Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt II SA/Po 270/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2015-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne: Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ: Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy: article: art. 43 ust. 1, 2, 3 pkt 4, art. 44 ust. 1, art. 94 ust. 6, art. 94 ust. 1 pkt 1 lit. a, pkt 7, pkt 11, art. 94b ust. 1 pkt 5, art. 98 ust. 1pkt 1, art. 199 ust. 1pkt 3, art. 200 ust. 1 pkt 5, art. 200a ust. 1
journal: Dz.U. 2012 poz 572
law: Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
article: art. 24 ust. 1 pkt 5,  art. 45 par. 1 pkt 3, art. 58 par. 1, art. 64 par. 2, art. 63 par. 3
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 190
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Teza: Choć doktorantowi nie będącemu obywatelem polskim, ani cudzoziemcem o jakim mowa w art. 43 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie przysługuje prawo do świadczeń określonych w art. 199 ust. 1 i art. 200 ust. 1 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, to brak jest przesłanek dla odmówienia mu uprawnienia do ubiegania się o przewidziane w art. 200a świadczenie w postaci zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o które może się on ubiegać - na podstawie § 14 rozporządzenia z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych - na zasadach ogólnych obowiązujących na danej uczelni.

TEZY

Choć doktorantowi nie będącemu obywatelem polskim, ani cudzoziemcem o jakim mowa w art. 43 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie przysługuje prawo do świadczeń określonych w art. 199 ust. 1 i art. 200 ust. 1 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, to brak jest przesłanek dla odmówienia mu uprawnienia do ubiegania się o przewidziane w art. 200a świadczenie w postaci zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o które może się on ubiegać - na podstawie § 14 rozporządzenia z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych - na zasadach ogólnych obowiązujących na danej uczelni.


SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Rektora [...] kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...] Rektor [...] im. [...] w P. (dalej [...] w P.) nie przyznał studentowi Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej K. M. zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w roku akademickim 2011/2012 r.

W imieniu Rektora decyzję wydał Prorektor ds. kształcenia [...] w P. prof. dr hab. K. K..

Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ wskazał art.200a w zw. z art. 94 ust.1 pkt 5 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U nr 164, poz.1365 z póżn. zam.), § 22-25 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 5 października 2011 w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz. U. Nr 255 poz. 1351), § 1, 2, 3, oraz § 5 i 7 regulaminu przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na Uniwersytecie, stanowiącego załącznik do zarządzenia nr 366/2012 Rektora [...] w P. z dnia 29 maja 2012 r. w sprawie określania regulaminu przyznawania zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej § 60 ust. 1-3 Statutu [...] , stanowiącego załącznik do Uchwały Senatu [...] nr [...] z [...] 2006 r. i art. 104 kpa w zw. z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym,

W uzasadnieniu decyzji przywołano treść art. 43 ust.1 i 2 ustawy zgodnie z którym osoby niebędące obywatelami polskimi, zwane dalej "cudzoziemcami", mogą podejmować i odbywać studia, studia doktoranckie oraz inne formy kształcenia, a także uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych na zasadach określonych w ustawie, z zastrzeżeniem ust. 2, a ten przepis stanowi, że na zasadach obowiązujących obywateli polskich mogą podejmować i odbywać kształcenie oraz uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych, o których mowa w ust. 1:

1) cudzoziemcy, którym udzielono zezwolenia na osiedlenie się;

2) cudzoziemcy posiadający status uchodźcy nadany w Rzeczypospolitej Polskiej;

3) cudzoziemcy korzystający z ochrony czasowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

4) pracownicy migrujący, będący obywatelami państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, a także członkowie ich rodzin, jeżeli mieszkają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

5) cudzoziemcy, którym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielono zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich;

6) cudzoziemcy, którym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej udzielono zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w związku z okolicznością, o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 7, 13 i 14 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573);

6a) cudzoziemcy, którym udzielono ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

7) obywatele państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej i członkowie ich rodzin, posiadający prawo stałego pobytu.

Dalej organ wskazał, iż z przedstawionej przez stronę dokumentacji wynika, że nie spełnia ona powyższych warunków w związku z czym należało orzec jak na wstępie.

Decyzja powyższa doręczona została K. M. w dniu 13 lipca 2012 r.

Pismem datowanym na 16 lipca 2012 r. K. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do Rektora [...] w P..

Podanie powyższe nie było opatrzone podpisem strony, a w aktach sprawy brak informacji kiedy zostało złożone.

Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Rektor [...] w P. decyzją z dnia [...] 2012 r., Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2012 r.

W imieniu Rektora decyzję wydał Prorektor ds. kształcenia [...] w P. prof. dr hab. K. K..

W uzasadnieniu wskazano, że student nie odbywa studiów doktoranckich na zasadach obowiązujących obywateli polskich. Z tego względu w zakresie świadczeń stypendialnych odpowiednie zastosowanie mają jedynie przepisy rozdziału 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestnictwa w badaniach naukowych i pracach rozwojowych (Dz. U. Nr 190, poz.1406), które nie uprawniają do ubiegania się o stypendium określone w art. 200a ustawy o szkolnictwie wyższym. Stypendium to jest finansowane z dotacji z budżetu państwa, stanowiącej przychód uczelni publicznej, o którym mowa w art. 98 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Środki te mogą być przeznaczane na finansowanie zwiększenia stypendium doktoranckiego tylko tej grupie doktorantów, którzy studiują na zasadach obowiązujących obywateli polskich, a odwołujący się student w tej grupie nie należy. Przepisy rozporządzenia z dnia 12 października 2006 r. wprawdzie uprawniają uczelnie do wypłacania cudzoziemcom z tzw. dochodów własnych świadczeń stypendialnych na zasadach i warunkach obowiązujących w danej uczelni, jednak [...] nie przewiduje takiego systemu stypendialnego.

Decyzja została K. M. doręczona w dniu 16 stycznia 2013 r.

W dniu 14 lutego 2013 r. K. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję podnosząc, iż skoro jest stypendystą strony polskiej to mają do niego zastosowanie wszystkie przepisy ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, a art. 200a tej ustawy obejmuje wszystkich doktorantów i nie przewiduje żadnych wyłączeń.

W ocenie skarżącego pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej dotyczy tylko studentów, którzy studiują na zasadach obowiązujących obywateli polskich jest pozbawiony podstaw prawnych. Skarżący argumentował, że w stosunku do niego mają zastosowanie przepisy art. 200a i art. 94b ust. 1 pkt 5 ustawy. Zgodnie z tym ostatnim przepisem w budżecie państwa jest określona dotacja na dofinansowanie zadań projakościowych przeznaczona na: finansowanie zwiększenia wysokości stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200a dla 30 % najlepszych doktorantów w uczelniach publicznych i niepublicznych. Środki finansowe z dotacji projakościowej są przekazywane uczelni zgodnie z art. 98 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, stanowią jej przychód, z którego są wypłacane zwiększenia stypendium doktoranckiego. Skarżący podkreślił, że domaga się zwiększenia stypendium doktoranckiego z tych właśnie środków dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, a nie domaga się żadnych świadczeń ze środków własnych uczelni. Dalej skarżący argumentował, że jest różnica pomiędzy problematyką przyznawania stypendium doktoranckiego stypendystom strony polskiej, regulowaną przepisami § 12-16 rozporządzenia z 12 października 2006 r., a problematyką zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej regulowanej wyłącznie w art. 200a ustawy prawo o szkolnictwie wyższym oraz przepisami § 22-25 rozporządzenia z 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich.

Wyrokiem z 3 lipca 2013 r., sygn. akt: II SA/Po 310/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uwzględnił skargę K. M. na decyzję Rektora [...] w P. z [...] 2012 r. Nr [...] i uchylił zaskarżoną decyzję.

W ocenie Sądu I instancji organ dokonał nieprawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego jak i naruszył przepisy postępowania dające podstawę do wznowienia postępowania.

Zdaniem Sądu pogląd wyrażony przez Rektor [...] w P., że doktorantowi stypendium projakościowe się nie należy z tej racji, że nie jest obywatelem polskim i odbywa studia jako stypendysta strony polskiej jest nieuprawniony i nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W ocenie Sądu intencją art. 200 ust. 2 cyt. ustawy jest aby beneficjentami dotacji projakościowej byli wszyscy doktoranci znajdujący się w grupie 30% najlepszych doktorantów, a nie tylko ci, którzy otrzymują stypendium, albo tylko ci którzy są obywatelami Polski. Podstawą przyznania środków z dotacji projakościowej nie jest posiadanie statusu stypendysty, czy też odbywanie studiów na zasadach obowiązujących obywateli polskich, ale znalezienie się w grupie 30% najlepszych doktorantów. Celem dotacji projakościowej jest promowanie i wspieranie najlepszych doktorantów z całego grona doktorantów. Należy w ocenie sądu postawić tezę, że w świetle unormowań art. 200a ustawy prawo o szkolnictwie wyższym prawo do zwiększenia stypendium doktoranckiego przysługuje również cudzoziemcom, których status umożliwia przyznanie stypendium doktoranckiego.

Zauważono, iż Komisja powołana do opiniowania wniosków o przyznanie stypendium doktoranckiego w celu rozpatrzenia podań o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, wniosku skarżącego nie opiniowała. Przy ponownym rozpoznawania sprawy należy kierować się wykładnią art. 200a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym powyżej przedstawioną w powiązaniu z § 1 regulaminu przyznawania zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na [...] . Ten ostatnio wymieniony przepis stanowi, że zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych na [...] w P. może otrzymać doktorant stacjonarnych studiów doktoranckich. Tak więc jeżeli skarżący jest doktorantem stacjonarnych studiów doktoranckich i na podstawie art. 196a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nabył prawa doktoranta to może ubiegać się o zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5. Zgodnie bowiem z tym przepisem w budżecie państwa jest określona dotacja podmiotowa na dofinansowanie zadań projakościowych przeznaczona na finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich o którym mowa w art. 200a dla 30% najlepszych doktorantów, w uczelniach publicznych i niepublicznych.

Ponadto Sąd I instancji wyjaśnił, iż z treści art. 207 § 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wynika, że postępowanie w sprawie przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej winno być prowadzone z uwzględnieniem regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wg którego pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Celem tej regulacji jest wyłączenie pracowników, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, zarówno pracowników organu I instancji, jak również pracowników ministerstw i urzędów centralnych, którzy przygotowują i podpisują decyzje ministrów i kierowników urzędów centralnych, wydawanych na skutek rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sąd zauważył tymczasem, iż obie decyzje w imieniu Rektora [...] -wydał Prorektor ds. kształcenia Prof. dr hab. K. K.. Skoro zatem nie jest on osobą piastującą funkcję organu (Rektora), lecz pracownikiem tego organu, to w sytuacji złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, miał do niego zastosowanie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Nieuprawnione było więc w niniejszej sprawie wydanie zaskarżonej decyzji w drugiej instancji przez tego samego pracownika uczelni. Stwierdzone naruszenie prawa, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., stanowiło podstawę do wznowienia postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku w całości złożył Rektor [...] w P..

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 styczna 2015 r., sygn. akt II GSK 2000/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Sąd II instancji za zasadny uznał zarzut naruszenia art. 43 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który został pominięty przez Sąd I instancji co w konsekwencji doprowadziło do tego, że WSA w P. wadliwie zinterpretował art. 200a cyt. ustawy.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w ogóle nie odniósł się do tego, że skarżący jest cudzoziemcem, który nie spełnia kryteriów przyznawania pomocy stypendialnej na zasadach obowiązujących obywateli polskich (art. 43 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), jak również nie rozważył, jaki w związku z tym jest jego status w świetle przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym oraz przepisów wykonawczych. Z akt sprawy wynikało, że skarżący jest stypendystą strony polskiej, a na studia doktoranckie został przyjęty na podstawie decyzji rektora [...] .

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ponownie rozpoznając sprawę, winien przeanalizować status skarżącego uwzględniając nie tylko treść przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym, ale także rozporządzeń wykonawczych w tym rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestnictwa w badaniach naukowych oraz pracach rozwojowych (Dz. U Nr 190 poz. 1406). Tylko prawidłowe określenie sytuacji prawnej skarżącego oraz uwzględnienie wykładni systemowej wewnętrznej, pozwoli odpowiedzieć na pytanie czy skarżącemu przysługuje czy też nie zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej.

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podzielił uwagę Sądu I instancji, że obie decyzje, jakie wydano w przedmiotowej sprawie podpisał Prorektor Prof. dr hab. K. K., gdy tymczasem podlegał on wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Prorektor działał z upoważnienia Rektora [...] , który jest organem. Tylko rektor państwowej uczelni wyższej jako piastun funkcji organu nie podlega wyłączeniu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Osoba będąca piastunem organu nie jest pracownikiem organu. Nie dotyczy to jednak prorektora upoważnionego do działania w imieniu rektora, gdyż nie może być uznany za osobę piastującą funkcję, która nie podlegałaby wyłączeniu na zasadzie określonej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przy ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż kluczowe znaczenie dla rozpoznania skargi ma fakt, iż w sprawie orzekał Naczelny Sąd Administracyjny. Wobec tego zastosowanie znajduje art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w myśl którego wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawę przekazano, pozostaje związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Obowiązek przyjęcia wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wprawdzie charakteru bezwzględnego, bowiem orzecznictwo oraz doktryna dopuszcza od niego odstępstwa, jednak w bardzo ograniczonym zakresie, który nie może powodować uszczuplenia istoty przepisu. Omawiane wyjątki mogą występować jedynie wówczas, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od tych, które były przedmiotem wyjaśnienia (wykładni) Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1998 r. sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999/15/486), lub gdy, przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny (por. B. Gruszczyński [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Kraków 2005, s. 481). Ponadto w orzecznictwie i literaturze przedmiotu jednolicie przyjmuje się, że związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu przywołanego przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem – lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

Wykładnia prawa, o jakiej mowa w art. 190 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a zatem nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. Związanie wykładnią prawa dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, jak i organu administracyjnego. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie wykładnią ma szeroki zasięg, gdyż obejmuje również strony postępowania. Nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy - na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez sąd kasacyjny. Powyższe rozwiązanie ma na celu zapewnienie jednolitości orzecznictwa (por. wyrok NSA z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt I FSK 1161/10, LEX nr 1068097).

Z powyżej przedstawionych poglądów wynika, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia.

Istotnym punktem wyjścia dla rozważań dotyczących zaskarżonej decyzji Rektora [...] w P. z dnia [...] 2012 r. jest podkreślenie, że w niniejszej sprawie nie uległ zmianie stan faktyczny i prawny, co oznacza, że Sąd, nie znajdując podstaw do zastosowania odstępstw od konieczności podzielenia poglądów prawnych wyrażonych przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 2015 r., zobowiązany jest wykładnię prawa tam przedstawioną przyjąć przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji.

Powyższe przesądza o tym, iż rozpoznający sprawę ponownie Sąd I instancji zmuszony jest stwierdzić, iż zaskarżona decyzja z dnia 26 listopada 2012 r. wydana w następstwie rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zapadła z naruszeniem przepisów postępowania, to jest art. 24 ust. 1 pkt 5 k.p.a. polegającym na wydaniu jej przez pracownika organu (Prorektora ds. kształcenia prof. dr hab. K. K.), który podlegał wyłączeniu ze względu na to, że brał udział w wydaniu decyzji z dnia 4 lipca 2012 r. tymże wnioskiem zaskarżonej.

Powyższa ocena wynika wprost z uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2015 r., gdzie wskazano, że prorektor jest pracownikiem organu monokratycznego, działającym z upoważnienia organu. Tylko rektor państwowej uczelni wyższej jako piastun funkcji organu nie podlega wyłączeniu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Osoba będąca piastunem organu nie jest pracownikiem organu. Nie dotyczy to jednak prorektora upoważnionego do działania w imieniu rektora, gdyż nie może być uznany za osobę piastującą funkcję, która nie podlegałaby wyłączeniu na zasadzie określonej w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przy ponownym rozpoznaniu sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a.

Powyższe naruszenie prawa, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., stanowi podstawę do wznowienia postępowania i zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b samodzielnie uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji.

Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny zalecił przeanalizowanie status skarżącego z uwzględnieniem zarówno treści przepisów ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, jak i rozporządzeń wykonawczych w tym rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestnictwa w badaniach naukowych oraz pracach rozwojowych (Dz. U Nr 190 poz. 1406). Sąd II instancji podkreślił, że tylko prawidłowe określenie sytuacji prawnej skarżącego oraz uwzględnienie wykładni systemowej wewnętrznej, pozwoli odpowiedzieć na pytanie czy skarżącemu przysługuje czy też nie zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej.

Wykonując powyższe zalecenia wskazać należy, iż skarżący jest stypendystą strony polskiej, a na studia doktoranckie został przyjęty na podstawie decyzji rektora [...] . Okoliczność powyższa wynika z akt sprawy, nie jest kwestionowana przez strony i został uznana za wykazaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym osoby niebędące obywatelami polskimi, zwane dalej "cudzoziemcami", mogą podejmować i odbywać studia, studia doktoranckie oraz inne formy kształcenia, a także uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych na zasadach określonych w ustawie, z zastrzeżeniem ust. 2.

W ust. 2 tego samego artykułu wskazano kategorie obcokrajowców, którzy mogą podejmować i odbywać kształcenie oraz uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych zasadach obowiązujących obywateli polskich, o których mowa w ust. 1. Ze sposobu sformułowania art. 43 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wynika jednoznacznie, iż zawarte w nim wyliczenie ma charakter enumeratywny i musi być interpretowany ściśle. Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 43 ust. 3 pkt 4 cudzoziemcy niewymienieni w ust. 2 mogą podejmować i odbywać kształcenie oraz uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych, o których mowa w ust. 1, między innymi na podstawie decyzji rektora uczelni, przy czym w myśl ust. 4 pkt 1 tego samego artykułu mogą podejmować i odbywać kształcenie oraz uczestniczyć w badaniach naukowych i pracach rozwojowych, o których mowa w ust. 1 jako stypendyści strony polskiej.

W art. 44 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym ustawodawca upoważnił ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego do określenia w drodze rozporządzenia:

1) formy studiów i szkoleń, na które mogą być przyjmowani cudzoziemcy,

2) wymagań, jakie muszą spełniać cudzoziemcy ubiegający się o przyjęcie na studia, studia doktoranckie i szkolenia lub o uczestniczenie w badaniach naukowych i pracach rozwojowych, uwzględniając poziom wykształcenia odpowiedni do podjęcia danej formy studiów lub szkolenia, stan zdrowia i predyspozycje do studiów na określonych kierunkach oraz rodzaje dokumentów, które są obowiązani przedstawić,

3) sposobu ustalania wysokości stypendiów przyznawanych w ramach limitu, o którym mowa w art. 43 ust. 9, przyjmując za podstawę minimalną stawkę wynagrodzenia zasadniczego asystenta zatrudnionego w uczelni oraz tryb ich przyznawania, wypłacania, zawieszania i cofania,

4) sposobu ustalania w uczelniach publicznych odpłatności za studia, studia doktoranckie, szkolenia i uczestniczenie w badaniach naukowych i pracach rozwojowych, uwzględniając planowane koszty kształcenia, możliwość obniżania i zwalniania z opłat i organy uprawnione do podejmowania decyzji w tych sprawach oraz sposób wnoszenia opłat i przypadki, w których opłaty podlegają zwrotowi.

Ustanowienie powyższych przepisów wykonawczych zgodnie z wolą ustawodawcy winno mieć na uwadze zapewnienie możliwie szerokiego dostępu do kształcenia i prowadzenia badań naukowych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz urzeczywistnienie zasady równego traktowania.

W wykonaniu powyższej delegacji ustawowej Minister Nauki I Szkolnictwa Wyższego wydał rozporządzenie z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych.

Regulacje dotyczące sposobu ustalania wysokości stypendiów zawarto w §§ 12 do 16 powyższego rozporządzenia.

W szczególności w § 12 ust. 1 pkt 3 wskazano, iż cudzoziemcy będący stypendystami strony polskiej", podejmujący studia doktoranckie, albo uczestniczący w badaniach naukowych i pracach rozwojowych, zwolnieni są z obowiązku ponoszenia opłat za naukę, o których mowa w § 17, i otrzymują miesięczne stypendium w wysokości do 250 % stawki wynagrodzenia zasadniczego, o której mowa w art. 44 ust. 1 pkt 3 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z § 13 ust. 3 tegoż rozporządzenia stypendium przyznawane jest na poszczególne lata studiów przez okres nie dłuższy niż określony przez senat uczelni czas trwania danych studiów lub szkoleń. Stypendium może być również przyznane na okres krótszy niż rok akademicki. Nadto w myśl § 12 ust. 4 i 5 studentom będącym stypendystami może być przyznany raz w czasie trwania kształcenia w Rzeczypospolitej Polskiej zasiłek na zagospodarowanie na pierwszym roku studiów w wysokości nieprzekraczającej 60 % kwoty stypendium, zasiłek losowy w wysokości nieprzekraczającej 40 % kwoty stypendium oraz zasiłek w związku z przygotowaniem pracy dyplomowej lub pracy doktorskiej w wysokości nieprzekraczającej 40 % stypendium.

W § 13 rozporządzenia określono tryb rozpoznawania wniosków cudzoziemców o przyznanie stypendium oraz przesłanki odmowy jego przyznania, zawieszenia wypłacania stypendium dla cudzoziemców oraz jego cofnięcia.

W § 14 rozporządzenia wskazano, iż cudzoziemcy wyróżniający się w nauce mogą otrzymać świadczenia stypendialne, nagrody i wyróżnienia wypłacane ze środków innych niż określone w art. 94 ust. 1 i 6 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, na zasadach i warunkach obowiązujących w danej uczelni

Te właśnie regulacje stanowiły podstawę dla odbywania kształcenia oraz uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych przez będącego stypendystą strony polskiej skarżącego.

Powyższe oznacza, iż do K. M. jako nie będącego obywatelem polskim i nie należącego do żadnej z kategorii osób wskazanych w art. 43 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie stosuje się bezpośrednio zasad wypłacania stypendiów obowiązujących obywateli polskich określonych w przepisach ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, lecz jedynie zasady określone w rozporządzeniu Ministra Nauki I Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych.

Odnosząc się do będącej przedmiotem sporu w sprawie kwestii możliwości ubiegania się przez skarżącego o świadczenia stypendialne, nagrody i wyróżnienia wypłacane dla osób wyróżniających się w nauce zauważyć należy, iż mającym kluczowe znaczenie dla sprawy jest § 14 rozporządzenia Ministra Nauki I Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych.

Przepis ten wprost dopuszcza bowiem możliwość ubiegania się przez obcokrajowców nieodbywających kształcenia na zasadach obowiązujących obywateli polskich, o przyznanie tego rodzaju świadczeń o charakterze nagrodowym (jak to określa prawodawca dla studentów wyróżniających się w nauce), pod warunkiem, iż są to świadczenia stypendialne nagrody lub wyróżnienia wypłacane ze środków innych niż określone w art. 94 ust. 1 i 6 ustawy. W tej sytuacji obcokrajowiec może ubiegać się o tego rodzaju świadczenia na zasadach i warunkach obowiązujących w danej uczelni.

W art. 94 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym ustawodawca wskazał, że uczelnia publiczna otrzymuje z budżetu państwa dotacje na:

1) zadania związane z:

a) kształceniem studentów studiów stacjonarnych,

b) kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich,

c) kształceniem kadr naukowych,

d) utrzymaniem uczelni, w tym na remonty;

2) zadania uczelni wojskowej związane z obroną narodową;

3) zadania uczelni służb państwowych związane z bezpieczeństwem obywateli i ochroną ludności;

4) zadania uczelni artystycznej związane z działalnością kulturalną w rozumieniu przepisów o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej;

5) zadania uczelni morskiej związane z utrzymaniem statków szkolnych i specjalistycznych ośrodków szkoleniowych dla kadr morskich;

6) zadania uczelni kształcącej personel lotniczy dla lotnictwa cywilnego, związane z utrzymaniem powietrznych statków szkolnych i specjalistycznych ośrodków szkoleniowych kadr powietrznych;

7) zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów w zakresie określonym w art. 173 ust. 1 oraz dla doktorantów w zakresie określonym w art. 199 ust. 1;

8) zadania związane ze świadczeniami zdrowotnymi, wykonywanymi w ramach kształcenia studentów studiów stacjonarnych w podstawowej jednostce organizacyjnej uczelni medycznej lub innej uczelni publicznej, w której prowadzone jest kształcenie na kierunkach medycznych pod bezpośrednim nadzorem nauczycieli akademickich posiadających kwalifikacje do wykonywania zawodu medycznego właściwego ze względu na treści kształcenia;

9) zadania związane z prowadzeniem podyplomowego kształcenia w celu zdobywania specjalizacji przez lekarzy, lekarzy dentystów, lekarzy weterynarii, farmaceutów, pielęgniarki i położne oraz przez diagnostów laboratoryjnych;

10) dofinansowanie lub finansowanie kosztów realizacji inwestycji, w tym służących kształceniu studentów i doktorantów, będących osobami niepełnosprawnymi - realizowanych w szczególności z udziałem środków z budżetu państwa, państwowych funduszy celowych lub środków rozwojowych pochodzących z Unii Europejskiej lub z innych źródeł zagranicznych, o których mowa w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712, z późn. zm.) oraz ustawie z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. poz. 1146);

11) zadania związane ze stwarzaniem studentom i doktorantom, będącym osobami niepełnosprawnymi warunków do pełnego udziału w procesie kształcenia.

W art. 94 ust. 6 tej samej ustawy wskazano natomiast, że uczelnia może otrzymywać inne środki finansowe z budżetu państwa oraz z budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków, przy czym z budżetów tych jednostek i ich związków może otrzymywać także dotacje celowe na zadania, o których mowa w ust. 1, jeżeli dotowane zadanie jest związane z zadaniami własnymi jednostek samorządu terytorialnego.

Na gruncie niniejszej sprawy szczególnie istotne są regulacje zawarte w art. 94 ust. 1 pkt 1 lit. a, pkt 7 in fine i pkt 11 zgodnie z którymi uczelnia publiczna otrzymuje dotacje na zadania związane z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla doktorantów w zakresie określonym w art. 199 ust. 1 oraz zadania związane ze stwarzaniem doktorantom, będącym osobami niepełnosprawnymi warunków do pełnego udziału w procesie kształcenia.

Zauważyć jednocześnie w tym miejscu trzeba, iż w art. 94 ust. 1 nie wymieniono dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, w tym na zwiększenie wysokości stypendiów doktoranckich.

Regulacje dotyczące powyższego zagadnienia ustawodawca umieścił w odrębnej jednostce redakcyjnej, to jest w art. 94b ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, gdzie wskazano, że w budżecie państwa jest określana dotacja podmiotowa na dofinansowanie zadań projakościowych, przeznaczona na:

1) dofinansowanie jednostek organizacyjnych mających status KNOW, w tym z tytułu dodatku do wynagrodzenia dla pracowników oraz specjalnych stypendiów naukowych dla uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich oraz specjalnych stypendiów naukowych dla studentów;

2) dofinansowanie podstawowych jednostek organizacyjnych uczelni prowadzących kierunek studiów, który uzyskał ocenę wyróżniającą Komisji w ramach oceny programowej;

4) finansowanie zadań związanych z kształceniem uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich prowadzonych w uczelniach niepublicznych; dotacja nie przysługuje, jeżeli:

a) wydano prawomocną decyzję o cofnięciu uprawnienia do prowadzenia w danej uczelni jednego z kierunków studiów w okresie ostatnich pięciu lat lub

b) kierunek studiów prowadzony w uczelni lub jej podstawowej jednostce organizacyjnej uzyskał ocenę negatywną Komisji w ramach oceny programowej;

5) finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich, o których mowa w art. 200a, dla nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów w uczelniach publicznych i niepublicznych.

Szczególnie istotne dla rozpatrywanej sprawy jest określenie w art. 94b ust. 1 pkt 5 ustawy zasad finansowania z budżetu państwa finansowanie zwiększenia wysokości stypendiów doktoranckich, o których mowa w art. 200a, dla nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów w uczelniach publicznych i niepublicznych.

Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 98 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym przychodami uczelni publicznej są w szczególności dotacje z budżetu państwa, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 1-6, 8, 9 i 11 oraz art. 94b.

Zgodnie z art. 199 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym doktorant może otrzymać pomoc materialną w formie:

1) stypendium socjalnego;

2) zapomogi;

3) stypendium dla najlepszych doktorantów;

4) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych;

5) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia.

W myśl art. 200 ust. 1 tej samej ustawy uczestnik stacjonarnych studiów doktoranckich może otrzymywać stypendium doktoranckie, przy czym zgodnie ust. 5 tegoż artykułu stypendia doktoranckie, o których mowa w ust. 1, w uczelni publicznej są finansowane w szczególności w ramach środków, o których mowa w art. 98 ust. 1, a w jednostkach naukowych w szczególności w ramach środków przewidzianych na rozwój kadr naukowych w przepisach o finansowaniu nauki

Powyższe oznacza, iż niewątpliwie skarżącemu jako stypendyście strony polskiej nie może być przyznana pomoc materialna przewidziana w art. 199 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz stypendium doktoranckie o jakim mowa w art. 200 ust. 1 tej samej ustawy.

Odnośnie pomocy materialnej dla doktorantów o jakiej mowa w art. 199 ust. 1 ustawy zauważyć bowiem należy, iż ma ona charakter pomocy socjalnej, a w zakresie tej pomocy do studentów obcokrajowców stosuje się wyłącznie właściwe przepisy rozporządzenia kompleksowo regulujące ich sytuację prawną. Pomoc ta nie jest także uzależniona (za wyjątkiem stypendium dla najlepszych doktorantów – art. 199 ust. 1 pkt 3 ustawy) od wyników w nauce, co nie pozwala do niej zastosować § 14 rozporządzenia Ministra Nauki I Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych.

Odnośnie stypendium dla najlepszych doktorantów o jakim mowa w art. 199 ust. 1 pkt 3 oraz stypendium doktoranckiego zauważyć zaś należy, iż oba te świadczenia finansowane są z dotacji budżetowych otrzymywanych przez uczelnię wyższą o jakich mowa w art. 94 ust. 1 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym i jako takie objęte są wyłączeniem o jakim mowa w § 14 rozporządzenia, co oznacza, iż nie mogą się o nie ubiegać cudzoziemcy inni niż wskazani w art. 43 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.

Finansowanie stypendium dla najlepszych doktorantów o jakim mowa w art. 199 ust. 1 pkt 3 z dotacji budżetowej o jakiej mowa w art. 94 ust. 1 wynika wprost z pkt 7 tegoż przepisu, zaś odnośnie stypendium doktoranckiego da się wyprowadzić z art. 200 ust. 5 odsyłającego do art. 98 ust. 1 ustawy, w którym w pkt 1 wskazane są między innymi dotacje budżetu państwa określone w art. 94 ust. 1 pkt 1-6,8, 9 i 11 ustawy, które to źródło finansowania uniemożliwia zastosowanie do stypendium doktoranckiego § 14 rozporządzenia.

Z odmienną sytuacja prawną mamy natomiast w postaci świadczenia z art. 200a ust. 1 ustawy Prawo szkolnictwie wyższym, to jest zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej.

Prawo do tego stypendium przysługuje bowiem nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich, którzy wyróżniają się w pracy naukowej i dydaktycznej. Prawo do tego świadczenia to zatem zostało z cechą bycia doktorantem wyróżniającym się w nauce o jakiej mowa w § 14 rozporządzenia Ministra Nauki I Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych. Jednocześnie świadczenie to jest wprawdzie finansowane z dotacji otrzymywanej przez uczelnię wyższą z budżetu państwa, jednakże dotacja ta określona została nie w art. 94 ust. 1 i 6 do jakich odsyła § 14 rozporządzenia, lecz w art. 94b tejże ustawy.

Skoro zatem racjonalny prawodawca w § 14 rozporządzenia wskazał, iż cudzoziemcy wyróżniający się w nauce mogą otrzymać świadczenia stypendialne, nagrody i wyróżnienia wypłacane ze środków innych niż określone w art. 94 ust. 1 i 6 ustawy, na zasadach i warunkach obowiązujących w danej uczelni, to oczywistym jawi się, iż jego zamiarem było przede wszystkim umożliwienie cudzoziemców otrzymywania tego rodzaju świadczeń na zasadach ogólnych obowiązujących w danej uczelni obywateli polskich, a jednocześnie ograniczenie możliwości otrzymywania przez cudzoziemców świadczeń o charakterze nagrodowym jedynie o ściśle określone świadczenia określone w art. 94 ust. 1 i 6 ustawy.

Inaczej rzecz ujmując gdyby racjonalny prawodawca zamierzał ukształtować sytuację prawną studentów (doktorantów) będących cudzoziemcami w sposób przyjmowany przez organ uczelni, a szczegółowo przedstawiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, to w ogóle nie zamieściłby w rozporządzeniu z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych regulacji zawartej w § 14, albowiem w takim stanie prawnym do studentów cudzoziemców (innych niż określeni w art. 43 ust. 2 ustawy) niewątpliwie nie stosowałyby się jakiekolwiek regulacje zawarte w rozdziale 3 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, a ich prawa i obowiązki byłyby regulowane wyłącznie w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 44 ust. 1 ustawy.

Skoro zaś prawodawca przyjął regulację zawartą w § 14 rozporządzenia, to przepis wykładać należy ściśle i w sytuacji, gdy nie zawiera od odesłania do art. 94b ust. 1 ustawy uznać należy, iż świadczenia finansowane z dotacji określonej w tym przepisie mogą być cudzoziemcom przyznawane.

O ile bowiem prawodawca chciałby możliwość przyznawania świadczeń z dotacji projakościowej doktorantom - cudzoziemcom wyłączyć, to mógł odpowiednio znowelizować przepis § 14 rozporządzenia poprzez wskazanie, iż chodzi w nim o świadczenia finansowane ze środków innych niż uzyskiwane z dotacji z budżetu państwa, względnie o świadczenia wypłacane ze środków innych niż określone w art. 94 ust. 1 i 6 oraz art. 94b ust. 1 ustawy, czy też o świadczenia finansowane z dotacji z budżetu państwa, stanowiącej przychód uczelni publicznej, o którym mowa w art. 98 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, w którym to przepisie zawarto odesłanie zarówno do art. 94 ust. 1, jak i art. 94b ust. 1 tej ustawy – czego jednakże nie uczynił ograniczając się jedynie do przywołania art. 94 ust. 1 ustawy.

Podkreślić przy tym trzeba, iż racjonalny ustawodawca nowelizując ustawę prawo o szkolnictwie wyższym nie bez powodu wyodrębnił w kolejnej jednostce redakcyjnej (art. 94b) przekazywaną z budżetu państwa dotację podmiotową na dofinansowanie zadań projakościowych, a nie wskazał jej wśród dotacji z budżetu państwa na cele wyliczone w art. 4 ust. 1 pkt 1 do 11 ustawy, co wskazuje na jej odmienny i specyficzny charakter oraz potrzebę odmiennego jej traktowania.

Reasumując uznać należy, iż choć doktorantowi nie będącemu obywatelem polskim, ani cudzoziemcem o jakim mowa w art. 43 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie przysługuje prawo do świadczeń określonych w art. 199 ust. 1 i art. 200 ust. 1 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym, to brak jest przesłanek dla odmówienia mu uprawnienia do ubiegania się o przewidziane w art. 200a świadczenie w postaci zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o które może się on ubiegać - na podstawie § 14 rozporządzenia z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych - na zasadach ogólnych obowiązujących na danej uczelni.

Wyłączenia możliwości uzyskania świadczenia określanego przez ustawodawcę jako zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie można także wyprowadzić z samej, faktycznie niezbyt szczęśliwej, nazwy tegoż świadczenia, albowiem jak wynika z art. 200a ust. 1 przesłanką jego uzyskania jest wyłącznie posiadanie statusu doktoranta i spełnienie wymogów o charakterze jakościowym. Analogicznie jedynie do posiadania statusu doktoranta, a nie statusu osoby uprawnionej do uzyskania stypendium doktoranckiego odwoływały się regulacje zawarte w obowiązującym w czasie wydawania zaskarżonej decyzji rozporządzeniu Ministra Nauki I Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich, gdzie wskazano, że doktorant odbywający studia doktoranckie w uczelni może złożyć wniosek o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych (§ 22) oraz, że zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych może być przyznane doktorantowi na pierwszym roku studiów doktoranckich który osiągnął bardzo dobre wyniki w nauce w trakcie studiów drugiego stopnia albo jednolitych studiów magisterskich lub w postępowaniu rekrutacyjnym (§ 24 ust. 1), względnie doktorantowi na drugim roku i kolejnych latach studiów doktoranckich, który wyróżniał się osiągnięciami w pracy badawczej lub osiągnięciami artystycznymi w poprzednim roku studiów (§ 24 ust. 2).

Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż stosowanie do doktorantów będących obcokrajowcami studiującymi na zasadach innych niż obywatele polscy przepisów ustawowych, przepisowo wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Nauki I Szkolnictwa Wyższego z 5 października 2011 r. w sprawie studiów doktoranckich oraz stypendiów doktoranckich oraz regulacji uczelnianych dotyczących zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie wynika samodzielnie z art. 200a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, lecz tylko i wyłącznie z odpowiedniego odesłania zawartego w § 14 rozporządzenia z dnia 12 października 2006 r. w sprawie podejmowania i odbywania przez cudzoziemców studiów i szkoleń oraz ich uczestniczenia w badaniach naukowych i pracach rozwojowych, które to rozporządzenie dotyczy wyłącznie cudzoziemców. Co za tym idzie do osób tych nie będzie się stosować art. 200a ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, który reguluje jedynie sytuację obywateli polskich (i cudzoziemców o jakich mowa w art. 43 ust. 2 ustawy), którym pomimo formalnego uprawnienia nie przyznano stypendium doktoranckiego.

W tym stanie rzeczy oraz w świetle wcześniejszych rozważań za nieuzasadniony uznać należy prezentowany przez skarżony organ pogląd jakoby w świetle art. 200a ust. 2 zdanie drugie prawo do zwiększenia stypendium doktoranckiego przysługiwało wyłącznie cudzoziemcom, których status umożliwia przyznanie stypendium doktoranckiego.

Reasumując uznać należy, iż w tym zakresie zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów prawa materialnego polegającym na błędnej ich wykładni, która miała wpływ na wynik sprawy, co także samodzielnie uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.

Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż Sąd w żadnej mierze nie przesądza, czy świadczenie w postaci zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej winno być skarżącemu przyznane. Zauważyć bowiem należy, iż odmowa przyznania mu tegoż świadczenia wynikała z błędnej wykładni prawa materialnego, iż jako doktorant cudzoziemiec – stypendysta strony polskiej, nie był on uprawniony do ubiegania się o to świadczenie. W związku powyższym przedmiotem badania ze strony organu nie było w ogóle zweryfikowanie czy spełnia on kryteria uzyskania tegoż świadczenia określone w regulaminie przyznawania tego świadczenia obowiązującym na [...] w P., co uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny czy świadczenie to winno być skarżącemu przyznane.

Przypomnieć bowiem trzeba, iż do zadań sądów administracyjnych należy kontrola władczych działań organów administracji publicznej, której to kontroli sąd administracyjny dokonuje z punktu widzenia zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności. Natomiast sąd administracyjny nie może zastępować organu i w miejsce niedokonanego przez organ merytorycznego rozpoznania sprawy, sprawę merytorycznie rozpoznać, a taka sytuacja zaistniałaby w rozpoznawanej sprawie, gdyby to Sąd I instancji (a nie Rektor [...] ), dokonał oceny spełniania przez skarżącego przesłanek dla uzyskania świadczenia w postaci zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej określonych w odpowiednim regulaminie uczelni.

Niezależnie od powyższych rozważań wynikających z wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nakazał przeanalizować status skarżącego celem udzielenia odpowiedzi na pytanie czy skarżącemu przysługuje czy też nie zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej wskazać należy, iż zaskarżona decyzja obarczona jest nadto istotnymi brakami o charakterze procesowym.

Zauważyć bowiem należy, iż z przedstawionych Sądowi akt sprawy nie wynika data złożenia przez K. M. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a nadto wniosek ten nie jest przez niego podpisany.

Pomimo tego rodzaju wad wniosku organ nie wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych złożonego środka odwoławczego, jak i nie poczynił jakichkolwiek ustaleń co do daty jego złożenia, lecz wniosek ten rozpoznał wydając w następstwie tego zaskarżoną decyzję z dnia 26 listopada 2012 r.

Powyższe uchybienia organu mają charakter naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogły wpłynąć na treść rozstrzygnięcia.

Zauważyć bowiem należy, iż postępowanie odwoławcze może być wszczęte wyłącznie wskutek skutecznego prawnie wniesienia środka zaskarżenia (odwołania) przez podmiot legitymowany, nigdy zaś z urzędu. Dopiero bowiem czynność strony, którą jest wniesienie odwołania w terminie prawem przewidzianym, albo w terminie przywróconym w myśl art. 58 § 1 k.p.a., powoduje, że organ wyższego stopnia może skorzystać z uprawnień, jakie są przewidziane dla organu odwoławczego. Skoro zaś organ odwoławczy nie może działać z urzędu, to w razie braku odwołania postępowanie przed organem odwoławczym nie znajduje uzasadnienia w prawie i decyzja wydana w takim trybie dotknięta jest wadą nieważności.

Dalej należy wskazać, że postępowanie przed organem odwoławczym składa się z trzech faz: fazy wstępnej, fazy wyjaśniającej i fazy wydawania decyzji. W fazie wstępnej organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie oraz zbadać czy nie jest obarczone brakami formalnymi.

W realiach niniejszej sprawy powyższe oznacza, iż po wpłynięciu niepodpisanego środka odwoławczego strony organ winien wezwać ją do usunięcia tego braku formalnego pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.), albowiem zgodnie z art. 63 § 3 k.p.a. podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego, a w przypadku uzupełnienia tego braku zweryfikować terminowość złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Przeprowadzenie wspomnianych czynności wstępnych jest obligatoryjne i winno poprzedzać merytoryczne rozpoznanie sprawy w postępowaniu "drugoinstancyjnym".

Powyższe naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem nie można wykluczyć, iż przy prawidłowym prowadzeniu postępowania nie doszłoby w ogóle do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, na przykład w sytuacji nieuzupełnienia braków formalnych środka odwoławczego.

Reasumując zaskarżona decyzja nie mogła się ostać wobec naruszenia przepisów postępowania, przepisów prawa materialnego oraz zaistnienia przesłanek dających podstawę do wznowienia postępowania wobec czego Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie wydanie decyzji po wyeliminowaniu wskazanych w niniejszym wyroku uchybień.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o na podstawie art. 200 p.p.s.a.

O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 152 p.p.s.a.