Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1221/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2019-02-26 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 54 par. 3
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Protokolant Paulina Okrój, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2019 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uchyla zaskarżoną decyzję


UZASADNIENIE

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga G.L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] w [...] nr [...] z [...] maja 2018 r. w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu [...] października 2017 r. G.L. (powoływany dalej jako: wnioskodawca, skarżący) złożył wniosek o stypendium doktoranckie na rok akademicki 2017/2018 oraz wniosek o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych obowiązujących doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów Wydziału [...] U[...] w roku akademickim 2017/2018.

Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2018 r. skarżącemu przyznane zostało stypendium doktoranckie z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych w roku akademickim 2017/2018 w kwocie 1.500 zł miesięcznie od dnia [...] października 2017 do dnia [...] grudnia 2017 r. oraz od dnia [...] stycznia 2018 r. do dnia [...] września 2018 r. w kwocie 800 zł miesięcznie.

Jednocześnie decyzją nr [...] z [...] grudnia 2017 r. Rektor U[...] w [...] (powoływany dalej jako: Rektor, organ) działając m.in. na podstawie art. 200 w związku z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1842 ze zm., dalej: p.s.w.), art. 104 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., dalej: k.p.a.), orzekł o odmowie przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2017/2018. Podstawę negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie organu, że stypendium, o które wnioskował - przyznawane na podstawie art. 200 p.s.w. - jest finansowane ze środków, o których mowa w art. 98 ust. 1 p.s.w., którego budżet stanowią w szczególności: dotacje z budżetu państwa, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 1 - 6, 8, 9, i 11 oraz 94b, a zatem środki, z których cudzoziemcy nie powinni otrzymywać stypendiów doktoranckich.

Na sutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Rektor decyzją nr PSIK [...] z [...] marca 2018 r., działając na podstawie art. 104 § 1 i art. 107 k.p.a. oraz art. 200 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 w związku z art. 207 ust. 1 oraz art. 94 ust. 1 i ust. 6 oraz art. 98 ust. 1 p.s.w., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż doktorant otrzymuje stypendium na podstawie art. 200a p.s.w., według złożonego wniosku. Z drugiej zaś strony korzysta ze stypendium Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej, korzystając z uprawnień cudzoziemca. Podał, iż wnioskodawca jako cudzoziemiec, może ubiegać się o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na podstawie art. 200a ustawy p.s.w. Zwiększenie to jest bowiem finansowane z dotacji podmiotowej uczelni otrzymywanej na podstawie art. 94b ust. 1 pkt 5 p.s.w. na dofinansowanie zadań projakościowych i mogą ubiegać się o nie zarówno doktoranci studiujący na zasadach obowiązujących obywateli polskich, jak i na innych zasadach, w tym także cudzoziemcy będący stypendystami strony polskiej, jeżeli należą do 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Nie zaprzeczalnym jest również to, że skarżący otrzymuje stypendium projakościowe z art. 200a p.s.w. obecnie w wysokości 800 zł.

Rektor wyjaśnił, iż stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 p.s.w., jest finansowane ze środków, o których mowa w art. 98 p.s.w. Z przepisu tego wynika, że przychodami uczelni publicznej są w szczególności: 1) dotacje z budżetu państwa, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 1- 6, 8, 9 i 11 oraz art. 94b; z tym, że - co należy wyraźnie podkreślić - stypendia doktoranckie są wypłacane wyłącznie z dotacji art. 94 ust. 1 pkt 1 - 6 p.s.w., czyli z dotacji z budżetu państwa na zadania związane z: a) kształceniem studentów studiów stacjonarnych, b) kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, c) kształceniem kadr naukowych, d) utrzymaniem uczelni, w tym na remonty. Natomiast stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 p.s.w. nie jest finansowane z dotacji, o której mowa w art. 94b, a w szczególności 94b ust. 5, bowiem środki te są przeznaczone na stypendia na dofinansowanie zadań projakościowych, a dokładnie na finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich, o których mowa w art. 200a, dla nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów w uczelniach publicznych i niepublicznych i na podstawie tego przepisu skarżący otrzymuje stypendium projakościowe.

Na podstawie informacji powziętej z działu księgowości U[...] zostało wyraźnie wskazane, że środki na stypendium z art. 200 p.s.w., tj. ze środków, o których mowa w art. 98 ust. 1 p.s.w., są wypłacane na stypendia doktoranckie, natomiast środki na stypendium z art. 200a p.s.w., tj. ze środków, o których mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5 p.s.w., są wypłacane na zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej. Co więcej, zgodnie z art. 200a ust. 2 p.s.w. doktorantowi znajdującemu się w grupie liczącej nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, mogą zostać przyznane środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Kwota zwiększenia stypendium staje się stypendium doktoranckim. Zatem zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, które uzyskał skarżący decyzją Rektora nr [...] z [...] grudnia 2018 r., staje się stypendium doktoranckim, bowiem z powodów formalnych skarżący nie mógł uzyskać stypendium doktoranckiego z art. 200 p.s.w.

Pismem z [...] maja 2018 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Rektora nr [...] z [...] marca 2018 r. oraz na decyzję ją poprzedzającą nr [...] z [...] grudnia 2017 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie mu stypendium doktoranckiego dla doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów Wydziału [...] U[...] - jako osobie wyróżniającej się w nauce i należącej do ogólnowydziałowej grupy 30% najlepszych doktorantów.

Skarżący zarzucił organowi nieprawidłowe ustalenia w sprawie oraz zastosowanie normy prawnej niedotyczącej rozpatrywanego wniosku, tj. art. 200 p.s.w., i niezastosowanie art. 200a p.s.w. Podał, iż intencją art. 200a p.s.w. jest aby beneficjentami dotacji projakościowej byli wszyscy doktoranci znajdujący się w grupie 30% najlepszych doktorantów, a nie tylko ci, którzy otrzymują stypendium albo tylko ci, którzy są obywatelami polskimi. Zdaniem skarżącego, posiada on takie same prawa do otrzymania stypendium doktoranckiego na zasadzie art. 200a p.s.w. jak obywatele polscy.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot oceny w niniejszej sprawie decyzją nr [...] z [...] maja 2018 r. Rektor, działając na podstawie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), orzekł o uchyleniu w trybie samokontroli decyzji własnej nr PSIK [...] z [...] marca 2018 r. w sprawie utrzymania w mocy decyzji nr [...] z [...] grudnia 2017 r. o odmowie przyznania wnioskodawcy stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2017/2018.

W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż ponownie analizując sprawę stwierdził naruszenie prawa poprzez wydanie decyzji z [...] marca 2018 r., zawierającej błędy, które mogły uniemożliwić stronie w sposób prawidłowy i właściwy zrozumieć motywy działania organu w przedmiotowej sprawie, co w konsekwencji może prowadzić do wysnucia nieprawidłowych wniosków przez skarżącego. Organ stwierdził, iż w sprawie wystąpiła kumulacja błędów związanych z treścią decyzji - błąd w pouczeniu (bowiem od przedmiotowej decyzji nie służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy tylko skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) i błąd w podstawie prawnej (błędnie podana została nazwa aktu wewnętrznego, na podstawie którego było przyznawane stypendium) oraz błędy w postaci niewłaściwego określenia strony (wskazanie w decyzji w nieprawidłowy sposób imienia skarżącego - zamiast G. wystąpiło imię G.).

Organ uznał, iż skoro wnioskodawca skarży kilka decyzji wydanych przez Rektora w sprawie stypendium doktoranckiego, należy wydać decyzję, która w swojej treści nie będzie zawierała błędnych treści i informacji. Wprawdzie poszczególne błędy w treści decyzji były prostowane postanowieniami nr [...] z [...] marca 2018 r. w sprawie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej i nr [...] z [...] kwietnia 2018 r. w sprawie sprostowania zamieszczonego w przedmiotowej decyzji pouczenia, to jednak w końcowym rozrachunku wielość powstałych pomyłek w treści decyzji może powodować trudność w jej zrozumieniu, dlatego uzasadnionym jest uchylenie decyzji Rektora nr [...] z [...] marca 2018 r. Ponadto wraz z uchyleniem przedmiotowej decyzji zostają wyeliminowane z obrotu prawnego postanowienia Rektora nr [...] z [...] marca 2018 r. w sprawie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej i nr [...] z [...] kwietnia 2018 r. w sprawie sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia.

W skardze złożonej na powołaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wydanej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 154 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a., poprzez uchylenie pierwotnej decyzji Rektora z [...] marca 2018 r. w trybie samokontroli bez wskazania interesu społecznego lub słusznego interesu strony.

Skarżący stwierdził, iż uchylając poprzednio wydaną decyzję organ nie rozpatrzył wniosku o przyznanie stypendium doktoranckiego na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich. Działanie organu wskazuje na zamiar przewlekania postępowania w związku z wniesioną skargą na decyzję nr [...] z [...] marca 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję nr [...] z [...] grudnia 2017 r. w sprawie nieprzyznania stypendium doktoranckiego w roku akademickim 2017/2018 dla doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 54 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio.

Z treści przywołanego przepisu wyraźnie wynika, że organ jest uprawniony zastosować ten przepis tylko w takiej sytuacji, w której uwzględnia skargę w całości, zatem wyłącznie wówczas, kiedy zgadza się w pełni ze stanowiskiem skarżącego zaprezentowanym w skardze. W konsekwencji prawidłowe zastosowanie art. 54 § 3 p.p.s.a. może prowadzić wyłącznie do wydania przez organ rozstrzygnięcia zgodnego dokładnie z oczekiwaniami skarżącego. Wykładnia art. 54 § 3 p.p.s.a. wskazuje, że organ wydając decyzję w trybie autokontroli, uwzględnia skargę, tj. orzeka zgodnie z żądaniem strony, która tę skargę złożyła. Organ decyzji takiej nie może zatem wydać z urzędu, ani też orzec niezgodnie z intencją skarżącego.

Przez uwzględnienie skargi w całości należy rozumieć doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi skierowanej do sądu, przy czym oczekiwania strony co do załatwienia (zakończenia) sprawy, należy odnosić do meritum sprawy, a nie do formalnej kwestii brzmienia rozstrzygnięcia.

Podkreślić też należy, że nie jest dopuszczalne wykorzystanie mechanizmu autokontroli do sanacji błędów popełnionych w ramach prowadzonego przez organ postępowania, jeżeli nie prowadzi to jednocześnie do orzeczenia zgodnie z interesem osoby składającej skargę (tak m.in. WSA w Krakowie w wyrokach z 21 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 19/14, LEX nr 1520026 i z 11 października 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 934/12 LEX nr 12355300; WSA w Poznaniu w wyroku z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 1034/17, LEX nr 2436459). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 25 października 2011 r. sygn. akt II GSK 2108/11 (LEX nr 984626), celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Autokontrola prowadzi w związku z tym do szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 p.p.s.a.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył art. 54 § 3 p.p.s.a. w sposób dający podstawę do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Jak bowiem wynika z treści wniesionej przez skarżącego skargi na decyzję Rektora nr [...] z [...] marca 2018 r., skarżący domagał się jej uchylenia oraz przyznania stypendium doktoranckiego dla doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów Wydziału [...] U[...], jako osobie wyróżniającej się w nauce i należącej do ogólnowydziałowej grupy 30% najlepszych doktorantów. Wydanej decyzji wnioskodawca zarzucił nieprawidłowe ustalenia w sprawie oraz zastosowanie normy prawnej niedotyczącej rozpatrywanego wniosku - art. 200 p.s.w., nadto niezastosowanie art. 200a p.s.w.

Tymczasem organ wydając zaskarżoną decyzję w trybie tzw. autokontroli nie orzekł zgodnie z żądaniem wnioskodawcy. Działając w oparciu o art. 154 § 1 k.p.a. w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. Rektor orzekł o uchyleniu przedmiotowej decyzji stwierdzając, iż dostrzeżone błędy decyzji (w pouczeniu, podstawie prawnej oraz właściwym określeniu strony) uzasadniały zastosowanie nadzwyczajnego trybu postępowania. Organ orzekł zatem wbrew żądaniu skargi i wbrew intencjom skarżącego.

Porównanie treści stanowiska wnioskodawcy wyrażonego w skardze na decyzję z [...] marca 2018 r. z treścią zaskarżonej decyzji niewątpliwie prowadzi do wniosku, że organ, pomimo że powołał się na instytucję autokontroli, nie uwzględnił skargi. Zatem rozstrzygnięcie przyjęte przez organ w zaskarżonej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią art. 54 § 3 p.p.s.a., który jednoznacznie uprawnia organ do stosowania instytucji autokontroli tylko w celu uwzględnienia stanowiska skarżącego w całości. Natomiast Rektor zastosował instytucję samokontroli w sposób sprzeczny z przesłankami określonymi w art. 54 § 3 p.p.s.a., po to by naprawić błędy decyzji. Do kompetencji Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie należy kontrola decyzji Rektora z [...] marca 2018 r., mając jednak na uwadze treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że uzasadnienie to odnosi się w całości do błędów tej decyzji. Stoi to w sprzeczności z instytucją uregulowaną przepisem art. 54 § 3 p.p.s.a. Wydano bowiem orzeczenie niezgodne z żądaniem skargi i z intencją skarżącego wynikającą niezbicie z treści skargi wniesionej na ww. decyzję.

Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.