Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 1195/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-03-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi, złożonej przez [...] (dalej: Strona, Skarżąca, Beneficjent) jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) Nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] Nr [....] z dnia [...] lutego 2018 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Na podstawie wniosku [...] z dnia [...] maja 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] decyzją Nr [...] z dnia [....] marca 2015 r. przyznał beneficjentowi płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 z tytułu:

Jednolitej płatności obszarowej w wysokości 8 631,41 zł,

Zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 5,90 zł,

nakazując realizację działań naprawczych mających na celu usunięcie niezgodności. Płatność wskazana w decyzji została zrealizowana w dniu 2 kwietnia 2015 r.

W dniu 14 listopada 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] Postanowieniem Nr [...] wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną Nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, a następnie decyzją z dnia 3 stycznia 2017 r. odmówił przyznania [...] płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014. Dyrektor[...] OR ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2017 r., w wyniku wniesionego odwołania, uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

Kierownik BP ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. odmówił ponownie przyznania Skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014. Dyrektor [...] OR ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2017 r., w wyniku wniesionego odwołania, uchylił ponownie w całości zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do rozpatrzenia organowi I instancji.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...], ponownie rozpatrując sprawę, decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2017 r. uchylił decyzję administracyjną Nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. oraz odmówił przyznania [...] płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Strona na decyzję wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (sygn. akt V SA/Wa 148/18).

Zawiadomieniem z dnia 14 grudnia 2017 r. Kierownik BP ARiMR w [...] poinformował [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. , a następnie w dniu [...] lutego 2018 r. wydał decyzję Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 8.631,41 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor [...] OR ARiMR w W. decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wypłacone nienależnie Skarżącej za rok 2014 płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego pochodzą z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz ze środków krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR.

Wskazano, że płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014, przyznane Skarżącej decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] Nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. w wysokości 8.631,41 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 5,90 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej, zostały w dniu 2 kwietnia 2015 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.

W wyniku wznowienia z urzędu postępowania w sprawie przyznania Stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014, Kierownik BP ARiMR w [...] ostateczną decyzją z dnia [...] września 2017 r. Nr [....] orzekł o uchyleniu w całości decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. oraz odmowie przyznania [...] płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.

Powyższe oznacza, iż kwoty przekazane na rachunek Strony skarżącej w dniu [...] kwietnia 2015 r. na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. stanowią płatności pobrane nienależnie i wynoszą 8.631,41 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz 5,90 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.

Odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wskazano, iż zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r., poz. 278), Kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013. Zatem w sytuacji stwierdzenia, iż kwota każdej z ww. płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/7(WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE Nr L 347, s. 549 z 20.12.2013 r.), który stanowi, iż państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana, organ zobowiązany jest do odstąpienia od dochodzenia nienależnie pobranych płatności. Kurs euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana, tj. na dzień 30września 2014 r. , ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 2014/C 342/03 wynosi 4,1776 zł. Równowartość 100 euro przeliczona na złote na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana wynosi 417,76 zł. W rozpatrywanej sprawie kwota nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014 w wysokości 8.631,41 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr1306/2013 , zatem nie można było odstąpić od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Natomiast kwota nienależnie pobranych płatności z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 5,90 zł nie przekracza kwoty stanowiącej równowartość 100 euro, zatem w odniesieniu do tej nienależnie pobranej płatności zachodzą przesłanki wskazane w art. 49 ustawy, co spowodowało odstąpienie od ustalenia tej kwoty jako nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.

Odnosząc się do złożonego przez Stronę odwołania wskazano, że bezsporne w sprawie jest, że na rachunek Skarżącej zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2014 rok w kwocie 8.631,41 zł, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o ARiMR, wobec czego Kierownik BP ARiMR w [...] zobligowany był wydać decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności.

Wskazano przy tym, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależytego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przelanych na rachunek bankowy rolnika, uznanych następnie za pobrane nienależnie. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków finansowych występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej oraz nastąpi ich wypłata, a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego - co zdaniem Dyrektora ARiMR bezsprzecznie miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Zaznaczono przy tym, iż w takim przypadku organ odwoławczy nie jest kontroluje zasadności wyeliminowania z obrotu decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne.

Sprawa przyznania płatności stanowiła przedmiot odrębnego postępowania zakończonego wydaniem przez Kierownika BP ARiMR w [...] decyzji Nr [...] z dnia [...] września 2017 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją organu II instancji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. Ostateczna decyzja wiąże natomiast organ jak również strony co do prawa, jak i stwierdzonych w niej faktów. Skoro Skarżąca strona w toku postępowania zakończonego decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2017 r. nie podważyła ustaleń organu, to w postępowaniu w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zakończonym zaskarżoną decyzją organ zobowiązany był uwzględnić ustalony w sprawie przyznania płatności stan faktyczny i na jego podstawie wydać decyzję, o której mowa w art. 29 ustawy o Agencji.

Podniesiono również, że skoro decyzja Nr [...] z dnia [...] września 2017 r. jest rozstrzygnięciem ostatecznym w sprawie przyznania płatności, to zarzuty dotyczące ustalonego w toku postępowania zakończonego tą decyzją stanu faktycznego, tj. okresu użytkowania przez stronę gruntów zadeklarowanych do uzyskania płatności oraz informowania organów ARiMR o fakcie utraty posiadania gruntów, należy traktować jako wyjaśnione, niemieszczące się w zakresie rozpoznania przez Dyrektora .... OR ARiMR w .... w obecnym postępowaniu, a tym samym niemające wpływu na wynik postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Postępowanie w zakresie przyznania płatności za rok 2014 było bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych.

Wskazano też, że organy ARiMR były zobowiązane również do ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65).

Zasadność zastosowania w rozpatrywanej sprawie ww. przepisu prawa wynika z art. 43 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 30.06.2014 r. str. 48).

Zgodnie z brzmieniem przywołanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności:

W niniejszej sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014, przyznane na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., przekazane na rachunek bankowy Skarżącej bezsprzecznie nie wynikały z pomyłki ARiMR. W dniu wydania decyzji Kierownik BP ARiMR w [...] nie był w posiadaniu informacji, iż [...] zadeklarowała do uzyskania płatności grunty rolne, których nie użytkowała rolniczo. Powyższego ustalenia organ dokonał w oparciu o oświadczenia Strony złożone w dniu [...] lipca 2016 r. (odwołanie od decyzji Nr [...]) oraz w dniu [...] października 2016 r. (odpowiedź na wezwanie Nr [...] z dnia [...] października 2016 r.). Ocena zasadności uznania tych okoliczności za podstawę wznowienia przez organ I instancji postępowania w sprawie zakończonej decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., stanowiła przedmiot oceny dokonanej przez Dyrektora OR ARiMR w postępowaniu zakończonym decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r.

Organ odwoławczy zwrócił też uwagę na fakt, iż Kierownik BP ARiMR w [...] wydając zaskarżoną decyzją nie zbadał, czy w sprawie zaistniały przesłanki wyłączające zastosowanie art. 3 ust. 1, w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. mimo tego, iż taki obowiązek na nim spoczywał.

W związku z powyższym organ II instancji, stwierdzając wadliwość uzasadnienia decyzji I instancji w tym przedmiocie, stwierdził, że kwota płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014 w wysokości 8.631,41 zł jest płatnością nienależnie pobraną w rozumieniu art. 80 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. oraz art. 3 ust. 1, w zw. z art.1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95.

Dyrektor OR wskazał też, że stosownie do treści art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. a zatem doręczenie w dniu [...] lutego 2018 r. zaskarżonej decyzji Kierownika BP ARiMR w [...] Nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r., skutkuje obowiązkiem zwrotu przez Skarżącą ustalonej kwoty nienależnie pobranych środków publicznych wraz z odsetkami, naliczonymi w terminie 60 dni od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji, tj. od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności.

[...] skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, którą zaskarżyła w całości decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2018 r., utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

błąd w ustaleniach faktycznych organu I instancji polegający na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie zaszły okoliczności umożliwiające wydanie decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w szczególności, że Skarżąca nie utrzymywała zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności. W realiach niniejszej sprawy kwestia legalności decyzji Dyrektora [...] OR ARiMR w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] września 2017 r. o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz uchyleniu decyzji nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - na rok 2014, wydana przez Kierownika BP ARiMR w [...], podlega badaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pod sygn. akt V SA/Wa 148/18, a zatem aprioryczne przyjęcie przez organ prawidłowości tej decyzji w realiach niniejszej sprawy uznać należy za nieuprawnione;

naruszenie przepisów postępowania - art. 8 k.p.a. - poprzez prowadzenie przez organy administracji postępowania w sposób niebudzący zaufania Skarżącej do organów władzy publicznej;

naruszenie przepisów postępowania - art. 9 k.p.a. - poprzez naruszenie przez organy administracji obowiązku do należytego i wyczerpującego informowania Skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, w szczególności zaniechania przez organy administracji czuwania nad tym, aby Skarżąca me poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa;

naruszenie przepisów postępowania - art. 10 k.p.a. - poprzez niezapewnienie Skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania;

naruszenie przepisów postępowania - art. 80 k.p.a. - poprzez dokonanie przez organy administracji oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z naruszeniem zasad logiki oraz zasad doświadczenia życiowego;

naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez uzasadnienie zaskarżanej decyzji w sposób nieodpowiadający wymogom określonym we wskazanym przepisie, w szczególności niewskazaniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie.

W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem zaskarżenia do Sądu jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.

Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, zgodnie z kryterium legalności, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa. Organy orzekające w zakresie niezbędnym dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy zebrały materiał dowodowy, który wnikliwie oceniły w kontekście prawidłowo przywołanego stanu prawnego, zaś wyciągniętym wnioskom nie sposób zarzucić dowolności.

Zaznaczyć trzeba, że wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji nastąpiło po uprzednim wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] marca 2015 r. przyznającej Skarżącej płatności, które zostały w dniu [...] kwietnia 2015 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez Stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Oznacza to, że z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, na podstawie której Skarżąca uzyskała płatności, Strona utraciła uprawnienie do uzyskania tych płatności, w związku z czym środki pieniężne, przekazane na rachunek bankowy Strony, zostały pobrane nadmiernie.

Należy przy tym podkreślić, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] Nr [...] z dnia [...] września 2017 r., którą uchylił decyzję administracyjną Nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. oraz odmówił przyznania [...] płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014, następnie utrzymana w mocy decyzją Nr [...] z dnia 4 grudnia 2017 r. Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...], była przedmiotem badania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który prawomocnym wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 148/18 oddalił skargę [...].

Stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r., poz. 2137), powoływanej dalej jako "ustawa o ARiMR" stanowi, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Przepis ust. 1 stosuje się również do podmiotów niebędących stronami postępowania w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej, które nienależnie lub nadmiernie pobrały środki publiczne, o których mowa w ust. 1. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Przepis ten pozwala organowi na ustalenie nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej lub też krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy europejskich, jak też finansowanie przez ARiMR pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.

Jak wynika z tego przepisu uprawnienie do ustalenia tej kwoty jest realizowane przez ARiMR w drodze decyzji. Jako przesłanka działania w tym trybie organów ARiMR jawi się tylko i wyłącznie fakt ustalenia, że beneficjent otrzymujący dopłaty realizowane z funduszy unijnych (współfinansowanych z funduszy krajowych) otrzymał pomoc w sposób nienależny lub też otrzymał ją w nadmiernej wielkości (por. np. wyrok NSA z 14 grudnia 2016 r., sygn. II GSK 2715/26, wyrok WSA w Szczecinie z 8 września 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 168/16, czy wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 września 2016 r., sygn. akt I SA/Go 419/16; wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych:www.orzeczenia.gov.pl). Jeżeli zatem organ stwierdzi na podstawie dowodów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, że kwota jaka została przyznana beneficjentowi jest kwotą nienależną, to wówczas jest on zobowiązany do wydania decyzji opartej na art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR.

Ustalenia będące podstawą wydania takiej decyzji mogą wynikać z przeprowadzonej kontroli przez stosowne komórki ARiMR, w czasie których zostaną stwierdzone nieprawidłowości czy też niezgodności, ale może też być podstawą wydania takiej decyzji fakt, że decyzja, na podstawie której dana pomoc została przyznana, została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego. Należy przy tym zaznaczyć, że w tym drugim przypadku, organ nie jest uprawniony w prowadzonym postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości nienależnie pobranych kwot, do kontrolowania zasadności uchylenia decyzji przyznającej pomoc, a jedynie jest zobligowany do ustalenia faktu wynikającego z jej uchylenia, a mianowicie tego, że pomoc taka - w tej sytuacji - jest kwotą pobraną nienależnie lub też w nadmiernej wysokości.

Jeżeli zatem kwota pomocy została przyznana na podstawie decyzji wyeliminowanej następnie z obrotu prawnego, to obowiązkiem organu jest ustalić obowiązek jej zwrotu, bowiem postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie ma na celu weryfikacji decyzji wydanych w postępowaniu dotyczącym przyznania płatności do gruntów rolnych. Ewentualne zarzuty odnoszące się do decyzji wydanych w sprawie przyznania płatności, podnoszone w rozpoznawanej sprawie nie mogą odnieść zamierzonego przez Skarżącą skutku.

W skardze sformułowane zostały jedynie zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych.

W związku z powyższym wskazać należy, że w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej są zobligowane do rozstrzygania sprawy z poszanowaniem naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności (art. 6 K.p.a.), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zasady udzielania informacji (art. 9 K.p.a.), zasady wysłuchania stron (art. 10 K.p.a.), jak i zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a). W myśl zasady praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z art. 7 K.p.a. organ odpowiedzialny jest za wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności. Zasada wynikająca z art. 9 K.p.a. nakłada zaś na organy obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania. Organy postępując zgodnie z zasadą wysłuchania powinny umożliwić stronie branie czynnego udziału w postępowaniu, jak również wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów. W myśl zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 K.p.a. organ powinien podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a ustalając istotne dla sprawy okoliczności, powinien brać pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uzasadniając powody dla których dał wiarę poszczególnym dowodom, a innym odmówił.

Odnosząc się zatem do zarzutów podniesionych w skardze, w pierwszej kolejności wskazać należy, że Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu art. 10 K.p.a. Sąd mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, stwierdził, że należy zgodzić się z Dyrektorem, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Strona była powiadomiona o toczącym się postępowaniu. Trzeba przy tym wskazać, że w orzecznictwie podkreśla się, że zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wyrok NSA z dnia 18 maja 2006 r., II OSK 831/05, ONSA WSA 2006, nr 6, poz. 157; OSP 2007, z. 3, poz. 26).

Niemniej zauważyć należy, że organ II instancji orzekał na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ I instancji, które były Skarżącej znane. Dyrektor OR ARiMR nie przeprowadzał żadnych czynności dowodowych, ponadto Skarżąca nie wskazała, jakie owo uchybienie ma wpływ na wynik sprawy, ewentualnie jakich czynności z tego powodu nie mogła wykonać, co uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. Zatem za bezpodstawny należy uznać zarzut naruszenia zasady udzielania informacji (art. 9 K.p.a.) oraz zasady wysłuchania stron (art. 10 K.p.a.) bowiem w sytuacji, w której było to uzasadnione i konieczne, organ umożliwił Stronie zapoznanie się ze zgromadzony materiałem, jak również poinformował ją o takiej możliwości.

Zdaniem Sądu za niezasadne należy uznać także zarzuty naruszenia zasad postępowania wyrażonych w art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Zauważyć należy, że według Sądu Organ podjął niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a zaskarżoną decyzję wydał na podstawie zebranego materiału dowodowego. Ustalając istotne dla sprawy okoliczności, Organ brał pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uzasadniając powody dla których dał wiarę poszczególnym dowodom, a innym odmówił.

Dodać należy, że poczynione ustalenia Organ przedstawił w zaskarżonej decyzji, która została uzasadniona w sposób przekonujący i jasny zarówno co do stanu faktycznego jak i prawnego sprawy. W ocenie Sądu prawidłowe uzasadnienie zaskarżonej decyzji umożliwia stronie zapoznanie się z motywami, którymi kierował się organ, a także kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia przez sąd. Treść uzasadnienia w sposób szczegółowy prezentuje tok rozumowania, które doprowadziło do wydania konkretnego rozstrzygnięcia, oraz wskazuje i wyjaśnia przesłanki faktyczne, jakimi kierował się organ, podejmując swoje rozstrzygnięcie.

W ocenie Sądu organy ARiMR w wystarczający sposób zbadały przesłanki zwalniające Stronę skarżącą z konieczności zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 02.12.2009 r., str. 65) oraz art. 3 ust. 1, w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawieochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. UE Nr L 312, s. 1 z 23.12.1995 r. z późn. zm.). Rozważania odnośnie tych przesłanek zostały zawarte w uzasadnieniu decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...] maja2018 r.

Sąd nie dopatrzył się tym samym naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, w stopniu wpływającym na wynik sprawy, ani naruszenia innych przepisów postępowania w stopniu mogącym istotnie wpłynąć na wynik sprawy.

Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżona informacja odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.