Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 1114/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2018-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 207 ust. 1,  art. 190 ust. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 1842
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity
article: art. 107 par. 3,  art. 8,  art. 11,  art. 77 par. 1,  art. 10
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędziowie WSA Piotr Borowiecki, Stanisław Marek Pietras, Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi M.A. na decyzję Rektora [...] w [...] z dnia [...] maja 2017 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Rektora [...] w [...] na rzecz skarżącej M.A. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Prodziekan Wydziału [...] [...] Wyższej Szkoły [...] w W. (dalej również jako: "[...]", "Uczelnia") decyzją z dnia [...] marca 2017 r., sygn. [...] , działając na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016r., poz. 1842 ze zm.), dalej jako: "u.p.s.w.", art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), dalej jako: "k.p.a.", § 39 ust 2 pkt 2 Regulaminu Studiów w [...] Wyższej Szkoły [...], dalej jako: "Regulamin studiów", skreślił M. A. z listy studentów jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...] na Wydziale [...] w [...] w W. z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z § 28 ust. 1 Regulaminu studiów student zobowiązany jest uzyskać zaliczenie zajęć określonych planem studiów w terminach ustalonych organizacją roku akademickiego. W przypadku studentki brak jest zaliczenia semestru w roku akademickim 2016/2017 (karta okresowych osiągnięć studenta).

Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. M. A. wniosła odwołanie od powyższej decyzji zarzucając organowi:

1) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę uzasadnienia decyzji a polegający na uznaniu, że nie uzyskała zaliczenia semestru w roku akademickim 2016/2017, podczas gdy decyzją Rektora [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymano w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] lipca 2016r. sygn. [...] o skreśleniu jej z listy studentów Uczelni,

2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę uzasadnienia decyzji, polegający na uznaniu, że nie uzyskała zaliczenia semestru w roku akademickim 2016/2017, podczas gdy jako studentka jednolitych studiów magisterskich na kierunku – [...], uzyskała pozytywne zaliczenie przedmiotów objętych planem studiów w semestrach I - X, poza zaliczeniem seminarium w semestrze X, w związku z czym złożyła w dniu [...] lipca 2016 r. podanie do Dziekana Wydziału [...] [...] z prośbą o wyrażenie zgody na przedłużenie terminu na złożenie pracy magisterskiej do końca lipca 2016 r. oraz podanie do Rektora [...] z dnia [...] lipca 2016 r. z prośbą o wyrażenie zgody na powtórzenie seminarium magisterskiego w roku akademickim 2016/2017,

3) naruszenie przepisów postępowania:

- art. 7 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy polegające na nieustosunkowaniu się do okoliczności wskazanych przez stronę w podaniu z dnia [...] lipca 2016 r., poprzez brak wydania decyzji administracyjnej, oraz w odwołaniu z dnia [...] lipca 2016 r.,

- art. 8 k.p.a., poprzez brak realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji, w szczególności poprzez zaniechanie podejmowania wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, udzielenia należytej i wyczerpującej informacji oraz zapewnienia stronie czynnego udziału na każdym etapie postępowania,

- art. 10 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu oraz zasady wysłuchania strony, poprzez zignorowanie złożonego podania i podniesionych w nim kwestii,

- art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonywania polegające na nadzwyczaj skrótowym uzasadnieniu decyzji,

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego,

- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte sporządzenie uzasadnienia decyzji, a w szczególności niewskazanie dowodów, na których oparł się organ wydając decyzję,

4) naruszenie prawa materialnego, tj. 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w., poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego i skreślenie skarżącej z listy studentów pomimo braku podstaw ku temu i braku należytego uzasadnienia decyzji.

W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy przez wydanie rozstrzygnięcia o treści oczekiwanej przez skarżącą, tj. stwierdzającej uznanie ww. zarzutów,

- stwierdzenie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, skutkujących wyrządzeniem skarżącej szkód materialnych oraz w sposób istotny i dotkliwy naruszenia jej dóbr osobistych,

- uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2017 r. sygn. [...] w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów oraz poprzedzających ją decyzji Rektora [...] z dnia [...]

sierpnia 2016 r. (bez numeru) oraz decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. sygn. [...] , w sprawie skreślenia z listy studentów,

- stwierdzenie uchybień w zakresie wykładni i stosowania przepisów prawa przez Dziekana Wydziału [...] oraz przez Rektora [...] w ww. decyzjach,

- stwierdzenie rażącego naruszenia interesu prawnego skarżącej,

- uznanie wszystkich dowodów podniesionych w uzasadnieniu niniejszego odwołania,

- stwierdzenie błędnej wykładni przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy,

- stwierdzenie pozbawienia skarżącej przysługującego jej prawa do udziału w postępowaniu oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału, na którym organ oparł się wydając decyzję oraz stwierdzenie, że udział strony jak i podniesione dowody spowodowałyby inne załatwienie sprawy polegające na uznaniu podnoszonych przez skarżącą kwestii w odwołaniu z dnia [...] lipca 2016 r. i tym samym umożliwienie skarżącej złożenia i obrony pracy magisterskiej,

- stwierdzenie bezczynności Dziekana Wydziału [...] [...] oraz Rektora [...] w przedmiotowym postępowaniu,

- stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania zapoczątkowanego decyzją Dziekana wydziału [...] z dnia [...] lipca 2016 r.

Decyzją z dnia [...] maja 2017 r. (bez numeru) Rektor [...] w W., powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 207 ust. 2 u.p.s.w. oraz § 6 ust. 4 Regulaminu studiów [...], (1) oddalił odwołanie, (2) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dziekana Wydziału [...] w W. z dnia [...] marca 2017 r., sygn. [...] .

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w stosunku do niniejszej sprawy aktualne pozostają motywy wyrażone w decyzji Prodziekana [...] z dnia [...] lipca 2017 r., sygn. [...] , postanowieniu tegoż organu z dnia [...] sierpnia 2016 r. (ws. sygn. [...] ), decyzji Rektora [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. (ws. sygn. [...] ), które dotyczyły skreślenia studentki z tytułu niezaliczenia seminarium dyplomowego za semestr IX w toku studiów.

Organ stwierdził, że obecnie analogiczna sytuacja powtarza się w stosunku do semestru X. M. A. dalej nie przyjmuje do wiadomości, że winna była uzyskać zaliczenie seminarium dyplomowego (promotor dr M. B.) zgodnie z harmonogramem roku akademickiego. W przypadku nieuzyskania zaliczenia z tego przedmiotu następuje brak zaliczenia całego semestru studiów. Studentka mogła wnieść o powtarzanie seminarium dyplomowego, które - z powodu tego, że niniejsze dotyczy seminarium za X semestr studiów - zostałoby jej udzielone bez przeszkód, w obniżonej opłacie 1000 zł zgodnie z Regulaminem Opłat [...] (opłata obniżona z tytułu powtarzania seminarium dyplomowego za X semestr studiów).

Zamiast powyższego studentka zdecydowała się na wniesienie bezzasadnego odwołania i - jak wynika z oficjalnej korespondencji - podjęcia studiów w trybie przeniesienia do Akademii [...]w W. na odpowiednio niższy semestr studiów, z wyznaczeniem - wynikających z różnic w programach kształcenia - przedmiotów dodatkowych jako różnice programowe.

Bezsprzecznie z dokumentacji przebiegu studiów M. A. wynika, że nie uzyskała ona zaliczenia seminarium dyplomowego za semestr X w toku studiów. Wobec powyższego odwołanie należało oddalić na podstawie motywów przedstawionych powyżej.

Dodatkowo organ wskazał, że strona może złożyć wniosek o wznowienie studiów w [...] z uwzględnieniem regulacji z § 40 ust. 1 Regulaminu studiów (osoba, która nie uzyskała absolutorium z powodu niezaliczenia seminarium została skreślona z listy studentów, może ubiegać się o przyjęcie na ostatni semestr w celu zaliczenia seminarium dyplomowego, a w przypadku zmiany planów studiów i programu nauczania winna uzupełnić różnice programowe).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Rektora [...] w W. z dnia [...] maja 2017 r. (bez numeru) M. A. zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania:

- art. 6 k.p.a. poprzez naruszenie zasady legalności działania i wydanie decyzji z rażącym naruszeniem przepisów postępowania oraz brakiem zastosowania przepisów k.p.a. w prowadzonych przez organ postępowaniach, w szczególności w decyzji Rektora [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r.,

- art. 7 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego oraz podjęcia czynności zmierzających do jego dokładnego wyjaśnienia, a w szczególności poprzez ignorowanie podnoszonych przez skarżącą faktów, nieustosunkowanie się do okoliczności wskazanych przez skarżącą w podaniu z dnia [...] lipca 2016 r., w którym zwróciła się z prośbą o przedłużenie terminu na złożenie pracy magisterskiej, a tym samym terminu zaliczenia seminarium magisterskiego, poprzez brak wydania decyzji administracyjnej, oraz w odwołaniu z dnia [...] lipca 2016 r., w którym złożony został wniosek o powtórzenie seminarium dyplomowego w semestrze X,

- art. 8 k.p.a. poprzez brak realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji, w szczególności poprzez zaniechanie podejmowania wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, udzielenia należytej i wyczerpującej informacji oraz zapewnienia stronie czynnego udziału na każdym etapie postępowania,

- art. 9 k.p.a. poprzez brak informowania strony o okolicznościach prawnych i faktycznych, mających wpływ na wydanie decyzji administracyjnej, w szczególności w decyzjach Dziekana Wydziału [...] oraz w decyzjach Rektora [...] z dnia: [...] sierpnia 2016 r. i [...] maja 2017 r., udzielenie błędnego pouczenia w decyzji Rektora [...] z dnia [...] maja 2017 r. co do prawa do złożenia odwołania do Rektora [...] , a nie skargi do sądu administracyjnego,

- art. 10 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz ponowne i uporczywe nieumożliwienie skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; naruszenie zasady wysłuchania strony poprzez ignorowanie zgłaszanych przez skarżącą problemów od lipca 2016 r. do momentu wydania decyzji z dnia [...] maja 2017 r.,

- art. 11 k.p.a. poprzez naruszenie zasady przekonywania polegające na nadzwyczaj skrótowym uzasadnieniu wydanych decyzji,

- art. 12 k.p.a. poprzez naruszenie zasady wnikliwego i szybkiego postępowania w niniejszej sprawie, przez ignorowanie podań, wniosków i wyjaśnień składanych pisemnie przez skarżącą, co doprowadziło do braku możliwości kontynuowania i ukończenia studiów,

- art. 14 § 1 k.p.a. poprzez brak pisemnego odniesienia się do podnoszonych kwestii,

- art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania i uniemożliwienie skarżącej wniesienia odwołania do Rektora EWSPA jako organu drugiej instancji w przypadku rozpatrzenia podania z dnia [...] lipca 2016 r. poprzez skreślenie odwołującej się z listy studentów w dniu [...] lipca 2016 r.,

- art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a przez to wydanie wadliwej decyzji administracyjnej,

- art. 81 k.p.a. poprzez przyjęcie niekorzystnych i nie mających miejsca faktów w sprawie skarżącej, pomimo okoliczności, że nie miała ona możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego,

- art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie pomimo okoliczności, iż skarżąca w odwołaniu wskazywała na niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy,

- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez nienależyte sporządzenie uzasadnienia decyzji, a w szczególności nieodniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu i wszystkich podniesionych w nim kwestii, a także w odwołaniach z dnia: [...] lipca 2016 r. i [...] kwietnia 2017 r.,

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji pomimo okoliczności, że organ powinien wydać decyzję kasacyjną (a przynajmniej przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w rozumieniu art. 136 k.p.a.), gdyż decyzja organu pierwszej instancji praktycznie nie zawiera uzasadnienia, a organy obu instancji nie zgromadziły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (w szczególności nie wyjaśniły stanu faktycznego),

- art. 107 § 1 i § 3 w zw. z art. 103 k.p.a. poprzez nienależyte sporządzenie uzasadnienia decyzji, a w szczególności brak powołania podstawy prawnej, uzasadnienia faktycznego i prawnego, pouczenia, sygnatury sprawy w decyzjach i postanowieniach wydawanych zarówno przez Dziekana Wydziału [...] jak i Rektora[...] , w szczególności w decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r.,

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 190 u.p.s.w. poprzez przekroczenie uznania administracyjnego i skreślenie skarżącej z listy studentów pomimo braku podstaw ku temu, co spowodowało wszczęcie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, a czego konsekwencją jest wydanie decyzji Rektora [...] z dnia [...] maja 2017 r.,

3) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę uzasadnienia decyzji a polegający na uznaniu, że skarżąca:

- nie uzyskała zaliczenia semestru w roku akademickim 2016/2017, podczas gdy decyzją Rektora [...] utrzymano w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] o skreśleniu skarżącej z listy studentów,

- nie uzyskała zaliczenia semestru w roku akademickim 2016/2017, podczas gdy jako studentka jednolitych studiów magisterskich na kierunku – [...] skarżąca uzyskała pozytywne zaliczenie przedmiotów objętych planem studiów w semestrach I - X, poza zaliczeniem seminarium w semestrze X, co wynikało z uniemożliwienia jej złożenia pracy magisterskiej, w związku z czym skarżąca złożyła w dniu [...] lipca 2016r. podanie do Dziekana Wydziału [...] z prośbą o wyrażenie zgody na przedłużenie terminu na złożenie pracy magisterskiej do końca lipca 2016 r. oraz podanie do Rektora [...] z dnia [...] lipca 2016 r. z prośbą o wyrażenie zgody na powtórzenie seminarium magisterskiego w roku akademickim 2016/2017, co spotkało się z odmową,

- nie uzyskała zaliczenia seminarium magisterskiego w semestrze IX, podczas gdy w tym semestrze uzyskała ocenę bardzo dobrą (5,0),

- nie uzyskała zaliczenia seminarium magisterskiego w semestrze X oraz nie złożyła podania o jego powtarzanie, podczas gdy podanie o przedłużenie terminu do oddania pracy dyplomowej zostało złożone w dniu [...] lipca 2016 r., zaś podanie o powtórzenie seminarium magisterskiego zostało złożone w dniu [...] lipca 2016 r. (strona 2 pisma, zdanie ostatnie),

- uzyskałaby bez przeszkód zgodę na powtórzenie seminarium magisterskiego (strona 1 decyzji z dnia [...] maja 2017 r. - zdanie ostatnie), podczas gdy owej zgody nie uzyskała,

- odwołania wniesione przez skarżącą były bezzasadne, a sama odwołująca się podjęła studia w trybie przeniesienia do Akademii [...] w W. na odpowiednio niższy semestr studiów, przy czym skarżąca nie przeniosła się do innej uczelni na odpowiednio niższy semestr studiów, a tym samym nie może być żadnej oficjalnej korespondencji w tej sprawie; uczelnie wyższe objęte są ochroną danych osobowych studentów.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania,

2) orzeczenie co do istoty sprawy na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez:

- stwierdzenie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, skutkującym wyrządzeniem skarżącej szkód materialnych oraz w sposób istotny i dotkliwy naruszeniem jej dóbr osobistych,

- stwierdzenie uchybień w zakresie wykładni i stosowania przepisów prawa przez Dziekana Wydziału [...] oraz przez Rektora [...] w ww. decyzjach, a także stwierdzenie naruszenia interesu prawnego skarżącej i błędnej wykładni przepisów postępowania oraz prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy,

- stwierdzenie pozbawienia skarżącej przysługującego jej prawa do udziału w postępowaniu oraz możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału, na którym organ oparł się wydając decyzję oraz stwierdzenie, że udział strony jak i podniesione dowody spowodowałyby inne załatwienie sprawy polegające na uznaniu podnoszonych przez skarżącą kwestii w odwołaniu z dnia [...] lipca 2016 r. i tym samym umożliwienie skarżącej złożenia i obrony pracy magisterskiej w roku 2016,

- uznanie, że przedstawione dowody były znane organowi pierwszej instancji przed wydaniem decyzji, jednak pomimo to zostały przez ten organ pominięte,

- stwierdzenie bezczynności Rektora [...] w przedmiotowym postępowaniu oraz Dziekana Wydziału [...] , jak i stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania zapoczątkowanego decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. przez Dziekana Wydziału Prawa i zasądzenie w tym zakresie Rektorowi [...] grzywny na mocy art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego określonego w art. 154 § 6 p.p.s.a.

W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o oddalenie skargi uznając podniesione w niej zarzuty za nieuzasadnione.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.

Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności zauważyć jednak należy, że przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest wyłącznie decyzja Rektora [...] w W. z dnia [...] maja 2017 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Dziekana Wydziału [...] w W. z dnia [...] marca 2017 r., sygn. [...] o skreśleniu M. A. z listy studentów jednolitych studiów magisterskich na kierunku Prawo, nie zaś bezczynność czy przewlekłość prowadzenia postępowania przez wskazane organy, która może stanowić odrębny przedmiot postępowania przed sądem administracyjnym. Zasadą jest bowiem, iż sąd administracyjny obejmuje zakresem rozpoznania jedną sprawę administracyjną (w aspekcie podmiotowym, jak i przedmiotowym), w tym przypadku rozstrzygniętą jednym aktem - decyzją administracyjną w przedmiocie skreślenia z listy studentów. W niniejszej sprawie - co wynika z treści skargi z dnia [...] czerwca 2017 r. - skarżąca przedmiotem zaskarżenia uczyniła ww. decyzję ostateczną Rektora [...] w W. z dnia [...] maja 2017 r. oraz decyzję Dziekana Wydziału [...] tejże Uczelni z dnia [...] marca 2017 r. i te akty podlegają ocenie Sądu.

Proceduralną podstawę zaskarżonych decyzji stanowił przepis art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.) stanowiący, że do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, o którym mowa w ww. przepisie, polega na zachowaniu przez organy minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony przy uwzględnieniu specyfiki szkoły wyższej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 13-4/11, publ. LEX nr 1069584). Nakaz ten należy rozumieć tak, że wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie przepisów k.p.a., winny mieć zastosowanie także do adresata decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich, chyba że szczególne cechy sprawy to uniemożliwiają (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 347/11, publ. LEX nr 992808). Przewidziane w przepisie art. 207 u.p.s.w. "odpowiednie" stosowanie przepisów k.p.a., przesądza o szczególnym charakterze postępowania przed organami szkoły wyższej i o dopuszczalności jedynie pewnych odstępstw od uregulowanych w k.p.a. zasad; ewentualne odstępstwa dotyczą jedynie kwestii związanych z realizacją trybu i odmiennych zasad postępowania wynikających z przepisów u.p.s.w., a organy nie mogą w sposób dowolny stosować ogólnych przepisów regulujących postępowanie administracyjne (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 231/10, publ. LEX nr 758106). Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza, że pewne jego regulacje znajdują zastosowanie wprost, inne z pewnymi modyfikacjami, natomiast jeszcze inne z uwagi na specyfikę podmiotu, jakim jest uczelnia wyższa, nie będą miały zastosowania przed tym organem, który pełni funkcję organu administracji publicznej w ściśle określonym zakresie spraw wyznaczonych w art. 207 ust. 1 u.p.s.w. W zakresie tych właśnie spraw organy uczelni mają obowiązek stosowania przepisów procedury administracyjnej, w szczególności podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasady informowania (art. 9 k.p.a.), zasady przekonywania (art. 11), zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), oraz respektowania gwarancji procesowych stron postępowania.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w., w myśl którego kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Nieuzyskanie zaliczenia semestru w określonym terminie jako przesłankę możliwości skreślenia studenta z listy studentów przewiduje również § 39 ust. 2 pkt 2 Regulaminu Studiów w [...] stanowiący załącznik nr 1 do Uchwały nr [...] Senatu [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r.

Podkreślić należy, że decyzja wydana na podstawie 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w. ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co potwierdza zwrot "kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów (...)". Zakres uznania administracyjnego wyznaczony jest zawsze przepisem prawa, a jego ramy określają normy kompetencyjne, przepisy o postępowaniu administracyjnym i przepisy prawa materialnego. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ jest związany nie tylko przepisem prawa, ale i celem ustanowionego przepisu. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, publ. LEX nr 79608).

Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym, jakkolwiek ma ograniczony zakres, to jednak wymaga zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada, czy w takim postępowaniu podjęto kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano dowody celem ustalenia przesłanek do przyznania świadczenia, czy organ uwzględnił słuszny interes strony. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną. Ocenie sądu nie podlegają natomiast kryteria słuszności czy celowości podjętego rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA: z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10, z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK1981/14; publ. CBOSA).

Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji, stanowiące jej obowiązkowy składnik, jest wyrazem prawidłowego przeprowadzenia przez organ procesu rozpoznawczego i dedukcyjnego w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji, w szczególności wydanej w oparciu o uznanie administracyjne, powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy.

Innymi słowy z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest przy tym uchylanie się przez organ od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien on wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności faktyczne i prawne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia, a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. Ponadto, w przypadku gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyroki NSA: z dnia 23 października 1998 r., sygn. akt I SA/Ka 225/97, publ. Biul. Skarb. 1999, nr 1, poz. 20; z dnia 16 marca 1998 r. sygn. akt II SA 96/98, publ. LEX nr 41681; wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r. sygn. akt III ARN 49/93, publ. OSNC 1994/0/181).

W ocenie Sądu decyzje wydane w niniejszej sprawie przez organy obu instancji powyższym wymogom nie odpowiadają.

Decyzja Prodziekana Wydziału [...] z dnia [...] marca 2017 r. o skreśleniu skarżącej z listy studentów na kierunku [...] w istocie nie zawiera uzasadnienia. Uzasadnienie sprowadza się do bowiem wyłącznie do powołania § 28 ust. 1 Regulaminu studiów i stwierdzenia, że w przypadku skarżącej "brak jest zaliczenia semestru w roku akademickim 2016/2017 (karta okresowych osiągnięć studenta)". Z uzasadnienia w żaden sposób nie wynika choćby to, o który semestr w wymienionym roku akademickim chodzi, a przede wszystkim z jakich konkretnie powodów skarżąca nie zaliczyła semestru, tj. jakich zajęć nie zaliczyła i z jakiej przyczyny. Z uzasadnienia nie sposób też wyprowadzić wniosku, że organ dokonał skreślenia skarżącej z listy po wyczerpaniu wszystkich możliwości regulaminowych. Z treści ww. decyzji nie wynika więc nie tylko, aby organ dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego, ale przede wszystkim nie wynika, aby organ dokonał jakichkolwiek ustaleń stanu faktycznego, rozważył i ocenił istotne dla sprawy okoliczności oraz uwzględnił interes społeczny i słuszny interes strony (art. 7 k.p.a.).

Przedstawionych powyżej wymogów do co uzasadnienia decyzji opartej o uznanie administracyjne nie spełnia również decyzja Rektora [...] z dnia [...] maja 2017 r. Nie można bowiem zaakceptować sytuacji, w której organ motywując ww. decyzję "odsyła" do innych decyzji administracyjnych wydanych uprzednio w stosunku do skarżącej, nie przytaczając w ogóle poczynionych w tychże decyzjach ustaleń faktycznych i argumentów prawnych. Organ odwoławczy stwierdza wprawdzie w uzasadnieniu, że skarżąca nie zaliczyła semestru (precyzując, że chodzi o semestr X) z powodu niezaliczenia seminarium dyplomowego, lecz jednocześnie wskazuje, że "studentka mogła wnieść o powtarzanie seminarium dyplomowego, które - z powodu tego, że niniejsze dotyczy seminarium za X semestr studiów - zostałoby udzielone bez przeszkód, w obniżonej opłacie 1000 zł, zgodnie z Regulaminem Opłat [...] (...)". Tymczasem zarówno w odwołaniu, jak i następnie w skardze do Sądu skarżąca podnosiła, że w odwołaniu z dnia [...] lipca 2016 r. od decyzji Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] lipca 2016 r. wnosiła o wyrażenie zgody na powtórzenie seminarium magisterskiego, który to wniosek nie został przez organ rozpatrzony. Do tej kwestii organ odwoławczy w ogóle nie ustosunkował się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Co więcej, organ odwoławczy w żaden sposób nie odniósł się do licznych zarzutów i wniosków podniesionych w odwołaniu, a dotyczących naruszenia zarówno przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8. art. 10, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., jak i prawa materialnego, tj. art. 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w. Uchylając się od oceny ww. zarzutów organ odwoławczy arbitralnie stwierdził natomiast, że "studentka zdecydowała się na wniesienie bezzasadnego odwołania" nie przedstawiając stosownej argumentacji na poparcie tego stanowiska. Tym samym organ odwoławczy dopuścił się naruszenia gwarancji wynikających z zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.), która obliguje organ drugiej instancji do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej w jej całokształcie, w tym do rozpatrzenia wszystkich żądań strony i ustosunkowania się do nich w uzasadnieniu swej decyzji (por. wyrok NSA OZ z dnia 29 kwietnia 1999 r. sygn. akt I SA/Łd 112/98, publ. LEX nr 37240).

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że decyzja organu odwoławczego z dnia [...] maja 2017 r. zawiera rozstrzygnięcie nieprzewidziane w art. 138 k.p.a., tj. oddalające odwołanie i jednocześnie utrzymujące w mocy zaskarżoną decyzję. Zaznaczyć należy, że żaden z przepisów art. 138 k.p.a. nie wymienia "oddalenia odwołania" jako rozstrzygnięcia podejmowanego przez organ administracji w drugiej instancji. W przypadku, gdy organ odwoławczy podejmuje decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, jest obowiązany do wydania rozstrzygnięcia o takiej właśnie treści - stosownie do art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Wskazać również należy, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarte zostało błędne pouczenie o prawie strony do wystąpienia do Rektora [...] z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a., podczas gdy decyzja ta powinna zawierać pouczenie o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym w art. 53 § 1 p.p.s.a. Uchybienie to, choć ważkie, nie wywołało ostatecznie negatywnych skutków dla skarżącej, która prawidłowo skorzystała z uprawnienia do zaskarżenia ww. decyzji ostatecznej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Konkludując Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie organy obu instancji naruszyły przepisy art. 8 oraz art. 11 k.p.a. statuujące odpowiednio zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej oraz zasadę przekonywania. Naruszone zostały również przepisy art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak poczynienia niezbędnych ustaleń faktycznych oraz należyte uzasadnienie decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne. Uznaniowość decyzji nie może być mylona tak z dowolnością, jak i z brakiem obowiązku przestrzegania podstawowych reguł procesowych, a taka właśnie sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie decyzji uznaniowej daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w ewentualnym postępowaniu sądowym. Nie jest bowiem rolą sądu administracyjnego zastępowanie organu administracji w podejmowaniu rozstrzygnięć administracyjnych, a zwłaszcza poszukiwanie w całokształcie sprawy motywów, jakimi kierowano się przy wydaniu decyzji. Motywy te muszą wprost wynikać z decyzji, umożliwiając sądowi administracyjnemu kontrolę prawidłowości działań organu, które doprowadziły do wydania określonego rozstrzygnięcia.

Końcowo Sąd zauważa, że uchybień organów w zakresie braku uzasadnienia decyzji uznaniowej nie może sanować odpowiedź na skargę. Stanowi ona bowiem pismo procesowe, odrębne w stosunku do zaskarżonego aktu administracyjnego, który podlega kontroli Sądu. Odpowiedź na skargę nie jest też środkiem wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie, gdzie podkreśla się, że w treści odpowiedzi na skargę nie mogą być zawarte elementy uzupełniające zaskarżoną decyzję poprzez zamieszczenie ocen i rozważań, które powinny były się znaleźć w treści uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2005 r., sygn. akt I SA/Gd 257/03, publ. Legalis; wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 1991 r., sygn. akt III SA 1838/91, publ. ONSA 1992, Nr 2, poz. 45).

Ponownie rozpoznając sprawę M. A. organ pierwszej instancji uwzględni dokonaną ocenę prawną i rozstrzygnie ją po rozważeniu wszystkich okoliczności ustalonego przez siebie stanu faktycznego. Wszechstronnie rozważy, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki skreślenia z listy studentów na zasadzie art. 190 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w. w kontekście zarzutów podnoszonych przez skarżącą, a dotyczących w szczególności podania o wyrażenie zgody organu Uczelni na powtórzenie seminarium magisterskiego skierowanego przez skarżącą w dniu [...] lipca 2016 r. Ma to istotne znaczenie z punktu widzenia wyczerpania przez skarżącą przewidzianych w Regulaminie studiów możliwości złożenia pracy magisterskiej i ukończenia studiów. Organ uwzględni również to, że uzasadnienie decyzji powinno spełniać wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Dopełnienie tych wymogów stanowić będzie wyraz należytego rozpatrzenia sprawy indywidualnej i przyczyni się do pogłębienia zaufania jednostki do władzy publicznej.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 200 zł, Sąd postanowił w oparciu o art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. - jak w punkcie 2 sentencji wyroku.