 r., kopia decyzji pobytowej dot. męża strony Y. A. zezwolenie do 28.10.2019 r., 4 fotografie).

Strona 8 sierpnia 2019 r. stawiła się osobiście w Dolnośląskim Urzędzie Wojewódzkim we Wrocławiu okazała dokument podróży, złożyła odciski linii papilarnych oraz dołączała do akt szereg dokumentów: kserokopie paszportu swojego oraz paszportu męża, świadectwo ślubu wraz z tłumaczeniem, umowę najmu lokalu mieszkalnego, decyzję pobytową dot. męża – pozwolenie na pobyt do maja 2022 r., potwierdzenie nadania nr PESEL, oświadczenia o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych.

Pismem z 12 lutego 2021 r. (wpływ do organu administracji w dniu 17.02.2021 r.) pełnomocnik strony wniósł ponaglenie na niezałatwienie wniosku o udzielnie zezwolenia na pobyt czasowy, powołując art. 37 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2020, poz. 256 - dalej: K.p.a.) Zarzucił, że od listopada 2018 r. do dnia wniesienia ponaglenie postępowanie w sprawie nie zostało zakończone, a nawet nie zostało wszczęte. Zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. wniosek strony winien być rozpoznany w terminie miesiąca, ponieważ sprawa nie jest szczególnie skomplikowana i nie wymaga przeprowadzenia skomplikowanego postępowania. Organ nie poinformował też strony kiedy postępowanie zostanie zakończone. Brak aktywności organu w sprawie przez 15 miesięcy od otrzymania wniosku oznacza, że organ jest bezczynny tym, samym uzasadnione jest wniesienie ponaglenia.

Wraz z pismem z 11 lutego 2021 r. pełnomocnik strony przesłał dokumenty stanowiące uzupełnienie wniosku strony (4 fotografie paszportowe, załącznik nr 1 do wniosku, umowę najmu lokalu mieszkalnego, dowód posiadania ubezpieczenia zdrowotnego, umowę o pracę wraz z aneksem, ksero informacji starosty wraz z kopią zezwolenia na pracę dot. strony).

W skardze, wniesionej 1 kwietnia 2021 r. (wpływ do organu administracji 6.04.2021 r.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie z wniosku strony o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy, pełnomocnik skarżącej zarzucił uchybienie następującym przepisom postępowania:

1) art. 35 § 3 K.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy w ustawowych terminach;

2) art. 36 § 1 K.p.a. poprzez niezawiadomienie strony skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie i niepodanie przyczyn zwłoki, a także poprzez niewskazanie nowego terminu załatwienia sprawy;

3) art. 37 § 4 K.p.a. poprzez nieprzekazanie organowi wyższego stopnia ponaglenia strony skarżącej w terminie wynikającym z tego przepisu;

4) art. 8 § 1 K.p.a. poprzez niedziałanie przez organ zgodnie z zasadą zaufania do administracji publicznej;

5) art. 9 K.p.a. poprzez nieinformowanie strony skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy;

6) art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezapewnienie stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu;

7) art. 12 § 1 K.p.a. poprzez działanie przez organ w sposób sprzeczny z zasadą szybkości.

Tak formułując zarzuty pełnomocnik strony wniósł:

1) na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej P.p.s.a.) o rozpatrzenie sprawy w postępowaniu uproszczonym;

2) na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;

3) na podstawie art. 149 § 1a Pp.s.a. o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce rażącym naruszeniem prawa;

4) na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

5) na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. o przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł ;

6) zasądzenie od organu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pełnomocnik strony wskazuje, że wniosek skarżącej o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy winien być rozpoznany w ciągu miesiąca, najpóźniej dwóch miesięcy sprawa nie jest szczególnie skomplikowana i nie wymaga przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego. Mimo upływu 27 miesięcy od wpływu wniosku organ sprawy nie rozpoznał i nie powiadomił strony o przyczynach tak długiego rozpoznania sprawy. Strona skarżąca podnosi, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymała żadnej korespondencji od organu, co oznacza że postępowanie nie zostało jeszcze nawet wszczęte, wniosek nie został oceniony pod względem ewentualnych braków formalnych. Organ nawet nie przekazał ponaglenia strony skarżącej do organu wyższego stopnia, mimo że od dnia jego złożenia upłynęło już kilka tygodni. Powyższe w ocenie skarżącej jedynie potwierdza, że sprawa nie jest w żaden sposób procedowana. Organ pozostaje zatem bezczynny w

przedmiotowej sprawie, bowiem nie została ona załatwiona ani w terminie określonym w art. 35 § 3 K.p.a., ani w żadnym innym rozsądnym czasie, pomimo upływu 27 miesięcy od dnia złożenia wniosku. Organ nie wywiązał się też z obowiązku zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie (art. 36 § 1 K.p.a.), co oznacza naruszenie tego przepisu. Naruszył także art. 37 §4 K.p.a. gdyż nie poinformował strony o przekazaniu ponaglenia do organu wyższego stopnia.

Strona skarżąca wskazuje też na naruszenie zasad postępowania administracyjnego, tj. art. 8 § 1 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 10 § 1 K.p.a., art. 12 § 1 K.p.a. Skarżąca podkreśla, że niejednokrotnie próbowała osobiście zasięgnąć informacji o stanie swojej sprawy, jednak jest to niemożliwe z co najmniej kilku względów. Przede wszystkim kontakt bezpośredni z inspektorem wojewódzkim jest właściwie niemożliwy. Nie można sprawdzić statusu swojej sprawy drogą elektroniczną do czasu otrzymania od organu danych dotyczących sprawy. Takie działanie organu jest sprzeczne z wieloma zasadnymi postępowania: zasadą zaufania do organów (art. 8 § 1 K.p.a.), zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy (art. 9 K.p.a.), zasadą czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.), gdyż strona nie ma nawet możliwości zasięgnięcia informacji o stanie swojej sprawy. W tych okolicznościach Organ narusza także zasadę szybkości (art. 12 § 1 K.p.a.).

Skarżąca wnosi o przyznanie sumy pieniężnej powołując się na okoliczności wyżej wskazane dotyczące przebiegu i czasu trwanie postępowania oraz utrudnienia związane z tak opieszałym rozpoznaniem wniosku. W szczelności brak możliwości swobodnego podróżowania za granicę, w tym do ojczyzny. Strona wskazuje, że jest całkowicie ignorowana przez organ, mimo podejmowania działań mających na celu przyśpieszenie postępowania, także wniesienie ponaglenia nie przyniosło żadnego rezultatu. Z tych względów strona za uzasadniony uznaje wniosek o przyznanie sumy pieniężnej we wskazanej w skardze kwocie.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Dolnośląski wniósł o oddalenie skargi, zapewniając, że sposób prowadzenia sprawy nie wynika ze złej woli pracowników Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków składanych w tutejszym Urzędzie przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach oraz odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania i braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Problemy kadrowe Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu oraz ilość wniosków cudzoziemców nie są okolicznościami niemającymi znaczenia w sprawie, w szczególności dla oceny czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym kontekście przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz także oczywiste, pozbawione racjonalnego uzasadnienia oraz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy. Takim okolicznościami faktycznymi usprawiedliwiającymi zwłokę w rozpoznaniu wniosku strony, zdaniem Wojewody, jest właśnie znaczna ilość spraw i braki kadrowe. Z tych powodów uważa, że nie ma podstaw do uznania, iż miała miejsce bezczynność postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Wojewoda podkreśla, że suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. jest tylko jednym z dwóch środków, które może zastosować sąd w związku z bezczynnością organu administracji. Wybór w tym zakresie winien być uwarunkowany celami skargi na bezczynność, którymi są zwalczanie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania oraz zapobieganiem bezczynności w przyszłości. Take cele realizuje w pierwszej kolejności grywana, a dopiero gdy sąd uzna że dla realizacji tych celów nałożenie grzywny nie jest wystarczające suma pieniężna. Jedocześni organ zastrzegł , że zasądzenie sumy pieniężnej winno być zastrzeżone dla wyjątkowych indywidualnych przypadków, uzasadnionych szczególnymi, drastycznymi i ewidentnie zawinionymi uchybieniami zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna nie ma charakteru odszkodowawczego w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. W niniejszej sprawie zdaniem Wojewody, uwzględniając wskazane trudności organu administracji, nie ma podstaw ani do założenia grzywny ani do zasądzenia od organu sumy pieniężnej.

Z akt administracyjnych, przekazanych wraz ze skargą, wynika także, że pismami z 6 kwietnia 2021 r. Wojewoda:

- przekazał ponaglenie strony z dnia 12.02.2021 r. (wpływ do organu w dniu 17.02.2021 r.) do Urzędu do Spraw Cudzoziemców, uznając je za uzasadnione;

- wezwał stronę, na podstawie art. 50 K.p.a. do uzupełnienia dokumentów w terminie 14 dni od otrzymania wezwania (tj. dokumentów potwierdzających, że strona ma zapewnione na terytorium Polski miejsce zamieszkania, potwierdzenia uiszczenia opłaty skarbowej w wysokości 100 zł tytułem dopłaty za zmianę podstawy złożonego wniosku na wykonywanie pracy) oraz wskazał 6 czerwca 2021 r. jako nowy termin zakończenia postępowania;

- wystąpił do Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego Delegatura we Wrocławiu i Komendy Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim o udzielnie informacji w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia o cudzoziemcach (tj. Dz. U z 2020 r., poz. 35 ze zm. ) czy wjazd i pobyt strony na terytorium Polski stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Wojewoda

Do dnia rozpoznania przez Sąd skargi brak informacji od Wojewody Dolnośląskiego o zakończeniu postępowania w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym na mocy art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Na wstępie należy wskazać, że skarżąca przed wniesieniem skargi na bezczynność Wojewody wyczerpała, przewidziane w tego rodzaju sprawach w art. 37 § 1 K.p.a., środki zaskarżenia (ponaglenie wniosła 17.02.2021 r.). Stosownie zatem do art. 52 § 1 P.p.s.a. dopuszczalna jest w niniejszej sprawie droga sądowa i nie zachodzą przesłanki odrzucenia skargi.

Skarga jest zasadna.

Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe postępowanie" zatem odwołując się do dyrektywy interpretacyjnej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia (zakaz wykładni synonimicznej) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami (L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010, s. 117 i n.).

Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Dla oceny zasadności skargi nie ma przy tym znaczenia czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i § 2 K.p.a., jest zasada szybkości postępowania. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień winny być załatwiane niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 §1-3 K.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki.

Podkreślić należy, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 35 § 5 K.p.a. do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonej czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. W tym zakresie należy też wskazać przepis art. 15 zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w okresie od 31 marca do 23 maja 2020 r., który wyklucza skuteczne postawienie organowi administracji zarzutu bezczynności lub przewlekłości postępowania, w przypadku nie podejmowania w ww. okresie czynności w ramach prowadzonych postępowań.

O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić stronę, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.).

Rażące naruszenie prawa, o jakim mowa w art. 149 § 1a P.p.s.a., jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być przy tym dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14, CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że z przedstawionego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że organ administracji przekroczył określony w art. 35 K.p.a. termin rozpoznania sprawy. Uwzględniając konieczność wystąpienia do Policji, Straży Granicznej i ABW o udzielnie informacji o stronie postępowania, co jest procedurą rutynową, wynikającą z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 35. ze zm.), która zajmuje zwykle 30 dni, sprawa skarżącej winna być rozpoznana w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. W rozpoznawanej sprawie organ administracji nie rozpoznał wniosku skarżącego mimo upływu 26 miesięcy, tj. od 9 listopada 2018 r. (data wpływu wniosku do organu administracji) do dnia wniesienia skargi (tj. do 6.04.2021 r. - wpływ skargi do organu administracji). Wskazany okres 26 miesięcy nie obejmuje okresu od 31 marca do 23 maja 2020 r., tj. zawieszenia biegu terminów procesowych, stosownie do art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., nr 374) oraz uchylenia ww. przepisu przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875).

Przez 8 miesięcy organ administracji nie podjął żadnej czynności w sprawie, która zmierzałaby do zakończenia postępowania. Dopiero po wniesieniu do Sądu skargi na bezczynność Wojewoda podjął pierwsze czynności w sprawie, tj. pismami z 6 kwietnia 2021 r. wezwał stronę do uzupełnienia dokumentów i wyznaczył na 6 czerwca 2021 r. termin zakończenia postępowania w sprawie, wystąpił w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach o udzielenie informacji o stronie oraz przekazał ponaglenie strony, które wpłynęło do organu administracji 17.02.2021 r. do Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Czynności te winny być podjęte niezwłocznie po otrzymaniu przez Wojewodę wniosku strony, a ponaglenie przekazane w terminie 7 dni. Sąd badając bezczynność organu administracji, czy przewlekłe działanie takiego organu dokonuje oceny na dzień wniesienia skargi do Sądu, zatem fakt podjęcia czynności, w tym wydanie decyzji, po wniesieniu przez Stronę skargi nie ma znaczenia dla oceny czy bezczynność lub przewlekłe działanie organu administracji miały miejsce czy nie.

Okoliczności, że Wojewoda nie rozpoznał wniosku skarżącej przez 26 miesięcy i w tym okresie nie zbadał nawet czy wniosek spełnia wymogi formalne i nie podjął rutynowych czynności zmierzających do uzyskania w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach informacji o stronie, w ocenie Sądu, uzasadnia stwierdzenie, że Wojewoda naruszył zasady i terminu określone w art. 35 i art. 36 oraz art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12 w konsekwencji art. 6 i art. 7 K.p.a. Biorąc po uwagę wskazane w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ administracji, nie podejmując żadnych czynności w sprawie, dopuścił się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a), o czym orzeczono w punkt I sentencji wyroku.

Sąd uznał, uwzględniając czas w jakim organ nie podejmował w sprawie czynności, brak informowania strony o przebiegu postępowania, w tym o przewidywanym czasie jego zakończenia oraz spóźnione przekazanie ponaglenia, że w niniejszej sprawie Wojewoda dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa (punkt II sentencji wyroku). Należy wyjaśnić, że stwierdzenie bezczynności i przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a P.p.s.a. oznacza oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym - bez żadnej wątpliwości i wahań - można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia, jako rażące, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Ponadto, rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być w oczywisty sposób pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

W rozpoznawanej sprawie organ administracji przez 26 miesięcy nie podjął żadnych czynności w sprawie, które zmierzałyby do rozpoznania wniosku strony, nie wskazał nowego terminu zakończenia postępowania, nie wyjaśnił przyczyn tak znacznej zwłoki. W okresie 26 miesięcy Wojewoda nie zbadał nawet czy wniosek strony spełnia wymogi formalne, czy konieczne jest jego uzupełnienie, nie podjął też rutynowych czynności w sprawie, wskazanych w art. 109 ustawy o cudzoziemcach. Pierwsze czynności Wojewoda podjął dopiero upływie 26 miesięcy od wpływu wniosku i po wniesieniu przez stronę skargi do Sądu na bezczynność Wojewody. Przez 26 miesięcy strona nie miała żadnej informacji o przebiegu postępowania mimo, że w okresie tym, stawiła się osobiście w siedzibie organu administracji i uzupełniła braki formalne wniosku (w dniu 8.08.2019 r.), uzupełniła dokumenty w sprawie (11.02.2021 r.), w tym związane z zaistniałymi zmianami i złożyła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie i brak czynności w sprawie. Konieczne było wniesienie skargi do Sądu na bezczynność Wojewody, aby Wojewoda po 26 miesiącach zbadał wniosek strony pod względem formalnym, wyznaczył nowy termin rozpoznania wniosku na 6 czerwca 2021 r. i wykonał czynności rutynowe związane z uzyskaniem informacji o wnioskodawcy (art. 109 ustawy o cudzoziemcach). Wojewoda uchybił także terminowi przekazania ponaglenia strony (wpływ ponaglenie w dniu 17.02.2021 r. przekazane pismem z dnia 6.04.2021 r..), czym wstrzymywał rozpoznanie wniesionego przez stronę środka zaskarżenia na etapie postępowania administracyjnego, co wymusiło na stronie postępowania wniesienie skargi do Sądu. Sąd nie ma zatem wątpliwości, że organ administracji w sposób znaczny, niezaprzeczalny i bez uzasadnionej przyczyny naruszył wszelkie terminu rozpoznania wniosku strony, to znaczy w sposób rażący naruszył prawo strony skarżącej do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie oraz zasady postępowania, w tym zasadę szybkości postępowania, zasadę zaufania, zasadę informowania, a także prawo do skutecznego wniesienia środka zaskarżenia (ponaglenie).

Odnosząc się do argumentów Wojewody o ogromnej ilości spraw, trudnościach kadrowych i konieczności wnikliwej analizy złożonych przez cudzoziemców dokumentów, Sąd zauważa, że opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające zwykle swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie bezczynności czy przewlekłości w załatwieniu sprawy, wręcz przeciwnie, są jednymi z częstych (a w przypadku spraw zezwoleń na pobyt cudzoziemców – obecnie charakterystycznych) przyczyn bezczynności organu administracji czy przewlekłości postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi stron, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. To na organach państwa ciąży obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Podkreślić trzeba, że powołane przez organ okoliczności mają charakter już utrwalony, bowiem powoływane są od ponad 2 lat, podobnie jak argumenty o podejmowanych działaniach zmierzających do usprawnienia funkcjonowania organu, które nie przynoszą zauważalnych skutków w postaci skrócenia okresu rozpoznawania spraw.

Ponieważ do dnia orzekania Wojewoda nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie, brak w tym zakresie informacji od stron postępowania, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III sentencji wyroku).

Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej możliwe jest zarówno na wniosek strony jak i z urzędu i stanowi kwestię uznaniową, o czym świadczy posłużenie się w treści wspomnianego wyżej przepisu czasownikiem "może". Jednocześnie ustawodawca nie wskazał żadnych przesłanek, jakimi powinien kierować się Sąd, przyznając określoną sumę pieniężną. Przy czym dla tej oceny nie ma znaczenia zgłoszone przez stronę żądanie, gdyż Sąd nie jest związany wnioskami skargi (art. 134 P.p.s.a.). Toteż stosownej ocenie podlegają okoliczności danej sprawy, przy jednoczesnym uwzględnieniu kompensacyjnego charakteru tegoż uprawnienia, ma ono bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale przede wszystkim niejako wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu. Sąd, uwzględniając przywołanie wyżej okoliczności sprawy, przyznał skarżącej sumę pieniężną, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a. (punkt IV sentencji wyroku) uznając, że przyznana kwota 2.000 zł z jednej strony zdyscyplinuje organ administracji do wprowadzenia efektywnych zasad procedowania w tego rodzaju sprawach, z drugiej w sposób dostateczny zrekompensuje wszelkiego rodzaju niedogodności jakie związane były z tak długim oczekiwaniem na podjęcie w niniejszej sprawie czynności zmierzających do zakończenia postępowania w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. W ocenie Sądu, zawarte w skardze żądanie przyznania sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł w realiach sprawy jest zbyt wygórowane.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. (punkt V sentencji wyroku).