Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 83/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2009-03-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6131 Opłaty za korzystanie ze środowiska
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy: article: art. 63
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 145 par. 1 pkt 2, art. 152
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie WSA Mariusz Kotulski Ewa Rynczak / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2009 r. sprawy ze skargi Jednostki "A" Sp. z o.o. w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 6 listopada 2008 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia opłaty za korzystanie ze środowiska I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. znak: [...] Marszałek Województwa, na podstawie art. 282, art. 288, art. 281 ust. 1, art. 295 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2001 r. Nr 62, poz. 627 z późn. zm.), rozporządzenia RM w z dnia 10.09.2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U. z 2002 r. Nr 161, poz. 1335), rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska i sposobu ich przedstawiania z dnia 26.06.2003 r. (Dz.U. z 2003 r. Nr 113 poz. 1075) oraz z dnia 24.05.2005 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 53 poz. 481), art. 21 § 3, art. 53 § 1, § 3 i § 4, art. 55 i art. 63 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60) w zw. z art. 104 k.p.a., wymierzył Jednostce "A" sp. z o.o. w T. opłatę za korzystanie ze środowiska w kwocie [...] zł z odsetkami z tytułu wprowadzania ścieków do wód lub ziemi za okres l kwartału 2003 r.

W uzasadnieniu organ wskazał, że sprawa została wszczęta z wniosku z dnia 13.12.2006r.

Organ wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją [...] z [...].10.2007 r. uchyliło poprzednią decyzję Marszałek Województwa z [...].01.2007 r. znak [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji.

Uzasadniając nową decyzję wskazano, że godnie z art. 295 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska podstawą ustalenia opłaty za wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi jest ilość substancji zawartych w ściekach pomniejszona o ilość tych substancji zawartych w pobranej wodzie, której zużycie spowodowało powstanie tych ścieków, o ile podmiot obowiązany do poniesienia opłaty dysponuje danymi w tym zakresie.

Przez pobraną wodę rozumie się wodę ujmowaną własnymi urządzeniami, a nie "kupowaną" od innych podmiotów, które ją pobierają. Kwestia ta została potwierdzona i szczegółowo uregulowana w akcie wykonawczym do art. 286 ust. 3 ustawy Prawo ochrony środowiska, jakim jest rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26.06.2003 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska i sposobu ich przedstawiania, w objaśnieniu nr 5 do załącznika nr 4, które określa sposób obliczania ilości substancji netto.

Zgodnie z powołanym powyżej objaśnieniem ilość substancji netto - jest to ilość substancji brutto zawartych w ściekach wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonych wskaźnikami wymienionymi w kolumnie 2, pomniejszona o ilość tych substancji zawartych w ilości wody pobranej własnymi urządzeniami, której zużycie spowodowało powstanie tych ścieków, pomnożona przez ilość tej wody. Natomiast ilość substancji brutto - jest to ilość substancji zawartych w ściekach wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonych wskaźnikami wymienionymi w kolumnie 2, pomnożona przez ilość wprowadzanych ścieków (objaśnienie nr 4 do załącznika, o którym mowa powyżej).

Na podstawie art. 275 ustawy Prawo ochrony środowiska do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska. Natomiast zgodnie z art. 273 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi.

Jak wskazano na początku uzasadnienia spółka Jednostka "A" sp. z o.o. w T. jest osobą prawną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą, w związku z czym posiada status przedsiębiorcy, a co za tym idzie, jako podmiot korzystający ze środowiska, na podstawie art. 275 ustawy Prawo ochrony środowiska, obowiązana jest do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Spółka Jednostka "A" sp. z o.o. w T. jest użytkownikiem - prowadzi eksploatację [...] Oczyszczalni Ścieków oraz Zespołu Oczyszczalni Ścieków i Składowisk. Spółka Zakłady Azotowe w T. [...] S.A. w T. przeniosła na Stronę swoje prawa i obowiązki wynikające z pozwoleń i decyzji administracyjnych związanych z prowadzeniem eksploatacji oczyszczalni ścieków, w tym pozwoleń na wprowadzanie ścieków do rzeki B.

Ponadto zostało udowodnione, że spółka Jednostka "A" w l kwartale 2003r. nie dokonała poboru wody, co wyklucza możliwość naliczenia opłaty z tytułu wprowadzenia ścieków do wód lub do ziemi w oparciu o ilości substancji netto.

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Jednostka "A" Spółka z o. o. w T. reprezentowana przez Prezesa Zarządu J. I. podając, że zgodnie z prawem samodzielnie przeprowadziła analizę własnych danych, oraz informacji pochodzących od Zakładów Azotowych za przedmiotowy okres, oraz dokonała w terminie należnej wpłaty opłat za korzystanie ze środowiska. Strona podała, że wszystkie jej udziały należą do Zakładów Azotowych [...] S.A. w T., z którą zawarła umowę wyłącznie obejmującą usługę oczyszczania ścieków pochodzących z Zakładów Azotowych. Są one dostarczane do spółki kanalizacją podziemną, rurociągami Zakładów Azotowych. Zakłady pozostają nadal właścicielami urządzeń służących do poboru wody. Strona odwołująca podała aktualną definicję "ilości substancji netto,,, którą jest ilość substancji brutto zawartych w ściekach wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonych wskaźnikami wymienionymi w kolumnie 2, pomniejszona o ilość tych substancji zawartych w ilości wody pobranej własnymi urządzeniami, której zużycie spowodowało powstanie tych ścieków pomnożoną przez ilość tej wody. W związku z tym, winna płacić opłatę w ilości substancji netto. Spółka zaznaczyła, że nie jest właścicielem wody, nie kupuje jej lecz wyłącznie wykonuje usługę jej oczyszczenia, a zatem wykładnia art. 295 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska powinna zmierzać do tego, by podmiot obciążony opłatą płacił tylko za ilość substancji, które sam wprowadza do środowiska. Powinien on płacić za różnicę w ilości odprowadzonych zanieczyszczeń.

Decyzją z dnia 6 listopada 2008r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 281 ust. 1, art. 285 ust. 1, art. 295 ust.4 ustawy z dnia 27.04.2001 Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2001 nr 62 poz. 627 z późn.zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.03.2003 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U z 2003 nr 55, poz. 477), obwieszczenia Min. Środowiska z dnia 15.10.2003 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska (Dz.U z 2004 r. nr 279 poz. 2758), rozporządzenia Min. Środowiska w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska i sposobu ich przedstawienia z dnia 26.06.2003r. (Dz.U z 2003 r. nr 113 poz. 1075) oraz art. 21 § 3, 53 § 1, § 3 i § 4, art. 55 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił ustalenia i argumentację prawną organu l instancji, a ponadto podał, że podstawą ustalenia opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi z art. 295 ust. 4 ustawy jest ilość substancji zawartych w ściekach pomniejszona o ilość tych substancji zawartych w pobranej wodzie, której zużycie spowodowało powstanie tych ścieków, o ile podmiot obowiązany do poniesienia opłaty dysponuje danymi w tym zakresie. Przepis ten daje możliwość podmiotowi odprowadzającemu ścieki pomniejszenie podstawy ustalenia opłaty o te ilości związków i substancji, które występowały w wodzie pobranej. Ustawodawca, określając warunki, jakie muszą zostać spełnione, aby można było skorzystać z tego przywileju, stwierdził, że podmiot odprowadzający powinien dysponować danymi w tym zakresie. Nie określono natomiast, kto i w jaki sposób ma dokonać tych ustaleń. Może to być zatem praktycznie każdy - zarówno podmiot odprowadzający ścieki, jednostka organizacyjna działająca na jego zlecenie, jak i podmiot, który dokonał poboru wody, a następnie ją odprowadził.

Następnie organ wskazał na definicje ilości substancji brutto oraz netto zawarte w rozporządzeniu Min. Środowiska z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje dane o zakresie korzystania ze środowiska i sposobu ich przedstawiania:

- ilość substancji brutto - jest to ilość substancji zawartych w ściekach wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonych wskaźnikami wymienionymi w kolumnie 2, pomnożona przez ilość wprowadzanych ścieków;

- ilość substancji netto - ilość substancji brutto zawartych w ściekach wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonych wskaźnikami wymienionymi w kolumnie 2, pomniejszoną o ilość tych substancji zawartych w ilości wody pobranej własnymi urządzeniami, której zużycie spowodowało powstanie tych ścieków, pomnożona przez ilość tej wody.

Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca będąca odrębnym podmiotem gospodarczym powinna być traktowana jako podmiot korzystający ze środowiska , a zatem obciążony opłatą za korzystanie ze środowiska. Strona odwołująca się posiada własne administracyjne pozwolenie wodnoprawne na wprowadzanie ścieków do rzeki B. Skarżąca nigdy nie twierdziła, że pobierała wodę i odprowadzała ją własnymi urządzeniami. Takich własnych urządzeń nie posiada. Nie dokonywała samodzielnie poboru wody, gdyż pobierały ją Zakłady Azotowe S.A. do własnych celów produkcyjnych. W aktach sprawy zostały zamieszczone sprawozdania Zakładów Azotowych za okres l kwartału 2003r., w którym Zakłady Azotowe przekazują informacje o ilości i jakości pobranej wody powierzchniowej i podziemnej. Nie wykazano natomiast informacji o ilości i jakości wprowadzanych ścieków, gdyż Spółka Azoty nie prowadzi takiej działalności. Odwołująca spółka świadczy, począwszy od 1.08.2002r, na podstawie umowy usługi odprowadzania ścieków, pomiarów dokonywania analiz ścieków. Zakłady Azotowe przekazały skarżącej w trakcie restrukturyzacji swoje prawa i obowiązki wynikające z pozwoleń i decyzji administracyjnych - § 2 umowy. W umowie tej nie podano dokładnie, które z pozwoleń przekazano. Nie jest jednak sporne w sprawie, że nie zostały przekazane skarżącej jako wydzielony składnik majątkowy urządzenia do poboru wody. Pozostały one składnikiem majątku Zakładów Azotowych. Art. 531 § 2 k.s.h., wprowadza zasadę sukcesji administracyjnoprawnej, w szczególności zezwoleń, koncesji, oraz ulg jednakże specyfika aktów administracyjnoprawnych polega na tym, że istotny jest w nim element jednostronnego (władczego) określenia praw i obowiązków przez organy władzy publicznej skierowanego do indywidualnego adresata. Dlatego też w doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się zakaz sukcesji na płaszczyźnie prawa publicznego. Taki stan rzeczy wyklucza możliwość naliczenia opłaty z tytułu wprowadzenia ścieków do wód lub do ziemi w oparciu o ilości substancji netto. Jednostka "A" Sp. z o. o w T. nie spełnia przesłanek określonych w przepisie art. 295 ust. 4 oraz przepisach wykonawczych, gdyż nie pobiera wody własnymi urządzeniami. Nie może więc stać się podmiotem uprawnionym do pomniejszenia opłaty.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła Jednostka "A" Sp. z o. o w T. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 295 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 86 Konstytucji RP i wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania.

Skarżąca podała, że powstała z restrukturyzacji Zakładów Azotowych, z którymi zawarła umowę obejmującą wyłącznie usługę oczyszczania ścieków pochodzących z Zakładów Azotowych. Spółka zaznacza, że nie jest właścicielem wody, nie kupuje jej lecz wyłącznie wykonuje usługę jej oczyszczenia. Zakłady Azotowe pozostają nadal właścicielami urządzeń służących do poboru wody. Art. 295 ust. 4 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz art. 86 Konstytucji RP dotyczą odpowiedzialności podmiotu pogarszającego środowisko, zatem podmiot obciążony opłatą powinien płacić tylko za ilość substancji, które sam wprowadza do środowiska oraz ponosić opłaty za różnicę w ilości odprowadzonych zanieczyszczeń, a zatem skarżąca winna płacić opłatę w ilości substancji netto.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - art. 135 p.p.s.a. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące: koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga jest uzasadniona, ale z zupełnie innych przyczyn niż w niej wskazanych.

Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wymienione zasady bada czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja SKO w [...] z dnia 6 listopada 2008r. znak: [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Na wstępie należy podkreślić, że Sąd w każdej sprawie przed jej merytorycznym rozpatrzeniem zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania przesłanek formalnych wniesionego odwołania i skargi, a więc czy środek odwoławczy został wniesiony przez uprawnioną osobę i czy strona zachowała termin do wniesienia środka odwoławczego.

W związku z powyższym, Sąd w niniejszej sprawie nie mógł rozpoznać jej merytorycznie, ponieważ odwołanie Jednostki "A" Sp. z o. o w T. od decyzji organu l instancji Marszałka Województwa z dnia [...] kwietnia 2008r. znak: [...] zostało wniesione nieprawidłowo, gdyż nie zostało podpisane przez wszystkie uprawnione do tego osoby reprezentujące spółkę.

Stosownie do przepisu art. 63 § 2 k.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z § 3 art. 63 k.p.a. wynika między innymi, że podanie wniesione pisemnie albo ustanie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Przepis art. 63 § 2 i § 3 k.p.a. wyznacza minimum wymagań formalnych, od spełnienia których uzależnione jest uznanie skuteczności prawnej tej czynności. Bez wskazania osoby od której podanie pochodzi, jej adresu i podpisu nie można dokonać indywidualizacji osoby, która złożyła żądanie. Podpis warunkuje, że żądanie pochodzi od osoby określonej jako wnoszącej podanie. Brak podpisu strony, gdy nie zostanie usunięty, powoduje brak uniemożliwiający wywołanie określonego skutku prawnego wniesionego podania.

Jak wynika z akt administracyjnych Jednostka "A" Sp. z o. o w T. wniosła w terminie "odwołanie" od decyzji organu l instancji z dnia [...].04.2008r. ale zostało ono podpisane tylko przez Prezesa Zarządu Spółki J. I. Natomiast z odpisu KRS-u spółki na dzień [...].01.2007r. Działu 2, znajdującego się w aktach administracyjnych wynika, że uprawnionym do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu lub jednego członka zarządu z prokurentem. W skład organu tejże spółki wchodzą: J. I. jako Prezes Zarządu i A. P. jako Wiceprezes Zarządu.

A zatem, skoro "odwołanie" od decyzji organu l instancji zostało podpisane tylko przez jedną osobę - Prezesa Zarządu J. I., to tym samym odwołanie to nie mogło wywołać skutków prawnych prawidłowo złożonego odwołania.

Organ odwoławczy SKO w [...], mimo takiego braku, rozpoznał więc pismo z dnia 26.05.2008r. wniesione przez Prezesa Zarządu J. I., traktując je jako odwołanie, które tak naprawdę nie było prawidłowo złożonym odwołaniem, a tym samym taka decyzja organ II instancji rażąco narusza prawo.

Stosownie do przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

W związku z tym, organ odwoławczy SKO w [...], przy ponownym rozpatrzeniu sprawy powinien wezwać wnoszącego podanie o uzupełnienie braków podania w zakreślonym terminie, zgodnie z przepisem art. 64 § 2 k.p.a. , a następnie wydać stosowne rozstrzygnięcie.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt l sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 póz. 1270 ze zm.)., w myśl którego Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a

Orzeczenie w pkt II sentencji wyroku wydano na podstawie art. 152 p.p.s.a. zgodnie, z którym w razie uwzględnienia skargi Sąd w wyroku określa czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonywane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.