Wyrok NSA, sygn. akt II GSK 1039/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-12-08 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 10a ust. 1, art. 22 ust. 2a, art. 22 ust. 3, art. 5 ust. 4 pkt 1 - 8.
journal: Dz.U. 2018 poz 2332
law: Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów - tekst jedn.
article: art. 67a par. 1.
journal: Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Ol 166/20 w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonywanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od K. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie 1.550 (jeden tysiąc pięćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 30 czerwca 2020 r. uwzględnił skargę K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] grudnia 2019 r., w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, uchylając tą decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

w wyniku przeprowadzonej w dniu 21 czerwca 2019 r. kontroli przewozu towaru objętego pozycją CN 3403 - oleju silnikowego w ilości 780 l, przewożonego zespołem pojazdów o numerach rejestracyjnych [...], stwierdzono, że wskazany w zgłoszeniu przewozowym lokalizator nr [...] nie przekazywał sygnału GPS. W konsekwencji całość trasy przewozu nie była przekazywana do rejestru zgłoszeń SENT, zaś pierwsze dane lokalizacyjne stwierdzono w systemie w dniu 21 czerwca 2019 r. w miejscu docelowym. Przedstawiona przez przewoźnika mapa trasy przejazdu będąca wydrukiem z używanego przez niego systemu, nie była trasą przejazdu przekazaną do rejestru zgłoszeń SENT.

Powyższe ustalenia kontroli stały się podstawą decyzji Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z dnia [...] września 2019 r., którą nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za niewywiązywanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 2332 ze zm.; dalej: ustawa o SENT) - niezapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozowym SENT [...].

Objętą skargą decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ wskazał, że zgodnie z art. 10a ustawy o SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Naruszenie zaś tego obowiązku skutkuje nałożeniem, na przewoźnika, kary pieniężnej, o której mowa w art. art. 22 ust. 2a ustawy o SENT. Organ podkreślił przy tym, że zarówno wydanie decyzji nakładającej karę, jak i jej wysokość, nie zależą od uznania organu zaś nałożenie kary nie jest uzależnione od wystąpienia przesłanki winy.

Organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 22 ust. 3 ustawy SENT, pozwalające na odstąpienie od jej nałożenia.

Skarżący nie przedstawił dowodów, że zachodzą nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji jego i jego rodziny, jak również aby zachodziło zagrożenie egzystencji firmy w związku z nałożoną karą.

Organ uznał, że ze względu na stosunkowo niewielki wpływ kary pieniężnej na kondycję finansową skarżącego przesłanka "interesu publicznego" na płaszczyźnie ekonomicznej nie wystąpiła. Przesłanka ta nie wystąpiła również na płaszczyźnie pozaekonomicznej.

Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję, stwierdził w pierwszej kolejności, że w trakcie przewozu towaru objętego zgłoszeniem dane geolokalizacyjne środka transportu skarżącego objętego tym zgłoszeniem nie były przekazywane do rejestru zgłoszeń SENT. Wobec tego, w świetle przepisów ustawy o SENT, brak wywiązania się przez niego z obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 1 tej ustawy, uzasadniał nałożenie kary przewidzianej w art. 22 ust. 2a. Sąd wskazał przy tym, że wymienione przepisy nie uzależniają wymierzenia kary od wystąpienia winy po stronie przewoźnika. Okoliczności towarzyszące naruszeniu art. 10a ust. 1 mogą mieć jednak znaczenie dla oceny podstaw odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary pieniężnej.

W ocenie Sądu I instancji organy dokonały nie w pełni właściwej wykładni art. 22 ust. 3 ustawy o SENT w zakresie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, czym dopuściły się naruszenia tego przepisu. W konsekwencji doszło też do naruszenia przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1019 r., poz. 900 ze zm.) poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy istotnego z punktu widzenia zastosowania przewidzianej we wskazanym przepisie instytucji.

Sąd wskazał, że kontrolowany przewóz towaru objęty był zgłoszeniem przewozowym, urządzenie GPS zostało prawidłowo zarejestrowane, zaś po stwierdzeniu braku przekazywania przez lokalizator aktualnych danych geolokalizacyjnych skarżący podjął działania zmierzające do usunięcia tego naruszenia. Trasa przejazdu, mimo że nie została odzwierciedlona w rejestrze zgłoszeń SENT, zarejestrowana została w systemie używanym przez przewoźnika. Z wyjaśnień skarżącego wynikało zaś, że techniczną przyczyną braku widoczności pojazdu na platformie SENT był znak spacji, niewidocznej dla ludzkiego oka, który wkradł się do numeru lokalizatora. Był to błąd ludzki, nie zaś celowe działanie mające znamiona oszustwa.

Uwzględniając te okoliczności, jak również dokonując oceny skali popełnionego naruszenia oraz dotychczasowego sposobu prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, Sąd I instancji uznał, że organ I instancji powinien ponownie ocenić, czy w warunkach niniejszej sprawy istnieje, czy też nie istnieje "interes publiczny" lub "ważny interes przewoźnika", uzasadniający odstąpienie od nałożenia na niego kary pieniężnej.

W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

I. Przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. uchybienie art. 3 § 1 i § 2 pkt 1, art. 133, art. 134 § 1, art.141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 151, art. 153 poprzez:

1. niewłaściwą kontrolę działalności organów podatkowych oraz bezpodstawne zastosowanie środków przewidzianych w ustawie p.p.s.a. do usuwania naruszenia prawa w rozstrzygnięciach administracyjnych, co spowodowało uchylenie decyzji zamiast oddalenia skargi;

2. wadliwe przyjęcie, że organy nie dokonały pełnej i rzetelnej analizy zebranego materiału dowodowego, ani też nie wykazały prawnie doniosłości przesłanek w ramach oceny zaistnienia interesu publicznego i interesu przewoźnika, przez co naruszyły art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej;

3. niewłaściwą ocenę braku wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, istotnego z punktu widzenia zastosowania przewidzianego w przepisie art. 22 ust. 3 ustawy SENT;

4. braku weryfikacji zastosowanej przez organ oceny przesłanek odstąpienia od ukarania oraz odniesienia się do argumentów podnoszonych w treści rozstrzygnięć organów;

5. zawarcie w uzasadnieniu wyroku błędnych wskazań co do dalszego postępowania:

a) w zakresie ważenia wysokości kary w stosunku do konkretnego przewozu,

b) poprzez rozszerzenie przesłanek "ważnego interesu przewoźnika" mających wpływ na decyzję o odstąpieniu od ukarania;

6. wydanie wiążącej organ błędnej oceny prawnej;

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 22 ust. 3 ustawy SENT:

1. Poprzez nieprawidłową wykładnię:

a) wskazując, że organy w ramach oceny możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na ważny interes przewoźnika powinny ważyć wysokość potencjalnej kary w stosunku do konkretnego przejazdu, a nie sytuacji finansowej strony,

b) określając dodatkowe przesłanki odstąpienia od ukarania poprzez uwzględnienie rodzaju i skali naruszeń, a przez to rozszerzenia przesłanek "ważnego interesu przewoźnika" o rodzaj stwierdzonego naruszenia, jego konsekwencje, zachowanie przewoźnika po ujawnieniu, w tym faktu usunięcia stwierdzonego naruszenia oraz dotychczasowego prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego, mimo że:

- badanie w. przesłanek nie wynika z przepisów prawa,

- przedmiotowa kara nie jest uzależniona od wystąpienia przesłanki winy,

- organy z woli prawodawcy nie mają prawa jej miarkowania;

2. co w konsekwencji spowodowało nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że organy dokonały błędnej jego wykładni i nie odstąpiły od wymiaru kary pieniężnej z uwagi na interes przewoźnika oraz interes publiczny, w sytuacji gdy uchylone decyzje zawierają odniesienie zebranego materiału dowodowego do przesłanki ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego w zakresie możliwości odstąpienia od nałożenia na przewoźnika kary pieniężnej.

Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie wyroku oraz rozpoznanie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, albowiem zasadnie podniesiono w niej, iż w stanie faktycznym i prawnym sprawy brak było podstaw do uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego obu decyzji organów administracji, w których stwierdzono niedopełnienie obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, zgodnie z wymogami określonym w ustawie o SENT. W trakcie kontroli stwierdzono, że lokalizator GPS nie przekazywał danych lokalizacyjnych pojazdu. Przedstawiona przez stronę – przewoźnika – mapa trasy przejazdu stanowi wydruk z systemu używanego przez przewoźnika, nie jest natomiast trasą przejazdu przekazywana do rejestru zgłoszeń SENT. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że urządzenie GPS o nr [...] zostało prawidłowo zarejestrowane w dniu 19 czerwca 2019 r. – co potwierdziła Izba Administracji Skargowej we Wrocławiu – Centrum Kompetencyjne w zakresie utrzymania modułu SENT-GEO. Wskazano, ze pierwsze dane lokalizacyjne pochodziły z godz. 12:09 w dniu 21 czerwca 2019 r. i dotyczyły lokalizacji w miejscu docelowym transportu. Jak wyjaśniła strona (przewoźnik) powyższe wynikło z wpisania spacji do numeru urządzenia. Zaistniałe zdarzenie, w ocenie organu, stanowi naruszenie art. 10a ust. 1 ustawy o SENT (w brzmieniu obowiązującym w stanie prawnym niniejszej sprawy), który to przepis stanowi, iż: "Przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem." Za naruszenie tego przepisu ustawodawca przewidział karę pieniężna w wysokości 10.000 zł, stosownie do treści zawartej w art. 22 ust. 2a ustawy o SENT.

Przyczyną dla, której Sąd I instancji uchyli zarówno decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] grudnia 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z dnia [...] września 2019 r., było stwierdzenie naruszenia przez organy regulacji zawartej w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT w związku z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej przez, jak stwierdził Sąd I instancji, nie w pełni właściwą wykładnię art. 22 ust. 3 ustawy o SENT oraz poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy istotnego z punktu widzenia zastosowania przewidzianej art. 22 ust. 3 ustawy o SENT instytucji odstąpienia od kary z powodu "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego".

Naczelny Sąd Administracyjny oceny rozstrzygnięć organów administracji skarbowej, jakiej dokonał Sąd I instancji w analizowanej sprawie, nie podziela. Stwierdzić należy, iż w analogicznych pod względem stanu faktycznego i prawnego sprawach Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się już w wielu wyrokach – np. z dnia 4 czerwca 2019 r. (sygn. akt II GSK 359/19), z dnia 23 maja 2019 r. (sygn. akt II GSK 183/19), z dnia 21 listopada 2019 r. (sygn. akt II GSK 1112/19), z dnia 13 lutego 2020 r. (sygn.. akt II GSK 1498/19), z dnia 1 lipca 2020 r. (sygn. akt II GSK 362/20). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela zawarte we wskazanych orzeczeniach stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego i stwierdza, że:

Jak zasadnie uznał Sąd I instancji, podzielić należy stanowisko organów, że w świetle art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. W przypadku zaś niewywiązywania się z tego obowiązku, na przewoźnika - na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy o SENT - nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Ne można jednak podzielić poglądu WSA, iż: "Nakaz nałożenia wskazanej kary nie ma jednak charakteru bezwzględnego. Ustawodawca, w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT dopuścił bowiem, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od jej nałożenia." (s. 5 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Sąd I wskazał wprawdzie, iż stan faktyczny w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości i w pełni uzasadnia, wbrew stanowisku skarżącego, w świetle wyraźnego brzmienia przytoczonych przepisów ustawy o SENT, nałożenie na niego kary przewidzianej w art. 22 ust. 2a, wskazane przepisy nie uzależniają bowiem jej wymierzenia od wystąpienia winy po stronie przewoźnika. Jednocześnie WSA uznał, iż: " Okoliczności towarzyszące naruszeniu art. 10a ust. 1 mogą mieć jednak znaczenie dla oceny podstaw odstąpienia od nałożenia przedmiotowej kary pieniężnej. W świetle w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, organ może odstąpić od jej nałożenia w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym. W ocenie Sądu, dokonując wykładni przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, przewidzianej w tym przepisie, należy odwołać się do celów jakie przyświecały ustawodawcy, konstruującemu ten akt prawny. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy o SENT (zob. uzasadnienie rządowego projektu ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów, s. 3, druk nr 1244, Sejm RP VIII kadencji, www.sejm.gov.pl), <>. Skoro zatem ustawa stanowi narzędzie do walki z nieuczciwymi podmiotami dokonującymi nielegalnego obrotu towarami, to nie można przyjąć, że w interesie publicznym leży automatyczne nakładanie na każdego przewoźnika dolegliwej kary pieniężnej za wszelkiego rodzaju uchybienia, które mieszczą się w hipotezie normy prawnej art. 10a ust. 1 ustawy o SENT. Jak wskazano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które w zakresie rozumienia pojęcia "interes publiczny" można przenieść na grunt niniejszej sprawy, przez interes ten rozumie się <> (zob. np. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2003 r., sygn. akt III SA 1838/01, CBOSA). W konsekwencji, organ, oceniając, czy w sprawie może znaleźć zastosowanie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, powinien każdorazowo rozważyć, czy w okolicznościach konkretnej sprawy celowe jest także w świetle tego rodzaju wartości nałożenie kary pieniężnej na przewoźnika. Dokonując tej oceny organ powinien zatem uwzględnić w szczególności rodzaj stwierdzonego naruszenia i jego konsekwencje, zachowanie przewoźnika po jego ujawnieniu, w tym fakt jego usunięcia, a także dotychczasowy sposób prowadzenia działalności gospodarczej, w tym stwierdzone naruszenia ustawy o SENT. Okoliczności te w całokształcie wpływają bowiem na ocenę, czy zgodnie z zasadami sprawiedliwości i proporcjonalności w interesie publicznym leży nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej, czy też odstąpienie od jej nałożenia. Trudno uznać bowiem, że w zgodzie z celami ustawy o SENT i w interesie publicznym leży karanie legalnie działających przedsiębiorców niezależnie od rodzaju i skali naruszeń, których się dopuścili." (s. 5-6 uzasadnienia zaskarżonego wyroku WSA). Zdaniem Sądu I instancji – to: "że ustawodawca przewidział możliwość odstąpienia od obowiązku nałożenia kary jest wyrazem tendencji do łagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej. Dopiero zatem wykazanie, że w realiach konkretnej sprawy określony podmiot uchybia swoim obowiązkom w taki sposób, że z uwagi na ważkość jego uchybień w interesie publicznym nie leży odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej uzasadnia jej nałożenie. W tym też kontekście stwierdzić należy, że dobra sytuacja finansowa przedsiębiorcy nie może sama w sobie wykluczać odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, także przy ocenie przesłanki "ważnego interesu przewoźnika". Rozważając zaistnienie tej przesłanki organ powinien bowiem ważyć wysokość potencjalnej kary przede wszystkim w stosunku do konkretnego przewozu, będącego jednym z przejawów prowadzonej działalności gospodarczej, a nie do przychodu/dochodu przedsiębiorcy, bowiem takie działanie w istocie zniekształca obraz faktycznej dolegliwości nakładanej kary. Przy takim podejściu w przypadku dobrej kondycji finansowej przedsiębiorcy jej wysokość często bowiem może wydawać się nieznaczna. Nałożenie kary powinno być natomiast w pierwszej kolejności zależne od stwierdzonego naruszenia, a nie od sytuacji finansowej przedsiębiorcy (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 987/19, CBOSA)." (s. 7 uzasadnienia zaskarżonego tu wyroku WSA).

Takiej oceny dokonanej przez Sąd I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela. Jak wynika z wywodu zawartego w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie przepisy art. 10a ust. 1 i art. 22 ust. 2a ustawy o SENT wskazują wprost na odpowiedzialność przewoźnika niezależna od jego winy i skali naruszeń. Zgodzić trzeba się z poglądem zaprezentowanym przez organ oraz reprezentowanym w doktrynie i orzecznictwie sądowym, iż przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywne stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są bowiem niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Instytucja możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, statuowana w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, a warunkowana wystąpieniem w danej sprawie "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jest instytucją wyjątkową. Jak podkreślił NSA w wyroku z dnia 13 lutego 2020 r. (sygn. akt II GSK 1498/19): "ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do ww. pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (...) w interesie publicznym leży, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawa – tak by była przestrzegana konstytucyjna zasada równości i sprawiedliwości. Wysokie, nieuchronne, kary o charakterze odstraszającym mają oddziaływać prewencyjnie na przewoźników (...) uzasadnienie projektu ustawy o SENT, w którym wskazano, że ratio legis tej ustawy jest zmniejszenie szarej strefy oraz uszczelnienie systemu podatkowego poprzez poddanie monitoringowi transportu towarów wrażliwych, tj. uznanych przez ustawodawcę za takie, które mogą być wykorzystywane do oszustw podatkowych."

Posłużenie się przez ustawodawcę w treści art. 22 ust. 3 ustawy o SENT nieostrymi pojęciami: "ważny interes przewoźnika" i "interes publiczny" oznacza brak określonego katalogu przesłanek i wymaga wypełnienia ich treści w konkretnej sprawie przez odwołanie się do całokształtu konkretnych okoliczności i faktów. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy (por wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt. II GSK 360/19).

Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy, wskazać należy, że strona skarżąca wystąpiła do organu I instancji o zastosowanie powołanej regulacji art. 22 ust. 3 ustawy o SENT. Organ podjął niezbędne czynności w celu zbadania i oceny, czy istniały w sprawie przesłanki do jego zastosowania. Organ I instancji wezwał stronę do wskazania czy występują okoliczności potwierdzające jej ważny interes jako przewoźnika i uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Strona zachowała w tym zakresie bierna postawę – nie odpowiedziała na wezwanie. Organ dokonał z urzędu zebrania i analizy dokumentów obrazujących sytuację materialną strony. Organ w ramach postępowania wyjaśniającego ustalił w oparciu o pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego, iż K. B.: 1) nie posiada zaległości podatkowych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej na dzień 25 listopada 2019 r.,; posiada nadpłatę w podatku VAT w wysokości 1.793 658 zł; do częściowego rozliczenia pozostawał przypis VAT za 5/2019 w wysokości 152.943,69 zł; 2) w okresie ostatnich 12 miesięcy poza nielicznymi realizacjami należności po terminie, terminowo wywiązywał się z płatności należnych podatków; 3) w 2017 r. osiągnął dochód w wysokości 6.428.704,09 zł, a w 2018 r. dochód wyniósł 8.184.019,11 zł; 4) nie występował z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Nadto strona nie przedstawiła dowodów na to, iż zachodzą nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji jej i jej rodziny (s. 6 decyzji organu II instancji).

W konsekwencji słusznie - w odniesieniu do przesłanki ważnego interesu przewoźnika - organ, stwierdzając brak podstaw do jej zastosowania - podniósł, że miał możliwość oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa skarżącego, ale tylko w oparciu o wskazane wyżej dowody przeprowadzone z urzędu, ponieważ strona nie nadesłała (mimo precyzyjnego wezwania) jakichkolwiek dokumentów dotyczących jej kondycji majątkowej i finansowej. Ocenę tą uznać należy za prawidłową. Nadto ma rację organ skarżący kasacyjnie, że nie można dopatrywać się, jak czyni to Sąd I instancji w zaskarżonym tu wyroku, zaistnienia przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" w okoliczności wysokiej wymierzonej kary w stosunku do wagi przewinienia, co zdaniem WSA narusza zasadę proporcjonalności. Ustawa o SENT przewiduje bowiem kary pieniężne w różnej wysokości za poszczególne uchybienia. W dacie kontroli – w świetle przepisów ustawy o SENT – całkowity brak dokonania zgłoszenia przez przewoźnika jest sankcjonowany karą najwyższą w minimalnej wysokości 20.000 zł. Z kolei wskazanie błędnych danych w zgłoszeniu karą niższą – 10.000 zł, a nieuzupełnienie zgłoszenia o konkretne dane sankcjonowane było karą 5.000 zł (obecnie 10.000 zł). Niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem podlega karze pośredniej – 10.000 zł. Zatem nie zachodzi sytuacja, iż ustawa przewiduje jednakową wysokość kar. Zdaniem organu odwoławczego zasada proporcjonalności została przez ustawodawcę zachowana. Natomiast dotkliwa kara za nieuzupełnienie zgłoszenia o wymagane dane czy podawanie w zgłoszeniu danych błędnych, bądź brak ich aktualizacji, miała na celu zobligowanie uczestników transportu, o których mowa w ustawie, do rygorystycznego i skrupulatnego przestrzegania regulacji. W uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów, podkreślono, ze nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjnie na podmioty, dokonujące przewozu towarów. W ustawie sankcjami w postaci kar pieniężnych zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. Wskazano, iż system kar z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty. (...). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązku rejestracji, uzupełniania i aktualizacji wpisów było dla podmiotów <>. Nakładanie wysokich kar albo grzywien winno mieć działanie odstraszające i prewencyjne." (s. 17 uzasadnienia skargi kasacyjnej).

Rację ma zatem skarżący kasacyjnie organ podnosząc, iż nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż: "nie można przyjąć, że w interesie publicznym leży automatyczne nakładanie na każdego przewoźnika dolegliwej kary pieniężnej za wszelkiego rodzaju uchybienia, które mieszczą się w hipotezie normy prawnej art. 10a ust. 1 ustawy o SENT. Wskazać należy, iż ustawodawca w przepisie art. 5 ust. 4 pkt 1-8 ustawy o SENT określił w sposób jednoznaczny obowiązki przewoźnika. Prawodawca nie przewidział też możliwości miarkowania wysokości nakładanej kary w zależności od okoliczności sprawy. Nie wprowadził też wyraźnych rozwiązań prawnych, które by różnicowały wagę stwierdzonych uchybień i ewentualnych braków popełnionych przez przewoźnika, w zależności od istotności, któregoś z elementów zgłoszenia SENT, które przewoźnik ma obowiązek wskazać przed rozpoczęciem przewozu, czy też w zależności od dotychczasowej działalności." (s. 15 uzasadnienia skargo kasacyjnej).

Reasumując, Sąd I instancji dokonał wadliwej oceny rozstrzygnięć organów w zakresie zastosowania regulacji z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, umożliwiającej odstąpienie od nałożenia kary, o której mowa w art. 22 ust. 2a ustawy SENT, gdyż brak było podstaw do przypisania organom działania o charakterze profiskalnym w ustalonym i niespornym stanie faktycznym sprawy. Organy, o czym mowa powyżej, działały w granicach i z poszanowaniem przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, nie naruszając przy tym wymienionych zasad określonych przepisami ustawy - Ordynacja podatkowa, tj. art. 122, art. 187 § 1, art. 191 . W szczególności nie można było przypisać organom działania contra legem, w sytuacji gdy stwierdzone naruszenie strony dotyczące obowiązku przekazana aktualnych danych geolokalizacyjnych dot. środka transportu objętego zgłoszeniem SENT, wynikało z uchybienia i niedołożenia należytej staranności przez stronę skarżącą, będącą profesjonalnym przewoźnikiem.

Z tych też przyczyn brak było podstaw do eliminowania z obrotu prawnego zarówno decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia [...] grudnia 2019 r., jak i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie z dnia [...] września 2019 r., przez WSA w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i lit. c) p.p.s.a.

Mając zaś na uwadze treść zarzutów wywiedzionej w sprawie skargi, które koncentrowały się na błędnym, w ocenie strony, zastosowaniu art. 22 ust. 2a i błędnym niezastosowaniu art. 22 ust. 3 ustawy o SENT oraz bezsporny i nie podważony przez stronę stan faktyczny sprawy, gdzie organ prawidłowo stwierdził wadliwość zgłoszenia SENT nr [...] w związku z czym nałożono na stronę karę na podstawie 22 ust. 2a ustawy SENT, również skargę strony należało uznać za niezasadną w całości i jako taką w całości oddalić.

Mając powyższe na uwadze, uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 oraz art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.