Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 2633/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2006-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędziowie Asesor WSA Sylwester Golec, Asesor WSA Maciej Kurasz (spr.), Protokolant Emilia Kasperowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Znak [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej - "Prezes ZUS") na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, art. 28 ust. 1 - 4, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.) - powoływanej dalej jako u.s.u.s i przepisu § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365 ze zm.) - określanego dalej jako rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. oraz art.138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako Kpa w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy) uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2006r. Znak [...] (Nr [...]) i orzekł co do istoty sprawy odmawiając M. B.- określanej dalej jako Skarżąca, umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne własne na koncie NKP 617886 za okres 10 - 12/1998 w kwocie 699,20 zł wraz z należnymi odsetkami naliczonymi na dzień wpływu wniosku o umorzenie w kwocie 1.334,00 zł.

W zaskarżonej decyzji przedstawiono stan faktyczny sprawy, z którego wynika, iż w dniu 6 marca 2006 r. Skarżąca pismem z dnia 3 marca

2006 r. wniosła do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. zarzuty na tytuły wykonawcze podnosząc, że cała należność jaką była zobowiązana zapłacić wobec ZUS została uregulowana w 2001 r. W przedmiotowym piśmie Skarżąca wniosła również o umorzenie zaległości, gdyż zapłaciła całą należność,

a dodatkowa zaległość powstała nie z jej winy. Ponadto Skarżąca wskazała, że w dniu 26 maja 2000 r. otrzymała decyzję III Inspektoratu Miejskiego ZUS w P., rozkładającą zadłużenie na 11rat, w których naliczono opłatę prolongacyjną i ostatnią 12 ratę do negocjacji. Skarżąca otrzymała w/w decyzję razem z pismem przewodnim z dnia 26 maja 2000 r., w którym organ zwrócił uwagę, że ostatnia rata obejmuje całą zaległość pozostałą po spłacie poprzednich rat. Do przedmiotowego pisma Skarżąca załączyła wyżej powoływane decyzje. W aktach przesłanych przez organ drugiej instancji nie ma w/w załączników.

Pismem z dnia 13 marca 2006 r. Nr DR-421-60/2006 Zakład poinformował Skarżącą, że warunkiem rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległości jest przedłożenie oświadczenia o korzystaniu lub nie korzystaniu w okresie ostatnich 3 lat z pomocy publicznej o której mowa w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 123, poz. 1291) oraz innych dokumentów uzasadniających skorzystanie z ulgi.

W odpowiedzi na powyższe pismo Skarżąca pismem z dnia 27 marca 2006 r. podniosła, iż nie oczekuje umorzenia należności, gdyż żądanie przez ZUS dodatkowych należności nie objętych decyzją o rozłożeniu na raty jest nieuzasadnione. Zdaniem skarżącej całą należność wynikającą z decyzji o rozłożeniu na raty z dnia 26 maja 2006 r. zapłaciła. Jednocześnie wnosi o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu załatwienia niniejszej sprawy. Ponadto Skarżąca wskazała, iż w związku z zarzutami ZUS oczekuje wydania przez organ aktu prawnego od którego przysługiwać będzie prawo do wniesienia odwołania.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Znak [...] Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. działając na podstawie art. 105 § 1 Kpa w związku z art. 123 u.s.u.s. umarza postępowanie w sprawie wniosku z dnia

3 marca 2006 r. o umorzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. W uzasadnieniu w/w decyzji organ stwierdził bezprzedmiotowość postępowania wszczętego wnioskiem z dnia

6 marca 2006 r. o umorzenie zadłużenia, ponieważ pismem z dnia 27 marca 2006 r. Skarżąca wycofała przedmiotowy wniosek pisząc, iż nie wnosi o umorzenie zadłużenia z tytułu składek pobieranych przez ZUS, a jedynie prosiła o rozstrzygnięcie zarzutów w sprawie wszczętego postępowania w egzekucji administracyjnej oraz jego zawieszenia do czasu wyjaśnienia sprawy.

We wniosku z dnia 24 kwietnia 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania z uwagi na bezzasadność żądania organu. Zdaniem skarżącej należności zgodnie z wyżej powołaną decyzją z dnia 26 maja 2006r. o rozłożeniu na raty, z której nie wynikała konieczność zapłaty dodatkowych składek zostały zapłacone. Ponadto Skarżąca stwierdziła, iż nigdy nie cofnęła wniosku o umorzenie należności, podkreśliła również, że wniosek o umorzenie należności był nadal aktualny a wydana decyzja przez organ pierwszoinstancyjny była konsekwencją niezrozumienia pisma skarżącej z dnia 27 marca 2006 r. Podkreśliła, raz jeszcze że wniosła o umorzenie postępowania ponieważ zaległości te zostały uregulowane. Zdaniem skarżącej nie mogła wiedzieć o należnościach, które nie wynikały z przywoływanej już decyzji o rozłożeniu na raty.

Zgodnie z oświadczeniem z dnia 15 maja 2006 r. Skarżąca została pouczona o przysługującym jej prawie wynikającym z art. 10 § 1 Kpa.

Pismem z dnia 8 czerwca 2006 r. Skarżąca wniosła do Prezesa ZUS skargę na niezgodne z prawem działanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P., polegające na odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr W1-[...] i W1-[...] z 2000 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Znak DR [...] Prezes ZUS w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2006 r. Nr [...] i orzekł co do istoty sprawy odmawiając skarżącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne własne na koncie NKP 617886 za okres 10-12/1998. W rozwinięciu uzasadnienia Prezes ZUS stwierdził, iż decyzja organu pierwszej instancji została wydana w oparciu o mylne zakwalifikowanie stwierdzenia skarżącej o treści: " (...) Ja nie oczekuję umorzenia należności z tego tytułu (...)" jako żądania wycofania wniosku o umorzenie należności. Dlatego zdaniem organu drugiej instancji wyżej przytaczana decyzja wydana przez organ pierwszoinstancyjny jest wadliwa, tym samym na mocy art. 138 § 1 pkt 2 Kpa organ drugoinstancyjny uchylił decyzję w całości i orzekł w tym samym zakresie. Organ konstatuje, iż brak było podstaw do stwierdzenia całkowitej nieściągalności zadłużenia, z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w toku którego Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził braku majątku, z którego można było prowadzić egzekucję. Wskazano także, iż sam fakt, że wierzytelność Zakładu jest sporna nie może być kwalifikowany jako przesłanka umorzenia zaległości. Ponadto zdaniem Prezesa ZUS podnoszone przez Skarżącą okoliczności nie są również ważnym interesem osoby zobowiązanej do opłacenia składek. Umorzenie zaległych składek jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia, inne względy społeczne oraz znikome źródło przychodów na utrzymanie nie jest realnie możliwe wywiązanie się ze zobowiązania wobec ZUS, tym samym Prezes ZUS odmówił stwierdzenia umorzenia należności z tytułu składek w sytuacji, gdy Skarżąca osiąga relatywnie wysokie wynagrodzenie (3.350 zł brutto) i w toku postępowania dowodowego nie wykazała aby spłata zaległości pozbawiła rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Na powyższą decyzję Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia 10 lipca 2006 r., w której wnosi

o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu stwierdziła, iż przedmiotowa decyzja wydana została bez uwzględnienia zarzutów podnoszonych przez skarżącą w trakcie całego postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącej Prezes ZUS w całym postępowaniu nie wyjaśnił, z czego wynika zasadność dochodzenia od skarżącej dodatkowych składek, skoro wszystkie były objęte układem ratalnym. Skarżąca podkreśliła, iż nawet ostatnia kwota tj. 12 rata do negocjacji, została uregulowana jednorazowo. Jednocześnie Skarżąca wskazała, iż niedopuszczalne jest stwierdzenie w decyzji, że jakaś kwota podlega negocjacji, do którego mimo sugestii skarżącej organ się nie odniósł, tym samym w ocenie skarżącej decyzja od samego początku została dotknięta wadą. Skarżąca podniosła również, iż wszystkie określone w układzie ratalnym należności zapłaciła, w związku z czym bezpodstawne egzekwowanie dodatkowych należności jest bezprawne, a wydanie decyzji przez ZUS w oparciu o powołane przepisy jest niezasadne.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał stanowisko zaprezentowane w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Organ stwierdził, iż ma świadomość, że Skarżąca kwestionuje istnienie zobowiązania i właściwie chodzi jej o stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązania, jednakże w treści wszystkich pism domagała się umorzenia należności.

Pismem z dnia 15 listopada 2006 r. Skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę Prezesa ZUS. W przedmiotowym piśmie wskazała, iż postępowanie, które toczyło się wobec jej osoby było bezprzedmiotowe, ponieważ dochodzone przez ZUS należności zostały zapłacone. Wskazała również, że organ częściowo uznał skargę skierowaną do Prezesa ZUS zwracając kwotę 1.328,54 zł, tym samym dochodzenie należności w drodze postępowania egzekucyjnego było nieuzasadnione. Zdaniem skarżącej organ powinien zwrócić wszystkie nienależnie pobrane kwoty, a nie tylko część.

W dniu 1 grudnia 2006 r. organ złożył pismo procesowe, w którym wyjaśnił, iż nie ma podstaw prawnych do uchylenia decyzji wydanej przez Prezesa ZUS jako bezprzedmiotowej, tym samym podtrzymał stanowisko dotychczasowe, tj. o rozpoznanie skargi i jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek podejmując rozstrzygnięcie Sąd oparł się na powodach innych niż w niej wskazane.

I. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - określanej dalej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, z uwzględnieniem stanu prawnego, który miał zastosowanie w chwili orzekania w sprawie.

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) p.p.s.a., lub stwierdzenia nieważności jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w art. 247 ustawy Ordynacja podatkowa (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Sąd zwraca również uwagę, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

II. Na podkreślenie zasługuje to, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji, co oznacza, że Sąd administracyjny nie posiada uprawnień do zmiany zaskarżonej decyzji, umorzenia przedmiotowej należności, czy też zobowiązania organu do umorzenia zaległości z tytułu niezapłaconych składek, tak jak tego oczekiwałaby Skarżąca. Nie może tego uczynić nawet w sytuacji uwzględnienia skargi, co w niniejszej sprawie nastąpiło. Sąd bada bowiem wyłącznie legalność zaskarżonego aktu - w tej sprawie decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r., nie może natomiast orzekać za organ w sposób merytoryczny przyznając określone uprawnienia lub zwalniając z nałożonych obowiązków.

III. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była sprawa dotycząca umorzenia zaległych należności z tytułu składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s. jako "należności z tytułu składek" należy rozumieć: składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę. Zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wymienione wyżej należności mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przewidziano natomiast możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o ten przepis określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), powoływanego dalej w skrócie jako rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r.

Decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane przez Zakład na podstawie art. 28 u.s.u.s oraz przepisu § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Oznacza to, iż prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi administracyjnemu orzekającemu w sprawie. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje organu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności.

Jak już wyżej wskazano, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego ograniczona jest w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności czy też sprawiedliwości społecznej. Postępowanie poprzedzające wydanie przez Zakład decyzji w przedmiocie umorzenia należności prowadzone jest w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego o czym stanowi art. 180 § 1 Kpa. Dotyczy to również postępowania odwoławczego od tych decyzji, prowadzonego przez Prezesa ZUS (art. 83 ust. 4 u.s.u.s.).

Warunkiem wydania poprawnej decyzji jest poprzedzenie jej prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Wymóg taki wynika wprost z art. 6 Kpa stanowiącego, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to konieczność prawidłowego zastosowania przy rozpoznawaniu

i rozstrzygnięciu sprawy przez każdy organ prowadzący postępowanie administracyjne, przepisów nie tylko prawa materialnego, ale i prawa procesowego.

Biorąc powyższe kryteria pod uwagę, Sąd dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszeń prawa procesowego, skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W ocenie Sądu naruszenie przepisów postępowania administracyjnego miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Na wstępie należy wskazać, iż w przedmiotowej sprawie organy orzekające nie zbadały charakteru prawnego wniosku skarżącej z dnia 3 marca 2006 r. oraz pisma z dnia 27 marca 2006 r. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości fakt, iż interpretacja przywołanych wyżej pism przez organy ubezpieczeniowe jest rozbieżna. Organ pierwszoinstancyjny pismo skarżącej z dnia 3 marca 2006 r. potraktował jako wniosek o umorzenie zadłużenia, zaś kolejne pismo z dnia 27 marca 2006 r. uznał jako pismo o wycofanie w/w wniosku. Natomiast organ drugiej instancji zajął odmienne stanowisko, tj. uznał, iż w piśmie z dnia 27 marca 2006 r. Skarżąca nie wycofała wniosku.

Zdaniem Sądu, jeżeli organy miały wątpliwości prawne co do składanych przez Skarżącą pism to niewątpliwie powinny je wyjaśnić. Dopiero ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla podjęcia sprawy pozwoliłoby Prezesowi ZUS na stwierdzenie o co wnosiła Skarżąca.

W sprawie niniejszej organy orzekające przyjmując, iż żądanie Skarżącej dotyczą umorzenia zaległości wskazały, iż przesłanki umorzenia, zarówno wymienione w art. 28 u.s.u.s., jak i w § 3 ww. rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. - nie występują. Stanowiska swojego jednakże nie uzasadniły w sposób należyty. Zdaniem Sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 Kpa. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie spełnia wymogów określonych tym przepisem, w szczególności zaś nie może być uznane za wyczerpujące. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego, do jakich należą decyzje dotyczące umarzania należności z tytułu składek, uzasadnienie spełnia szczególnie istotną rolę. Pozwala ono na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście wyrażonej w art. 11 Kpa zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Nie może być uznane za spełniające powyższe wymogi, a w szczególności za wyczerpujące uzasadnienie, w którym nie odniesiono się w sposób szczegółowy do indywidualnej sytuacji skarżącej, opisanej przez nią w składanych wnioskach.

Na uwagę zasługuje również to, iż organ uznał, iż w jego ocenie w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność składek ze względu na to, iż w stosunku do skarżącej prowadzona była egzekucja przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, który w toku czynności nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W ocenie Sądu powyższa okoliczność nie może w sposób jednoznaczny świadczyć o braku przesłanki całkowitej nieściągalności składek ubezpieczeniowych, tym bardziej, że w uzasadnieniu organ nie przedstawił wyczerpującej oceny przesłanek przemawiających za odmową umorzenia zaległości.

Sąd uznał, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji w przedmiocie kwestii oceny aktualnej sytuacji majątkowej skarżącej nie uwzględnia całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Stanowi to naruszenie wyrażonej w art. 80 Kpa zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena ta wymaga przy tym wykazania faktycznych podstaw rozumowania, którego jest rezultatem. Zgodnie zaś z art. 77 § 1 Kpa organy mają obowiązek nie tylko zebrać materiał dowodowy, ale też w sposób wyczerpujący cały ten materiał dowodowy rozpatrzyć.

Dopiero ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla podjęcia rozstrzygnięcia i wyczerpująca ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniająca całokształt tego materiału, pozwoli Prezesowi ZUS na stwierdzenie, czy w niniejszej sprawie wykazane zostało istnienie przesłanek umorzenia należności obciążających Skarżącą. Ocena ta winna przy tym znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.

III. Jednocześnie Sąd zauważa, iż mimo, że w prawie cywilnym obowiązuje reguła, zgodnie z którą ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne (art. 6 Kodeksu cywilnego), to podkreślić należy, iż reguła ta nie może być stosowana wprost w prawie administracyjnym.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywano, że z zasady prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa) oraz z art. 77 § 1 KPA wynika, że ciężar dowodu spoczywa na organie administracji (zob. wyroku NSA OZ w Lublinie z 15 września 1992 r., SA/Lu 601/92; wyrok NSA OZ w Gdańsku z 16 października 1998 r., I SA/Gd 92/98). Podkreślić należy, iż w sytuacji, w której wynik dotychczasowego postępowania dowodowego nie był wystarczający do ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy, a strona nie wskazuje na konkretny środek dowodowy, to organ administracji powinien we własnym zakresie dopuścić i przeprowadzić stosowne dowody (teza pierwsza wyroku NSA OZ we Wrocławiu z 18 lutego 2000 r., I SA/Wr 834/97; wyrok NSA OZ we Wrocławiu z 18 lutego 2000 r., I SA/Wr 835/97; wyrok NSA OZ w Gdańsku z 16 grudnia 1998 r., I SA/Gd 112/97; wyrok NSA OZ w Gdańsku z 16 grudnia 1998 r., I SA/Gd 286/97; wyrok NSA OZ w Poznaniu z 5 listopada 1998 r., I SA/Po 410/98; wyrok NSA OZ w Rzeszowie z 28 marca 1996 r., SA/Rz 906/95).

Tym samym zdaniem Sądu stanowisko organu zaprezentowane na stronie 4 decyzji, iż obowiązek udowodnienia okoliczności przemawiających za umorzeniem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne spoczywa na stronie, nie znajduje uzasadnienia w przytoczonym orzecznictwie.

IV. Zdaniem Sądu organy przyjmując, że jest to wniosek o umorzenie zaległości powinny przeprowadzić postępowanie dowodowe w kontekście zbadania przesłanek umorzenia zaległości wymienionych w art. 28 u.s.u.s.

Organy w ogóle nie ustaliły faktycznej sytuacji życiowej i majątkowej skarżącej. Sąd wskazuje, iż w aktach administracyjnych niniejszej sprawy nie ma dokumentów, z których wynika, fakt, iż Skarżąca uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 3.350 zł brutto.

Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd podkreśla, że wycofanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji Prezesa ZUS nie oznacza jednak, że wniosek skarżącej o umorzenie należności powstałej z tytułu niezapłaconych składek ubezpieczeniowych jest zasadny. Kwestia ta powinna stać się przedmiotem ponownej kompleksowej oceny w postępowaniu administracyjnym. Sąd wskazuje także, iż podnoszony przez Skarżącą fakt nie istnienia zaległości nie jest przedmiotem rozważań Sądu, gdyż prowadzone przed sądem postępowanie dotyczy skarżonej decyzji organu w przedmiocie umorzenia zaległości, a nie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia zobowiązania. Nie zmienia to jednak faktu, iż w sytuacji sporu, co do wysokości zadłużenia organ powinien wydać rozstrzygnięcie stwierdzające wysokość zadłużenia, a w sytuacji braku zaległości składkowych wydać decyzję stwierdzającą wygaśnięcie zobowiązania. Podkreślić bowiem należy, iż stan zadłużenia płatnika składek ubezpieczeniowych musi być niewątpliwy.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.

Zakres w jakim uchylona decyzja nie podlega wykonaniu określono w oparciu

o przepis art. 152 p.p.s.a.

Skarżąca była zwolniona z kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a., a o zasądzenie innych kosztów postępowania nie wniosła. Brak było zatem podstaw do orzekania w tym przedmiocie.