Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 1170/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2018-05-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 18, art. 81 par. 4, art. 168e par. 1, 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1201
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
article: art. 189d, art. 189f par. 1, 2, 3
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 18 maja 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia NSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2018 roku sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. na rzecz M.B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Postanowieniem z [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 168e § 1 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1201), zwanej dalej u.p.e.a., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W.z [...] o nałożeniu na wyznaczonego pracownika Banku A S.A. – M. B. kary pieniężnej w wysokości 3 800 zł.

W uzasadnieniu organ II instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. prowadzi wobec B Sp. z o.o. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z [...] nr [...]. Organ egzekucyjny 5 września 2016 r. skierował do Banku A S.A. zawiadomienie nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W piśmie z 5 września 2016 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował, że brak wystarczających środków pieniężnych stanowi przeszkodę w realizacji zajęcia. Organ egzekucyjny 8 września 2016 r. przesłał do Banku A zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia. W tym samym dniu organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności do udzielenia informacji o posiadanych przez B rachunkach bankowych lub pełnomocnictwach do dysponowania rachunkami bankowymi, liczbie tych rachunków lub pełnomocnictw, obrotach i stanach tych rachunków w okresie ostatnich 6 miesięcy, z podaniem wpływów, obciążeń rachunków i ich tytułów oraz odpowiednio o ich nadawcach i odbiorcach, rachunkach pieniężnych, rachunkach papierów wartościowych lub posiadanych pełnomocnictwach do dysponowania takimi rachunkami, liczbie tych rachunków, a także obrotach i stanach tych rachunków, zawartych umowach kredytowych lub umowach pożyczki z podaniem wysokości zobowiązań wynikających z tych kredytów lub pożyczek, celach na jakie zostały udzielone i sposobach zabezpieczenia ich spłaty, a także umowach depozytowych i umowach udostępniania skrytek sejfowych. W piśmie z 3 października 2016 r. Bank A poinformował o prowadzonych na rzecz B rachunkach bankowych oraz udzielonych kredytach, a także przedstawił historie operacji na rachunkach spółki za okres od 2 kwietnia do 2 października 2016 r. W piśmie z 20 września 2016 r. organ egzekucyjny poinformował, że "zawiesza do odwołania należność główną oraz odsetki objęte zajęciem rachunku bankowego należącego do B Sp. z o.o." oraz że "do uregulowania pozostają koszty egzekucyjne w kwocie 42 025,70 zł, które należy uregulować na konto wskazane w zawiadomieniu zajęcia". Następnie w piśmie z 30 września 2016 r. organ egzekucyjny wystąpił do Banku A o udzielenie informacji, co do przeszkód w realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego pomimo posiadania przez spółkę środków na rachunkach od 5 września 2016 r. oraz w jakiej dacie B złożyła do banku listę płac. W piśmie z 25 października 2016 r. Bank A wskazał, że zobowiązana spółka złożyła w banku listę płac 13 września 2017 r.. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie jest realizowane z uwagi na pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z 20 września 2016 r.. Koszty egzekucyjne w kwocie 42 025,70 zł zostały przekazane 21 września 2016 r. organowi egzekucyjnemu. Organ egzekucyjny w piśmie z 4 listopada 2016 r. ponownie zwrócił się do dłużnika zajętej wierzytelności z zapytaniem, dlaczego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie zostało zrealizowane w okresie od 5 września 2016 r., tj. dnia wpływu zawiadomienia o zajęciu do banku do 13 września 2016 r., tj. dnia przekazania przez B do banku listy płac. Organ egzekucyjny wskazał, że według historii rachunków bankowych spółki prowadzonych przez dłużnika zajętej wierzytelności w okresie od 6 do 9 września 2016 r. spółka posiadała na rachunkach bankowych środki pieniężne w wysokości przewyższającej kwotę wolną od zajęcia. W piśmie z 21 listopada 2016 r. dłużnik zajętej wierzytelności wyjaśnił, że zajęcie nie zostało zrealizowane, ponieważ B 9 września 2016 r. wypłaciła pracownikom wynagrodzenia. W piśmie z 12 grudnia 2016 r. organ egzekucyjny wezwał dłużnika zajętej wierzytelności do wskazania w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma pracownika, na którego nałożona zostanie kara, o której mowa w art. 168e § 1 u.p.e.a. Dłużnik zajętej wierzytelności w piśmie z 30 grudnia 2016 r. wskazał, że przekazane organowi egzekucyjnemu informacje dotyczące złożonej przez zobowiązaną spółkę listy płac były niepełne. B złożyła do dłużnika zajętej wierzytelności dwie listy płac: pierwszą 9 września 2016 r., obejmującą płace z tytułu umowy zlecenia z terminem wypłaty do 10 września 2016 r. oraz drugą 15 września 2016 r., obejmującą płace z tytułu umowy zlecenia z terminem płatności do 15 września 2016 r. Bank A 6 września 2016 r. został poinformowany, że spółka jest w trakcie przygotowywania listy płac oraz wyjaśniania z organem egzekucyjnym sprawy dotyczącej zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zdaniem dłużnika zajętej wierzytelności, powyższa informacja oraz fakt, że spółka była w trakcie "wyjaśniania z Urzędem Skarbowym procedury układu ratalnego w zakresie spłaty zobowiązań z tytułu podatku VAT" stanowiły wiarygodny dowód, który pozwalał na wypłatę wynagrodzeń za pracę w trybie, o którym mowa w art. 81 § 4 u.p.e.a.

Postanowieniem z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł.-W. nałożył na wyznaczonego pracownika Banku A – M. B. karę porządkową w kwocie 3 800 zł z uwagi na nienależyte wykonanie przez dłużnika zajętej wierzytelności obowiązków związanych z egzekucją prowadzoną z wierzytelności z rachunków bankowych B na podstawie zawiadomienia z 5 września 2016 r.

W zażaleniu na to postanowienie M. B. wniosła o jego uchylenie w całości.

Organ II instancji utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie zwrócił uwagę na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia o nałożeniu kary pieniężnej oraz określeniu jej wysokości. Organ II instancji zauważył także, iż wynikający z art. 80 § 1 oraz art. 86a § 1 u.p.e.a. zakaz dokonywania wypłat z zajętego rachunku bankowego, nie jest zakazem bezwzględnym. Wyjątki przewiduje art. 81 § 4 u.p.e.a., który określa w jakiej sytuacji możliwe jest dokonanie wypłat z rachunku bankowego zobowiązanego na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Organ II instancji wskazał następnie, że dłużnik zajętej wierzytelności nie przekazał organowi egzekucyjnemu, po otrzymaniu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, środków znajdujących na rachunkach bankowych zobowiązanej spółki. Spółka złożyła do banku dwie listy płac 9 i 15 września 2016 r. W okresie pomiędzy dniem, w którym dokonano zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych B (5 września 2016 r.), a dniem złożenia przez spółkę pierwszej listy płac (9 września 2016 r.), na rachunkach bankowych spółki znajdowały się środki w wysokości przekraczającej kwotę wolną od zajęcia. Saldo jednego z rachunków spółki – rachunku nr [...] wynosiło 6 września 2016 r. – 621 188,92 zł, 7 września 2016 r. – 621 178,72 zł, 8 września 2016 r. – 627 687,39 zł. B 9 września 2016 r. dokonała przelewu kwoty 673 200 zł z rachunku nr [...] na swój drugi rachunek nr [...], z którego następnie wypłaciła wygrodzenia zatrudnionym pracownikom. Saldo na rachunku nr [...] po dokonaniu przelewu między własnymi rachunkami spółki wynosiło 15 930,70 zł. 15 września 2016 r. ponownie dokonano przelewu między własnymi rachunkami spółki, tym razem kwoty 154 824,49 zł. Środki te również zostały wykorzystane na wypłatę wynagrodzeń pracownikom. W związku z powyższym, w ocenie organu II instancji, nie ulega wątpliwości, że Bank A umożliwił zobowiązanej spółce w okresie od 5 września 2016 r. (data zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego) do 20 września 2016 r. (data poinformowania dłużnika zajętej wierzytelności o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na rozłożenie na raty spłat należności pieniężnej) dysponowanie środkami znajdującymi się na rachunkach bankowych B pomimo dokonanego 5 września 2016 r. zajęcia wierzytelności z tych rachunków. Organ egzekucyjny uznał, że zakaz wypłat z zajętego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia wyłącznie po złożeniu bankowi odpisu listy płac, co nastąpiło według oświadczenia banku 9 września 2016 r. lub innego wiarygodnego dowodu stanowiącego podstawę do wypłaty wynagrodzeń za pracę, nie zaś na podstawie oświadczenia o przygotowywaniu listy płac. Organ II instancji stwierdził następnie, że podziela stanowisko organu egzekucyjnego, iż przekazane do banku oświadczenie o przygotowywaniu listy płac nie stanowi wiarygodnego dowodu, o którym mowa w art. 81 § 4 u.p.e.a. Informacja o przygotowywaniu listy płac nie może stanowić podstawy wypłaty wynagrodzeń pracownikom. W istocie do wypłaty wynagrodzeń pracownikom nie doszło 6 września 2016 r. po przekazaniu informacji o przygotowywaniu listy płac, a 9 września 2016 r., tj. po przekazaniu tej listy do banku. Powyższe pozwala na stwierdzenie, że sam dłużnik zajętej wierzytelności nie uznał informacji od zobowiązanej za wiarygodny dowód, na podstawie którego możliwa byłaby wypłata wynagrodzeń pracownikom. W ocenie organu II instancji, samo twierdzenie dłużnika zajętej wierzytelności o rzekomym przekazaniu przez spółkę informacji o tworzeniu listy płac nie zostało przez stronę udowodnione. Ani Bank A S.A., ani skarżąca nie przedstawili żadnego dowodu, potwierdzającego fakt przekazania informacji w dniach 5-6 września 2016 r. Wyjaśnienia dłużnika zajętej wierzytelności dotyczące przyczyn nieprzekazania organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności środków znajdujących się na rachunkach bankowych B nie były spójne. W piśmie z 25 października 2016 r. bank wskazał, że zobowiązana spółka 13 września 2016 r. przedłożyła listę płac. W piśmie z 30 grudnia 2016 r. bank stwierdził, że przekazane przez niego uprzednio informacje o terminie złożenia listy płac były "niepełne", bowiem do banku zostały złożone dwie listy płac: 9 i 15 września 2016 r. W tym samym piśmie wskazał również, że została mu przekazana przez spółkę "w dniach 5-6 września 2016 r." informacja o tworzeniu listy płac. W ocenie organu II instancji, z uwagi na powyższe rozbieżności, zasadnie organ egzekucyjny odmówił mocy dowodowej wyjaśnieniom udzielonym przez dłużnika zajętej wierzytelności w części dotyczącej niewykonania ciążącego na nim obowiązku związanego z egzekucją z rachunku bankowego. Dłużnik zajętej wierzytelności nie miał żadnych podstaw, aby odstąpić od realizacji zajęcia z 5 września 2016 r. Dłużnikiem zajętej wierzytelności jest bank, a więc instytucja finansowa, która z uwagi na charakter prowadzonej działalności obejmującej na co dzień realizowanie ustawowych obowiązków w zakresie realizacji zajęć wierzytelności z rachunków bankowych swoich klientów, winien odznaczać się rzetelnością oraz profesjonalizmem. Egzekucja z rachunków bankowych jest jednym z podstawowych i efektywniejszych środków egzekucji stosowanych przez organy egzekucyjne, w związku z czym wobec dłużnika zajętej wierzytelności, jakim jest wyspecjalizowany podmiot zajmujący się szeroko pojętymi usługami finansowymi, należy oczekiwać nie tylko działania z poszanowaniem prawa, ale również budzącego zaufanie nie tylko jego klientów, ale także organów administracji publicznej. Kwota nałożonej kary przyjęta przez organ egzekucyjny w maksymalnej wysokości przewidzianej przez ustawodawcę wynika z wysokości dochodzonej należności objętej zawiadomieniem o zajęciu rachunku bankowego, tj. 874 171,52 zł, wysokości nieprzekazanych środków znajdujących się na rachunkach spółki oraz wagi naruszeń prawa stwierdzonych w toku prowadzonego postępowania i wykazanych powyżej. W ocenie organu II instancji, wysokość nałożonej kary jest adekwatna do charakteru sprawy (ciężaru gatunkowego), gdyż dłużnik zajętej wierzytelności uniemożliwiał prawidłowe dochodzenie należności Skarbu Państwa. Nałożenie kary pieniężnej ma na celu również wyeliminowanie w przyszłości wykazanych powyżej nieprawidłowości, co uzasadnia zastosowanie kary w takiej wysokości, aby była ona dolegliwa dla dłużnika zajętej wierzytelności. Wyznaczenie skarżącej, w trybie art. 168e § 3 u.p.e.a., jako pracownika banku, nie zmienia stanowiska organu II instancji, co do zasadności ustalenia kary w wysokości 3 800 zł. Wynikającego z powołanego przepisu obowiązku nałożenia kary pieniężnej na wyznaczonego pracownika dłużnika zajętej wierzytelności będącego osobą prawną, nie można analizować w oderwaniu od zaistniałych w niniejszej sprawie okoliczności, w tym w szczególności wskazanego ciężaru gatunkowego sprawy oraz celu, jakiemu kara ma służyć, tj. w tym przypadku zdyscyplinowaniu banku, jako dłużnika zajętej wierzytelności, do rzetelnego wykonywania ciążących na nim z tego tytułu obowiązków.

W skardze na powyższe postanowienie M. B. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie:

1. art. 81 § 4 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że bank jako dłużnik zajętej wierzytelności nienależycie wykonał obowiązki związane z egzekucją prowadzoną z rachunków bankowych B na podstawie zawiadomienia z 5 września 2016 r.;

2. art. 168e u.p.e.a. poprzez uznanie, że przepis ten miał zastosowanie przy wykonywaniu przez bank obowiązków związanych z egzekucją prowadzoną z rachunków bankowych B na podstawie zawiadomienia z 5 września 2016 r..

W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że przekazane przez klienta 5-6 września 2016 r. informacje o przygotowywaniu listy płac (naliczaniu) oraz wyjaśnianiu z Urzędem Skarbowym procedury układu ratalnego w zakresie spłaty zobowiązań z tytułu podatku VAT (zajęcie dotyczyło tych zobowiązań) można uznać za wiarygodny dowód, o którym mowa w art. 81 § 4 u.p.e.a.. Urząd Skarbowy Ł.-W. 21 września 2016 r. poinformował bank o wstrzymaniu realizacji zajęcia i możliwości korzystania z rachunku zobowiązując jedynie do zapłaty kosztów naliczonych w zajęciu egzekucyjnym. Zdaniem skarżącej, nałożenie kary pieniężnej jest bezpodstawne również w świetle art. 168e § 1 u.p.e.a. Bank po wpłynięciu 5 września 2016 r. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wskazanej powyżej firmy na bieżąco informował o przeszkodach w realizacji zajęcia egzekucyjnego, a w momencie otrzymania pisma o wstrzymaniu realizacji zajęcia egzekucyjnego niezwłocznie przekazywał na rachunek bankowy organu kwotę naliczonych kosztów w wysokości 42 025,70 zł. W niniejszej sprawie nie doszło zatem do naruszenia obowiązków określonych w art. 168e § 1 u.p.e.a.. Bank powołał się na informację o tworzeniu listy płac przekazaną w drodze korespondencji e-mailowej 5-6 września 2016 r. pomiędzy pracownikiem B D. K. a doradcą firmy z C – Ł. A. F.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując tej kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Z wymienionych przepisów wynika, że badanie legalności zaskarżonego postanowienia obejmuje ocenę prawidłowości wykładni oraz zastosowania przepisów prawa regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej.

Ocena legalności zaskarżonego postanowienia, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów wykazała, że skarga jest uzasadniona.

W rozpatrywanej sprawie istotą sporu jest zasadność nałożenia na skarżącą, będącą wyznaczonym pracownikiem banku – dłużnika zajętej wierzytelności, kary pieniężnej w wysokości 3 800 zł z uwagi na nienależyte wykonanie obowiązków związanych z egzekucją prowadzoną na podstawie zawiadomienia z 5 września 2016 r. z rachunków bankowych.

Stosownie do art. 168e § 1 u.p.e.a. na dłużnika zajętej wierzytelności, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności lub prawa majątkowego, można nałożyć karę pieniężną do wysokości 3 800 zł. Jeżeli dłużnikiem zajętej wierzytelności jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, karę pieniężną nakłada się na wyznaczonego pracownika, a jeżeli nie został wyznaczony – kierownika bezpośrednio odpowiedzialnego za realizację zajęcia, a w spółce prawa handlowego – odpowiedzialnego członka zarządu, natomiast w spółce cywilnej – odpowiedzialnego wspólnika (art. 168e § 3 u.p.e.a.). Unormowanie to dotyczy odpowiedzialności administracyjnej dłużników zajętej wierzytelności, niewykonujących lub nienależycie wykonujących nałożone obowiązki i przewiduje sankcje wobec nich za niedopełnienie obowiązków powstałych w toku stosowania środka egzekucyjnego. W orzecznictwie i judykaturze wskazuje się, że odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny i nie ogranicza jej brak zawinienia. Odpowiedzialność ta ma zastosowanie niezależnie od możliwości ściągnięcia wierzytelności od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucyjnym (por. wyrok NSA z 6 lipca 2006 r., II FSK 965/05; P. Przybysz, Egzekucja administracyjna, Warszawa 1999, s. 186; Z. Kmieciak, Ogólne zasady prawa i postępowania administracyjnego, Warszawa 2000, s. 125). Zasady zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności zostały określone w art. 89-92 u.p.e.a. W przepisach tych określono obowiązki ciążące na dłużniku zajętej wierzytelności (art. 89 § 1 i § 3 u.p.e.a.), wynikające z wezwania go, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Ponadto organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, czy przekaże organowi z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Warunkiem koniecznym dopuszczalności nałożenia kary przewidzianej w art. 168e u.p.e.a. jest dokonanie zajęcia wierzytelności, tj. zawiadomienie dłużnika o zajęciu wierzytelności (por. wyrok WSA w Łodzi z 26 lutego 2009 r., III SA/Łd 401/08).

Należy podkreślić, że kara pieniężna nakładana na dłużnika zajętej wierzytelności na podstawie art. 168e u.p.e.a. jest karą administracyjną i nie ma charakteru obligatoryjnego, lecz fakultatywny (por. P. Starzyński, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pod red. D. R. Kijowskiego, Komentarz do art. 168e oraz P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz do art. 168e; wyrok WSA w Łodzi z 12 kwietnia 2005 r., I SA/Łd 135/05, wyrok WSA w G. z [...] [...] Przepis art. 168e § 1 u.p.e.a. zbudowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy "użycie w nim wyrazu "można". Przy rozstrzygnięciu kwestii nałożenia bądź nienałożenia kary oraz przy skonkretyzowaniu jej wysokości organ egzekucyjny korzysta z tzw. luzu decyzyjnego w granicach uznania administracyjnego. Organ egzekucyjny ma możliwość wyboru optymalnego (właściwego) rozstrzygnięcia, a motywy którymi się kierował powinien wyjaśnić w uzasadnieniu postanowienia nakładającego karę pieniężną na określony podmiot. Kara pieniężna musi być karą sprawiedliwą, adekwatną do wagi naruszenia prawa i odpowiadającą wymogom celowości. Dla spełnienia swych celów powinna stanowić istotnie odczuwalną dolegliwość ekonomiczną, proporcjonalną do możliwości płatniczych karanego i adekwatną do rodzaju i stopnia naruszenia prawa. Przy wymiarze kary organ egzekucyjny powinien mieć również na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Stopień naruszenia prawa stanowi element ocenny. Istnienie w konkretnej sprawie przesłanek nałożenia kary pieniężnej oraz ustalenie jej wysokości ze względu na omówione kierunkowe dyrektywy wyboru powinno zostać należycie uzasadnione w wydanym postanowieniu (por. wyrok NSA z 6 lipca 2006 r., II FSK 965/05).

W rozpatrywanej sprawie okoliczność dokonania zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego B przez skuteczne doręczenie zawiadomienia z 5 września 2016 r. o zajęciu wierzytelności Bankowi A nie budzi wątpliwości. W zawiadomieniu tym organ egzekucyjny wskazał, że kwota dochodzonej należności wynosi 874 171,52 zł.

Z uzasadnień postanowień wydanych przez organy obu instancji wynika, że dłużnik zajętej wierzytelności będący bankiem, uniemożliwiał prawidłowe dochodzenie należności Skarbu Państwa, zaś kwota nałożonej na skarżącą kary pieniężnej w maksymalnej wysokości (3 800 zł) wynika z wysokości dochodzonej należności objętej zawiadomieniem o zajęciu rachunku, tj. 874 171,52 zł, wysokości nieprzekazanych środków znajdujących się na rachunkach B. Uniemożliwienie prawidłowego dochodzenia należności Skarbu Państwa miało natomiast polegać na braku realizacji zajęcia i umożliwieniu B dysponowania środkami znajdującymi się na rachunkach bankowych w okresie od 5 września 2016 r. do 20 września 2016 r. (poinformowania banku o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na rozłożenie na raty spłat należności pieniężnej).

W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że 9 i 15 września 2017 r. wypłacono wynagrodzenia pracownikom zobowiązanego. Według organów obu instancji, przekazanie do banku oświadczenia o przygotowywaniu listy płac nie stanowi innego wiarygodnego dowodu, o którym mowa w art. 81 § 4 u.p.e.a.. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do art. 81 § 4 u.p.e.a. wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a wypłata alimentów lub renty o charakterze alimentacyjnym – tytułu stwierdzającego obowiązek zobowiązanego do płacenia alimentów lub renty. Bank dokonuje wypłat alimentów lub renty do rąk osoby uprawnionej do tych świadczeń. Na mocy tego przepisu – z mocy samej ustawy zwolnione zostały spod egzekucji środki na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania. Jedynym warunkiem zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego w tej części zdeponowanych na nim środków pieniężnych, które mają być przeznaczone na bieżące wynagrodzenia pracowników, jest złożenie bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. W zawiadomieniu o zajęciu z 5 września 2016 r. organ egzekucyjny pouczył bank o tym, że wypłata na wynagrodzenia za pracę może nastąpić po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu.

W ocenie sądu, w stanie faktycznym mającym miejsce w niniejszej sprawie brak jest podstaw, aby uznać, że do momentu złożenia przez B list płac bank dysponował innym wiarygodnym dowodem, w rozumieniu art. 81 § 4 u.p.e.a., uzasadniającym brak realizacji zajęcia. Zasadnie organ II instancji uznał, że wyjaśnienia banku w tym zakresie nie były spójne. W piśmie z 5 września 2016 r. bank poinformował bowiem organ egzekucyjny jedynie o tym, że to brak wystarczających środków pieniężnych stanowi przeszkodę w realizacji zajęcia. W piśmie z 25 października 2016 r. bank wskazał, że zobowiązany złożył 13 września 2016 r. listę płac. W piśmie z 21 listopada 2016 r. bank wyjaśnił jedynie, że w dniu 9 września 2016 r. zobowiązany realizował przelewy z tytułu wypłaty wynagrodzeń, a zajęcie nie jest realizowane z uwagi na informację o zawieszeniu postępowania. Na "informację o przygotowywaniu listy płac", którą miał otrzymać 5-6 września 2016 r., bank powołał się dopiero w piśmie z 30 grudnia 2016 r. Nadto w piśmie z 30 grudnia 2016 r. bank wskazał, że zostały złożone dwie listy płac 9 i 15 września 2016 r., na które to okoliczności nie powoływał się w swoich wcześniejszych pismach.

Zdaniem sądu, chociaż organy zwróciły uwagę na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia o nałożeniu kary pieniężnej i określeniu jej wysokości, to nie wyjaśniły jednak w wystarczającym stopniu przesłanek jej zastosowania oraz ustalenia jej wysokości. Z uzasadnień postanowień wydanych przez organy obu instancji nie wynika, czy i w jakim zakresie analizowano sytuację finansową oraz możliwości płatnicze skarżącej. Nie wyjaśniono, z jakich względów bez wpływu na wysokość nałożonej na nią kary pieniężnej, w najwyższej przewidzianej w art. 168e § 1 u.p.e.a. wysokości (3 800 zł), pozostało to, że pierwotnie określona wysokość zajętej wierzytelności w kwocie 874 171,52 zł (zajęcie z 5 września 2016 r.) została trzy dni później zaktualizowana do kwoty 642 641,63 zł (zajęcie z 8 września 2016 r.), jak również okoliczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na decyzję ratalną z 19 września 2016 r. postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. z [...] a następnie uchylenia zajęcia, o czy organ egzekucyjny poinformował bank 28 grudnia 2016 r. oraz przekazania przez bank organowi egzekucyjnemu kosztów egzekucyjnych w pełnej wysokości 42 025,70 zł.

W ocenie sądu, nie bez znaczenia jest też okoliczność, której nie uwzględniono, że z zajętych rachunków bankowych faktycznie miała miejsce wypłata wynagrodzeń, które z mocy art. 81 § 4 u.p.e.a. korzystają z ustawowego zwolnienia spod egzekucji (okoliczność bezsporna). Nadto organ II instancji rozważając zasadność i wysokość nałożenia na skarżącą przez organ egzekucyjny kary pieniężnej poprzestał jedynie na odniesieniu się do statusu banku i jego obowiązków jako dłużnika zajętej wierzytelności, a nie do udziału samej skarżącej, będącej jedynie jego pracownikiem, w nienależytym wykonaniu tych obowiązków. Poza tym w skierowanym do banku zawiadomienia z 5 września 2016 r. zawarte było pouczenie, iż "na podstawie art. 168e ustawy, na bank, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją z wierzytelności z rachunku bankowego, organ egzekucyjny może nałożyć karę pieniężną do wysokości 3 800 zł". W pouczeniu tym w nieprawidłowy sposób, niezgodny z art. 168e § 3 u.p.e.a. wskazano, że podmiotem, na który może zostać nałożona kara pieniężna z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków związanych z egzekucją z wierzytelności z rachunku bankowego jest bank a nie wyznaczony pracownik, co mogło mieć wpływ na sposób zachowania się samej skarżącej i innych pracowników banku mających wpływ na sposób realizacji zajęcia.

Na marginesie powyższych rozważań trzeba jeszcze wskazać, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a. Wynikające z art. 18 u.p.e.a. odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza, że przepisy tego kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełnić, a nie modyfikować u.p.e.a. W odniesieniu do poszczególnych przepisów kodeksu możliwe jest ich pełne stosowanie, stosowanie ze zmianami oraz brak możliwości stosowania ze względu na inne unormowanie postępowania przez u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 6 lipca 2006 r., II FSK 965/05). W art. 168e u.p.e.a. nie sprecyzowano dyrektyw nałożenia kary pieniężnej. Dyrektywy nałożenia administracyjnej kary pieniężnej określono w art. 189d k.p.a., który stanowi, że wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia (pkt 1); częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara (pkt 2); uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe (pkt 3); stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa (pkt 4); działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa (pkt 5); wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła (pkt 6); w przypadku osoby fizycznej – warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana (pkt 7). W art. 189f k.p.a. określono natomiast przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Stosownie do art. art. 189f § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. W myśl art. 189f § 2 k.p.a. w przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia (art. 189f § 3 k.p.a.). Przepisy te dodano do k.p.a. od 1 czerwca 2017 r. na mocy art. 1 pkt 41 i art. 18 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935). Wprawdzie z mocy art. 16 tej ustawy do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem należy stosować przepisy k.p.a. w brzmieniu dotychczasowym, lecz wprowadzone tą ustawą zmiany mają istotne znaczenie z punktu widzenia prawidłowości stosowania instytucji wymierzania administracyjnych kar pieniężnych.

W tym stanie rzeczy uznać należy, że wymierzenie skarżącej kary pieniężnej miało miejsce z naruszeniem przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Z powyższych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej.

O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu.

a.l.