Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 1333/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2006-11-14 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 66
journal: Dz.U. 1994 nr 89 poz 414
law: Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia NSA Leszek Leszczyński Protokolant Krzysztof Tkacz po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. i A. Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 426/05 w sprawie ze skargi A. i A. Ś. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2) zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. i A. Ś. kwotę 490 ( czterysta dziewięćdziesiąt ) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W., wydaną w oparciu o art. 66 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, nakazał A. i A. Ś oraz S. Ś. doprowadzenie ściany budynku mieszkalnego w W. przy ulicy S. do stanu zgodnego z warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki poprzez likwidację okna znajdującego się w ścianie tego budynku od strony południowej, usytuowanego w ostrej granicy z działką K. i R. O.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w ścianie budynku piętrowego znajdującego się na granicy działek znajduje się otwór okienny, który uniemożliwia rozbudowę budynku parterowego i wykonania piętra na budynku K. i R. O. Organ stwierdził, że wprawdzie otwór okienny był projektowany w tym miejscu, lecz po podziale budynku zmieniły się okoliczności, w wyniku których ściana budynku z otworem okiennym, usytuowana po granicy nie odpowiada warunkom, jakie powinny spełniać budynki.

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł A. Ś. W uzasadnieniu podniósł, że nie wyraża zgody na zamurowanie otworu okiennego, gdyż został on zaprojektowany i wykonany zgodnie z przepisami prawa. Zdaniem odwołującego się, R. O. powinien liczyć się z faktem, że kupując budynek zgadza się na zastaną sytuację. Dodatkowo podniósł, że nie można nakazać mu zamurowania otworu okiennego, z uwagi na to, że prawo nie działa wstecz. Dodatkowo zarzucił, że w uzasadnieniu decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. znajdują się nieprawidłowe informacje mogące rzutować na właściwą ocenę sytuacji.

Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 83 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nakazanego obowiązku i wyznaczył termin jego wykonania – w okresie 3 miesięcy od daty otrzymania wskazanej decyzji, utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy w pozostałej części. W uzasadnieniu organ drugiej instancji stwierdził, że postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji było prawidłowe i nie przyznał racji twierdzeniom skarżącego.

Organ wskazał, że dobudowa parterowa do budynku mieszkalnego piętrowego, częściowo zrealizowana była na dwóch działkach, jednak kwestia ta pozostaje poza kompetencjami organów nadzoru budowlanego, jeśli obiekt został wybudowany zgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę.

Organ przywołał również treść przepisu §12 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r., który stanowi, że budynek może być sytuowany bezpośrednio przy granicy działki, ale jedynie w przypadku, gdy w ścianie zewnętrznej nie posiada otworów okiennych lub drzwiowych. Aby spełniać warunki określone we wskazanym rozporządzeniu sporny budynek piętrowy nie powinien posiadać otworu okiennego w ścianie znajdującej się w bezpośredniej granicy działki, co prowadzi do wniosków, że obiekt znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym i narusza przepisy ustawy – Prawo budowlane.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli A. i A. Ś.

Skarżący podnieśli zarzut błędnej interpretacji art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. Wskazali, że ich budynek jest w odpowiednim stanie technicznym, jest użytkowany w sposób niezagrażający życiu lub zdrowiu ludzi i środowisku, zaś swym wyglądem w żaden sposób nie oszpeca otoczenia, a co za tym idzie, w sprawie nie ma zastosowania przywołany przez orgn administracji publicznej przepis.

W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2005 r. (sygn. akt VII/SA/Wa 426/05) skargę oddalił, uznając że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W uzasadnieniu WSA podniósł, że kwestie własnościowe działek pozostają poza zainteresowaniem sądu i należą do właściwości sądów powszechnych, a sąd administracyjny ma za zadanie dokonanie kontroli, czy obiekt budowlany powstał w oparciu o pozwolenie na budowę i czy został wybudowany zgodnie z warunkami w nim określonymi.

WSA podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że omawiany budynek wraz z istniejącym w granicy działki otworem okiennym wybudowany został na podstawie decyzji z dnia 28 grudnia 1972 r. zatwierdzającej plan realizacyjny budowy budynku mieszkalnego wraz z ogrodzeniem na działce nr ew. 4987, zaś w oparciu o decyzję z dnia 6 marca 1981 r. zrealizowano parterową dobudowę. Wówczas budynek ten jako "jedna całość" spełniał warunki, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. WSA wskazał, że w maju 2002 r. przedmiotowa nieruchomość została podzielona na dwie działki wzdłuż ściany wykonanej dobudowy do budynku dwukondygnacyjnego.

W wyniku dokonanego podziału nieruchomości w ścianie budynku piętrowego usytuowanego w ostrej granicy działki znajduje się sporny otwór okienny, który swą lokalizacją uniemożliwia rozbudowę budynku parterowego. WSA podkreślił, że mimo uprzedniego zaprojektowania otworu okiennego w tym miejscu, wskutek dokonanego podziału budynku zmieniły się okoliczności i ściana budynku usytuowana po granicy działki z otworem okiennym nie odpowiada warunkom jakim powinny odpowiadać budynki.

WSA wskazał, że zarówno poprzednie jak i obecnie obowiązujące przepisy w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki nie zakazują całkowicie lokalizacji obiektów budowlanych przy granicy działki. Taka lokalizacja jest możliwa pod warunkiem, że bezpośrednio przy granicy działki może istnieć jedynie budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych.

WSA podniósł również, że zastosowanie w sprawie przepisu art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane było prawidłowe, i powołał się w tej kwestii na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2003 r. (sygn. akt III RN 101/02, OSNP 2004/14/238) zapadłym w podobnym stanie faktycznym. W wyroku tym SN orzekł, że w przypadku, gdy organ nadzoru budowlanego wykryje w użytkowanym budynku nieprawidłowości w odniesieniu do wymagań technicznych jakim powinny odpowiadać budynki, jest zobowiązany do nałożenia w drodze decyzji obowiązku ich usunięcia.

WSA wskazał, że istnienie otworu okiennego w ścianie przedmiotowego budynku w ścianie znajdującej się w bezpośredniej granicy działki powoduje, że budynek ten znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym i narusza tym samym przepisy techniczno-budowlane, co uzasadnia oddalenie skargi.

W skardze kasacyjnej na powyższy wyrok WSA w Warszawie, skarżący A. i A. Ś. wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Skarżący zarzucili wydanie zaskarżonego wyroku z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przepisu § 2 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skarżący zarzucili również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy – art. 134 § 1 w zw. z art. 133 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że powołanie się przez WSA na pogląd wyrażony przez SN w wyroku z dnia 3.X.2003 r., III RN 101/02 jest nieuzasadnione, ze względu na zmianę stanu prawnego. Zdaniem skarżących, w obowiązującym w dacie orzekania przez Sąd Najwyższy stanie prawnym określenie "stan techniczny" miał swoje oparcie w poprzednim brzmieniu art. 5 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, który przewidywał, że zarówno projektowanie i budowa, jak i użytkowanie i utrzymanie budynku musi być zgodne m.in. z przepisami techniczno-budowlanymi. Natomiast, w obecnym stanie prawnym art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego w znowelizowanej wersji nie zawiera już dawnej normy nakazującej użytkowanie i utrzymywanie budynków zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi. Skarżący podnieśli, że po nowelizacji art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 61 ustawy – Prawo budowlane, pojęcie "stanu technicznego" stało się w pełni przejrzyste i klarowne w rozumieniu potocznym, jakie nadaje mu rozdział tej ustawy pod tytułem "Utrzymanie obiektów budowlanych". Skarżący podnieśli, że w sprawie nie ustalono, że przedmiotowy budynek był utrzymywany lub użytkowany niezgodnie z zasadami określonymi w art. 5 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, do którego odsyła art. 61 tejże ustawy.

Zdaniem skarżących, okno istniejące w ścianie budynku położonej w granicy działki sąsiedniej nie jest więc nieprawidłowością, którą można usunąć w trybie art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane, lecz elementem budynku zaprojektowanego, zbudowanego oraz użytkowanego zgodnie z niewadliwym pozwoleniem na budowę. Zdaniem skarżących, w sprawie chodzi o stan zastany, prawa nabyte i roszczenia cywilnoprawne, których nie można podważać na drodze administracyjnej bez ustawowej podstawy prawnej.

Zdaniem skarżących nie ma ustawowej podstawy prawnej dopuszczającej administracyjne likwidowanie okien, tylko dlatego, że doszło do podziału nieruchomości wraz z budynkiem na dwie działki, a okno w ścianie na dobrowolnie przesuniętej granicy stało się zarzewiem sporu sąsiedzkiego pomiędzy aktualnymi właścicielami. Tym samym zdaniem skarżących, zaskarżona decyzja wydana została bez podstawy prawnej, gdyż w sferze stosunków cywilnoprawnych, a nadto z zastosowaniem przepisów materialnych odnoszących się do stanów faktycznych zupełnie odmiennych od tego, który występuje w przedmiotowej sprawie.

Skarżący wskazali również, że przepisów art. 12 § 1 i nast. rozporządzenia wykonawczego nie stosuje się przy utrzymywaniu budynków, lecz przy ich projektowaniu, budowaniu i zmianie sposobu użytkowania. Ponadto, jak podnieśli skarżący, przepisów tego rozporządzenia nie stosuje się do stanów sprzed jego wejścia w życie, stosownie do postanowień § 330 rozporządzenia. Dodatkowo, przepisy techniczno-budowlane nie wchodzą w grę przy cywilnoprawnych podziałach nieruchomości wraz z budynkami. Tym samym zdaniem skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zważył wynikających z akt okoliczności wyłączających kognicję organów administracji ze względu na cywilnoprawny charakter tej sprawy.

Skarżący wskazali również, że WSA nie ustalił w sprawie prawidłowo stanu faktycznego i prawnego, zgodnie z wymogami przepisów art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. Skarżący wskazali, że Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zważył, że problem w istocie nie dotyczy okna w legalnie wybudowanym w 1973 r. budynku na działce nr 4987/2 (przed podziałem nr 4987) lecz zgodności z prawem pozwolenia na dobudowanie budynku na działce nr 4988. Zdaniem skarżących problem dotyczy tego, czy pozwolenie na budowę z dnia 6 marca 1981 r. na działce nr. ewid. gruntów 67 udzielone W. M. przyzwalało w rzeczywistości na dobudowę "do istniejącego budynku mieszkalnego E. D.", a więc częściowo na cudzej działce. Skarżący podnieśli, że Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Budowlany nie podał, na jakiej podstawie przyjął, że dostrzeżona w konsekwencji odwołania dobudowa parterowa do budynku piętrowego częściowo zrealizowana na dwóch działkach (4987 i 4988) miałaby być zgodna z pozwoleniem na dobudowę, które nie wspomina o dwóch działkach.

Zdaniem skarżących, ze względu na fakt, że dwie odrębne działki nie mogły mieć w ewidencji gruntów i budynków tego samego numeru wynika, zdaniem skarżącego, że pozwolenie na budowę dotyczyło jednej działki (nr 67) a nie obszaru na granicy działek.

Skarżący podnieśli, że ich zdaniem, skoro stan faktyczny obejmuje zaprojektowanie i wybudowanie, zgodnie z pozwoleniem, a także z przepisami ustawy – Prawo budowlane, dwukondygnacyjnego budynku, a następnie umowne podzielenie tych budynków pionowo poprzez podział zajętej pod dobudowę działki, to zachodziła potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego przeprowadzanego przez Inspektorów Nadzoru Budowlanego w celu należytego ustalenia tych okoliczności. Dodatkowo, zdaniem skarżących, uwadze Inspektorów Nadzoru Budowlanego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego umknął fakt, że jedynie dzięki dobrej woli poprzedniczki prawnej skarżących i odprzedaży wydzielonej części działki nr 4987, budynki mogły być umownie podzielone przez dzielące je ściany.

Zdaniem skarżących, wyłącznie przepisy kodeksu cywilnego, w szczególności o prawie sąsiedzkim, umożliwiają rozwiązywanie sporów takich, jak w przedmiotowej sprawie przed sądami powszechnymi.

Jak podnieśli skarżący, cywilnoprawne zasady równorzędności, ekwiwalentności i słuszności, w świetle których należy rozstrzygać przedmiotowy spór, sprzeciwiają się zamurowaniu spornego okna, a w szczególności by miało się to odbyć na koszt właściciela legalnie zabudowanej nieruchomości wyjściowej, którego zachowanie nie jest ani bezprawne, ani zawinione.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, Dz. U. z 2004 r. Nr 162 poz. 1692), zwanej dalej w skrócie "ppsa", Sąd ten rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 ppsa). Rozpatrując skargę w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego bezsporne jest, że przedmiotowy budynek dwukondygnacyjny został zbudowany zgodnie z decyzją nr [...] z dnia 29 grudnia 1972 zatwierdzającą plan realizacyjny budowy budynku mieszkalnego wraz z ogrodzeniem na działce nr. ewid. 4987. Niesporne jest również, że parterowa dobudowa do istniejącego budynku dwukondygnacyjnego dokonana została na podstawie decyzji Naczelnika Miasta W. nr [...] z dnia 6 marca 1981 r.

Istniejący spór dotyczy w istocie legalności nałożenia na skarżących zaskarżoną decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], obowiązku zamurowania okna w budynku, które – po podziale działki nr 4987 pozytywnie zaopiniowanym przez Burmistrza W. postanowieniem nr [...] z dnia 23 maja 2002 r. a następnie zatwierdzonym decyzją nr [...] z dnia 24 maja 2002 r., znajduje się w ścianie leżącej w granicy wydzielonych działek nr ewid. gr. 4987/1 (stanowiącej powiększenie działki nr. ewid. 4988) i 4987/2.

Zgodnie z przepisem art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (teskt jednolity – Dz. U. z 2003 r., nr 207, poz. 2013 z późn. zm.; dalej: "prawo budowl.") obiekt budowlany musi spełniać określone w obowiązujących przepisach wymagania zarówno na etapie projektowania i budowy (art. 5 ust. 1) jak i na etapie użytkowania (art. 5 ust. 2 prawa budowl.).

Stosownie do przepisu art. 61 prawa budowl., właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 prawa budowl.

Art. 66 prawa budowl. określa sytuacje, w których organ administracji w drodze decyzji nakłada obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin jego wykonania.

Właściwe organy administracyjne zobowiązane są do nałożenia obowiązku przywrócenia budynku do stanu zgodnego z prawem w razie stwierdzenia wystąpienia jednej z przesłanek określonych w art. 66 ust. 1 prawa budowl., a więc jeśli obiekt budowlany:

1) jest w niewłaściwym stanie technicznym, albo,

2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia, albo,

3) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia.

WSA w Warszawie orzekł, że w rozpatrywanej sprawie organy nadzoru budowlanego prawidłowo uznały, że w rozpatrywanej sprawie zaistniała przesłanka wymieniona w art. 66 ust. 1 pkt 1 prawa budowl., a mianowicie, że niewłaściwy stan techniczny spornego budynku spowodowany jest umiejscowieniem w ścianie budynku okna, niezgodnie z obowiązującymi warunkami techniczno-budowlanymi.

W tym zakresie należy stwierdzić, że zastosowanie przepisu art. 66 ust. 1 w rozpatrywanej sprawie jest nieuzasadnione.

W szczególności nietrafnie WSA w Warszawie uzasadniając legalność nałożenia na skarżących obowiązku zamurowania spornego otworu okiennego, powołał się na pogląd prawny wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 października 2003 r. (sygn. akt III RN 101/02, OSNP 2004/14/238).

W szczególności WSA błędnie przyjął istnienie w rozpatrywanej sprawie podobnego stanu faktycznego. W cytowanym orzeczeniu Sądu Najwyższego, stwierdzenie niewłaściwego stanu technicznego budynku, uzasadniające działanie właściwych organów w trybie art. 66 prawa budowl., spowodowane było umieszczeniem w ścianie budynku otworu okiennego nieprzewidzianego

w projekcie budowy, a więc odstąpienie przez inwestora od ustaleń i warunków wydanego pozwolenia na budowę.

Sytuacja taka nie ma miejsca w rozpatrywanej sprawie. Sporny otwór okienny został przewidziany w odpowiednim projekcie i został wykonany zgodnie z postanowieniami właściwego pozwolenia na budowę. Tym samym, w rozpatrywanej sprawie nie można dopatrzyć się powstania stanu niezgodności z obowiązującymi przepisami technicznymi jakim powinny odpowiadać budynki, już od momentu wybudowania budynku.

Ponadto, jak słusznie podneśli skarżący, brzmienie art. 5 prawa budowl. określającego warunki, jakie musi spełnić budynek na etapie projektu i budowy a także użytkowania uległo istotnej zmianie. W stanie prawnym sprzed nowelizacji, który stanowił podstawę orzekania przez SN w powoływanej sprawie III RN 101/02, przepis art. 5 prawa budowl. przewidywał taki sam katalog wymagań jakie muszą spełniać budynki na każdym ze wskazanych etapów: tj.: projektowania, budowy i użytkowania.

Natomiast zgodnie ze znowelizowanym, na mocy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r., nr 80, poz. 718), brzmienie art. 5 prawa budowl., mającego zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, warunki jakie budowla musi spełnić na etapie projektu i budowy (art. 5 ust. 1 ustawy prawo budowl.) nie są tożsame z warunkami jakie budynek powinien spełniać na etapie użytkowania (art. 5 ust. 2 prawa budowl.).

Stosownie do art. 5 ust. 2 prawa budowl. obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie faktycznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1-7. W zakresie wskazanych w art. 5 ust. 2 wymagań technicznych nie znalazły się m.in. wymagania w zakresie odpowiedniego sytuowania budynku na działce budowlanej (art. 5 ust. 1 pkt 8). Wyłączenie to jest uzasadnione, bowiem sprawdzenie wymagań dotyczących sytuowania w sposób zapewniający późniejsze bezpieczne użytkowanie obiektu powinno zostać dokonane na etapie projektowania i budowy budynku.

W rozpatrywanej sprawie, kontrola legalności usytuowania budynku na działce budowlanej zgodnie z obowiązującymi wymaganiami techniczno-budowlanymi, mogła mieć miejsce na etapie wydawania pozwolenia na budowę

z dnia 29 grudnia 1972 r. oraz pozwolenia na dobudowę zabudowy parterowej (decyzja nr [...] z dnia 6 marca 1981 ). Budynek oraz dobudowa parterowa zostały wykonane zgodnie z założeniami planu oraz wymaganiami określonymi w odpowiednich pozwoleniach na budowę. Przedmiotowy budynek dwukondygnacyjny wraz z dobudową parterową został wzniesiony zgodnie z obowiązującym prawem, w szczególności w zgodzie z mającymi zastosowanie przepisami techniczno-budowlanymi, m.in. z wymaganiami dotyczącymi usytuowania ścian budynku w przepisanej prawem odległości od granicy działki.

Trudno zgodzić się z poglądem wyrażonym przez WSA w Warszawie, że zmiana okoliczności, wynikła z podziału działki dokonanego już po wzniesieniu budynku uzasadnia stwierdzenie jego "nieprawidłowego stanu technicznego".

Wskazany przez WSA nieprawidłowy stan techniczny nie wynika bowiem z jakiejkolwiek modyfikacji istniejącego budynku, a wyłącznie z faktu dokonanego w 2002 r. podziału działki, na której znajduje się przedmiotowy budynek.

Słusznie zauważają skarżący, że kwestia pozostawienia otworu okiennego w ścianie leżącej w granicy działki powinna zostać wzięta pod uwagę przy wydawaniu decyzji dnia 24 maja 2002 r. o zatwierdzeniu podziału działki nr 4987 na działki 4987/1 i 4987/2. To bowiem wyłącznie na mocy tej decyzji, przy braku jakiejkolwiek modyfikacji istniejącego budynku, sporny otwór okienny w świetle dokonanego podziału, już po faktycznym wybudowania budynku, znalazł się na granicy działki.

Warunki techniczne, o których mowa w art. 5 i 6 prawa budowl. zostały szczegółowo określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr. 75 poz. 690, z późń. zm., dalej "rozporządzenie w sprawie warunków technicznych").

Przepisy rozporządzenia, stosownie do § 2, mają zastosowanie "przy projektowaniu i budowie, w tym także rozbudowie, nadbudowie, przebudowie oraz przy zmianie użytkowania budynków nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2."

W rozpatrywanej sprawie nie wykazano spełnienia żadnej z wymienionych w § 2 rozporządzenia przesłanek jego zastosowania. Sporny budynek w dniu wydania zaskarżonej decyzji był już bowiem wybudowany, a od momentu wykonania dobudowy parterowej nie był dalej przebudowywany. Trudno również uznać, że podział nieruchomości dokonany w 2002 r. może być uznany za przebudowę czy też zmianę użytkowania budynku. Organy administracyjne nie wskazały również, że podział budynku spowodował naruszenie przepisów rozporządzenia w zakresie bezpieczeństwa pożarowego oraz oświetlenia awaryjnego w sposób zagrażający życiu ludzkiemu, co uzasadniałoby zastosowanie przepisów rozporządzenia do użytkowanego istniejącego budynku, stosownie do przepisu § 207 ust. 2 rozporządzenia.

Dodatkowo, przepisy przejściowe wyłączają zastosowanie rozporządzenia do stanów sprzed jego wejścia w życie. Stosownie do § 330 rozporządzenia "przepisów rozporządzenia nie stosuje się, z zastrzeżeniem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2, jeżeli przed dniem wejścia w życie rozporządzenia:

1) został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów,

2) zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę."

Tym bardziej więc nieuprawnione było zastosowanie przepisów rozporządzenia do budynku, który został faktycznie wybudowany i użytkowany przed wejściem w życie rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych.

Podstawą prawną nałożonego na skarżących obowiązku zamurowania istniejącego otworu okiennego w ścianie budynku była stwierdzona sprzeczność z przepisem § 12 pkt 6 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Wskazać należy, że organ błędnie wskazał jednostkę redakcyjną naruszonego przepisu, bowiem z uzasadnienia decyzji wynika, że w istocie organ podniósł sprzeczność istniejącej zabudowy z § 12 pkt 3, dopuszczającym sytuowanie ścian budynku bezpośrednio przy granicy, pod warunkiem, że taka ściana nie zawiera otworów okiennych ani drzwiowych. Niezależnie jednak od powyższego, należy podkreślić, że § 12 odnosi się do budynków "sytuowanych", a więc zakres jego zastosowania dotyczy sytuacji projektowania i budowy nowych budynków lub też innych działań określonych w § 2 rozporządzenia (m.in. rozbudowy i przebudowy istniejącego budynku). Jak wskazano wyżej, żadne z takich działań nie zostało podjęte w stosunku do spornego budynku.

Tym samym, nieodpowiedni stan techniczny budynku w rozpatrywanej sprawie, został oparty na stwierdzonej sprzeczności istniejącego stanu faktycznego z przepisem § 12 rozporządzenia, który nie miał w sprawie zastosowania.

Z dokonanego w maju 2002 r. podziału działki nr. ewid. 4987 na dwie działki, a w konsekwencji umiejscowienia ściany budynku z otworem okiennym bezpośrednio na granicy działek nr. ewid. 4987 i 4988, wynikają niewątpliwie ograniczenia w kwestii możliwości dalszej rozbudowy bądź przebudowy istniejących na tych działkach budynków. Jednak taka zmiana okoliczności faktycznych błędnie uznana została przez WSA w Warszawie za przesłankę stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego budynku, którego zgodność z przepisami techniczno-budowlanymi przed podziałem nie budziła wątpliwości. W toku ponownego rozpoznawania sprawy okoliczności powyższe winny być zbadane przez sąd I instancji.

W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono stosownie do przepisu art. 203 pkt 1 ppsa.