Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 563/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2021-02-10 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145, art. 149
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz asesor WSA Katarzyna Korycka (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2021 r. sprawy ze skargi I. Z. i J. J. na postanowienie Wojewody z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...].JM w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2019 roku nr [...], 2. zasądza od Wojewody na rzecz strony skarżącej I. Z. i J. J. solidarnie kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. skarżąca I. Z. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie wywłaszczenia i ustalenie odszkodowania za nieruchomości położone w G. W., obręb B., oznaczone w ewidencji gruntów jako działki nr [...], które – jak wskazała - sprzedane zostały inwestorowi pod budowę dróg decyzją Starosty [...] z dnia [...] lutego 2015 r. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podkreśliła, że organ wypłacił jej oraz jej siostrze – dziedziczącym po matce Z. D. - odszkodowanie tylko za jedną z działek, tj. działkę nr [...], a następnie wysyłał pisma do ich nieżyjącej matki na nieistniejący adres, korespondencję tę wpiął do księgi wieczystej [...] i na tej podstawie, fałszując księgę wieczystą, wywłaszczył nieżyjącą Z. D.. Zdaniem skarżącej korespondencja co do ww. działek powinna być kierowana do niej i jej siostry, a nie jej nieżyjącej matki.

Pismem z dnia [...] listopada 2019 r. także skarżąca J. J. wystąpiła do organu z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego "za działki i odszkodowania za drogi", powołując się na decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2015 r. zatwierdzającą projekt budowy dróg i zezwalającą na realizację inwestycji drogowej, którą to – jak wskazała – wywłaszczono działki o nr ew. [...]. Skarżąca podkreśliła, że wskazane działki odziedziczyła wraz z siostrą po zmarłej matce postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 1983 r., sygn. akt [...] oraz, że działki te przewłaszczyła G. W., wykorzystując to, że nie wpisała się wraz z siostrą w księdze wieczystej.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...], wydanym w związku ze złożeniem ww. wniosków o wznowienie postępowania, Starosta [...] działając na podstawie m.in. art. 149 § 3 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej powoływanej jako "kpa"), odmówił skarżącym wznowienia postępowania w sprawie wywłaszczenia i ustalenia odszkodowania za nieruchomości położone w G. W., obręb B., oznaczone jako działki nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że brak jest możliwości i podstaw do wznowienia postępowania, bowiem skarżące wniosły o wznowienie postępowania w przedmiocie (o wywłaszczenie, o odszkodowanie - za działki nr [...]), w jakim nie było ono prowadzone. Wznowienie może zaś nastąpić w sprawie zakończonej rozstrzygnięciem ostatecznym, a zatem nie można wznowić postępowania w przedmiocie, w którym postępowanie nie było nigdy prowadzone i nie została w nim wydana decyzja. Wyjaśnił przy tym, że na mocy decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] wyłącznie działka nr [...] została przejęta na rzecz G. W. i w rezultacie zostało przyznane za nią odszkodowanie, zaznaczając jednocześnie, że z analizy ksiąg wieczystych oraz zapisów ewidencji gruntów wynika, że tytuł prawny do działek, za które skarżące domagają się odszkodowania, przysługiwał G. W. – zarówno w dniu wydania decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., jak i na dzień jej ostateczności. Reasumując organ stwierdził, że nie doszło do wywłaszczenia wymienionych we wnioskach działek na podstawie decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., gdyż jak wskazano w tej decyzji stanowiły one własność G. W., a skarżące nie udowodniły, aby przysługiwał im tytuł prawny do wnioskowanych działek. Ponadto Starosta wskazał, że skarżące nie wykazały w złożonych wnioskach przesłanek wznowienia postępowania i nie odniosły się do określonego w art. 148 kpa terminu. Stwierdziły jedynie, że sfałszowano księgę wieczystą i na tej podstawie wywłaszczono nieżyjącą Z. D. oraz że korespondencja wysyłana do ich nieżyjącej matki, winna być kierowana do nich. Powołując się na art. 145 § 1 pkt 1 kpa organ wyjaśnił, że sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu oraz zaznaczył, że w sprawie nie zostało prawidłowo wykazane, aby księgi wieczyste prowadzone dla przedmiotowych działek zastały sfałszowane, podnosząc przy tym, że księgi wieczyste korzystają z domniemania wiarygodności. Odnośnie zaś przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, organ wyjaśnił, że podstwa ta nie miała miejsca w sprawie, gdyż zgodnie z art. 11d ust. 5 i art. 11f ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, zawiadomienie o wydaniu decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, wysłane zostało zgodnie z danymi wskazanymi w katastrze nieruchomości – tj. do właściciela działki nr [...] - Z. D., zamieszkałej w B., bez wskazania konkretnego adresu. Podkreślił przy tym, że to spadkobierczynie po zmarłej Z. D. miały obowiązek ujawnienia się jako następczynie prawne w ewidencji oraz wskazania swoich aktualnych miejsc zamieszkania, co umożliwiłoby organowi uznanie ich za strony prowadzonego postępowania i kierowanie do nich korespondencji.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżące wskazały, że nie zgadzają się z wydanym rozstrzygnięciem oraz wnioskują o wznowienie postępowania w sprawie budowy dróg i wypłatę należnego im odszkodowania. Podniosły w szczególności, że organ nie dopełnił obowiązku powiadomienia ich o toczącym się postępowaniu w sprawie budowy dróg na należących do nich działkach, że korespondencja w tej sprawie powinna być kierowana - nie do nieżyjącej Z. D., lecz do skarżących, co w ich ocenie stanowi złamanie prawa. Podkreśliły, że Starosta wiedział o dziedziczeniu działek przez skarżące, o czym świadczy postępowanie w sprawie odszkodowania za działkę nr [...].

Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia, Wojewoda postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w odniesieniu do działek o nr [...] nie było prowadzone żadne postępowanie wywłaszczeniowe ani odszkodowawcze, bowiem działki te stanowiły własność G. W. i nie podlegały przejęciu z mocy prawa przez podmiot publiczny w związku z decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Wynika to z treści decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., a analiza ksiąg wieczystych i wypisów z rejestru gruntów dotyczących przedmiotowych działek potwierdza, że zapisy decyzji w tej kwestii są prawidłowe. Z tego względu w ocenie Wojewody rozstrzygnięcie organu I instancji odpowiada prawu. Brak jest bowiem podstawowej przesłanki wznowienia postępowania w postaci zaistnienia sprawy zakończonej decyzją administracyjną. Tymczasem wznowienie może nastąpić jedynie w sprawach zakończonych rozstrzygnięciem ostatecznym. Nie można zatem było wznowić postępowania w przedmiocie, w którym postępowanie nie było nigdy prowadzone i nie została wydana w nim decyzja. Organ II instancji podniósł jednocześnie, że skarżące w swoich wnioskach nie wskazały wznowienia którego postępowania w istocie się domagają, a w ocenie Wojewody wnioski te stanowią kolejną próbę doprowadzenia do wszczęcia, a nie wznowienia, postępowania, którego Starosta [...] odmówił postanowieniem z dnia [...] października 2019 r. Wobec powyższego Wojewoda uznał, że nie ma konieczności analizy dalszych pozytywnych oraz negatywnych przesłanek wznowienia postępowania, wskazując, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 kpa (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256) odnosi się do dowodów na podstawie, których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, czyli fakty, które - jak wskazał - dotyczą bezpośrednio danej sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Z uwagi więc na brak tejże decyzji, jak i poprzedzającego jej wydanie, postępowania dowodowego, w którym tego typu dowód mógłby być wykorzystany, brak jest zdaniem organu odwoławczego podstaw do szczegółowych rozważań o wystąpieniu powyższej przesłanki. Podkreślił jednocześnie, że podobne uwagi należy odnieść do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa.

Na powyższe postanowienie I. Z. i J. J. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. W uzasadnieniu skargi skarżące wskazały w szczególności, że Wójt G. W. i Starosta [...] przejęli pod budowę dróg 9 działek, że tylko za działkę nr [...] strony otrzymały odszkodowanie, że w sprawie 8 pozostałych działek korespondencję kierowano do nieżyjącej od 38 lat matki skarżących i na podstawie nieodebranych listów G. W. przywłaszczyła przedmiotowe działki pod budowę drogi. Stwierdziły, że w sprawie organy złamały prawo niedopełniając obowiązku powiadomienia skarżących o wszczętym postępowaniu w sprawie 8 działek pod budowę dróg i kierując korespondencję nie do skarżących, lecz do ich nieżyjącej matki, a także zatajając adresy skarżących przed sądem wieczystoksięgowym i okoliczność dziedziczenie przez skarżące po ich matce.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, gdyż wydane w sprawie postanowienia organów obu instancji nie odpowiadają prawu.

Podlegające kontroli sądowej postanowienie Wojewody z dnia [...] kwietnia 2020 r. i poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. podjęte zostały w ramach uregulowanej w przepisach art. 145 – 152 kpa instytucji procesowej wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, stanowiących wyjątek od uregulowanej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Z treści wstępnej art. 145 § 1 kpa stanowiącej, że "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie administracyjne", wprost wynika, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne wyłącznie w takiej sprawie, w której została wydana ostateczna decyzja kończąca postępowanie w sprawie. Warunkiem koniecznym wznowienia postępowania jest zatem niewątpliwie zakończenie sprawy decyzją ostateczną, co nie jest tożsame z wyczerpaniem toku instancyjnego.

Wśród przesłanek uprawniających do wznowienia postępowania określonych w kodeksie postępowania administracyjnego ustawodawca wymienił m.in. okoliczność niebrania przez stronę bez własnej winy udziału w postępowaniu, a więc przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Ustawową przesłankę wznowienia postępowania stanowi też podstawa z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, a więc okoliczność, iż dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

Wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony, z tym że w przypadku gdy podstawą wznowienia postępowania jest okoliczność, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu tj. przyczyna określona w art. 145 § 1 pkt 4 (jak też przyczyna z art. 145a i art. 145b), to wznowienie postępowania następuje tylko na żądanie strony (art. 147 kpa).

Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego ograniczają jednak w czasie uprawnienie do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Termin stanowiący to ograniczenie wynosi jeden miesiąc, a początkowy moment jego biegu wyznaczony został w zależności od okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. W przypadku, gdy podstawą tą jest przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania, zgodnie z art. 148 § 1 kpa wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, natomiast w sytuacji, gdy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na podstawie z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, to zgodnie z treścią art. 148 § 2 kpa, miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z tej przyczyny biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Przepisy regulujące procedurę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 – art. 152 kpa) wyodrębniają kilka etapów tego postępowania. Na każdym z nich organ ustala i rozważa właściwe dla tego etapu okoliczności sprawy oraz (wydając rozstrzygnięcia) stosuje odpowiednie na tym etapie podstawy prawne. Przed zamknięciem danego etapu postępowania lub dokonaniem związanych z nim ocen i powstaniem jego skutków procesowych, organ nie rozważa okoliczności istotnych w kolejnej fazie postępowania. Etap wstępny omawianego postępowania obejmuje jedynie badanie formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia (zakończenie sprawy decyzja ostateczną, powołanie przesłanki wznowieniowej, zachowanie terminu z art. 148 kpa, oczywisty brak przymiotu strony), kolejny zaś - mający miejsce po wydaniu postanowienia o wznowieniu - dotyczy badania istnienia przyczyny wznowienia, a następnie rozstrzygania o istocie sprawy w sytuacji wystąpienia podstaw wznowieniowych.

Zgodnie z art. 149 § 1 kpa wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Samo wniesienie podania o wznowienie postępowania nie wszczyna automatycznie postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Podanie takie uruchamia jedynie ww. etap wstępny tego postępowania, którego celem jest ustalenie przez organ, czy nie zachodzą przedmiotowe bądź podmiotowe przesłanki niedopuszczalności wznowienia oraz czy zachowany został wymóg terminowości złożenia wniosku. Po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania organ jest zatem zobowiązany do zbadania kwestii formalnych, ale nie merytorycznych. Organ ustala zatem na tym etapie postępowania czy dopuszczalne jest wszczęcie postępowania nadzwyczajnego, a więc bada czy decyzja jest ostateczna, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie, czy wnioskodawca powołuje się na ustawową przesłankę wznowienia postępowania oraz czy wniosek nie pochodzi od osoby niebędącej w sposób oczywisty stroną postępowania (co ma miejsce zwłaszcza w sytuacji gdy osoba ta nie powołuje się na własny interes prawny). Spełnienie tych formalnych kryteriów warunkuje dopuszczalność wznowienia postępowania, co następuje w drodze postanowienia, stosownie do art. 149 § 1 kpa.

W przeciwnym wypadku, jeśli niezachowane zostały warunki formalne skuteczności wniosku o wznowienie postępowania, organ zobowiązany jest wydać na podstawie art. 149 § 3 kpa postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Postanowienie to – jak wynika z poczynionych uwag - wydaje się po dokonaniu czysto formalnej oceny wniosku. Odmowa wznowienia postępowania może więc dotyczyć tylko tych przypadków, gdy przeszkody są łatwo dostrzegalne, a ich stwierdzenie nie wymaga prowadzenia analiz i wyjaśniania sprawy. Na tym etapie postępowania nie bada się podstaw wznowienia, nie ustala się czy faktycznie one wystąpiły, nie ocenia się też legitymacji strony, co do której istnieją jakiekolwiek wątpliwości i zachodzi potrzeba dokonania analizy przymiotu strony, bowiem w przeciwnym wypadku, tj. gdyby badanie tych kwestii następowało jeszcze przed podjęciem aktu z art. 149 § 1 kpa, dochodziłoby do sytuacji w której organ czyniłby ustalenia i wyjaśnienia oraz dokonywał oceny podstaw wznowienia jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia postępowania, co stałoby w sprzeczności z treścią art. 149 § 2 kpa.

W przedmiotowej sprawie orzekające organy odmówiły wznowienia postepowania stwierdzając, iż nie było prowadzane postępowanie zakończone wydaniem decyzji ostatecznej w przedmiocie określonym we wnioskach skarżących, tj. w sprawie wywłaszczenia czy odszkodowania dotyczącego działek nr [...] i [...]. Dodatkowo organ I instancji wskazał na brak wystąpienia w sprawie przesłanek wznowieniowych z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 kpa. Stanowisko o braku przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego czy odszkodowawczego odnośnie wymienianych we wniosku działek organy oparły na analizie treści decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i zezwalającej Wójtowi G. W. na realizację inwestycji drogowej oraz analizie ksiąg wieczystych i wpisów z rejestru gruntów dotyczących przedmiotowych działek.

W ocenie Sądu nie było w sprawie jednoznacznych podstaw, zwłaszcza w sytuacji braku podjęcia przez organy jakichkolwiek czynności zmierzających do ustalania rzeczywistej woli skarżących i treści złożonych przez nie wniosków, do stwierdzenia że skarżące złożyły wniosek o wznowienie w sprawie, w której nie było prowadzone postępowanie zakończone wydaniem decyzji ostatecznej. Przede wszystkim należy podkreślić, że w obu złożonych przez skarżące wnioskach wskazały one na ostateczną decyzję z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], tj. decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i zezwalająca Wójtowi G. W. na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie dróg gminnych – ulic K., P. i L. w miejscowości B.. Nie budzi też wątpliwości, że wskazana decyzja z dnia [...] lutego 2015 r. dotyczyła poza działką nr [...], także działek nr [...] i [...] które to działki wymieniły skarżące w złożonych wnioskach o wznowienie postępowania. Ponadto w zażaleniu skarżące wyraźnie wskazały, że domagają się wznowienia postępowania w sprawie budowy dróg i wypłaty odszkodowania za działki nr [...] i [...], które ich zdaniem odziedziczyły one po zmarłej matce. Wskazane okoliczności, w ocenie Sądu, nie uprawniały do przyjęcia, że skarżące złożyły wniosek w sprawie, która nie została zakończona decyzją ostateczną. Okoliczność bowiem, że podstawę wniosków o wznowienie skarżące oparły m.in. na twierdzeniu, że objęte decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. działki nr [...] i [...] stanowiły ich własność, a nie G. W., jak określono to w decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., i że w efekcie w ocenie skarżących zostały one wywłaszczone z tych działek, nie oznacza że organy mogły przyjąć, że skarżące żądają wznowienia postepowania w sprawie, która nie została zakończona ostateczną decyzją. Czym innym jest bowiem ustalenie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, stanowiącą przedmiot wniosku skarżących, a czym innym zweryfikowanie podstaw wznowienia postepowania i prawidłowości twierdzeń skarżących co do okoliczności mających uzasadniać wznowienie postępowania i ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego kontestowanej decyzji. Zgodnie z art. 9 kpa organy administracji publicznej czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Są one obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Uwzględniając więc okoliczność, że skarżące wskazały w złożonych wnioskach ostateczną decyzję, która zakończyła prowadzone przed organem postępowanie administracyjne, że przedmiotem tej decyzji niewątpliwie były działki wskazane przez skarżące w złożonych przez nie wnioskach o wznowienie postępowania oraz, że skarżące do tych działek roszczą sobie tytuł prawny mający wynikać ze spadkobrania, stwierdzić należy, że co najmniej przedwczesne było stanowisko organów, iż skarżące domagają się wznowienia postępowania w przedmiocie w jakim nie było ono prowadzone i nie zostało zakończone decyzją ostateczną. Jeżeli organy, pomimo wskazania w złożonych wnioskach o wznowienie postępowania decyzji ostatecznej, która zakończyła prowadzone przed Starostą B. postępowanie, miały wątpliwości co do treści tych wniosków oraz postępowania, którego one dotyczą, to powinny były w pierwszej kolejności jednoznaczne ustalić treść żądania i rzeczywistą wolę skarżących, poprzez wezwanie ich do jednoznacznego i precyzyjnego określenia treści złożonych wniosków, a przede wszystkim postępowania którego wznowienia się skarżące domagają, wraz z ewentualnym udzieleniem im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z samej okoliczności, że skarżące, niekorzystające z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, wskazały w złożonych wnioskach na wywłaszczenie działek nr [...] i [...], nie można wyprowadzić jednoznacznego wniosku, że sprawa której żądają wznowienia dotyczy w sensie prawnym wywłaszczenia działek nr [...] i [...], tym bardziej że skarżące wskazały, że działki te objęte zostały decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. na realizację inwestycji drogowej i, że skarżące odziedziczyły je po matce, a księgi wieczyste zostały sfałszowane. Okoliczności te mogą wskazywać, że skarżące powołując się na kwestię wywłaszczenia ww. działek, które zostały objęte decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., w istocie uzasadniały sam wniosek o wznowienie postępowania (oparty na twierdzeniu, że działki te stanowiły własność skarżących, odziedziczoną po matce, której to zostały one pozbawione w związku z decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. i sfałszowaniem księgi wieczystej), a nie określały precyzyjnie jego przedmiotu. Dodatkowo zauważyć należy, że organy stanowisko o braku przeprowadzenia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w przedmiocie wskazanym we wnioskach skarżących oparły m.in. na analizie ksiąg wieczystych i wypisów z ewidencji gruntów, tymczasem jak podkreślono etap na którym decyduje się o dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, jest etapem, w którym nie przeprowadza się analiz dokumentów i nie wyjaśnia się sprawy, lecz jedynie dokonuje wyłącznie formalnej oceny wniosku o wznowienie postępowania.

Wobec powyższego Sąd uznał, że w okolicznościach sprawy, bez podjęcie działań zmierzających do ustalenia rzeczywistej woli stron i treści żądania, organy nieprawidłowo odmówiły wznowienia postępowania w oparciu o argument, iż wnioski skarżących dotyczą sprawy, w której nie było prowadzone postępowanie zakończone wydaniem decyzji ostatecznej.

Jednocześnie w związku z tym, iż postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydaje się po dokonaniu czysto formalnej oceny wniosku, nie było też w sprawie podstaw do odmowy wznowienia postępowania ze względu na stwierdzoną przez organ I instancji okoliczność braku wystąpienia w sprawie przesłanek wznowieniowych, określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 4 kpa. Ocena merytorycznych podstaw wznowienia postępowania może mieć bowiem miejsce w ramach wszczętego postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Czym innym jest złożenie wniosku nieopartego na ustawowych przesłankach, a czym innym uznanie, że owe ustawowe przesłanki nie zaistniały.

W ramach wstępnego etapu postępowania, jaki stanowi ocena dopuszczalności wznowienia postępowania, organ zobowiązany jest wyłączenie do zweryfikowania, jak podkreślono, czy wnioskodawca zachował termin z art. 148 kpa, czy powołał się na przesłankę wznowieniową i czy nie zachodzi sytuacja oczywistego braku przymiotu strony postępowania. Jeżeli pomimo wezwania, wnioskodawca nie poda żadnej ustawowej podstawy wznowienia postępowania, czy też nie wskaże na okoliczność zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, organ wyda wówczas zgodne z prawem postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Powodem wydanie takiego postanowienia nie może być zaś brak podstaw do wznowienia postępowania, gdyż ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Ponieważ wznowienie postępowania obejmuje całość dotychczasowego postępowania, a przedmiotem postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. była m.in. działka nr [...], którą – co przyznały same organy - skarżące odziedziczyły po matce Z. D., która jako osoba nieżyjąca wskazana została w decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. jako właścicielka tej działki, nie można przyjąć z tego chociażby względu, że w sprawie zaistniały oczywiste przyczyny podmiotowe do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.

W tym stanie rzeczy, uznając że organy odmówiły wznowienia postępowania z naruszeniem przepisów art. 145 kpa i art. 149 kpa, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. Ponownie rozpatrując wnioski skarżących organ, wzywając w razie potrzeby skarżące do ich sprecyzowania czy udzielania dodatkowych informacji, ustali przedmiot złożonych wniosków o wznowienie postępowania zgodnie z uwagami Sądu oraz oceni, czy wnioski o wznowienie postępowania złożone zostały z zachowaniem terminu z art. 148 kpa i czy skarżące powołują się na ustawowe przesłanki wznowieniowe. W oparciu o poczynione w tym zakresie ustalenie, organ oceni czy dopuszczalne jest wznowienie postępowania. O kosztach postępowania orzeczono na podstawia art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).