Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 281/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-14 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 27 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2009 nr 1 poz 7
law: Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2013 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania J. Z., decyzją z [...] grudnia 2012 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty należności pieniężnych z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz w przedmiocie obowiązku zwrotu tej kwoty.

Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją Wójta Gminy S. z [...] listopada 2011 r. nr [...] przyznane zostały na okres od 01.10.2011 r. do 30.09.2012 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla T. Z. w wysokości po [...] zł miesięcznie. Świadczenia ustalono w wysokości bieżąco zasądzonych alimentów wynikających z treści wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia [...] kwietnia 2011 r. sygn. akt [...] zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, do których uiszczania zobowiązany był ojciec uprawnionego – J. Z. Po zakończeniu okresu wypłaty ww. świadczeń Wójt Gminy S. wszczął postępowanie w przedmiocie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń.

Następnie decyzją z [...] października 2012 r. Wójt Gminy S. ustalił wysokość należności z tytułu wypłaconych T. Z. świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres świadczeniowy od 01.10.2011 r. do 30.09.2012 r. w wysokości [...] zł oraz orzekł o obowiązku zwrotu powyższej należności przez dłużnika alimentacyjnego – J. Z. wraz z odsetkami wynoszącymi na dzień wydania decyzji [...] zł.

W uzasadnieniu organ przywołując treść art. 27 ust. 1, ust. 1a i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r., Nr 1 poz. 7 ze zm.), wskazał na obwoiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi właściwemu wierzyciela wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami, które są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń. W dalszej kolejności organ wskazał, że na rzecz T. Z. w okresie zasiłkowym 2011/2012 wypłacone zostały świadczenia z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie [...] zł. Przy czym za miesiące październik i listopad 2011 r. świadczenia te wypłacane zostały 25 listopada 2011 r., a w pozostałych miesiącach były one wypłacane 27 każdego miesiąca (w przypadku gdy data ta przypadała na sobotę lub niedzielę, wypłata następowała w piątek). Dłużnik alimentacyjny w okresie tym dokonał natomiast za pośrednictwem komornika wpłaty, tytułem zwrotu wypłaconych na rzecz syna świadczeń, w łącznej kwocie [...]zł. Z uwagi jednak na to, że posiadał on zadłużenie alimentacyjne za poprzednie okresy zasiłkowe organ, działając zgodnie z art. 62 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), zaliczył je na poczet najwcześniej wymagalnych należności, czyli na poczet zadłużenia za poprzedni okres zasiłkowy - 2010/2011, które na dzień wydawania przedmiotowej decyzji wynosiło [...]zł.

Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem J. Z. wniósł odwołanie, w którym stwierdził, że wydano złe postanowienia a wszystkie dokumenty złożone zostały w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie.

Po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z [...] grudnia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium podkreśliło, że rozstrzygnięcie Wójta Gminy S., mające oparcie w przepisie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. nie ma charakteru uznaniowego, a w prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji musiał jedynie ustalić czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że konstrukcja art. 27 powołanej ustawy wskazuje na obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi właściwemu należności, w wysokości wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń, powiększonej o kwotę ustawowych odsetek. Obowiązek zwrotu świadczenia na podstawie decyzji jest nieunikniony, jeśli wydano wcześniej decyzję stanowiącą podstawę wypłat świadczenia wierzycielowi.

Zdaniem organu odwoławczego, w niniejszej sprawie bezspornym jest, iż w okresie od 01.10.2011 r. do 30.09.2012 r. zostały wypłacone z funduszu alimentacyjnego przez organ właściwy wierzyciela na rzecz syna J. Z. świadczenia alimentacyjne w łącznej wysokości [...]zł. W następstwie czego organ I instancji - działając na podstawie art. 27 ust. 2 - zobligowany był po zakończeniu okresu świadczeniowego do wydania decyzji ustalającej kwotę należności i zobowiązującej dłużnika do zwrotu tej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami.

W ocenie Kolegium z dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie wynika wprawdzie, że we wskazanym okresie świadczeniowym J.Z. dokonywał za pośrednictwem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. wpłat na poczet zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych - łącznie była to kwota [...] zł. (14.11.2012 r. - kwota [...] zł i 25.11.2012 r. - kwota [...] zł.). Jednakże wystarczyły one jedynie na pokrycie części istniejącego zadłużenia skarżącego z tytułu wypłaconych świadczeń. Z pisma Dyrektora GOPS w S. z [...] grudnia 2012 r. wynika bowiem, że całe zadłużenie J. Z. z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych na dzień 31.10.2012 r. wynosiło [...] zł. Wpłaty dokonane w okresie zasiłkowym 2011/2012 zaliczone zostały na poczet zadłużenia za poprzedni okres zasiłkowy 2010/2011, które na dzień wydawania przedmiotowej decyzji wynosiło [...] zł.

Kolegium wyjaśniło jednocześnie, że dokumenty, o których pisze w odwołaniu skarżący, są dokumentami dołączonymi do skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] lipca 2012 r., której przedmiotem było umorzenie należności dłużnika alimentacyjnego J. Z., z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. - a więc odnoszącej się do innego okresu zasiłkowego.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. J. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której stwierdził, że w niniejszej sprawie są złożone dokumenty (powołując sygn. akt I SA/Wa 1842/12), jednocześnie prosząc Sąd o dołączenie ich do niniejszej sprawy.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest niezasadna, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy S. z [...] października 2012 r. nie naruszają przepisów obowiązującego prawa.

Zakwestionowaną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy ww. decyzję Wójta Gminy S., którą organ ten zobowiązał w trybie art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.; dalej: "p.o.u.a.") dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z należnymi odsetkami, przyznanych na rzecz T. Z. (a wypłaconymi jego matce M. Z.) w oparciu o decyzję Wójta Gminy S. z [...] listopada 2011 r. nr [...]).

Na wstępie podnieść należy, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego, jest świadczeniem wypłacanym przez Państwo zamiast alimentów, w sytuacji gdy osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny nie wywiązuje się z tego zobowiązania. Jest to świadczenie zwrotne, które co do zasady obciąża dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W myśl ust. 2 ww. artykułu, decyzję w sprawie zwrotu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania tych świadczeń.

Postępowanie wyjaśniające w sprawie nałożenia na dłużnika alimentacyjnego obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń jest, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, postępowaniem znacznie uproszczonym, gdyż sprowadza się ono w istocie do ustalenia czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy określone w niej świadczenia zostały osobie uprawnionej wypłacone (por. wyrok WSA z 21.10.2010 r. II SA/Po 491/10, Lex nr 754443). W przypadku zaś poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń - ma obowiązek wydać decyzję, nakazującą dłużnikowi alimentacyjnemu zwrot wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń wraz ustawowymi odsetkami. Taka właśnie sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.

Okolicznością niesporną jest bowiem, że decyzją z [...] listopada 2011 r. Wójt Gminy S. przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz T. Z. na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. w wysokości po [...] zł miesięcznie oraz, że świadczenia te zostały uprawnionemu wypłacone. Suma ich wyniosła więc łącznie [...]zł.

Wprawdzie dłużnik w powyższym okresie, dokonał za pośrednictwem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. dwóch wpłat na poczet zaległych świadczeń alimentacyjnych, w łącznej kwocie [...] zł., to jednak z uwagi na posiadane zadłużenie z poprzednich okresów świadczeniowych (2010/2011), które na dzień wydania przedmiotowej decyzji Wójta wynosiło [...] zł (vide: pismo z [...] grudnia 2012 r. nr [...]), wpłaty te prawidłowo zaliczone zostały na poczet najstarszego zadłużenia. Nie miały więc one znaczenia dla ustalenia kwoty należności podlegających zwrotowi z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu w okresie zasiłkowym 2011/2012.

Uznać zatem należy, że wydając decyzję zobowiązującą J. Z. do zwrotu należności organ nie tylko podjął prawidłową decyzję, ale nie miał podstaw prawnych, aby orzec w odmienny sposób lub zupełnie odstąpić od orzekania w tym zakresie. Powołany bowiem powyżej przepis art. 27 p.o.u.a. nie pozostawia żadnej swobody czy też dowolności lub uznaniowości.

Powoływana zaś w treści skargi dokumentacja przesłana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz ze skargą w sprawie oznaczonej sygn. akt I SA/Wa 1842/12, pozostaje bez związku z przedmiotem niniejszego postępowania. Zważyć bowiem nalezy, że ww. skarga jak też dokumenty zawarte w aktach sprawy dotyczyły decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. o umorzeniu J.Z. podlegających zwrotowi należności z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń alimentacyjnych, ale wypłaconych w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r.

Konkludując stwierdzić należy, że organy obu instancji rozpatrzyły całokształt materiału dowodowego i w sytuacji poczynienia pozytywnych ustaleń zaistnienia przesłanek wynikających z art. 27 ust. 2 p.o.u.a. nakazały dłużnikowi zwrot wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko. Rozpoznając przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ administracji przepisów art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Organy bowiem w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowody wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy, a swoje stanowisko uzasadniły, w sposób spełniający wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.