Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt I SA/Sz 363/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2021-07-07 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzje I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 7, art. 8 par. 1, art. 12 par. 1, art. 180
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
article: art. 31zq ust. 1-5, ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 568
law: Ustawa z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem  COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw
article: art. 123
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Dziel Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 29 grudnia 2020 r. numer [...]


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r., znak: [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Odział w K. (dalej także "Zakład", "Organ") utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2020 r., znak: [...], którą odmówiono A. S. (dalej także "Strona", "Skarżąca") prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia, wynikających z reklamacji, należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec 2020 r.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Zakład wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - dalej "K.p.a.") oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568 ze zm. - dalej "ustawa COVID").

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dacie rozpatrywania wniosku na koncie rozliczeniowym płatnika zaewidencjonowane były deklaracje rozliczeniowe złożone odpowiednio: za marzec 2020 r. – 10 kwietnia 2020 r., za kwiecień 2020 r. – 9 maja 2020 r. oraz za maj 2020 r. – 5 czerwca 2020 r., w których zadeklarowane zostały składki za osoby ubezpieczone w Spółce cywilnej.

W dniu 28 kwietnia 2020 r., na podstawie złożonych do 27 kwietnia 2020 r. dokumentów rozliczeniowych, za marzec 2020 r. została Stronie udzielona pomoc publiczna w formie zwolnienia z obowiązku opłacania składek w kwocie [...] zł, o czym Zakład poinformował pismem z dnia 14 maja 2020 r.

Wnioskiem z dnia 18 grudnia 2020 r. Strona zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpoznanie wniosku RDZ za marzec 2020 r. i uwzględnienie korekty deklaracji złożonej za ten miesiąc. Wyjaśniła, że pierwotna deklaracja za marzec 2020 r. została złożona do ZUS w dniu 10 kwietnia 2020 r., jednak z uwagi na popełniony w niej błąd w podstawie do ustalenia składek, została niezwłocznie skorygowana jeszcze w tym samym miesiącu, tj. 29 kwietnia 2020 r.

Z uwagi na fakt, że dokumenty rozliczeniowe za marzec 2020 r. zostały złożone po dacie udzielenia Spółce pomocy publicznej, wymienioną decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. Zakład odmówił Stronie prawa do zwolnienia z opłacenia wynikających z reklamacji należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec 2020 r.

Pismem z dnia 11 stycznia 2021 r. wspólnicy Spółki wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Według Strony, wszystkie dokumenty związane ze złożeniem wniosku RDZ za marzec 2020 r. zostały złożone prawidłowo i w terminie, na długo przed wydaniem decyzji wymiarowej w sprawie zwolnienia za marzec 2020 r. oraz zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy COVID-19, zaś ZUS Oddział w K. zaniechał sprawdzenia złożonej korekty DRA. Pierwszorazowa deklaracja rozliczeniowa za marzec 2020 r. została złożona 10 kwietnia 2020 r. i na skutek oczywistego błędu niezwłocznie, tj. 29 kwietnia 2020 r. skorygowana. Strona nie otrzymała informacji o wysokości otrzymanego zwolnienia z opłacania należnych składek za wskazany miesiąc. Nieznana była zatem kwota otrzymanego zwolnienia, aż do otrzymania pisma Zakładu z dnia 17 grudnia 2020 r. wzywającego do uregulowania nieopłaconej należności za marzec 2020 r. w kwocie [...]zł. Powoływanie się przez ZUS na złożenie korekty DRA po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie jest niezgodne z faktami. Informacja o zwolnieniu z opłacania składek za marzec 2020 r. posiadała datę "14 maja 2020 r.", tj. 16 dni po sporządzeniu i wysyłce korekty za ten okres. Strona wniosła zatem o wydanie pozytywnej decyzji w sprawie wniosku RDZ za marzec 2020 r. i umorzenie składek w pełnej wysokości, tj. [...] zł.

Rozpatrując ponownie sprawę Organ II instancji stwierdził, że nie mam podstaw do zmiany decyzji i przyznania prawa do zwolnienia z opłacenia wynikających z reklamacji należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne. Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec 2020 r. Organ II instancji wskazał, że, rozstrzygając w ramach przyznanych mu kompetencji w sprawach o zwolnienie z opłacania składek, zobowiązany jest do przestrzegania obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa. Wyjaśnił przy tym, ż ustawodawca określił w ustawie antykryzysowej, że zwolnieniu podlegają należności z tytułu składek znane na dzień rozpatrzenia wniosku - art. 31 zq ust. 4 tej ustawy, po czym wskazał, że wniosek Strony o zwolnienie z opłaty składek za marzec 2020 r. został rozpatrzony systemowo, tj. bez udziału pracownika - 28.04.2020 r., w oparciu o złożone do 27.04.2020 r. dokumenty rozliczeniowe. Wyjaśnił przy tym, że tego dnia została Stronie udzielona pomoc publiczna w formie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek w wysokości [...] zł. Natomiast powołana przez Stronę korekta deklaracji rozliczeniowej za ten miesiąc została złożona w dniu 29 kwietnia 2020 r., tj. dzień po dacie rozpatrzenia przez Zakład wniosku o zwolnienie. Organ II instancji przy tym wskazał, że ponieważ ustawa antykryzysowa nie zawiera przepisu uprawniającego Zakład do uwzględnienia dokumentów złożonych po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie, brak jest podstaw do zwolnienia Państwa z opłacania należności z tytułu składek w kwotach innych niż ustalone na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do dnia rozpatrzenia wniosku o zwolnienie.

W kwestii pism informujących Stronę o wysokości udzielonej przez Zakład pomocy publicznej Organ II instancji wyjaśnił, że zostały one wygenerowane systemowo: za marzec 2020 r. - 14.05.2020 r., za kwiecień 2020r. - 11.06.2020 r. oraz za maj 2020 r. - 24.06.2020 r. i przesłane Stronie poprzez linię masowych wydruków - każde pismo na adres wskazany we wniosku o zwolnienie. Wyjaśnił także, że ze względu na masową skalę wniosków o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek, pisma te były generowane przez system sukcesywnie. Zawierały one informacje m. in. o dacie udzielenia pomocy publicznej, tj. dacie rozpatrzenia wniosku - na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do tego dnia. Z uwagi na informacyjny charakter tych pism, daty ich wygenerowania nie miały wpływu na prawidłowość rozpatrzenia wniosku Strony o zwolnienie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję Zakładu z dnia [...] lutego 2021 r., Strona, działając przez wspólników, wniosła o jej uchylenie w całości oraz zastosowanie zwolnienia w opłacaniu składek za miesiąc marzec 2020 r. w pełnej wysokości, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. art. 31zq ust. 1-5 ustawy COVID przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, skutkujące uznaniem, że zastosowanie art. 31zq ust 4 ustawy zwalnia ZUS z weryfikacji złożonych dokumentów ze stanem rzeczywistym, a tym samym uznanie, iż przesłanie deklaracji rozliczeniowych DRA zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy nie warunkuje zwolnienia z obowiązku opłacania składek;

2. art. 47 ust. 1, ust. 3 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o Ubezpieczeniach Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 – dalej "u.s.u.s.") przez jego niezastosowanie wraz z artykułem 31zq ust 3 ustawy COVID;

3. konstytucyjnych Zasad Państwa Prawa oraz Sprawiedliwości Społecznej poprzez naruszenie art. 7 i 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 K.p.a., art. 35 tej ustawy oraz art. 122a K.p.a. przez niezgodną z K.p.a. oraz przepisami s.u.s. - w tym art. 83 - interpretację i zastosowanie przepisów art. 31zq ustawy COVID;

4. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy przez naruszenie art. 39-49 K.p.a. oraz art. 31zq ust 5,7,8 ustawy COVID poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie prawidłowości doręczenia decyzji o umorzeniu składek za marzec 2020 r.;

Uzasadniając zarzuty skargi podniesiono również, że naruszono przepisy postępowania, co polegało na niewłaściwej interpretacji prawa materialnego, niewłaściwe zastosowanie literalne zapisów art. 31zq ustawy o COVID. Niezgodne z przepisami w sprawie postępowanie oraz niezachowanie terminów wydawania decyzji sprzeczne z K.p.a. i art. 83 u.s.u.s. ZUS nie wydał decyzji określającej kwotę zwolnienia za marzec 2020 r., nie doręczył jej na piśmie (naruszenie art. 31zq ustawy COVID), i nie umieścił tejże w systemie PUE ZUS do 6 marca 2021 r.

Ponadto, zarzucono naruszenie art. 71a ust. 1-2 u.s.u.s. przez stwierdzenie o doręczeniu bez dowodów na to w sposób telefoniczny. Błędy postępowania wynikają z niewłaściwego zastosowania art. 31zq ust 4 ustawy COVID. Doprowadziły do podważenia zasad obiektywizmu i bezstronności postępowania, oraz wydania decyzji sprzecznej przepisami K.p.a. oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie zasadności zarzutów w niej podniesionych wskazując, że naruszono przepisy .

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Odział w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując co do zasady dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu w przypadku, gdy sąd administracyjny stwierdzi, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) - c) P.p.s.a.) lub naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).

Przy czym w myśl zaś art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a ( przepis art. 57a nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie).

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że na podstawie art. 31zt ustawy COVID, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych/ZUS zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek.

Tym samym Sąd uznał się za właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym spraw z zakresu działania Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1773), który wskazuje, że rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.), przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.

Sąd, w wyniku kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, stwierdził, że Organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów prawa w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym skarga jest w pełni uzasadniona.

Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądowej, jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Odział w K. z dnia [...] lutego 2021 r., utrzymująca w mocy swoją decyzję z dnia 29 grudnia 2020 r., którą odmówiono A. S. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacenia, wynikających z reklamacji, należności z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec 2020 r.

U podstaw wydania zaskarżonej decyzji leży ustalenie Organu, że Skarżąca dokonała korekty dokumentów rozliczeniowych za marzec 2020 r. w dniu 29 kwietnia 2020 r., a zatem dzień po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie z opłacania składek, gdyż - jak wskazał Organ - rozpatrzenie tego wniosku nastąpiło systemowo w dniu 28.04.2020 r., tj. bez udziału pracownika, czyli w sposób zautomatyzowany, tj. w oparciu o złożone do dnia 27.04.2020 r. dokumenty rozliczeniowe, i polegało na wygenerowaniu not księgowych umarzających składki na koncie płatnika. Według Organu, ponieważ ustawa antykryzysowa nie zawiera przepisu uprawniającego Zakład do uwzględnienia dokumentów złożonych po rozpatrzeniu wniosku o zwolnienie, brak było podstaw do zwolnienia Skarżącej z obowiązku opłacania należności z tytułu składek w kwotach innych niż ustalone na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do dnia rozpatrzenia wniosku o zwolnienie.

Według Skarżącej, Organy wydały decyzje z naruszeniem zasad obiektywizmu i bezstronności postępowania oraz sprzecznie z przepisami K.p.a. oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a to przez naruszenie art. 31zq ust. 1-5 przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19, skutkujące uznaniem, że przesłanie deklaracji rozliczeniowych DRA zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 nie warunkuje zwolnienia z obowiązku opłacania składek.

W tak zakreślonych ramach sporu Sąd stwierdził, że rację należy przyznać Skarżącej, gdyż stanowisko Jej znajduje oparcie w przepisach prawa, w przeciwieństwie do stanowiska Organu.

W dacie wydania przez Organ I instancji decyzji z dnia [...] grudnia 2020 r. obowiązywały przepisy ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych ustawy COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568 ze zm. - dalej "ustawa COVID").

Zgodnie z art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-10, za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania.

W myśl zaś art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Z przytoczonych już wyżej przepisów ustawy COVID-19 wprost wynika, że przede wszystkim płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, natomiast ZUS zwalnia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięczny należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy COVID).

Zatem, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31 zq ust. 3).

Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 4).

ZUS informuje płatnika składek o zwolnieniu z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w ust. 2 (art. 31zq ust. 5).

Nie budzi więc wątpliwości, że obowiązkiem ZUS jest rozpoznanie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek:

- w przypadku, gdy płatnik składek spełnia przesłanki uzasadniające zwolnienie - udzielenie zwolnienia w formie udzielenia płatnikowi składek stosownej informacji na podstawie art. 13 zq ust. 5 ustawy COVID, lub

- w przypadku, gdy płatnik składek nie spełnia przesłanek do przyznania zwolnienia - wydać decyzję o odmowie zwolnienia z obowiązku uiszczenia należnych składek za dane miesiące na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy COVID.

Stąd zarzuty skargi co do braku wydania decyzji określającej kwotę zwolnienia Sąd uznał za nieuprawnione.

Jednakże istotne, w kontekście istoty sporu, dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy miała jedna z kluczowych zasad prowadzenia postępowania przez organ administracji publicznej przewidziana w art. 6 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (zasada legalności). Zasada ta nakłada na organy administracji publicznej kategoryczny obowiązek działania na podstawie przepisów prawa, a więc organy nie mają innego wyboru jak właśnie prowadzić postępowanie w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Zasada ta wywodzi się z konstytucyjnej zasady praworządności zawartej w art. 7 Konstytucji RP, w myśl której, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

W kontekście też tej zasady legalności stwierdzić należy, że prawo do zwolnienia powinno być w pełni respektowane przez organ w sytuacji, gdy organ stwierdzi wystąpienie ustawowych przesłanek niezbędnych do zwolnienia. Zatem, w przypadku gdy ZUS dysponował pełną dokumentacją rozliczeniową, w tym korektami deklaracji, złożonymi na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, która umożliwiła wyliczenie podstawy wymiaru składek za dany okres (tutaj: za marzec, kwiecień i maj 2020 r.) a poza tym spełniony został warunek, wynikający z art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19, tj. przesłano tę dokumentację przed dniem 30 czerwca 2020 r. (chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania), to Organ nie miał podstaw odmówić płatnikowi składek zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za marzec 2020 r. w pełnej wysokości, tj. w kwocie 4 363,00 zł.

Sąd nie podziela takiej zawężającej interpretacji art. 31zq ust. 4, która nie uwzględnia złożonej przez płatnika składek w dniu 29 kwietnia 2020 r. korekty deklaracji za marzec 2020 r. jedynie z powodu uprzedniego (28 kwietnia 2020 r.) systemowego wygenerowania not księgowych, o której to okoliczności skarżąca strona nie mogła nawet wiedzieć. Pismo z informacją o zwolnieniu ze składek, które Organ przesyła zgodnie z art. 31zq ust. 5 ustawy COVID, nosi datę 14 maja 2020 r. Dodatkowo w sprawie kwestionowana jest sama okoliczność otrzymania tego pisma. Przepis art. 31zq ust. 4 ustawy COVID-19 mógłby natomiast stać na przeszkodzie w zwolnieniu ze składek, które staną się dopiero należne w drodze decyzji właściwego organu.

Podkreślić ponownie należy, że do postępowania prowadzonego przez ZUS z mocy art. 31 zq ust. 8 ustawy COVID-19, art. 180 K.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie przepisy K.p.a., a kluczowe zasady prowadzenia postępowania nakazują organom administracji publicznej stać na straży praworządności (art. 7 K.p.a.), prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.), przy czym powinny działać wnikliwie i szybko, posługując się najprostszymi środkami (art. 12 § 1 K.p.a.), co jednak nie oznacza, że "masowa skala wniosków o zwolnienie z opłacania składek" uprawnia organ do podejmowania działań poza prawem.

W ocenie Sądu, działanie Organu stoi w rażącej sprzeczności z tymi zasadami, a to z powodu braku uwzględnienia korekty deklaracji za marzec 2020 r., złożonej jeszcze przed przesłaniem stronie skarżącej informacji, o której mowa w art. 31 zq ust. 5 ustawy COVID, a przede wszystkim przed dniem 30.06.2020 r. (art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19), co świadczy jednoznacznie, że warunek zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za marzec 2020 r. został spełniony (art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19). Organ natomiast nie może skutecznie powoływać się na okoliczność "zautomatyzowania" załatwiania wniosków, która w żadnym przypadku nie niweczy zasady legalizmu, której prawidłowa realizacja nie zwalnia organu z obowiązku prowadzenia postępowania w sposób sprawny, a przede wszystkim zgodnie z przepisami prawa. W szczególności sprawa, która nie wymaga zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinna być załatwiona wnikliwe i szybko, lecz postępowanie organu i merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy zawsze musi mieć oparcie w przepisach prawa, co umknęło uwadze Organu w niniejszej sprawie.

W tym stanie sprawy Sąd uznał, że skarga jest w pełni uzasadniona, zaskarżona bowiem decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a., orzekł o uchyleniu decyzji Organów obu instancji.

Ponownie rozpatrując wniosek strony Skarżącej o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za marzec 2020 r., Organ, będąc związanym oceną prawną sprawy i wskazaniami Sądu, stosownie do art. 153 P.p.s.a. - weźmie pod uwagę przedstawioną ocenę prawną Sądu, a w szczególności uwzględni wykładnię art. 31zq ust. 4, który nie stanowi przeszkody w załatwieniu wniosku w oparciu o korektę deklaracji nadesłaną przed poinformowaniem płatnika składek o przedmiotowym zwolnieniu, stosownie do art. 31zq ust. 5 ustawy COVID.

Na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a. niniejsza sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych zwolniona jest z kosztów sądowych.

Niniejsza sprawa, wyznaczona na rozprawę, z uwagi na realnie istniejące zagrożenie dla zdrowia osób uczestniczących w rozprawie, została skierowana i rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, a podstawą były następujące przepisy: art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), art. 20 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 późn. zm.) oraz § 3 zarządzenia Nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz § 1 ust. 1 i 2 zarządzenia Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obszarem, na którym wystąpił stan epidemii.

Wyżej powołane wyroki są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl