Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1475/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-10-21 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Ruch drogowy
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 50 pkt 3, art. 50 pkt 3, art. 55 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2004 nr 204 poz 2088
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity.
article: art. 64 ust. 1
journal: Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
law: Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Dorota Wdowiak Protokolant Izabela Jaworska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2008 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu.


UZASADNIENIE

Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, dalej GITD, utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2007 r. nakładającą na B. P. karę pieniężną w wysokości 28.600,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Podczas kontroli drogowej, która miała miejsce dnia [...] czerwca 2007 r. w miejscowości B., służby Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego stwierdziły, iż pojazd silnikowy marki [...] wraz z naczepą, należące do B. P., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą- Przedsiębiorstwo [...] B. P., jest nienormatywny. Ze sporządzonego protokołu wynika, iż zatrzymany pojazd, przewożący mieszankę granitową, przekroczył dopuszczalną masę o 9,23 t. oraz przekroczył dopuszczalne naciski na drugiej, trzeciej, czwartej i piątej osi kolejno o: 48,03, 8,58, 8,19 i 5,34 kN. Protokół kontroli został podpisany przez kierowcę. Wobec powyższego, organ zawiadomił B. P. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej, wzywając ją o nadesłanie dodatkowych dokumentów m.in. aktualnego, wg stanu z dnia przeprowadzenia kontroli, wypisu z właściwego rejestru przedsiębiorców lub zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej.

W nadesłanych do organu wyjaśnieniach, B. P., zwana dalej skarżącą, stwierdziła, iż w wyniku przeprowadzonej rozmowy z kierowcą kontrolowanego pojazdu – R. P., otrzymała informację, że załadowca, tj. K. Sp. z o.o., w dniu ładowania skontrolowanego pojazdu nie miał sprawnej wagi, a dokument przewozowy został wystawiony na podstawie pomiaru maszyną ładującą. Kierowca realizował przewóz, będąc przekonany, że nie przekracza dopuszczalnych norm.

Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na B. P. karę pieniężną w wysokości 28.600,00 zł. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 13g ust. 1, art. 40c ustawy z dnia 21 marca

1

1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 z późn. zm.) - dalej u.d.p oraz l.p. 6 pkt 6 lit. d) i e), pkt 7 lit. d) i e), l.p. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do ww. ustawy, art. 56 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.) - dalej u.t.d. Organ wyjaśnił, iż nałożone kary pieniężne odpowiadają stwierdzonym podczas kontroli drogowej w dniu [...] czerwca 2007 r. przekroczeniom dopuszczalnych nacisków osi na drogę i przekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu. Wyjaśnienia jakie złożyła skarżąca, zdaniem organu, nie zasługiwały na uwzględnienie ponieważ:

1) sprawdzenie nacisków na osie pojazdu i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu odbyło się zgodnie z Instrukcją postępowania inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego w trakcie kontroli parametrów pojazdów poruszających się po drogach publicznych wprowadzoną zarządzeniem GITD Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r., oraz

2) do ważenia użyto wagi stacjonarnej do pomiarów dynamicznych posiadającej aktualne świadectwo legalizacji ponownej wydane przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar nr [...] w [...].

W wyniku wniesionego odwołania, skarżąca zarzuciła, iż ustalenia organu oparte zostały na nieprawidłowo dokonanym ważeniu. Wskazała na fakt dokonania pomiarów ciężaru na urządzeniu pomiarowym - wadze, co do której nie został przedstawiony dokument legalizacyjny. Ponadto podniosła, iż przy nałożeniu kary pieniężnej organ nie uwzględnił okoliczności, że w niniejszej sytuacji ważeniu podlegał materiał o luźnej konsystencji z tendencją do przemieszczania się w trakcie transportu. Ze względu na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.

Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa., decyzją z dnia [...] maja 2008 r. utrzymał w mocy decyzję inspektora wojewódzkiego z dnia [...] lipca 2007 r. Uzasadniał, iż przedsiębiorca dokonujący przewozów drogowych po drodze publicznej musi przestrzegać wyznaczonych przepisami prawa ograniczeń w zakresie dopuszczalnych nacisków osi na drogę. Po zweryfikowaniu dopuszczalnych ekstremalnych parametrów, poruszającego się po wybranej drodze pojazdu, przewoźnik powinien dostosować do nich jednostkę transportową poprzez jej normatywny załadunek lub wystąpić o zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego. Z podpisanego bez zastrzeżeń protokołu kontroli wynikała nienormatywność pojazdu skarżącej, wagi, którymi dokonano

2

pomiarów posiadały ważną legalizację, a kary nałożono zgodnie z przepisami ustawy o drogach publicznych. Ustosunkowując się do zarzutów skarżącej dotyczących właściwości wiezionego materiału, organ stwierdził, iż kwestia załadunku materiału sypkiego, jest ściśle uregulowana w art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) - dalej Prd. Natomiast wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego pojazdu jest tylko pomiar dokonany w chwili kontroli na zalegalizowanych wagach.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze skarżąca domagała się uchylenia decyzji GITD. Rozstrzygnięciu zarzuciła:

* naruszenie art. 7 Kpa. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes obywateli,

* naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji niezapewnienie możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do materiału dowodowego (art. 10 Kpa.),

* naruszenie art. 40c w związku z art. 13g u.d.p. oraz art. 56 pkt 2 u.t.d. poprzez wymierzenie kary łącznej w wysokości 28.600 złotych bez uwzględnienia okoliczności, że przewożony jest materiał sypki,

* naruszenie art. 40c w związku z art. 13g u.d.p. przez wymierzenie kary za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi, w sytuacji wymierzenia kary za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając iż stan faktyczny i prawny w przedmiotowej sprawie jest oczywisty, a skarga nie wskazuje okoliczności, które nie były przedmiotem oceny dokonanej przez organ.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne powołane są do badania legalności zaskarżonych decyzji, to jest ich zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym. Badając skargę w tym zakresie, Sąd uwzględnił skargę, stwierdzając, iż narusza ona prawo.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego inspektora Transportu Drogowego (GITD), którą utrzymano w mocy decyzję o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 28.600 zł. za przejazd pojazdem nienormatywnym tzn. pojazdem o przekroczonej dopuszczalnej masie całkowitej oraz przekroczonych dopuszczalnych naciskach osi pojazdu na drogę.

Jak stanowi art. 64 ust. 1 Prd. ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, albo którego wymiary lub masa wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym, jest dozwolony tylko po uzyskaniu zezwolenia. W sytuacji stwierdzenia faktu wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, zgodnie z art. 13g ust. 1 u.d.p. wymierza się, w drodze decyzji administracyjnej, karę pieniężną. Wysokość kar pieniężnych za przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu określa załącznik nr 2 do ustawy o drogach publicznych i zależą one - dla przekroczeń odnoszących się do nacisków osi - od rodzaju drogi krajowej, po której pojazd kontrolowany poruszał się w chwili kontroli, zaś w odniesieniu do dopuszczalnej masy całkowitej - od rodzaju pojazdu. Zgodnie z art. 41 ust. 6 u.d.p. drogi inne, niż określone w ust. 4 i ust. 5 (drogi, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5t. i do 10 t.) stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. Wysokość kar pieniężnych za poszczególne stwierdzone naruszenia ustalana jest w oparciu o pkt 6 załącznika nr 2 do u.d.p. - dla przekroczeń dotyczących nacisków osi i w oparciu o pkt 9 tego załącznika - dla przekroczeń dopuszczalnej masy całkowitej. Wymaga w tym miejscu podkreślenia, że z cytowanych wyżej przepisów zarówno ustawy Prawo o ruchu drogowym, jak też ustawy o drogach publicznych wynika, iż pojazd będzie nienormatywny tak w sytuacji stwierdzenia przekroczenia jednego z dopuszczalnych parametrów, jak też w sytuacji stwierdzenia przekroczenia kilku z nich. Kontrola drogowa może wykazać, iż pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą, co skutkować będzie obowiązkiem właściwego organu nałożenia kary pieniężnej w wysokości odpowiadającej wielkości naruszenia dla danego typu pojazdu, może jednak równolegle wykazać naruszenia innych parametrów pojazdu, np. przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, co również prowadzić będzie do konieczności obciążenia karą pieniężną. Ustawodawca przewidział

4

sankcje odrębnie za oba wskazane przekroczenia i są to sankcje od siebie niezależne (vide: wyrok z dnia 13 grudnia 2005 r. WSA w Warszawie; sygn. akt VI SA/Wa 1536/05). Dlatego też nietrafne jest stanowisko skarżącej, zgodnie z którym przekroczenie masy całkowitej pojazdu jest jednocześnie przekroczeniem nacisków na osiach, a zatem organ nie może nałożyć kary pieniężnej za przekroczenie nacisków na osie pojazdu w sytuacji ukarania za przekroczenie masy całkowitej pojazdu.

Niezależnie od powyższego stwierdzenia, kontrolowane rozstrzygnięcie jest wadliwe procesowe Podstawowe dla decyzji o nałożeniu kary za naruszenie prawa, polegające na wykonywaniu przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, jest ustalenie, że pojazd jest nienormatywny. Powyższe dokonuje się w trakcie kontroli drogowej przez uprawnione do tego organy i w przewidziany obowiązującymi przepisami sposób. Jak stanowi art. 50 pkt 3 u.t.d. do zadań Inspekcji Transportu Drogowego należy kontrola ruchu drogowego w zakresie transportu, o którym mowa w art. 1 u.t.d. na zasadach określonych w przepisach działu V ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z kolei zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 4 u.t.d. inspektor, wykonując zadania

o których mowa w art. 50, ma prawo do kontrolowania masy, nacisków osi i wymiarów pojazdu przy użyciu przyrządu pomiarowego. Jak to trafnie zauważa organ w zaskarżonej decyzji, wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego pojazdu jest tylko pomiar dokonany w chwili kontroli na zalegalizowanych wagach. Należy jednak stwierdzić, iż "wiarygodny i rzeczywisty obraz parametrów" kontrolowanego pojazdu uzyskać można wyłącznie przez pomiar wykonywany wagą posiadającą aktualną legalizację, a ta okoliczność w rozpatrywanej sprawie nie jest wyjaśniona. Należy przy tym zauważyć, iż skarżąca w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ I instancji kwestionowała prawidłowość dokonanych przez funkcjonariuszy Inspekcji pomiarów, podnosząc brak legalizacji wag pomiarowych.

Organ utrzymuje, że pomiarów kontrolowanego pojazdu dokonano za pomocą wag posiadających legalizację Urzędu Miar, a miejsce ważenia legitymuje się dokumentem potwierdzającym spełnienie warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdu. Analiza akt administracyjnych sprawy prowadzi do wniosku, iż powyższe stwierdzenie organu nie znajduje oparcia w materiale dowodowym. Jak wynika z protokołu kontroli, ważenie pojazdu przeprowadzono dnia [...] czerwca 2007 r. zaś załączone do akt administracyjnych

świadectwo legalizacji ponownej wydane zostało dnia 17 lipca 2007 r. z datą ważności do 31 lipca 2009 r. (dwie kopie świadectwa - nr karty 22 i 27 akt adm.). Również protokół pomiaru różnić wysokości pomostu wagi oraz strefy ważenia, na który powołuje się inspektor przeprowadzający kontrolę w protokole kontroli, jest opatrzony datą późniejszą, niż data kontroli pojazdu, bo datą [...] lipca 2007 r. (k. nr 21 i 28 akt adm.) Z powyższego wynika, że na dzień kontroli brak jest dokumentów, na które powoływał się organ w zaskarżonej decyzji i które stanowiły podstawę przyjęcia dokonanych w dacie kontroli pomiarów za wiarygodne. Zamieszczenie w protokole kontroli standardowego zapisu o tym, że kierowca zapoznał się z dokumentami legalizacji wag i protokołem pomiaru pochyłości terenu, wobec braku tych dokumentów w aktach administracyjnych i w sytuacji podważania przez podmiot kontrolowany prawidłowości przeprowadzonego ważenia, nie może mieć istotnego waloru dowodowego.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ odniesie się do zarzutów skarżącej dotyczących prawidłowości ważenia tak w odniesieniu do sygnalizowanego braku legalizacji wag, jak też aktualnego na dzień kontroli protokołu pomiaru terenu, na który powołano się w protokole kontroli (k. 45 druga strona pkt 2 akt adm.), mając na uwadze, iż dokumenty stanowiące dowód na określoną okoliczność znajdować muszą się w aktach sprawy administracyjnej.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 lipca 2001 r. (sygn. akt I SA 1768/99) jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostanie wykluczony, dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 30 Kpa.), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 Kpa.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści.

Reasumując, dla ustalenia prawidłowości dokonanych w trakcie kontroli drogowej pomiarów pojazdu, konieczne jest, aby organ nakładający na przedsiębiorcę w trybie art. 13g ust. 1 u.d.p. karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia, posiadał i załączył do akt aktualne na dzień dokonanej kontroli, świadectwo legalizacji przyrządów pomiarowych i geodezyjny protokół pomiaru równości terenu.

Mając zatem na uwadze, iż organ naruszył art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji. O niewykonalności uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.