Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 772/15
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2016-12-15 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji
Powołane przepisy: article: art. 141 PAR 4
journal: Dz.U. 2016 poz 718
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: art. 7, 8, 75 par 1, 77 par 1, 80, 107 par 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 15 grudnia 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Teresa Zyglewska (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej U. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 703/14 w sprawie ze skargi U. S. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz U. Swacha kwotę 800 (osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 703/14 oddalił skargę U. S. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

U. S. w piśmie z dnia 28 sierpnia 2013 r. zwróciła się do Prezydenta Miasta Gdyni z prośbą o wymeldowanie M. S. z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonego w G. przy ul. [...]. Uzasadniając złożony wniosek wymieniona wskazała, że w wyniku podziału majątku byłych małżonków dokonanego postanowieniem Sądu Rejonowego w G. dnia [...] marca 2013 r. przedmiotowy lokal mieszkalny został jej przyznany. Były mąż nie mieszka zaś w tym lokalu.

Prezydent Miasta Gdyni decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzekł o wymeldowaniu M. S. z pobytu stałego we wskazanym lokalu.

Organ pierwszej instancji, uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, wskazał, że w następstwie orzeczenia w przedmiocie podziału majątku byłych małżonków dom w miejscowości S. stał się własnością M. S., który opuścił dotychczasowe miejsce stałego zameldowania w lipcu 2013 r., zabierając ze sobą część rzeczy osobistych.

Fakt jego zamieszkiwania w miejscowości S. potwierdziła w toku prowadzonego postępowania U. S. oraz przesłuchani w sprawie świadkowie (zięć R. R. oraz sąsiad A. W.). Potwierdzeniem opuszczenia przez zobowiązanego miejsca stałego zameldowania był ponadto fakt, że M. S. chciał przebywać w spornym lokalu jedynie na czas rehabilitacji w G. W istocie był zainteresowany tym, by przez dwa tygodnie nie dojeżdżać codziennie z miejscowości S.

Prezydent Miasta Gdyni wskazał przy tym, że w toku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 13 grudnia 2013 r. U. S. potwierdziła, iż w spornym lokalu znajdują się rzeczy osobiste jej byłego męża, oraz że w drzwiach do mieszkania został wymieniony zamek.

Organ uznał, że jeżeli przedmiotowy lokal przestał być miejscem pobytu stałego M. S., to należało orzec o jego wymeldowaniu. Przedmiotowego stanowiska nie zmienił fakt, iż wymieniony wystąpił do sądu z pozwem o ochronę naruszonego posiadania. W sytuacji, gdy Sąd Rejonowy w G. uzna, że pozbawienie M. S. posiadania przedmiotowego lokalu nastąpiło bezprawnie i posiadanie tego lokalu zostanie mu przywrócone, zaistnieje podstawa do złożenia wniosku o zameldowanie przy założeniu, że wymieniony zamieszka w spornym lokalu na stałe.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji M. S. wniósł o uchylenie zakwestionowanego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania pierwszej instancji. Decyzji Prezydenta Miasta Gdyni odwołujący się zarzucił:

1. naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez wadliwe przyjęcie, że zachodzą przesłanki do wymeldowania odwołującego się z pobytu stałego, podczas gdy zgodnie z tym przepisem opuszczenie lokalu musi być trwałe, a także dobrowolne, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca, gdyż odwołujący się został bezprawnie pozbawiony posiadania poprzez wymianę zamków w drzwiach bez jego wiedzy i zgody;

2. sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zgromadzonego materiału dowodowego polegającą na tym, że organ prowadzący postępowanie błędnie przyjął, iż odwołujący się dobrowolnie opuścił sporny lokal, podczas gdy z materiału dowodowego sprawy wynika jednoznacznie, że został on z lokalu wyrzucony bezprawnie, z uwagi na wymianę zamków w drzwiach dokonaną podczas jego chwilowej nieobecności.

Wojewoda Pomorski decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r.

znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Gdyni i orzekł o odmowie wymeldowania M. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego w G. przy ul. [...].

W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że M. S. opuścił przedmiotowy lokal, co jest faktem niespornym. Jednakże nie można uznać, że opuszczenie tego lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Ze zgromadzonych w aktach dokumentów wynika bowiem, że M. S. nie zamierzał opuścić spornego lokalu. Z kolei z powodu wymiany zamków w drzwiach został pozbawiony dostępu do lokalu, jak i do wszelkich rzeczy osobistych, które do niego należą. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy było złożenie pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu. W ocenie organu odwoławczego uniemożliwienie dostępu do zajmowanego wcześniej lokalu, do którego odwołujący się chciałby powrócić, nie może determinować uznania, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego było dobrowolne i trwałe. Opuszczenie miejsca pobytu stałego - jako niezbędna przesłanka wymeldowania - rozumiane jest bowiem jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania z zamiarem trwałego związania się z tym miejscem. W szczególności chodzi tutaj o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu, cel i przyczynę opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz związek z dotychczasowym miejscem pobytu. Wymeldowanie nie jest zaś uzasadnione, jeżeli zostanie stwierdzone, że co prawda dana osoba opuściła lokal, lecz jedynie czasowo z zamiarem powrotu i stałego w nim zamieszkiwania.

W skardze na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku U. S., wnosząc o jej uchylenie, podniosła zarzuty:

1. naruszenia prawa materialnego – art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że M. S. nie opuścił dobrowolnie spornego lokalu;

2. naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6 – 8 oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a mających wpływ na ocenę dobrowolności opuszczenia przez M. S. spornego lokalu, gdyż organ oparł swe rozstrzygnięcie w tym zakresie wyłącznie na okoliczności wystąpienia przez wymienionego z powództwem o ochronę naruszonego posiadania (mającego miejsce po upływie ponad 4 miesięcy od opuszczenia spornego lokalu i po wszczęciu postępowania o wymeldowanie).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany wcześniejszego stanowiska.

W piśmie z dnia 29 października 2014 r. pełnomocnik uczestnika postępowania (M. S.) wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że opuszczenie lokalu powinno być dobrowolne, połączone z zabraniem wszystkich rzeczy i skoncentrowaniem centrum życiowego poza miejscem pobytu stałego. W realiach rozpatrywanej sprawy zeznający świadkowe potwierdzili z kolei, że M. S. pozostawił swoje rzeczy w spornym lokalu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 703/14 oddalił skargę U. S.

W dniu 19 grudnia 2014 r. do akt spraw wpłynęła poświadczona przez pełnomocnika skarżącej kopia odpisu wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. akt [...] oddalającego powództwo M. S. przeciwko U. S. o ochronę naruszonego posiadania.

W uzasadnieniu wyroku z dnia 18 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sądu Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że Wojewoda Pomorski był umocowany do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy i dokonał odmiennej niż organ pierwszej instancji oceny zebranego materiału dowodowego, w oparciu o który ustalił, że po stronie M. S. nie powstał obowiązek wymeldowania się, gdyż nie opuścił on dotychczasowego miejsca stałego pobytu w sposób dobrowolny.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że obowiązek meldunkowy, zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, obejmuje także wymeldowanie z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Przepis art. 15 ust. 1 adresowany jest zatem do osoby, która opuszcza miejsce zameldowania i określa termin, do którego powinna spełnić obowiązek meldunkowy, przez wymeldowanie. Niespełnienie tego obowiązku dobrowolnie daje dopiero podstawę do wydania decyzji w tym przedmiocie w trybie art. 15 ust. 2 powołanej ustawy.

W myśl art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod określonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na tle redakcji powyższego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształciło się stanowisko, iż pobyt stały pod oznaczonym adresem oznacza zamiar stałego lub długotrwałego skoncentrowania swoich sprawy życiowych – stworzenia swoistego centrum aktywności życiowej, realizowanego przez faktyczne zamieszkiwanie. W świetle tego zapatrywania opuszczenie miejsca stałego pobytu, rodzące obowiązek wymeldowania się, ma miejsce wówczas gdy jest dobrowolne – a zatem zgodne z zamiarem, ma cechy trwałości i połączone jest z faktyczną utratą przez miejsce pod adresem stałego zameldowania przymiotu tzw. centrum życiowego. Nie każdy jednak przypadek nieprzebywania pod adresem stałego zameldowania oznacza opuszczenie miejsca pobytu stałego w powyższym rozumieniu. Faktyczna utrata przez miejsce pod adresem stałego zameldowania przymiotu centrum życiowego musi mieć bowiem cechy trwałości i być zgodna z wolą osoby w nim zameldowanej. Jak spostrzegł Sąd, organ odwoławczy, oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy, przyjął, że M. S. nie opuścił adresu stałego zameldowania dobrowolnie, a dopiero w następstwie wymiany zamków w drzwiach spornego lokalu, co uniemożliwiło mu korzystanie z lokalu i z pozostawionych tam jego rzeczy osobistych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał dalej, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uznaje się sytuację, w której osoba w nim zameldowana została co prawda usunięta z lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że M. S. był tego świadomy i w przewidzianym przez art. 344 § 2 ustawy Kodeks cywilny terminie (jest to termin jednego roku, dokładnie w dniu 4 listopada 2013 r.) wystąpił na drogę postępowania cywilnego.

Sąd pierwszej instancji nadmienił, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego z daty jej wydania. W dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy nie istniały okoliczności, które uzasadniałyby stanowisko organu pierwszej instancji, że istnieje stan równoznaczny z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Jak Sąd skonstatował, ocenę istnienia takich okoliczności umożliwi dopiero uprawomocnienie się wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia [...] listopada 2014 r., którego treść została Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku przekazana już po zamknięciu rozprawy w rozpoznawanej sprawie.

U. S., reprezentowana przez radcą prawnego, wniosła skargę kasacyjną od opisanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 703/14, zaskarżając orzeczenie Sądu pierwszej instancji w całości i zarzucając:

1. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej P.p.s.a.) poprzez bezzasadne oddalenie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo naruszenia licznych przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez:

– dokonanie niewłaściwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie polegającej na bezzasadnym przyjęciu, że M. S. nie opuścił dobrowolnie lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w G. w lipcu 2013 r.;

– dokonanie niewłaściwej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie poprzez pominięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku okoliczności utraty prawa własności spornego lokalu przez M. S. w wyniku podziału majątku wspólnego, odstąpienia przez niego od wnoszenia apelacji od postanowienia w przedmiocie podziału majątku wspólnego, zaprzestania uiszczania czynszu i opłat eksploatacyjnych na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] od lutego 2013 r., wypowiedzenia umowy o dostawę energii elektrycznej w dniu 23 lub 24 czerwca 2013 r., dobrowolnego opuszczenia lokalu na początku lipca 2013 r., zabrania ze sobą kilku walizek z osobistymi rzeczami, jak również nieżądania od skarżącej przywrócenia posiadania do momentu złożenia pozwu o ochronę naruszonego posiadania, w tym także podczas interwencji Policji w dniu 19 października 2013 r. i w konsekwencji oparcie swojego rozstrzygnięcia wyłączenie na podstawie faktu wytoczenia powództwa posesoryjnego dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania M. S. z pobytu stałego;

– wadliwą konstrukcję uzasadnienia wyroku, polegającą na braku wyjaśnienia stronom podstawy prawnej i motywów prawnych rozstrzygnięcia Sądu w zakresie dokonanego i przyjętego przez Sąd stanowiska o przymusowym opuszczeniu przez M. S. lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w G. wyłącznie na podstawie okoliczności wytoczenia przez niego powództwa posesoryjnego;

b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 141 § 4 P.p.s.a. polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym, oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji pomimo naruszenia przez organy administracji art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności poprzez:

– przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, naruszenie zasady prawdy materialnej oraz dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i prawnych w sprawie przejawiające się nierozważeniem przez organ administracji publicznej wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania oraz dokonywanie oceny dowodów w sposób dowolny, wybiórczy i korzystny wyłącznie dla M. S. poprzez bezzasadne pominięcie utraty prawa własności spornego lokalu przez M. S. w wyniku podziału majątku wspólnego, odstąpienia przez niego od wnoszenia apelacji od postanowienia w przedmiocie podziału majątku wspólnego, zaprzestania uiszczania czynszu i opłat eksploatacyjnych na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej [...] od lutego 2013 r., wypowiedzenia umowy o dostawę energii elektrycznej w dniu 23 lub 24 czerwca 2013 r., dobrowolnego opuszczenia lokalu na początku lipca 2013 r., zabrania ze sobą kilku walizek z osobistymi rzeczami, jak również nieżądania od skarżącej przywrócenia posiadania do momentu złożenia pozwu o ochronę naruszonego posiadania, w tym także podczas interwencji Policji w dniu 19 października 2013 r. i w konsekwencji oparcie swojego rozstrzygnięcia wyłączenie na podstawie faktu wytoczenia powództwa posesoryjnego dopiero po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania M. S. z pobytu stałego;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

a. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy doszło do dobrowolnego opuszczenia przez M. S. lokalu nr [...] przy ul. [...] w G.;

b. art. 6 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że obowiązek wymeldowania z pobytu stałego ciąży wyłącznie na osobie, która dobrowolnie opuściła miejsce pobytu stałego i to bez względu na jej faktyczne miejsce zamieszkania.

Podnosząc powyższe zarzuty, U. S. wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku;

2. zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W dniu 25 kwietnia 2015 r. do akt sprawy wpłynęły złożone przez pełnomocnika wnoszącej skargę kasacyjną odpisy:

1. wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. akt [...] oddalającego powództwo M. S. przeciwko U. S. o ochronę naruszonego posiadania;

2. wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] kwietnia 2015 r. sygn. akt [...] oddalającego apelację M. S. od powołanego wyroju Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] listopada 2014 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej jako P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził zaistnienia enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania, zatem przedmiotową skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami.

Trafne okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazujące na niedopełnienie przez Sąd pierwszej instancji obowiązków wynikających z art. 133 § 1, art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zabrakło bowiem wnikliwej i merytorycznej analizy materiału dowodowego sprawy. Tym samym doszło do nierozpatrzenia całości sprawy w kontekście zgromadzonych w aktach sprawy dowodów, a w konsekwencji do błędnego przyjęcia, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.

Zgodnie z art. 141 § 4 P.p.s.a, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie daje rękojmię, że sąd administracyjny dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Pozwala poznać przesłanki podjęcia rozstrzygnięcia oraz prześledzić tok rozumowania sądu. Uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji ma przy tym charakter informacyjny względem stron postępowania sądowoadministracyjnego, stanowiąc dla nich niezbędną płaszczyznę dla należytego wywiedzenia zarzutów skargi kasacyjnej. Ponadto umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie, co jest niezbędne dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej.

Wynikający z art. 3 § 1, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 P.p.s.a. obowiązek sądu administracyjnego dokonania kontroli decyzji organu administracji i rozstrzygnięcia sprawy na podstawie akt sprawy w jej granicach - a nie tylko w ramach sformułowanych zarzutów i wniosków skargi - skutkuje tym, że sąd ten obowiązany jest szczególnie skrupulatnie ocenić zgromadzony w aktach materiał dowodowy. Treść art. 141 § 4 P.p.s.a. zobowiązuje go zaś do odzwierciedlenia tej oceny w sporządzonym uzasadnieniu wyroku, a uchybienie temu obowiązkowi stanowi naruszenie przepisów prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 89/12; z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt I OSK 1675/07, czy z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 249/07. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd administracyjny nie może ograniczyć się do ogólnikowych stwierdzeń wskazujących na akceptację ustaleń i ocen organu odwoławczego i powinien wyjaśnić, dlaczego w świetle mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa stanowisko organu jest prawidłowe, bądź nieprawidłowe. Uzasadnienie musi zawierać gruntowną analizę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym w aspekcie zarzutów skargi oraz jednoznaczne wyjaśnienie zajętego odnośnie do tego materiału dowodowego stanowiska Sądu, z powołaniem się na konkretne przepisy - w takiej formie, która umożliwia Sądowi drugiej instancji pełną kontrolę instancyjną rozstrzygnięcia.

W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przedstawił jakiejkolwiek analizy prawidłowości stanowiska organu odwoławczego o braku podstaw do wymeldowania M. S. w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Trafnie przytoczył wprawdzie mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa materialnego i przedstawił właściwe rozumienie tych przepisów, jednakże nie zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku żadnej argumentacji, która przemawiać miałaby za trafnością stanowiska Wojewody Pomorskiego. Sąd zauważył tylko, że dokonana przez organ odwoławczy ocena materiału dowodowego, doprowadziła ten organ do konstatacji, iż M. S. nie opuścił dobrowolnie adresu stałego zameldowania, a dopiero w następstwie wymiany zamków w drzwiach spornego lokalu, co uniemożliwiło mu korzystanie z tego lokalu i z pozostawionych tam rzeczy osobistych.

Takie bezrefleksyjne powtórzenie stanowiska organu administracji, bez odniesienia go do całości ustaleń dokonanych w toku postępowania (także przez organ pierwszej instancji) i bez wyjaśnienia, dlaczego stanowisko to jest trafne, bynajmniej nie czyni zadość obowiązkom płynącym dla Sądu z treści art. 3 § 1, art. 133 § 1, art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.a.a. Również wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczność wystąpienia z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania nie została w żaden sposób skonfrontowana przez Sąd z materiałem dowodowym sprawy.

Powyższe uchybienia przepisom postępowania doprowadziły do tego, że analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie.

Naruszenia te niewątpliwie miały zaś wpływ na wynik sprawy, bowiem prawidłowa analiza znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego powinna była skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji i uznaniem za prawidłowe stanowiska organu pierwszej instancji.

W aktach sprawy znajdują się m.in.:

1. prawomocne od 20 marca 2013 r. postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] stycznia 2013 r. sygn. akt [...], którym, dokonując podziału majątku pomiędzy wnoszącą skargę kasacyjną a jej byłym mężem, przyznano U. S. m.in. własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w G. przy ul. [...], a M. S. m.in. prawo do nieruchomości zabudowanej o powierzchni 0,1413 ha, położonej w miejscowości S., gm. K., dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą KW nr [...];

2. złożony w dniu 28 sierpnia 2013 r. wniosek U. S. o wymeldowanie M. S. z lokalu nr [...] przy ul. [...] w G.;

3. protokoły przesłuchań: M. S. (z dnia 14 października 2013 r. i z dnia 21 października 2013 r.) i U. S. (z dnia 24 października 2013 r.);

4. pisemne wyjaśnienia M. S. z dnia 14 października 2013 r.;

5. pismo U. S. z dnia 28 września 2013 r., zawierające dodatkowe wyjaśnienia w sprawie;

6. protokoły przesłuchań świadków M. W. (sąsiada M. S.) i R. R. (zięcia M. S.);

7. złożony w dniu 4 listopada 2013 r. pozew M. S. o ochronę naruszonego posiadania;

8. protokół posiedzenia przed Sądem Rejonowym w G. w dniu [...] marca 2014 r. w sprawie o ochronę naruszonego posiadania.

Jak tymczasem wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ustalenie Wojewody Pomorskiego, że M. S. nie opuścił dobrowolnie lokalu nr [...] położonego przy ul. [...] w G., zostało w istocie oparte wyłącznie o jego twierdzenia (zawarte w protokole przesłuchania i odwołaniu) oraz o okoliczność złożenia przez niego powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania. Organ odwoławczy nie odniósł się do zeznań U. S. i R. R., a także do pisemnych wyjaśnień wnoszącej skargę kasacyjną. Nie wyjaśnił, dlaczego odmówił wiarygodności tym zeznaniom w zakresie, w jakim storna i świadek wskazywali, że M. S. przez większość czasu mieszka w domu znajdującym się na przyznanej mu (powołanym wyżej postanowieniem Sadu Rejonowego w G.) nieruchomości, położonej w miejscowości S., a dom ten przystosowany jest do całorocznego zamieszkiwania. Należy też zwrócić uwagę, że sam M. S. podał do protokołu posiedzenia przed Sądem Rejonowym w G. w dniu [...] marca 2014 r., że rzeczony dom ma powierzchnię 181 m2, składa się z czterech pokojów, kuchni, jadalni i salonu, jest częściowo wyposażony, a jego rodzina korzysta z tego budynku, zaś on - kiedy nie może mieszkać w lokalu przy ul. [...] – mieszka na nieruchomości w miejscowości S. Również świadek A. W. stwierdził, że według niego M. S. "mieszka gdzieś na [...]" i ma tam domek. Organ drugiej instancji nie uwzględnił ponadto i nie odniósł się do podnoszonej w toku postępowania argumentacji dotyczącej rozwiązania przez M. S. umowy z dostawca energii elektrycznej i "zamontowania" w spornym lokalu licznika na nazwisko U. S.

Odstępując od oceny przywołanych, znajdujących się w aktach sprawy dowodów, organ odwoławczy nie wywiązał się z obowiązków spoczywających na nim mocą powołanych przez autora skargi kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu w sprawie wymeldowania, jak w każdym postępowaniu administracyjnym, organ orzekający powinien zaś kierować się, określonymi w K.p.a., ogólnymi zasadami postępowania. Stosownie do treści art. 7 K.p.a. w toku postępowania jego obowiązkiem jest więc stanie na straży praworządności i podejmowanie z urzędu lub na wniosek storn wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. obliguje zaś do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Postępowanie powinno być natomiast prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.). Zebrane przez organ administracji dowody podlegają ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, która nakazuje jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 § 1 zd. 1 K.p.a.) oraz ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Z kolei art. 107 § 3 K.p.a. wskazuje na konieczność należytego uzasadnienia podjętej decyzji z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Bezrefleksyjne przyjęcie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skoro w spornym lokalu pozostają rzeczy osobiste M. S., a wymieniony wniósł (już po podziale majątku i złożeniu przez U. S. wniosku o jego wymeldowanie

– przyp. NSA) powództwo o ochronę naruszonego posiadania i deklaruje, że nie opuścił dobrowolnie tego lokalu, nadal traktując go jako swoje centrum życiowe, było niedopuszczalne w świetle całokształtu materiału dowodowego sprawy, w szczególności postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] stycznia 2013 r. sygn. akt [...], którym dokonano podziału majątku między byłymi małżonkami, zeznań świadków i informacji dotyczących rozwiązania umowy w dostawcą energii elektrycznej. Organ odwoławczy bezkrytycznie, a w konsekwencji dowolnie i wbrew ogólnym zasadom postępowania dowodowego, dał wiarę twierdzeniom jednej ze stron, pomijając całkowicie twierdzenia drugiej i nie wyjaśniając, dlaczego odmówił złożonym przez nią zeznaniom i przedstawionym oświadczeniom mocy dowodowej.

Niedopełnienie przez organ odwoławczy obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i należytego uzasadnienia podjętej decyzji, niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do wydania, co najmniej przedwczesnego, rozstrzygnięcia o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i odmowie wymeldowania M. S.

W tej sytuacji, należało uchylić zarówno zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 grudnia 201 r., jak i zaskarżoną decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] czerwca 2014 r.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym organ drugiej instancji rozpatrzy ponownie i oceni całość materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Weźmie także pod uwagę, że ze złożonych przez wnoszącą skargę kasacyjną do akt sprawy odpisów wyroków Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. akt [...] i Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] kwietnia 2015 r. sygn. akt [...] wynika, iż powództwo M. S. przeciwko U. S. o ochronę naruszonego posiadania, zostało prawomocnie oddalone. Ocena zebranych dowodów znajdzie odzwierciedlenie w uzasadnieniu nowo wydanej decyzji.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji.

O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 ppsa.