Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 3576/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Finanse publiczne
Skarżony organ: Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 104 par 1; art. 268a
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant - st. referent Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z [...] czerwca 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzje własną z [...] marca 2015 r. nr [...]o odmowie umorzenia zaległości z tytułu opłaty abonamentowej.

Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:

W dniu 25.09.2014 r. do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (zwanej dalej KRRiT) wpłynęło podanie J. K. (zwanego dalej Skarżącym) z prośbą o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych. Do niniejszego wniosku załączono kserokopię korespondencji skierowanej do Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia 20.09.2014 r., z dnia 02.04.2014 r., kserokopię odpowiedzi z Poczty Polskiej S.A. z dnia 29.05.2014 r. oraz kserokopię zawiadomienia z dnia 10.09.2008 r. o nadaniu indywidulanego numer identyfikacyjnego rtv.

Pismem z dnia 1 grudnia 2014 r. skarżący został wezwany do uzupełniania materiału dowodowego potwierdzającego okoliczności, na które powoływał się w swoim wystąpieniu, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania tj.: zaświadczenia dochodach brutto lub aktualnego zaświadczenia z urzędu pracy potwierdzającego bezrobocie z prawem lub bez prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych, aktualnego odcinka lub decyzji organu emerytalno-rentowego o wysokości pobieranej renty lub emerytury brutto, zaświadczenia o dochodach brutto lub bezrobociu osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, zaświadczenia potwierdzającego liczbę osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, w przypadku pozostawania pod opieką uczących się dzieci - zaświadczenie o pobieraniu zasiłku rodzinnego lub potwierdzenie nauki w trybie dziennym, ewentualnie zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o korzystaniu z pomocy finansowej lub rzeczowej lub innych dokumentów potwierdzających szczególne względy społeczne lub przypadki losowe.

W dniu 19 stycznia 2015 r. do akt sprawy została załączona kserokopia wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 21 października 2014 r. o przyznaniu J. K. umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W uzasadnieniu podania Skarżący powołał się na fakt, iż odbiornik rtv został wyrejestrowany w 2001 r., a "abonentem zwolnionym z opłat była zmarła w dniu 13 lutego 2007 r. teściowa H. K. , zaś następcą prawnym jest małżonka (...), która 12 sierpnia 2009 r. ukończyła 60 lat i powinna być zwolniona z opłat abonamentowych rtv (...), bowiem to ona odziedziczyła odbiornik".

KRRiT decyzją [...] z dnia [...] marca 2015 r. odmówiła umorzenia zaległości. Organ podniósł, ze Skarżący nie uzupełnił brakujących dokumentów, a załączony przez niego wyrok Sądu nie wniósł do sprawy nic nowego.

Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzucił w/w rozstrzygnięciu brak podstawy prawnej, ponieważ "(...) stosownie do art. 213 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Krajowa Rada Radiofonii Telewizji (...) w sprawach indywidualnych podejmuje uchwały (...) a żadne inne przepisy nie przewiduję wydawania przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji indywidualnych rozstrzygnięć w formie decyzji administracyjnych (...)." Abonent ponownie podkreślił, iż odbiorniki rtv zostały wyrejestrowane w 2001 r. Ich faktycznym użytkownikiem była zmarła w 2007 r. 93-letnia teściowa, której następcą prawnym jest żona Zobowiązanego.

KRRiT decyzją z [...] czerwca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną.

Dokonując ponownej analizy materiału dowodowego, organ uznał, iż w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki z art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych.

Organ zauważył, iż pomimo prawidłowego doręczenia skarżącemu wezwania z dnia 11 grudnia 2014 r. do dnia wydania decyzji [...] nie dołączono brakujących dokumentów. Zdaniem organu załączony do akt sprawy wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 2014 r. o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, nie potwierdza występowania nadzwyczajnych okoliczności, które przyczyniły się do powstania długu.

Organ wyjaśnił, iż przesłanką umorzenia zaległości może być szczególna sytuacja lub nadzwyczajny przypadek losowy niezawiniony przez Stronę ubiegającą się o umorzenie. Podniósł, że stan zdrowia skarżącego, tj. posiadana grupa inwalidzka nie potwierdza, iż uregulowanie zaległości pociągnęłoby za sobą uciążliwe dla niego skutki. Do powstania przedmiotowych zaległości nie doszło w wyniku okoliczności o szczególnym charakterze lecz Skarżący doprowadził do nich własnym zaniechaniem. Podkreślił, że Skarżący dokonał rejestracji odbiornika 1 lipca 2000 r. i od tej daty ciążył na nim obowiązek zapłaty.

Organ stwierdził, że podniesienie okoliczności, iż faktycznym posiadaczem odbiorników była 93- letnia, zmarła teściowa nie przemawia za uznaniem, iż ww. sprawie występują okoliczności o których mowa w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych rtv. Wyjaśnił, że abonentem jest bowiem osoba, na którą jest zarejestrowany odbiornik rtv, co Skarżący uczynił w dniu 1 lipca 2000 r.

Organ podniósł, że Skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających, iż w 2001 r. wyrejestrował odbiornik rtv.

Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy KRRiT wyjaśnił, że w oparciu o przepisy k.p.a., należy uznać ją za inny organ powołany z mocy przepisów ustawy do rozstrzygania spraw indywidualnych w drodze decyzji administracyjnych.

Podniósł, że zgodnie z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej.

Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego okoliczności podejmowania przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji rozstrzygnięć w formie uchwał wyjaśnił, że organy kolegialne funkcje orzekania w sprawie administracyjnej indywidualnej wykonują przez podejmowanie uchwał. Podniósł, że tylko w tej formie może być wyrażone stanowisko wieloosobowego organu, stanowiące o załatwieniu sprawy.

Organ podkreślił, że uchwała organu kolegialnego podjęta w celu załatwienia indywidulanej sprawy administracyjnej nie jest osobną formą działania administracji publicznej, odrębną od innych prawnych form jej działania, lecz stanowi akt administracyjny indywidualny, ma wszystkie jego cechy szczególne. Uchwała taka, podjęta w zakresie spraw, o których stanowi się w art. 1 pkt 1, jest decyzją administracyjną i poddana jest temu samemu reżimowi proceduralnemu, co decyzje organów jednoosobowych.

W dalszej kolejności wyjaśnił, że decyzje w przedmiocie umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych wydawane są przez pracowników Biura KRRiT na podstawie upoważnień udzielonych przez Organ zgodnie z art. 268a k.p.a., na mocy którego organ administracji publicznej może upoważniać, w formie pisemnej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzająca ją decyzję.

Skarżący podniósł, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy k.p.a. , a zatem decyzje KRRiT zostały wydane bez podstawy prawnej.

Podniósł, że stosownie do art. 213 ust. 2 Konstytucji [...] Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (...) w sprawach indywidulanych podejmuje uchwały", a żadne inne przepisy, w tym ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, szczególnie przywołany w ww. decyzji art. 10 ust. 1 tejże ustawy, nie przewidują wydawania przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji indywidualnych rozstrzygnięć w formie decyzji administracyjnych, tym bardziej, że w/w konstytucyjny organ nie jest organem administracji publicznej w rozumieniu art. 5 ust. 2 pkt 3) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 5 ust. 2 pkt 4) k.p.a. w związku z art. 1 pkt 2) k.p.a. w związku z art. 1 pkt. 1 k.p.a. ani ministrem w rozumieniu art. 5 ust. 2 pkt 4) k.p.a.".

Zdaniem skarżącego naruszono również art. 268a k.p.a. ponieważ jego zdaniem KRRiT nie może scedować obowiązku podejmowania uchwał na rzecz osoby działającej z upoważnienia Rady i nie jest także podstawą do podpisywania decyzji organu kolegialnego.

Podniósł również, że w 2001 r. dokonał wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, jednakże nie otrzymał żadnego potwierdzenia tego faktu.

Wskazał, że faktycznym użytkownikiem odbiornik była zmarła w 2007 r. 93-letnia teściowa, której następcą prawnym jest żona skarżącego, która ukończyła w 2009 r. 60 lat.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2014r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v.art. 145 § 1 p.p.s.a.)

W pierwszej kolejności odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej, wydania decyzji bez podstawy prawnej, należy stwierdzić, iż są one nietrafne.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o opłatach abonamentowych za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. Zgodnie z art. 178 ust. 1 ustawy Prawo pocztowe Poczta Polska S.A. pełni obowiązki operatora wyznaczonego w okresie 3 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

Z zacytowanych powyżej przepisów wynika, że opłata z tytułu posiadania czy to odbiornika radiowego czy telewizyjnego jest obligatoryjną należnością z tytułu posiadania tego typu urządzenia. Ustawodawca wprowadził przy tym dla celów pobierania opłaty bezwzględny obowiązek rejestracji odbiorników, obwarowany - w przypadku niezarejestrowania odbiornika - sankcją w wysokości trzydziestokrotności miesięcznej opłaty abonamentowej. Opłaty te przeznaczone są dla Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z przeznaczeniem na realizację misji telewizji publicznej. W świetle przepisów ustawy o opłatach abonenckich opłata jest daniną publiczną o przymusowym, bezzwrotnym charakterze. Jak przyjął WSA w Warszawie w wyroku z dnia 4 sierpnia 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 866/09 (publ. System Informacji Prawnej LEX nr 513060) "Opłata abonamentowa jest przymusowym i bezzwrotnym świadczeniem o charakterze publicznoprawnym. Stanowi pozabudżetowy dochód celowy o charakterze publicznym i przeznaczony jest na finansowanie misji publicznej radia i telewizji. Dla obowiązku ponoszenia tej opłaty bez znaczenia pozostaje to, czy podmiot ją uiszczający korzysta lub zamierza korzystać z odbioru nadawanych programów. Nie jest więc dobrowolnym uczestnikiem takiej transakcji. Wobec powyższego, nie można przyjąć, aby abonament był zapłatą za zwolnioną z podatku VAT usługę telewizji".

Charakter opłat z tytułu abonamentu rtv był także przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 orzekając o zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 u.o.a., wskazał, że opłata abonamentowa jest daniną publiczną.

Zgodnie z art. 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego normuje on postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz innymi podmiotami , gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1 tj. spraw indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych.

Zgodnie z Konstytucją Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji jest organem kontroli państwowej .

Zgodnie zaś z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. W przypadku wątpliwości przyjmuje się domniemanie załatwienia sprawy w drodze decyzji - gdy przepisy prawa upoważniają organ administracji publicznej do załatwienia sprawy administracyjnej, lecz nie określają formy rozstrzygnięcia tej sprawy, co nie jest rzadkim zjawiskiem w polskim systemie prawnym. Jeżeli zatem istnieje wątpliwość co do formy załatwienia sprawy administracyjnej, należy przyjąć, że powinna być załatwiona w drodze decyzji administracyjnej, jednakże koniecznym warunkiem przyjęcia takiego domniemania jest ustalenie, że istnieje sprawa administracyjna i organ administracji publicznej jest właściwy do jej załatwienia ( tak M.Jaśkowska, A.Wróbel "Komentarz aktualizowany do kodeksu postępowania administracyjnego" w bazie LEX ).

W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym "... sprawę administracyjną stanowi przewidziana w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracyjny i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi. Tak rozumiana sprawa administracyjna staje się przedmiotem postępowania jurysdykcyjnego z chwilą złożenia przez ten podmiot żądania wszczęcia postępowania lub też z chwilą wszczęcia postępowania z urzędu przez organ administracyjny. Tak więc, to nie żądanie strony przekształca się z chwilą wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawę administracyjną, stanowiącą przedmiot tego postępowania i nie treść żądania tworzy sprawę administracyjną, ponieważ ta w chwili jego złożenia już istnieje, ale żądanie wszczęcia postępowania czyni sprawę przedmiotem administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego. Nie można pojęcia sprawy administracyjnej sprowadzać tylko do treści żądania podmiotu (podmiotów)." (wyrok NSA z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. akt I FSK 457/11).

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu.

Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że strona składając wniosek o udzielenie powyższej ulgi wszczyna sprawę administracyjną, która powinna być załatwiona w formie decyzji administracyjnej. Pogląd taki , akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego ( który zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania ), jest też poglądem działającym na korzyść strony, gdyż od uchwał KRRiT nie przysługiwałby jej żaden środek odwoławczy. Należy zauważyć, że nawet w postępowaniu koncesyjnym okazały się niezbędne decyzje i w prawo ich wydawania ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji ( t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 639 ) wyposażyła Przewodniczącego KRRiT. I tak np. zgodnie z art. 33 ust. 3 Przewodniczący Krajowej Rady podejmuje decyzję w sprawie koncesji na podstawie uchwały Krajowej Rady. Decyzja w tej sprawie jest ostateczna.

Ponadto należy wskazać, że w rozwiązaniach dotyczących umarzania lub rozkładania na raty innych należności o charakterze publicznoprawnym ( składki na ubezpieczenie społeczne, dotacje, dopłaty ) zawsze jest przewidziane rozstrzyganie w formie decyzji administracyjnej .

Z przyjęcia powyższego stanowiska również wynika uznanie za niezasadny zarzut naruszenia art.268a k.p.a.

Przechodząc do omawiania innych zarzutów skargi należy wskazać, że okoliczności wymienione w wyżej przytoczonym art. 10 ust. 1 u.o.a. mogą lecz nie muszą stanowić przyczynę dla umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych. Skarżący pomimo wezwań organu nie przedstawiła okoliczności uzasadniających stwierdzenie, że w niniejszej sprawie zachodzi wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. Wobec tego w wyniku przeprowadzonego postępowania KRRiT zasadnie uznała, że Skarżący nie wykazał w dostatecznym stopniu, że w jej wypadku zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych. Słusznie bowiem organ wskazał, że sam fakt pozostawania osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie stanowi wyjątkowej okoliczności. Organ w toku postępowania wezwał Skarżącego do przedstawienia informacji dot. stanu majątkowego i rodzinnego, nie uzyskał jednak żadnej odpowiedzi . Skarżący powoływał się jedynie na okoliczności związane z brakiem istnienia obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych. W zaskarżonej decyzji organ odniósł się do tej kwestii, wyjaśniając, że powyższe okoliczności mogą stanowić podstawę zarzutu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym na wniosek wierzyciela – Poczty Polskiej S.A. Jest to postępowanie odrębne od postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości w opłatach abonamentowych.

Należy podkreślić, że organ odniósł się do wszystkich zasadniczych, podnoszonych przez stronę, okoliczności sprawy. To Strona znając swoją sytuację materialną winna nadesłać rzetelne informacje i potwierdzić je określonymi dowodami. Rolą natomiast organu było wezwanie Strony do przedstawienia swojej wyjątkowej sytuacji i dokonanie oceny tej sytuacji w kontekście art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. Z tych obowiązków organ się w całości wywiązał.

Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności może być ponawiany i każdorazowo podlegać będzie ocenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do organu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej.

Reasumując zatem zdaniem sądu orzekającego w sprawie, rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe bowiem na gruncie stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowo zastosowanych przepisów prawa zaistniały w określonym zakresie okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych.

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadach przepisów art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną