Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 764/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2013-11-05 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6146 Sprawy uczniów
Hasła tematyczne: Oświata
Skarżony organ: Kurator Oświaty
Treść wyniku: uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 71b ust. 1a
journal: Dz.U. 1991 nr 95 poz 425
law: Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.
article: art. 138
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. L.-C. na decyzję K.-P. Kuratora Oświaty w B. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o braku potrzeby indywidualnego nauczania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od K.-P. Kuratora Oświaty w B. na rzecz M. L.-C. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. znak [...] [...] Kurator Oświaty, po rozpatrzeniu odwołania M. L., utrzymał w mocy orzeczenie Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w W. z dnia [...] marca 2013 r. znak [...] o braku potrzeby indywidualnego nauczania dla N. Cz..

W uzasadnieniu organ wskazał, że N. C. urodzona [...] września 2003 r., uczennica klasy II a Szkoły Podstawowej nr [...] w Zespole Szkół Integracyjnych nr [...] w W. jest objęta opieką Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w W. od dnia [...] września 2007r. Na wniosek rodziców, z uwagi na opóźnienie w rozwoju dziecka oraz fakt, iż dziecko dotknięte jest mózgowym porażeniem dziecięcym i innymi schorzeniami, Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna wydała uprzednio:

- opinię z dnia [...] lutego 2008 r. o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka,

- orzeczenie z dnia [...] lutego 2008 r. o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność ruchową do chwili rozpoczęcia nauki w szkole,

- opinię z dnia [...] lipca 2010r.,

- orzeczenie z dnia 1[...] sierpnia 2011r. o potrzebie kształcenia specjalnego na czas nauki na I etapie edukacyjnym z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną (niepełnosprawność ruchowa i upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym),

- orzeczenie z dnia [...] kwietnia 2012 r. o braku potrzeby indywidualnego nauczania, na skutek odwołania skarżącej, utrzymane w mocy decyzją [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] maja 2012r.

W dniu [...] lutego 2013r. M. i K. C. złożyli kolejny wniosek o wydanie orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania ich córki N. C.. W załączonym do wniosku zaświadczeniu z dnia [...] stycznia 2013r. lekarz pediatra specjalista psychiatrii dzieci i młodzieży stwierdził, że stan zdrowia dziecka znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły ze względu na stwierdzone mózgowe porażenie dziecięce, nadpobudliwość psychoruchową i upośledzenie rozwoju umysłowego w stopniu umiarkowanym. Nadto do wniosku dołączono również zaświadczenie lekarza specjalisty neurologii dziecięcej, pediatry, który również stwierdził, że stan zdrowia N.C. znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły, co jest spowodowane zespołem wad wrodzonych, genetycznie uwarunkowanym upośledzeniem umysłowym i padaczką objawową. W opinii lekarza nauczanie może być realizowane w szkole, przy czym zajęcia plastyczne, muzyczne, wychowanie fizyczne z klasą, a pozostałe zajęcia programowe w osobnym pomieszczeniu z nauczycielem w klasie. Organ wskazał, że z informacji szkoły o dziecku wynika, że korzystało w roku szkolnym 2012/2013 z takich form pomocy jak: zajęcia rewalidacyjne (3 godz. w tygodniu), rehabilitacja (1 godz.), hipoterapia (1 godz.), zajęcia logopedyczne (1 godz.). Dziewczynka chętnie przebywa w szkole, ma trudności ze skupieniem uwagi, bardzo lubi kontakt z dziećmi i nauczycielami. Nie podejmuje działań z własnej inicjatywy, naśladuje kolegów, nie zawsze potrafi współpracować w grupie podczas zabawy, wymusza sytuacje odpowiednie dla siebie.

Po dokonaniu analizy zebranych dokumentów (zaświadczenia lekarskie, badanie psychologiczno-pedagogiczne, obserwacja w szkole, opinia nauczycieli, wywiad z rodzicem) Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w W. (protokół z dnia [...] marca 2013 r.) negatywnie rozpatrzył wniosek rodziców o nauczanie indywidualne. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono, że: stan zdrowia dziecka nie uległ zmianie, a nauczanie indywidualne nie służy intensyfikacji rozwoju, funkcjonowanie dziecka jest uwarunkowane globalnie opóźnionym rozwojem psychofizycznym. Obserwowane w ostatnim czasie tendencje progresywne w funkcjonowaniu społeczno-emocjonalnym świadczą o korzystnym wpływie codziennych doświadczeń rówieśniczych, jakie zapewnia dziewczynce nauka w systemie klasowym.

W odwołaniu od powyższego orzeczenia M.L. podniosła, iż jest ono krzywdzące dla dziecka, a nadto nie uwzględnia opinii lekarzy specjalistów, pod których stałą opieką dziecko się znajduje. Lekarze zarówno psychiatra, jak i neurolog zgodnie uznali bowiem, że nauczanie indywidualne jest najkorzystniejszą formą nauczania.

Zespół Orzekający uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania, i przekazał sprawę [...] Kuratorowi Oświaty, który wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2013 r., na podstawie art. 71b ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.zm.) oraz § 17 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działając w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. Nr 173, poz. 1071 z późn.zm.), w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje (winno być "orzeczenie") Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w W. z dnia [...] marca 2013r.

Organ odwoławczy wskazał, iż uznał, że dla rozpatrzenia sprawy niezbędne jest uzyskanie kompleksowej oceny niezależnych specjalistów z innej poradni, w związku z czym zwrócił się o wydanie opinii do Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w R.. Na podstawie zgromadzonego materiału i dokumentacji, danych uzyskanych od matki, opinii pedagogów szkolnych, specjaliści ww. poradni w R. w składzie: dwóch pedagogów, dwóch psychologów oraz lekarz w opinii z dnia [...] kwietnia 2013 r. orzekli, że nie ma podstaw do wydania orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego dla N.C.. Organ powołał, że w ich ocenie przedstawiona przez rodziców dokumentacja lekarska nie wnosi nowych informacji o stanie zdrowia dziecka, w tym informacji dotyczących pogorszenia się stanu zdrowia, które wskazywałyby na konieczność nauczania indywidualnego. Stwierdzili zatem zasadność wydanego przez Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w W. orzeczenia z [...] marca 2013r. Dokumentacja szkolna bowiem potwierdza, że dziecko dobrze się czuje w zespole klasowym, poczyniło postępu w zakresie funkcjonowania w sferze emocjonalno-społecznej, proces adaptacji szkolnej przebiega prawidłowo. Mimo utrudnionego kontaktu werbalnego dziewczynka chętnie przebywa w towarzystwie rówieśników, kontakt z rówieśnikami daje jej możliwość rozwijania umiejętności społecznych oraz rozwoju w sferze emocjonalnej. Na zajęciach specjalistycznych potrafi skupić się przez dłuższy czas, jest pogodna i uśmiechnięta, ma zagwarantowaną możliwość indywidualizacji pracy oraz osiągania sukcesów na miarę swoich możliwości. Występujące zachowania negatywistyczne ulegają stopniowej eliminacji. Organ odwoławczy podał, że specjaliści Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w R. stwierdzili, iż izolowanie dziewczynki od rówieśników mogłoby niekorzystnie wpłynąć na dalszy rozwój, zwłaszcza emocjonalno-społeczny dziecka.

W związku z powyższym organ odwoławczy ustalił, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, co znajduje uzasadnienie w zgromadzonej dokumentacji, w tym lekarskiej oraz opinii niezależnych specjalistów poradni w R.. Jednocześnie podkreślił, że nie zamyka to rodzicom dziecka drogi o ubieganie się o taką formę kształcenia, o ile zostanie złożona stosowna dokumentacja.

M. L. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz poprzedzającego ją orzeczenia organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego tj.:

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie, wyrażającej się w odmówieniu wiarygodności opinii lekarzy specjalistów wskazujących na konieczność zorganizowania dla N.C. indywidualnego nauczania,

- art. 8 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu decyzji przesłanek, którymi kierował się organ odmawiając słuszności wnioskom zawartym w opiniach lekarzy specjalistów,

- § 6 ust. 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych przez przyjęcie, że przepis powyższy miał w sprawie zastosowanie, podczas gdy dokumentacja załączona do wniosku skarżącej z dnia [...] lutego 2013r. była kompletna i wystarczająca do wydania orzeczenia.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 71b ust. 1a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty poprzez przyjęcie, iż przesłanki zorganizowania dla N.C. nauczania indywidualnego nie zostały spełnione, podczas gdy z opinii lekarza neurologa i psychiatry wynika, że dziecko kwalifikuje się do udzielenia takiej formy wsparcia.

W odpowiedzi na skargę [...] Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutów skarżącej organ uznał, że analiza uzasadnienia decyzji świadczy o bardzo wnikliwym rozpatrzeniu przez organ całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i kierowaniu się dobrem dziecka. Lekarz rozpatruje sytuację zdrowotna dziecka od strony medycznej, natomiast członkowie zespołu orzekającego odnoszą się do stanu funkcjonowania dziecka w warunkach szkolnych również od strony pedagogiczno-psychologicznej. Stąd ustawodawca w celu zapewnienia dziecku optymalnych warunków do realizowania kształcenia oraz zobiektywizowania prowadzonych czynności ustanowił, aby w sprawie o przyznanie dziecku m.in. orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania decydował nie jednoosobowo lekarz czy inny specjalista, ale zespół specjalistów w danej dziedzinie (m.in. medycyna, psychologia, pedagogika), w tym z obszaru medycznego, który to zespół kolegialnie podejmie decyzję w powyższej sprawie. Określenie w przepisach prawa takiego zespołu gwarantuje, iż sprawa danego dziecka będzie rozpatrzona indywidualnie i wieloaspektowo nie tylko od strony medycznej, ale również pedagogicznej i psychologicznej. Organ wskazał, że dla młodego człowieka, szczególnie z orzeczoną niepełnosprawnością (w tym przypadku niepełnosprawność sprzężona – niepełnosprawność ruchowa i upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym), który ma być pełnoprawnym członkiem społeczeństwa istotne jest bowiem jego, w miarę możliwości, prawidłowe funkcjonowanie w życiu społecznym. Takich umiejętności nabywa dziecko przede wszystkim przebywając wśród rówieśników i tylko pogorszenie stanu zdrowia, który utrudniałby lub uniemożliwiał dziecku uczęszczanie do szkoły stanowią przesłankę do wydania stosownego orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania.

Organ stwierdził, że w dołączonych do wniosku zaświadczeniach lekarskich żaden ze specjalistów nie stwierdził pogorszenia stanu zdrowia dziecka, wskazując jednostkę chorobową lub inne przyczyny w ich opinii utrudniające dziecku uczęszczanie do szkoły, odwołując się do przyczyn, na podstawie których N. C. [...] sierpnia 2011 r. wydano orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w okresie nauki na I etapie edukacyjnym ze względu na niepełnosprawność sprzężoną. Powyższe, zdaniem organu, wskazuje na specyficzne funkcjonowanie dziecka w szkole i problemy z nauka szkolna ze względu na stwierdzone w tym przypadku deficyty w zakresie takich sfer funkcjonowania dziecka jak: intelektualno-poznawcza, społeczno-emocjonalna i ruchowa. Szczegółowa analiza udokumentowanej w Poradni historii pomocy udzielanej dziecku, zdaniem organu, wyraźnie wskazuje, że stan jego zdrowia nie pogorszył się ani nie poprawił, wobec czego nie zaistniały nowe przesłanki zdrowotne do wydania orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania. Wręcz przeciwnie, analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje na rozwój społeczno-emocjonalny dziecka na skutek realizacji obowiązku szkolnego w klasie szkolnej.

Organ za niezasadny uznał zarzut braku potrzeby dokonywania kolejnych badań psychologiczno-pedagogicznych w trakcie prowadzonego postępowania w sprawie wydania orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania dla N. C. oraz stwierdzenie, że nie mogli oni w ciągu kilku godzin badań rozeznać obiektywnie potrzeb i możliwości dziecka. Organ ponownie podkreślił, ze córka skarżącej pozostaje pod opieką poradni od roku 2007, co dowodzi, iż specjaliści tej placówki mają bardziej całościowy obraz funkcjonowania dziecka na przestrzeni lat niż lekarz specjalista np. neurolog (wystawiający zaświadczenie o potrzebie indywidualnego nauczania), którego kontakty z dzieckiem są sporadyczne, a spostrzeżenia dotyczą wyłącznie kwestii lekarskich/medycznych. Z dokumentów nie wynika również że rodzice zgłaszali zastrzeżenia co do przeprowadzonych przez specjalistów Poradni badań. Organ wskazał, że rodzice wyrazili zgodę na obserwację dziecka w szkole, a jego ojciec w rozmowie przyznał, że indywidualne nauczanie dla córki jest pomysłem rodziców, w stanie zdrowia dziewczynki nie nastąpiły zmiany, widać postępy w zachowaniu, dziewczynka chętnie chodzi do szkoły, jest akceptowana przez rówieśników, a jej kontakty z nimi są lepsze.

Odnosząc się do naruszenia przez organ I instancji terminu załatwienia sprawy, określonego w K.p.a. organ wskazał, że terminy te mają charakter instrukcyjny i zależą od stopnia skomplikowania sprawy oraz szczególnej specyfiki związanej z koniecznością orzekania przez zespół specjalistów. Ich upływ nie pozbawia organu możliwości załatwienia sprawy, ani nie powoduje wadliwości wydanej w takim postępowaniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z późn.zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a." Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).

Dokonując kontroli w określonym powyżej zakresie Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga została zatem uwzględniona, aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty są zasadne.

Zaskarżona decyzja z dnia [...] maja 2013r. i poprzedzające ją orzeczenie o braku potrzeby indywidualnego nauczania, wydane zostały na wniosek M.L i K C. z dnia [...] lutego 2013 r. Podstawę prawną rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. Nr 173, poz. 1072).

System oświaty Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia między innymi:

- realizację prawa każdego obywatela do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju (art. 1 pkt 1 ww. ustawy);

- wspomaganie przez szkołę wychowawczej roli rodziny (pkt 2);

- dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów, a także możliwość korzystania z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej (pkt 4);

- możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną oraz niedostosowaną społecznie, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami (pkt 5);

- opiekę nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych (pkt 5a).

Zgodnie z art. 71b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, określonych w art. 2 pkt 5. W zależności od rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego, dzieciom i młodzieży, o których mowa w ust. 1, organizuje się kształcenie i wychowanie, które stosownie do potrzeb umożliwia naukę w dostępnym dla nich zakresie, usprawnianie zaburzonych funkcji, rewalidację i resocjalizację oraz zapewnia specjalistyczną pomoc i opiekę (ust. 2).

Z kolei w myśl ust. 1a art. 71b ustawy, indywidualnym obowiązkowym rocznym przygotowaniem przedszkolnym lub indywidualnym nauczaniem obejmuje się dzieci i młodzież, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do przedszkola lub szkoły.

Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego (art. 71b ust. 3). Od orzeczeń tych rodzice dziecka mogą złożyć, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia, odwołanie do kuratora oświaty (ust. 4).

W wykonaniu delegacji ustawowej (art. 71b ust. 6 ustawy), w tym zastrzeżenia, że rozporządzenie powinno uwzględniać jak najpełniejszą realizację potrzeb dziecka, a także zapewnić możliwość dostosowania form przygotowania przedszkolnego oraz form kształcenia do aktualnych możliwości psychofizycznych dziecka, Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, zwane dalej "rozporządzeniem".

W publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych są organizowane i działają, na zasadach określonych w rozporządzeniu, zespoły orzekające, które wydają orzeczenia o:

- potrzebie kształcenia specjalnego dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz niedostosowanej społecznie, wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy,

- potrzebie indywidualnego nauczania dla dzieci i młodzieży, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły (§ 2 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia).

Powyższe odrębne orzeczenia zespoły orzekające wydają na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) dziecka, przy czym w razie potrzeby wydania dziecku jednocześnie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania, wnioskodawca składa odrębne wnioski (§ 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia).

Wymogi formalne wniosku o wydanie orzeczenia oraz niezbędne załączniki określa § 6 rozporządzenia. Wnioskodawca winien załączyć do wniosku między innymi dokumentację uzasadniającą wniosek, w szczególności wydane przez specjalistów opinie, zaświadczenia oraz wyniki obserwacji i badań psychologicznych, pedagogicznych i lekarskich. W szczególności, jeżeli wniosek dotyczy wydania orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania (indywidualnego przygotowania przedszkolnego), wnioskodawca dołącza do wniosku zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka, w którym lekarz określa:

- okres - nie krótszy jednak niż 30 dni - w którym stan zdrowia dziecka uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do przedszkola lub szkoły;

- rozpoznanie choroby lub innej przyczyny powodującej, że stan zdrowia dziecka uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do przedszkola lub szkoły;

- zakres, w jakim uczeń, któremu stan zdrowia znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły, może brać udział w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, organizowanych z oddziałem w szkole lub indywidualnie w odrębnym pomieszczeniu w szkole (§ 6 ust. 4 rozporządzenia).

Jeżeli wnioskodawca nie dołączył do wniosku dokumentacji, o której mowa w ust. 2-5, przewodniczący zespołu wzywa wnioskodawcę do przedstawienia tej dokumentacji w określonym terminie, nie krótszym jednak niż 14 dni (§ 6 ust. 6). Z kolei, jeżeli wnioskodawca nie posiada dokumentacji, o której mowa w ust. 2, albo dołączona przez niego do wniosku dokumentacja jest niewystarczająca do wydania orzeczenia albo opinii, badania niezbędne do wydania orzeczenia albo opinii przeprowadzają specjaliści poradni wskazani przez przewodniczącego zespołu, odpowiednio do posiadanej specjalności, z wyłączeniem badań i wydania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 3-5 (§ 6 ust. 7). W celu uzyskania informacji o problemach dydaktycznych i wychowawczych ucznia, zespół może zasięgnąć opinii nauczycieli szkoły, do której uczeń uczęszcza, lub wychowawców placówki, w której uczeń przebywa, informując o tym wnioskodawcę (ust. 9).

W przypadku uwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia, zespół wydaje odpowiednio orzeczenie według wzoru stanowiącego załączniki nr 1-4 do rozporządzenia. W orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego określa się zalecane: 1) warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, formy stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości i mocnych stron dziecka oraz inne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej; 2) najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia specjalnego: w przedszkolu ogólnodostępnym, w tym z oddziałami integracyjnymi, integracyjnym albo specjalnym, szkole ogólnodostępnej, szkole integracyjnej lub oddziale integracyjnym, szkole specjalnej lub oddziale specjalnym, ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym albo w szkole zorganizowanej w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii lub specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym. Przy czym należy w tym orzeczeniu wskazać wszystkie zalecane najkorzystniejsze dla danego dziecka formy kształcenia specjalnego spośród form kształcenia wymienionych w ust. 2 pkt 2.

W orzeczeniu o potrzebie indywidualnego nauczania określa się: 1) zalecane warunki realizacji potrzeb edukacyjnych, a także możliwości uczestniczenia ucznia w życiu szkoły, formy stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania potencjalnych możliwości i mocnych stron ucznia i inne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej; 2) w przypadku ucznia, którego stan zdrowia znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły, zakres, w jakim uczeń może brać udział w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, organizowanych z oddziałem w szkole lub indywidualnie w odrębnym pomieszczeniu w szkole (§ 8 ust. 1 -3 i 5).

Zgodnie z § 10 rozporządzenia, w przypadku nieuwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia, zespół wydaje odpowiednio orzeczenie o braku potrzeby kształcenia specjalnego, orzeczenie o braku potrzeby indywidualnego przygotowania przedszkolnego, orzeczenie o braku potrzeby indywidualnego nauczania albo orzeczenie o braku potrzeby zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, według wzorów stanowiących załączniki nr 5-8 do rozporządzenia.

Od orzeczenia zespołu wnioskodawca może wnieść odwołanie do kuratora oświaty, za pośrednictwem zespołu, który wydał orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Jeżeli zespół w określonym trybie nie wydał orzeczenia autokontrolnego (nie znał, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie), jest obowiązany przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy kuratorowi oświaty. Kurator oświaty zasięga, w miarę potrzeb, opinii psychologa, pedagoga, lekarza lub innego specjalisty (§ 17 rozporządzenia).

W świetle powyższych regulacji podkreślić należy odrębność orzeczeń w przedmiocie potrzeby kształcenia specjalnego oraz potrzeby indywidualnego nauczania dziecka, zarówno z uwagi na ich przedmiot, przesłanki, zakres, jak i cel tych rozstrzygnięć. Nie oznacza to jednakże, iż orzeczenia ta wykluczają się wzajemnie, przeciwnie w okolicznościach konkretnej sprawy może zaistnieć potrzeba wydania wobec dziecka obu tych rozstrzygnięć, które winny w takiej sytuacji mieć z pewnością charakter komplementarny. Osoby niepełnosprawne - zarówno w sferze fizycznej, jak i psychicznej - mają takie samo, konstytucyjne prawo do nauki (i taki sam obowiązek, w zakresie uregulowanym w art. 14 i n. ustawy) jak uczniowie "pełnosprawni". W procesie rekrutacji do szkół oraz wykonywania obowiązku nauki, powinny być traktowane tak samo jak pozostałe osoby. Nie można wykluczyć zaistnienia takiej sytuacji, w której dziecko z uwagi na jego niepełnosprawność, wymaga stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy (określonych szczegółowo w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego), a jednocześnie jego stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły i realizowanie nauki w formach przewidzianych w ww. orzeczeniu (np. czasowo). Dodatkowo wskazać należy, że możliwość taka wynika wprost z przepisu § 5 rozporządzenia.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, co pozostaje bezspornym, że po rozpoznaniu wcześniejszych wniosków rodziców N. C. zespół orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w W. wydał wobec dziecka między innymi:

- opinię z dnia [...] lutego 2008 r. o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju,

- orzeczenie z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego do chwili rozpoczęcia nauki w szkole z uwagi na niepełnosprawność ruchową,

- opinię z dnia [...] lipca 2010r. w sprawie odroczenia rozpoczęcia spełniania obowiązku szkolnego,

- orzeczenie z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego w okresie nauki na pierwszym etapie edukacyjnym, z zaleceniami: 1. kształcenie specjalne dla dzieci z niepełnosprawnością sprzężoną (niepełnosprawność ruchowa i upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym i znacznym) realizowane na terenie szkoły ogólnodostępnej, integracyjnej lub specjalnej. Najkorzystniejszą formą pomocy jest rozpoczęcie nauki w klasie specjalnej; 2. w ramach zajęć rewalidacyjnych należy usprawniać zaburzone funkcje percepcyjno-motoryczne, stymulować rozwój sfery słowno-pojęciowej, bogacić zasób wiedzy ogólnej, utrwalać pojęcia związane z orientacją stronną i przestrzenną; 3. dalsze wdrażanie dziewczynki do pracy zadaniowej, uwzględnienie nasilonej męczliwości oraz potrzeby częstych zmian aktywności, stosowanie przerw; 4. kontynuacja zajęć logopedycznych w szkole celem usprawnienia artykulacji, 5. stała opieka lekarska, kontynuacja rehabilitacji ruchowej.

- orzeczenie z dnia [...] kwietnia 2012r. nr [...] o braku potrzeby indywidualnego nauczania (wniosek z dnia [...] lutego 2012r.), w którym stwierdzono, że brak jest podstaw zdrowotnych do przyznania nauczania indywidualnego, dziecko poczyniło istotne postępy w funkcjonowaniu społecznym, obserwowane problemy w jego zachowaniu wynikają z globalnie opóźnionego jego rozwoju, kontakt z rówieśnikami stwarza szansę dalszego rozwoju społecznego. Orzeczenie to zostało utrzymane w mocy decyzją [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] maja 2012 r.

Z analizy akt sprawy wynika, iż przed wydaniem powyższych orzeczeń dziecko zostało poddane stosownym badaniom, zespół orzekający dokonał weryfikacji dokumentacji, w tym dotyczącej stanu zdrowia dziecka, co na rozprawie potwierdziła również skarżąca. Bezspornym również pozostaje, że powyższe orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego N.C. pozostaje w mocy, bowiem dziecko pobiera nadal naukę na pierwszym etapie edukacyjnym.

Jak wskazano, ustawa o systemie oświaty wprowadza wyraźną dystynkcję pomiędzy przedmiotem orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a przedmiotem orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania. Zgodnie z przepisem § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 18 września 2008 r., w razie zmiany rodzaju i stopnia zaburzeń i odchyleń rozwojowych, wskazanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, możliwe jest wydanie na wniosek rodziców (opiekunów prawnych) orzeczenia uchylającego wcześniejsze o potrzebie kształcenia specjalnego i orzekającego na nowo o potrzebie kształcenia specjalnego. W wydanym nowym orzeczeniu określa się aktualnie rozpoznane zaburzenie i odchylenia, wskazuje zalecaną formę kształcenia specjalnego oraz warunki realizacji potrzeb edukacyjnych.

Na zupełnie innej płaszczyźnie faktycznej położona jest kwestia orzekania w przedmiocie możliwości uczęszczania do szkoły lub przedszkola. Zgodnie z art. 71b ust. 1a indywidualnym obowiązkowym rocznym przygotowaniem przedszkolnym lub indywidualnym nauczaniem obejmuje się dzieci i młodzież, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do przedszkola lub szkoły.

Zgodnie z art. 71b ust.3 ustawy o systemie oświaty również w przedmiocie potrzeby indywidualnego nauczania orzekają te same zespoły orzekające działające w poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Jednakże przedmiotem tych orzeczeń nie jest orzeczenie o zalecanej formie kształcenia specjalnego, lecz orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania przez czas określony w zaświadczeniu lekarskim stwierdzającym okresowe znaczne utrudnienie lub uniemożliwienie uczęszczania do szkoły.

W świetle obowiązujących przepisów, zajęcia indywidualnego nauczania prowadzi się w miejscu pobytu ucznia, w domu rodzinnym, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym lub placówce opiekuńczo wychowawczej, w wymiarze zajęć określonym tymi przepisami. Obowiązek organizacji nauczania indywidualnego spoczywa, zgodnie z art. 71b ust. 5c na dyrektorze szkoły, której uczeń posiada orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania. Natomiast obowiązek zapewnienia odpowiedniej formy kształcenia w stosunku do dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego - na wniosek rodziców - spoczywa na staroście właściwym ze względu na miejsce zamieszkania dziecka (ust. 5 i 5a).

Powyższe regulacje pozwalają sformułować ocenę prawną, iż indywidualne nauczanie, którego potrzebę stwierdza orzeczeniem zespół orzekający w trybie art. 71b ust. 1a i ust. 3 ustawy o systemie oświaty nie stanowi jednej z form kształcenia specjalnego w rozumieniu art. 71b ust. 1 tej ustawy, którego istotę stanowi stworzenie specjalnej organizacji nauki i metod pracy względem dzieci i młodzieży określonej przepisem art. 1 pkt 5 i 5a ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt III SA/Kr 236/09).

W okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy, nie może budzić wątpliwości, iż rozpoznając kolejny wniosek rodziców dziecka w zakresie potrzeby jego nauczania indywidualnego, organy zobligowane były uwzględnić także treść powyższych ostatecznych orzeczeń administracyjnych w sprawie. W ocenie Sądu, mając na uwadze uregulowany w przepisach ww. rozporządzenia tryb ewentualnej zmiany orzeczeń o potrzebie nauczania indywidualnego, czy też kształcenia specjalnego, prawidłowo organy dokonywały rozpatrzenia nowego wniosku, w odniesieniu także do okoliczności stwierdzonych uprzednimi orzeczeniami, które mają walor rozstrzygnięć ostatecznych. Co jednakże nie oznacza, iż organy nie były zobligowane do szczegółowej analizy podnoszonych w nowym wniosku oraz zaświadczeniach lekarskich argumentów co do stanu zdrowia dziecka, który w ocenie wnioskującej i lekarzy, znacznie utrudnia uczęszczanie dziecka do szkoły.

We wniosku o wydanie orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania N. C. z dnia [...] lutego 2013 r. skarżąca określiła, iż celem i przyczyną ubiegania się o to orzeczenie jest nauczanie indywidualne na terenie szkoły. Z dołączonych do wniosku zaświadczeń lekarzy specjalisty neurologii dziecięcej i pediatry oraz specjalisty psychiatrii dzieci i młodzieży (zgodne ze wzorem) wynika, że stan zdrowia dziecka znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły w okresie [...].11.2012-[...].06.2014 i drugi semestr w roku szkolnym 2012/2013, z uwagi na zespół wad wrodzonych genetycznie uwarunkowany, upośledzenie rozwoju umysłowego w stopniu umiarkowanym, padaczkę objawową, nadpobudliwość psychoruchową. W zaświadczeniu z [...].10. 2012 r. lekarz specjalista neurologii stwierdził, że nauczanie może być realizowane w szkole. Określając zakres, w jakim uczeń może brać udział w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, organizowanych z oddziałem w szkole lub indywidualnie w odrębnym pomieszczeniu w szkole wskazał "zajęcia plastyczne, muzyczne, wychowawcze, fizyczne z klasą, pozostałe zajęcia programowe w osobnym pomieszczeniu z nauczycielem w klasie". W zaświadczeniu z [...]stycznia 2013 r. specjalista psychiatrii dzieci i młodzieży, nie określił jednoznacznie czy nauczanie może być realizowane w domu/szkole, nadto ogólnie wskazał tylko zakres w jakim uczeń może brać udział w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych "przedmioty artystyczne, religia, godz. wychowawcza".

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy stan zdrowia niepełnosprawnej uczennicy N.C., objętej na tym etapie edukacji orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego (z [...] sierpnia 2011r.), znacznie utrudnia, czy też nie uczęszczanie do szkoły, w rozumieniu art. 71b ust. 1a ustawy o systemie oświaty oraz § 2 pkt 3 rozporządzenia z 18 września 2008r.

Sąd podziela wskazane w doktrynie stanowisko, iż stan zdrowia "znacznie utrudniający lub uniemożliwiający uczęszczanie do szkoły" oznacza występowanie u ucznia takich niepełnosprawności lub (co najmniej przejściowe) występowanie takiego schorzenia, które stanowi rzeczywistą przeszkodę do uczęszczania do szkoły. "Znacznie utrudniającą" uczęszczanie do szkoły jest przeszkoda, której przezwyciężenie byłoby połączone z istotnym wysiłkiem, tak że nie można rozsądnie wymagać, aby uczeń odbywał zajęcia w normalnym trybie (vide M.Pilch, Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, Dom wydawniczy ABC.2012). Przesłanka ta jest jedyną przesłanką orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego.

Zwrócić również trzeba uwagę, że sformułowanie "stan zdrowia uniemożliwiający lub znacznie utrudniający uczęszczanie do szkoły" nie należy tłumaczyć tylko jako stan zdrowia uniemożliwiający fizyczne pokonanie drogi z domu do szkoły, stawienie się w niej i fizyczne przebywanie w szkole w czasie godzin lekcyjnych. Zdaniem Sądu, przesłanki z art. 71 b ust. 1a ustawy nie zawężono jedynie do fizycznych przeszkód, co oznacza, że powinny być brane pod uwagę również inne przeciwwskazania do uczęszczania do szkoły, czyli faktycznej możliwości realizowania programu nauczania (stosownie do możliwości danego dziecka) w zespole klasowym. Jeśli stan zdrowia dziecka, niezależnie nawet od jego niepełnosprawności, znacznie utrudnia uczestnictwo w pracy całej klasy, znacznie dezorganizuje pracę klasy, kontakt z innymi uczniami stanowi zagrożenie pogorszenia stanu zdrowia - organ powinien uwzględnić te okoliczności w procesie rozważania, czy zaistniała przesłanka stanu zdrowia dziecka znacznie utrudniającego lub uniemożliwiającego uczęszczanie do szkoły. Jednocześnie jednak omawiane pojęcie, nie może być interpretowane w ten sposób, że każde dziecko niepełnosprawne uczące się w szkole ogólnodostępnej w klasie integracyjnej, objęte winno zostać nauczaniem indywidualnym tylko ze względu na upośledzenie umysłowe i opóźnienie w jego rozwoju - celem zapewnienia możliwości osiągnięcia lepszych wyników stosownie do jego indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz predyspozycji.

Wskazać bowiem należy, że szkoły specjalne i integracyjne oraz szkoły z oddziałami specjalnymi lub integracyjnymi są tymi rodzajami szkół, w których kształcenie specjalne jest celowo organizowane; innymi słowy, cel ich istnienia zakłada kształcenie i opiekę nad uczniami, którzy wymagają "stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy". Zgodnie z wydanym na podstawie ust. 7 pkt 2 art. 71b ustawy artykułu rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w specjalnych przedszkolach, szkołach i oddziałach oraz w ośrodkach (Dz.U. Nr 228, poz. 1489), przedszkola specjalne, oddziały specjalne w przedszkolach ogólnodostępnych, szkoły specjalne oraz oddziały specjalne w szkołach ogólnodostępnych organizuje się dla dzieci i młodzieży: niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących, z niepełnosprawnością ruchową (w tym z afazją), z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym, z autyzmem (w tym z zespołem Aspergera), ze sprzężonymi niepełnosprawnościami (§ 2 ust. 1 rozporządzenia).

Przechodząc do oceny okoliczności niniejszej sprawy, na podstawie analizy akt administracyjnych wskazać należy, iż wbrew zarzutom skarżącej, celem rozpoznania jej wniosku o orzeczenie potrzeby indywidualnego nauczania dziecka konieczne było powołanie zespołu orzekającego, w składzie określonym przepisami § 4 rozporządzenia i przeprowadzenie stosownych badań przez każdego ze specjalistów różnych dziedzin tj. psychologa, pedagoga, lekarza oraz logopedy. Istotą regulacji zespołu orzekającego jest bowiem kolegialne rozstrzygnięcie tego organu z uwzględnieniem odmiennych aspektów rozwoju dziecka, przy czym każdy specjalista opracowuje według swych kwalifikacji diagnozę, którą przedstawia pod ocenę zespołu. Orzeczenie tego zespołu zapada większością głosów. Zwrócić należy uwagę, że § 7 ust. 3 rozporządzenia przewiduje, że z posiedzenia zespołu sporządza się protokół, który zawiera w szczególności informację o podjętym rozstrzygnięciu wraz z uzasadnieniem oraz informację o zgłoszonym przez członka zespołu innym stanowisku dotyczącym podjętego rozstrzygnięcia wraz z uzasadnianiem. Protokołu podpisują przewodniczący i członkowie zespołu.

Znajdujący się w aktach sprawy protokół nr [...] z posiedzenia Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w. W. z dnia [...] marca 2013 r. zawiera wyłącznie ogólny opis dyskusji, nie obrazuje istoty diagnoz poszczególnych członków zespołu orzekającego. Wynika z niego, że rozstrzygnięcie o nieprzyznaniu nauczania indywidualnego zapadło jednogłośnie, jednakże w uzasadnieniu wskazano jedynie ogólnikowo, że: "stan zdrowia nie stanowi podstaw do przyznania nauczania indywidualnego".

W uzasadnieniu orzeczenia o braku potrzeby indywidualnego nauczania z dnia [...] marca 2013 r. zespół orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w W. wskazał wynik swych ustaleń, nie precyzując czy stan zdrowia dziecka znaczne utrudnia, czy też nie i dlaczego uczęszczanie dziecka do szkoły. Organ kolegialny wskazał ogólnie, że "brak jest podstaw zdrowotnych, a nauczanie indywidualne nie służy intensyfikacji rozwoju", funkcjonowanie dziecka jest uwarunkowane jego globalnie opóźnionym rozwojem psychofizycznym oraz obserwowane w ostatnim czasie tendencje progresywne w funkcjonowaniu społeczno-emocjonalnym świadczące o korzystnym wpływie codziennych doświadczeń rówieśniczych, jakie zapewnia nauka w systemie klasowym. Jak zasadnie podkreśla skarżąca, organ nie odniósł się w tym zakresie do opinii wyrażonych w zaświadczeniach lekarzy specjalistów dołączonych do wniosku, którzy stwierdzali, wszakże że stan zdrowia dziecka znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły.

Zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami (art. 71b ust. 4 i § 17 rozporządzenia), od orzeczenia zespołu orzekającego poradni psychologiczno-pedagogicznej o potrzebie/braku potrzeby zarówno kształcenia specjalnego, jak również nauczania indywidualnego przysługuje rodzicom (opiekunom prawnym) dziecka prawo wniesienia, w terminie 14 dni, odwołania do właściwego kuratora oświaty. Podkreślić przyjdzie, że zasada dwuinstancyjności postępowania znajduje umocowanie w normie art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Istotę zasady dwuinstancyjności

W orzecznictwie podkreśla się, że: "do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone" (wyrok NSA z dnia 12 listopada 1992 r., V SA 721/92, ONSA 1992, nr 3-4, poz. 95). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 1996 r., SA/Wr 1996/95, ONSA 1997, nr 1, poz. 35, wyrażono pogląd, że "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Stanowisko to podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Oznacza to, że na skutek wniesienia przez skarżącą odwołania od orzeczenia zespołu orzekającego z dnia 11 marca 2013 r. (organu I instancji), przy braku uznania przez ten organ podstaw do uwzględnienia go w całości, to kurator oświaty winien ponownie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie i wydać stosowną decyzję.

Obowiązkiem organu odwoławczego w niniejszej sprawie było zatem własne ustalenie i rozstrzygnięcie, na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, czy stan zdrowia córki skarżącej uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły, w rozumieniu art. 71b ust. 1a ustawy. Mając na uwadze specyficzny i złożony charakter przedmiotowego zagadnienia, ustawodawca dopuścił, aby kurator oświaty zasięgnął, jeżeli uzna taka potrzebę, dodatkowych opinii psychologa, pedagoga, lekarza lub specjalisty, czyli osób dysponujących wiedzą specjalistyczną. To jednakże nie oznacza, iż kurator oświaty może swoje kompetencje do rozstrzygnięcia sprawy jako organ drugiej instancji, "przenieść" na biegłego, czy też inny podmiot. Owa opinia jest wyłącznie kolejnym dowodem w sprawie (charakter opinii biegłego), która winna podlegać samodzielnej ocenie właściwego do rozstrzygnięcia sprawy organu. Kurator oświaty, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77, § 1, art. 80 K.p.a.), po ewentualnym uzupełnieniu postępowania dowodowego, winien bowiem w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność istotna dla sprawy została udowodniona. Przy tej ocenie, co wymaga podkreślenia organ winien uwzględnić zarówno dowody przedstawione przez stronę wnioskującą, jak również przeprowadzone z urzędu w toku postępowania administracyjnego. Wynik tej oceny winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. winno zawierać między innymi wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności oraz właściwe uzasadnienie prawne.

W ocenie sądu, analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, iż w niniejszej sprawie kurator oświaty, z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania, jak również powyższych przepisów ogólnych procedury administracyjnej (Kodeksu postępowania administracyjnego), które w sprawie miały wszakże zastosowanie, nie rozpoznał samodzielnie niniejszej sprawy jako organ drugiej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kurator Oświaty szczegółowo opisał przebieg postępowania i kontaktów rodziców i dziecka z Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną w W. oraz orzeczeń wydawanych wobec N.C. (str. 1-5), dalej stwierdził, że celem rozpatrzenia odwołania niezbędnym jest uzyskanie kompleksowej oceny niezależnych specjalistów z innej poradni, powołując się na art. 71b ust. 3 ustawy. Jak już wskazano, ustawodawca świadomie i jednoznacznie przekazał orzekanie w pierwszej instancji w tego typu sprawach kolegialnym specjalistycznym zespołom orzekającym poradni psychologiczno-pedagogicznych, z obowiązujących przepisów wynika natomiast jednoznacznie, iż rozpatrzenie sprawy w drugiej instancji powierzył kuratorom oświaty. Nie można zgodzić się zatem z twierdzeniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie, iż dla rozpatrzenia sprawy dotyczącej orzeczenia o braku potrzeby nauczania indywidualnego, co do zasady konieczne jest uzyskanie kompleksowej oceny innego zespołu orzekającego innej poradni psychologiczno-pedagogicznej – czyli w istocie organu pierwszej instancji (w aspekcie właściwości instancyjnej). Ustawodawca uznał, że o ile zgromadzony materiał dowodowy, w tym oceny specjalistów, protokół z posiedzenia zespołu orzekającego, i inne dowody, nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, kurator oświaty może "w miarę potrzeby" zasięgnąć opinii specjalisty (lub specjalistów) wskazanych w § 17 ust. 5 rozporządzenia.

O ile, w ocenie sądu, nie jest wykluczone zasięgnięcie w tej sytuacji opinii kilku specjalistów, czy nawet zespołu specjalistów, to jest to nadal wyłącznie opinia uzupełniająca dotychczasowy materiał dowodowy. Organ odwoławczy winien przy tym każdorazowo, przez zleceniem opinii uzupełniającej rozważyć, czy wystarczająca jest tu analiza przez danego specjalistę tylko akt sprawy, czy też winna to być opinia związana z obiektywnym badaniem dziecka przez opiniującego psychologa, pedagoga, lekarza, czy innego specjalistę.

W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji [...] Kurator Oświaty ograniczył się wyłącznie do przywołania treści opiniującego wniosków opinii zespołu opiniującego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w R., które skonstatował stwierdzeniem, iż odwołanie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy stwierdził, nader lakonicznie i ogólnikowo że: "stanowisko to znajduje uzasadnienie w zgromadzonej dokumentacji, w tym lekarskiej oraz opinii niezależnych specjalistów Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w R.". Organ ocenił jednocześnie, że decyzja organu pierwszej instancji (winno być "orzeczenie") jest zasadna i nie narusza przepisów postępowania, a stronom zapewniono czynny udział w każdym stadium postępowania.

Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż w istocie Kurator Oświaty nie przeprowadził własnej rzetelnej i całościowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w tym odmiennych ocen okoliczności co do zaistnienia przesłanek orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania N.C. (z uwagi na znaczne utrudnienia w uczęszczaniu do szkoły) wynikających z załączonych do wniosku zaświadczeń lekarskich oraz opinii zgromadzonych w toku postępowania. Organ nie dokonał również własnej oceny zaistnienia przesłanek uzasadniających orzeczenie, którego wydania domagali się rodzice podnosząc, że stan zdrowia ich córki znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły i uzasadnia orzeczenie potrzeby indywidualnego nauczania w ramach niektórych zajęć programowych (przy wspólnym odbywaniu pozostałych zajęć z klasą). Organ odwoławczy nie wypowiedział się czy stan zdrowia uczennicy znacznie utrudnia, w jego ocenie uczęszczanie jej do szkoły czy nie, w rozumieniu art. 71b ust. 1a ustawy o systemie oświaty. Organ motywując rozstrzygnięcie powinien wziąć pod uwagę fakt, że orzeczenie musi być uzasadnione w sposób zrozumiały dla stron, a także dla sądu, który nie posiada wiedzy medycznej, pedagogicznej czy psychologicznej, a obowiązany jest ocenić, czy zaskarżone decyzje są zgodne z prawem. Nadto realizować musi także takie zasady postępowania administracyjnego jak zasada przekonywania oraz prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów administracji publicznej.

Podkreślanie wymaga, iż skarżona decyzja merytorycznie zakończyła ostatecznie w administracyjnym toku instancji postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie. Sąd administracyjny jest uprawniony wyłącznie do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającego jej wydanie postępowania administracyjnego. Sąd powyższej kontroli dokonuje wyłącznie na podstawie akt administracyjnych sprawy, uwzględniając stan faktyczny i prawny w dacie orzekania przez organy. Sąd administracyjny nie może więc zastąpić organu administracji w rozstrzygnięciu sprawy, nie stanowi też kolejnej "instancji odwoławczej". Oznacza to jednocześnie, iż stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę nie może stanowić uzupełnienia braków uzasadnienia skarżonej decyzji.

Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, iż rozstrzygając przedmiotową skargę kurator oświaty, z istotnym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 i art. 138 K.p.a., w zw. z art. 71b ust. 4 ustawy o systemie oświaty i § 17 rozporządzenia MEN z dnia 18 września 2008 r.) uchylił się od rzeczywistego ponownego rozpoznania sprawy rozstrzygniętej w pierwszej instancji orzeczeniem zespołu orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w W.. Nie umożliwia to Sądowi dokonania na obecnym etapie postępowania właściwej oceny, czy w okolicznościach sprawy i przy uwzględnieniu wskazanej wyżej wykładni przepisów prawa, stan zdrowia N.C. znacznie utrudnia jej uczęszczanie do szkoły. W konsekwencji ocena zasadności zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 71b ust. 1a ustawy) jest obecnie przedwczesna. Stwierdzona przez sąd wadliwość zaskarżonej decyzji może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, która winna być rozstrzygnięta także przez organ drugiej instancji.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić powyższą ocenę prawną i szczegółowe wskazania, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylono zaskarżoną decyzję. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono po myśli art. 152 P.p.s.a. Zgodnie z przepisem art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej wnioskowany zwrot poniesionych kosztów postępowania w kwocie 300 zł (uiszczony wpis od skargi).