Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt I SA/Po 442/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2008-06-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Podatek rolny
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 1 par. 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a
journal: Dz.U. 2006 nr 136 poz 969
law: Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r, o podatku rolnym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Jaśniewicz Sędziowie NSA Stanisław Małek as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Urszula Kosowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi spółki A z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr[...] w przedmiocie odmowy zwolnienia od podatku rolnego gruntów na powiększenie gospodarstwa rolnego oddala skargę. /-/ K.Nikodem /-/ M.Jaśniewicz /-/ S.Małek


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia [...] spółka A wystąpiła do Urzędu Gminy w C. o zwolnienie na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 4 i 13 d ust. 1 i 4 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. nr 136, poz. 969 z 2006 r., ze zm.) z podatku rolnego gruntu położonego w G. nr [...] W uzasadnieniu wniosku wskazano, że spółka na powiększenie istniejącego gospodarstwa rolnego nabyła grunt na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. sygn. akt [...]o przysądzeniu własności.

Po przeprowadzonym postępowaniu Burmistrz Gminy C. decyzją z dnia [...] odmówił spółce zwolnienia od podatku rolnego gruntu nabytego na powiększenie gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu organ podatkowy wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 3 – 6 ustawy o podatku rolnym ze zwolnienia z podatku rolnego może korzystać wyłącznie podmiot, który nabył grunty na podstawie umowy sprzedaży. Podstawą nabycia gruntów, których dotyczy wniosek, jest prawomocne postanowienie sądu o przysądzeniu własności, dlatego też nabyte grunty nie mogą korzystać ze zwolnienia określonego w cytowanym przepisie. Organ powołuje się na orzeczenie NSA z dnia 23 lutego 20007 r. sygn. akt II FSK 312/06, w którym Sąd stwierdził, że "zwolnienie od podatku rolnego, ustanowione w art.12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym nie obejmuje gruntów rolnych nabytych na podstawie postanowienia sądu o przysądzeniu własności.

Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, z uwagi na naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym. Spółka podnosi, że orzecznictwo odnoszące się do wskazanego problemu jest niejednolite. W wyroku z dnia 23 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Bk 189/06 Sąd stwierdził, że wykładnia gramatyczna przepisu często prowadzi do niewłaściwego odczytania tekstu prawnego. Dlatego też w dokonując wykładni postanowień art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym należy mieć na uwadze nie tylko wykładnię gramatyczną przepisu, ale w równym stopniu cel wprowadzonego zwolnienia gruntów nabytych na tworzenie nowych i powiększenie już istniejących gospodarstw rolnych. Preferencyjne opodatkowanie gruntów traktowane było zawsze jeden z instrumentów motywujących do zagospodarowania gruntów rolnych niewykorzystanych rolniczo. Dlatego też należy przyjąć, że ustawodawca posługując się pojęciem "nabycie w drodze umowy sprzedaży" miał na celu objęcie zwolnieniem gruntów nabytych w drodze szeroko rozumianej "sprzedaży" ( w znaczeniu odpłatne nabycie nieruchomości), w tym poprzez sprzedaż w drodze licytacji publicznej, bowiem cel sprzedaży nieruchomości zostaje osiągnięty w takim samym stopniu jak io w drodze umowy sprzedaży.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy uznał, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym daje podstawę do zwolnienia od podatku rolnego gruntów nabytych wyłącznie w drodze umowy sprzedaży. Wskazuje, że ustawodawca w ramach autonomii prawa podatkowego nie zdefiniował pojęcia sprzedaży odmiennie od przepisów kodeksu cywilnego. Artykuł 535 kc stanowi, że przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Podstawą nabycia przedmiotowej nieruchomości przez spółkę nie była umowa, ale postanowienie sądu o przysadzeniu własności wydane w ramach sądowego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 998 § 1 kpc. Organ wskazuje, że przepisy dotyczące ulg i zwolnień podatkowych jako wyjątek od zasady powszechności opodatkowania, należy interpretować ściśle. Dlatego też zwolnienie określone w art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatku rolnym nie obejmuje gruntów rolnych nabytych na podstawie postanowienia sądu o przysądzeniu własności.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skarżąca spółka wnosi o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] z uwagi na naruszenie prawa materialnego poprzez błędna wykładnię prawa. Skarżąca podnosi, że organ nie wziął pod uwagę, że przepisy o egzekucji zawarte w kodeksie postępowania cywilnego , w szczególności przepisy o egzekucji z nieruchomości wyraźnie wskazują, że egzekucja w takich sytuacjach następuje w drodze sprzedaży tej nieruchomości. Przepisy te nie odwołują się do przeniesienia własności nieruchomości, lecz do jej sprzedaży. Art. 952 kpc stanowi, że zajęta nieruchomość ulega sprzedaży przez licytację publiczną. Nie moment przeniesienia własności decyduje o tym czy umowa sprzedaży zostaje zawarta. Zgodnie z art. 535 kc obowiązkiem sprzedawcy jest przeniesienie własności sprzedawanej rzeczy na kupującego i obowiązek wydania rzeczy kupującemu, natomiast kupujący jest zobowiązany do zapłaty ceny i odebrania kupionej rzeczy. Wszystkie te obowiązki zostały przez skarżącą spełnione przy nabyciu nieruchomości, dlatego też należy przyjąć, że nabycie nieruchomości rolnej nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży określonej definicją kodeksu cywilnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L.wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni.

Zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c.

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienia, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Bezsporne jest, że spółka A nabyli podczas przetargu w dniu [...] własność nieruchomości o łącznej powierzchni 9.78.48 ha stanowiącą działkę [...] położoną w G. objętą księgą wieczystą KW [...]Sądu Rejonowego w K. Postanowieniem z dnia [...] Sąd Rejonowy w K. przysądził na rzecz spółki wskazaną nieruchomość. Spółka nabytą nieruchomość przeznaczyła na powiększenie gospodarstwa rolnego, w związku z czym zwróciła się do właściwego organu podatkowego z wnioskiem o zwolnienie nabytej nieruchomości z podatku od rolnego. Burmistrz Gminy C. decyzją odmówił zwolnienia od podatku rolnego nieruchomości nabytej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K., z uwagi na fakt, że wnioskodawcy nie nabyli gruntów na podstawie umowy sprzedaży. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Burmistrza Gminy C.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. nr 136, poz. 969) zwalnia się od podatku rolnego grunty przeznaczone na utworzenie nowego gospodarstwa rolnego lub powiększenie już istniejącego do powierzchni nieprzekraczającej 100 ha, będące przedmiotem prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego, nabyte w drodze umowy sprzedaży. Z treści wskazanego wyżej przepisu wynika jasno, że ustawodawca objął zwolnieniem nabycie własności na podstawie umowy sprzedaży. W ocenie strony skarżącej nabycie gruntu na podstawie postanowienia sądowego o przysądzeniu własności, wydanego w postępowaniu egzekucyjnym, w którym skarżąca spółka przystąpiła do przetargu zorganizowanego w ramach prowadzonej egzekucji z nieruchomości, mieści się w pojęciu nabycia w drodze umowy sprzedaży w rozumieniu wskazanej ustawy o podatku rolnym. Na poparcie swego stanowiska strona powołuje treść art. 952 kpc, który stanowi, że zajęta nieruchomość ulega sprzedaży przez licytację publiczną. Nie sposób podzielić stanowiska zaprezentowanego w skardze.

W ocenie Sądu organy podatkowe dokonały prawidłowej wykładni przepisu ustawy o podatku rolnym, stosując w pierwszej kolejności wykładnię literalną. Sąd w składzie rozpoznający sprawę podziela bowiem pogląd, że prawo podatkowe, które ze swej istoty nakłada na obywateli określone obowiązki winno być interpretowane przede wszystkim w drodze wykładni gramatycznej. Dopiero w sytuacji, gdy ten sposób wykładni doprowadza do normy niejasnej lub wewnętrznie sprzecznej, należy sięgać do innych sposobów wykładni. Ustawa o podatku rolnym nie definiuje w ramach autonomii prawa podatkowego pojęcia "umowy sprzedaży". Dlatego prawidłowo organy podatkowe sięgnęły do regulacji zawartych w prawie cywilnym. Zgodnie z art. 535 kc przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Nie ma wątpliwości co do tego, że skarżąca spółka nie nabyła własności rzeczy na podstawie umowy sprzedaży, a na podstawie postanowienia sądowego o przysądzeniu własności. Należy zauważyć, że przepis w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia wniosku o zwolnienie od podatku rolnego przez skarżącą spółkę, obowiązuje od 1 stycznia 2003 r. Wcześniej art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku rolnym zwolniał od podatku rolnego grunty nabyte w drodze kupna. Niewątpliwie zakres znaczeniowy pojęcia w znowelizowanej ustawie obowiązującej od 1 stycznia 2003 r. "w drodze umowy sprzedaży" w stosunku do wcześniej użytego przez ustawodawcę pojęcia "w drodze kupna" jest węższy. Założenie o racjonalności ustawodawcy, na którą składa się m. in. założenie racjonalności językowej i jurydycznej, skłania do przyjęcia, że był to zamierzony zabieg legislacyjny, skoro kodeks cywilny oprócz umowy sprzedaży przewiduje inne sposoby nabycia własności rzeczy. W art. 952 kpc posłużono się zwrotem "sprzedaży", jednak w znaczeniu odpłatnego nabycia, a nie umowy sprzedaży. Sąd w pełni podzielił stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 23 lutego 2007 r. II FSK 312/06.

W związku z powyższym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji.

/-/ K. Nikodem /-/M. Jaśniewicz /-/S. Małek