Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1031/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2021-10-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6075 Działalność zawodowa w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami
Hasła tematyczne: Kara administracyjna
Skarżony organ: Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 1, art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art. 135, art. 145 par. 1, art. 134, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a)-c), art. 145 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art. 156,  art. 189a par. 2 pkt 1, art. 189d, art. 189f par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2021 poz 735
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
article: art. 198e, art. 186 ust. 3, art. 184a, art. 184b
journal: Dz.U. 2021 poz 1899
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
article: art. 10 ust. 1a
journal: Dz.U. 2003 nr 124 poz 1152
law: Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli  Komunikacyjnych

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Tomasz Sałek (spr.) Protokolant spec. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2021 r. sprawy ze skargi J. K., J. K. i J. O. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę


UZASADNIENIE

W dniach 6, 7 i 14 lutego 2020 r., działający na podstawie upoważnienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej (dalej także w skrócie jako "WIIH" lub "organ I instancji") z dnia 5 lutego 2020 roku, specjalista R. B. i inspektor M. P., przeprowadzili kontrolę u przedsiębiorców: J. K., J. K. oraz J. O. (dalej także w skrócie jako "strony skarżące") - prowadzących działalność gospodarczą pod firmą "A." w K..

W toku kontroli sprawdzano m.in. legalność i rzetelność przedsiębiorców świadczących usługi w zakresie zarządzania nieruchomościami oraz przestrzeganie obowiązku określonego w art. 186 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1899, dalej też jako "ustawa o gospodarce nieruchomościami" lub "u.g.n."), tj. czy przedsiębiorca wykonujący działalność w zakresie zarządzania nieruchomościami posiadał obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej (OC) za szkody wyrządzone w związku z zarządzaniem nieruchomością. W protokole kontroli sporządzonym w dniu 11 i 14 lutego 2020 roku wskazano, że w jej trakcie przedłożono inspektorom polisę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej nr [...] z dnia 8 lutego 2019 r., wystawioną przez ubezpieczyciela: S. S.A. dla ubezpieczonego: "A., NIP: [...], REGON: [...], ul. [...],[...] K." (dalej też w skrócie jako "sporna polisa"), natomiast nie przedłożono polis ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z zarządzaniem nieruchomością wystawionych dla każdego wspólnika spółki cywilnej. W dniu 13 lutego 2020 r. przedłożone zostały przez przedsiębiorców polisy wystawione oddzielnie dla każdego ze wspólników spółki cywilnej na sumę ubezpieczenia 50 000 euro na okres od 12 lutego 2020 r. do 11 lutego 2021 r.

W związku z ustaleniami poczynionymi w trakcie powyższej kontroli, [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej, pismem z dnia 19 czerwca 2020 roku zawiadomił przedsiębiorców, o wszczęciu, na podstawie art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej "k.p.a.") w związku z art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej ( t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1706), postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z tytułu prowadzenia działalności w zakresie zarządzania nieruchomościami, bez spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej do czego przedsiębiorcy są zobligowani na podstawie art. 186 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W toku postępowania strony skarżące przedłożyły aneksy z dnia 11 lutego 2020 r. i 30 czerwca 2020 r. do spornej polisy numer [...]. Strony podniosły, iż wobec spełnienia ustawowego obowiązku zawarcia ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zarządcy nieruchomości, postępowanie jest bezprzedmiotowe i jako takie winno zostać umorzone.

[...] WIIH decyzją z dnia [...] lipca 2020 roku, nr [...], działając na podstawie art. 198e ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymierzył solidarnie J. K., J. K. oraz J. O., karę pieniężną w wysokości dwudziestu tysięcy złotych, za brak spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 186 ust. 3 ww. ustawy. Organ pierwszej instancji podkreślił, że spółka cywilna w zakresie świadczenia usług obejmujących zarząd nieruchomości, nie jest podmiotem praw i obowiązków, nie przyznano jej zdolności prawnej, w związku z czym zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r. poz. 162, z późn. zm., dalej tez jako "prawo przedsiębiorców" lub "u.p.p."), nie jest możliwe traktowanie jej jako przedsiębiorcy. Przedsiębiorcami, jak wskazuje art. 4 ust. 2 u.p.p. są wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Wobec powyższego spółka cywilna nie jest podmiotem obowiązkowego ubezpieczenia OC, co więcej, w przypadku zaistnienia zdarzenia objętego obowiązkowym ubezpieczeniem, brak jest możliwości przypisania odpowiedzialności spółce cywilnej - odpowiedzialność bowiem dotyczyć może tylko i wyłącznie przedsiębiorców, którymi jak wskazano są wspólnicy spółki cywilnej a nie sama spółka. Brak możliwości przypisania odpowiedzialności podmiotowi ubezpieczonemu, który nadto jako podmiot praw i obowiązków nie istnieje, praktycznie wyłącza odpowiedzialność ubezpieczyciela za jakiekolwiek zdarzenia objęte ubezpieczeniem. W konsekwencji ubezpieczeniem OC nie jest objęta odpowiedzialność cywilna zarządcy nieruchomości za szkody wyrządzone jego działaniem lub zaniechaniem, w związku z zarządzaniem nieruchomością. W ocenie Opolskiego WIIH, przedłożone przez strony aneksy wskazują na zmiany umowy ubezpieczenia - skoro zatem po zmianach wprowadzonych aneksami, umowa ubezpieczenia obejmuje wspólników spółki cywilnej, to w sposób oczywisty, przed zmianą, wspólników tych nie obejmowała - nawet w przypadku, gdy zmiana umowy została dokonana z datą wsteczną.

Od decyzji [...] WIIH skarżące wniosły odwołanie do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej też jako "Prezes UOKiK", "organ odwoławczy" albo "organ drugiej instancji") zarzucając jej naruszenie art. 186 ust. 3 i 198e ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 860 § 1 i art. 864 w zw. z art. 809 § 1 w zw. z art. 65 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 1740 ze zm., dalej też jako "k.c.") a także art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. W odwołaniu podkreślono między innymi, że niezależnie od tego, czy jako stronę umowy literalnie wskazano każdego ze wspólników, czy też tych wspólników działających w ramach spółki cywilnej, osobami objętymi ubezpieczeniem są wyłącznie wspólnicy spółki cywilnej, przy czym oczywistym jest, że celem skarżących było zawarcie umowy ubezpieczenia, którą miała zostać objęta działalność stron w zakresie zarządu nieruchomościami.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją z dnia [...] stycznia 2021 roku, nr [...], utrzymał w mocy decyzję [...] WIIH z dnia [...] lipca 2020 roku. Ustosunkowując się do przedstawionej w uzasadnieniu odwołania interpretacji, organ odwoławczy podkreślił, że to wspólnicy (przedsiębiorcy) są podmiotami wszelkich praw i obowiązków i każdy z nich powinien posiadać wymagane prawem ubezpieczenie. Jednocześnie Prezes UOKiK nie ma wątpliwości, że w przypadku naruszenia przez jednego ze wspólników spółki cywilnej przepisów art. 186 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zobowiązania powstające z tego tytułu stanowią zobowiązanie solidarne spółki. Prezes UOKiK uznał również, że [...] WIIH ustalając wysokość kary pieniężnej, zgodnie z art. 198e ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, właściwie uwzględnił i ocenił dotychczasową działalność przedsiębiorców, stwierdzając że nie byli oni dotychczas karani z tytułu naruszenia przepisów ww. ustawy. Organ pierwszej instancji wziął pod uwagę, że przedsiębiorcy co najmniej od 2017 r. nie wywiązywali się z obowiązku zawarcia ubezpieczenia, a również, że zaprzestali naruszenia prawa, zwierając prawidłowe umowy ubezpieczenia OC. Również wymierzona sankcja jest najniższą z możliwych określonych w ustawie, ponieważ jest określona w na poziomie czterokrotności przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym rok, w którym stwierdzono naruszenie.

W skardze wniesionej przez J. K., J. K. oraz J. O., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją z dnia [...] stycznia 2021 roku zarzucono:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a/ art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. art. 77 art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., wyrażające się w dokonaniu oceny dowodów przedstawionych w niniejszej sprawie w sposób dowolny a nie swobodny, polegające na przyjęciu, że spółka cywilna w obrocie prawnym może skutecznie zawrzeć umowę ubezpieczenia, podczas gdy taką umowę mogą zawrzeć wyłącznie jej wspólnicy, a zatem każda umowa zawarta przez spółkę jest faktycznie umową, która zostaje zawarta solidarnie przez jej wspólników,

b/ art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. art. 77 art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., wyrażające się w dokonaniu oceny dowodów przedstawionych w niniejszej sprawie w sposób dowolny a nie swobodny, polegające na przyjęciu, że wolą stron umowy ubezpieczenia nie było objęcie nią każdej ze skarżącej, jako wspólników spółki cywilnej, podczas gdy stało to w sprzeczności z oświadczeniami skarżących, celem umów ubezpieczenia oraz aneksami do zawartych umów,

c/ art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a., polegające na niepodjęciu przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a to brak pozyskania stanowiska ubezpieczyciela oraz brokera przygotowującego umowę w imieniu ubezpieczyciela w zakresie objęcia umową ubezpieczenia każdej ze skarżących, jako wspólników spółki cywilnej,

d/ art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., polegające na oparciu decyzji na stanowisku Ministerstwa Finansów, bez całościowego przedstawienia tego stanowiska stronom i braku wyjaśnień podstaw swojej decyzji w tym przedmiocie,

e/ art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. art. 77 art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., wyrażające się w dokonaniu oceny dowodów przedstawionych w niniejszej sprawie w sposób dowolny a nie swobodny, polegające na przyjęciu, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów, które to naruszenia miał charakter większy niż znikomy, podczas gdy naruszenie przepisów w sprawie, ze względu na faktyczne zabezpieczenie interesów zleceniodawców, miało charakter nie większy niż znikomy,

f/ art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji, która z przyczyn wskazanych w podniesionych w niniejszej skardze zarzutach jest oczywiście wadliwa, gdy tymczasem organ winien był decyzję uchylić i umorzyć postępowanie,

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 186 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego błędną wykładnię, wyrażające się w przyjęciu, że zarządca nieruchomości spełni wymogi nałożone przez ten przepis wyłącznie, gdy przedłoży umowę, z której literalnie będzie wynikało, że został umową objęty, podczas gdy obowiązki nałożone przez przedmiotowy przepis zostaną spełnione, gdy w obrocie będzie umowa ubezpieczenia OC zabezpieczająca zleceniodawcę w przypadku wywołania szkody majątkowej przez zarządcę w majątku zleceniodawcy,

W związku z tak postawionymi zarzutami, w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości, zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych a także wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji oraz decyzji pierwszoinstancyjnej.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. W ramach tej kontroli sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej zwana "p.p.s.a.").

Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 p.p.s.a.).

W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Zdaniem Sądu żadna z wyżej wskazanych przesłanek nie zaszła w sprawie a w działaniu zarówno Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, jak i [...] WIIH, Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie w tak ustalonym stanie faktycznym przepisów prawa materialnego.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że poczynione przez organy ustalenia faktyczne znajdują uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Materiał dowodowy został przez organ zgromadzony, rozpatrzony i oceniony w sposób wyczerpujący. Należy w tym miejscu podkreślić, że Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. W przedmiotowej sprawie Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010r., sygn. akt II FPS 8/09), co pozwala na ocenę prawidłowości zastosowania przez organy w przedmiotowej sprawie przepisu art. 198e ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie bowiem z 198e ustawy o gospodarce nieruchomościami, kto prowadzi działalność gospodarczą z zakresu zarządzania nieruchomościami bez spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 186 ust. 3, podlega karze pieniężnej w wysokości od czterokrotnego do dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym rok, w którym stwierdzono naruszenie, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Przedmiotowy przepis sankcjonuje więc brak spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przez zarządcę nieruchomością. Ja wynika tymczasem z treści art. 186 ust. 3 u.g.n. zarządca nieruchomości podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z zarządzaniem nieruchomością. Jeżeli zarządca nieruchomości wykonuje czynności przy pomocy innych osób, działających pod jego nadzorem, podlega on również ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone działaniem tych osób.

Z kolei w myśl art. 184a u.g.m. zarządca nieruchomości to przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą z zakresu zarządzania nieruchomościami. Definicję przedsiębiorcy zawiera natomiast art. 4 ustawy – Prawo przedsiębiorców, zgodnie z którym przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą (ust. 1). Przedsiębiorcami są także wspólnicy spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (ust. 2). przedsiębiorcą nie jest spółka cywilna, a jej wspólnicy w zakresie wykonywanej przez siebie działalności gospodarczej.

W świetle przywołanych regulacji nie budzi najmniejszych wątpliwości, że spółka cywilna nie posiada statusu przedsiębiorcy, stanowiąc jedynie źródło zobowiązania między stronami stosunku prawnego. Sama w sobie tym samym nie stanowi odrębnego bytu prawnego w stosunku do jej wspólników, jak ma to miejsce w przypadku osobowych lub kapitałowych spółek prawa handlowego. Co za tym idzie, to nie spółka cywilna, lecz jej konkretni wspólnicy, podejmują statuowane w art. 184b u.g.n. czynności w ramach zarządzania nieruchomością, które polegają na podejmowaniu decyzji i dokonywaniu czynności mających na celu zapewnienie racjonalnej gospodarki nieruchomością, a w szczególności:

1) właściwej gospodarki ekonomiczno-finansowej nieruchomości;

2) bezpieczeństwa użytkowania i właściwej eksploatacji nieruchomości;

3) właściwej gospodarki energetycznej w rozumieniu przepisów prawa energetycznego;

4) bieżące administrowanie nieruchomością;

5) utrzymanie nieruchomości w stanie niepogorszonym zgodnie z jej przeznaczeniem;

6) uzasadnione inwestowanie w nieruchomość.

Tym samym, to wspólnik spółki cywilnej, będący zarządcą nieruchomości, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z zarządzaniem nieruchomością. I to on winien być wskazany w umowie ubezpieczenia, jako podmiot ubezpieczony. Wbrew stanowisku skarżących, nie zachodzą tu żadne wątpliwości, co do tego, kto i na jakich zasadach powinien zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC. Bezspornym jest natomiast, że w przedłożonej w trakcie kontroli polisie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej nr [...] z dnia 8 lutego 2019 r., wystawionej przez ubezpieczyciela: S. S.A., jako podmiot ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z zarządzaniem nieruchomością wskazano - "A., NIP: [...], REGON: [...], ul. [...],[...] K.". Umową ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej objęta była tym samym sama spółka cywilna, która, skoro nie posiada statusu przedsiębiorcy, w żadnym razie nie może być także zarządcą nieruchomości. Ewidentnie zatem doszło do sytuacji, w której wspólnik spółki cywilnej, a konkretnie J. K., wskazana w umowach o zarządzenie nieruchomościami, jako osoba wykonująca związane z tymże zarządzaniem czynności, nie posiadała obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną w tym zakresie działalnością. Co wymaga jednakże podkreślenia, w samych znajdujących się w aktach sprawy umowach o zarządzanie nieruchomością, jako zarządcę wskazano każdorazowo "A. z siedzibą w K." reprezentowaną przez J. K., J. K. oraz J.O. Powyższe oznacza, że wszyscy wspólnicy spółki cywilnej, zaciągając po swojej stronie wynikające z umowy zobowiązanie, są za nie, zgodnie z art. 864 k.c., odpowiedzialni solidarnie. Jednocześnie żadna z powyższych osób, nie dysponowała stosowną polisą OC, co oznacza, że zasadnie [...] WIIH, na podstawie art. 198e ustawy o gospodarce nieruchomościami, wymierzył z tego tytułu karę solidarnie wspólnikom spółki cywilnej: J. K., J. K., J. O.

Samo prowadzenie przez strony skarżące działalności gospodarczej z zakresu zarządzania nieruchomościami, bez spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 186 ust. 3 u.g.n., było przy tym, w ocenie Sądu bezsporne. Przyczyny niewłaściwego sformułowania zapisów ww. umowy ubezpieczenia OC (dotychczasowa praktyka, czy też przekonanie stron o prawidłowości takiej formuły), są przy tym irrelewantne z punktu widzenia statuowanej w art. 198e ustawy o gospodarce nieruchomościami odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej z zakresu zarządzania nieruchomościami, bez spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 186 ust. 3 u.g.n. Sporna umowa ubezpieczenia nr [...] nie ujmowała bowiem jako podmiotu ubezpieczonego żadnej ze skarżących, a pomimo tego prowadziły one działalność w zakresie zarządzenia nieruchomościami.

Wbrew stanowiska zaprezentowanemu w skardze, stwierdzonego w trakcie kontroli naruszenia przez skarżące obowiązku, o którym mowa w art. 186 ust. 3 u.g.n., nie sanowało bynajmniej podpisanie przez jedną ze wspólniczek dwóch aneksów do wspomnianej umowy ubezpieczenia OC, jednego z 11 lutego 2020 roku oraz drugiego z dnia 30 czerwca 2020 roku. Otóż w rubryce zatytułowanej "Opis zmian" ujęto każdorazowo, że "niniejszy aneks stanowi potwierdzenie ubezpieczenia poniższych osób", po czym wymienione są dane osobowe każdej ze wspólniczek spółki cywilnej (w drugim aneksie z dookreśleniem formy prowadzenia przez nie działalności). Każdorazowo także w rubryce zatytułowanej: "Okres obowiązywania zmiany" wskazano, że zmiany te obowiązywały od 19 marca 2019 roku do 18 marca 2020 roku a więc de facto od początku obowiązywania samej umowy. Abstrahując, że drugi z aneksów został podpisany już po wygaśnięciu umowy, nie ulega wątpliwości, że z ich brzmienia jasno wynika wprowadzona dopiero na ich podstawie zmiana w zakresie wskazania podmiotu ubezpieczonego. Celnie zauważył zatem organ pierwszej instancji, że skoro przedłożone przez strony aneksy wskazują na zmiany umowy ubezpieczenia, to przed zmianą wspólników tych, przedmiotowa umowa nie obejmowała. Jednocześnie zauważyć należy, że przepis art. 186 ust. 3 u.g.n. jasno wskazuje, iż zarządca nieruchomości podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z zarządzaniem nieruchomością. Z kolei, zgodnie z art. 10 ust. 1a ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 roku, poz. 854 ze zm.), umowa ubezpieczenia obowiązkowego nie może obejmować ubezpieczeniem okresu poprzedzającego zawarcie tej umowy. Zatem aneksowanie umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC, z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie, poprzez w istocie odmienne wskazanie podmiotów objętych ubezpieczeniem, z jednoczesnym objęciem ich tym ubezpieczeniem z datą wsteczną, jest wprost sprzeczne z zakazem wynikającym z art. 10 ust. 1a ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Na marginesie podkreślić należy, że zasadnie Prezes UOKiK zakwestionował prawidłowość zmian w spornej umowie ubezpieczenia z uwagi na okoliczność, że aneksy, przy niezmienionej kwocie ubezpieczenia, wynoszącej 100 000 euro, wprowadzając trzy podmioty objęte ubezpieczeniem, w istocie nie gwarantowały zachowania minimalnej gwarantowanej sumy ubezpieczenia, wynoszącej 50 tysięcy euro. Niezrozumiały jest wywód skarżących, że z solidarnego charakteru ponoszonej przez nie odpowiedzialności, wynika, iż każda z nich, w oparciu o treść aneksów, jest objęta kwotą ubezpieczenia wynoszącą 100 000 euro. Instytucji solidarności wspólników spółki cywilnej, dotyczącej sposobu pokrycia przez nich ewentualnej szkody, nie można bowiem automatycznie przenieść na zapisy umowy ubezpieczenia w ten sposób, aby ta sama kwotowo wskazana w niej suma ubezpieczenia, dotycząca na etapie jej zawierania jednego podmiotu, czyli samej spółki cywilnej (która, jak wyżej wyjaśniono, nie może być ubezpieczonym), gwarantowała pokrycie szkód wyrządzonych przez każdego ze wspólników spółki, poprzez wprowadzenie ich, jako ubezpieczonych w drodze aneksowania tej umowy. Abstrahując, że zmiana w tym zakresie, nie wynikała z zapisów aneksów, co samo w sobie podważa wykładnię zaprezentowaną przez strony, że każda z nich, w oparciu o ww. aneksy, była objęta ubezpieczeniem OC w kwocie 100 tysięcy euro, to podważa ona także korelację pomiędzy obliczeniem wysokości składki i gwarantowanej sumy ubezpieczenia. Nie sposób przyjąć, że aktuarialne wyliczenie możliwej sumy ubezpieczenia przy odpowiednio zdefiniowanej składce, zachowałoby swą aktualność przy wprowadzeniu wielości podmiotów objętych ubezpieczeniem.

Odnośnie samego wymiaru kary, z uwagi na to, że przepisy u.g.n. nie regulują zasad wymiaru kary, w tym zakresie, po myśli art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. subsydiarnie stosować należy przepisy Działu IVa kodeksu postępowania administracyjnego. Zasady te unormowano w art. 189d k.p.a., gdzie wymieniono te kryteria, które należy brać pod uwagę wymierzając administracyjną karę pieniężną. Jednakże w sytuacji, w której wysokość kary wymierzonej skarżącym, określono na poziomie dolnego ustawowego zagrożenia, z pewnością nie można czynić organom zarzutu niewspółmierności kary. Nie ziściły się także podstawy do odstąpienia od nałożenia kary, o których mowa w podniesionym w skardze art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Organy bowiem zasadnie podkreśliły, że waga popełnionego przez strony skarżące naruszenia nie ma charakteru znikomego. Wprost przeciwnie, Strony, pomimo, że nie posiadały polisy ubezpieczenia, prowadziły działalność gospodarczą w zakresie zarządzania nieruchomościami. To, że finalnie zawarły one prawidłowe umowy ubezpieczenia, nie uchyla wcześniej popełnionego naruszenia i narażenia stron zawieranych umów na niebezpieczeństwo finansowe.

Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.