Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt I SA/Lu 683/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2010-04-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru
article: art.7, art.75 par. 1, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
journal: Dz.U.UE.L 2003 nr 270 poz 1 art.28 ust2
law: Rozporządzenie Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w  ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniające rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr  1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr  2358/71 i (WE) nr 2529/2001

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Sędziowie WSA Wojciech Kręcisz,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Stażysta Małgorzata Siwiec, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednie do gruntów rolnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz P. Z. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 2 września 2008r., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 września 2007 r. w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 rok z sankcjami

w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych.

W uzasadnieniu NSA wskazał, iż organ rozpoznający wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność i czy są one utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Podkreślił przy tym, że przesłanka kwalifikująca do uzyskania płatności obszarowych - "faktyczne posiadanie" gruntu rolnego, nie może być rozumiana, jako ustalenie tytułu prawnego wnioskodawcy, z którego wynika posiadanie objętych wnioskiem gruntów rolnych.

Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił ponadto, że w sytuacji gdy kontrola wniosku wykazuje nieprawidłowości dotyczące różnicy pomiędzy zadeklarowaną, a rzeczywistą powierzchnią gruntów rolnych, ustalenie właściwej powierzchni działek ma istotne znaczenie z punktu widzenia możliwości wymierzenia producentowi sankcji w postaci zmniejszenia (odebrania) kwoty płatności obszarowych.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy ma ustalenie, czy skarżący był w roku 2004 posiadaczem działek rolnych F i J, położonych na działkach ewidencyjnych nr 3/1 i 293/14 w obrębie miejscowości H. I i II oraz czy rodzaj i powierzchnia zadeklarowanych we wniosku upraw była zgodna ze stanem stwierdzonym w wyniku kontroli na miejscu.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, Sąd I instancji w sposób szczegółowy winien się odnieść do wszystkich zarzutów skarżącego i ocenić, czy w sprawie istniała podstawa do uwzględnienia skargi na tę decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Rozpatrując ponownie sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 listopada 2008 r. uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...]

z dnia [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2004 rok z sankcjami w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia WSA, odwołując się do regulacji zawartych w ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.), zwanej dalej ustawą o płatnościach, oraz do regulacji zawartych w przepisach wspólnotowych podkreślił, że kwestią kluczową jest ustalenie czy wnioskodawca faktycznie posiadał zadeklarowane we wniosku grunty rolne.

WSA podkreślił, że organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym związanych z różnicą pomiędzy deklarowaną, a stwierdzoną powierzchnią działek rolnych objętych wnioskiem oraz odmiennego od wskazanego we wniosku sposobu ich wykorzystania. W szczególności organ nie ustalił, czy skarżący był w roku 2004 posiadaczem działek rolnych F i J, położonych w obrębie miejscowości [...], w tym zakresie Sąd za dowolną uznał ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym zeznań świadków.

WSA podkreślił również, że organ nie ocenił też znajdujących się w aktach sprawy dowodów w postaci:

- nakazów płatniczych z 2004 r., potwierdzających płacenie przez skarżącego podatków rolnych;

- zaświadczenia o zmianie stanu posiadania działek z dnia 30 listopada 2005 r., wydanego przez Wójta Gminy, potwierdzającego wejście w posiadanie działek nr 3/1 i 293/14 przez małż. [...] dopiero na wiosnę 2005 r.;

- postanowienia Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny we [...] z dnia 22 września 2003 r. sygn. akt [...] przysądzającego małż. S. własność działek ewidencyjnych nr 3/1 i 293/14, które po wyczerpaniu środków odwoławczych uprawomocniło się na początku 2005 r.;

- wypisów z rejestru gruntów według stanu na dzień 21 października 2004 r. potwierdzających, że skarżący był właścicielem i posiadaczem działek nr 3/1 i 293/14 w roku 2004.

W związku z powyższym Sąd uznał, że organ nie zbadał sprawy w zakresie wystarczającym, nie rozważył bowiem wszystkich istotnych okoliczności, zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i nie poczynił wszechstronnych ustaleń faktycznych, które powinny być podstawą prawidłowej oceny materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 80 k.p.a., a wniosek, że skarżący w 2004 r. nie spełniał warunków do przyznania mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, wyciągnął przedwcześnie.

Ustosunkowując się natomiast do zgłoszonego w piśmie procesowym z dnia 25 września 2007 r. nazwanym "załącznikiem do protokołu rozprawy" zarzutu, iż dopuszczenie do udziału w istotnych czynnościach postępowania R. Sz., nastąpiło

z naruszeniem art. 79 § 2 kpa Sad stwierdził, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] o odmowie przyznania P. Z. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych z sankcjami w okresie trzech kolejnych lat.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazał, że w ustawie o płatnościach została utrzymana reguła, zgodnie z którą, do postępowań w sprawach indywidualnych o przyznanie płatności do gruntów rolnych, rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej mają zastosowanie przepisy k.p.a., o ile przepisy ustawy nie przewidują szczególnej regulacji.

Ustawa o płatnościach, ustalając zasady i tryb przyznania jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni upraw, określonych rozporządzeniem wspólnotowym, przyjmuje w art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach, że płatności te przysługują osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego. Warunkiem uzyskania płatności obszarowej jest posiadanie działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami i utrzymane są przez producenta rolnego w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Prawodawca krajowy określając szczegółowe warunki przyznawania płatności wskazał, że przesłanką warunkującą skuteczne rozpoznanie wniosku jest posiadanie gospodarstwa rolnego. Przy czym pojęcie posiadania definiowane jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Odwołując się do regulacji zawartej w art. 336 k.c., organ odwoławczy wskazał, że powołany przepis mówi, o posiadaniu bez dodatkowego wskazywania, czy musi ono być oparte na tytule prawnym.

Powołując art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek, organ odwoławczy wskazał, że w przypadku przekazania przez wnioskodawcę posiadania gospodarstwa rolnego w okresie pomiędzy złożeniem wniosku, a wydaniem decyzji wnioskowana płatność mu nie przysługuje. Organ podkreślił jednocześnie, że ww. przepis, jest zgodny z art. 74 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego nowe zasady wdrażania zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w Rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18) i w świetle treści wskazanego przepisu prawa wspólnotowego nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych.

Odnosząc się do kwestii związanych z weryfikacją informacji zawartych we wniosku organ wskazał, że w celu zapewnienia zharmonizowanego poziomu monitorowania we wszystkich Państwach Członkowskich stosuje się rozporządzenie Komisji (WE) z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy Rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92, zwane dalej rozporządzeniem z 11 grudnia 2001 r. Rozporządzenie to szczegółowo określa kryteria i procedury techniczne przeprowadzenia kontroli na miejscu w zakresie kryteriów kwalifikacji ustalonych dla programów pomocowych oraz warunków wzajemnej zgodności. Kryteria i procedury kontroli na miejscu zostały zawarte w Tytule III niniejszego Rozporządzenia.

Artykuł 15 wskazanego wyżej Rozporządzenia stanowi, że kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację zgodności z warunkami, zgodnie z którymi przyznawana jest pomoc, a kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego zweryfikowania i ustalenia, czy deklarowana we wniosku o dopłaty powierzchnia i rodzaj upraw odpowiadają stanowi faktycznemu w danym okresie. Dodatkowo organ odwołując się do treści art. 17 tego rozporządzenia wskazał, że możliwe jest przeprowadzenie kontroli bez powiadomienia i obecności producenta rolnego. W takiej sytuacji, kopię raportu z czynności kontrolnych przekazuje się producentowi przesyłką poleconą.

Organ odwoławczy wskazując na art. 14 Rozporządzenia z 11 grudnia 2001 r. stwierdził, że wniosek o pomoc może być w całości lub w części wycofany w każdym czasie, jednak w przypadku, gdy rolnik został już powiadomiony o nieprawidłowościach w złożonym wniosku wycofanie go nie jest już dozwolone w odniesieniu do części wniosku dotkniętych nieprawidłowościami. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa Wnioskodawca podlega sankcjom z tytułu niezgodności (rozbieżności) pomiędzy zadeklarowaną, a stwierdzoną powierzchnią działek rolnych, jako uprawnioną do uzyskania płatności.

Odnosząc powyższe do stanu rozpatrywanej sprawy organ odwoławczy stwierdził, że P. Z. w złożonym wniosku zadeklarowała 10 działek rolnych (A, B, C, D, E, F, G, H, I, J) o łącznej powierzchni 197 ha, położonych na czternastu działkach ewidencyjnych o numerach 306, 267, 269/16, 308, 263, 262, 265, 317, 293/14, 290/4, 717, 650 i 311/16 położonych w województwie [...], powiat [...] gmina[...], obręb ewidencyjny [...], oraz działce ewidencyjnej o numerze 3/1 położonej w województwie [...], powiat [..], gmina [...], obręb ewidencyjny [...]. P. Z. zadeklarował, na działkach rolnych A, E, F, H, I J – łąka, na działkach rolnych B i C owies, na działce rolnej D żyto i działce rolnej G – pszenżyto.

Z protokołu kontroli na miejscu gospodarstwa rolnego wnioskodawcy wynika, że działka rolna A była zgodna z wnioskiem zarówno, co do powierzchni (38,4 ha) jak i charakteru upraw, działka rolna B była zgodna z wnioskiem co do powierzchni 13,79 ha, natomiast rozbieżności stwierdzono co do rodzaju upraw, zamiast deklarowanego owsa był ugór, odnośnie działki D stwierdzono różnicę między powierzchnią zadeklarowaną 44,3 ha, a powierzchnią stwierdzoną 45,24 ha oraz pomiędzy rodzajem upraw deklarowanych – żyto, a stwierdzonych - ugór, odnośnie działki rolnej G jej powierzchnia była zgodna z wnioskiem 1,61 ha, a zamiast deklarowanego pszenżyta stwierdzono ugór, zaś odnośnie działki rolnej H była ona zgodna z wnioskiem zarówno co do powierzchni - 6,24 ha jak i co do rodzaju upraw – łąka.

Ponadto w wyniku kontroli z dnia 18 listopada 2005 r. stwierdzono na działce rolnej I o deklarowanej powierzchni 14,03 ha, 0,56 ha żyta oraz 13,47 ha łąk i pastwisk, z czego 8,09 ha w złej kulturze rolnej.

Przeprowadzona kontrola wykazała również nieprawidłowości w deklaracji rolniczego użytkowania działek rolnych J i F o łącznej powierzchni 45,4 ha.

Organ II instancji odwołując się do art. 2 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich w związku z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. z 2007 r. Nr 35 poz. 217) wskazał, że płatności przyznawane są producentowi rolnemu na będące w jego posiadaniu w dniu wydania decyzji grunty rolne utrzymane w należytej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Z powyższego organ wywodził, że przedmiotem postępowania jest nie tylko ustalenie czy P. Z. był użytkownikiem spornych działek w 2004 r., ale także czy był on w ich posiadaniu do 20 czerwca 2005 r.

Dokonując oceny wskazanych wyżej kwestii organ odwoławczy podkreślił, że z przeprowadzonego postępowania wynika, że P. Z. nie był w dniu wydania decyzji organu I instancji tj. [...] posiadaczem utrzymującym w dobrej kulturze rolnej działki F i J położone na działkach ewidencyjnych nr 3/1 i 293/14. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w tym zeznania świadków i samej strony, organ przyjął, że od wiosny 2005 r. podmiotem utrzymującym przedmiotowe grunty w dobrej kulturze rolnej był A. S.

Odnosząc się do dowodów w postaci dokumentów wskazanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 listopada 2008 r., w tym nakazów płatniczych z 2004 r., decyzji o zmianie nakazu płatniczego nr 716, zaświadczenia o zmianie stanu posiadania działek z dnia 30 listopada 2005 r., postanowienia Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny we [...] z dnia 22 września 2003 r., wypisów z rejestru gruntów według stanu na dzień 21 października 2004 r. organ odwoławczy stwierdził, że wszystkie wymienione dowody złożone zostały przez P. Z. w toku postępowania dowodowego w celu potwierdzenia, że przeniesienie posiadania nastąpiło w roku 2005, co w ocenie organu jedynie potwierdza, że P. Z. nie był posiadaczem działek o nr 3/1 oraz 293/14 do dnia wydania decyzji w sprawie. Stan taki znajduje potwierdzenie również w zeznaniach świadka K. K. (protokoły zeznań z dnia 28.11.2005 r. oraz 20.11.2006 r.), a także treści pisma pełnomocnika strony z dnia 9 września 2006r., z którego wynikało, że małżeństwo S. sporne działki użytkowali od wiosny 2005r.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że nie stanowi okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy operat szacunkowy określający wartość rynkową nieruchomości rolnej położonej w obrębie [...], [...] objętej KW Nr[...].

Odnosząc się do umowy sprzedaży zawartej w dniu 7.06.1999 r., pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddziałem Terenowym w [...], a P. Z., organ odwoławczy uznał, że dokument ten nie wskazuje okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tzn. faktu posiadania i utrzymywania w dobrej kulturze rolnej przez P. Z. działek rolnych 3/1 i 293/14 w roku 2004 i 2005. Niniejszy dokument potwierdza jedynie zakup przez P. Z. mienia wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, po zlikwidowanym Kombinacie Rolnym [...] - Obiekcie Rolnym w [...].

Odnosząc się do zeznań złożonych przez E. G., J. L., R. D., W. T. oraz Z. S. organ odwoławczy wskazał, w pierwszej kolejności, że dotyczą one roku 2004 oraz, że są ze sobą sprzeczne, co uniemożliwia organowi ocenę ich wiarygodności. Jednocześnie organ zaznaczył, że nie są one kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż ze względu na przeniesienie posiadania działek 3/1 i 293/14 przed wydaniem decyzji, nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie.

Mając na względzie powyższe ustalenia, wykluczono z wniosku P. Z. działki rolne J i F o łącznej powierzchni 45,5 ha, B, D, G o łącznej powierzchni 59, 7 ha, oraz cześć działki rolnej I o 2,92 ha, na skutek kontroli zwiększono natomiast powierzchnię działki E o 0,22 ha, w stosunku do powierzchni zadeklarowanej we wniosku. Podsumowując - powierzchnia zadeklarowana we wniosku wynosiła 197 ha, natomiast powierzchnia uprawniona do otrzymania dopłat stwierdzona przez organ administracji wynosiła 89,2 ha.

Na zakończenie organ odwoławczy wskazał, że art. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003r. w związku z art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92, stanowiły podstawę do naliczenia dla wykluczonych działek rolnych sankcji finansowych w wysokości 22.695,13 zł dla JPO i 31.561,68 zł dla UPO.

Na powyższą decyzję P. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosząc o jej uchylenie w całości, zarzucając jej naruszenie:

- art. 4 ust. 1 w związku z art. art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru w związku z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach bezpośrednich poprzez błędną, rozszerzającą wykładnię powołanych przepisów skutkującą ustaleniem dodatkowych warunków dla uzyskania płatności bezpośrednich za rok 2004,

- art. 12 § 1 w związku z art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą szybkości postępowania oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do państwa,

- art. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do 2004 r. Rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie Systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji w związku z art. 32 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 w związku z art. 7, 77 § 1 art. 80 kpa poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji bezzasadną odmowę przyznania płatności bezpośrednich za rok 2004 i naliczenie sankcji w okresie trzech lat kalendarzowych na podstawie zastosowanych ww. przepisów rozporządzenia.

W uzasadnieniu skarżący argumentował, że organ odwoławczy rozpatrując sprawę niniejszą dokonał błędnej interpretacji, a w konsekwencji nieprawidłowo zastosował art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich. W ocenie skarżącego powołany przepis obejmuje swoim zakresem jedynie sytuacje, w których posiadanie gruntu rolnego zostało przeniesione w drodze czynności cywilnoprawnej przed wydaniem decyzji w przedmiocie dopłat bezpośrednich. Nabycie własności w drodze uprawomocnienia się postanowienia sądu nie stanowi zatem źródła przeniesienia posiadania, o jakim mowa w art. 4 ust. 1 ww. ustawy. Ponadto skarżący wskazał, że przyjęta przez organ rozszerzająca interpretacja powołanych wyżej przepisów, w świetle której dla przyznania płatności niezbędne jest spełnienie przesłanki posiadania gospodarstwa rolnego w chwili wydania decyzji o przyznaniu płatności stanowi w istocie naruszenie prawa, podkreślając jednocześnie, że stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Skarżący podkreślił przy tym, że nie kwestionuje zarówno faktu, że małżonkowie S. weszli w posiadanie gruntów rolnych wiosną 2005 r. po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu Rejonowego we z dnia 22 września 2003 r. sygn. akt [...], jak też tego, że płatności do gruntów rolnych przysługują faktycznemu użytkownikowi niezależnie od istniejących stosunków własnościowych. Jednocześnie podkreślił, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ odwoławczy nie kwestionuje okoliczności, iż w 2004 r. skarżący był faktycznym posiadaczem użytkującym rolniczo działki nr 3/1, 263/14, błędnie jednak przyjmując, iż okoliczność ta jest bez znaczenia w sytuacji przeniesienia posiadania przed wydaniem decyzji o przyznaniu płatności. Ponadto skarżący wskazał, że zarówno czas trwania prowadzonego przez organy administracji postępowania jak i dokonana przez organ interpretacja prawa narusza wyrażoną w art. 8 kpa zasadę zaufania obywateli do państwa.

Na zakończenie skarżący zwrócił uwagę, że organ odwoławczy przyjął, że powierzchnia uprawniająca do płatności za rok 2004, to tylko 89,2 ha, podczas gdy 45,4 ha zostało wykluczone z wniosku bezzasadnie, zatem organ odwoławczy był ewentualnie uprawniony do stwierdzenia zawyżenia powierzchni objętej wnioskiem o 33 %, a nie jak przyjęto w decyzji o 50%, czego konsekwencją było naliczenie sankcji w okresie 3 lat kalendarzowych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując, co do zasady swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga w sprawie niniejszej jest uzasadniona.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2003 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. - zwaną dalej ppsa), ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą i może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji stwierdzić przede wszystkim należy, że z uchybieniem art. 153 ppsa organ administracji wytycznych zawartych w ww. wyroku nie wykonał.

Z wytycznych Sądu wynika w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych, że w związku z treścią art. 2 ust.1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru obowiązkiem organu w ponownym postępowaniu było ustalenie, czy skarżący w 2004r. był posiadaczem wskazanych we wniosku działek rolnych, w szczególności działek F i J, czy je rolniczo użytkował. Tymczasem organ odwoławczy ustalił, iż na dzień 20 czerwca 2005r. ( data wydania decyzji organu I instancji, która uchylona została przez organ odwoławczy) P. Z. nie był posiadaczem objętych wnioskiem gruntów rolnych.

Z treści decyzji wynika jednoznacznie, że ustalenia organu koncentrowały się na ustaleniu podmiotu posiadającego sporne działki na dzień wydania ww. decyzji organu I instancji, bagatelizując i pomijając kwestie posiadania tych działek w roku 2004, podczas gdy, jak wyżej wskazano, z wytycznych Sądu zawartych w ww. wyroku, kwestia posiadania spornych działek w 2004r., tj. w roku którego dotyczą dopłaty, uznana została za kluczową.

Podstawy do takiego działania organ upatruje w treści art. 4 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich..., zgodnie z którym, w przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi (...).

Jednakże powołując ten przepis prawa organ w ogóle nie wyjaśnił, w którym momencie, w jakich okolicznościach i na podstawie jakiej umowy, o której mowa w ww. art. 4 ust. 1 doszło do przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego skarżącego na rzecz innego producenta rolnego. W tym zakresie w całości należało podzielić stanowisko skarżącego zawarte w skardze.

Wskazać ponadto należy, iż stosownie do art. 2 ust. 4 powołanej ustawy, wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego, a stosownie do art. 3 ust. 1 płatność jest przyznawana, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Przyznana płatność była wypłacana, zgodnie z art. 28 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 ( Dz. U. UE.L 03.270.1) w terminie od 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek, do dnia 30 czerwca następnego roku ( tj. "z dołu").

Prawo do płatności ma ścisły związek z gospodarstwem rolnym. Służy ono realizacji określonych celów, dotyczących gospodarstwa rolnego i przysługuje każdemu posiadaczowi tego gospodarstwa, który spełnia określone wymagania, przede wszystkim o charakterze przedmiotowym. Wskazuje to, iż dla przyznania płatności na podstawie wniosku producenta rolnego złożonego na dany rok istotne jest ustalenie stanu posiadania gruntów rolnych i utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej przez cały rok objęty wnioskiem o płatność – tu 2004r. ( por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2008r. II GSK 559/08).

Przyjęcie zatem jako istotnego dla rozstrzygnięcia faktu braku posiadania przez skarżącego określonych działek rolnych do dnia 20 czerwca 2005r., nieustaleni zaś, czy skarżący był przez cały 2004r. w posiadaniu tych działek narusza tak art. 153 ppsa, jak i powołane wyżej przepisy prawa materialnego.

Nie można w takiej sytuacji zaaprobować stanowiska organu odwoławczego, iż "zeznania E. G., J. L., R. D., W. T., Z. S., jako że dotyczą roku 2004, nie są kluczowe dla sprawy".

Odnosząc się do zeznań ww. osób organ podał: "w związku z faktem, że zeznania /tych osób/ pozostają ze sobą w sprzeczności i organ nie jest w stanie ustalić ich wiarygodności i na podstawie złożonych w trakcie postępowania dokumentów nie zostały wzięte pod uwagę" ( str. 20 zaskarżonej decyzji)

Podkreślić zatem należy, że niedopuszczalne jest uchylenie się przez organ administracji od dokonania oceny zgromadzonego materiału dowodowego, bowiem stanowi to istotne naruszenie art. 77 kpa, który nakłada na organy administracji obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 80 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Tak więc organ według swojej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności. Z przepisu art. 80 wynika, że "wniosek dotyczący okoliczności faktycznych powinien być oparty na rozpoznaniu wszystkich dowodów w sprawie" oraz aby organ administracji publicznej ocenił "nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody w łączności" (E. Iserzon (w:) Komentarz IV, 1970, s. 155). Przy dokonywaniu oceny wyników postępowania dowodowego (wiarygodności i mocy dowodów) organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów, chyba że chodzi o dowody dotyczące okoliczności niemających znaczenia dla sprawy lub niespornych. Wszystkie to zaś winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa.

Należy jeszcze raz podkreślić, iż zgodnie z wytycznymi Sądu zawartymi w wyroku z dnia 26 listopada 2008r. (k.-477) ustalenia faktyczne sprawy winny odnosić się do faktu posiadania przez skarżącego w 2004r. gruntów rolnych objętych wnioskiem, których ma dotyczyć płatność oraz faktu utrzymywania ich w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Ustalenia te winny być poczynione z uwzględnieniem treści art. 7,art. 75 § 1, art. 77 oraz art. 80 kpa, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art.107 § 3 kpa, bowiem w myśl art.153 ppsa organ jest związany ceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. orzeczeniu sądu, tak samo jak Sąd rozpoznający niniejszą sprawę.

W związku z powyższym i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z 205 § 2 ppsa.