Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 49/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 pkt 22, art. 17 ust. 1 pkt 4
journal: Dz.U. 2020 poz 111
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2022 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania P. K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 17, art. 20 ust. 3, art. 24 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.ś.r." oraz art. 104 i art. 130 § 4 k.p.a., odmawiającą przyznania P. K. świadczenia rodzinnego w formie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką I. K., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Organ I instancji uznał, że brak jest bezpośredniego związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej, a sprawowaną opieką nad matką. Zakres sprawowanej opieki nad matką nie stanowi stałej opieki i nie wyklucza całkowicie możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Opieka jest co prawda świadczona codziennie, ale tylko przez część doby i polega na pomocy w czynnościach dnia codziennego. Czynności związane z opieką nad matką polegające na: zakupach, przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu, paleniu w piecu, nie są czynnościami oznaczającymi stałą lub długotrwałą opiekę innej osoby w rozumieniu art. 17 ust 1 u.ś.r. uniemożliwiającymi podjęcie zatrudnienia. Nie bez znaczenia jest też, że skarżący może liczyć na pomoc sióstr – E. S. i D. J.

Od wyżej wymienionej decyzji P. K., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł odwołanie zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie. Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, podnosząc, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że czas jaki poświęca na czynności opiekuńcze wobec swojej niepełnosprawnej matki jest niewystarczający, aby przyznać mu świadczenie, pomimo już przyznanego "specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego". Wskazał, że sytuacja rodzinna skarżącego i jego matki jest znana pracownikom Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, zaś ustalone przez organ czynności i czas poświęcony na nie, odbiega od rzeczywistości, jest niedokładny, nierzetelny oraz nie przewiduje sytuacji niestandardowych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpoznaniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium, po przywołaniu treści art. 3 pkt 21 lit. a, art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b u.ś.r., wskazało, że z akt sprawy wynika, że matka skarżącego I. K., wdowa (ur. 1 marca 1959 r.), orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 12 listopada 2020 r. znak: [...] Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności do 30 listopada 2021 r. W orzeczeniu wskazano, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 5 czerwca 2018 r.

Następnie Kolegium wyjaśniło, że celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć osoba, która zajmuje się osobą niepełnosprawną. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka sprawowana nad bliską osobą musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. U.ś.r. nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa, nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.

Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 1 października 2021 r. wynika, że P. K. mieszka razem z matką, która wymaga opieki i pomocy ze względu na stan zdrowia. I. K. jest po mastektomii piersi, leczy się onkologicznie, jest również pacjentką poradni pulmonologicznej ze względu na astmę. Wymaga codziennie podawania tlenu min. 18 godzin, także w trakcie snu. Ze względu na otyłość ma problemy z poruszaniem się (porusza się przy pomocy balkonika). Samodzielnie korzysta z toalety. P. K. przygotowuje ciepłe posiłki, podaje leki, mierzy ciśnienie, zajmuje się również sprzątaniem, praniem i prasowaniem, paleniem w piecu. Skarżący nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w R., gdyż jak podaje, podejmuje prace dorywcze.

W aktach sprawy znajduje się także wypełniony przez P. K. wykaz czynności (pismo z dnia 8 października 2021 r.) wykonywanych podczas opieki nad I. K., w którym wymieniono: higiena osobista (1 h), prowadzenie do toalety, podmywanie (samodzielna), przygotowanie ubrań ewentualnie pomoc w ubraniu (1 h), mierzenie ciśnienia (15 min.), podawanie leków (30 min.), przygotowywanie i podawanie posiłków (2 h), sprzątanie, pranie prasowanie (1 h), wizyty lekarskie (w razie potrzeby), opłacanie rachunków (raz w miesiącu), robienie zakupów, realizacja recept (30 min.), załatwianie spraw urzędowych (w razie potrzeby), przygotowywanie i przynoszenie opału, palenie w piecu (1 h), inne (nie wskazano). W ocenie Kolegium, nie można uznać za uzasadniony zarzut odwołania, że wskazany w zaskarżonej decyzji wykaz czynności wykonywanych przez skarżącego podczas opieki nad matką odbiega od rzeczywistości, skoro w tym względzie wynika ze złożonego oświadczenia. Ponadto matka skarżącego samodzielnie korzysta z toalety i porusza się przy pomocy balkonika, wobec czego organ uznał, że jest zatem w stanie sama w razie potrzeby zaspokoić pilne potrzeby, o czym świadczy chociażby fakt podejmowania przez skarżącego prac dorywczych.

W ocenie organu II instancji, nie można uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawną I. K. zajmowały taką ilość czasu w ciągu dnia, aby osoba sprawująca tę opiekę zmuszona była do rezygnacji z aktywności zawodowej. Matka skarżącego nie jest osobą leżącą, całkowicie niesamodzielną, a zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką w dużej mierze sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego. Opieka nad matką nie wykracza poza zwykłe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wykonywane są w każdej rodzinie przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie przekraczają zakresu opieki przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny.

Zakres sprawowanej opieki nad matką nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącego chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W sprawie bezspornym jest, że I. K. jest osobą schorowaną, wymagającą pomocy drugiej osoby, której stan zdrowia, ze względu na posiadane schorzenia jest poważny. Jednak nie sposób uznać, aby czynności opiekuńcze nad niepełnosprawną matką zajmowały skarżącemu taką ilość czasu w ciągu dnia, aby wnioskodawca przy należytej organizacji tej opieki, w tym przy współudziale pozostałych członków rodziny (sióstr E. S. i D. J.), nie mógł podjąć pracy zarobkowej.

Ponadto trudno mówić w przypadku P. K. o rezygnacji z zatrudnienia, bowiem z akt sprawy wynika, że skarżący ostatni raz był zatrudniony do 31 stycznia 2018 r. Obecnie nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, bowiem podejmuje prace dorywcze – oświadczenie z dnia 7 października 2021 r.

W ocenie Kolegium obiektywnie zatem możliwe jest podjęcie przez P. K. zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, bowiem opieka świadczona nad matką nie wymaga całkowitej rezygnacji przez skarżącego z aktywności zawodowej. Matka skarżącego nie jest osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo, może pozostawać i pozostaje sama w domu, skoro syn podejmuje prace dorywcze. Są także inni członkowie rodziny, którzy tę opiekę mogą zapewnić i współuczestniczyć w jej sprawowaniu. Brak jest więc bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a sprawowaną przez niego opieką nad matką. W konsekwencji nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.).

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie, wbrew zarzutowi, przesłanką odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia nie był przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, P. K., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zaskarżył w całości decyzję organu II instancji, zarzucając naruszenie:

A. prawa procesowego:

1. art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego i brak zebrania całego materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2. art. 7 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia w zaskarżonej decyzji słusznego interesu strony;

B. prawa materialnego: art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a u.ś.r. poprzez określenie, że stanowi on przeszkodę do uznania, że świadczenie pielęgnacyjne winno zostać przyznane osobie, która jest faktycznym opiekunem.

Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o rozważenie uchylenia decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania wedle norm przepisanych od organu na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego stwierdził, że stanowisko organu administracji podające jako podstawę odmowy przyznania świadczenia art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą sprawiedliwości społecznej oraz nakazem ochrony i opieki nad rodziną. Skarżący poświęca swojej niepełnosprawnej matce cały dzień, a nawet jeżeli jest to wymagane, pomaga jej w nocy. Wyliczanie czasu przez organ I i II instancji, gdzie wykazuje, że zakupy mogą trwać 30 minut, a mieszkanie można posprzątać w godzinę jest niedorzeczne. P. K. wykonuje takie same czynności, jak w sprawach, gdzie świadczenia zostały wnioskodawcy przyznane dlatego, wychodząc z założenia przy jakich stoją i upierają się organy, należałoby odebrać przyznane świadczenia osobom wykonującym takie same lub podobne czynności wobec osoby niepełnosprawnej, aby nie można było powiedzieć o niesprawiedliwości społecznej.

Następnie pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w sposób nieprofesjonalny i ukierunkowany na celowe działanie mające na celu nieprzyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Urzędniczki będące na wywiadzie środowiskowym udzieliły wtedy informacji, aby we wniosku wykazującym opiekę nad swoją matką, wykazano czynności, ale żeby nie przekraczały one 8 godzin na dobę. I tak też skarżący zrobił, licząc bardziej się z tym, że widząc trudną sytuację życiową tego domu nikt nie będzie chciał doprowadzić do tak daleko idącej walki o przyznanie świadczenia, a takie zachowanie urzędników jest nie do przyjęcia.

Pełnomocnik skarżącego wskazał, ze siostry skarżącego nie mieszkają ze swoją matką, co utrudnia pomoc w opiece nad I. K., dlatego opiekuje się nią skarżący. I. K. ma przewlekłą astmę, bezdech i problemy z sercem. W nocy śpi pod specjalną aparaturą dotleniającą, w ciągu dnia często musi korzystać z tlenu, klika lat temu miała złamaną rękę i do dzisiejszego dnia ręka nie jest sprawna (np. nie może sama umyć włosów), porusza się przy pomocy balkonu/chodzika i jest szczęśliwa jak uda się jej przejść z kuchni do pokoju. I. K. trzy lata temu straciła przytomność z powodu swoich chorób i dzięki temu, że syn był w domu, żyje do dnia dzisiejszego, bo wezwał pogotowie i w ciężkim stanie trafiła do szpitala.

W ocenie skarżącego nierówność społeczna, udzielanie rad urzędników organu I instancji w sposób ukierunkowany na odgórnie założoną decyzję odmowną, a finalnie powielenie tej samej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, godzi w interes jego i niepełnosprawnej matki.

W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.), cytowanej dalej w skrócie jako "P.p.s.a", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach w.w. kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.

Zauważyć należy, iż skarga w niniejszym postępowaniu została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).

Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji w ramach wyżej wskazanego zakresu kognicji sądów administracyjnych wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie P.K. wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką I. K.. Organ I instancji odmówił świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tej to przyczyny, że zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką nie stanowi stałej opieki, a tym samym nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podzielając stanowisko organu I instancji, że opieka sprawowana przez skarżącego nad matką nie jest stała i nie stanowi przeszkody do podjęcia i wykonywania pracy zawodowej.

Przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zostały określone w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przywołanego wyżej unormowania wynika, że jednym z zasadniczych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by osoba ubiegająca się o jego przyznanie sprawowała stałą lub długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną, a jednocześnie opieka ta musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę na osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Z tego też względu związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. W sytuacji, gdy opieka nie nosi cech stałej lub długotrwałej taki związek przyczynowo - skutkowy między koniecznością rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania a opieką nie istnieje. W postępowaniu administracyjnym konieczne jest zatem ustalenie związku między niepodejmowaniem zatrudnienia (pracy zarobkowej) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnoprawną. Konieczne jest więc ustalenie wymiaru opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy (zob. Wyrok WSA w Łodzi z 27.04.2022 r., II SA/Łd 1019/21, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej powoływana jako "CBOSA").

Zgodnie zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych definicją, zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

Sąd w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że organy obu instancji poprawnie przyjęły, że zostały spełnione dwie pozytywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r., to znaczy legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącego w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Podkreślić jednak należy, że treść art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jednoznacznie wskazuje, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest także rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej bądź ich niepodejmowanie w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Jednocześnie nie można nie zauważyć, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki. Ze względu na powyższe należy przyjąć, że musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia przez P. K., a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, CBOSA). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt I OSK 516/19, CBOSA). W każdej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2820/13, CBOSA). Mając na uwadze przytoczone wyżej stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, które Sąd w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w pełni podziela, uznać należy, że organy obu instancji poprawnie przyjęły, że nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

W ocenie Sądu organy obu instancji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego i dokonaniu jego analizy poprawnie przyjęły, że wykonywanie przez skarżącego czynności związanych z opieką nad niepełnosprawną matką w głównej mierze sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego i obejmuje takie czynności jak przygotowywanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, zakupy, palenie w piecu, opłacanie rachunków, realizacja recept. Nie można też nie zauważyć, że matka skarżącego jest osobą co do zasady samodzielną, w tym samodzielnie korzysta z toalety i porusza się przy pomocy balkonika. Mając na uwadze, że pani I. K. nie jest osobą leżącą czy też całkowicie niesamodzielną, nie ma wątpliwości co do tego, że zakres wykonywanych czynności opiekuńczych w sensie czasowym, przy należytej organizacji tej opieki, pozwala na podjęcie przez P. K. zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy, tym bardziej że duża część ze wskazanych wyżej czynności (np. sprzątanie, prawnie, prasowanie) może być wykonywana poza godzinami pracy, a niektóre (np. opłacanie rachunków, realizowanie recept) nie są realizowane codziennie, a tym samym nie stanowią trwałej opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Ponadto należy mieć na uwadze fakt, że skarżący zamieszkuje wspólnie z niepełnosprawną matką w domu jednorodzinnym, co z pewnością ułatwia mu sprawowanie opieki nad matką.

Sąd podziela więc pogląd organu I i II instancji, że zakres czynności wykonywanych w ramach opieki sprawowanej przez P. K. nie wyklucza jego aktywności zawodowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Nie można oczywiście zanegować, że pani I. K., biorąc zwłaszcza pod uwagę schorzenia i zabiegi, które przeszła w przeszłości, że jest osobą cierpiącą na wiele dolegliwości (leczy się onkologicznie i w poradni pulmonologicznej) i jej stan wymaga opieki i pomocy w codziennym funkcjonowaniu, ale nie wyklucza on podjęcia przez pana P. K. zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, tym bardziej że sam skarżący oświadczył, iż podejmuje prace dorywcze, co oznacza, że nie wykonuje cały dzień czynności opiekuńczych nad matką.

Odnosząc się do aktywności zawodowej skarżącego, to z punktu widzenia niniejszej sprawy należy dodatkowo wskazać (na co zwróciły uwagę organy obu instancji), że ustalony znaczny stopień niepełnosprawności pani I. K. jest datowany od dnia 5 czerwca 2018 roku. P. K. zaś był zatrudniony do dnia 31 stycznia 2018 r. Zestawienie w.w. dat wskazuje, że dzień, na który ustalono znaczny stopień niepełnosprawności przypada później niż ustała aktywność zawodowa pana P. K.. Należy więc stwierdzić, że rezygnacja z zatrudnienia nie nastąpiła w związku ze znacznym stopniem niepełnosprawności matki skarżącego. Okoliczność ta nie ma jednak zasadniczego znaczenia z punktu widzenia rozstrzygnięć organów obu instancji. Mając na uwadze poczynione wyżej rozważania, zwłaszcza w aspekcie zakresu wykowanych przez skarżącego w ramach opieki czynności, należy także przyjąć, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.

Reasumując, w ocenie Sądu nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w postaci bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Zarzut skargi w powyższym zakresie nie mógł się więc ostać.

Sąd na marginesie zauważa, że w uzasadnieniu decyzji organu I i II instancji pojawiło się odniesienie do art. 17 ust. 1b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:

1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub

2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.

Wskazany wyżej przepis nie został jednak wymieniony wy podstawach prawnych wydanych przez organy obu instancji decyzji, nie był też przedmiotem rozważań organów I ani też II instancji, w związku z czym Sąd przyjął, że przepis ten nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, pomijając kwestię jego niezgodności z Konstytucją RP.

Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia przepisów art. 7 i 77, to Sąd nie znajduje podstaw do uczynienia z tego powodu zarzutów organowi I lub II drugiej instancji. Zgodnie zaś z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy; istotny jest także art. 80 k.p.a., w świetle którego organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Mając na uwadze powyższe normy w ocenie Sądu organy obu instancji uczyniły zadość wynikającym z powyższych przepisów obowiązkom, co dodatkowo znalazło swój jednoznaczny wyraz w uzasadnieniu decyzji organu II instancji. Uznać należy, że zaskarżona decyzja administracyjna została wydana z wyjaśnieniem okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów mających w danej sprawie zastosowanie (zob. Wyrok NSA z 13.02.2019 r., II OSK 132/19, CBOSA). Tym samym zarzuty skargi w powyższym zakresie uznać należy za chybione.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi, to zarzut dotyczący naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jest zupełnie niezrozumiały, a to z tego powodu, że wskazany wyżej przepis nie był podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż Pani I. K. jest wdową. Odnosząc się do zarzutu sprecyzowanego w uzasadnieniu skargi (który wcześniej pojawił się już na etapie odwołania od decyzji organu I instancji) dotyczącego wyliczania czasu przez organ I i II instancji i wskazywania przez te organy, iż zakupy mogą trwać 30 minut, a mieszkanie można posprzątać w godzinę, to wskazać należy, że czas potrzebny na wykonywanie poszczególnych czynności został wskazany przez samego skarżącego w oświadczeniu złożonym dnia 8 października 2021 roku, stąd też czynienie z tego tytułu zarzutu organom obu instancji jest zupełnie niezrozumiałe i niezasadne. Z materiału aktowego nie wynika również, iż P. K. był rzekomo namawiany przez pracowników socjalnych, aby wskazać, że czas poświęcany na opieką nad niepełnosprawną matką nie przekracza 8 godzina na dobę.

Ze wszystkich powyższych względów, Skarga w ocenie Sądu, nie mogła zostać uwzględniona.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.

B.A.