Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Ka 2584/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2005-01-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący - sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi A. i J. K. następców prawnych R.K., H. K., J. Z. i E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nabycia przez użytkownika wieczystego prawa własności nieruchomości oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...]r. Prezydent Miasta G. postanowił odmówić stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez R. K. i H. K. oraz J.Z. i E. Z. prawa własności nieruchomości położonej w G. przy ulicy [...], stanowiącej własność Gminy G., w stosunku do której Wnioskodawcom przysługuje prawo wieczystego użytkowania w [...] cz. W podstawie prawnej powołał art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności (Dz. U. Nr 113, poz. 1209) oraz art. 104, 107- 110 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu stwierdził, że po przeanalizowaniu wniosku nie stwierdzono, iż Wnioskodawcy mają uprawnienia do nieodpłatnego nabycia prawa współwłasności nieruchomości, w trybie wymienionej powyżej ustawy. Podkreślił, że przepisy przywołanej ustawy dotyczą nieruchomości, które zostały nadane w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych w oparciu o przepisy dekretu z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U. nr 46, poz. 340), natomiast nieruchomość położona w G. przy ulicy [...], która zabudowana jest domem wielomieszkaniowym, nigdy nie stanowiła gospodarstwa rolnego.

Odwołanie od tej decyzji złożyli wszyscy wnioskodawcy, podnosząc, iż nie zgadzają się z otrzymaną decyzją i zawężającą interpretacją przepisów ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu prawa własności nieruchomości przez użytkowników wieczystych. Dodali, że przepisy tej ustawy mają zastosowanie do ich działki położonej w G., o czym świadczy treść art. 13 wymienionego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dekretu, który stwierdza, że ilekroć w ustawie jest mowa o gospodarstwach rolnych rozumie się przez to także i działki gruntowe. Dodali, że przepisy wymienionej ustawy mają zastosowanie do wszystkich nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego wymienionych w dekrecie z dnia 6 czerwca 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności gospodarstw osadniczych na Ziemiach Odzyskanych, a nie nadanych w trybie tego dekretu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie uwzględniło wniesionego odwołania i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta G. W podstawie prawnej tej decyzji przywołane zostały przepisy art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez wieczystych użytkowników prawa własności nieruchomości oraz art. 138 ( 1 pkt. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że w świetle wymienionej powyżej ustawy z 26 lipca 2001 r. oraz wymienionego w niej dekretu z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych, aby doszło do nieodpłatnego przekształcenia muszą być spełnione kumulatywnie następujące warunki, a mianowicie - wniosek musi być złożony przez osoby fizyczne będące użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości, posiadając ten status w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r. - oraz użytkowanie to obejmuje nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe lub stanowiące gospodarstwa rolne, nadane w trybie osadnictwa rolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych. Wobec faktu, iż w przedmiotowej sprawie, prawo wieczystego użytkowania nastąpiło na mocy "umowy oddania terenu w użytkowanie wieczyste" spisanej w formie aktu notarialnego Rep. [...] w dniu [...] r. na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, natomiast odwołujący się nabyli prawo wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży - akt notarialny [...] -w dniu [...] r., w sprawie nie zostały spełnione dwie przesłanki, a mianowicie spornej nieruchomości nie nadano w trybie osadnictwa rolniczego w oparciu o dekret z dnia 6 września 1951 r., a także nabycie tej nieruchomości nastąpiło po ustawowo określonym dniu [...] r. Dodatkowo Kolegium podniosło, że odmienna interpretacja powołanego powyżej art. 1 ustawy z 26 lipca 2001 r. i przyjęcie "wyłącznie zakresu geograficznego dla obowiązywalności uprawnień ustawowych", byłaby sprzeczna z Konstytucją RP i wyrażoną w art. 32 zasadą równości.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego R.K. i H.K. oraz J. Z. i E.Z. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. Podnieśli, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę, przeprowadziło zawężającą interpretację art. 1 ust.1 ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. decydując, że prawo do uwłaszczenia posiadają tylko ci użytkownicy wieczyści, którzy uzyskali prawo do wieczystego użytkowania na mocy dekretu z dnia 5 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych. Dodali, że ustawodawca bardzo wyraźnie określił, iż uprawnionymi do uwłaszczenia są użytkownicy wieczyści, którzy byli użytkownikami wieczystymi nieruchomości w dniu [...] r. oraz w dniu wejścia wżycie ustawy, czyli w dniu 24 października 2001 r., gdy nieruchomości te położone są na obszarach państwa polskiego wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r., czyli na Ziemiach Odzyskanych i zabudowane są na cele mieszkaniowe lub też stanowią nieruchomości rolne. Zatem dekret ten przesądza tylko o położeniu nieruchomości. Za taką interpretacją tych przepisów przemawia także, ich zdaniem, stenogram sejmowy z obrad sejmowych w sprawie poprawki art. 1 ust. 1 tej ustawy. Dodali także, że wymieniona ustawa przyznaje powyższe prawo także następcom prawnym, a właśnie oni stali się następcami prawnymi, co uwidocznione zostało odpowiednim wpisem do księgi wieczystej nr [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując w całej rozciągłości argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Podkreślono także, że skarżący nabyli prawo wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości dopiero umową sprzedaży zawartą w dniu [...] r. (akt notarialny [...]), czyli nie został spełniona podstawowa przesłanka tj. pozostawania wieczystym użytkownikiem nieruchomości w dniu [...]r. oraz pozostawania nim nadal w dniu [...]r.

Pismem z dnia [...] r. skarżący R. i H. K. oraz J. i E. Z. poinformowali Naczelny Sąd Administracyjny , że w dniu [...] r. jako dotychczasowi właściciele podarowali notarialnym aktem darowizny Rep. [...] nr [...] wymienioną nieruchomość swoim dzieciom, tj. J. i A. małżonkom K., którzy stali się ich następcami prawnymi.

Na rozprawie w dniu 7 stycznia 2005 r. skarżący wnieśli o uwzględnienie skargi powołując się na zapis uprawniający do wystąpienia z takim żądaniem następców prawnych, natomiast pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. podniósł, że nawet jeśli przyjąć inną wykładnię przepisów, to i tak nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku, ponieważ wnioskujący nie byli wieczystymi użytkownikami przedmiotowej nieruchomości w [...]r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

Skarga została wniesiona w okresie obowiązywania ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Ustawa ta utraciła moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm). Stosownie do art. 97 ( 1 wymienionej ustawy sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też nie stwierdzono uchybienia regułom procedury administracyjnej.

W pierwszej kolejności przyjdzie zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż organy administracyjne rozpatrując sprawę dokonały zawężającej interpretacji przepisów prawa. Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości w art. 1 ust. 1 reguluje bowiem zakres podmiotowy (czyli kto jest uprawniony do skorzystania z ustawy) i zakres przedmiotowy (czyli co jest przedmiotem uprawnienia) stanowiąc, że "osobom fizycznym będącym w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie wymienionej ustawy (czyli 24 października 2001 r.) użytkownikami wieczystymi lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz. U. Nr 446, poz. 340, z 1957r. Nr 39, poz. 172 z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1998 r. Nr 106, poz. 668):

1. zabudowanych na cele mieszkaniowe,

2. stanowiących nieruchomości rolne

przysługuje roszczenie o nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości".

Dokonując zatem wykładni przytoczonego przepisu należy stwierdzić, że jeśli mowa o zakresie podmiotowym ustawy, to prawo to przysługuje każdej osobie fizycznej, która w 26 maja 1990 r. (jest to data wejścia w życie przepisów wprowadzających ustawy o samorządzie terytorialnym, na mocy której wiele nieruchomości Skarbu Państwa stało się własnością gminy) była użytkownikiem lub współużytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych na Ziemiach Odzyskanych i jednocześnie nadal była użytkownikiem wieczystym tej nieruchomości w dniu 24 października 2001 r. W przypadku zakresu przedmiotowego - dotyczy ona nieruchomości, które muszą spełniać łącznie dwa określone w ustawie warunki, a mianowicie;

1. powinny być położone na obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z dnia 6 września 1951 r, czyli na obszarze Ziem Odzyskanych,

2. powinny być zabudowane na cele mieszkaniowe (pkt 1) lub stanowić nieruchomości rolne (pkt 2).

Ustawa nie wymienia innych cech przedmiotowej nieruchomości, a zatem ich nie ma. W ocenie składu sądzącego, dokonując analizy przywołanego powyżej przepisu należy stwierdzić, iż odwołanie się w przedmiotowej ustawie do dekretu z dnia 6 września 1951 r, służy jedynie ustaleniu zakresu geograficznego przedmiotowej obowiązywalności, odnosząc się do określonego obszaru państwa czyli Ziem Odzyskanych.

Zdaniem Sądu, dokonanie innej interpretacji wskazanego przepisu, zawężającej interpretacji prowadzi do całkowitego zignorowania wskazania, od którego rozpoczyna się art. 1 ustawy, a więc "osoby fizyczne będące w dniu 26 maja 1990 r. oraz w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami lub współużytkownikami wieczystymi nieruchomości..." . We wskazaniu tym nie ma żadnego zawężenia zakresu osób, czyli do uwłaszczenia mają uprawnienie obywatele, którzy nabyli prawo użytkowania wieczystego do 26 maja 1990 r. na jakiejkolwiek podstawie prawnej, aby tylko nieruchomość, do której to prawo uzyskali była położona na "...obszarach Państwa Polskiego, wymienionych w dekrecie z 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowaniu własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych oraz była zabudowana na cele mieszkaniowe lub stanowiła nieruchomość rolą i pozostają wieczystymi użytkownikami w dniu wejścia w życie ustawy, czyli w dniu 24 października 2001 r. .

W przedmiotowej sprawie nie zostały jednak spełnione wszystkie niezbędne warunki dla nieodpłatnego, skutecznego nabycia przez skarżących, w drodze wymienionej ustawy, nieruchomości położonej w G. przy ulicy [...]. Nie do podważenia bowiem jest fakt, iż skarżący nabyli przedmiotową nieruchomość mocą umowy sprzedaży (akt notarialny [...]) dopiero w dniu [...]r. Zatem należy zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego, że skarżący nie spełniają podmiotowych przesłanek wymienionych w art. 1 ust 1 ustawy, gdyż obie przesłanki (odnoszące się do czasu trwania użytkowania wieczystego) muszą być spełnione łącznie, a to nie ma miejsca w przypadku skarżących. Z analizy przepisu art. 1 ust. 1 wymienionej ustawy wynika, iż z uprawnienia przewidzianego tą ustawą do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności korzystają tylko osoby fizyczne i to pod warunkiem, iż w dniu 26 maja 1990 r. były wieczystymi użytkownikami wieczystymi i są nimi w dniu wejścia ustawy, to jest w dniu 24 października 2001 r. Musi być przy tym spełniona tożsamość osób, to znaczy ta sama osoba uzyskała najpóźniej w dniu 26 maja 1990 r. status użytkownika wieczystego i ta sama osoba jest nim nadal w dniu 24 października 2001 r. Przepis ust. 2 przewiduje wprawdzie legitymację do wystąpienia z wnioskiem o nabycie własności także dla następców prawnych osób, o których mowa w ust. 1 tegoż przepisu, jednakże tym następcą prawnym będzie tylko ta osoba fizyczna, która nabyła prawo użytkowania wieczystego po dniu 24 października 2001 r. od osób, które kwalifikowały się w świetle art. 1 ust. 1 wymienionej ustawy do wystąpienia o przekształcenie. Warunki powyższe nie zostały spełnione w przypadku skarżących, którzy nie byli wieczystymi użytkownikami w dniu 26 maja 1990 r., a nabyli prawo wieczystego użytkowania umową sprzedaży w dniu [...]r. i zostali tym samym wieczystymi użytkownikami ale tylko w dacie drugiej czyli w dniu 24 października 2001 r.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjnym nie dopatrzywszy się naruszenia prawa, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) w zw. z art. 97 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) oddalił skargę.