Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 6/09
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2009-02-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6293 Przejęcie gospodarstw rolnych
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3, 5 i 7,
journal: Dz.U. 1949 nr 46 poz 339
law: Dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.
article: art. 156 par 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom, Sędziowie Sędzia NSA Leszek Leszczyński,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Julia Polak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lutego 2009 r. sprawy ze skargi M. D. i A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia w sprawie przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa oddala skargę.


UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 listopada 2007r. A. D. działając w imieniu swoim jako spadkobiercy S. D. oraz matki M. D. domagał się stwierdzenia nieważności orzeczenia Starosty Powiatowego we W. z dnia [...] w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa gruntów ( gospodarstw nie będących w faktycznym władaniu właścicieli) położonych we wsi H. Gmina K. powiat W. tj. gospodarstwa rolnego, lasu oraz budynku mieszkalnego wraz z budynkami gospodarczymi stanowiącymi integralną część gospodarstwa rolnego S. D. o powierzchni 16,8 ha oraz orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] w sprawie przejęcia na własność Skarbu Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR położonego w gromadzie L. gmina K. powiat W. w postaci nieruchomości rolnej M. D. o powierzchni 4,19 ha bez budynków. Wnioskodawca wyjaśnił, że w 1947r. w ramach akcji Wisła rodzina S. D. została przesiedlona ze wsi H. gmina K. powiat W. na ziemie Polski północno-wschodniej i osiedliła się w gminie S. ( obecnie L. ) powiat B. Stwierdził, że matka M. D. po spłaceniu należności na rzecz Skarbu Państwa według obowiązujących wówczas zasad otrzymała w tej gminie tytuł własności gospodarstwa rolnego o powierzchni 8 ha. Jednak do dnia dzisiejszego nie odzyskała, ani nie otrzymała stosowanego odszkodowania za nieruchomości w istocie rzeczy zagrabione przez państwo, jako że powołane we wniosku orzeczenia rażąco naruszają porządek prawny obowiązujący na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywał, że orzeczenie z dnia [...] wydane na podstawie Dekretu z dnia 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich , położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego ( Dz.U RP Nr 46, poz. 339 ) jak i orzeczenie z dnia 22 listopada 1950r. wydane na podstawie dekretu z dnia 5 września 1947r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR ( Dz.U RP Nr 59, poz.318), nie zawierają prawidłowego określenia przedmiotu przejęcia nieruchomości ziemskiej, stanowiącego osnowę decyzji w rozumieniu art.75 ust.1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym ( Dz,U Nr 36, poz. 341 ze zmianami ), które należy ocenić jako rażące naruszenie art.1, 2 i 3 dekretu z dnia 27 lipca 1949r. bowiem uniemożliwiało ono uzyskanie przez osobę, której odjęto tym orzeczeniem tytuł własności – ekwiwalentu w postaci zarachowania wartości przejętych gruntów na poczet nabycia innych gruntów rolnych zgodnie z przepisami wspomnianych dekretów. W myśl powołanego art.75 Rozporządzenia każda decyzja powinna zawierać osnowę rozstrzygnięcia, co oznacza, że przedmiotowa decyzja powinna określać nieruchomość ziemską, do której tytuł prawny miał dany podmiot, nie sprawujący nad nią władztwa, tj. wskazywać dane tej nieruchomości obejmujące obszar, numery ewidencyjne działek, granice, a gdy granice były zatarte opis granic zespołu gruntów składających się na tę nieruchomość rolną. Brak określenia w osnowie decyzji przedmiotu przejęcia należy ocenić, według strony, jako rażące naruszenie art. 75 ust. 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej o postępowaniu administracyjnym, gdyż prowadziło do niewykonalności takiej decyzji i nie mogło być tytułem wykonawczym na odebranie nieruchomości.

Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wobec cofnięcia wniosku przez A. D., umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej we W. z dnia [...] dotyczącego przejęcia nieruchomości rolnej M. D.

Natomiast decyzją z dnia [...] Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia Starosty Powiatowego w W. z dnia [...] w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej S. D.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wspomnianą decyzją z dnia [...] na podstawie art.1 Dekretu z dnia 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego ( Dz.U RP Nr 46, poz. 339 ) przejęto na własność Państwa wszelkie mienie położone w gromadzie H. gmina K. powiat W., pochodzące z gruntów ukazowych, nie mające urządzonej hipoteki, składające się z gospodarstw rolnych wraz z zabudowaniami, drzewostanem, inwentarzem żywym i martwym, stanowiące własność osób wymienionych w decyzji. Jedną z nich był S. D., który w orzeczeniu widnieje pod nr 3 z opisem " gospodarstwo rolne o powierzchni 16, 80 ha z budynkami ‘’. Na podstawie wykazu osób przesiedlonych znajdujących się w Archiwum Państwowym w L. ustalono, że S. D. wskazany został w tym wykazie pod nr 175 o numerze karty przesiedleńczej 25093. Pod pozycją inwentarz żywy i martwy podano : 1 koń, 2 krowy, 1 świnia, 1 wóz, 1 inne, natomiast pod pozycją inwentarz pozostawiony – 1 dom, 1 stodoła, ziemia ogółem 12 ha, w tym 7 ornej.

Zdaniem organu chybiony jest w tej sytuacji zarzut naruszenia art.75 ust.1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym, nakazujący powołanie w decyzji podstawy prawnej, daty, jej osnowy, oznaczenia organu, podpisu władzy i pouczenia o środkach odwoławczych. Wspomniana decyzja zawiera wszystkie te niezbędne elementy. Zdaniem organu nie jest także trafny zarzut sprowadzający się do stwierdzenia, że decyzja powinna określać obszar, numery ewidencyjne działek, oraz ich granice. Zauważono, że obowiązek taki został wprowadzony rozporządzeniem wykonawczym z dnia 16 września 1950r. o sposobie określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich , w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz tryb postępowania w przypadku , gdy właściciel nieruchomości jest nieznany ( Dz.U nr 45, poz. 416 ), wydane na podstawie art.3 ust.2 dekretu z 27 lipca 1949r., które nie obowiązywało w dacie wydawania decyzji z dnia [...] Organ zwrócił uwagę, że przedmiotowe nieruchomości znajdowały się na terenach byłego zaboru rosyjskiego, gdzie nie istniał kataster gruntowy. Dane o gruntach i użytkownikach ujmowane były w tabelach likwidacyjnych i nadawczych, jeśli takie były sporządzone przy uwłaszczeniach. Ewidencja gruntów nie istniała także w dniu [...], a została wprowadzona dopiero na mocy rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 6 grudnia 1950r. w sprawie postępowania przy organizacji, zakładaniu i prowadzeniu katastru gruntowego i budynkowego , które zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw nr 57, poz. 520 z dnia 23 grudnia 1950r. Z tego względu orzeczenie nie mogło zawierać danych z ewidencji działek. Za chybione uznał organ także zarzut dotyczący niewykonalności orzeczenia, ponieważ nie pozwalało na uzyskanie ekwiwalentu w postaci zarachowania wartości przejętych gruntów na poczet nabycia innych gruntów. Wartość nieruchomości była bowiem szacowana na innej podstawie prawnej, art.7 ust.3 wspomnianego dekretu z 1949r.

Nawet jeśli orzeczenie nie zawierało takich elementów jak będące przedmiotem postępowania, to nie stanowiło to przeszkody do uzyskania nieruchomości na tzw. ziemiach odzyskanych, czego dowodem jest uzyskanie nieruchomości przez M. D. w miejscowości L. w gminie B. woj. o, mimo, że orzeczenie na mocy której przejęto na rzecz Państwa jej nieruchomość rolną, położoną w miejscowości L. gmina K. zawierało identyczną konstrukcję i elementy, choć zostało wydane na innej podstawie prawnej. Organ zauważył, że wszystkie publikowane w Dzienniku Urzędowym orzeczenia organów administracji w roku 1950 i następnych, dotyczące gruntów nie posiadających hipoteki, mają taką samą konstrukcję i elementy. Ponadto na podstawie niepublikowanej uchwały Prezydium Rządu z dnia 16 października 1956r. o zwolnieniu byłych właścicieli i współwłaścicieli niektórych nieruchomości ziemskich od obowiązku uiszczania ceny nabycia nadanych nieruchomości państwowych bez rozrachunku i oszacowania, nabywcy byli zwalniani z ponoszenia opłat .

Kolegium podkreśliło, że przy rażącym naruszeniu prawa chodzi o takie wady decyzji, które powodują konieczność jej eliminacji o szczególnym charakterze gatunkowym. Powołując się na komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego kolegium zaznaczyło, że naruszenia prawa mają charakter rażący, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego w całości lub części. Można powiedzieć, że czynności prowadzące do załatwienia sprawy lub samo jej załatwienie następuje w odniesieniu nie do stanu prawnego sprawy i jej elementów, lecz jak gdyby do kontratypów, do zanegowania w całości lub części treści przepisów regulujących stan prawny sprawy. Ponieważ taka sytuacja w sprawie nie zachodzi, nie ma też, zdaniem Kolegium podstaw do stwierdzania nieważności orzeczenia Starosty W. z dnia [...]

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] Podtrzymując swoją dotychczasową argumentację organ dodatkowo podkreślił, że do zmiany jego stanowiska nie może prowadzić podnoszona przez stronę okoliczność nie brania udziału w sprawie przez Nadleśnictwo W., które przejęło grunty zalesione pozostawione przez S. D. Brak jest bowiem informacji, które wskazywałyby, że część nieruchomości stanowiły rzeczywiście lasy, a co wynika z pism Starostwa Powiatowego we W. i Nadleśniczego Nadleśnictwa W. Kolegium za pozbawiony podstaw uznało także zarzut podpisania orzeczenia przez Wicestarostę Powiatu W. Wprawdzie bowiem ustawa z dnia 120 marca 1950r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej ( Dz.U. Nr 14, poz. 130 ), która weszła w życie z dniem 14 kwietnia 1950r. zniosła m.in. stanowisko Starosty i Wicestarosty, wprowadzając w ich miejsce system rad narodowych, to jednak wydana na podstawie upoważnienia zawartego w art.41 ustawy Uchwała Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1950r. zatwierdzająca instrukcję nr.3 w sprawie tworzenia wydziałów i referatów prezydiów rad narodowych ( MP a-57 poz.655) stwierdzała, że do czasu przejęcia przez odpowiednie wydziały ( referaty ) prezydiów rad narodowych agend podlegających zniesieniu na podstawie przepisów nowej ustawy , obowiązane są one pełnić nadal dotychczasowe czynności i ponoszą pełną odpowiedzialność za prawidłowy tok sprawy. Doświadczenie, zdaniem Kolegium, uczy, że w dniu wydania orzeczenia tj. 7 dni po wejściu w życie ustawy i 3 dni po podjęciu uchwały przez Radę Ministrów nie działały jeszcze organy rad narodowych i obowiązki wykonywały dotychczasowe organy. Kolegium podkreśliło, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki : zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne – skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji, czego jednak Kolegium w rozpoznawanej sprawie się nie dopatrzyło.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. D. zarzucił decyzji Kolegium naruszenie :

- art.28 kpa w związku z art.77 kpa poprzez brak ustalenia, czy integralną część nieruchomości S. D. przejętej na rzecz Państwa orzeczeniem Starosty Powiatowego we W. z dnia [...] stanowił las, a tym samym zaniechanie wezwania do udziału w postępowaniu Lasów Państwowych Nadleśnictwa W.;

- art.101 ust.1 pkt.d Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 28 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym ( Dz.U Nr 36, poz. 341), gdyż zdaniem skarżącego orzeczenie Starosty Powiatu W. z dnia [...] nie zawiera żadnego uściślenia w przedmiocie usytuowania przejętej nieruchomości rolnej w przestrzeni - gromadzie, gdy grunty nie były scalone, a więc brak indywidualizacji decyzji, co stanowiło o jej niewykonalności. Oznacza to, że decyzja ta była niewykonalna i nie mogła być tytułem wykonawczym na odebranie nieruchomości. Zdaniem skarżącego orzeczenie ogólne było działaniem władz administracyjnych w sferze imperium z naruszeniem prawa stanowionego, pomimo, że przepisy Rozporządzenia taką formę decyzji dopuszczały

- art. 33 i art.35 w związku z art.46 ustawy o terenowych organach jednolitej władzy państwowej ( Dz.U 1950 Nr 14, poz. 130 ) poprzez wydanie orzeczenia przez organ zniesiony i podpisanie orzeczenia przez wicestarostę, które to stanowisko i organ administracji zostało z dniem 13 kwietnia 1950r. zniesione. Oznacza to, że organ ustawowo zniesiony nie miał żadnej legitymacji decyzyjnej do działania, biorąc pod uwagę, że uchwała Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1950r. instrukcja nr 3 w sprawie tworzenia wydziałów i referatów prezydiów rad narodowych została opublikowana i otrzymała moc prawną po ogłoszeniu w Monitorze Polskim ( nr A-57, poz. 655) z dnia 20 maja 1950r. Zatem w okresie od dnia 13 kwietnia 1950r. do dnia 20 maja 1950r. istniała luka prawna , która uniemożliwiała korespondujące z prawem działanie zniesionego organu. W istocie rzeczy sama ta okoliczność sama przez się skutkuje nieważnością wydanego w sprawie orzeczenia ogólnego Starostwa Powiatowego we W.

- art. 77 kpa poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego , w szczególności czy przedmiotem przejęcia był las oraz rozbieżności w przedmiocie obszaru przejętej nieruchomości, jako, że przedmiotowa decyzja podaje obszar 16, 8 ha, natomiast z karty przesiedleńczej wynika, że był to obszar 12 ha w tym 7 ha ziemi ornej. Zdaniem skarżącego wspomniana rozbieżność nie ma jednak istotnego znaczenia, ponieważ powinna być uznana powierzchnia wykazana w orzeczeniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie.

Dodatkowo w piśmie z dnia 4 lutego 2009r. skarżący zarzucił orzeczeniu Starosty Powiatu W., że zostało ono wydane w stosunku do osoby nieżyjącej, ponieważ S. D. zmarł w dniu 4 stycznia 1948r. Decyzja zatem powinna zostać skierowana do jego spadkobierców.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego powszechnie przyjmuje się , że rażące naruszenie prawa to takie naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz tylko takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować (wyroki NSA z 4 lipca 1996 r. II SA 1621/95, z 31 stycznia 1994 r. II SA 771/93 , 9 września 1989r II SA 1249/97 Legalis oraz wyroki Sądu Najwyższego z 22 października 1987 r. III CRN 314/87 publ. OSP z. 1 z 1989 r., poz. 4 i z 16 lutego 1994 r. III ARN 1/94 publ. OSN z. 1 z 1994 r. poz. 1). Inaczej mówiąc "rażące naruszenie prawa" to naruszenie wyraźnej, nie budzącej wątpliwości normy prawa materialnego lub normy prawa procesowego. Oczywistość naruszenia prawa polega na oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Obowiązkiem zaś organu stwierdzającemu nieważność decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wykazanie, jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to ocenił jako rażące (wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r. V SA 86/92 i V SA 436-466/92 ). Na tak rozumiane pojęcie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt.2 kpa wskazywał także Sąd Najwyższy, który w uchwale z dnia 18 listopada 1993r ( III ARN 56/93 OSNC 1994/5/116 ) podkreślił, że rażące naruszenie prawa jest zjawiskiem o wyjątkowym charakterze (uzasadnia ją bowiem w konkretnej sprawie odstąpienie od ogólnej zasady stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych), wymagającym przeprowadzenia szczególnie wnikliwego postępowania, uwzględniającego w pełni przepisy art. 7, 8 i 77 § 1 k.p.a., a także wypełniającego zawarte w art. 1 Konstytucji RP wskazanie o stosowaniu w praktyce zasad demokratycznego państwa prawnego i udowodnienia, dlaczego uznano je w konkretnej sprawie za rażące. Organy zasadnie uznały, że w rozpoznawanej sprawie przedstawione przesłanki nie zachodzą. Nie można podzielić stanowiska skarżącego upatrującego nieważności postępowania w nieprecyzyjnym, jego zdaniem, opisie przejmowanej nieruchomości , co miałoby wyczerpywać dyspozycję art.101 ust. 1 pkt d) Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928r. o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 36, poz. 341) i prowadzić do niewykonalności orzeczenia Starosty Powiatu W. z dnia [...] Jakkolwiek skarga nie jest w tym zakresie czytelnie sformułowana, uznać należy, że chodzi tu o rażące naruszenie art. 75 ust.1 wspomnianego Rozporządzenia, według którego każda decyzja powinna zawierać także osnowę, rozumianą jako jej sprecyzowanie. Z tym jednak nie sposób się zgodzić. Jest jasne, na co zwrócił uwagę Kolegium, że wspomniane orzeczenie, choć stanowi o przejęciu na własność Państwa wszelkiego mienia położonego w gminie H. gmina K. pochodzącego z gruntów ukazowych nie mających urządzonej hipoteki, a składających się z gospodarstw rolnych wraz z zabudowaniami, drzewostanami, inwentarzem żywym i martwym, to jednak zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne decyzji o jakich stanowi wspomniany przepis rozporządzenia, a ponadto zawiera opis gospodarstwa rolnego S. D. przez podanie jego powierzchni (16, 8 ha) i wskazanie, że zostaje ona przejęte przez Państwo z budynkami. Brak uściślenia , jak dowodzi skarżący, w przedmiocie usytuowania przejętej nieruchomości w gromadzie i graniczenia z sąsiednimi nieruchomościami nie może stanowić w przekonaniu sądu o rażącym naruszeniu wspomnianego przepisu. Podkreślić należy, że przepisy Dekretu z dnia 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U Nr 46poz. 339) na podstawie których nastąpiło przejęcie gospodarstwa rolnego S. D. w ogóle nie wskazywały sposobu w jaki przejęcie to miało mieć miejsce, a zwłaszcza nie podawały sposobu określania przejmowanych nieruchomości. Sytuację w tej materii zmieniło dopiero Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 września 1950r. w sprawie sposobu określania przejmowanych na własność Państwa nieruchomości ziemskich w razie, gdy ich granice zostały zatarte oraz trybu postępowania w przypadku, gdy właściciel nieruchomości jest nieznany ( Dz.U Nr 45, poz.416), wydane na podstawie art.3 ust.2 Dekretu, które zaczęło obowiązywać z dniem 7 listopada 1950r. Według § 1 tego rozporządzenia przejmowane na własność państwa nieruchomości ziemskie ( lub ich części ) w razie , gdy granice ich zostały zatarte, określa się w orzeczeniu przez opis granic zespołu gruntów, składających się na te nieruchomości lub przez wymienienie nieruchomości o ustalonych granicach, które bezpośrednio otaczają ten zespół gruntów. Zauważyć jednak trzeba, że powyższe Rozporządzenie dotyczy sposobu określania jedynie tych nieruchomości , których granice zostały zatarte lub gdy właściciel przejmowanych nieruchomości jest nieznany. Nie miało ono zatem zastosowania do nieruchomości, których granice były ustalone lub właściciele znani. Z treści orzeczenia nie wynika, aby granice opisanej w niej nieruchomości S. D. uległy zatarciu, nie wskazywał na tę okoliczność także skarżący. Jest też oczywiste, że wspomniane rozporządzenie weszło w życie już po dacie wydania orzeczenia Starosty Powiatu W. z dnia [...], nie mogło mieć zatem zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Skoro zatem przepisy Dekretu z 27 lipca 1949r. nie wspominały o konieczności ścisłego określania granic przejmowanych nieruchomości, to organy słusznie przyjęły, że nie zachodzi tu rażące naruszenie prawa rozumiane jako oczywiste naruszenie wyraźnej, nie budzącej wątpliwości normy prawa materialnego lub normy prawa procesowego. Z rażącym naruszeniem prawa o jakim mowa w art.156 § 1 pkt.2 kpa nie może być natomiast utożsamiane każde, nawet oczywiste naruszenie prawa. Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 listopada 1999r. (IV SA 1632/97 LEX 48665) zgodnie z art. 3 dekretu to właścicielom nieruchomości przejętych na własność Państwa przysługiwała możliwość nabycia gruntów rolnych, a na poczet ceny nabycia zaliczana była wartość nieruchomości przejętej (art. 7), stąd dla zapewnienia właścicielom możliwości ubiegania się o grunty rolne na zasadach wymienionych w art. 5 niezbędnym było wskazanie w decyzji o przejęciu gruntów danych dotyczących przejmowanej nieruchomości przez podanie danych co do ich powierzchni. Wskazanie w orzeczeniu z dnia [...] danych co do powierzchni przejmowanych nieruchomości, których właścicielem był S. D. z zaznaczeniem, że przejęcie obejmuje także budynki spełniało wymogi osnowy decyzji, a w konsekwencji umożliwiało uzyskania przez osobę, której odjęto tym orzeczeniem tytuł własności, możliwość uzyskania ekwiwalentu w postaci zarachowania wartości przejętych gruntów na poczet ceny nabycia innych gruntów rolnych zgodnie z art. 5 wspomnianego Dekretu. Bez znaczenia pozostaje przy tym, że w orzeczeniu nie wskazano numerów ewidencyjnych przejętych nieruchomości, co zarzuca skarżący. Niezależnie od powyższego przypomnieć bowiem należy, na co zwrócił uwagę organ administracji, że kataster nieruchomości, z którego wynikałby szczegółowy opis nieruchomości, funkcjonował jedynie na obszarach byłego zaboru niemieckiego i austriackiego. Konieczność sporządzenia jednolitego katastru na ziemiach polskich ustanowił Dekret z dnia 24 września 1947r. o katastrze gruntowym i budynkowym ( Dz.U Nr 61, poz. 344). Według jego art.4 operat katastralny zawierał dane: a) co do gruntu - położenie, granice, obszar, sposób korzystania i klasę, b)co do budynków - położenie, przeznaczenie, materiał, z jakiego zostały wykonane, datę wystawienia oraz szczegółowy opis, c) co do osoby właściciela – nazwisko i imię, imiona rodziców oraz miejsce zamieszkania. Jednak przepisy wykonawcze umożliwiające dokonywanie wpisów do katastru zostały wprowadzone dopiero Rozporządzeniem Ministra Budownictwa z dnia 6 grudnia 1950r. w sprawie postępowania przy organizacji, zakładaniu i prowadzeniu katastru gruntowego i budynkowego ( Dz.U Nr 57, poz.520). Stosownie do § 11 pkt.1 i 2 Rozporządzenia prowadzenie katastru polega m.in. na zakładaniu rejestrów gruntów i budynków zawierających dane wymienione w art. 4 dekretu, uzyskane w wyniku dokonanego spisu i opisu i wpisywaniu do tych rejestrów wszelkich zmian co do danych wymienionych w art. 4 dekretu. Przepisy te nie obowiązywały jednak w dacie wydawania przedmiotowego orzeczenia, stąd też dla oceny prawidłowości opisania przejętych nieruchomości nie mogą mieć one decydującego znaczenia,

Nie ulega wątpliwości, że podstawą stwierdzenia nieważności może być rażące naruszenie również przepisu procesowego. W każdym jednak przypadku musi to być wada tkwiąca w samej decyzji, a tego rodzaju wada na ogół jest następstwem rażącego naruszenia prawa materialnego. Ponadto zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądowym i doktrynie prawa administracyjnego poglądem, nie każde naruszenie prawa nosi znamiona naruszenia rażącego, stanowiącego przyczynę wyeliminowania danej decyzji z obrotu prawnego w trybie art. 156 § 1 pkt.2 kpa. Jak już wykazano, naruszenie prawa ma charakter rażącego, wówczas gdy decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zdarzeniu ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono albo też wbrew wszystkim przesłankom obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązek. W tym kontekście nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa okoliczność, że przedmiotowe orzeczenie zostało wydane po śmierci S. D. Z treści przepisów Dekretu z dnia 27 lipca 1949r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego wynika jednoznacznie, że jedyną przesłanką przejęcia nieruchomości na rzecz Państwa było ustalenie, że nie pozostawały one w faktycznym władaniu właścicieli. Samo zaś orzeczenie stanowiło podstawę do ujawnienia w księgach wieczystych i zbiorach dokumentów na wniosek powiatowej władzy administracji ogólnej przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa i umożliwiało właścicielowi ubieganie się o nieruchomość zamienną. Fakt śmierci właściciela nieruchomości, przy spełnieniu powyższej przesłanki nie miał znaczenia dla wspomnianego orzeczenia, tym bardziej, że postanowienie o stwierdzeniu spadku po S. D. zostało wydane dopiero 27 września 2007 r. Jego spadkobiercy mogli natomiast domagać się przyznania nieruchomości zamiennej.

Nie ma także podstaw do upatrywania nieważności orzeczenia z dnia [...] w tym, że zostało ono wydane przez Starostę Powiatu W., zdaniem skarżącego organ niewłaściwy w sprawie. Bezspornym w sprawie jest, że zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 20 marca 1950r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej ( Dz.U Nr 14, poz. 130 ze zmianami ) z dniem 13 kwietnia 1950r. zniesiono stanowiska wojewody, wicewojewody, starosty, wicestarosty, prezydenta i wiceprezydenta miasta, burmistrza , wiceburmistrza oraz wójta i podwójciego. Zniesiono także urzędy wojewódzkie i starostwa (art.35), a ich dotychczasowy zakres właściwości przejęły rady narodowe i ich organa (art.37). Słusznie jednak Kolegium wskazało, że art. 41 tej ustawy umożliwiał Radzie Ministrów za zgodą Rady Państwa wydanie szczegółowych przepisów uzgadniających, przejściowych i wykonawczych, które okażą się niezbędne dla wprowadzenia życie przewidzianej w ustawie nowej organizacji organów jednolitej władzy państwowej. Wydaną na tej podstawie uchwała Rady Ministrów z dnia 17 kwietnia 1950r. Instrukcja nr 3 w sprawie tworzenia wydziałów i referatów prezydiów rad narodowych (Monitor Polski nr A 57/ poz. 655 ) w § 22 stwierdzała, że do czasu przejęcia przez odpowiednie wydziały (referaty) prezydiów rad narodowych agend podlegających zniesieniu na podstawie przepisów nowej ustawy obowiązane są one pełnić nadal swoje dotychczasowe czynności i ponoszą pełną odpowiedzialność za prawidłowy tok spraw. Nie ma racji skarżący, kiedy dowodzi, że przepis ten nie miał zastosowania w sprawie jako, że został ogłoszony dopiero 20 maja 1950r, a zatem od dnia wejścia w życie ustawy tj. od dnia 13 kwietnia 1950r. do dnia 20 maja 1950r, istniała luka prawna , która uniemożliwiała działanie Starosty. Przypomnieć należy, na co Kolegium zwróciło uwagę w odpowiedzi na skargę, że do dnia 1 stycznia 1951r. wydawanie Monitora Polskiego regulowało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 1932r w sprawie Statutu Przedsiębiorstwa Państwowego Polska Agencja Telegraficzna ( MP Nr 74, poz. 104 ). Według § 5 Rozporządzenia Monitor Polski zawierał materiał urzędowy, którego ogłoszenie jest przewidziane przez przepisy prawne jak również publikacje i ogłoszenia płatne drukowane w nim obowiązkowo jako w Dzienniku Urzędowym Państwa. Poza tym Monitor Polski mógł zawierać z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów materiał informacyjny. Przepisy Statutu nie uzależniały wejścia w życie materiałów urzędowych od ich publikacji w Monitorze Polskim. Istotną zmianę co do charakteru Monitora Polskiego wprowadziła ustawa z dnia 30 grudnia 1950r o wydawaniu Dziennika Ustaw Rzeczpospolitej Polskiej i Dziennika Urzędowego Monitor Polski (Dz.U. Nr 58, poz. 524). Zgodnie z art.3 ust. 1 tej ustawy na każdym numerze dziennika należało oznaczać dzień jego wydania, który był dniem prawnego ogłoszenia aktów zamieszczonych w numerze ( ust.2 ). Art. 4 stanowił natomiast, że akty prawne, ogłoszone w dzienniku, wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, jeżeli same nie stanowią inaczej. W tym zakresie zasady publikacji w Monitorze Polskim nie różniły się od zasad publikacji w Dzienniku Ustaw. Różnica między jednymi i drugimi dotyczyła tylko charakteru prawnego samego aktu. Ustawy, dekrety, rozporządzenia i umowy międzynarodowe, zawarte przez Państwo Polskie, podlegały ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw (art. 1 ustawy), zaś w Monitorze Polskim ogłaszano akty prawne wyliczone w art. 2 ustawy. Oznacza to, że wspomniany przepis Instrukcji nr 3 obowiązywał od dnia 18 kwietnia 1950r.

Podstawy do stwierdzenia nieważności orzeczenia nie sposób doszukać się w odmiennym określeniu powierzchni nieruchomości przejętych na rzecz Państwa podanych w orzeczeniu Starosty Powiatu W. oraz karcie przesiedleńczej, tym bardziej że skarżący nie podał, która z nich jest prawidłowa. W żadnym jednak razie nie można wspomnianą rozbieżnością uzasadniać nieważności samego orzeczenia, brak jest bowiem podstaw, aby uznać ją za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art.156 § 1pkt.2 kpa, o czym wspomniano już wcześniej. Podobnie należy ocenić zarzut strony według której organ powinien zbadać, czy w skład przejętych nieruchomości wchodził las. Podkreślić bowiem należy, że w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji organ ogranicza się jedynie do badania samej decyzji, nie prowadzi natomiast postępowania w trybie odwoławczym, mającym na celu ustalenie wszystkich okoliczności rozpoznawanej sprawy.

Do uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. nie może także prowadzić zarzut pozbawienia udziału w sprawie Lasów Państwowych - Nadleśnictwa W. jako strony przedmiotowego postępowania. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jak wynika z utrwalonego i niekwestionowanego orzecznictwa sądowo-administracyjnego, interes prawny wyraża się w możliwości zastosowania normy prawa administracyjnego materialnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia prawdopodobnego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa administracyjnego . W wyroku z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt I SA 2312/99 LEX nr 78956 ) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że aby mieć przymiot strony, należy wykazać interes prawny w danym postępowaniu lub w żądaniu dokonania czynności przez organ. Pojęcie interesu prawnego ma charakter materialnoprawny, to znaczy, że musi wynikać z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej stanowiącej podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Nie wystarczy wykazać jakiegokolwiek interesu, ale musi mieć on charakter prawny, a więc musi istnieć norma prawna przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwość wydania określonej decyzji lub podjęcia czynności (por. też wyrok NSA z dnia 19 stycznia 1995 r., I SA 1326/93 Glosa 1996/1/5 oraz wyrok NSA z dnia 15 października 1998 r. III SA 955/97 LEX nr. 34944 i wyrok NSA 3 listopada 2003r. I SA 30/02 Legalis). W sprawie niniejszej skarżący nie wskazał na jakich przepisach interes prawny Nadleśnictwa W. miałby się opierać. W orzeczeniu z dnia [...] w ogóle nie wspomina się, że przedmiotem przejęcia były także obszary leśne, Nadleśnictwo zaś w piśmie z dnia 22 marca 2007r. w ogóle nie powoływało się na jakiekolwiek tytuły własności do nieruchomości przejętego gospodarstwa rolnego. Podało natomiast, że nie posiada w swoim zasobie archiwalnym dokumentów poświadczających takie pochodzenie gruntów oraz , że wobec nie podania przez stronę numerów działek nie jest w stanie stwierdzić, czy są one w jego posiadaniu. Oznacza to, że organy prawidłowo uznały brak przymiotu strony Lasów Państwowych - Nadleśnictwa we W. w postępowaniu nieważnościowym.

Z tych względów na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami ) skargę należało oddalić.