Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 2300/13
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2015-02-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2004 nr 141 poz 18 art.73 ust.5
law: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji  oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla  systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników
article: par.17 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2004 nr 174 poz 1809
law: Rozporządzenie Rady Ministtrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie  przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Korycińska Janusz Zajda Protokolant Nina Szyller po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 września 2013 r. sygn. akt II SA/Go 501/13 w sprawie ze skargi T. H. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia 9 [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. na rzecz T. H. [...] (...) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi T. H. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia 9 [...] 2013 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia 15 [...] 2013 r., stwierdził że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego.

Z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.

Decyzją z dnia 13 [...] 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. przyznał T. H. płatność z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych płatność do powierzchni zgłoszonej we wniosku w ramach realizowanego wariantu "Trwałe użytki zielone bez certyfikatu (S02b01) w kwocie [...] zł. W decyzji wskazano stronie, m.in., iż w związku z przyznaną płatnością, termin rozpoczęcia 5 letniego okresu zobowiązania przypada na dzień 1 [...] 2005 r.

Dnia 10 [...] 2006 r. T. H. złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2006 rok. Wnioskodawca zadeklarował, iż ubiega się o przyznanie płatności dla pakietu "Rolnictwo ekologiczne" S02 w wariancie S02b01 - Trwałe użytki zielone (bez certyfikatu zgodności), pakietu "Utrzymanie łąk ekstensywnych" P01 wariantu P01b - "Półnaturalne łąki dwukośne". Realizacja programu rolnośrodowiskowego na w/w pakietach została zgłoszona na tych samych działkach ewidencyjnych co w 2005 r.

W dniu 23 [...] 2007 r. wnioskodawca złożył zmianę do wniosku o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt. Zadeklarował dodatkowe działki o łącznej powierzchni [...] ha dla Pakietu P01 - Utrzymanie łąk ekstensywnych wariant P01b - półnaturalne łąki dwukośne.

Decyzją z dnia 22 [...] 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. przyznał T. H. płatność z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt w wysokości [...] zł – pakiet S02 w wariancie S02b01. Jednocześnie organ odmówił Stronie przyznania płatności w zakresie Pakietu "Utrzymanie łąk ekstensywnych" – P01 dla wariantu P01b – "Półnaturalne łąki dwukośne" do powierzchni [...] ha.

Decyzją z dnia 17 [...] 2007 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wyrokiem z dnia 19 marca 2008 r., sygn. Akt II SA/Go 29/08 oddalił skargę na powyższą decyzję.

Następnie, w dniu 15 [...] 2007 r. T. H. złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na 2007 rok. Zadeklarował, że ubiega się o przyznanie płatności dla pakietu "Rolnictwo ekologiczne" S02 w wariancie S02b02 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) oraz dla pakietu "Utrzymanie łąk ekstensywnych" P01 wariantu P01b na działkach o łącznej powierzchni [...] ha. Dnia 8 [...] 2008 r. pełnomocnik strony złożył oświadczenie, że został poinformowany o wydłużeniu realizacji zobowiązania (programu) rolnośrodowiskowego na okres od 1 [...] 2007 roku do końca [...] 2012 roku.

Decyzją z dnia 28 [...] 2008 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. przyznał T. H. płatność z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości [...] zł, w tym: Pakiet P01 - "Utrzymanie łąk ekstensywnych" wariant P01b (N2000) - "Półnaturalne łąki dwukośne" do powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł oraz Pakiet S02 - "Rolnictwo ekologiczne" wariant S02b02 (N2000) - "Trwałe użytki zielone" (z certyfikatem zgodności) do powierzchni [...] ha w wysokości [...] zł.

Decyzją z dnia 30 [...] 2009 r., rozpatrując sprawę za 2008 rok, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. przyznał T. H. płatność z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych odnośnie dwóch wskazanych wyżej pakietów, do podobnej powierzchni działek w łącznej wysokości [...] zł.

Następnie, dnia 28 [...] 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. wydał decyzję o odmowie płatności rolnośrodowiskowej uznając, że skarżący nie dochował zasad przejścia z realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w PROW 2004 - 2006 do PROW 2007 - 2013 określonych w § 43 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego PROW 2007-2013 z dnia 26 lutego 2009 r. (Dz. U. z 2009 roku Nr 33, poz. 262).

Decyzją z dnia 23 [...] 2010 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia 26 [...] 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. powtórnie odmówił T. H. płatności rolnośrodowiskowej.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. decyzją z dnia 18 [...] 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Decyzję organu odwoławczego T. H. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który wyrokiem z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Go 357/11, oddalił skargę.

Dnia 16 [...] 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. wszczął wobec T. H. postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w latach 2006-2009.

Decyzją z dnia 15 [...] 2013 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. ustalił T. H. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, wymagających zwrotu, w łącznej wysokości [...] zł.

Decyzją z dnia 9 [...] 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał m.in., że T. H. składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt na rok 2005 podjął się realizacji wieloletniego zobowiązania. Podjęte zobowiązanie wynikało z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 r. Nr 174, poz. 1809 ze zm.). W decyzji wskazano stronie, m.in., iż w związku z przyznaną płatnością, termin rozpoczęcia 5 letniego okresu zobowiązania przypadł na dzień 1 [...] 2005 r.

W roku 2006 powierzchnia zakwalifikowana do płatności wynosiła: w pakiecie rolnictwo ekologiczne S02 – dla wariantu S02b02 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) [...] ha. W roku 2007 beneficjent dodał nowy Pakiet PO1 – utrzymanie łąk ekstensywnych oraz zwiększył powierzchnię realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego: w pakiecie rolnictwo ekologiczne S02:

- dla wariantu S02b02 Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) [...] ha w pakiecie utrzymanie łąk ekstensywnych P01;

- dla wariantu półnaturalne łąki dwukośne (P01b) [...] ha. Z uwagi na powyższe zobowiązanie zostało następnie wydłużone w roku 2007 – o kolejne pięć lat – z powodu powiększenia powierzchni gospodarstwa.

Nowy Plan Działalności Rolnośrodowiskowej na lata 2007 - 2012 dla gospodarstwa T. H. został sporządzony w [...] Ośrodku Doradztwa Rolniczego w K. w dniu 1 [...] 2007 r. co jednoznacznie potwierdza, że strona wiedziała, iż zobowiązanie zostało wydłużone do roku 2012. Ponadto decyzją z dnia 28 [...] 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego w Z. poinformował stronę i jej pełnomocnika o terminie realizacji programu. Pomimo, że dla strony rok 2007 był rokiem rozpoczęcia realizacji nowego pięcioletniego planu działalności rolnośrodowiskowej to w opinii Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, rok 2007 zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa był również rokiem, w którym strona złożyła w trzecim kolejnym roku trwania podjętego programu rolnośrodowiskowego (zobowiązania) wniosek o przyznanie płatności.

W roku 2009 składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na formularzu W-1/110 strona zadeklarowała chęć przekształcenia swojego zobowiązania na nowe 5 letnie zobowiązanie w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" w ramach PROW na lata 2007 - 2013. Warunki przekształcenia zobowiązania reguluje § 43 ust. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33 poz. 262), który stanowi, że w 2009 r. na wniosek, o którym mowa w § 17 ust. 1, złożony przez rolnika, który realizuje co najmniej przez 3 lata program rolnośrodowiskowy na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. (...) są przyznawane płatności rolnośrodowiskowe w ramach określonych w tym przepisie pakietów, jeżeli rolnik ten spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej i w ramach zobowiązania rolnośrodowiskowego będzie realizował taką samą liczbę pakietów, na tej samej powierzchni gruntów rolnych oraz dodatkowo rozpocznie w ramach tego zobowiązania realizację co najmniej jednego z pakietów, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 4, 5 i 7. Strona może skorzystać z "przejścia" z PROW 2004 - 2006 na PROW 2007 - 2013 tylko w zakresie wskazanym w powyższym przepisie. Beneficjent w roku 2007 rozpoczął nowy okres realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w PROW 2004 - 2006 w związku z dodaniem nowych powierzchni. Tym samym, organ uznał, że już na wstępie nie zostały dochowane zasady przeniesienia zobowiązania do PROW na lata 2007 - 2013. Nadto T. H. podtrzymując swoje żądanie dotyczące wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej złożonego w dniu 12 [...] 2009 r., które było niezgodne z zasadami określonymi w § 43 wskazanego Rozporządzenia, nie dokończył podjętego 5-letniego zobowiązania w okresie programowania PROW 2004 - 2006.

Na powyższą decyzję z dnia 9 [...] 2013 r. T. H. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Z. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż skarżący rozpoczął realizację programu rolnośrodowiskowego w roku 2005. Zakres i przedmiot wniosku nie budzą wątpliwości. Program ten był realizowany do roku 2007 r., w którym to skarżący zadeklarował dodatkowe działki w celu powiększenia dopłaty. Spór o skutki tej zmiany powstały między organem, a skarżącym zakończyło prawomocne orzeczenie tutejszego sądu wydane w dniu 15 czerwca 2011 r., w sprawie sygn. akt I SA/Go 357/11. Wyrokiem tym przesądzono, że skarżącemu nie przysługuje dopłata za rok 2009, gdyż dokonując zwiększenia powierzchni realizacji programu rozpoczął on realizację Nowego Planu Działalności Rolnośrodowiskowej na lata 2007 - 2012. Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy, bowiem jedną z kluczowych przesłanek zwrotu i zarazem kontrowersji niniejszej sprawy jest to, czy skarżący przerwał realizację "starego" programu, co oznacza, że 5 letni termin realizacji przedsięwzięcia rolnośrodowiskowego, w zakresie całego objętego nim areału zaczął biec na nowo.

Sąd I instancji podzielił wykładnię przepisów art. 23 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej [...] oraz § 5 ust. 4 rozporządzenia z 20 lipca 2004 r. przyjętą przez organy, a skutkującą stwierdzeniem, że w roku 2007 skarżący "wydłużył" realizację dotychczasowego programu operacyjnego o 5 lat. Zgodnie bowiem z pierwszym z powołanych przepisów wsparcie jest przyznawane rolnikom, którzy zobowiążą się do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres co najmniej 5 lat. Okres ten jest traktowany jako minimalny. Zgodnie z drugim z nich, w przypadku zwiększenia powierzchni użytków rolnych, na których jest realizowany program rolnośrodowiskowy w trzecim roku i dalszych latach opracowuje się nowy plan działalności rolnośrodowiskowej.

Obowiązek zwrotu przyznanych uprzednio płatności wywołał jednak dopiero wniosek złożony 12 [...] 2009 r. o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w systemie nowego programu (PROW na lata 2007 - 2013). Okoliczności złożenia tego oświadczenia mogły budzić wątpliwości, jednakże w dalszym toku postępowania strona konsekwentnie deklarowała zmianę programu na nowy kwestionując czynności dotychczasowego pełnomocnika, a zwłaszcza skutek w postaci "przedłużenia" okresu realizacji dotychczasowego programu (oświadczenie skarżącego z dnia 29 [...] 2010 r.). Stanowisko to potwierdził również nowy pełnomocnik skarżącego, będący zawodowym prawnikiem, najpierw w uzasadnieniu odwołania skarżącego od decyzji z dnia 28 [...] 2010 r., a następnie w odrębnym oświadczeniu złożonym w dniu 15 [...] 2010 r.

Ponieważ nie zostały spełnione opisane wyżej wymogi "przejścia", stary program nie został zrealizowany. To zaś wypełniło przesłanki, o których mowa w § 17 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 20 lipca 2004 r., które stanowiły bezpośrednie podstawy prawne żądania zwrotu.

Za częściowo uzasadnione, Sąd I instancji uznał natomiast zarzuty błędnej wykładni mającego zastosowanie w sprawie przepisu art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, którego odpowiednikiem był identyczny w treści, powołany w skardze art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Zgodnie z przepisem art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy, a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Ratio legis przepisu art. 73 ust. 5 zasadza się na sytuacji, w której rolnik pobiera daną płatność będąc przekonany, że mu się należy. To, że skarżący nie znał dostatecznie dobrze przepisów regulujących zasady przejścia z jednego do drugiego programu operacyjnego oraz błędnie przyjmował, że swoim działaniem nie przerwał realizacji "przedłużonego" okresu dotychczasowego programu rolnośrodowiskowego nie oznacza, że nie pozostawał w dobrej wierze. Dobra wiara jest bowiem przekonaniem o jakimś stanie rzeczy, nawet jeśli jest ono błędne lub niezgodne z prawem. W tym bowiem przekonaniu utwierdzało skarżącego przekonanie organów, które przyznawały mu kolejne płatności na dotychczasowych zasadach, odmawiając jedynie płatności za dodatkowe areały.

Sąd wskazał, iż pierwszy moment, w którym skarżący uzyskał świadomość, że otrzymane opłaty są nienależne, należy wiązać zatem nie z jego oświadczeniami i deklaracjami zmierzającym do powiększenia powierzchni gruntów, do których przysługuje dopłata, lecz złożeniem w 2009 r. oświadczenia o zmianie dotychczas realizowanego programu na nowy. W tym bowiem czasie skarżącemu można postawić zarzut, że powinien był wiedzieć, jakie skutki to spowoduje. Inną jednak kwestią jest przerwanie biegu przedawnienia. Z treści przepisu art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 wynika, że przerwanie biegu przedawnienia zależy od czynności polegającej na "powiadomieniu beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności". Przerwy w biegu przedawnienia nie można go zatem wiązać z momentem, w którym skarżący utracił dobrą wiarę, lub też sam uzyskał takie przekonanie, lecz wyłącznie z aktywnością organu. Pierwszą udokumentowaną czynnością zawierającą informację o nieuzasadnionym charakterze płatności objętych przedmiotową decyzją było zawiadomienie skarżącego o wszczęciu tego postępowania z dnia 16 [...] 2012 r., doręczone skarżącemu.

Z tych względów Sąd uznał, że odmowa zastosowania powyższych przepisów jest niezgodna z prawem. Brak jest również szczegółowych ustaleń organów na okoliczność obliczenia okresu przedawnienia w odniesieniu do wyżej przedstawionego stanowiska. Ze względu na istotę tego uchybienia dla przywrócenia stanu zgodności z prawem Sąd ten uznał, iż konieczne było uchylenie również decyzji poprzedzającej skarżoną decyzję.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. zaskarżając ten wyrok i wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu administracji publicznej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

II. przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1. art. 73 ust. 1, ust.3 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w zw. z § 17 ust 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rołnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, polegające na:

- uznaniu, że pod pojęciem złej wiary nie należało utożsamiać oświadczeń i deklaracji zmierzających do powiększenia gruntów rolnych, do których przysługuje dopłata w niniejszej sprawie oraz nie należy tej wiary utożsamiać z pouczeniami o warunkach dopłat w ramach programów rołnośrodowiskowych tzw.: "nowego" i "starego",

- uznaniu, że wskazany przepis odnosi się wyłącznie do płatności objętej żądaniem zwrotu, o którym mowa w art. 73 ust. 1 i 3 w/w rozporządzenia, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów wskazuje, iż w przypadku płatności objętych zobowiązaniem wieloletnim (programów wieloletnich) zwrot "danej płatności" należy rozumieć całościowo w kontekście zobowiązania wieloletniego, albowiem w przypadku przerwania realizacji takiego zobowiązania przed upływem okresu 5 lat rolnik zwraca całość środków wypłaconych dotychczas w ramach tego zobowiązania, a nie tylko za dany rok w którym nastąpiło przerwanie zobowiązania.

2. art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 w zw. z art. 3 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich polegające na uznaniu, że datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności (przerwanie okresu przedawnienia) była data doręczenia zawiadomienia z dnia 16 [...] 2012 r. o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnej płatności, podczas gdy z przytoczonego przepisu wynika, iż jest to spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, w którym zawiadamia się daną osobę o nieprawidłowości, a takim aktem była niewątpliwie decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia 28 [...] 2010 r., nr [...], o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009, doręczonej w dniu 02 [...]2010 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną T. H. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania i zastępstwa adwokackiego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Skarga kasacyjna oparta została na podstawie określonej w pkt 2 art. 174 p.p.s.a.

Z jej zarzutów wynika, że prawidłowość oceny, iż kontrolowana decyzja wydana w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych nie jest zgodna z prawem, jest kwestionowana przez stronę skarżącą kasacyjnie z punktu widzenia naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie. Przy tym, zasadniczą oś sporu stanowi nie tyle zagadnienie ziszczenia się określonych przepisami obowiązującego prawa, tj. § 17 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, przesłanek ustalenia i żądania przez organ zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych, w związku z niedopełnieniem przez stronę warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym, lecz kwestia odnosząca się do tego aspektu wskazanego zagadnienia, który wiąże się z określonym w kontrolowanej przez Sąd I instancji decyzji zakresem żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności, gdy chodzi o okres, którego żądanie zwrotu dotyczy, a w konsekwencji również wysokością kwoty dochodzonego zwrotu. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, którym podważono legalność kontrolowanej decyzji wynika, że rozstrzygnięcie wskazanej powyżej kwestii, a mianowicie wskazanie właściwego - a tym samym dopuszczalnego - okresu, za który może być dochodzony zwrot nienależnie pobranych płatności, a tym samym określenie właściwej wysokości kwoty dochodzonego zwrotu, aby mogło być uznane za prawidłowe i zgodne z prawem, nie może pomijać konsekwencji wypływających z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2001 i rysującej się na gruncie jego treści potrzeby gruntownego rozważenia tych istotnych grup zagadnień, które odnoszą się po pierwsze, do przedawnienia obowiązku zwrotu - w tym w sytuacji, gdy krótszy okres przedawnienia determinowany jest istnieniem dobrej wiary po stronie beneficjenta pomocy - po drugie, do charakteru i istoty czynności organu skutkującej przerwaniem biegu terminu przedawnienia, w tym jej treści, z której wynikać powinno "powiadomienie beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności" stanowiącej przedmiot żądania jej zwrotu, a w tym kontekście, po trzecie, również do charakteru samej płatności rolnośrodowiskowej udzielanej beneficjentowi w związku z realizacją wieloletniego zobowiązania (programu) rolnośrodowiskowego, w sytuacji, gdy to ona właśnie objęta została żądaniem zwrotu, jako nienależnie pobrana. Wobec tego, że zdaniem Sądu I instancji, organ nie sprostał przywołanemu wymogowi i nie rozważył gruntownie wskazanych grup zagadnień, wadliwie interpretując przywołany przepis prawa, co skutkowało również jego niewłaściwym zastosowaniem w okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, postawione w skardze kasacyjnej zarzuty, w żadnym stopniu nie podważają prawidłowości stanowiska Sądu I instancji odnośnie do przyjętego w zaskarżonym wyroku kierunku wykładni i zastosowania w rozpatrywanej sprawie przepisów art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2001 oraz § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. Wobec tego, że pozostają one ze sobą w ścisłym funkcjonalnym związku i mają komplementarny charakter, można i należy rozpatrzeć je łącznie.

Merytoryczną ocenę postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego, poprzedzić należy następującym wyjaśnieniem. Mianowicie, zarzut "błędnej wykładni prawa" to zarzut mylnego zrozumienia treści przepisu przez Sąd I instancji. Wymaga on - aby mógł być rozpatrzony - wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładania przepisu, którego zarzut kasacyjny dotyczy i jaka powinna być jego prawidłowa wykładania, co oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej. Z kolei zarzut "niewłaściwego zastosowania" prawa materialnego wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak powinien być on stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on zastosowany. Zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polega więc na zarzuceniu tzw. błędu subsumcji, tj. gdy ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający albo nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w danej normie prawnej. Innym słowy, zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego (w formie pozytywnej) wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, albo (w formie negatywnej) z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego - niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego przez sąd, rozumiane jest, jako sytuacja polegająca albo na bezzasadnym tolerowaniu błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny, albo wręcz przeciwnie, na bezzasadnym zarzuceniu organowi popełnienia takiego błędu.

Wyjaśnienia wymaga również, że w sytuacji, gdy strona skarżąca kasacyjnie podważa prawidłowość zaskarżonego wyroku wyłącznie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym, w odniesieniu do którego zarzuca błąd wykładni oraz niewłaściwe zastosowanie, to nie może budzić żadnych wątpliwości, że rozpatrzenie tego rodzaju zarzutu (zarzutów) nie może pomijać stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie. Zwłaszcza, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, która mogłaby ewentualnie odnieść zamierzony skutek, wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Tym samym, ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone, nie zaś, na podstawie stanu faktycznego, który sama strona skarżąca kasacyjnie uznaje za prawidłowy.

Wobec tego, że stan faktyczny rozpatrywanej sprawy nie został zakwestionowany, to za oczywiste uznać należy, że ocena postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego nie może pomijać faktów, które Sąd I instancji przyjął za podstawę wyrokowania.

Z punktu widzenia istoty sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie, na tle niekwestionowanych okoliczności jej stanu faktycznego, w pierwszej kolejności odnieść należy się do trzeciej spośród wskazanych powyżej grup zagadnień, a mianowicie do charakteru płatności rolnośrodowiskowej udzielonej stronie w związku z podjęciem realizacji wieloletniego zobowiązania (programu) rolnośrodowiskowego, która to płatność za rok 2005, 2006, 2007 i 2008 objęta została żądaniem zwrotu, jako nienależnie pobrana. Kwestia ta bezpośrednio wiąże się zarzutem błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2001 oraz § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. oraz oceną jego zasadności.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, propozycja strony skarżącej kasacyjnie, aby w przypadku płatności objętych zobowiązaniem wieloletnim, określenie "danej płatności", którym prawodawca unijny operuje na gruncie art. 73 ust. 5 przywołanego rozporządzenia unijnego, "[...] rozumieć całościowo w kontekście zobowiązania wieloletniego, albowiem w przypadku przerwania realizacji takiego zobowiązania przed upływem okresu 5 lat rolnik zwraca całość środków wypłaconych dotychczas w ramach tego zobowiązania, a nie tylko za dany rok [...]" (pkt 1. tiret drugie petitum skargi kasacyjnej), nie jest uzasadniona i nie znajduje odzwierciedlenia w treści przywołanych powyżej przepisów.

Odwołując się do treści ust. 5 art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2001, Sąd I instancji słusznie i trafnie podkreślił, że skoro na jego gruncie mowa jest o "danej płatności", to pojęcie to musi i powinno być odnoszone wyłącznie do płatności objętej żądaniem zwrotu, o którym mowa w ust. 1 i 3 przywołanego przepisu. Relacja ta i potrzeba jej uwzględniania przy dokonywaniu wykładni wymienionego przepisu wydaje się być oczywista. W analizowanym zakresie, przede wszystkim nie można tracić z pola widzenia tego, że przepis art. 73 przywołanego rozporządzenia unijnego, w kompleksowy sposób reguluje instytucję zwrotu nienależnych płatności, a skoro tak, to wykładnia jego ust. 5, nie może być dokonywana w oderwaniu od treści normatywnej zawartej w poprzedzających jednostkach redakcyjnych tego przepisu, zwłaszcza zaś w jego ust. 1 i ust. 3. Z przedstawionego puntu widzenia istotne znaczenie ma zwłaszcza to, że w ust. 1 i 3 art. 73 przywołanego rozporządzenia unijnego mowa jest o dokonaniu nienależnej płatności i obowiązku zwrotu jej kwoty wraz z odsetkami liczonymi od powiadomienia rolnika o dokonaniu nienależnej płatności. Pojęciem "dokonania nienależnej płatności" prawodawca unijny operuje również na gruncie ust. 4 art. 73 ustanawiającego wyjątek od stosowania ust. 1. Z przywołanej regulacji wynika, że skoro na jej gruncie mowa jest o "danej płatności", która jako nienależna stanowi przedmiot żądania jej zwrotu, to chodzi o konkretną płatność, która w konkretnej kwocie została "dokonana", a więc innymi słowy wypłacona. Chodzi przy tym, co ma istotne znaczenie, o płatność wypłaconą (dokonaną) w konkretnej dacie, co wprost i jednoznacznie wynika już z ust. 5 art. 73 przywołanego rozporządzenia unijnego, na gruncie którego mowa jest o przedawnieniu obowiązku zwrotu, "jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat". Trafne jest więc stanowisko Sądu I instancji, z którego wynika, że na gruncie przywołanego przepisu mowa jest wyłącznie o danej płatności objętej danym żądaniem jej zwrotu, a nie o innej, choćby udzielonej na tej samej podstawie prawnej. Chodzi więc o płatność, która w przedstawionym powyżej jej rozumieniu, jest płatnością konkretną, co do jej kwoty i daty dokonania. Innymi słowy, przedmiotem żądania zwrotu powinna określona (zindywidualizowana) płatność, zwłaszcza że termin przedawnienia obowiązku jej zwrotu biegnie od daty jej dokonania płatności, a zwrotowi podlega kwota (danej) płatności powiększona o odsetki naliczane poczynając od powiadomienia rolnika o dokonaniu nienależnej płatności.

Z punktu widzenia tej konstatacji, podnieść należy, że jakkolwiek, tak jak w rozpatrywanej sprawie, mamy do czynienia pomocą finansową udzielaną na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych realizowanych na podstawie podjętego zobowiązania rolnośrodowiskowego, to jednak w żadnym razie nie podważa to jeszcze prawidłowości przywołanego powyżej stanowiska, ani też nie czyni zasadnym, ani omawianego zarzutu kasacyjnego, ani też zawartej w nim propozycji odnośnie do podejścia do wykładni przywołanych przepisów unijnych i krajowych.

Strona skarżąca kasacyjnie, nie dość, że pomija przedstawione powyżej konsekwencje wypływające z treści art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, to również i to, że pozostają one w daleko idącej korespondencji z treścią regulacji krajowej, a mianowicie z przywoływanym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. Podkreślając, że udzielana na jego podstawie pomoc finansowa dotyczy wspierania przedsięwzięć rolnośrodowiskowych podejmowanych na podstawie wieloletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego podnieść należy, że zobowiązanie to jest realizowane w ramach pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2 przywołanego rozporządzenia, a w ramach tych pakietów (oraz wariantów) wyodrębniane są zadania, które – co istotne – realizowane są w cyklu rocznym (§ 1 ust. 3). Z tą zasadą koresponduje rozwiązanie, z którego wynika, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana na corocznie składany wniosek producenta rolnego i jest przyznawana w drodze decyzji administracyjnej. Jest ona więc przyznawana na dany rok, a wniosek o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej składa się w terminie od dnia 1 sierpnia do dnia 31 grudnia, zaś wniosek o przyznanie kolejnych płatności rolnośrodowiskowych w terminie określonym do składania wniosków o przyznanie płatności w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, począwszy od roku następującego po roku, w którym została wydana decyzja administracyjna o przyznaniu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej (§ 11 ust. 1 – 5). Co przy tym istotne, również gdy chodzi o zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej, to również odnosi się to do płatności za dany rok, która zmniejszana jest na przykład w związku ze złożeniem wniosku po terminie (por. § 11a ust. 1) lub - co istotne z punktu widzenia rocznego charakteru zadań, o których mowa w § 1 ust. 3 – w związku ze stwierdzonymi uchybieniami w realizacji zadań w ramach pakietów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym.

Z powyższego wynika więc, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe, realizacji którego podejmuje producent rolny, stanowi źródło jego uprawnienia do corocznego uzyskiwania płatności rolnośrodowiskowych.

Skoro więc na gruncie § 17 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. mowa jest o wstrzymaniu i zwrocie płatności rolnośrodowiskowej – co oznacza zarówno utratę uprawnienia do płatności wnioskowanej na dany rok, jak i utratę uprawnienia do płatności już uzyskanej, która podlega zwrotowi - a sytuacje objęte hipotezą tego przepisu, gdy chodzi o obowiązek zwrotu płatności już uzyskanej, rozumieć należy nie inaczej, jako tylko przypadki nienależnej płatności związane z nieuzasadnionym charakterem danej płatności (art. 73 ust. 1 w związku z ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004) - to nie może budzić wątpliwości, że przedmiotem żądania zwrotu może być tylko i wyłącznie konkretna płatność udzielona w konkretnej dacie, na podstawie decyzji o jej przyznaniu.

Logika rozwiązań prawnych przyjętych na gruncie art. 73 ust. 1, ust. 3 i ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 unijnego oraz § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r., jednoznacznie podważa więc zasadność przywołanego powyżej stanowiska strony skarżącej kasacyjnie.

Nie jest ono trafne również w zakresie, w jakim podważa stanowisko Sądu I instancji odnośnie do oceny prawidłowości zastosowania przez organ w okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy art. 73 ust. 5 przywołanego rozporządzenia unijnego, w tym jego wymiarze, który odnosi się do zagadnienia działania producenta rolnego w dobrej wierze, jako warunku stosowania krótszego okresu przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnej płatności (pkt 1. tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej). W sytuacji, gdy autor skargi kasacyjnej nie kwestionował prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania w rozpatrywanej sprawie, nie ma podstaw, aby twierdzić, że błędne jest stanowisko Sądu I instancji, który moment uzyskania przez stronę świadomości, iż otrzymane dopłaty są nienależne powiązał, nie z jej oświadczeniami i deklaracjami zmierzającymi do powiększenia gruntów rolnych, do których przysługuje dopłata – jak uczynił to organ, przyznając nota bene stronie kolejne płatności na dotychczasowych zasadach z wyłączeniem dodatkowo zgłoszonych gruntów - lecz ze złożeniem przez stronę w 2009 r. oświadczenia o zmianie dotychczas realizowanego programu rolnośrodowiskowego na nowy. Podejście Sądu I instancji do interpretacji pojęć dobrej i złej wiary oraz oceny prawidłowości ich zastosowania przez organ ze względu na okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy nie jest wadliwe. W analizowanym zakresie istotne znaczenie ma bowiem okoliczność, którą wiązać należałoby z wyraźnym zamanifestowaniem woli i podjęciem w jego rezultacie działania, które nie mogłoby być ocenione, jako oparte na usprawiedliwionym - nawet błędnym - przekonaniu o istnieniu uprawnienia uzasadniającego jego podjęcie, a więc innymi słowy, jako działanie podjęte w dobrej wierze. W sytuacji więc, gdy tego rodzaju okoliczność ujawniła się dopiero wraz ze złożeniem przez stronę przywołanego powyżej oświadczenia - które gdyby nie nastąpiło, nie pozbawiałoby strony możliwości realizowania dotychczasowego programu rolnośrodowiskowego – a oświadczeniu temu towarzyszyła wiedza strony odnośnie do wiążących się z tym oświadczeniem skutków prawnych, to nie może budzić wątpliwości, że z tym właśnie momentem działanie strony traciło atrybut działania podjętego w dobrej wierze, jak słusznie przyjął to Sąd I instancji. Wbrew stronie skarżącej kasacyjnie nie jest więc tak, że stanowisko Sądu I instancji odnośnie do omawianej kwestii nie koresponduje z poglądem prawnym wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt II GSK 1209/11, na który się powołuje zmierzając do podważenia tego stanowiska. Sąd I instancji, z przywołanego judykatu wywiódł, jak najbardziej uzasadnione wnioski. Zwłaszcza, że podkreślono w nim, że w złej wierze jest ten, kto powołując się na prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawny nie istnieją albo, że wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można uznać za usprawiedliwione. Istotne znaczenie ma więc element powoływania się na prawo, to jest innymi słowy, element przywołanego powyżej zamanifestowania woli o określonej treści i podjęcia w jego rezultacie określonego działania.

W świetle powyższego brak jest więc jakichkolwiek podstaw, aby zasadnie można było zarzucić Sądowi I instancji, że wadliwie ocenił prawidłowość podejścia organu administracji do stosowania w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy art. 73 ust. ust. 5 przywołanego rozporządzenia unijnego, w zakresie w jakim krótszy termin przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnej płatności przepis ten wiąże z działaniem producenta rolnego w dobrej wierze.

Podkreślając trafność spostrzeżenia Sądu I instancji, że jeszcze inną i kolejną sporną w rozpatrywanej sprawie kwestią jest przerwanie biegu przedawnienia, za w pełni zasadne uznać należy stanowisko, że zagadnienie to, w świetle 73 ust. ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, ściśle powiązane zostało przez prawodawcę unijnego z aktywnością organu, a nie z momentem, z którym działanie beneficjenta utraciło atrybut działania podjętego w dobrej wierze. Okoliczność ta, ma istotne znaczenie z punktu widzenia stosowanego okresu przedawnienia obowiązku zwrotu – dziesięcioletniego lub odpowiednio czteroletniego – którego bieg, w każdym z tych przypadków, przerywa powiadomienie beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności. Logika przywołanej regulacji, gdy w tej mierze odwołać się do dotychczas przedstawionych argumentów - zwłaszcza zaś tych, w świetle których za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw uznać należało zarzut z pkt 1. tiret drugie petitum skargi kasacyjnej - wyraźnie wskazuje na to, że aktywność organu, o której mowa w przywołanym przepisie, stanowi konsekwencję stwierdzenia zaistnienia przypadku dokonania płatności o nieuzasadnionym charakterze, która jako nienależna podlega zwrotowi. Aktywność ta, ze swej istoty, musi więc mieć charakter działania kierunkowego, bezpośrednio zmierzającego do odzyskania danej płatności. Innymi słowy, nie może to być jakiekolwiek działanie, albowiem podstawą jego podjęcia, aby mogło być ono uznane za prawidłowe i skutecznie przerywające bieg terminu przedawnienia, musi być stwierdzenie nieuzasadnionego charakteru danej płatności.

Z przedstawionego punktu widzenia, stanowisko strony skarżącej kasacyjnie, że na gruncie przywołanej regulacji, za działanie o którym w niej mowa, uznać należałoby każdy akt właściwego organu władzy, w tym decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia 28 [...] 2010 r. o odmowie przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009, uznać należy za oczywiście chybione. O jego trafności, w żadnym stopniu nie przekonuje również argument z treści art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EUROATOM) nr 2988/95. Z tego mianowicie powodu, że na gruncie przywołanego przepisu wprost i wyraźnie jest mowa o "akcie, który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości". Nie dość więc, że treść art. 3 ust. 1 przywołanego rozporządzenia unijnego potwierdza zasadność powyżej formułowanych wniosków (zob. również dla porównania wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C – 226/03 P), to również nie uzasadnia i tego, aby za akt podjęty w postępowaniu w sprawie nieprawidłowości lub w śledztwie uznać decyzję o odmowie przyznania płatności na rok 2009 r. Wydana ona została w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem producenta rolnego o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i stwierdzono nią, nie przypadek nieuzasadnionego charakteru dokonania danej płatności, która jako nienależna podlega zwrotowi, lecz brak uprawnienia producenta rolnego do płatności na wnioskowany okres referencyjny.

Za trafne uznać należy więc stanowisko Sądu I instancji, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, za działanie, o którym mowa w art. 75 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004, uznać należałoby wyłącznie zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych z dnia 16 [...] 2012 r.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

-----------------------

19