Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SAB/Po 44/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2020-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art. 12, art. 35, art. 40 par. 2
journal: Dz.U. 2018 poz 2096
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Józef Maleszewski Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2020 r. sprawy ze skargi I. O. na bezczynność Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę do załatwienia wniosku I. O. z dnia [...] października 2018 r. w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego I. O. z dnia [...] października 2018 r.; 3. stwierdza, że zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałym zakresie skargę oddala; 5. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego I. O. kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

w dniu [...] października 2018r. I. O. wystąpił do Wojewody z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W tym samym dniu I. O. został powiadomiony o wszczęciu postępowania oraz o tym, że decyzja w sprawie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy zostanie podjęta do dnia [...] kwietnia 2019 r.

Pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. pełnomocnik Skarżącego przedłożył aktualną umowę najmu lokalu mieszkalnego z której wynika, że Wnioskodawca ma w Polsce zapewnione miejsce zamieszkania, jak również zezwolenie typu A na pracę Wnioskodawcy. Wskazano, że opinia Starosty w oryginale została załączona dla stanowiska, którego dotyczy wniosek I. O..

Ponieważ decyzja nie została wydana w terminie o jakim mowa w art. 35 § 3 k.p.a. w związku z art. 109 ust. 3 ustawy z dnia [...] grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, tj. 120 dni, Skarżący wniósł również pismem z [...] stycznia 2020 r. ponaglenie. W ponagleniu wskazano, że Wnioskodawca nie jest cudzoziemcem co do którego zaistniałyby szczególne uzasadnione powody wydłużania terminu jego sprawdzania. Wskazano, że wniosek był opiniowany przez Policję i ABW jeszcze w marcu 2019 r. Wskazano, że Wnioskodawca ma prawo oczekiwać, że jego wniosek zostanie załatwiony bez zbędnej zwłoki.

W odpowiedzi, pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. organ powiadomił - bezpośrednio - Skarżącego, że decyzja w jego sprawie zostanie wydana do dnia [...] kwietnia 2020 roku. Skarżącego wezwano ponadto do przedłożenia: oryginału informacji Starosty, umowy najmu, potwierdzenia źródła stabilnego i regularnego dochodu.

W odpowiedzi na to wezwanie pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. I. O.

- osobiście - wyjaśnił, że na podstawie art. 114 ust.3 pkt 2b ustawy o cudzoziemcach jest on zwolniony z obowiązku przedłożenia informacji starosty, ponieważ na dzień złożenia wniosku przebywa legalnie, nieprzerwanie od trzech lat na terytorium RP.

Pismem z dnia [...] lutego 2020 r. Wojewoda ponowił wezwanie do uzupełnienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy - tym razem kierując je do ustanowionego w sprawie pełnomocnika Skarżącego - i zwracając się o przedłożenie oryginału informacji Starosty wydanej nie wcześniej niż 180 dni przed złożeniem wniosku.

Skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) oraz art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. wniósł skargę na bezczynność Wojewody wnosząc o:

1) zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w ciągu dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się wyroku,

2) stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności,

3) stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

4) wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 PPSA lub

5) przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 PPSA,

6) rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz

7) rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

Zdaniem Skarżącego organ niezasadnie przedłuża termin załatwienia sprawy, prowadząc postępowanie przewlekle, co nie jest usprawiedliwione okolicznościami sprawy.

Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 37 ust. 1 Konstytucji RP, przebywając w Polsce, złożywszy uprzednio wniosek, ma prawo oczekiwać, że zostanie potraktowany jak obywatel RP, ponieważ żaden z przepisów ustaw, o których mowa w art. 37 ust. 2 Konstytucji RP nie ogranicza praw Skarżącego jako strony postępowania administracyjnego. Oznacza to, że Skarżący ma takie same prawo, jak obywatele RP, oczekiwać, że jego sprawa zostanie załatwiona zgodnie z podstawowymi zasadami kodeksu postępowania administracyjnego, to jest bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ustawowych terminem i z uwzględnieniem jego słusznego interesu jako strony postępowania administracyjnego.

Wojewoda w odpowiedzi na skargę z [...] lutego 2020 r. wniósł o jej oddalenie.

Organ argumentował, że w dniu [...] października 2018r. I. O. wystąpił do Wojewody z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazano, że w tym samym dniu I. O. został powiadomiony o wszczęciu postępowania oraz o tym, że decyzja w sprawie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy zostanie podjęta do dnia [...] kwietnia 2019 r. Wojewoda wskazał, że od 2014 r. odnotowuje się opóźnienia w prowadzeniu postępowań dotyczących legalizacji pobytu w związku ze stałym przyrostem liczby wniosków w sprawach cudzoziemców i niewystarczającymi zasobami kadrowymi, technicznymi i organizacyjnymi do terminowego załatwiania spraw. Dla zobrazowania sytuacji wskazano, że : w 2014 r. Wojewoda przyjął ok. 3500 wniosków (pobyt czasowy, stały, rezydenta długoterminowego UE), w 2015 r. - 7961 wniosków, w 2016 r. - 12 305 wniosków, w 2017 r. - ok. 18 386 wniosków, w 2018r. - 24 807, w 2019r. - 6010. Przyrost liczby wniosków przy nieadekwatnym wzmocnieniu kadrowym i technicznym powoduje narastanie liczby spraw oczekujących na rozpatrzenie na stanowiskach, wpływając tym samym na zakłócenia płynności prowadzonych postępowań i opóźnienia w podejmowaniu kolejnych czynności administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga w części zasługuje na uwzględnienie.

W świetle art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wydania decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 149 § 1b p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. W myśl zaś art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Skargi w tym przedmiocie mogą być rozpoznawane przez sąd administracyjny w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. W myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. formalnym wymogiem dla skutecznego wniesienia omawianej skargi jest to, aby została ona poprzedzona ponagleniem skierowanym do właściwego organu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżący wypełnił powyższy wymóg formalny, składając pismem z [...] stycznia 2020r. wymagane ponaglenie (k. 45 akt adm.).

Przechodząc zatem to merytorycznego rozpoznania skargi, należy zauważyć, że zarzuca ona bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy cudzoziemca.

Przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi, należy również zauważyć, że ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2020, poz. 35) co do zasady nie określa szczególnych terminów załatwienia sprawy zezwolenia na pobyt czasowy. W związku z tym znajdują zastosowanie ogólne terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym, określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018, poz. 2096 – dalej jako: k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a (§ 4). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).

Z cytowanych unormowań wynika, że podstawowym terminem załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym jest uczynienie tego "niezwłocznie", a w przypadku gdy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego –zasadniczo w terminie jednego miesiąca.

Przepisy ustawy o cudzoziemcach stanowią, że przed wydaniem decyzji o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wojewoda zwraca się do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby także do konsula właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania cudzoziemca za granicą lub do innych organów z wnioskiem o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 109 ust. 1). Komendanci, o których mowa w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub konsul przekazują informację, o której mowa w ust. 1, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku. W szczególnie uzasadnionych przypadkach termin 30-dniowy może być przedłużony do 60 dni, o czym organ obowiązany do przekazania informacji zawiadamia wojewodę (art. 109 ust. 3). Jakkolwiek, procedura pozyskiwania informacji przez Wojewodę może mieć wpływ na bieg postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy, to zauważyć jednak trzeba, ze w niniejszej sprawie nie udokumentowano aby zaistniały takie szczególne okoliczności uzasadniające wydłużenie terminu. Jednakże nawet gdyby tak się stało, to sprawa zainicjowana wnioskiem z dnia [...] października 2018 r. powinna była zostać załatwiona do [...] lutego 2019 r.

Wobec tego w niniejszym postępowaniu kluczowym obowiązkiem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze bezczynność Wojewody rzeczywiście istniała – tak w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania – a jeśli tak, to czy miała ona charakter rażący.

Kierując się powyższym, Sąd uznał, że Wojewoda dopuścił się zarzucanej mu bezczynności w załatwieniu przedmiotowej sprawy i to z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 12 k.p.a. organ administracji publicznej powinien działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1), a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Wskazany przepis normuje jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego - zasadę szybkości, a więc osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym możliwym czasie. W doktrynie podnosi się, że zasada ta ma dla skuteczności ochrony interesu społecznego oraz interesu jednostki istotne znaczenie i należy do kardynalnych zasad dobrego postępowania. Przewlekłość zawsze jest bowiem zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych, podważa w oczach społeczeństwa autorytet władzy oraz oddala moment wykonania nakazu prawa (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, art. 12 Nb 1, i tam przywołana literatura). Realizacja wskazanej zasady jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy oraz ustanawiającymi środki ochrony przed przewlekłością i bezczynnością organów administracji publicznej, a także statuującymi odpowiedzialność pracownika organu administracji publicznej.

Wniosek został złożony do organu w dniu [...] września 2018r. do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd pozostawał nierozpoznany. Przy czym w aktach sprawy nie udokumentowano okoliczności, które w istocie uzasadniałyby tak długie milczenie organu.

W dacie wniesienia wniosku, tj. w dniu [...] września 2018r. I. O. został poinformowany o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] kwietnia 2019 r. Tak więc do tej daty Wojewoda nie pozostawał bezczynny. Jednak pomimo upływu wskazanego terminu ([...] kwietnia 2019 r.) dopiero na skutek złożonego w dniu [...] stycznia 2020r. ponaglenia, Wojewoda (pismem z dnia [...] stycznia 2020 r.) wezwał I. O. do uzupełnienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy poprzez przedłożenie: oryginału informacji Starosty, umowy najmu, potwierdzenia źródła stabilnego i regularnego dochodu. W piśmie tym zawarto zawiadomienie o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do [...] kwietnia 2020 r. Podkreślić trzeba, że ta podjęta na skutek złożonego ponaglenia czynność została zrealizowana wadliwie, ponieważ w dniu [...] stycznia 2020 r. (k.38 akt adm.) za pośrednictwem ePUAP ponaglenie w imieniu Skarżącego złożył pełnomocnik zawodowy, przedkładając opłacone pełnomocnictwo do reprezentowania I. O. w postępowaniu administracyjnym przed Wojewodą w zakresie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Jak wynika z akt odpis pełnomocnictwa został poświadczony za zgodność z oryginałem przez reprezentującego I. O. adwokata (k.40 akt adm.). Ponaglenie wraz z pełnomocnictwem, podpisane przez adw. P. L. zostało złożone za pośrednictwem ePUAP w dniu [...] stycznia 2020 r., a podpis adwokata został zweryfikowany przez organ. Opisywana okoliczność ma o tyle istotne znaczenie, że stosownie do art. 40 § 2 k.p.a, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi, co oznacza, że doręczenie pisma stronie a nie jej pełnomocnikowi jest bezskuteczne (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. II OSK 2822/12). Pełnomocnik Skarżącego pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. zainterweniował wskazując, że niedopuszczalne jest pomijanie przez organ pełnomocnika strony, który przedłożył do akt uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa. W tej sytuacji ponowiono wezwanie do uzupełnienia braków formalnych, pismem z dnia [...] lutego 2020 r. zwracając się bezpośrednio do pełnomocnika Skarżącego i informując go o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do dnia [...] kwietnia 2020 r.

Podsumowując ten fragment rozważań, należy stwierdzić, że mimo iż postępowanie w sprawie wniosku Skarżącego trwało relatywnie długo, to stan bezczynności można – zdaniem Sądu – przypisać organowi wyłącznie w okresie od początku maja 2019 r. do [...] lutego 2020 r. kiedy pełnomocnika Skarżącego zawiadomiono o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, jakkolwiek z akt sprawy wynika, że dysponował on wiedzą w tym zakresie już nieco wcześniej, bowiem w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. poruszył kwestię wadliwości doręczenia do rąk Skarżącego wezwania i zawiadomienia z dnia [...] stycznia 2020 r. Natomiast nie sposób organowi przypisywać bezczynności w okresie od [...] października 2018 r. do [...] kwietnia 2019 r. oraz od chwili powtórnego przedłużenia terminu załatwienia sprawy do [...] kwietnia 2020 r., bowiem w tym czasie przed zarzutem bezczynności organ chroniły zawiadomienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że w okresie przedłużenia terminu załatwienia sprawy w życie weszły przepisy art. 15 ust. 1 pkt 6 zzs ustawy z dnia [...] marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. 202, poz. 374), które zawiesiły bieg terminów procesowych. A następnie na podstawie art. 68 ust. 7 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa [...] (Dz.U. z 2020, poz. 874) terminy, których bieg uległ zawieszeniu a podstawie art. 15zzs tej ustawy, rozpoczęły swój bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. od dnia [...] maja 2020 r.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że obecnie, pod rządem art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., pojęcie "bezczynności" – inaczej niż pojęcie "przewlekłości" (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.) - jest rozumiane formalnie: jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, względnie w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Innymi słowy, chodzi w tym przypadku wyłącznie o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a., albo na podstawie przepisu szczególnego, względnie terminu przedłużonego przez organ zgodnie z art. 36 k.p.a. Pojęcie "bezczynności" – również w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. oraz art. 149 p.p.s.a. – sprowadza się więc obecnie do badania kwestii ewentualnego naruszenia "terminowości" działania organów administracyjnych: niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57). W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 k.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia organowi zarzutu bezczynności

Charakter wyznaczonego przez organ nowego terminu załatwienia sprawy – w rozumieniu art. 36 k.p.a. – miał bez wątpienia termin zakreślony w zawiadomieniu z dnia [...] października 2018 r. (k. 30 akt adm.) oraz w piśmach z dnia [...] stycznia 2020 r. oraz [...] lutego 2020 r. (k. 49 akt adm.).

Mimo to, zdaniem Sądu, nie było przeszkód w merytorycznym rozpoznaniu skargi I. O. i uwzględnieniu przez Sąd bezczynności, jaka miała miejsce w okresie od początku maja 2019 r. do [...] lutego 2020 r., gdyż nie była to bezczynność w pełni "historyczna" – jakiej dotyczy zagadnienie prawne przedstawione składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w postanowieniu NSA z 8 października 2019 r. sygn. akt II OSK 1117/19. Przywołane postanowienie dotyczy bowiem sytuacji wniesienia skargi na bezczynność już po zakończeniu postępowania i wydaniu ostatecznej decyzji – co w niniejszej sprawie bezspornie nie miało miejsca, gdyż w momencie wnoszenia skargi na bezczynność Wojewody sprawa nie była jeszcze załatwiona decyzją (choćby nieostateczną).

Z powyższych względów, w ocenie Sądu, skarga jest co do zasady słuszna, gdyż – jak to już wyżej wskazano – w okresie od początku maja 2019 r. do [...] lutego 2020 r., organ dopuścił się bezczynności. Sprawa pozostała nierozpoznana do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie. Z tej też przyczyny Sąd w pkt 1 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Wojewodę do załatwienia wniosku I. O. z dnia [...] września 2018 r. w (ustawowym) terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Z tego względu należało ocenić, czy bezczynność organu miała postać kwalifikowaną. Zdaniem Sądu okoliczności faktyczne niniejszej sprawy dają podstawy do przyjęcia, że bezczynność Wojewody nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Powodem przyjęcia, iż bezczynność organu miała postać kwalifikowaną jest znaczne przekroczenie terminu do wydania decyzji. Jak wynika z akt sprawy postępowanie trwa 1 rok i 8 miesięcy podczas gdy powinno zostać zakończone bez zbędnej zwłoki i sprawa na dzień orzekania przez Sąd nadal pozostawała niezałatwiona. Co jednak najistotniejsze w kontekście skargi na bezczynność, to fakt, że podczas trwającego niespełna - 9 miesięcy stanu bezczynności - organu w aktach sprawy nie udokumentowano w zasadzie żadnej czynności organu, poza pismem z dnia [...] stycznia 2020 r., którym w dodatku organ zwrócił się bezpośrednio do I. O., pomimo, że w sprawie został już ustanowiony pełnomocnik zawodowy, o czym organ został wcześniej zawiadomiony, a odpis pełnomocnictwa udzielonego w sprawie został doręczony organowi. Przyjmuje się, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań możemy powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania, podejmowanych czynności i jego zakończenia, uwarunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy uzasadniają ustalenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. W okolicznościach badanej sprawy taka sytuacja zachodzi, ponieważ bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Doszło bowiem do ponad rocznego przekroczenia terminu załatwienia sprawy, przy czym w toku postępowania przez - okres 9 miesięcy - organ nie podejmował żadnych czynności prowadzących do wydania decyzji. W tej sytuacji należało stwierdzić, że w sprawie doszło do bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa o czym Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w pkt 2 i 3 sentencji wyroku.

Pełnomocnik Skarżącego zawarł wniosek o przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. lub o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wnioski te nie zostały w żaden sposób uzasadnione. Podlegały on jednakże ocenie Sądu, który w okolicznościach niniejszej sprawy uznał, że wnioski te za nieuzasadnione.

Uprzedzając merytoryczne rozważania w tym zakresie, Sąd uważa, że zaakcentować należy, że nawet w przypadku stwierdzenia, że bezczynność organu miała postać kwalifikowaną ustawodawca nie zobligował Sądu do automatycznego przyznania każdemu Skarżącemu sumy pieniężnej albo wymierzenia grzywny organowi. Oceny zasadności przyznania Skarżącemu sumy pieniężnej, jak również wymierzenia grzywny organowi Sąd winien dokonywać - każdorazowo - w ramach sprawowanego wymiaru sprawiedliwości, z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności konkretnej, badanej sprawy.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej, Sąd stoi na stanowisku, że mając na uwadze cel, któremu służy przyznane Sądowi uprawnienie do przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. należało orzec o oddaleniu wniosku skargi w tym zakresie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że w skardze wskazano, że Skarżący domaga się przyznania od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wysokości tej kwoty jednak nie uzasadniono w żaden sposób, a tym bardziej konkretnymi, indywidualnym okolicznościami - badanej - sprawy. Co więcej, Sądowi wiadomym jest z urzędu, że niezależnie od daty złożenia wniosku i specyfiki sprawy, tożsame, pozbawione uzasadnienia wnioski złożono w sprawach dotyczących pozwolenia na pobyt czasowy wszystkich członków rodziny O. .. Rozpoznając złożony wniosek, Sąd wziął pod uwagę, że wprowadzając możliwość przyznania sumy pieniężnej wzorowano się na rozwiązaniu przyjętym w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, z późn. zm.). Należy zauważyć, że w skardze nie wskazano na żadne konkretne okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością złożonego wniosku. Co więcej, analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że pomimo, iż pierwotnie wyznaczony termin załatwienia sprawy upłynął w dniu [...] kwietnia 2019 r., to ponaglenie złożono dopiero [...] stycznia 2020 r. kiedy do postępowania wstąpił reprezentujący Skarżącego pełnomocnik. Wcześniej tylko jeden raz (pismem z dnia [...] września 2019 r. – k. 31 akt adm.) Skarżący wyraził zainteresowanie losami złożonego przez siebie wniosku. Mając na uwadze, że wniosek o zasądzenie od organu sumy pieniężnej nie został uzasadniony, należy stwierdzić, że nie sposób przyjąć aby w tej konkretnej sprawie Skarżący twierdził choćby, że poniósł jakąkolwiek szkodę spowodowaną bezczynnością organu. On sam na takie okoliczności nie wskazuje. Dlatego też mając na uwadze cel instytucji (rola rekompensacyjna) oraz fakt, że wniosek o przyznanie od organu sumy pieniężnej nie został uzasadniony szczególnymi okolicznościami badanej sprawy jak również to, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich okoliczności, które uzasadniałyby zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej z urzędu – na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. należało orzec o oddaleniu wniosku skargi w tym zakresie jak w pkt. 4 sentencji wyroku.

Skarżący wnioskował również o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Odnosząc się do tego żądania należy wskazać, że po stronie Wojewody nie sposób dopatrywać się intencjonalnego działania polegającego na braku rozpoznania wniosku I. O.. W odpowiedzi na skargę podkreślono, że pomimo podejmowanych przez Wojewodę działań lawinowy napływ wniosków od roku 2014 (3.500) zwiększył się prawie 6-krotnie do roku 2017 (18.386). W 2017 r. wpłynęło ok. 18.386 wniosków, w 2018 r. – 24.785 wniosków, a w 2019 r. 25.110 wniosków. Wojewoda wyjaśnił, że to przyrost liczby wniosków spowodował opóźnienie, z którym organ nie był sobie w stanie poradzić i to pomimo, że podejmował i nadal podejmuje szereg działań służących usprawnieniu procesów obsługi spraw cudzoziemców. Wyjaśniono, że wynikiem tych działań jest rosnąca liczba rozstrzygnięć w sprawach legalizacji pobytu cudzoziemców w Polsce. Wskazano, że w 2015 r. – wydano 4286 rozstrzygnięć, w 2016 r. – 7729 rozstrzygnięć, w 2017 r. – 13833 rozstrzygnięć, w 2018 r. – 16172 rozstrzygnięcia, a w 2019 r. 18188 rozstrzygnięć. Argumentacja organu nie pozostawia zatem wątpliwości, że Wojewoda jest świadomy ciążących na nim obowiązków, terminowego prowadzenia spraw i podejmuje działania zmierzające do osiągnięcia celu jakim jest terminowe rozpoznawanie wniosków w sprawach legalizacji pobytu. Działania te służą sukcesywnej poprawie jakości obsługi spraw cudzoziemców i zostały pozytywnie ocenione przez Najwyższą Izbę Kontroli w 2019 r. W ocenie Sądu, brak uzasadnienia wniosku o wymierzenie grzywny organowi przy uwzględnieniu prewencyjnych celów tej instytucji w zestawieniu z argumentacją odpowiedzi na skargę, nie uzasadniały w niniejszej sprawie wymierzenia organowi grzywny. Wniosek ten na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. został oddalony w pkt. 4 sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów Sąd postanowił w punkcie 5 wyroku na mocy art. 200 § 1 i art. 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015, poz. 1800).