Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 115/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2005-03-02 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Skarżony organ: Izba Skarbowa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogusław Szumacher Sędziowie WSA Tomasz Kolanowski NSA Elżbieta Rischka /spr./ Protokolant – Marzena Cybulska po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. M. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wyszkolenia ucznia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 250,00 (dwieście pięćdziesiąt 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

I SA/Gd 115/05

U z a s a d n i e n i e

Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2003 r. sygn. akt I SA/Gd 2095/02 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku oddalił skargę G. M. na postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wyszkolenia ucznia.

W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że postanowieniem z dnia [...] Trzeci Urząd Skarbowy odmówił podatniczce przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie wymienionej wyżej ulgi podatkowej, gdyż wniosek ten nie został złożony razem z podaniem o jej przyznanie.

Stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji podzieliła Izba Skarbowa utrzymując w mocy przedmiotowe postanowienie zaskarżonym orzeczeniem. Organ odwoławczy wskazał w nim, że uczeń K. S. zdał egzamin w rzemiośle blacharstwo pojazdowe w dniu 12 grudnia 2001 r. Ustawowy termin do złożenia wniosku o przyznanie ulgi podatkowej z omawianego tytułu upłynął w dniu 12 stycznia 2002 r. Natomiast G. M. wniosek w tej sprawie złożyła w dniu 11 marca 2002 r., to jest z uchybieniem miesięcznego terminu, określonego w art. 27c ust. 14 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.). Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 162 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Izba Skarbowa stwierdziła, że G. M. nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy i nie wskazała, w którym dniu ustała przyczyna jego uchybienia, a tym samym nie wniosła prośby w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi.

W skardze do Sądu G. M. podniosła, że przeszkodą uniemożliwiającą zachowanie terminu do złożenia wniosku o udzielenie jej ulgi podatkowej była choroba jej męża S. M. Był on leczony począwszy od 1 stycznia 2002 r. preparatami antydepresyjnymi. Rodzaj choroby i przyjmowane leki powodowały, że skarżąca była całkowicie zajęta opieką nad chorym mężem. Uniemożliwiało jej to działanie, którego zwłoka dotyczy. Z początkiem maja 2002 r. stan zdrowia męża uległ poprawie i należy przyjąć, iż przyczyna uchybienia terminowi ustała w dacie złożenia prośby o przywrócenie terminu, to jest w dniu 8 maja 2002 r.

Zdaniem skarżącej zaskarżone postanowienie Izby Skarbowej naruszało przepisy art. 27c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o ulgę nastąpiło bez jej winy i nie wskazała, w którym dniu ustała przyczyna uchybienia, a nadto art. 217 § 2 w związku z art. 219 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej, gdyż postanowienie nie zawierało prawidłowo sporządzonego uzasadnienia faktycznego i prawnego.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w zaskarżonym wyroku uznał za słuszne stanowisko organów podatkowych obu instancji, że skarżąca nie dochowała obowiązku starannego działania i dbania o swoje interesy. Brak jest bowiem, w ocenie Sądu podstaw do przyjęcia, że uprawdopodobniła ona brak swojej winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o ulgę podatkową. Wbrew bowiem jej twierdzeniu bezsprzecznie nie podjęła wszelkich możliwych w danych warunkach działań do złożenia wniosku osobiście lub nadania listem poleconym na poczcie. Nieterminowe złożenie wniosku przez osobę zdrową i normalnie funkcjonującą w społeczeństwie, może zostać usprawiedliwione tylko opieką nad inną osobą. Zdaniem Sądu słusznie zatem organy podatkowe wskazują, że opieka nad mężem nie wykluczała możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę. Skarżąca sama będąca zdrową osobą miała niewątpliwie możliwości wychodzenia z domu, chociażby w celu dostarczenia osobie, którą opiekowała się pożywienia i medykamentów, a tym samym miała potencjalną możliwość wysłania wniosku w ustawowym terminie. Sąd nie stwierdził podstaw do uznania, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania art. 217 § 2, art. 219 i 210 Ordynacji podatkowej, gdyż zaskarżone postanowienie zawiera szczegółowe uzasadnienie, zarówno faktyczne jak i prawne.

W skardze kasacyjnej, złożonej na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), G. M., reprezentowana przez pełnomocnika, będącego doradcą podatkowym, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

Przedmiotowemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:

1/ art. 22 ust.1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) w związku z art. 27c ust. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej na skutek nieuwzględnienia przez Sąd, iż w sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające przywrócenie skarżącej terminu do złożenia wniosku o ulgę podatkową z tytułu wyszkolenia ucznia,

2/ art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 217 § 2 w związku z art. 219, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej na skutek nieuwzględnienia przez Sąd podniesionego w skardze zarzutu błędnego uzasadnienia postanowienia Izby Skarbowej z dnia [...]

3/ art. 54 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, art. 328 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym poprzez błędne uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego wyroku.

W uzasadnieniu skargi oprócz twierdzeń już zgłoszonych w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku nadmieniono, że w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 2094 Sąd ten uwzględnił skargę S. M. i uchylił postanowienie Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie mu ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wyszkolenia ucznia.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 listopada 2004 r. w sprawie FSK 415/04 uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności NSA wskazał, iż Sąd uzasadnienie zaskarżonego wyroku poświęcił przede wszystkim zagadnieniu uprawdopodobnienia przez skarżącą, że uchybienie terminowi złożenia przez nią wniosku o udzielenie ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wyszkolenia uczniów nastąpiło bez jej winy. Nie odniesiono się natomiast do zagadnienia zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia podania o przywrócenie uchybionego terminu. Sąd oddalając skargę uznał, że skarżąca sama zaniechała działań umożliwiających dotrzymanie terminu ustawowego do złożenia wniosku w tym przedmiocie, co powoduje, że nie można uznać, aby uchybienie temu terminowi nastąpiło bez jej winy, a zatem skarżąca musi ponieść konsekwencję swoich zaniechań. Tymczasem w tym samym dniu co zaskarżony wyrok, to jest 17 grudnia 2003 r. pod sygn. akt I SA/Gd 2094/02, ten sam skład orzekający wydał wyrok dotyczący męża skarżącej S. M. I tym wyrokiem uwzględniono skargę, uchylając zaskarżone postanowienie w analogicznym przedmiocie jak sprawa niniejsza skarżącej, to jest odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o udzielenie omawianej ulgi podatkowej. Sąd w konkluzji motywów orzeczenia stwierdził, "Izba Skarbowa bezpodstawnie zatem utrzymała w mocy postanowienie organu I instancji, bowiem wniosek skarżącego o przywrócenie terminu nie był spóźniony, a skarżący w ocenie Sądu w sposób dostateczny uprawdopodobnił, że uchybił terminowi do złożenia wniosku o przyznanie ulgi uczniowskiej bez swojej winy".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego obie sprawy małżonków M. pozostają ze sobą w związku faktycznym i prawnym z tym tylko, że skarżąca wywodziła swój wniosek o przywrócenie uchybionego terminu opieką nad chorym mężem. Doświadczenie życiowe wskazuje na to, że sytuacje powstałe w wyniku zaistnienia objawów schorzenia, przy których występuje konieczność przyjmowania preparatów antydepresyjnych, oddziałują nie tylko bezpośrednio na samego chorego lecz także na krąg najbliższych mu osób, a w szczególności małżonka.

Dlatego też nie uwzględnienie tych okoliczności w zaskarżonym wyroku doprowadziło Naczelny Sąd Administracyjny do uznania za zasadny zarzut skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy, to jest przepisów art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 27c ust. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 162 Ordynacji podatkowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż skarżąca nie uchybiła terminowi określonemu w przepisie art. 162 § 3 Ordynacji podatkowej.

Lektura akt dowodzi bowiem, iż skarżąca dopiero z chwilą otrzymania w dniu 7 maja 2002 r. decyzji Trzeciego Urzędu Skarbowego z dnia [...] dowiedziała się, że wniosek o przyznanie ulgi z tytułu wyszkolenia ucznia złożyła po przepisanym w art. 27c ust. 14 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) terminie.

Skarżąca składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu 10 maja 2002 r. (data nadania na poczcie listu poleconego), zmieściła się zatem w przepisanym siedmiodniowym terminie, tym bardziej, że organy same nie ustaliły innej daty ustania przeszkody uniemożliwiającej złożenia wniosku w terminie, niż wskazywana przez skarżącą.

Zachodzą zatem w ocenie Sądu przesłanki obligujące organ do przywrócenia skarżącej terminu do złożenia wniosku o przyznanie ulgi uczniowskiej, bowiem spełnione zostały przez niego przesłanki określone w przepisie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej.

W ocenie Sądu nie jest trafne ustalenie organu podatkowego, aby skarżąca nie dochowała należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przyznanie ulgi uczniowskiej. Okolicznością bezsporną jest, że mąż skarżącej poważnie zachorował (zaświadczenie lekarskie potwierdzające stan choroby S. M.

Fi przyjmowanie leków antydepresyjnych od 2 stycznia 2002 r.), co spowodowało konieczność zapewnienia przez skarżącą stałej opieki choremu mężowi.

Skoro zatem wniosek skarżącej o przywrócenie terminu nie był spóźniony, a skarżąca w ocenie Sądu w sposób dostateczny uprawdopodobniła, że uchybiła terminowi do złożenia wniosku o przyznanie ulgi uczniowskiej bez swojej winy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.a, art. 200 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w wyroku.

MK