Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 760/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2021-12-01 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Skarżony organ: Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku: uchylono zaskarżone zarządzenie

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 01 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi P. P. w R. na zarządzenie pokontrolne Inspektor Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zarządzenia zaprzestania użytkowania instalacji nagłaśniającej 1. uchyla zaskarżone zarządzenie w całości; 2. zasądza od Inspektor Ochrony Środowiska na rzecz P. P. w R. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zarządzeniem pokontrolnym z [...] lipca 2021 r., nr [...], W. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska nałożył na Proboszcza Parafia Rzymskokatolicka obowiązek polegający na "zaprzestaniu użytkowania instalacji nagłaśniającej na publicznie dostępnych terenach miast, terenach zabudowanych oraz na terenach przeznaczonych na cele rekreacyjno- wypoczynkowe od dnia otrzymania niniejszego zarządzenia pokontrolnego". Jednocześnie wyznaczono termin przestania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanego w zarządzeniu naruszenia na dzień: [...] września 2021 r.

W podstawie prawnej zarządzenia wskazano art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1070, dalej i.o.ś.).

W uzasadnieniu tego zarządzenia organ podniósł, że na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej przez inspektorów Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w P. Delegatury w L. w okresie od [...] lipca 2021 r. do [...] lipca 2021 r. w Parafia Rzymskokatolicka, ul. [...]. S. W. [...], [...], udokumentowanych protokołem kontroli [...], stwierdzono nieprawidłowość w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska.

Organ podniósł, że w trakcie kontroli ustalono, iż emisja hałasu do środowiska pochodzi z instalacji nagłaśniającej zamontowanej na budynku kościoła oraz wokół niego, składająca się łącznie z [...] sztuk głośników. W dniu [...] lipca 2021 r. ustalono, że na budynku Kościoła zamontowane są [...] głośniki, jeden nad wejściem głównym, reszta nad wejściami bocznymi, natomiast na terenie wokół kościoła zamontowane są jeszcze [...] głośniki. Łącznie na terenie kościoła zamontowanych jest [...] sztuk głośników, z których w dniu [...] lipca 2021 r. emitowane były Msze Święte o następujących godzinach: [...]

W toku kontroli ustalono, że głośniki uruchamiane są wyłącznie, gdy na zewnątrz (wokół kościoła) zgromadzeni są ludzie w trakcie trwania niedzielnych Mszy Świętych. Z głośników emitowana była Msza Święta. Użytkowanie instalacji nagłaśniającej, stanowi naruszenie art. 156 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, który stanowi, że zabrania się używania instalacji lub urządzeń nagłaśniających na publicznie dostępnych terenach miast, terenach zabudowanych oraz na terenach przeznaczonych na cele rekreacyjno- wypoczynkowe. Odstępstwo od przywołanego przepisu stanowi art. 156 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym przepisu ust. 1 nie stosuje się do okazjonalnych uroczystości oraz uroczystości i imprez związanych z kultem religijnym, imprez sportowych, handlowych, rozrywkowych i innych legalnych zgromadzeń, a także podawania do publicznej wiadomości informacji i komunikatów służących bezpieczeństwu publicznemu.

Skargę na powyższe zarządzenie pokontrolne wywiodła do Sądu Parafia Rzymskokatolicka wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 156 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż użytkowanie instalacji nagłaśniającej przebieg nabożeństw i mszy świętych jest zabronione na podstawie art. 156 ust. 1 Prawo Ochrony Środowiska, podczas gdy z treści przepisu art. 156 ust, 2 ustawy Prawo Ochrony Środowiska wynika, że nagłaśnianie uroczystości związanych z kultem religijnym nie jest objęte dyspozycją zakazu, o którym mowa w art. 156 ust. 1 ustawy Prawo Ochrony Środowiska.

Skarżąca wskazała, że organ ostatecznie nie wskazał z jakich powodów uznał, iż nagłaśnianie przebiegu mszy świętych nie realizuje znamienia uroczystości związanej z kultem religijnym. Z treści uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia wynika, że źródłem dźwięku Parafii jest instalacja nagłaśniająca przebieg niedzielnych mszy świętych, a zatem uroczystości związanych z kultem religijnym. Okoliczność ta nie pozostawia żadnych wątpliwości w szczególności jeśli zważyć, że zgodnie z definicją słownikową kult to cześć religijna oddawana Bogu, bóstwom, świętym osobom lub rzeczom, ogół czynności i obrzędów religijnych będących zewnętrznymi przejawami tej czci, szacunek lub uwielbienie okazywane komuś lub czemuś (słownik języka polskiego PWN).

W ocenie skarżącej msze święte, nabożeństwa i procesje są niewątpliwie uroczystościami związanymi z kultem religijnym, a co za tym idzie korzystają z wyłączenia zakazu, o którym mowa w art. 156 ust. 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Odmienna wykładnia prowadziłaby do ograniczenia konstytucyjnych zasad i wartości między innymi wolności sumienia i religii, które zgodnie z art. 53 ust. 2 Konstytucji obejmują wolność wyznawania lub przyjmowania religii według własnego wyboru oraz uzewnętrzniania indywidualnie lub z innymi, publicznie lub prywatnie, swojej religii przez uprawianie kultu, modlitwę, uczestniczenie w obrzędach, praktykowanie i nauczanie.

Jednocześnie zwrócono uwagę, iż ustawa zasadnicza nie jest jedyną, która gwarantuje obywatelom wolność w zakresie kultu religijnego. I tak, w ustawie z dnia 17 maja 1989 roku o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz.U.2017 poz.1153) obywatelom przyznano uprawnienie do uczestniczenia w czynnościach i obrzędach religijnych oraz wypełniania obowiązków religijnych i obchodzenia świąt religijnych oraz zagwarantowano swobodę wypełniania przez kościoły i inne związki wyznaniowe funkcji religijnych m. in. poprzez określenie doktryny religijnej, dogmatów, zasad wiary i liturgii oraz organizowanie i publiczne sprawowanie kultu. Powyższe implikuje tezę o racjonalności ustawodawcy, który biorąc pod uwagę wyżej wskazane wolności i gwarancje przełożył je na grunt ustawy Prawo ochrony środowiska, wyłączając uroczystości religijne spod zakazu użytkowania instalacji nagłaśniającej. Kwestia uznania mszy świętej jako wchodzącej w zakres pojęcia uroczystości związanej z kultem religijnym została również poruszona w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2018 roku sygn. IV KK 475/17 w sprawie o wykroczenie z art. 51 Kodeksu wykroczeń. Treść uzasadnienia nie pozostawia wątpliwości, iż w kontekście przepisu art. 156 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska msza święta jest uroczystością związaną z kultem religijnym.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zakres kontroli sądu wyznacza też art. 134 § 1 p.p.s.a., według którego sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano zarządzenie pokontrolne wydane przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2021 r. w którym organ ten, na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz art. 156 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U.2021.1973 t.j.), zwanej dalej p.o.ś., nakazał Proboszczowi Parafia Rzymskokatolicka zaprzestanie użytkowania instalacji nagłaśniającej na publicznie dostępnych terenach miast, terenach zabudowanych oraz na terenach przeznaczonych na cele rekreacyjno- wypoczynkowe od dnia otrzymania niniejszego zarządzenia pokontrolnego. Wyznaczono również Parafii termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień [...] września 2021 r.

W myśl art. 2 powołanej wyżej i.o.ś. do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy między innymi:

1) kontrola przestrzegania przepisów o ochronie środowiska i racjonalnym użytkowaniu zasobów przyrody;

2) kontrola przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji.

Zgodnie z treścią art. 12 u.i.o.ś., stanowiącego podstawę kompetencyjną przedmiotowego zarządzenia, na podstawie ustaleń kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska może:

1) wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej;

2) wydać na podstawie odrębnych przepisów decyzję administracyjną;

3) wszcząć egzekucję, jeżeli obowiązek wynika z mocy prawa lub decyzji administracyjnej. Kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.

Z treści przywołanych powyżej norm wynika, że zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania inspektora ochrony środowiska. W ocenie Sądu, zarządzeniu pokontrolnemu, mimo że nie jest decyzją administracyjną, nie można odmówić charakteru aktu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ ma ono charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu. Zarządzenie to wpływa na prawa i obowiązki kontrolowanego, ponieważ niewykonanie tego zarządzenia lub niezgodne z prawdą poinformowanie o jego wykonaniu zagrożone jest odpowiedzialnością karną, na co wskazuje treść art. 31a ust. 1 ustawy.

W orzecznictwie przyjmuje się, że skoro przepisy ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska uprawniają wskazany w nich organ do wydawania zarządzeń pokontrolnych na podstawie wyników dokonanych kontroli, a jednocześnie nie przewidują środka zaskarżenia tych zarządzeń do organu wyższego stopnia, to zarządzenie pokontrolne, stwierdzające istnienie po stronie kontrolowanej określony obowiązek, a więc będące działaniem władczym w indywidualnej sprawie, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 2 czerwca 2009 r., II GSK 1009/08; z dnia 18 stycznia 2011 r., II OSK 2036/09, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przechodząc do oceny merytorycznej kwestionowanego zarządzenia pokontrolnego na wstępie wskazać należy, że do tego typu aktów nie znajdują zastosowania przepisy k.p.a., gdyż są one wydawane w trybie odrębnych przepisów i odrębnych postępowań (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 723/12, www.nsa.gov.pl). Powoduje to, że uchylenie przez sąd administracyjny tego rodzaju aktu nie może służyć weryfikacji stanu faktycznego.

Sąd badając zgodność z prawem zarządzenia pokontrolnego może na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylić ten akt, jeśli jego wydanie nie znajdowało oparcia w ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli, bądź kontrola ta odbyła się z naruszeniem obowiązującej procedury, bądź gdy wyniki kontroli nie wypełniały przesłanek zastosowania przepisu prawa materialnego.

O ile zaskarżalność zarządzenia pokontrolnego do sądu administracyjnego nie budzi wątpliwości, nie jest oczywiste, czy i jakie obowiązki mogą być w tym zarządzeniu nałożone na kontrolowany podmiot. Zarządzenie pokontrolne jest stosunkowo najłagodniejszą formą reakcji na ustalenia kontroli. Nie powoduje ono również odpowiedzialności administracyjnej za niewykonanie zarządzenia pokontrolnego, a wskazane w nim obowiązki nie są poddane egzekucji administracyjnej (istniejący obowiązek poinformowania w ustalonym terminie o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu naruszeń sankcjonowany jest karnie, odpowiedzialność związana jest jednak z zaniechaniem przekazania informacji lub przekazaniem informacji niezgodnej z prawdą).

Zarządzenie pokontrolne jest zatem aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem oddziaływującym lub korzystającym ze środowiska. Dlatego w doktrynie nie bez racji wskazuje się, że w zarządzeniu pokontrolnym jedynie stwierdza się naruszenie konkretnego obowiązku prawnego dotyczącego ochrony środowiska, ale nie nakłada się takiej powinności ani nie wyznacza się terminu do jej wykonania (szerzej T. Czech, Charakter prawny zarządzeń pokontrolnych organów Inspekcji Ochrony Środowiska, Temidium 4 (61) 2010), ZNSA 2011/3/89-100; por. także B. Draniewicz, Glosa do postanowienia NSA z dnia 28 lutego 2008 r., II OSK 216/08, ZNSA 2009/6/147-155 oraz K. Gruszecki, Zarządzenie pokontrolne jako akt administracji publicznej. Glosa do wyroku WSA z dnia 20 maja 2009 r., II SA/Sz 303/08, GSP-Prz.Orz. 2012/4/71-78).

Wskazać należy, że aktem władczym rozstrzygającym prawnoadministracyjne obowiązki strony, mającym na celu ochronę otoczenia przed przekroczeniem przez dany podmiot dopuszczalnego poziomu hałasu jest decyzja administracyjna wydana w trybie art. 115a ust. 1 i 3 p.o.ś. Zgodnie z tym przepisem w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Organem właściwym do wydania decyzji we wskazanym trybie jest jednak starosta (art. 378 ust. 1 p. o. ś.).

Zgodnie z art. 156 ust. 1 p.o.ś. zabrania się używania instalacji lub urządzeń nagłaśniających na publicznie dostępnych terenach miast, terenach zabudowanych oraz na terenach przeznaczonych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Przepis ten określa, wynikający bezpośrednio z mocy prawa, generalny zakaz używania instalacji i urządzeń nagłaśniających w miejscach publicznych, który nie wymaga indywidualizacji w formie decyzji administracyjnej, z wyjątkami wynikającymi z postanowień art. 156 ust. 2 p.o.ś. Zakaz ustanowiony w art. 156 ust. 1 ma charakter powszechny w sensie podmiotowym i przedmiotowym, dotyczy każdego podmiotu używającego wskazanych urządzeń na terenach określonych w przepisie oraz wszelkiego typu instalacji czy urządzeń nagłaśniających. Za tego rodzaju instalacje czy urządzenia należałoby uznać takie, których celem jest przekazywanie dźwięku z zamiarem dotarcia tym dźwiękiem do wszystkich podmiotów objętych zasięgiem rozprzestrzeniania dźwięku z danej instalacji czy urządzenia.

Przepis zawarty w ust. 2 wprowadza wyjątki od zakazu z ust. 1, jego sformułowanie nie jest w pełni jasne, wykładnia językowa wskazuje jednak, że wyjątki te obejmują:

1) okazjonalne uroczystości – przez co należałoby rozumieć nieregularnie się odbywające spotkania związane z jakimiś wydarzeniami, uznawanymi za istotne, służące uczczeniu takiego wydarzenia;

2) uroczystości i imprezy związane z kultem religijnym – te nie muszą już mieć charakteru okazjonalnego, nie jest też wskazany rodzaj kultu;

3) imprezy handlowe, sportowe i rozrywkowe – czyli publiczne wydarzenia organizowane w określonym celu (zawody, koncerty, kiermasze);

4) inne legalne zgromadzenia – legalne, czyli odbywające się w zgodzie z przepisami ustawy z 24.7.2015 r. – Prawo o zgromadzeniach (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 408 ze zm.);

5) podawanie do publicznej wiadomości informacji i komunikatów służących bezpieczeństwu publicznemu (M. Górski, M. Pchałek, W. Radecki, Prawo ochrony środowiska. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2019).

Z powyższego wynika, że zgodnie z art. 156 ust. 2 p.o.ś., zakaz stosowania instalacji nagłaśniającej określony w art. 156 ust. 1 p.o.ś. nie dotyczy uroczystości i imprez związanych z kultem religijnym. W odniesieniu do tej części art. 156 ust. 2 p.o.ś., która mówi o "uroczystościach i imprezach związanych z kultem religijnym" przepis ten jest uznawany za wyraz gwarancji Państwa w stosunku do swobody sprawowania i organizowania kultu religijnego – odniesieniu do kościoła katolickiego wynikający z Konstytucji, ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1153 ze zm.); ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 380) oraz Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską z dnia 28 lipca 1993 r. (Dz.U. Nr 51, poz. 318).

Jednakże gwarancja ta realizowana jest w ramach obowiązującego prawa ochrony środowiska i norm dotyczących hałasu. W świetle przepisów prawa materialnego nie tylko instalację nagłaśniającą, ale i dzwony kościelne należy uznać za "instalację" w rozumieniu art. 3 pkt 6 p.o.ś., a parafię (kościół), w której się znajdują za "zakład" w rozumieniu art. 3 pkt 48 p.o.ś. (por. wyrok NSA z 4 października 2016 r., II OSK 3250/14, CBOSA). Z tych względów uznaje się, że w stosunku do takiej instalacji i zakładu znajduje zastosowanie przepis art. 115a p.o.ś.

Badanie legalności zaskarżonego aktu przez sąd obejmuje ustalenie, czy istniały podstawy faktyczne i prawne do wydania zarządzenia o takiej, a nie innej treści (szerzej G. Klimek, Problematyka zaskarżania zarządzenia pokontrolnego organów Inspekcji Ochrony Środowiska, PPOŚ 2014/2/29-49).

W ocenie Sądu takich podstaw w zarządzeniu pokontrolnym nie wskazano, nie wynikają one również z akt sprawy. W aktach sprawy znajduje się Protokół Kontroli nr [...] z dnia [...] lipca 2021 r. W protokole tym stwierdzono wprost, że na podstawie badań ustalono, że zakład nie przekracza standardów akustycznych określonych w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r., poz.112). wskazano również, iż ze względu na stan epidemii na terenie RP nie wykonano pomiarów hałasu z okna.

W tym miejscu wskazać przyjdzie, że zarówno w zarządzeniu jak i protokole kontroli nie wskazano konkretnych normatywów hałasu dozwolonego do emisji w środowisku objętym pomiarem oraz faktycznego poziomu dźwięku emitowanego przez instalację kościelną w określonych przepisami porach. Organ nie powołał się w tym względzie na jakiekolwiek przepisy prawa materialnego (poza art. 156 ust. 1 p.o.ś., który samoistnie sprawy nie rozstrzyga). Nie ustalił też stanu faktycznego, który miałby zostać poddany kwalifikacji prawnej, (w szczególności nie podał żadnych wyników pomiarów hałasu). Stwierdzono jedynie użytkowanie instalacji nagłaśniającej zamontowanej na budynku kościoła oraz wokół niego, składającej się łącznie z [...] sztuk głośników.

Wady te jednoznacznie świadczą, że w dacie wydania zaskarżonego aktu organ nie dysponował materiałem faktycznym pozwalającym na rozstrzygnięcie sprawy w odniesieniu choćby do procedury i norm określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska. Nadto uzasadnienie zarządzenia pokontrolnego jest tak lakoniczne i chaotyczne, że nie poddaje się w istocie kontroli. Zdaniem organu msza św. nie stanowi uroczystości związanej z kultem religijnym, a takim świętem jest np. Boże Ciało. Z takim poglądem organu nie sposób się zgodzić.

W ocenie Sądu wyrazem gwarancji swobody organizowania i sprawowania kultu publicznego przez Kościół katolicki jest wyłączenie spod generalnego zakazu używania instalacji nagłaśniających w miejscach publicznych uroczystości i imprez związanych z kultem religijnym, czyli - w świetle wyżej poczynionych uwag - m.in. związanych z prowadzeniem nabożeństw i wykonywaniem czynności liturgicznych m.in. w ramach Mszy Świętej.

Powyższe stanowisko potwierdza również dyspozycja art. 157 ust. 1 i 2 p.o.ś. w świetle której ewentualne czasowe ograniczenia funkcjonowania instalacji lub korzystania z urządzeń, z których emitowany hałas może negatywnie oddziaływać na środowisko, nie mogą dotyczyć instalacji lub urządzeń znajdujących się w miejscach kultu religijnego. Jest to wyraz gwarancji Państwa w stosunku do swobody sprawowania i organizowania kultu religijnego.

Powołać się w tym zakresie można również na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2018 r., w sprawie o sygn. akt IV KK 475/17 (LEX nr 2433071), w którym, na kanwie sprawy o wykrocznie z art. 51 Kodeksu wykroczeń ("Kto krzykiem, hałasem, alarmem lub innym wybrykiem zakłóca spokój, porządek publiczny, spoczynek nocny albo wywołuje zgorszenie w miejscu publicznym podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny"), przyjęto, że zwyczaj w postaci bicia kościelnych dzwonów przywołujących wiernych na Mszę Świętą, który jest w Polsce od wieków przyjętym zachowaniem, może wyłączać bezprawność zachowań wypełniających znamiona czynów zabronionych stypizowanych jako wykroczenia. Trafność swojego stanowiska Sąd Najwyższy wzmocnił argumentacją z art. 156 ust. 2 p.o.ś. stwierdzając, że w jego świetle zakaz używania instalacji i urządzeń nagłaśniających nie dotyczy także uroczystości i imprez związanych z kultem religijnym. Wywieść z tego należy, że Sąd Najwyższy Mszę Świętą uznał za wchodzącą w zakres pojęcia "uroczystości i imprezy związane z kultem religijnym". Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela takie stanowisko wyrażone w orzecznictwie.

Zauważyć jednak należy, że wyłączenie Mszy Świętej spod zakazu używania urządzeń i instalacji nagłaśniających określonego w art. 156 ust. 1 p.o.ś. nie oznacza, że używanie tych urządzeń i instalacji w ogóle nie podlega regulacjom przepisów p.o.ś. Wręcz przeciwnie, wówczas emisja dźwięku z tego rodzaju instalacji będzie podlegała kontroli w ramach instytucji służącej ograniczaniu hałasu w środowisku przewidzianej w art. 115a p.o.ś., a mianowicie ustaleniu w decyzji dopuszczalnego poziomu hałasu w razie przekroczeń norm akustycznych powstałych w wyniku użytkowania instalacji nagłaśniającej.

Reasumując, treść uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego świadczy o tym, że pojęć "imprez i uroczystości związanych z kultem religijnym" organ w ogóle nie wyjaśnił, zajmując jednocześnie stanowisko, że Msza Święta do tego rodzaju zdarzeń nie należy. Z tego powodu rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym narusza przepis art. 156 ust. 2 p.o.ś. w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych przyczyn, należało, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., uchylić zaskarżone zarządzenie pokontrolne jako wydane z naruszeniem przepisów art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i.o.ś. w zw. z art. 156 ust. 2 p.o.ś. oraz art. 115a p.o.ś.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącej Parafii kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które oprócz wpisu sądowego od skargi w wysokości [...] zł, opłaty skargowej od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł, składa się również wynagrodzenie pełnomocnika adwokata w wysokości [...] zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.).

W ponowionym postępowaniu organ będzie związany wyrażoną w niniejszym orzeczeniu oceną prawną i wskazaniami. Poza wyeliminowaniem wskazanych wyżej wad dotyczących podstaw faktycznych i prawnych zarządzenia organ rozważy, czy ze względu na przedmiot i zakres sporu oraz gwarancje strony, jak również cele i funkcje oraz skutki postępowania kontrolnego właściwszym trybem nie będzie postępowanie administracyjne, o którym mowa w art. 115a p.o.ś., do którego wszczęcia i prowadzenia uprawniony jest inny organ, jednakże działający w oparciu o wyniki lub wystąpienia organów inspekcji ochrony środowiska.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.).