Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1046/04
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2005-08-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Skarżony organ: Minister Budownictwa
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu


UZASADNIENIE

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku R. J. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia wartości nieruchomości pozostawionej przez F. J. w L. pow. W. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2004 r.

W uzasadnieniu Minister Infrastruktury podał, że decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] Starosta [...] stwierdził, że:

1) wartość pozostawionej przez ojca F. J. nieruchomości położonej w m. L., pow. W. woj. [...] na dzień wydania niniejszej decyzji wynosi [...] zł;

2) wartość lokalu mieszkalnego znajdującego się w S. przy ul. [...] nabytego w dniu [...] września 1991 r. przez F. J. z zaliczeniem wartości nieruchomości pozostawionej i opisanej w pkt 1 na poczet ceny nabycia wynosi w dniu wydania niniejszej decyzji [...] zł.

Od tej decyzji do Wojewody [...] złożył odwołanie R. J., wnosząc o jej uchylenie.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2003 r.

Wnioskiem z dnia 10 września 2003 r. R. J. wystąpił do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r.

Pismem z dnia 20 lutego 2004 r. R. J. złożył do Ministra Infrastruktury wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. nr [...].

Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Infrastruktury stwierdził, że zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W świetle dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym decyzją (wyrok NSA z dnia 4 grudnia 1986 r. sygn. akt IV SA 716/86), jak również, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r. sygn. akt V SA 86/92, V SA 436-466/92).

W przedmiotowej sprawie decyzja Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. jak i decyzja Starosty [...] z dnia [...] marca 2003 r. zostały wydane na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów, tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9 poz. 32 z późn. zm.). Zgodnie z § 5 pkt 2 tego rozporządzenia, decyzja wydana w sprawie dotyczącej określenia wartości nieruchomości pozostawionej za granicą powinna zawierać informacje o dotychczasowym stanie realizacji uprawnień.

W związku z tym Starosta [...] w swojej decyzji z dnia [...] marca 2003 r. miał obowiązek odnieść się do wartości lokalu nabytego w ramach uprawnień przez F. J..

Minister Infrastruktury zauważył, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 listopada 2000 r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 866/98 nie wskazano, że dowód przedstawiony przez R. J. w postaci operatu szacunkowego wykonanego przez rzeczoznawcę majątkowego J. S. musi zostać uznany przez organ. Stwierdzono natomiast, że "nadto organy nie rozważyły, czy kwestionując metodę szacowania nieruchomości przyjętą przez biegłego mogą w drodze postanowienia odmówić przyjęcia takiego operatu szacunkowego, czy powinny rozstrzygając sprawę — odmówić wydania zaświadczenia, o jakim mowa w § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1998 roku".

W związku z tym Starosta [...] rozpatrując ponownie sprawę, zgodnie z art. 77 kpa miał obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, a zgodnie z art. 76 § 3 kpa, miał możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko treści złożonych dokumentów. Starosta wydając decyzję z dnia [...] marca 2003 r. przyjął za dowód operat szacunkowy wykonany na jego zlecenie przez rzeczoznawcę majątkowego J. K., a więc organ wykonał zalecenia Sądu poprzez powołanie innego biegłego.

Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R. J., zarzucając naruszenie:

1) art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1995 r. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.), przez przyjęcie, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 listopada 2000 r. sygn. akt II SA/Gd 866/98 nie wiąże Starosty [...] i Wojewody [...];

2) art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 140 kpa, przez nie odniesienie się przez Wojewodę [...] w uzasadnieniu decyzji do zarzutu wnioskodawcy przywołanego w odwołaniu od decyzji Starosty [...] a dotyczącego związania tego organu wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 listopada 2000 r. sygn. akt II SA/Gd 866/98;

3) art. 16 § 1kpa w zw. z art. 110 kpa, poprzez uznanie, że decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] października 1990 r. nie jest wiążąca podczas gdy decyzja ta jest ostateczna i wiąże wszystkie organy administracji publicznej oraz sądy;

4) art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.), przez przyjęcie, że operat szacunkowy rzeczoznawcy J. S. jest niezgodny z obowiązującymi przepisami i nie może stanowić podstawy do określenia wartości nieruchomości pozostawionej przez poprzednika prawnego wnioskodawcy w L.;

5) art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (...), przez przyjęcie, że rzeczoznawca majątkowy J. S. nie był uprawniony do wyboru zastosowanego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości,

i wniósł o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2004 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2004 r. oraz wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. oraz decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2003 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Skarga jest zasadna, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca naruszają prawo.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r., którą utrzymano w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2003 r., którą to decyzją Starosta [...] stwierdził, że wartość pozostawionej przez ojca F. J. nieruchomości położonej w m. L., pow. W. na dzień wydania niniejszej decyzji wynosi [...] zł, natomiast wartość lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...] o nabytego w dniu [...] września 1991 r. przez F. J. z zaliczeniem wartości nieruchomości pozostawionej w L. na poczet ceny nabycia wynosi w dniu wydania decyzji [...] zł.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku R. J. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2003 r. w sprawie stwierdzenia wartości nieruchomości pozostawionej przez F. J. w L. w pow. W..

Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wyroku Sądu Wojewódzkiego w Słupsku z dnia 24 listopada 1989 r. sygn. akt I C 214/89 wynika, że F. J. służyło prawo własności gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha wraz ze szczegółowo wymienionymi zabudowaniami, położonego w L. gmina K. w powiecie W., województwo białostockie, oraz że F. J. pozostawił tę nieruchomość na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.

Decyzją administracyjną z dnia [...] października 1990 r. postanowiono sprzedać w formie aktu notarialnego F. J. lokal mieszkalny nr [...], o pow. [...] m² położony w budynku przy ul. [...] oraz oddać w użytkowanie wieczyste [...] niewydzielonej części gruntu pod budynkiem; w pkt 7 decyzji zaliczono wartość pozostawionego przez F. J. mienia nieruchomego poza granicami Państwa, oszacowanego na kwotę [...] zł na poczet nabywanego przez F. J. mieszkania przy ul. [...] o wartości [...] zł oraz na poczet 99 letniego wieczystego użytku [...] niewydzielonej części gruntu - pierwsza opłata roczna [...] zł oraz 99 opłat rocznych, tj. [...] zł.

Aktem notarialnym z dnia [...] września 1991 r. F. J. nabył ten lokal mieszkalny wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu – cena sprzedaży oraz opłaty roczne za cały okres użytkowania wieczystego gruntu – zostały w całości zapłacone przez zaliczenie wartości mienia pozostawionego poza granicami Państwa Polskiego.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 1997 r. sygn. akt Ns [...] Sąd Rejonowy w S. stwierdził, że spadek po F. J. zmarłym dnia [...] maja 1997 r. w S. na podstawie ustawy nabył syn R. J. w całości.

Starosta Powiatowy w [...] decyzją z dnia [...] marca 2003 r., w wyniku powtórnego rozpatrzenia sprawy z wniosku R. J. o potwierdzenie wartości pozostawionego mienia przez jego ojca F. J. w miejscowości L., pow. W., po odliczeniu wartości lokalu mieszkalnego w S. nabytego w ramach rekompensaty, stwierdził, że wartość nieruchomości pozostawionej przez F. J. w L. na dzień wydania tej decyzji wynosi [...] zł, a wartość lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...] nabytego w dniu [...] września 1991 r. przez F. J. z zaliczeniem wartości nieruchomości pozostawionej w L. na poczet ceny nabycia wynosi w dniu wydania tej decyzji [...] zł.

Przytoczone powyżej decyzje znajdujące się w aktach administracyjnych wskazują, że w dniu dzisiejszym istnieją dwie decyzje określające wartość mienia pozostawionego poza granicami Państwa Polskiego przez ojca R. J. – F. - w miejscowości L. w powiecie W., co nie jest dopuszczalne.

Zgodnie z art. 16 kpa, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. A zatem decyzja ostateczna to taka decyzja, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji. Art. 16 kpa ustanawia ochronę decyzji ostatecznych, przyznając im cechę trwałości. Z przytoczonego wyżej zdania pierwszego art. 16 § 1 kpa wynika, iż jest to nie tylko decyzja, od której nie można wnieść odwołania, ale przede wszystkim, że jest to ostateczne załatwienie sprawy administracyjnej.

Art. 110 kpa stanowi, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, natomiast, stosownie do art. 156 § 1 pkt 3 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Decyzja administracyjna z dnia [...] października 1990 r. istnieje nadal w obrocie prawnym, nie została uchylona, i nie stwierdzono jej nieważności, jest decyzja ostateczną. Decyzji ostatecznej służy domniemanie legalności, co oznacza, że jest ważna i powinna być wykonywana.

Ponadto Sąd zauważa, ocena prawna wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym w sprawie przed 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie zarówno Wojewódzki Sąd Administracyjny jak również organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia, stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.).

W tych okolicznościach należy stwierdzić, że powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej.

Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.