Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2996/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2016-01-27 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym
Hasła tematyczne: Drogi publiczne
Skarżony organ: Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 190, art. 200
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant sekr. sąd. Jarosław Kielczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi U. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2013 r.; 2. zasądza od organu na rzecz strony skarżącej U. Sp. z o.o. z siedzibą w B. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 22 lipca 2013 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64d, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3, lit. c, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.) – dalej jako p.r.d. lub ustawa - art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.) – dalej jako u.d.p., utrzymał w mocy decyzję K. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej również WITD) z [...] kwietnia 2013 r. nakładającą na U. sp. z o.o. z siedzibą w B. – spółka – karę pieniężną w kwocie 15.000 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kat. VII.

Decyzję wydano w następujących ustaleniach:

[...] stycznia 2013 r. o godz. 12:25 w Bydgoszczy na ul. Wyszyńskiego (droga krajowa nr 5 o dopuszczalnych naciskach osi do 11,5t), zatrzymano do kontroli drogowej 8 - osiowy pojazd członowy składający się z 3 - osiowego ciągnika siodłowego nr rej. [...] oraz 5 - osiowej naczepy ciężarowej nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował L. D. w międzynarodowym przewozie niepodzielnego ładunku (stojaka z papierem) na trasie Świecie – Niemcy w imieniu i na rzecz spółki.

Pojazd wraz z ładunkiem poddano ważeniu na zalegalizowanym w dniu 7 grudnia 2011 r. stanowisku do ważenia pojazdów przenośnymi wagami do pomiarów statycznych typu SAW 10C dokładności IIII o nr fabrycznych 963454 (posiadającej ważne świadectwo legalizacji ponownej do 30 września 2012 r. i do dnia 31 października 2014 r.) i 144659 (posiadającej ważne świadectwo legalizacji ponownej do 31 sierpnia 2013 r.). W wyniku ważenia kontrolowanego pojazdu (naczepy) stwierdzono przekroczenie jej dopuszczalnej masy całkowitej o 23,1 t (dmc wynosiło 63,1t przy dopuszczalnej 40t). Kontrola określiła dmc naczepy przez zsumowanie nacisków poszczególnej jej osi. Podczas kontroli kierowca okazał zezwolenie kategorii V; nie posiadając innego zezwolenia. Nie wnosił również o ponowne ważenie pojazdu. Podpisał protokół kontroli bez zgłaszania uwag.

Po zawiadomieniu spółki o wszczęciu postępowania administracyjnego i zawiadomieniu o prawach przysługujących stronie, spółka w piśmie z 22 lutego 2013 r. zakwestionowała rodzaj wag użytych do kontroli. Powołując się na instrukcję obsługi producenta wag SAW 10C wskazała, że producent przewidział możliwość pomiaru jedną parą tych wag jedynie nacisku osi pojazdu trzyosiowego, a nie (jak w czasie kontroli) naczepy pięcioosiowej. Ponadto waga SAW nie służy do pomiaru całkowitej masy pojazdu (informacji o dopuszczeniu wagi do pomiaru masy całkowitej nie ma na tabliczce znamionowej urządzenia).

W tym stanie faktycznym WITD wydał [...] kwietnia 2013 r. decyzję nakładającą na stronę karę pieniężną w kwocie 15.000 zł za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym o parametrach przewidzianych dla zezwolenia kategorii VII, bez wymaganego zezwolenia.

Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając m.in. rażące naruszenie prawa materialnego przez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a także naruszenie przepisów art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 6 w związku z art. 75 § 1 kpa. Strona wskazała na przeznaczenie wag użytych w czasie kontroli określone na ich tabliczkach znamionowych (tylko do kontroli obciążenia koła/osi), powołując się także na stanowiska Głównego Urzędu Miar (GUM) i Najwyższej Izby Kontroli (NIK) stwierdzając brak możliwości mierzenia wagami SAW dmc pojazdów.

Decyzją wymienioną na wstępie, Główny Inspektor Transportu Drogowego, opisując przebieg postępowania, zasady określania kategorii zezwoleń i zastosowane przepisy w sprawie, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Organ odwoławczy stwierdził, że zastosowane do kontroli wagi typu SAW 10C o podanych numerach fabrycznych w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi przez: Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu oraz przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w Siedlcach.

Organ zgodził się ze skarżącą, że w obecnym stanie prawnym brak jest regulacji odnośnie procedury ważenia pojazdów przy zastosowaniu wag typu SAW (co skutkuje stosowaniem ich Instrukcji Obsługi), jednakże nie podzielił jej stanowiska, iż producent wag tego typu przewidział możliwość ich zastosowania tylko do pojazdów trzyosiowych. Tabela w pkt 2.5 instrukcji przedstawia możliwości ustawienia wag dla różnych pojazdów i nie wyklucza ważenia pojazdów wieloosiowych z określeniem ich masy całkowitej jedną parą wag. Każdą oś waży się osobno, a dmc pojazdu uzyskuje się przez sumowanie nacisków poszczególnych osi. Zdaniem organu stanowiska NIK oraz GUM zawarte w piśmie z dnia 22 kwietnia 2011 r., nie zostały poparte żadną analizą prawną ani faktyczną. Tym samym nie pozwalają na dokonanie analizy logiczności i poprawności wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej.

Wagi SAW 10C o dokładności IIII (dokładność zwykła) zostały dopuszczone do dokonywania ważenia pojazdów stosownymi dokumentami. Nie wiadomo zatem dlaczego GUM w piśmie z dnia 22 kwietnia 2011 r. doszedł do takiej konkluzji, skoro zakaz, o którym mowa, nie jest ujęty w żadnym przepisie. Również rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 26, poz. 152), wskazuje na możliwość użycia do kontroli wagi o klasie dokładności od I do IIII.

Obowiązująca dyrektywa 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych, którą obecnie stosuje się do wszystkich wag nieautomatycznych dokładności od I do IIII, w art. 2 ust. 2 wyraźnie dopuszcza wykorzystanie wag nieautomatycznych do określania m.in. masy do obliczania kary. W dyrektywie brak jest stwierdzenia, że wagami o klasie dokładności IIII nie można dokonywać pomiaru masy całkowitej pojazdów i do obliczania kary (art. 2 ust. 2 w zw. z załącznikiem nr 1 "wymogi metrologiczne" lp. 2.1 ww. dyrektywy).

Przewożony przez skarżącą stojak z papierem (ładunek niepodzielny) nie stanowi materiału sypkiego ani drewna. Dlatego w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d. Natomiast strona w toku postępowania nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia. Dlatego nie zachodzi w przedmiotowej sprawie możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności.

U. sp. z o.o. z siedzibą w B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 75) a także przepisów Konstytucji RP (art. 7 w zw. z art. 6 k.p.a.).

Zdaniem skarżącej istotą problemu w sprawie była kwestia ustalenia, czy procedura ustalenia wagami SAW 10C nacisków osi wielokrotnej naczepy i dopuszczalnej jej masy całkowitej była legalna i mogła być podstawą penalizacji. Odwołując się do Instrukcji Obsługi wag SAW 10C i do ich atestu oraz do pism/raportów GUM i NIK, jak i do danych na tabliczkach znamionowych wag, skarżąca stwierdziła, że wagami nie było możliwe dokonanie pomiaru masy całkowitej pięcioosiowej naczepy z ładunkiem i nacisku jej osi wielokrotnej.

Organ administracji, w związku z powołanymi w skardze pismami i raportami instytucji, powinien zwrócić się do Głównego Urzędu Miar z pytaniem o możliwości zastosowania wag SAW 10C do pomiaru nacisku osi wielokrotnych i masy całkowitej pojazdu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 10 lutego 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 2626/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę skarżącej.

W działaniu organów wydających decyzje Sąd I instancji nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa.

Sąd odnosząc się do sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia art. 75 § 1 kpa poprzez uznanie za dowód wyniku pomiaru nacisku osi niezgodnie ze wskazaniami producenta wag SAW 10C (z instrukcją), wskazał na legitymowanie się przez te wagi ważnymi świadectwami legalizacji, zgodnie z przepisem ustawy z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1069) i z zasadniczymi wymaganiami, na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 935 ze zm.), (vide także rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 27 grudnia 2007 r. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli – Dz. U. z 2008 r. Nr 3, poz. 13 ze zm. oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 2 czerwca 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli – Dz. U. Nr 110, poz. 727). W ocenie Sądu obydwie wagi użyte podczas kontroli legitymowały się ważnym świadectwem legalizacji ponownej. Z treści Świadectwa Homologacji UE Nr D98 - 09 - 08 dołączonego do instrukcji wag SAW 10C wynika, że wagi te były zgodne z wymaganiami dyrektywy nr 90/384/EWG (obecnie zastąpionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych).

Ważenie kontrolowanego pojazdu odbyło się z zachowaniem procedury określonej w Instrukcji Obsługi wag SAW 10C. W ramach konfiguracji dwóch wag przy pomiarach obciążenia osi Instrukcja nie ogranicza liczby osi. Nie ma zatem przeszkód do pomiaru jedną parą wag nacisków pojazdu pięcioosiowego. Natomiast konfigurację użytkowania wag w grupach od 4 do 6 przewidziano w przypadku dokonywania pomiarów obciążenia grupowego osi lub pomiarów wagi netto pojazdów dwu - lub trzyosiowych podczas jednej procedury pomiaru wagi. Aby zapobiec powstawaniu błędów w pomiarach spowodowanych tarciem spoczynkowym zawieszenia kół, producent wag SAW 10C (w uwagach do pkt 2.4 instrukcji) zalecił jednoczesny pomiar dla wszystkich kół w zamocowanej części pojazdu przy zastosowaniu odpowiedniej liczby połączonych wag.

W ocenie Sądu I instancji nie naruszało prawa stanowisko organu, iż jedną parą wag typu SAW, można określić naciski osi pojazdu wieloosiowego składającego się z więcej niż trzech osi składowych oraz masę całkowitą takiego pojazdu przez zsumowanie wyników ważenia poszczególnych osi. W związku z tym organy administracji (I i II instancji) nie naruszyły przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. Poprzez pełne uzasadnienie faktyczne i prawne obu zaskarżonych decyzji organy nie naruszyły też normy postępowania administracyjnego.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów procesowych w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. wadliwe zastosowanie przepisów p.r.d., oraz naruszenie art. 74 ustawy o transporcie drogowym;

2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na niewzięciu pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych w celu stwierdzenia czy naruszono prawo materialne i czy miało ono wpływ na wynik sprawy; art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na przedstawieniu stanu sprawy niezgodnie ze stanem rzeczywistym; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 7, 77 §1, 107 § 3, 80 k.p.a., polegające na oddaleniu skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, wyrokiem z 7 lipca 2015 r., sygn. akt II GSK 1342/14, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji stwierdzając, że skarga kasacyjna zasadnie zarzucała naruszenie przepisów postępowania i przepisów prawa materialnego.

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny podał, że pomiar przedmiotowego pojazdu dokonano przy pomocy dwóch wag SAW 10C posiadających w chwili dokonywania kontroli świadectwa homologacji i dokumenty potwierdzające ich legalizację, a więc dokumenty potwierdzające spełnienie stosownych wymagań w zakresie zgodności z dyrektywą Rady (WE) nr 90/384/EWG. Jednakże powyższe ustalenia nie mogły dla rozstrzygnięcia sprawy mieć decydującego znaczenia, gdyż problemem dla sprawy istotnym nie było to, że organy posługiwały się nielegalnymi urządzeniami, ale to, czy legalne urządzenia posiadające odpowiednie homologacje i świadectwa legalizacji zostały wykorzystane w sposób zgodny z prawem.

Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do przyjęcia, iż wagi użyte podczas kontroli, co do zasady, mogły służyć do pomiarów nacisku osi, lecz dla pojedynczej osi napędowej pojazdów silnikowych. Natomiast z punktu widzenia konieczności oceny dokonanych przez organ ustaleń faktycznych istotną w sprawie pozostaje możliwość użycia wskazanych w protokole kontroli wag do pomiaru nacisku potrójnej osi napędowej czy wielokrotnej osi naczepy, a także ustalenia masy całkowitej pojazdu.

Według NSA w omawianym zakresie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do przyjęcia, że stwierdzone protokołem kontroli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu odzwierciedlały rzeczywisty stan rzeczy.

Organ I instancji w swym uzasadnieniu wskazał, iż ważenie ciągnika oraz naczepy odbyło się zgodnie z zarządzeniem Głównego Inspektora Transportu Drogowego nr 50/2011 oraz zgodnie z Instrukcją producenta wag. Skoro więc świadectwa homologacji, świadectwa legalizacji zostały poddane weryfikacji w oparciu o zasady użytkowania urządzeń określonych przez producentów wag, to instrukcje takie winny być dołączone do materiału dowodowego i poddane wnikliwej analizie.

W oparciu o analizę treści Instrukcji Obsługi wag uznać należy, że instrukcja ta nie określa, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag dopuszczalne jest ważenie pojazdów o liczbie osi większej niż trzy. W ocenie NSA brak było podstaw do interpretowania zapisu Instrukcji Obsługi wag SAW 10C w ten sposób, że treść jej pkt 2.4 wskazując w sposób wyczerpujący dopuszczalne konfiguracje, w których są używane w/w wagi, poprzez sformułowanie "..przy pomiarach obciążenia osi", tj. nie określając ilości osi, zezwala na zastosowanie tych wag w konfiguracji dwóch wag do pomiaru nacisku osi wielokrotnych. Treść zapisu punktu 2.4 Instrukcji Obsługi winna być poddana analizie z pozostałą treścią tegoż punktu oraz z treścią punktu 2.5 instrukcji obsługi. Zauważyć bowiem należy, że konfiguracje, o których mowa w przywołanym wyżej punkcie 2.4 Instrukcji Obsługi odnoszą się do "jednego koła", przy pomiarach obciążenia osi, pomiarów obciążenia grupowego osi lub pomiarach wagi netto pojazdów dwu lub trzyosiowych podczas jednej procedury pomiaru wagi i w każdym z tych przypadków wskazują na konkretną określoną konfigurację wag. W związku z powyższym zapis znajdujący się w punkcie 2.5 instrukcji obsługi ma istotne znaczenie bowiem przedstawia jakiego typu pojazdy mogą być ważone przy użyciu jednej pary wag SAW 10 C.

W ocenie NSA Sąd I instancji nie wyjaśnił należycie dopuszczalności pomiaru masy całkowitej pojazdu przy użyciu jednej pary wag SAW 10C.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne – art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.).

Zgodnie z art. 1 § 1 wymienionej ustawy, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej nie jest sprawowana przez sąd według kryteriów słuszności, lecz dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – także jako p.p.s.a. – sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonana w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga ma uzasadnione podstawy dla jej uwzględnienia.

W rozpoznawanej sprawie kontrola pojazdu skarżącej ustaliła przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej naczepy pojazdu (dmc) przez zsumowanie poszczególnych wartości nacisku jej pięciu osi. Naciski osi naczepy ustalono dwoma wagami SAW 10C dokładności IIII.

W związku z cytowanym wcześniej art. 190 p.p.s.a., skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie miał na względzie, iż Naczelny Sąd Administracyjny wskazał na znaczenie stanowiska Głównego Urzędu Miar odnoszącego się do możliwości określania jedna parą wag SAW 10C nacisku osi wielokrotnej i masy całkowitej pojazdu, wskazując na istotne znaczenie w sprawie zasad stosowania wag użytych do kontroli (SAW 10C) określonych w ich Instrukcji Obsługi oraz w Świadectwie Homologacji nr D98-09-008.

Z Instrukcji Obsługi wag typu SAW 10C (pkt 1.2 tire trzecie i pkt 2.4 tire drugie) wynika, że można nimi mierzyć obciążenie osi, na co wskazuje także ich Świadectwo Homologacji nr D98-09-008 Typu WE, jednakże po odpowiednim skonfigurowaniu wag.

Zgodnie ze Świadectwem Homologacji wagi spełniały wymagania Dyrektywy nr 93/68/EWG, która zmieniała Dyrektywę nr 90/384/EWG, co stwierdza Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie wag nieautomatycznych - wersja ujednolicona serii dyrektyw w zakresie umieszczenia oznakowania zgodności "CE" (Dz.U.UE.L.2009.122.6 ze zm.). Zatem Dyrektywa nr 2009/23/WE (będąca wersją ujednoliconą serii dyrektyw w zakresie wcześniej podanym) nie narusza/nie zmienia zasadniczo Dyrektywy nr 93/68/EWG, która stanowiła jedną z podstaw prawnych Świadectwa Homologacji nr D98-09-008, o ważności przedłużonej drugą rewizją do 12 czerwca 2018 r. To Świadectwo Homologacji wag użytych do kontroli także stwierdza możliwość stosowania tych przyrządów kontrolnych do pomiaru nacisku osi pojazdów na drogę.

Powyższe stwierdzenia nie mogą dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy mieć decydującego znaczenia, bowiem problemem istotnym nie jest to, że organy posługiwały się nielegalnymi urządzeniami, ale to, czy legalne urządzenia posiadające odpowiednie homologacje i świadectwa legalizacji zostały wykorzystane w sposób zgodny z warunkami ich stosowania określonymi w instrukcji ich obsługi i w homologacji. Nie można bowiem przyjąć, iż pozostaje obojętne dla uzyskanych wyników kontroli, użycie przyrządu kontrolnego niezgodnie z jego instrukcją obsługi i jego homologacją, w tym jego użycia w celu do którego przyrząd ten został przeznaczony.

Wagi, którymi wykonano pomiary kontrolowanego pojazdu, zostały przeznaczone, zgodnie z instrukcja obsługi ich kanadyjskiego producenta, do wykonywania ważenia pojazdów w konfiguracjach podanych w pkt 2.4 tej instrukcji. Indywidualnie, czyli jedną wagą, można dokonać zważenia jednego koła. W konfiguracji dwóch wag można dokonać pomiaru obciążenia (nacisku na drogę) jednej osi. Natomiast w grupach od czterech do sześciu wag można dokonać pomiaru obciążenia grupowego osi lub pomiaru wagi netto (a nie brutto) pojazdu dwu lub trzyosiowego, podczas jednej procedury ważenia. Z tabeli zamieszczonej w pkt 2.5 Instrukcji Obsługi wag SAW 10C wynika, że czterema parami wag (a nie jedną parą) można pomierzyć ciężarówki czteroosiowe, a nie pięcioosiowe, czyli takie jak kontrolowana naczepa. Na te okoliczność zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 lipca 2015 r. wydanym w sprawie II GSK 1342/14 stwierdzając, że brak jest podstaw do interpretowania zapisu instrukcji obsługi wag SAW 10C w ten sposób, że treść pkt 2.4 instrukcji, wskazując w sposób wyczerpujący dopuszczalne konfiguracje, w których są używane w/w wagi, poprzez sformułowanie "przy pomiarach obciążenia osi", nie określając ilości osi, zezwala na zastosowanie tych wag w konfiguracji dwóch wag do pomiaru nacisku osi wielokrotnych.

Ze Świadectwa Homologacji UE nr D98-09-08 (w tym z drugiej rewizji tej homologacji ważnej do 11 czerwca 2018 r.) wynika, że wagi SAW 10C przeznaczone są do pomiaru obciążenia koła i osi (także pkt 2.4 ich instrukcji obsługi) w ramach nadzoru ruchu drogowego. Jak wskazywał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. wydanym w sprawie II GSK 1333/13, przewidziana jest możliwość połączenia dwóch wag przeznaczonych do pomiaru obciążenia koła i wówczas waga wyświetli wartość obciążenia osi (także pkt 3.2 "Ekran Eksploatacji" Instrukcji obsługi). Na ten sposób wykonania pomiaru obciążenia osi wskazuje również ich świadectwo homologacji (załącznik PTB, str. 3 pkt 5.2 oraz str. 4 pkt 4.1 i str. 5 pkt 5.2 drugiej rewizji), w których to przepisach stwierdza się, że istnieje możliwość połączenia dwóch wag do pomiaru obciążenia koła o tej samej konstrukcji, przy wykorzystaniu istniejącego interfejsu oraz przewodu, w celu stworzenia wagi do pomiaru obciążenia osi. Wskazane przepisy stanowią, iż dla stworzenia jednej wagi służącej do pomiaru nacisku jednej osi na drogę, konieczne jest połączenie dwóch wag, aby stworzyć jedno urządzenie pomiarowe, którym będzie można zmierzyć nacisk tej osi. Zgodnie z pkt 3.2 "Ekran Eksploatacji" Instrukcji Obsługi po połączeniu dwóch wag przewodem na wyświetlaczu pojawia się litera "A" oznaczająca, że na ekranach dwóch wag wyświetla się suma obciążenia dwóch kół, czyli jednej osi. Jeżeli natomiast wagi nie zostaną połączone przewodem ważone jest jedynie obciążenie jednego koła.

Z ustaleń organu administracji (arkusz pomiarowy) daje się jednak wyprowadzić wniosek, że wagi użyte do kontroli nie były połączone przewodem, wskazywały bowiem na każdym kole naczepy pięcioosiowej różne wartości. Zatem trudno nie uznać zarzutów skargi za zasadne, że ustalenia faktyczne nie uzasadniały stwierdzenia o faktycznych naciskach zakwestionowanej osi wielokrotnej.

W tej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie stwierdzając, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia, że stwierdzone protokołem kontroli przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu odzwierciedlały rzeczywisty stan rzeczy.

W tym zakresie powołane przepisy postępowania (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.) nakładały na organ administracji obowiązek dokonania takich ustaleń, które pozwalałyby na ich przyjęcie za wiarygodne jedynie wówczas, gdyby wynikały z zastosowania się do przepisów określających właściwe zasady użycia wag. Pominięcie tych zasad prowadziło do ustaleń z naruszeniem art. 80 k.p.a. oraz z naruszeniem wymienionych przepisów postępowania. Które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ze Świadectwa Homologacji wag oraz z ich Instrukcji Obsługi nie wynika także, iż wagi użyte do kontroli przeznaczone są do pomiaru masy całkowitej pojazdu wieloosiowego poprzez sumowanie wyników pomiarów poszczególnych jego osi, a w taki sposób ustalono podczas kontroli masę całkowitą pięcioosiowej naczepy kontrolowanego pojazdu. Ani świadectwo homologacji ani instrukcja obsługi wag SAW 10 nie określają w sposób jednoznaczny, że przy pomocy stanowiska z jedną parą wag można ważyć pojazdy członowe o liczbie osi większej niż trzy ani też, że przy użyciu tych wag (w ilości dwóch) można ustalać masę całkowitą ważonego pojazdu.

W sytuacji zatem, kiedy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego istnieją wymienione wątpliwości, zasadne było poszerzenie materiału dowodowego sprawy przez uzyskanie jednoznacznej opinii Głównego Urzędu Miar w przedmiocie możliwości zastosowania jednej pary wag SAW 10 do wyżej wskazanych celów, ewentualnie także opinii biegłego dla ustalenia, czy uzyskane w czasie kontroli pomiary pozyskano zgodnie z instrukcją i homologacją, a jeżeli wagi nie były połączone, to czy pozwalały obliczyć w sposób obiektywny i precyzyjny rzeczywiste naciski osi wielokrotnej naczepy na drogę, a w szczególności na obliczenie jej dopuszczalnej masy całkowitej i to w sposób zastosowany podczas kontroli.

To zalecenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, odnośnie postępowania dowodowego powinien zrealizować organ rozpatrując sprawę ponownie, mając także na względzie powołane wcześniej zasady określające użycie wag SAW 10C zgodnie z ich przeznaczeniem, wynikające z ich Świadectwa Homologacji, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym w niniejszej sprawie.

W tych warunkach Wojewódzkie Sąd Administracyjny, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania powołanych w skardze, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 p.p.s.a.