Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 46/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-03-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6171 Radcowie prawni i aplikanci radcowscy
Hasła tematyczne: Aplikacje prawnicze
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 36 (8) ust. 12, 14 pkt 4
journal: Dz.U. 2010 nr 10 poz 65
law: Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych - tekst jednolity.
article: par. 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3, 4
journal: Dz.U. 2009 nr 164 poz 1314
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do  spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Królikowska - Przewłoka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2012 r. sprawy ze skargi P. T. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę


UZASADNIENIE

Uchwałą z dnia [...] listopada 2011 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego utrzymała w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2011 r. z siedzibą w K. –

w sprawie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego P. T. (dalej: strona, skarżący).

Wymienione uchwały zapadły w następujących okolicznościach.

W dniach [...]-[...] czerwca 2011 r. Pan P. T. przystąpił do egzaminu radcowskiego na podstawie art. 361 ust. 1 ustawy o radcach prawnych przed Komisją Egzaminacyjną Nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w K. powołaną zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r.

Po sprawdzeniu testu z pierwszej części egzaminu oraz po dokonaniu oceny każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że: a) z pierwszej części egzaminu radcowskiego, stanowiącej zestaw pytań testowych Pan P. T. otrzymał 77 punktów, co stanowi ocenę dobrą, b) z drugiej części egzaminu radcowskiego - ocenę dostateczną, c) z trzeciej części egzaminu radcowskiego - ocenę dostateczną, d) z czwartej części egzaminu radcowskiego - ocenę niedostateczną, e) z piątej części egzaminu radcowskiego - ocenę dobrą.

Zgodnie z treścią art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną. Mając na uwadze uzyskane przez zdającego oceny, Komisja Egzaminacyjna ustaliła, że Pan P. T. uzyskał negatywny wynik z egzaminu radcowskiego.

Komisja Egzaminacyjna nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2011 r. z siedzibą w K. uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. stwierdziła, że P. T., syn W. i Z., uzyskał wynik negatywny z egzaminu radcowskiego.

Odwołanie od w/w uchwały wniósł zdający P. T..

W odwołaniu od tej uchwały egzaminowany zarzucił oparcie rozstrzygnięcia na niezasadnych ocenach cząstkowych uznających, iż zaproponowane przez odwołującego się rozwiązanie części IV egzaminu (praca z prawa gospodarczego) pozwala na wydanie w jej przedmiocie oceny negatywnej, co miało wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, gdyż zadecydowało o negatywnym wyniku egzaminu radcowskiego, gdy w świetle kryteriów z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, stanowisko odwołującego uzasadnia ocenę pozytywną za części IV egzaminu (praca z prawa gospodarczego), a w efekcie pozytywny wynik egzaminu radcowskiego.

Skarżący podniósł, że w umowie wskazano, iż walne zgromadzenie (art. 379 § 1 k.s.h. w zw. z art. 17 § 1 i 2 k.s.h.) wyraziło zgodę na zawarcie w/w projektu umowy o ustalonej treści, na 2 dni przed jej zawarciem (art. 17 § 2 k.s.h.). Oznacza to, że uchwała walnego zgromadzenia obejmowała zarówno zgodę na treść postanowień projektowanej umowy, jak i na osoby, które miały ją zawrzeć w imieniu spółki, a co za tym idzie była w rzeczywistości udzieleniem im pełnomocnictwa, ewentualnie należy uznać, iż powyższa zgoda walnego zgromadzenia (z dnia [...].06.2011 r.) na zawarcie w/w umowy o ustalonej treści, jest co najmniej akceptacją (art. 17 § 2 k.s.h.) działań członków zarządu J. K. oraz A. Z., dokonaną przez właściwy organ imieniem spółki C. S.A., w ramach umowy z dnia [...].06.2011 r. (art. 379 k.s.h. w zw. art. 103 §1 k.c. i art. 17 § 1 i 2 k.s.h.). W tych okolicznościach oświadczenie spółki C. S.A. w w/w projekcie umowy musi uchodzić za ważne, a pogląd o nieważności ani bezskuteczności względnej oświadczenia woli C. S.A. w projekcie umowy (pracy z prawa gospodarczego) jest niezasadny i nie znajduje oparcia w stanie faktycznym i prawnym. Jeżeli więc u podstaw negatywnej oceny wydanej przez egzaminatorów leżał właśnie pogląd części doktryny prawniczej i nieaktualne już stanowisko judykatury, to tym samym należy dopuścić również zasadność wykładni alternatywnej zaprezentowanej przez odwołującego się, opartej na aktualnej linii orzeczniczej, aprobującej przeciwny pogląd, t.j.: postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt IIUZP 5/2010; wyroku Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z dnia 29 listopada 2007 r. III CSK 169/2007; uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z dnia 14 września 2007 r. III CZP 31/2007 - wpisanej do księgi zasad prawnych SN; uchwale składu 7 sędziów Sadu Najwyższego - Izby Cywilnej z dnia 30 maja 1990 r. III CZP 8/90 (OSP 1991/1 poz. 2). W rezultacie praca egzaminacyjna odwołującego się, w której zaprezentował on, co najmniej równoprawny sposób rozwiązania, oparty na wnikliwej analizie przepisów i właściwej ich interpretacji z uwzględnieniem aktualnego stanowiska judykatury i doktryny prawniczej, nie powinna zostać oceniona negatywnie. Nie skutkuje też nieważnością umowy brak wzmianki o przeniesieniu posiadania przedmiotu zastawu. Poza tym nie pogarszało to sytuacji zlecającego sporządzenie projektu umowy.

Powołując się na powyższe, odwołujący się wniósł o uchylenie uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego z siedzibą w K. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] oraz zmianę w całości tej uchwały poprzez wydanie orzeczenia co do istoty sprawy w postaci uchwały stwierdzającej, że odwołujący się uzyskał pozytywny wynik z całego egzaminu radcowskiego.

Podejmując uchwałę z dnia [...] listopada 2011 r. Komisja Egzaminacyjna II stopnia wyraziła następujące poglądy.

Przede wszystkim, powołując się na przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2009 r., Nr 164, poz. 1314 ze zm.), Komisja II stopnia skoncentrowała się na rozpoznaniu sprawy pod kątem zarzutów stawianych przez skarżącego w odwołaniu.

Organ stwierdził, iż kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia odwołania miało ustalenie, czy doszło do popełnienia przez zdającego takiego błędu, który miałby charakter dyskwalifikujący pracę i oznaczał, że egzaminowany nie jest wystarczająco przygotowany do samodzielnego świadczenia pomocy prawnej. W związku z tym należało dokonać oceny, jakie skutki prawne wywołuje zaproponowana przez zdającego reprezentacja spółki akcyjnej przy zawieraniu umowy zbycia udziałów z osobą będącą członkiem zarządu tej spółki, gdyż dotyczące tej kwestii rozwiązanie zastosowane w ocenianej pracy, zdaniem egzaminatorów, miało charakter dyskwalifikujący i legło u podstaw wystawienia oceny niedostatecznej za egzamin z prawa gospodarczego.

Zgodnie z art. 379 § 1 k.s.h. w umowie między spółką a członkiem zarządu, spółkę reprezentuje rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą walnego zgromadzenia. Przepis art. 379 § 1 k.s.h. ma charakter postanowienia iuris cogentis (jest przepisem bezwzględnie wiążącym) i ma zastosowanie do wszystkich umów zawieranych przez spółkę z członkami zarządu, tak wynikającymi ze stosunku spółki, jak i we wszystkich innych sprawach. Nie chodzi tu zatem tylko o stosunki prawne, w których dana osoba występuje wprost w charakterze członka zarządu (np. przy zawieraniu umowy o pracę w charakterze członka zarządu), ale o jakiekolwiek umowy między spółką a osobami, które aktualnie pełnią funkcję członka zarządu (np. umowa kupna-sprzedaży samochodu spółki przez członka zarządu). Pogląd ten jest powszechnie przyjmowany w doktrynie. Reprezentują go m.in.: J. Tomkiewicz, J. Bloch, Spółki, s. 100-102; A. Szajkowski, [w:] Sołtysiński, Szajkowski, Szwaja, Komentarz KSH, t. I, s. 1073-1074; J. Frąckowiak, [w:] Frąckowiak, Kidyba, Kruczalak, Opalski, Popiołek, Pyzioł, Komentarz, s. 616; J. P. Naworski, [w:] Naworski, Strzelczyk, Raglewski, Siemiątkowski, Potrzeszcz, Kodeks, t. I, s, 609, uw. 3; W. Popiołek, [w:] Strzępka, Komentarz, t. II, wyd. 3, s. 240-241, Nb 3; A. Kidyba, Komentarz KSH, t. II, s. 412-413, uw. 1; R. Czerniawski, Komentarz, Spółka akcyjna, s. 369, uw. 3; M. Litwińska-Werner, Komentarz KSH, wyd. 2, s. 576-577, Nb 1; M. Rodzynkiewicz, Komentarz, s. 355, uw. 1.

Odmienne stanowisko prezentuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia z 23 marca 1999 r. (II CKN 24/98, OSN 1999, z. 11, poz. 187), który poszedł w kierunku zawężenia zakresu przepisu art. 203 k.h. (art. 210 § 1 k.s.h. albo art. 379 § 1 k.s.h.) jako odnoszącego się tylko do umów związanych ze sprawowaną funkcją członka zarządu. Powyższa wykładnia zwężająca Sądu Najwyższego nie znajduje oparcia w treści art. 379 § 1 k.s.h. (art. 210 § 1 k.s.h., dawnego art. 203 k.h.) i jest wskutek tego nietrafna. Dlatego spotkała się ona z krytyką doktryny. Zob. liczne w tym zakresie glosy do tego wyroku tj.: I. B. Mika, OSP 1999, z. 12, poz. 219, T. Gregorczuk, T. Mróz, MoP 2000, Nr 4, s. 231 i nast., M. Litwińska, PPH 2000, Nr 6, s. 40 i nast.; A. Ambroziewicz, PiP 2000, Nr 7, s. 103 i nast.; J. P. Naworski, PS, 2000, Nr 7-8, s. 150 i nast.; P. Drapała, PS 2000, Nr 7-8, s. 168 i nast.; Z. Kuniewicz, PS 2000, Nr 9, s. 128 i nast.; K. Rudnicki, Pr. Sp. 2001, Nr 1, s. 54 i nast. Poprawne stanowisko w powyższej kwestii wyraził natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 marca 2001 r. (III SA 68/00, Przegl. Pod. 2001, Nr 10, s. 63) twierdząc, że "przepis art. 203 k.h. (obecnie art. 210 § 1 k.s.h. a na gruncie spółki akcyjnej art. 379 § 1 k.s.h. - A. Sz.) nie wprowadzał rozróżnienia między pojęciem "członek zarządu" a "członek zarządu działający jako osoba trzecia". Przepis ten używa tylko pojęcia "członek zarządu" i odnosi się do wszystkich umów, jakie członek zarządu może zawierać ze spółką".

Naruszenie przepisu art. 379 § 1 k.s.h. powoduje nieważność czynności prawnej, ze względu na treść art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 2 k.s.h. (czynność prawna sprzeczna z prawem jest nieważna). Za takim stanowiskiem wypowiadała się już pod rządem kodeksu handlowego doktryna por. T. Dziurzyński, [w:] Dziurzyński, Fenichel, Honzatko, Komentarz, s. 357-358; K. Kruczalak, Spółki prawa handlowego i cywilnego, Gdańsk 1992, s. 108; A. Szajkowski, [w:] Sołtysiński, Szajkowski, Szwaja, Komentarz KH, t. I. s. 1073; A. Kidyba, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Komentarz, Warszawa 1999, s. 335-342. Odosobniony był pogląd M. Allerhanda, Komentarz, s. 336 ("umowa, zdziałana przez zarząd z członkiem zarządu, nie jest nieważna, chociaż zarząd nie powinien był jej dokonać, a wynika to z art. 198 § 2 i 3 k.h."). Pod rządem Kodeksu spółek handlowych w doktrynie dominuje pogląd o stosowaniu sankcji nieważności z art. 58 § 1 k.c. wskutek naruszenia zasad reprezentacji spółki z art. 379 § 1 k.s.h. Reprezentują go m. in. A. Szajkowski, [w:] Sołtysiński, Szajkowski, Szwaja, Komentarz K.S.H., W. Popiołek, ([w:] Strzępka, Komentarz, t. II, wyd. 3, s. 240, Nb 2) oraz A. Kidyba (Komentarz KSH, t. II, s. 416-417, uw. 3); M. Bielecki (Zagadnienia związane z reprezentacją spółki z o.o. w umowach z członkami zarządu, R. Pr. 2002, Nr 2, 44-45); A. Koniewicz (Konsekwencje prawne naruszenia art. 210 k.s.h. (art. 379 k.s.h.), PPH 2006, Nr 7, s. 16-20). Odmienne stanowisko wyraża J. P. Naworski ([w:] Naworski, Strzelczyk, Raglewski, Siemiątkowski, Potrzeszcz, Komentarz. Spółka akcyjna, t. I, s. 613, uw. 13), uważając, że do przypadku naruszenia art. 379 § 1 k.s.h. znajduje zastosowanie przepis art. 39 k.c, a nie przepis art. 58 § 1 k.c.

Pogląd o nieważności umowy zawartej sprzecznie z art. 379 § 1 k.s.h. dominuje również w orzecznictwie sądów apelacyjnych, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Organ stwierdził, że pomimo występujących rozbieżności w poglądach na temat zakresu stosowania art. 379 § 1 k.s.h. i skutków prawnych jego naruszenia, prawidłowe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego z prawa gospodarczego polegało na zastosowaniu reprezentacji przewidzianej powołanym przepisem, gdyż każda inna koncepcja obarczona była poważnym ryzykiem uznania umowy za nieważną, co w kontekście kryteriów oceny egzaminu radcowskiego, nie dawało podstaw do wystawienia oceny pozytywnej. Przygotowanie bowiem umowy sprzedaży udziałów, która może być dotknięta tak poważną wadą prawną, oznacza, że poziom znajomości przepisów z zakresu prawa gospodarczego, jest niewystarczający do stwierdzenia, że osoba zdająca egzamin będzie w stanie zapewnić profesjonalną obsługę prawną, bez narażania potencjalnych klientów na szkodę. Nie można przy tym pominąć i tego, że w samej pracy egzaminacyjnej nie znalazła się żadna informacja wskazująca na to, aby zdający był świadom istnienia problemu prawnego w zakresie reprezentacji spółki, który miał rozstrzygnąć i dopiero w odwołaniu przytacza różnego rodzaju argumenty, mające uzasadniać poprawność przyjętej koncepcji.

Nie zasługują przy tym na uwzględnienie twierdzenia odwołującego się o dorozumianym udzieleniu pełnomocnictwa przez walne zgromadzenie, gdyż celem egzaminu radcowskiego jest między innymi weryfikacja znajomości prawa przez zdających, a nie rozważanie, czy w praktyce zastosowane przez zdającego niejednoznaczne rozwiązanie byłoby możliwe do obrony. Treść ocenianej pracy nie budzi bowiem wątpliwości co do tego, iż egzaminowany nie zwrócił w ogóle uwagi na regulację zawartą w art. 379 § 1 k.s.h., zaś wprowadzony przez niego element uchwały walnego zgromadzenia o wyrażeniu zgody na zawarcie umowy był wyłącznie wynikiem zastosowania przez zdającego art. 17 k.s.h., co w świetle zadania egzaminacyjnego było zbędne.

Oceny tej nie może również zmienić przytoczone w odwołaniu orzecznictwo, gdyż zapadło ono na tle odmiennych stanów faktycznych i prawnych, a przede wszystkim dlatego, że stanowi próbę wprowadzenia dopiero na etapie postępowania odwoławczego dodatkowej argumentacji, która jak już, to winna znaleźć się co najmniej w założeniach do pracy egzaminacyjnej.

Zgodnie z art. 364 ustawy o radcach prawnych, egzamin radcowski polega na sprawdzeniu przygotowania prawniczego osoby przystępującej do egzaminu radcowskiego, do samodzielnego i należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, w tym wiedzy z zakresu prawa i umiejętności jej praktycznego zastosowania. Z kolei stosownie do art. 365 ust. 2 powołanej ustawy, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonuje się przy uwzględnieniu w szczególności zachowania wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.

Biorąc pod uwagę powyższe kryteria oraz treść umowy sporządzonej przez egzaminowanego, wystawienie oceny niedostatecznej z pracy z prawa gospodarczego należało uznać za zasadne zwłaszcza, że w pozostałym zakresie poziom pracy nie jest na tyle wysoki, aby można było uznać, iż niezależnie od popełnionego błędu, przygotowanie egzaminowanego do samodzielnej praktyki prawniczej jest wystarczające. Zdający nie ustrzegł się bowiem i innych uchybień, pomijając obowiązek wydania przedmiotu zastawu, od czego art. 307 k.c. uzależnia skuteczność ustanowienia zastawu, czy nieprawidłowo redagując niektóre postanowienia umowy poprzez użycie takich sformułowań, jak: "oryginalne egzemplarze aktualnego rejestru KRS spółki" (chodziło o odpis), "zaprotokołowanego przez notariusza oświadczenia notarialnego", "spółka zbywana", "wyraża na obciążenie".

Powyższe świadczy o niewystarczającym opanowaniu przez egzaminowanego materiału prawniczego i umiejętności stosowania prawa w praktyce.

Tymczasem egzamin radcowski ma sprawdzić kwalifikacje do samodzielnego świadczenia profesjonalnej pomocy prawnej, a osoba oczekująca takiej pomocy ma prawo wymagać od radcy prawnego takich kwalifikacji.

Komisja Egzaminacyjna II stopnia rozpoznając sprawę jako organ odwoławczy, w jej całokształcie i ponownie, także w odniesieniu do ocen cząstkowych nieobjętych zakresem zaskarżenia, dokonała w tym zakresie weryfikacji opinii egzaminatorów. Oceny wyrażone w tych opiniach Komisja Egzaminacyjna II stopnia podzieliła w całości, nie dostrzegając w nich istotnych uchybień, które powodowałyby konieczność podwyższenia ocen cząstkowych.

Pismem z [...] grudnia 2011 r. P. T. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpatrywania odwołań od wyników egzaminu radcowskiego z dnia [...] listopada 2011 r. i zaskarżając ją w całości zarzucił:

Naruszenie prawa materialnego, w postaci obrazy art. 379 par. 1 k.s.h. poprzez jego błędną wykładnię, polegająca na przyjęciu, że działanie członków zarządu spółki akcyjnej w charakterze jej pełnomocników przy zawieraniu umowy z innym kontraktującym członkiem zarządu tej spółki powoduje skutek nieważności tak zawartej umowy, podczas gdy aktualna linia orzecznicza SN i NSA prezentuje pogląd całkowicie odmienny. W rezultacie tego rodzaju wykładnia zadecydowała o treści rozstrzygnięcia, gdyż w ocenie organu nieważność umowy stanowiącej pracę z prawa gospodarczego przesądziła o niedostatecznej ocenie za tą część i cały egzamin radcowski, gdy w świetle kryteriów z art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych zaproponowane przez skarżącego rozwiązanie pracy egzaminacyjnej z prawa gospodarczego nie powoduje nieważności tak zawartej umowy i w rezultacie uzasadnia ocenę co najmniej dostateczna z część egzaminu z prawa gospodarczego, a w efekcie pozytywny wynik całego egzaminu radcowskiego.

Wskazując na powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej uchwały i uchwały organu I instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż w aktualnym stanie prawnym Sąd aprobuje stanowisko organu, który w przepisach rozporządzenia MS z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2009 r., Nr 164, poz. 1314 ze zm.) upatruje podstawy do rozpoznawania spraw w ramach zarzutów stawianych przez stronę w odwołaniu, a nie całościowo, jak nakazują przepisy k.p.a. Wynika to z następującej logiki przepisów prawa.

Mianowicie, przepis art. 368 ust. 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych stanowi, że do postępowania przed komisją odwoławczą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Komisji posłużenie się przez ustawodawcę w tym przepisie terminem "odpowiednio", wyłącza stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego wprost w sytuacji, gdy kwestie związane z postępowaniem zostały uregulowane w przepisach ustawy o radcach prawnych. W pozostałym zakresie, przepisy k.p.a. winny znaleźć zastosowanie, z uwzględnieniem specyfiki postępowania przed Komisją II stopnia, uregulowanej w rozporządzeniu wykonawczym.

Wniosek ten potwierdzają przepisy ustawy o radcach prawnych i rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Do rozpatrywania spraw w obu instancjach powołane zostały wieloosobowe organy szczególne o specyficznych kompetencjach, podstawy wyłączenia członków tych organów uregulowane zostały w szczególny sposób, kwestie związane z funkcjonowaniem tych organów reguluje Minister Sprawiedliwości rozporządzeniem. W drodze rozporządzenia Minister Sprawiedliwości określa między innymi tryb i sposób działania komisji odwoławczej (art. 368 ust. 14 pkt 4 ustawy). Na tej podstawie Minister Sprawiedliwości wydał rozporządzenie z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego (Dz. U. z 2009 r. Nr 164, poz. 1314 ze zm.).

W § 5 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 wskazanego rozporządzenia mowa jest o konieczności sporządzenia w toku postępowania odwoławczego pisemnej opinii dotyczącej zasadności jedynie "zarzutów podniesionych w odwołaniu", mowa jest także o "zakresie odwołania" oraz o "zasadności poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu". Podkreślić jednak należy, że te wymogi dotyczą wprost jedynie opinii, a więc ograniczają zawartość tego dokumentu.

Z kolei, w § 5 ust. 4 wymienionego rozporządzenia ustanowiono procedurę głosowania członków komisji odwoławczej w procesie podejmowania przez tę komisję decyzji w konkretnych sprawach. Przepis ten reguluje wyłącznie procedurę (tryb i sposób) działania Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, jako organu odwoławczego, ale nie reguluje i nie zmienia zasad orzekania i zakresu orzekania Komisji. Ani ustawa ani tym bardziej rozporządzenie, o którym mowa, nie zmieniają zatem w powołanych przepisach naczelnej zasady orzekania w postępowaniu administracyjnym (art. 7, art. 15, art. 138 k.p.a.), że "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś wyłącznie kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, OSNSA 1997, nr 1, poz.35). Zatem zdaniem Komisji Egzaminacyjnej II stopnia użycie w § 5 ust 4 rozporządzenia zwrotu odnoszącego się do kolejności głosowania, podobnie jak i te przepisy, które określają zakres opinii sporządzanej przez członka Komisji II stopnia -zawężonej do ustosunkowania się do poszczególnych zarzutów podniesionych w odwołaniu -nie oznaczają, że rozporządzenie to zawęża zakres kontroli odwoławczej tego organu. Organ odwoławczy kontroluje zatem odwołanie zgodnie z tą zasadą, bacząc jednak oczywiście, aby uzasadnienie uchwały zawierało przede wszystkim argumentację odnoszącą się do podniesionych zarzutów odwołania.

Jest zatem oczywiste, że szczegółowe ustosunkowanie się Komisji II stopnia winno obejmować te zarzuty i argumenty, które zostały zawarte w odwołaniu skarżącej, ale ocena i rozstrzygnięcie co do zaskarżonej uchwały musi wiązać się z całościową oceną jej zasadności, zgodnie z przedstawioną powyżej zasadą dwukrotnego rozpoznania sprawy co do istoty.

Odnosząc powyższe stwierdzenia do wniesionego odwołania stwierdzić należy, że skarżący kwestionuje ocenę uzyskaną z pracy z zakresu prawa gospodarczego. W tym właśnie zakresie koniecznym jest odniesienie się do podniesionych zarzutów, także przez pryzmat argumentów zawartych w uzasadnieniu odwołania.

Ustosunkowując się do zarzutów Egzaminowanego, w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że istotny w niniejszej sprawie jest cel egzaminu, jakim jest m.in. sprawdzenie wiedzy i stopnia przygotowania do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Skarga zbudowana jest w istocie na jednym podstawowym zarzucie błędnej wykładni art. 379 k.s.h., który w ocenie skarżącego w związku z instytucją bezskuteczności zawieszonej, nie powoduje nieważności bezwzględnej umowy opracowywanej w ramach egzaminu radcowskiego.

Odnosząc się do tychże zarzutów należy podnieść, iż organ w istocie omówił tę kwestię już w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, gdyż argumentacja w tym przedmiocie była podniesiona przez skarżącego w złożonym odwołaniu.

Organ w zaskarżonej uchwale przywołał wiele wypowiedzi doktrynalnych oraz orzeczeń sądowych potwierdzających wadliwość rozwiązania zastosowanego w toku egzaminu przez P. T.. Wbrew tezie skargi, organ zwrócił także uwagę na występujące w doktrynie i orzecznictwie odmienne poglądy. W decyzji zaakcentowano jednak ich odosobniony charakter i powszechną krytykę. Komisja Egzaminacyjna II stopnia zaakcentowała brak w sporządzonej pracy zwrócenia przez skarżącego uwagi na podnoszoną dopiero w fazie postępowania odwoławczego rzekomą dyskusyjność zagadnienia.

Należy podkreślić, iż jednym z ustawowych kryteriów oceny prac jest działanie w interesie klienta. Abstrahując obecnie od zagadnienia dopuszczalności rozwiązania w kwestii reprezentacji zastosowanego przez skarżącego, którego organ nie podziela, to propozycja tego rodzaju, obarczona była tak daleko dużym ryzykiem, że choćby w tym kontekście i z uwagi na powyższe kryterium oceniona być powinna negatywnie.

Podkreślenia wymaga, iż cały kompleks zagadnień podnoszonych przez skarżącego a dotyczących art. 103 k.c, czy kwestii bezskuteczności zawieszonej jest zważywszy na pierwotną treść zadania egzaminacyjnego bez znaczenia dla oceny niniejszej sprawy. Skarżący uczestniczył w egzaminie radcowskim, celem którego było sprawdzenie wiedzy zdających dla możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego, jakim jest zawód radcy prawnego. Podnoszone przez skarżącego w obecnej fazie postępowania zagadnienia są wtórne i nie byłoby jakiejkolwiek potrzeby ich przywoływania gdyby w sporządzanej umowie w sposób poprawny określił on reprezentację prawną.

Nie sposób podzielić opinii P. T., iż sporządzona przez niego praca egzaminacyjna prezentuje w pełni prawidłową i profesjonalną umowę.

W uzasadnieniu uchwały Komisja w sposób precyzyjny i nie budzący wątpliwości przedstawiła argumenty i przepisy przemawiające za uznaniem, iż wynik egzaminu był ustalony prawidłowo. Odniosła się także do zarzutów podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu, np. co do przywoływanych orzeczeń zwrócono uwagę na ich nieadekwatność do stanu faktycznego sprawy.

W ocenie Sądu uzasadnienie decyzji, w sposób wystarczający odnosi się do podnoszonych zarzutów odwoławczych.

Komisja prawidłowo i wnikliwie zebrała i oceniła materiał dowodowy, czemu dała wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.

Zaskarżona uchwała zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne, jak i prawne, szczegółowo wyjaśnia motywy i podstawy prawne rozstrzygnięcia.

Z powyższych względów, w myśl art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.