Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 107/05
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2005-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6197 Służba Celna
Hasła tematyczne: Służba celna
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 26 pkt 10, art. 32 ust. 1 pkt 5
journal: Dz.U. 1999 nr 72 poz 802
law: Ustawa z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej.
article: art. 185 par. 1
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Teza: Ważną przyczyną, która stawia pod znakiem zapytania gwarancję należytego wykonywania obowiązków, może być już sam fakt spożywania alkoholu w czasie służby, co nie wyklucza możliwości również udowodnienia tego stanu. Funkcjonariusz celny jest obowiązany godnie zachowywać się w służbie /art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - Dz.U. nr 72 poz. 802 ze zm./, a sam fakt spożywania alkoholu takiemu obowiązkowi przeczy. Uznanie zatem, że nieudowodnienie funkcjonariuszowi w sposób niebudzący wątpliwości stanu nietrzeźwości, nie mogło spowodować zastosowania wobec niego sankcji z art. 26 pkt 10 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej /Dz.U. nr 72 poz. 802 ze zm./, narusza ten przepis przez błędną jego wykładnię.

TEZY

Ważną przyczyną, która stawia pod znakiem zapytania gwarancję należytego wykonywania obowiązków, może być już sam fakt spożywania alkoholu w czasie służby, co nie wyklucza możliwości również udowodnienia tego stanu. Funkcjonariusz celny jest obowiązany godnie zachowywać się w służbie /art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej - Dz.U. nr 72 poz. 802 ze zm./, a sam fakt spożywania alkoholu takiemu obowiązkowi przeczy. Uznanie zatem, że nieudowodnienie funkcjonariuszowi w sposób niebudzący wątpliwości stanu nietrzeźwości, nie mogło spowodować zastosowania wobec niego sankcji z art. 26 pkt 10 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej /Dz.U. nr 72 poz. 802 ze zm./, narusza ten przepis przez błędną jego wykładnię.


SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska, Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.), Małgorzata Stahl, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 5 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 października 2004 r. sygn. akt III SA/Lu 368/04 w sprawie ze skargi Tomasza G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 10 maja 2004 r. (...) w przedmiocie zwolnienia ze służby uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 28.10.2004 r. III SA/Lu 368/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, po rozpoznaniu skargi Tomasza G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 10.05.2004 r. (...) w przedmiocie zwolnienia ze służby, uchylił zaskarżoną decyzję, w uzasadnieniu przedstawiając, co następuje:

Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia 21.10.2002 r. utrzymaną w mocy decyzją z dnia 3.12.2002 r., zwolnił ze służby Tomasza G., powołując się na art. 26 pkt 10 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej /Dz.U. nr 72 poz. 802 ze zm./, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28.10.2003 r. II SA/Lu 1716/02, uchylił decyzję z dnia 3.12.2002 r. z tego względu, iż w sprawie nie zostały zgromadzone i należycie ocenione wszystkie dowody, bowiem organ nie zbadał zarzutu dotyczącego wpływu spożywanych przez Tomasza G. leków na wynik badań alkomatycznych i nie wziął pod uwagę niezwykle pozytywnych opinii służbowych dotyczących przebiegu służby funkcjonariusza, a także takiej samej opinii związków zawodowych. Ponownie rozpatrując sprawę, Dyrektor decyzją z dnia 10.05.2004 r. (...), ponownie utrzymał swą decyzję z dnia 21.10.2002 r. o zwolnieniu ze służby stwierdzając w uzasadnieniu, iż kontrola Wydziału Wewnętrznej Służby Celnej w B. przeprowadzona dnia 21.10.2002 r. wykazała, iż o godz. 6.10 Tomasz G. miał zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu 0,48 mg/1 dm3, co odpowiada stężeniu alkoholu we krwi równym 1,01 promila, iż z opinii patomorfologa z dnia 17.02.2004 r., o którą organ wystąpił w związku z ww. wyrokiem wynika, że zażywane leki nie miały wpływu na stężenie alkoholu w organizmie, bowiem ilości jakie spożywał uległy eliminacji, i o godz. 6.10 pomiar nie powinien wykazać w wydychanym powietrzu alkoholu, a nadto podkreślił, iż stracił zaufanie do funkcjonariusza, który na służbie był nietrzeźwy. Skarga na decyzję jest zasadna, jakkolwiek, co do zasady, argument o nietrzeźwości funkcjonariusza, nawet przy dotychczasowym nienagannym przebiegu służby, mógłby uzasadniać zwolnienie ze służby to jednak, ponieważ jest to jedyna przyczyna zwolnienia, stan nietrzeźwości powinien być ustalony w sposób niebudzący wątpliwości. Tymczasem jedynym dowodem na nietrzeźwość jest badanie alkomatem, a to podlega ocenie tak jak każdy, inny dowód i nie może być przyjęte bezkrytycznie, a w aktach sprawy brak jest dowodu legalizacji tego urządzenia. Wyniki wykonane przyrządem bez ważnego świadectwa legalizacji nie mogą stanowić dowodu w sprawie. Także opinia biegłego nie ma wartości dowodowej, skoro nie została ustalona należycie przesłanka, na podstawie której została oparta.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Dyrektor Izby Celnej w B., domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi lub uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi do ponownego rozpoznania i zarzucając: naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 26 pkt 10 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 1 oraz art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej /Dz.U. 2004 nr 116 poz. 1641/ poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przyznanie się funkcjonariusza celnego /któremu zarzucono pozostawanie pod wpływem alkoholu/ do spożywania alkoholu w czasie służby, potwierdzone badaniem alkomatem, nie jest wystarczającą przyczyną do utraty zaufania do niego oraz iż organ administracji obowiązany jest ustalić stan nietrzeźwości w sposób nie budzący wątpliwości oraz udowodnić jakie było rzeczywiste stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu w dniu 21.10.2002 r. o godz. 6.10, a także art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. 2002 nr 147 poz. 1231/ poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż wobec braku w aktach sprawy dowodu legalizacji użytego do badań alkomatu, organ nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego potwierdzającego, iż skarżący w czasie służby pozostawał pod wpływem alkoholu i art. 77 par. 1 i 80 Kpa poprzez niewłaściwe ich zastosowanie skutkujące stwierdzeniem, iż doszło do ich naruszenia przez przyjęcie, że w aktach sprawy winien znajdować się dowód legalizacji użytego do badań alkomatu, jak również naruszenie przepisów postępowania, art. 141 par. 4 oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ poprzez niewłaściwe ustalenie faktów z pominięciem ww. dowodów, w tym w szczególności oświadczenia skarżącego zamieszczonego w protokole użycia urządzenia kontrolno-pomiarowego, do ilościowego oznaczenia alkoholu w wydychanym powietrzu, notatki służbowej sporządzonej przez osoby kontrolujące w dniu 21.10.2002 r. oraz pominięcie oceny i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.10.2003 r. II SA/Lu 1716/02.

Odpowiadając na skargę kasacyjną Tomasz G. wniósł o jej oddalenie, podkreślając trafność zaskarżonego wyroku i niezasadność zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zawiera zarzuty tak naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Jeśli idzie o tę pierwszą grupę, to podstawy skargi wskazujące na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 32 ust. 1 pkt 1 i 5 i art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej /Dz.U. 2004 nr 156 poz. 1641 ze zm./, art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi /Dz.U. 2002 nr 147 poz. 1131/ poprzez błędną ich wykładnię, należy uznać za nietrafne. To samo dotyczy zarzutu naruszenia art. 7, 77 par. 1 i 80 Kpa, przytoczonych jako naruszenie prawa materialnego, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie.

Zarzut błędnej wykładni naruszenia prawa materialnego byłby właściwy wówczas, gdy przepisy wskazane w podstawach skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny stosował. Podanych przez skarżący organ przepisów Sąd nie zastosował, zatem nie można mu postawić zarzutu błędnej ich wykładni. Można natomiast powiedzieć o ich niewłaściwym zastosowaniu, jeśli skarżący uważa, że Sąd powinien był przepisy te wziąć pod uwagę w swoich rozważaniach. Natomiast, jeśli idzie o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, to akt ten nie jest prawem materialnym. Są w nim przepisy, które mają taki charakter /np. art. 28 Kpa/, ale generalnie rzecz biorąc są to przepisy proceduralne. Przytoczone zaś w podstawach skargi kasacyjnej art. 7, 77 par. 1 i 80 Kpa mają wybitnie proceduralny charakter, w ich świetle dokonuje się oceny działania organu.

Natomiast pozostałe zarzuty należy uznać za uzasadnione.

Podstawą zwolnienia Tomasza G. ze służby był art. 26 pkt 10 cyt. ustawy o Służbie Celnej, który zezwala na zwolnienie funkcjonariusza, z ważnej przyczyny innej niż wymienionej w pkt 1-9, jeżeli dalsze pozostawanie w służbie nie gwarantuje należytego wykonywania obowiązków służbowych. Tomasz G. został zwolniony z tego względu, że jego przełożony stracił do niego zaufanie, bowiem okazało się, że spożywał on alkohol w trakcie pełnienia obowiązków służbowych. Wojewódzki Sąd uznał, że taki argument może być słuszny, co do zasady, do podjęcia decyzji w ramach pewnej swobody przewidzianej w cyt. art. 26 pkt 10, to jednak skoro przyczyną był stan nietrzeźwości, to musiałby być on ustalony w sposób nie budzący wątpliwości. Otóż zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taka wykładnia tego przepisu jest zbyt daleko idąca. Ważną przyczyną, która stawia pod znakiem zapytania gwarancję należytego wykonywania obowiązków, może być już sam fakt spożywania alkoholu w czasie służby, co nie wyklucza możliwości również udowodnienia tego stanu. Funkcjonariusz celny jest obowiązany godnie zachowywać się w służbie /art. 32 ust. 1 pkt/, a sam fakt spożywania alkoholu takiemu obowiązkowi przeczy. Uznanie zatem przez Wojewódzki Sąd, że nieudowodnienie funkcjonariuszowi w sposób niebudzacy wątpliwości stanu nietrzeźwości, nie mogło spowodować zastosowania wobec niego sankcji z art. 26 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, narusza ten przepis przez błędną jego wykładnię.

Wyrokowi Wojewódzkiego Sądu postawione też zostały zarzuty naruszenia przepisów postępowania.

Naruszenia art. 141 par. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. zwana dalej jako "p.p.s.a.", skarżący dopatruje się przez niewłaściwe ustalenie faktów wobec pominięcia części dowodów, w tym oświadczenia skarżącego o spożyciu alkoholu i notatki służbowej sporządzonej przez osoby kontrolujące. Z zarzutem tym należy się zgodzić. Wojewódzki Sąd nie wyjaśnił w uzasadnieniu dlaczego okoliczności te nie mają w sprawie znaczenia i dlaczego pominął je jako dowody, zarzucając organowi naruszenie art. 7, 77 par. 1 i 80 Kpa.

Jedynym powodem uznania przez Wojewódzki Sąd, iż Tomaszowi G. nie udowodniono w sposób nie budzący wątpliwości stanu nietrzeźwości było to, iż w aktach sprawy brak było świadectwa legalizacji alkomatu użytego do badania. Pomijając bez uzasadnienia przyczyn-z wyjątkiem opinii biegłego - dokumenty sprawy, Wojewódzki Sąd naruszył art. 141 par. 4 p.p.s.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w konsekwencji spowodowało to nieuznanie zaistnienia podstawy do zwolnienia że służby, o której mowa w art. 26 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej.

Podniesiony został również zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a., poprzez pominięcie oceny i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.10.2003 r. II SA/Lu 1716/02.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, o czym stanowi art. 183 par. 1 p.p.s.a., a nałożony art. 175 par. 1 tej ustawy przymus adwokacko-radcowski ma służyć właściwemu przytoczeniu podstaw kasacyjnych. W istocie chodzi o naruszenie nie art. 153 p.p.s.a., ale art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, bowiem w sprawie orzekał Naczelny Sąd Administracyjny przed dniem 1.0.1.2004 r. Biorąc pod uwagę zasady wyrażone w cyt. przepisach, Naczelny Sąd mógłby tak przytoczoną podstawę uznać za nietrafną, jednakże z uwagi na trafność wcześniejszych zarzutów Sąd uznał i ten za uzasadniony.

W ww. wyroku z dnia 28.02.2003 r. Naczelny Sąd, uchylając decyzję o zwolnieniu ze służby, polecił zbadać wpływ na wynik badań alkomatycznych, spożywanych przez funkcjonariusza leków /Amol nalewka na spirytusie 70%/, a także rozważyć niezwykle pozytywne opinie o dotychczasowym przebiegu służby funkcjonariusza. Takie wskazania co do dalszego postępowania oznaczają, że wszystkie inne okoliczności sprawy zostały wzięte przez Sąd pod uwagę z urzędu, a dowody je potwierdzające nie budziły wątpliwości co do ich prawidłowości w świetle przepisów Kpa. Związanie oceną Sądu oznacza, że dalsze badanie Sądu musiało się ograniczyć tylko do oceny, czy zalecenia zostały przez organ wykonane, stosownie do wytycznych Sądu, natomiast nie można było postawić organowi nowego zarzutu. Rację należy przyznać skarżącemu, że takiego uchybienia dopuścił się Wojewódzki Sąd w zaskarżonym wyroku, wykraczając poza ocenę wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Podnieść należy, że to nie Dyrektor Izby Celnej przeprowadzał badania alkomatyczne, ale funkcjonariusze Policji, nadto brak w aktach sprawy świadectwa legalizacji nie przesądzał o jego nieistnieniu /świadectwo legalizacji alkomatu zostało przedłożone na rozprawie w dniu 5.10.2005 r. przez Naczelnym Sądem/.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyszedł zatem nie tylko poza ocenę wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale również uchylił zaskarżoną decyzję z nieistniejącej przyczyny.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a.