Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 125/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2012-04-30 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 64 c par. 1, 3, 7, 8
journal: Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia organu I instancji o zwrocie nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych i umorzenia postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącej – M.W. kwotę 357,00 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

W dniu [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wystawił wobec M. W. tytuł wykonawczy Nr [...], obejmujący zobowiązanie w podatku od towarów i usług za październik 2002 r., który skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. w celu przymusowego wykonania obowiązku podatkowego. W toku prowadzonego postępowania na podstawie wymienionego tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w N. Bank Polska S.A. Oddział B. (zawiadomieniem z dnia [...] r. Nr [...]), wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych w Urzędzie Skarbowym w R. (zawiadomieniem z dnia [...] r. Nr [...]), oraz wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego w banku P. O/B. –(zawiadomieniem z dnia [...] r. Nr [...]).

W dniu 11 sierpnia 2011r. M. W. złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, uchylenie czynności dokonanych w tym postępowaniu oraz o zwrot kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami i przekazanie ich na zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za miesiące wrzesień i października 2011r. W uzasadnieniu podniesiono, iż decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił decyzję wymiarową z [...]r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Odpadła więc podstawa do prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec M. W. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr [...]. W tym samym dniu organ egzekucyjny postanowieniem Nr [...] na podstawie art. 123 § 1 k.p.a., art. 18 i art. 64c § 3 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), orzekł również o dokonaniu zwrotu na rzecz M. W. nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych w kwocie 8.381,60 zł wraz z ustawowymi odsetkami w kwocie 2. 933,97 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wskazał, że prowadzone wobec M. W. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr [...] zostało umorzone z uwagi na uchylenie przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za październik 2002 r., będącej podstawą wystawienia ww. tytułu wykonawczego. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. uznał za zasadny zwrot zobowiązanej nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych i obciążenie tymi kosztami wierzyciela.

Na powyższe postanowienie pełnomocnik M. W. wniósł zażalenie, w którym podniósł zarzut naruszenia:

-art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na istnienie oczywistej sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem (sentencją) postanowienia, a jego uzasadnieniem,

-art. 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez błędne przyjęcie, że zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty podatkowej stanowi środek egzekucyjny,

-art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 ww. ustawy poprzez przyjęcie, że zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty podatkowej uzasadnia naliczenie i pobranie kosztów egzekucyjnych.

W uzasadnieniu pełnomocnik strony podniósł, iż sentencja zaskarżonego postanowienia nie odpowiada jego uzasadnieniu. W sentencji wskazano bowiem, że dokonuje się zwrotu nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami ustawowymi, natomiast zgodnie z uzasadnieniem rozstrzygnięcia kwota nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych została zajęta na poczet zaległości podatkowej dochodzonej w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr SM [...]. W ocenie pełnomocnika powyższa "sprzeczność" wprowadza stronę w błąd. Ponadto pełnomocnik podniósł, iż działanie organu egzekucyjnego polegające na zajęciu wierzytelności z tytułu nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych jest bezprawne. Zdaniem pełnomocnika wierzytelność ta może zostać ewentualnie zaliczona na poczet zaległości podatkowych zobowiązanej w trybie ustawy - Ordynacja podatkowa. Nie podlega ona natomiast zajęciu w toku postępowania egzekucyjnego, o czym przesądza art. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pełnomocnik wskazał również, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. pominął wniosek z dnia 11.08.2011 r., w którym zażądano umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr [...], a ponadto zwrotu nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z należnymi odsetkami, "z poleceniem przekazania ich na bieżące zobowiązania podatkowe M. W., a dotyczące podatku od towarów i usług za okres wrzesień, październik 2011 r." Niezależnie od przedstawionej argumentacji pełnomocnik zakwestionował również poprawność dokonanego zajęcia wierzytelności z tytułu nadpłaty podatkowej. Podniósł, że nadpłata podatkowa nie stanowi wierzytelności, która mogłaby podlegać zajęciu w toku postępowania egzekucyjnego. W przypadku stwierdzenia nadpłaty organ podatkowy ma obowiązek dokonać zaliczenia tej nadpłaty na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatnika w trybie przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa. Wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

Postanowieniem z dnia [...]r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchylił zaskarżone postanowienie w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują możliwości wydawania orzeczeń w przedmiocie zwrotu kosztów egzekucyjnych. W art. 64c § 3 tej ustawy, ustawodawca jako podstawę do dokonania zwrotu przedmiotowych kosztów zobowiązanemu wskazał formę czynności materialno-technicznej, nie zaś postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 64c § 7 i 8 ustawy, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w przedmiocie kosztów na żądanie zobowiązanego, a żądanie to nie podlega rozpatrzeniu, jeśli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku, zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku, liczonych od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa użyte w art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyrażenie "postanowienie w sprawie kosztów" należy rozumieć w ten sposób, że może ono dotyczyć zarówno wysokości tych kosztów, jak i zasady ich ponoszenia, w szczególności, gdy obciążają one wierzyciela. To właśnie w postępowaniu "w sprawie kosztów egzekucyjnych" powinny być rozstrzygane szczególne okoliczności przewidziane w art. 64c § 3 lub § 4 ww. ustawy, decydujące o rozdziale tych kosztów. Ewentualna konieczność zwrotu kosztów może powstać już jako następstwo wykonania tego postanowienia w formie czynności materialno-technicznej. Niezależnie od przedstawionej argumentacji, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż postanowieniem z [...] r. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. obciążył wierzyciela, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r. Nr [...]. Postępowanie egzekucyjne dotyczące natomiast zaległości w podatku od towarów i usług za październik 2002 r., której wysokość określono decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. Nr [...], zostało umorzone z uwagi na uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W związku z powyższym organ egzekucyjny uznał, iż uzasadnionym jest zwrot zobowiązanej kwoty nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych i obciążenie nimi wierzyciela.

Należy zatem stwierdzić, iż w postępowaniu zakończonym wydaniem postanowienia z dnia [...] r. Nr [...] o obciążeniu wierzyciela, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] r., rozstrzygnięto o istnieniu okoliczności wskazanej w art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz orzeczono o zasadach ponoszenia tych kosztów przez podmioty ww. postępowania egzekucyjnego (w mniejszej sprawie - przez wierzyciela dochodzonych należności). Wynikający zaś z dyspozycji wyżej przytoczonego przepisu obowiązek organu egzekucyjnego wobec zobowiązanej ograniczał się jedynie do czynności materialno-technicznej, polegającej na zwrocie nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych albo bezpośrednim, tj. na rachunek bankowy M. W. albo pośrednim wskutek np. zajęcia wierzytelności z tytułu zwrotu tych kosztów na poczet innych zaległości strony.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 8 w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., art. 64c § 3 w zw. z art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej podniósł, iż organ zupełnie pominął wniosek z dnia 11.08.2011, którego podstawę stanowił art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co oznacza, że organ egzekucyjny powinien w pierwszej kolejności wydać postanowienie o wysokości kosztów egzekucyjnych, a następnie orzec w formie postanowienia o ich zwrocie. Umorzenie postępowania przez organ odwoławczy jest w ocenie pełnomocnika bezpodstawne. Pozbawia stronę możliwości dochodzenia swych roszczeń.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga M. W. jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz.1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy

2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;

3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

W rozpoznanej sprawie organ administracji naruszył przepisy art.64c § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. postępowanie egzekucyjne w administracji (Dz.U. nr 229 z 2005r. poz.1954 z późn. zm.) oraz art.138 § 1 pkt.2 i art.105 § 1 kpa i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W myśl art.64c § 1 wymienionej ustawy opłaty, o których mowa w art.64 § 1 i 6 oraz w art.64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego.

Zgodnie z treścią art.64c § 3 ustawy, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel obciąża nimi wierzyciela z zastrzeżeniem § 3a.

W myśl art.64c § 7 wymienionej ustawy organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.

Zgodnie z treścią art.64c § 8 cytowanej ustawy, żądanie, o którym mowa w § 7 nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku – od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż decyzją z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. określił zobowiązanie podatkowe skarżącej w podatku od towarów i usług za miesiąc listopada 2002r. Od decyzji tej M. W. złożyła odwołanie. Na podstawie decyzji z [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. w dniu [...]r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] na podstawie którego wyegzekwowano należność główną wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił decyzję organu I instancji z [...]r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania zaś w dniu 11 sierpnia 2011r. skarżąca złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zwrot nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami. We wniosku jako podstawę prawną żądania zwrotu kosztów wskazano m.in. art.64c § 3 i § 7 ustawy z 17 czerwca 1966r.

Nie ulega wątpliwości, iż M. W. przysługuje zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych. Postępowanie egzekucyjne prowadzono bowiem na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w oparciu o decyzję wymiarową, która została uchylona przez organ odwoławczy. Oznacza to, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem a tym samym, zgodnie z treścią art. 64c § 3 ustawy z 17 czerwca 1966r., organ egzekucyjny winien zwrócić zobowiązanemu pobrane koszty wraz z należnymi odsetkami.

Kwestia sporną jest natomiast to jak powinien postąpić organ podatkowy w sytuacji gdy strona zgłasza żądanie zwrotu niesłusznie wyegzekwowanych kosztów. W przepisie art.64c § 3 ustawy z 17 czerwca 1966r. nie ma mowy o tym aby organ w tej kwestii wydawał postanowienie. Powstaje w związku z tym pytanie czy w przedmiocie wniosku winno być wydane postanowienie (negatywne lub pozytywne) czy też organ podatkowy może wydać postanowienie tylko w przypadku określonym w art.64c § 7 i 8. Inną możliwością jest przyjęcie poglądu, że zwrot niesłusznie pobranych kosztów następuje w drodze czynności materialno-technicznej, bez wydawania odrębnego postanowienia.

Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, iż w sytuacji gdy strona zgłasza żądanie zwrotu niesłusznie pobranych kosztów to organ administracji winien rozpoznać ten wniosek poprzez wydanie postanowienia. Winno to być zatem postanowienie albo pozytywnie rozstrzygające wniosek z wyjaśnieniem sposobu wyliczenia kosztów wraz z odsetkami bądź odmawiające uwzględnienia żądania.

Sąd nie podzielił poglądu, iż postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych może być wydane jedynie w przypadku określonym w art.64c § 7 i 8 ustawy z 17 czerwca 1966r.

Żądanie wydania postanowienia, o którym mowa w art.64c § 7 ograniczone jest krótkim czternastodniowym terminem licznym od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego lub powiadomienia o wysokości pobranych kosztów. Analiza treści art.64c § 8 wskazuje, że jest to termin o charakterze materialnym gdyż w przepisie określono skutek jego przekroczenia (żądanie, o którym mowa w § 7 nie podlega rozpatrzeniu). Jest to zatem termin zawity i nie podlega on przywróceniu. Uprawnienie żądania wydania postanowienia wygasa wraz z upływem tego terminu. Jest rzeczą powszechnie znaną, iż organy administracji nie pouczają zobowiązanego o tym terminie ani w postanowieniu o umorzeniu postępowania egzekucyjnego ani w powiadomieniu o wysokości pobranych kosztów. Strona nie wie zatem, iż ma krótki bo 14-dniowy termin do zgłoszenia żądania, o którym mowa w art.64c § 7 i że termin ten nie podlega przywróceniu. W sytuacji zatem gdy zgłoszenie żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów jest ograniczone tak krótkim i nieprzywracanym terminem, o którym strona nie jest informowana, to nie można uznać, że tylko w razie spełnienia przesłanek określonych w art.64c § 7 i 8 ustawy z 17 czerwca 1966r. winno być wydane postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych.

W przekonaniu sądu w przypadku gdy strona składa żądanie zwrotu niesłusznie pobranych kosztów postępowania to organ administracji winien rozstrzygnąć ten wniosek w formie postanowienia. Dotyczy to zarówno sytuacji uwzględnienia jak i odmowy uwzględnienia wniosku. W przypadku uwzględnienia wniosku stronie winno zostać wyjaśnione w jaki sposób wyliczono koszty oraz naliczono od nich ustawowe odsetki. Strona ma wówczas możliwość sprawdzenia tego wyliczenia i ewentualnie jego zakwestionowania przed organem odwoławczym a następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Także w razie odmowy uwzględnienia wniosku przez organ strona winna być poinformowana dlaczego jej żądanie nie jest zasadne.

Sąd nie podzielił poglądu, iż sprawa zwrotu niesłusznie pobranych kosztów winna zostać załatwiona w drodze czynności materialno-technicznej bez konieczności wydawania w tej kwestii odrębnego postanowienia. Faktem jest, iż w określonych sprawach administracyjnych dopuszcza się aby pozytywne załatwienie sprawy nastąpiło poprzez podjęcie czynności materialno-technicznej zaś odmowa dokonania takiej czynności winna być dokonana w drodze decyzji albowiem jest to negatywne rozstrzygnięcie w sprawie administracyjnej, o której załatwienie zwróciła się strona mająca w tym interes prawny. (wyrok NSA w spr. I OSK 615/08 z 23 kwietnia 2009r., postanowienie NSA w spr. II OSK 230/09 z 27 kutego 2009r., wyrok NSA w spr. I OSK 850/06 z 8 maja 2007r., wyrok NSA w spr. II SA 1719/03 z 10 października 2007r.).

Podobne stanowisko przyjęto w doktrynie. Wprawdzie konstrukcja domniemania załatwienia sprawy przez organ w drodze decyzji administracyjnej jest dyskusyjna, to jednak ciągle aktualny i przekonywujący jest pogląd, że "powyższe domniemanie ma sens wówczas, gdy przepisy prawa upoważniają organ administracji do załatwienia sprawy administracyjnej, lecz nie określają formy rozstrzygnięcia tej sprawy. Nie można bowiem uznać za rozsądne stanowiska, że jeżeli w przepisach określono właściwość organu administracji publicznej do załatwienia pewnej kategorii spraw administracyjnych, to sprawy te nie mogą być rozstrzygane tylko dlatego, że ustawodawca nie określił formy rozstrzygnięcia". "Jeżeli zatem istnieje wątpliwość co do formy załatwienia sprawy administracyjnej, należy przyjąć, że powinna być załatwiona w drodze decyzji administracyjnej, jednakże warunkiem jest ustalenie, że istnieje sprawa administracyjna i organ administracji publicznej jest właściwy do jej załatwienia". (M. Jaśkowska, A. Wróbel Komentarz Kpa Wyd. Zakamycze 2005, str. 611).

Załatwienie sprawy w drodze czynności materialno-technicznej nie zapewnia stronie w sposób wystarczający standardów ochrony jej praw. W przypadku sprawy zwrotu niesłusznie wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych nawet w razie pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku strony nie wie ona jak zostały wyliczone te koszty oraz w jaki sposób wyliczono odsetki ustawowe od zwracanych kosztów. Strona nie wie zatem czy zwracana jej kwota została prawidłowo obliczona. W razie natomiast odmowy zwrotu kosztów strona nie jest informowana dlaczego jej wniosek nie został uwzględniony. Wprawdzie akty i czynności, o których mowa w art.3 § 2 pkt.4 p.p.s.a. mogą zostać zaskarżone do sądu administracyjnego lecz organy administracji nie informują strony o możliwości wniesienia skargi ani o procedurze zaskarżenia określonej w art.52 § 3 i w art.53 § 2 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, iż wydanie przez organ postanowienia w przedmiocie wniosku o zwrot kosztów egzekucyjnych zapewnia stronie większą ochronę jej praw.

Zdaniem B. Adamiak, w demokratycznym państwie prawnym jednostka ma prawo do ochrony interesu lub obowiązku prawnego na drodze postępowania regulowanego przepisami prawa. Prawo to gwarantuje jednostce wykonywanie administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej. Forma "aktów i czynności" - przewidziana w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. - nie zapewnia w sposób wystarczający standardów ochrony praw jednostki, gdyż strona pozbawiona jest podstawowych praw procesowych (B. Adamiak: Zagadnienie domniemania formy decyzji administracyjnej [w:] Podmioty administracji publicznej i formy ich działania Toruń str. 7-21; por. też B. Adamiak, J. Borkowski Komentarz Kpa Wydawnictwo C. H. Beck wydanie 8, str. 465-466) - (por. też wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 615/08).

Należy zaznaczyć, iż w szeregu sprawach strony składały wnioski o zwrot pobranych kosztów egzekucyjnych do różnych organów podatkowych na terenie całego kraju i organy w przedmiocie tych wniosków wydawały postanowienia merytoryczne rozstrzygające wnioski (pozytywne lub negatywne). Następnie na postanowienia te składano skargi do sądów administracyjnych i sprawy te były rozpoznawane przez sądy obu instancji. W żadnej ze spraw sądy nie zakwestionowały faktu wydania postanowienia w przedmiocie wniosku stron akceptując tym samym, iż wniosek o zwrot wyegzekwowanych kosztów winien być rozstrzygnięty w drodze postanowienia. (por. wyrok WSA w Krakowie z 25 listopada 2005r. w spr. I SA/Kr 2208/03 i wyrok NSA z 14 marca 2007r. w spr. I FSK 456/06; wyrok WSA w Gdańsku z 15 grudnia 2006r. w spr. I SA/Gd 611/06 i wyrok NSA z 6 maja 2008r. w spr. II FSK 816/07, wyrok WSA w Bydgoszczy z 19 lutego 2008r. w spr. I SA/Bd 819/07 i wyrok NSA z 19 grudnia 2008r. w spr. II FSK 1057/08, wyrok WSA w Ł. z 4 marca 2010r. w spr. III SA.Łd 632/09 i wyrok NSA z 15 lutego 2012r. w spr. II FSK 1521/10, wyrok WSA w Ł. z 9 marca 2012r. w spr. III SA/Łd 1141/11).

Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, iż w sytuacji gdy strona składa wniosek o zwrot niesłusznie pobranych kosztów egzekucyjnych to wniosek ten winien zostać rozstrzygnięty w drodze postanowienia uwzględniającego bądź odmawiającego uwzględnienia wniosku. W przypadku wydania pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku faktyczny zwrot stronie określonej kwoty pieniężnej jest czynnością materialno-techniczną lecz jest to czynność będąca następstwem wcześniej wydanego postanowienia.

Reasumując sąd uznał, iż skarga jest uzasadniona. M. W. złożyła wniosek o zwrot niesłusznie pobranych kosztów egzekucyjnych i wniosek ten winien być rozstrzygnięty w drodze postanowienia. Organ odwoławczy błędnie uznał, iż postępowanie w przedmiocie wniosku strony stało się bezprzedmiotowe gdyż zwrot kosztów jest czynnością materialno-techniczną. Organ odwoławczy naruszył przepisy art.64c § 3 ustawy z 17 czerwca 1966r. ora zart.138 § 1 pkt.2 i art.105 § 1 kpa co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 a.) i c.) ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżone postanowienie.

Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.200 p.p.s.a., sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na ogólną sumę kosztów złożyło się: 100 zł – wpis sądowy, 240 zł – wynagrodzenie pełnomocnika, 17 zł – opłata skarbowa.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Należy ponownie rozpoznać sprawę odnosząc się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w zażaleniu a następnie wydać rozstrzygnięcie.

A. B.