Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 908/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2019-01-24 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 2204
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o  gospodarce nieruchomościami  - tekst jedn.
article: art. 7, art. 77 par, 1, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Miasta P. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości; oddala skargę


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., [...] Wojewoda (zwany dalej "Wojewodą"), po rozpoznaniu odwołania Miasta P. , utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] września 2017 r., [...]

Drugą z wymienionych tu decyzji orzeczono o zwrocie na rzecz A. K. w [...] części, D. R.-K. w [...] części oraz A. R. w [...] części, części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej [...] stanowiącej własność Miasta P. , oznaczonej jako działka [...] (projektowana działka [...] o powierzchni 3281 m2), arkusz mapy [...], obręb J. oraz o zobowiązaniu zwrotu odszkodowania za wymienioną część działki [...] Zarazem orzeczono o odmowie zwrotu części działki [...] (projektowanej działki [...] o powierzchni 3270 m2), arkusz mapy [...] obręb J..

Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących – prawidłowo ustalonych przez Wojewodę – okolicznościach.

Wnioskiem z dnia 12 maja 1960 r. P. Fabryka Maszyn i Aparatów Przemysłu Spożywczego w P. wystąpiła o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego oraz orzeczenie o wywłaszczeniu i odszkodowaniu nieruchomości położonej w [...], zapisanej w księdze wieczystej tom I karta 5, oznaczonej jako parcela [...], stanowiącej własność [...] K. w celu budowy nowej fabryki, której lokalizacja została przewidziana na wymienionych terenach. Wnioskodawca, wskazał że zakład powstał w 1912 r. i konieczne jest rozszerzenie produkcji.

Prezydium Rady Narodowej M. P. na podstawie art. 1, 14 i 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 – dalej "u.z.t.w.n.") decyzją z dnia 21 grudnia 1960 r., [...] orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] przy projektowanym przedłużeniu ul. [...], zapisanej w księdze wieczystej J. tom I wykaz 5 o powierzchni 10875 m2 stanowiącej tabularną własność F. K., przeznaczonej pod budowę nowego zakładu P. Fabryki Maszyn i Aparatów Przemysłu Spożywczego w P.. Budowa zakładu miała nastąpić w 1961 r.

Powyższa decyzja wywłaszczeniowa została utrzymana w mocy decyzją Komisji Odwoławczej do spraw wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia 31 października 1961 r.. Uprzednio, decyzją z dnia 28 stycznia 1961 r., [...] Prezydium Rady Narodowej Miasta P. zezwoliło na niezwłoczne zajęcie działki [...] w celu szybkiej realizacji celu wywłaszczenia, czyli budowy zakładu produkcyjnego.

Będąca obecnie przedmiotem postępowania działka [...] przy ul. [...] stanowi własność Miasta P. Dawniej oznaczona była jako działka [...], a ulica [...] wcześniej nosiła nazwę W..

O zwrot wywłaszczonej nieruchomości ubiegają się A. E. R., D. T. R.-K. oraz A. K.. Swe prawa wywodzą oni z praw do spadku pochodzących pierwotnie od [...] K. , którego nieruchomości niegdyś wywłaszczono.

Postanowieniem z dnia 23 czerwca 1998 r., III Ns [...]/10 Sąd Rejonowy w P., Wydział III Cywilny stwierdził, że spadek po [...] K. , zmarłym 7 września 1974 r. dziedziczą: żona M. K. w [...] części oraz dzieci A. K., I. M. K., S. J. R. oraz W. P. K. po [...] części każde z nich. W powyższym orzeczeniu sąd stwierdził również, że spadek po A. K. zmarłym 2 kwietnia 1975 nabyła matka M. K. w [...] części oraz rodzeństwo: I. M. K., S. J. R. i W. P. K. po [...] części. Sąd również orzekł, że spadek po M. K. zmarłej 6 września 1978 r. dziedziczą jej dzieci: I. M. K., S. J. R. oraz W. P. K. po [...] każdy z nich.

Sąd Rejonowy [...] w P. postanowieniem z dnia 24 lipca 2008 r., I Ns [...] stwierdził, że spadek po W. P. K., zmarłym 9 lutego 2008 r. nabyły siostry S. R. z domu K. oraz I. M. K., każda z nich po [...] części.

Postanowieniem z dnia 24 lipca 2008 r., I Ns [...] Sąd Rejonowy [...] w P., stwierdził, że spadek po S. J. R. z domu K. nabyły A. E. R. oraz D. T. R.-K. z domu R., każda z nich w [...] części.

Postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2011 r., I Ns [...] Sąd Rejonowy [...] w P. stwierdził, że spadek po I. M. K. nabył w całości A. K., syn M. i W..

Wnioskiem z 18 listopada 1998 r. W. K. i K. D.-K. zwrócili się o zwrot między innymi działki nr [...] dawniej stanowiącej własność [...] K. .

Pismem z 4 maja 1999 r. W. K., K. D.-K. oraz I. K. sprecyzowali, że domagają się odszkodowania za "grunt na którym pobudowano ul. [...]" (obecnie S. ) oraz zwrotu tej części gruntu, która nie została zabudowana ulicą. Pismem z dnia 4 września 2000 r. W. K. i I. K. rozszerzyli wniosek o zwrot działek 5 arkusz mapy [...] arkusz mapy [...] z obrębu J. . Pismem z 13 sierpnia 2004 r. W. K. i I. K. wycofali wniosek o zwrot działki nr [...].

Wnioskiem z 13 grudnia 2010 r. A. R. oraz D. R.-K. wystąpiły o zwrot nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...] arkusz mapy 28 obręb J., działka [...] arkusz mapy 29 obręb J. oraz działka [...] arkusz mapy 30 obręb J..

Dnia 8 października 2011 r. A. K. ustanowił B. M. swoim pełnomocnikiem w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] oznaczonej jako działka [...] arkusz mapy 28, obręb J., działka [...] arkusz mapy 29, obręb J. oraz działka [...] arkusz mapy 30 obręb J..

Wnioskiem z dnia 14 czerwca 2013 r. A. R. i D. R.-K. zwróciły się do Starosty [...] o wydanie decyzji częściowej obejmującej rozstrzygnięcie wniosku w zakresie działek [...] oraz [...]. Z takim samym wnioskiem 12 czerwca 2013 r. wystąpił A. K..

Starosta P. decyzją częściową z dnia 30 października 2013 r., [...] zwrócił na rzecz A. K., D. R.-K. oraz A. R. działki [...] i [...] oraz odmówił zwrotu na ich rzecz działki [...]. Decyzja ta stała się ostateczna i prawomocna (wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2014 r., II SA/Po 225/14 oddalono skargę).

W odniesieniu do stanu faktycznego i prawnego związanego z działką 4 przyjęto następujące ustalenia.

Pismem z dnia 23 czerwca 2006 r. Zarząd Dróg Miejskich w P. poinformował, że nie posiada informacji kiedy i na jakiej podstawie zmieniono nazwę ulicy [...] na S. oraz podał, że ul. [...] jest drogą publiczną o kategorii drogi gminnej.

Urząd M. P. pismem z dnia 30 marca 2011 r. poinformował, że działka [...] usytuowana jest na terenie, który w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego M. P. z 1966 r. (uchwała [...]/66 z dnia 9 września 1966 r. Prezydium Rady N. M. P.) został oznaczony symbolem R30PP1V - teren przeznaczony pod przemysł o sanitarnej strefie ochronnej 100 m. W planie zagospodarowania przestrzennego M. P. z 1975 r. zatwierdzonym przez Wojewodę [...] dnia 22 sierpnia 1975 r. stanowiącym integralną część planu zagospodarowania przestrzennego województwa poznańskiego, zatwierdzonego uchwałą nr XII/25/77 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z 21 października 1977 r. (Dz. Urz. Nr 14 poz. 110), którego aktualność została potwierdzona w wykazie aktów prawa miejscowego (Dziennik Urzędowy Województwa Poznańskiego Nr [...] z dnia 25 czerwca 1985 r.) działka [...] była przeznaczona pod podstawowe arterie układu komunikacyjnego, przylegające do terenów oznaczonych symbolem P - koncentracji przemysłu, składów, baz. Przy Urząd M. P. przedłożył decyzję [...] o pozwoleniu na budowę między innymi na działce [...] sieci cieplnej w ul. [...], ul. [...], ul. [...] i K. (jak wynika z pisma [...] z 11 września 2011 r. fragmenty sieci cieplnej znajdują się na działce [...]).

Pismem z dnia 5 września 2011 r. A. S.A. poinformowała, że na działce [...] zlokalizowana jest sieć wodociągowa wybudowana w 1970 r. przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w P. oraz kanał deszczowy wybudowany przez Zarząd Dróg i Mostów w P. i przekazany A. S.A. 3 czerwca 1966 r. w celu eksploatacji.

Przy piśmie z dnia 4 stycznia 2012 r. Z. P. przesłał decyzję o zatwierdzeniu planu realizacyjnego ul. [...] z 2 czerwca 1981 r., [...]. Wyjaśnił, że część działki [...] znajduje się w liniach rozgraniczających istniejącego układu komunikacyjnego ul. [...] i zajęta jest pod jezdnię, chodnik, zieleń przydrożną oraz zatoki parkingowe. Z. P. poinformował, że wskazane tereny w całości przeznaczone pod III Ramę Komunikacyjną. Przy piśmie z dnia 4 stycznia 2012 r. zostały załączone fragmenty map z wykreśloną linią rozgraniczająca ul. [...].

Pismem z 8 lutego 2012 r. Zarząd Zieleni Miejskiej poinformował, że nie posiada dokumentów ani żadnych danych dotyczących działki [...]

Geodeta J. C. sporządził projekt podziału działki [...] na działkę [...] oraz [...].

Dnia 21 grudnia 2012 r. odbyły się oględziny obszaru projektowanej działki [...] oraz [...]. Zgodnie z protokołem oględzin projektowa działka [...] stanowi teren niezabudowany, porośnięty trawnikiem oraz nasadzeniami drzew, granica w drodze przebiega po płocie z siatki na podmurówce, granica zachodnia w większości biegnie po krawężniku zatoczki postojowej na działce sąsiedniej, stan zgodny z mapą zasadniczą. Działka [...] stanowi fragment utwardzonej asfaltem ul. [...] z zatoczką postojową utwardzoną trylinką po stronie wschodniej oraz chodnikiem utwardzonym płytami betonowymi z trawnikiem po obu jego stronach, po stronie zachodniej na pasie zieleni słupy elektroenergetyczne wraz z lampami oświetleniowymi, pojedyncze drzewa oraz liczne utwardzone wjazdy do posesji znajdujących się na działce sąsiedniej, stan zgodny z mapą zasadniczą, teren uporządkowany.

Pismami z dnia 28 lutego 2013 r., 8 kwietnia 2015 r., 3 czerwca 2015 r. oraz 23 października 2015 r. Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ w P. poinformował, że dawna parcela [...] została podzielona na parcele od [...] do [...]. Następnie parcela [...] została podzielona na parcele od [...] do [...], a parcela [...] została podzielona na parcele [...] do [...]. Z kolei parcela [...] został podzielona na parcele od [...] do [...]. Natomiast parcela [...] została podzielona na parcele od [...] do [...]. Parcela [...] (powstała z podziału parceli [...]) o powierzchni 0,6550 ha odpowiada aktualnie działce [...] z arkusza mapy 29 o powierzchni 6,6523 ha.

Przy piśmie z dnia 27 lipca 2016 r. Zarząd Dróg Miejskich w P. załączył mapę do celów prawnych - hektometraż ul. [...] dotyczącą stanu przed i po modernizacji węzła drogowego ul. [...] i [...] z wykreśloną linią rozgraniczającą istniejący układ komunikacyjny ul. [...] na działce [...]

Na podstawie akt z Archiwum Państwowego w P. ustalono, że P. Fabryka Maszyn i Aparatów Przemysłu Spożywczego "[...]" przy ul. [...] została połączona z P. Zakładami Maszyn i Urządzeń Handlowych w P. Fabrykę Maszyn Pakujących P. przy ul. [...] na podstawie Uchwały Rady Ministrów Nr [...] z 6 lipca 1973 r. Na mapach zachowanych w Archiwum Państwowym w P. sporządzonych przez GEOPOZ w P. działka [...] stanowi teren niezabudowany, natomiast budynki położone są na gruntach sąsiednich. Dla rozważanego terenu nie została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę fabryki (wydane pozwolenia dotyczą infrastruktury przesyłowej oraz tymczasowego obiektu budowlanego w postaci nośnika reklam – co wynika z pisma z dnia 30 marca 2011 r. pochodzącego z Urzędu M. P.)

Z ksiąg wieczystych zgromadzonych w Archiwum Państwowym w P. ([...]) wynika, że działki [...] z arkusza mapy 28 położone przy ul. [...] w P. to teren zabudowany mieszkalny stanowiący nieruchomość państwową pod zarządem i w użytkowaniu P. Fabryki Maszyn Pakujących "[...]" w P. (wpisano 20 maja 1976 r. – zob. odpis księgi wieczystej [...] października 1990 r.). Zgodnie z odpisem księgi wieczystej [...] sporządzonym dnia 22 listopada 1990 r. nieruchomość położona w P. - G. , obręb J., ul. [...] i W., działki nr [...] i 3 arkusz mapy 29, nr rej. 102 to teren zabudowany mieszkalny, do którego prawo własności przysługuje Skarbowi Państwa - Przedsiębiorstwu Państwowemu P. Fabryce Maszyn Pakujących "[...]" z siedzibą w P. przy ul. [...]. Wojewoda decyzją z 16 kwietnia 1991 r., znak [...] stwierdził, że działki [...] z arkusza mapy 28 zapisane w księdze wieczystej [...] oraz działki nr [...] i 3 z arkusza mapy 29 zapisane w księdze wieczystej [...] stały się z dniem 5 grudnia 1990 r. przedmiotem użytkowania wieczystego P. Fabryki Maszyn Pakujących "[...]" w P., jak również budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, wzniesione na wyżej wymienionych działkach stały się z dniem 5 grudnia 1990 r. własnością P. Fabryki Maszyn Pakujących "[...]" w P.. Wśród wymienionych działek nie znalazła się działka nr [...].

Dnia 9 grudnia 2016 r. B. W. sporządziła operat szacunkowy dla działki [...] arkusz mapy 29, obręb J., określając jej wartość według stanu z dnia wywłaszczenia i cen na dzień wyceny na [...] zł oraz na taką sama kwotę wartość nieruchomości według stanu z dnia zwrotu i cen na dzień wyceny. Biegła określiła również aktualną wartość nieruchomości na kwotę [...]zł. W konsekwencji ustalono, że zwaloryzowane odszkodowanie należne do zwrotu wynosi [...] zł, zatem - proporcjonalnie do udziałów przypadających w nieruchomości - A. K. powinien zwrócić M. P. [...] zł (udział [...]), D. R.-K. [...] zł (udział [...]) oraz A. R. [...] zł (udział [...]).

Starosta decyzją częściową z dnia [...] września 2017 r., [...] [...] orzekł jak opisano na wstępie niniejszego uzasadniania.

Odwołanie do decyzji Starosty wniosło Miasto P. zarzucając wydanemu orzeczeniu naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 121 ze zm., obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 – uw. Sądu ,dalej "u.g.n.") oraz art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – uw. Sądu, dalej "K.p.a."). Wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o odmowie zwrotu części nieruchomości. Miasto P. podniosło, że należy wyjaśnić, w którym roku powstała P. Fabryka Maszyn i Aparatów Przemysłu Spożywczego i czy nie nastąpiła modyfikacja celu wywłaszczenia poprzez przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości pod budowę ul. [...].

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i z powołaniem na art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), utrzymał decyzję Starosty w mocy.

W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej powinien być rozpatrywany na podstawie przepisów aktualnie obowiązującej ustawy – to jest u.g.n. Wprawdzie prawo własności nieruchomości objętej rozpatrywanym żądaniem o zwrot zostało odjęte na podstawie ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. w latach 60 ubiegłego wieku, a podanie inicjujące postępowanie w pierwszej instancji wniesiono w 1998 r., to jednak przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. (a więc dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości) stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie m.in. decyzji wywłaszczeniowych wydanych na podstawie art. 14 i 22 u.z.t.w.n., obowiązującej w okresie od 5 kwietnia 1958 r. do 31 lipca 1985 r. (art. 216 ust. 1 u.g.n.).

Przedstawiwszy zasady rządzące postępowaniem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości Wojewoda uwypuklił, że przedmiotem postępowania jest działka [...], stanowiąca obecnie własność Miasta P. . W projekcie podziału działka [...] została podzielona na działkę [...] przeznaczoną do zwrotu na rzecz A. K., D. R.-K. oraz A. R. oraz działkę [...], która zostanie przy dotychczasowym właścicielu, czyli Mieście P..

Organ nie miał wątpliwości, że wnioskodawcy - A. K., D. R.-K. oraz A. R. posiadają legitymację do żądania zwrotu nieruchomości, ponieważ są spadkobiercami [...] K. - byłego właściciela wywłaszczonej działki.

Działka [...] przed wejściem w życie u.g.n. nie została sprzedana, ani nie ustanowiono na niej prawa użytkowania wieczystego, czyli nie wystąpiły negatywne przesłanki zwrotu wymienione w art. 229 u.g.n.

Rekonstrukcja celu wywłaszczenia pozwoliła stwierdzić, że działka [...] została wywłaszczona w celu budowy nowego zakładu P. Fabryki Maszyn i Aparatów Przemysłu Spożywczego w P.. Organ w szczegółach opisał historię tego podmiotu gospodarczego.

W ocenie Wojewody zgromadzone w sprawie dowody, obejmujące w szczególności dokumentację Archiwum Państwowego w P., w tym mapy sporządzone przez GEOPOZ w P., odpisy ksiąg wieczystych, pozwalają na stwierdzenie, iż na działce [...] nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Nie ma żadnych dowodów na to, aby jakakolwiek fabryka powstała na działce [...] - organy nie dysponują pozwoleniem na budowę fabryki na tym terenie, które byłoby niezbędne w celu jej realizacji. Obecnie również na działce [...] nie znajduje się żaden budynek.

Wojewoda podkreślił, że z decyzji jego decyzji z [...] kwietnia 1991 r., [...] wynika, że to działki [...] z arkusza mapy 28 zapisane księdze wieczystej [...] oraz działki nr [...] i 3 z arkusza mapy 29, zapisane w księdze wieczystej [...] stały się z dniem 5 grudnia 1990 r. przedmiotem użytkowania wieczystego P. Fabryki Maszyn Pakujących "[...]" w P., jak również budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, wzniesione na wymienionych działkach stały się z dniem 5 grudnia 1990 r. własnością P. Fabryki Maszyn Pakujących "[...]" w P.. Wśród działek nie została wymieniona działka [...] Z kolei z akt rejestrowych (jednostka nr [...] Archiwum Państwowe w P.) wynika, że P. Fabryka Maszyn Pakujących P. przy ul. [...], to dawniej P. Fabryka Maszyn i Aparatów P. Spożywczego "[...]" przy ul. [...]. Adres [...] jest zlokalizowany po przeciwnej stronie ul. [...] względem projektowanej działki [...], co oznacza, że fabryka nie powstała na tej działce.

W ocenie Wojewody istotne jest, że część działki [...] stanowiąca projektowaną działkę [...] stanowi fragment drogi publicznej, przez co nie może zostać zwrócona. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu ustawy o drogach publicznych. Z dokumentacji zebranej w sprawie wynika, iż ulica [...] jest drogą publiczną o kategorii drogi gminnej. Zatem nie można orzec o zwrocie projektowanej działki [...].

Organ odwoławczy dokonał na podstawie art. 80 K.p.a. oceny operatu szacunkowego z 6 grudnia 2016 r. sporządzonego przez B. W. i stwierdził, że rzeczoznawca majątkowy prawidłowo wycenił wartość nieruchomości, a omawiany operat może być podstawą do ustalenia odszkodowania.

Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania Miasta P. Wojewoda zaznaczył, że przez działkę 4 przebiegają linie rozgraniczające układu komunikacyjnego ul. [...]. To właśnie ta okoliczność spowodowała konieczność podziału działki na projektowane działki [...] i [...]. Działka [...] obejmuje drogę publiczną i nie może zostać zwrócona. Nadesłana przez Z. P. przy piśmie z 27 lipca 2016 r. mapa z wykreśloną linią rozgraniczającą układ komunikacyjny ul. [...] jednoznacznie określa, która część działki [...] jest usytuowana poza układem komunikacyjnym ul. [...] i może zostać zwrócona spadkobiercom [...] K. .

Wojewoda nie podzielił stanowiska Miasta P. , co do konieczności sprawdzenia, czy w odniesieniu do działki [...] nie nastąpiła modyfikacja celu wywłaszczenia - pod budowę ulicy. Zgromadzony materiał dowodowy nie zawiera żadnych wzmianek o modyfikacji celu wywłaszczenia. Organ odwoławczy stwierdził, że nawet rozpatrując hipotetycznie, iż doszło do przeznaczenia działki [...] pod drogę, to i tak nie można podważyć faktu, że część działki [...], to jest projektowana działka [...] nie stanowi drogi publicznej, zatem podlega zwrotowi.

W skardze Miasto P. wniosło o uchylenie decyzji obu instancji i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Zarzuciło przy tym naruszenie art. 136 ust. 3 i art. 137 oraz art. 216 u.g.n. oraz art. 7, i art. 77 § 1 K.p.a. Miasto uwypukliło, że w piśmie z dnia 30 marca 2011 r., [...] Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu M. P. poinformował, iż w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego działka [...] usytuowana była na terenie, który w planie oznaczony był symbolem R30PPIV i przylegający do terenu oznaczonego symbolem R31KS - teren zajezdni samochodowej. Natomiast w planie zatwierdzonym uchwałą [...] Wojewódzkiej Rady N. z dnia 21 października 1977 r. działka przeznaczona była pod podstawowe arterie układu komunikacyjnego, przylegające do terenów oznaczonych symbolem P - koncentracja przemysłu składów i baz. Jednocześnie skarżąca jednostka samorządu terytorialnego odnotowała, że sąsiednie nieruchomości stanowiące działki [...] wywłaszczone zostały pod budowę ulicy [...] (obecnie S. ).

W skardze wskazano dalej, że zważywszy na dużą rozbieżność pomiędzy przeznaczeniem nieruchomości w ówcześnie obowiązujących planach i pomiędzy celem określonym w decyzji wywłaszczeniowej, Miasto P. na podstawie systemu informacji przestrzennej ustaliło, że położona obok, nieruchomość stanowiąca działkę [...] z arkusza mapy 30 obrębu J. była przedmiotem postępowania o zwrot. Nieruchomość przejęto w oparciu o zatwierdzony przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady N. M. P. z dnia 11 listopada 1964 r., [...] przebieg ul. [...] w P., to jest przeznaczono na cele budowy ulicy [...] (obecnie S. ). Z pisma Zarządu Dróg Miejskich z dnia 4 stycznia 2012 r., [...], wynika, że budowa ulicy [...] realizowana była na podstawie decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego ul. [...] z dnia 2 czerwca 1981 r., [...] ze środków budżetu M. P..

Według skarżącego projektowana działka [...] z arkusza mapy 29 obrębu J. położona jest również w ciągu ulicy [...] i również stanowi pas ochronny od tej ulicy i od firmy [...] S.A. Działka jest terenem służącym obsłudze działek nr [...] z arkusza mapy 29 i nr [...] z arkusza mapy 28 obrębu J. .

W ocenie skarżącego się - M. P., ponieważ ustalono, że wybudowano P. Fabrykę Maszyn i Aparatów P. Spożywczego pomiędzy ulicami J. a ul. [...] należy sprawdzić na podstawie decyzji z dnia 11 listopada 1964 r., [...], czy nie nastąpiła modyfikacja celu wywłaszczenia poprzez przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości po budowę ul. [...] (obecnie ul. [...]).

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że zarzuty skargi w istocie powielają stanowisko wyrażone w odwołaniu, do którego organ odwoławczy ustosunkował się w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Przystąpienie do kontroli legalności decyzji Wojewody z dnia [...] sierpnia 2018 r., [...] rozpocząć należy od uwagi, że decyzja ta przygotowana została rzetelnie, argumentacja organu odwoławczego jest czytelna, uporządkowana i logiczna, a nadto – przede wszystkim – szczegółowa i oparta na zindywidualizowanych materiałach źródłowych. Sąd w całej rozciągłości zgadza się też z merytorycznymi wywodami zawartymi w decyzji.

Ze względu na powyższe Sąd – aby nie wprowadzać w tym miejscu zbędnych treści – wskazuje, że przyjął za podstawę wyroku prawidłowe ustalenia co do stanu faktycznego i prawnego sprawy, tak jak przedstawiono w zaskarżonej decyzji (co zostało odzwierciedlone w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia).

Wskazać w tym miejscu jedynie należy, że zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137 u.g.n., stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n.

Art. 137 ust. 1 u.g.n. stanowi z kolei, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

W niniejszej sprawie nie jest przedmiotem sporu kwestia terminu, kiedy cel wywłaszczenia został zrealizowany, dlatego Sąd pominie wywody dotyczące prawnych problemów stosowania art. 137 ust. 1 u.g.n. do "dawnych" wywłaszczeń.

Jedynym zagadnieniem spornym w sprawie – a w każdym razie zarzut w tym zakresie stawia Miasto P. – jest natomiast to, na jaki w istocie cel działka [...] przy ul. [...] została przeznaczona, a w szczególności, czy nie należałoby przyjąć, że doszło do modyfikacji pierwotnego celu wywłaszczenia.

Skarżąca jednostka samorządu terytorialnego uwypukliła, że w planie zatwierdzonym uchwałą [...] Wojewódzkiej Rady N. z dnia 21 października 1977 r. działka [...] sąsiadująca z działką [...] (przestrzennie położona w ciągu komunikacyjnym ul. [...] – uw. Sądu) przeznaczona była pod podstawowe arterie układu komunikacyjnego. Działka [...] z arkusza mapy 30 obrębu J. była przedmiotem postępowania o zwrot. Z ustaleń wynika, że tą ostatnią nieruchomość przejęto w oparciu o zatwierdzony przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady N. M. P. z dnia 11 listopada 1964 r., [...] pod przebieg ul. [...] w P..

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że okoliczności związane ze zwrotem działki [...] znane są Sądowi z urzędu, gdyż sprawa dotycząca tej działki kontrolowana była w prawomocnym wyroku z dnia 25 czerwca 2014 r., II SA/Po 225/14. Wyrokiem tym oddalono skargę Miasta P. , przy czym motywy orzeczenia zostały ujawnione w sporządzonym na wniosek skarżącego uzasadnieniu. W wyroku II SA/Po 225/14 wskazano między innymi, że działka [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Kierownika Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady N. M. P. z dnia 12 lutego 1965 r., [...]. Decyzję tą wydano na podstawie art. 1 ust. 7, art. 8 i art. 14 u.z.t.w.n. Wywłaszczenie gruntu nastąpiło na wniosek Zarządu Dróg i Mostów w P. z dnia 2 grudnia 1964 r. złożony na podstawie zatwierdzenia przebiegu ul. [...] w P. przez Wydział Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Rady N. M. P. z dnia 11 listopada 1964 r., [...], zgodnie z którym grunty położone w pasie przebiegu zostały przeznaczone pod ulicę.

Odnosząc się do zarzutów skargi złożonej w niniejszej sprawie Sąd nie zaprzecza, że działa [...] przestrzennie – oceniając to w osi wzdłuż ulicy [...] – jawi się jako kontynuacja projektowanej działki [...]. Jest także bezsporne, że działa [...] podlegała wywłaszczeniu na potrzeby drogowe. Faktyczne podobieństwo funkcjonalne obu działek nie pozwala jednak wyprowadzić tak daleko idącego wniosku, że dojść miałoby do modyfikacji celu wywłaszczenia.

Sąd odnotował, że dnia 11 listopada 1964 r., [...] Prezydium Rady N. M. P. rzeczywiście zatwierdziło przebieg ul. [...] w P.. Z tego powodu doszło do wywłaszczenia działki [...]. Zatwierdzenie przebiegu ul. [...] (dziś S. ) nie zmieniło jednak prawnego statusu działki [...], a w każdym razie w części projektowanej działki [...], która formalnie została wywłaszczona w drodze decyzji Prezydium Rady N. M. P. z dnia 21 grudnia 1960 r., [...] pod budowę nowego zakładu P. Fabryki Maszyn i Aparatów P. Spożywczego w P.. W ocenie Sądu przyjęcie przez Miasto P. w latach 60-tych, a nawet zatwierdzenie, określonych planów zamierzeń drogowych, nie stanowiło zdarzenia prawnego, które formalnie zmieniło cel wywłaszczenia.

Sąd nadmienia – co zresztą trafnie uwypuklił Wojewoda – że realizacja dróg publicznych mogłaby mieć istotne znaczenie w sprawie, gdyby faktycznie w obrębie projektowanej działki [...] zrealizowano infrastrukturę drogową. Do tego jednak nie doszło. Żadna zebrana w sprawie dokumentacja nie wskazuje, że na projektowanej działce [...] zrealizowano ulicę bądź powiązaną z nią infrastrukturę.

Podsumowując, w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że w obrębie zwracanej projektowanej działki [...] nie został zrealizowany cel wywłaszczenia, gdyż nigdy nie zrealizowano tam żadnej infrastruktury zakładu pierwotnie należącego do P. Fabryki Maszyn i Aparatów P. Spożywczego w P.. Okoliczność ta jest bezsporna. W konsekwencji należy więc uznać – zgodnie z art. 137 ust. 1 u.g.n. – że wyjściowo tereny te stały się zbędne ze względu na cel wywłaszczenia wskazany w decyzji z dnia 21 grudnia 1960 r., [...]

W granicach projektowanej działki [...] nie została także zrealizowana droga publiczna. Działka znajduje się poza liniami rozgraniczającymi pasa drogowego ul. [...]. Z wyjaśnień oraz dokumentacji przedstawionych przez Z. P. przy piśmie z dnia 4 stycznia 2012 r. (zob. k. 429 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) wynika, że jedynie część działki [...] znajduje się w liniach rozgraniczających istniejącego układu komunikacyjnego ul. [...] i zajęta jest pod jezdnię, chodnik, zieleń przydrożną oraz zatoki parkingowe. Z kolei dane zebrane podczas przeprowadzonych dnia 21 grudnia 2012 r. oględzin wskazują, że projektowa działka [...] stanowi teren niezabudowany, porośnięty trawnikiem oraz nasadzeniami drzew, jej granica przebiega po płocie z siatki na podmurówce, natomiast granica zachodnia w większości biegnie po krawężniku zatoczki postojowej na działce sąsiedniej.

W ocenie Sądu w świetle powyższych okoliczności nie budzi wątpliwości, że w granicach projektowanej działki [...] ani nie zrealizowano celu wywłaszczenia, ani nie zrealizowano w jej granicach budowli w postaci drogi publicznej (co zostało w istocie potwierdzone przez zarządcę przebiegającej wzdłuż drogi gminnej). W ocenie Sądu zachodzą więc podstawy do jej zwrotu w trybie art. 136 i 137 w zw. z art. 216 ust. 1 u.g.n.

Sąd zaznacza, że zarazem odmówiono zwrotu tej części działki [...], która znajduje się w granicach istniejącej ul. [...].

Jak już zasygnalizowano na wstępie, Sąd w całości zaakceptował ustalenia faktyczne i wyjaśnienia prawne przedstawione przez Wojewodę w zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie rozstrzygnięcia zostało przez organ przedstawione w sposób kompletny i z uwzględnieniem wymagań wynikających z art. 107 § 3 K.p.a. Z tego powodu w ocenie Sądu odnoszenie się w niniejszym uzasadnieniu do wszystkich poszczególnych aspektów sprawy jawi się jako zbędne, gdyż mogłoby być tylko powtórzeniem wyczerpującej analizy przeprowadzonej przez organ. Trzeba mieć także na względzie, że spór w sprawie w istocie dotyczył tylko kwestii interpretacji celu wywłaszczenia i możliwości jego modyfikacji (względnie innego postrzegania) ze względu na działania podejmowane w latach 60-tych przez władze miejskie w odniesieniu do terenów w otoczeniu ul. [...] (dzisiejszej S. ). Do zagadnień spornych Sąd odniósł się we wcześniejszych fragmentach niniejszego uzasadnienia.

W tym miejscu uwypuklić jedynie należy – biorąc pod uwagę interes prawny skarżącego M. P. – że Wojewoda poddał weryfikacji operat szacunkowy sporządzony w sprawie na potrzeby rozliczeń związanych ze zwrotem nieruchomości. W ocenie Sądu opracowanie sporządzone przez rzeczoznawcę majątkowego jest kompletne i spójne, zawarta w nim argumentacja nie budzi wątpliwości, a poszczególne wywody zostały przedstawione w sposób zrozumiały pozwalający na weryfikację toku rozważań biegłego. Rzeczoznawca majątkowy przedstawił przedmiot wyceny oraz wyjaśnił zastosowane przez niego metody przy obliczaniu wartości nieruchomości.

Mając to wszystko na uwadze Sąd – uznając, że nie doszło w sprawie do zarzucanego naruszenia art. 136 ust. 2, art. 137 oraz art. 216 ust. 1 u.g.n., a także nie uchybiono normom postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) – orzekł o oddaleniu skargi M. P..

Ubocznie Sąd zwraca uwagę, że niniejszy wyrok – w zakresie ustaleń faktycznych co do stanu zagospodarowania nieruchomości i wniosków z nich płynących – jest spójny z wyrokiem II SA/Po 225/14, którym prawomocnie oddalono skargę od decyzji o zwrocie działek znajdujących się wzdłuż ulicy [...] i sąsiadujących z projektowaną działką [...].