Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 2333/10
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-02-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 118 ust. 2 a
journal: Dz.U. 2008 nr 50 poz 291
law: Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników - tekst jednolity
article: art. 125 par. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 145 par. 1 pkt 4, art. 156 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz Sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 266/10 w sprawie ze skargi W.M. i W.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę kasacyjną


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę W.M. i W.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] lutego 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Starosty S. z dnia [...] lipca 2009 r. przenoszącej nieodpłatnie własność działki oznaczonej nr ew. [...] położonej w S., gm. R. na rzecz R.G.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Starosta S., uznając, iż R.G. spełnia przesłanki zawarte w art. 118 ust 2a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291), przeniósł na jego rzecz nieodpłatnie własność przedmiotowej działki stanowiącej własność Skarbu Państwa. Organ wskazał, że po śmierci F.G., która decyzją z dnia [...] marca 1985 r. przekazała nieodpłatnie na rzecz Skarbu Państwa – w zamian za świadczenia emerytalne – gospodarstwo rolne położone w S., działkę przydzieloną do bezpłatnego użytkowania oznaczoną nr ew. [...] użytkuje jej syn – R.G., co uzasadniało nieodpłatne przekazanie tej działki na jego rzecz.

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji wystąpili W.M. i W.M. podnosząc, iż w roku 1988 nabyli od Skarbu Państwa gospodarstwo po F.G. i równocześnie objęli w posiadanie przedmiotową działkę. W 2009 r. dowiedzieli się, że właścicielem tej działki jest Skarb Państwa i wystąpili o jej sprzedaż, lecz wniosku tego nie uwzględniono i działkę zwrócono R.G.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty S. z dnia [...] lipca 2009 r.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpoznaniu wniosku skarżących o ponowne rozpatrzenie sprawy, odmówiło wszczęcia postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że krąg stron postępowania w niniejszej sprawie wyznacza art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Zgodnie z tym przepisem stronami postępowania zarówno w trybie zwykłym, jak i nadzwyczajnym mogą być: właściciel działki posiadający prawo użytkowania gruntu lub także korzystania z budynków, jego zstępni władający nieruchomością po śmierci właściciela i jego małżonka w takim samym jak on zakresie i te osoby trzecie, którym służy prawo do tych gruntów. W niniejszej sprawie F.G. przekazała nieodpłatnie przedmiotowe gospodarstwo rolne na rzecz Skarbu Państwa w zamian za świadczenie emerytalne i to jej przysługiwało prawo bezpłatnego użytkowania. Organ stwierdził także, że wnioskodawcy nie są zstępnymi F.G., jak również nie dysponują żadnymi prawami do wymienionej wyżej działki, a swego interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji w trybie stwierdzenia nieważności upatrywali w fakcie, iż korzystali z przedmiotowej działki. Organ ustalił ponadto, iż w Sądzie Rejonowym w S. toczy się postępowanie z ich wniosku o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości, lecz w dacie wydawania niniejszej decyzji nie zostało ono zakończone. Te okoliczności zdaniem organu dowodzą, że skarżący posiadają interes faktyczny w niniejszej sprawie, który nie stwarza legitymacji do skutecznego złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty S. z dnia [...] lipca 2009 r.

Skargę na powyższą decyzję wnieśli W.M. i W.M. podnosząc, że użytkowali przedmiotową nieruchomość od 1988 r., a dopiero w 2009 r. dowiedzieli się, że część zakupionych przez nich gruntów nie jest ich własnością. Podali, iż kilkakrotnie zwracali się do organów o zakup tej działki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę wymienionym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji zgodził się ze stwierdzeniem, że dla oceny interesu prawnego skarżących w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. istotne znaczenie ma art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Sąd pokreślił, że stosownie do treści tego przepisu sam fakt ewentualnego posiadania przedmiotowej nieruchomości, nie daje skarżącym uprawnienia do żądania stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Bowiem prawo do nabycia własności działki gruntu przyznanej do użytkowania z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu w trybie wymienionego przepisu przysługuje zstępnemu osoby uprawnionej, ale tylko i wyłącznie takiemu, który od chwili śmierci osoby uprawnionej nieprzerwanie faktycznie włada daną nieruchomością w zakresie odpowiadającym jej uprawnieniom. Oznacza to, że skarżący byliby legitymowani do zgłoszenia żądania stwierdzenia nieważności tylko wówczas, gdyby się okazało, że są zstępnymi F.G. i dodatkowo nieprzerwanie od chwili jej śmierci do chwili obecnej użytkują przedmiotową nieruchomość. Tylko wtedy, bowiem mieliby tzw. interes prawny do kwestionowania decyzji z dnia [...] lipca 2009 r., gdyż w przypadku jej wyeliminowania z obrotu prawnego mogliby ubiegać się o nabycie własności na podstawie art. 118 cytowanej ustawy. Te okoliczności jednak w niniejszej sprawie nie występują.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli W.M. i W.M., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpatrzenia skargi lub ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez wydanie wyroku w sytuacji gdy niniejszą sprawę należało zawiesić do czasu prawomocnego zakończenia toczącego się równolegle postępowania o zasiedzenie przedmiotowej działki oraz art. 28 k.p.a. w związku z art. 172 k.c. przez uznanie, że skarżącym nie przysługuje w niniejszej sprawie statut strony, w sytuacji gdy skarżący z mocy samego prawa, przez zasiedzenie, nabyli własność działki objętej wnioskiem. W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 118 ust. 2 i ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników poprzez błędne uznanie, że skarżącym nie przysługuje żadne prawo do przedmiotowej nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Skarżący podnieśli zarzut naruszenia art. 118 ust. 2a i ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291) a także art. 28 k.p.a. w związku z art. 172 kodeksu cywilnego przez uznanie, ze nie przysługuje im status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej R.G. własność działki nr [...] położonej w S., mimo iż nabyli oni własność tej nieruchomości w drodze zasiedzenia. Potwierdzić to ma orzeczenie w toczącej się przed Sądem Rejonowym w S. sprawie o stwierdzenie tego zasiedzenia. Zarzut powyższy nie jest uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyraził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku w pełni przekonywujący i uzasadniony pogląd, iż stronami postępowania o nieodpłatne przyznanie własności działki gruntu użytkowanej przez byłego właściciela są, zgodnie z art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, byli właściciele a po ich śmierci zstępni tych właścicieli spełniający warunki z ust. 2a tegoż artykułu oraz, ewentualnie, inne osoby, które wykażą swoje prawa do przedmiotowej nieruchomości. Przymiotu strony w tym postępowaniu, którego przedmiot jest precyzyjnie określony w art. 118 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie mają natomiast osoby zgłaszające do przedmiotowej nieruchomości roszczenia, w tym żądanie stwierdzenia nabycia jej w drodze zasiedzenia. Oba postępowania – o zwrot własności na podstawie art. 118 wymienionej wyżej ustawy i o zasiedzenie – są względem siebie niezależne, mają odrębne podstawy prawne i wynik każdego z tych postępowań nie wpływa na wynik drugiej sprawy. Fakt przekazania własności spornej nieruchomości R.G. nie będzie stanowił żadnej przeszkody do rozstrzygnięcia sprawy o zasiedzenie i ewentualne jego stwierdzenie przez skarżących, jeżeli zostanie stwierdzone istnienie przesłanek zasiedzenia. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie naruszył też przepisu art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez odmowę zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania sprawy o zasiedzenie. Zgodnie z tym przepisem Sąd może zawiesić postępowanie, jeżeli wynik postępowania zależy od wyniku innego, toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zawieszenie postępowania na wymienionej podstawie prawnej może nastąpić wówczas, gdy zostanie stwierdzona nie tylko zależność przyszłego rozstrzygnięcia sprawy od wyniku innego, trwającego już postępowania a nadto sąd w oparciu o ocenę zebranego materiału uzna, że zachodzi celowość zawieszenia postępowania. Sytuacja taka nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Postanowienie sądu powszechnego rozstrzygające wniosek o zasiedzenie, niezależnie od jego treści, nie będzie miało wpływu na wynik postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o przeniesieniu własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz R.G. Może ono natomiast, w zależności od treści, stwierdzać nabycie przez zasiedzenie nieruchomości należącej do R.G. albo stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na mocy art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zasadnie przyjął, iż bez względu na treść orzeczenia sądu powszechnego orzeczenie to w żadnej sytuacji nie da podstawy do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty S. z dnia [...] lipca 2009 r., co do której nie ma żadnych podstaw do uznania, że w dacie jej wydania naruszała ona prawo i to w sposób rażący, uzasadniający – zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – stwierdzenie jej nieważności.

Skoro więc skarga kasacyjna nie przedstawiła uzasadnionych zarzutów, to podlega ona oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.