Postanowienie WSA we Wrocławiu, sygn. akt I SA/Wr 929/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2013-09-23 00:00:00+02:00 ()
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku: *Odmówiono przyznania prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych
Powołane przepisy: article: art. 260,  art. 246  par. 2  pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za lipiec 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.


UZASADNIENIE

Skarżąca Spółka z o. o. A z siedzibą w N. (reprezentowana przez pełnomocnika procesowego), prowadząca działalność w branży gier losowych i zakładów wzajemnych - po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi - wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniając, że sytuacja prawna po wejściu z dniem 1 stycznia 2010 r. ustawy o grach hazardowych, zmieniła całkowicie warunki prowadzenia tej działalności. Obecnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na uzyskanie nowych zezwoleń na działalność w zakresie automatów o niskich wygranych, obecnie można ją kontynuować w oparciu o zezwolenia uzyskane przed 1 stycznia 2010 r. Jeśli zaś nie nastąpi zmiana przepisów, działalność Spółki zakończy się najpóźniej w 2015 r.

Strona wskazała, że powyższa zmiana przepisów doprowadziła przedsiębiorstwo do zapaści finansowej z powodu poniesienia znacznych nakładów na rozwój działalności i krótkiego trybu wprowadzenia nowelizacji w życie. Natomiast brak w ustawie zapisu o działalności na automatach o niskich wygranych spowodował, że posiadane przez Spółkę automaty, które nabyła w znacznej ilości, stały się bezwartościowe. W rezultacie też jej przychody znacząco zmalały w stosunku do lat 2009 i 2010, a drastyczna podwyżka podatku od gier spowodowała, że środki wpływające do Spółki przeznaczone są na regulowanie danin publicznoprawnych. Strona eksploatuje obecnie 200 automatów, to jest 7% automatów funkcjonujących do 31 grudnia 2009 r. W konsekwencji brak jest środków na bieżącą działalność. Łączna kwota miesięcznych wydatków przekracza znacznie wartość środków na rachunku bankowym. Natomiast środki trwałe to głównie ww. automaty do gier o niskich wygranych, których nie da się zbyć w Polsce ani za granicą.

Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego lub środków finansowych Spółki wynosi 2.500.000 zł, wartość środków trwałych – 4.657.599,66 zł, a wysokość straty za ostatni rok obrotowy (2012) – (-) 888.485,30 zł. Stan kont na dwóch rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Spółka oświadczyła, że oba rachunki są zajęte w postępowaniu zabezpieczającym do wysokości 8.737.023,95 zł i 8.734.119,33 zł.

Z dokumentów złożonych w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) na wezwanie referendarza sądowego wynika, że za 2012 r. Spółka uzyskała przychód w kwocie 148.155.284,25 zł (zeznanie podatkowe CIT-8). W prowadzonym wobec Spółki postępowaniu zabezpieczającym kwota zabezpieczenia wyniosła około 3.730.000 zł (zajęcia dokonane przez komornika sądowego w lutym i wrześniu 2012 r., zajęcie administracyjne z października 2012 r.), natomiast w postępowaniu egzekucyjnym, egzekwowane kwoty wyniosły około 1.765.000.000 zł (zajęcia egzekucyjne z września, października i grudnia 2012 r. oraz ze stycznia 2013 r.). Strona wyjaśniła, że bilans oraz rachunek zysków i strat za 2012 r. będzie mogła przesłać po zakończeniu weryfikacji przez biegłego rewidenta, czyli na koniec sierpnia bieżącego roku. Jeśli zaś chodzi o wydruki z księgi podatkowej za marzec, kwiecień i maj 2013 r. z wykazanym przychodem i dochodem/stratą z działalności, Spółka wskazała, iż w przypadku pełnej księgowości taki wydruk nie jest możliwy. Jednocześnie oświadczyła, że za te miesiące wykazana została narastająco strata w wysokości 69.871 zł.

Postanowieniem z dnia 29 lipca 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W sprzeciwie od wymienionego postanowienia skarżąca Spółka (reprezentowana przez pełnomocnika procesowego) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zarzucając błędną ocenę przez referendarza sądowego jej sytuacji majątkowo-finansowej. W uzasadnieniu sprzeciwu Spółka wyjaśniła, że jej wielomilionowe obroty mają tak dużą wartość jedynie w ujęciu księgowym, a nie w realnym wymiarze wpływów do Spółki. Kwota ta stanowi bowiem sumę wszystkich wpłat do automatów do gier eksploatowanych przez Spółkę w całym kraju. Przy czym wartość wpływów musi zostać skorygowana o podatek od gier w wysokości ok. 400.000 zł, koszty związane z eksploatacją urządzeń do gier (w tym czynsze najmu powierzchni pod urządzenia oraz kosztów bieżącego serwisu i obsługi automatów) oraz o koszty bieżącej obsługi administracyjnej (pensje i ich pochodne, itp.). Pozostała po odliczeniach kwota podlega natomiast zajęciu z tytułu zabezpieczenia egzekucyjnego. W ocenie Spółki, w tak ukształtowanej sytuacji, nie jest ona w stanie zgromadzić żadnych rezerw finansowych na uiszczenie wpisów sądowych, nie tylko w przedmiotowej sprawie, lecz w wielu innych sprawach prowadzonych równolegle w sądach administracyjnych na terenie całego kraju, w łącznej kwocie przekraczającej 100.000 zł.

Na wezwanie Sądu z dnia 21 sierpnia 2013 r. Spółka przedłożyła sprawozdanie finansowe za 2012 r.; bilans oraz rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 lipca 2013 r.; 10 wyciągów z dwóch wskazanych we wniosku rachunków bankowych (7 wyciągów z rachunku o numerze 59 (...) 9101 i 3 wyciągi z rachunku o numerze 07 (...) 4926); dokumenty dotyczące prowadzonych wobec Spółki egzekucji administracyjnych na łączną kwotę około 1.291.500.000 zł (w tym już przedłożone na wezwanie referendarza sądowego zajęcia wierzytelności na kwotę 176.932 zł), z których najwcześniejszy datowany jest na dzień 22 kwietnia 2011 r., a najpóźniejszy na dzień 27 sierpnia 2013 r.; zaświadczenie z lipca 2013 r. (brak daty dziennej) o zaległości na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w łącznej kwocie 24.292,95 zł oraz zaświadczenie z dnia 2 sierpnia 2013 r. o zaległości z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 12.079 zł. Ze sprawozdania finansowego Spółki za wskazany wyżej okres 2013 r. wynika, że Spółka wygenerowała przychód w wysokości 60.730.160,08 zł, natomiast zysk wyniósł 280.366,67 zł. Z kolei wartość aktywów obrotowych na dzień 31 lipca 2013 r. wyniosła 7.635.420,46 zł, w tym środków pieniężnych i innych aktywów pieniężnych w kwocie 1.762.229,62 zł (w kasie i na rachunkach znajdowała się kwota 333.904,62 zł). Spółka ponadto oświadczyła, że dwa rachunki bankowe, co do których Sąd wzywał o przedstawienie ich historii, są rachunkami technicznymi banku.

Jako znane z urzędu wskazać należy, że Spółka na dzień wydania niniejszego postanowienia zobligowana jest do uiszczenia wpisów sądowych od skarg w sprawach o sygn. I SA/Wr 923 - 955/13, I SA/Wr 1252 - 1284/13 oraz I SA/Wr 1636 – 1668/13 w łącznej wysokości 46.069 zł.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.

W przedmiotowej sprawie skarżąca Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem wniosek podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.

Stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo, zaś rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać to prawo jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Ponadto osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 318/08, LEX nr 479111).

W ocenie Sądu, w świetle przedstawionego przez Spółkę materiału dowodowego, obrazującego jej aktualną sytuację majątkowo-finansową, nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych. Dodać przy tym należy, że wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy rozpoznawany był z uwzględnieniem obciążenia, wynikającego ze wszystkich zawisłych w tym Sądzie spraw (na obecnym etapie w łącznej kwocie 46.069 zł z tytułu wpisu od skarg, które stanowią najwyższy koszt w sprawie).

Przede wszystkim nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowy twierdzenie Spółki, że znajduje się w zapaści finansowej z powodu poniesienia znacznych nakładów na rozwój działalności i krótkiego trybu wprowadzenia niekorzystnej nowelizacji ustawy o grach hazardowych, co w rezultacie skutkowało poniesieniem straty, która w 2012 r. wyniosła 888.485,30 zł. Pomimo bowiem pogorszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej i poniesienia straty, Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego, co potwierdza, iż poniesiona strata księgowa nie może być utożsamiana ze stanem niewypłacalności. W każdym razie, złej sytuacji majątkowo-finansowej nie potwierdza ani bilans za 2012 r., jak i bilans sporządzony na dzień 31 lipca 2013 r.

Tak więc, z bilansu 2012 r. wynika, że Spółka osiągnęła w 2012 r. przychody netto ze sprzedaży w wysokości 165.886.042,86 zł, zaś jej koszty działalności wyniosły 168.498.303,68 zł. Na koniec 2012 r. posiadała środki trwałe o wartości 4.128.811,19 zł, w skład których wchodziły budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i morskiej o wartości 567.595,74 zł, urządzenia techniczne i maszyny o wartości 6.094,45 zł oraz inne środki trwałe o wartości 3.555.121 zł. Ponadto na koniec 2012 r. krótkoterminowe aktywa finansowe Spółki wynosiły 2.090.462,23 zł w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości 439.346,46 zł.

Analiza rachunku zysków i strat za okres 1 stycznia 2013 r. do 31 lipca 2013 r. również nie potwierdza złej sytuacji finansowej Spółki. Co więcej, w przeciwieństwie do roku ubiegłego Spółka przy przychodach netto w kwocie 60.689.092,57 zł, wykazała zysk netto w kwocie 227.096,67 zł, co świadczy o zmniejszeniu kosztów działalności Spółki. Wprawdzie z bilansu sporządzonego na dzień 31 lipca 2013 r. wynika, że wartość jej środków trwałych w stosunku do ubiegłego roku zmalała, to jednak środki te dalej przedstawiają znaczną wartość, mianowicie 3.529.630,17 zł. Ponadto Spółka posiadała na koniec 31 lipca 2013 r. krótkoterminowe aktywa finansowe o wartości 1.762.292,62 zł, w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości 333.904,62 zł, przy kapitale własnym wynoszącym 2.500.000 zł.

Zatem, trudno przyznać Spółce rację, że jej sytuacja uległa znacznemu pogorszeniu, gdy z danych finansowych wynika odmienny wniosek. Podobnie, nie można zgodzić się z twierdzeniem strony, że obroty Spółki mają tak dużą wartość tylko w ujęciu księgowym, gdyż wskazane przez nią koszty działalności obejmującej gry na automatach o niskiej wygranej, stanowią normalne koszty działalności gospodarczej, które pokrywane są z wcześniej uzyskanych środków na ich pokrycie. Tak więc nie przeszkód do tego, by Spółka, która nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, uzyskując obroty wielokrotnie przewyższające wysokość kosztów postępowania nie tylko w sprawie rozpoznawanej, ale także i w sprawach pozostałych, nie mogła tychże kosztów pokryć. Tym bardziej, że koszty postępowania sądowego mające charakter publicznoprawny, przedsiębiorca winien zwyczajowo uwzględniać w kosztach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Zatem wydatki o charakterze cywilnoprawnym, które w przeważającej mierze dotyczą kosztów działalności gospodarczej, nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Tym samym, brak jest przeszkód do tego, by przedsiębiorca nie mógł zaliczyć w poczet kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, kosztów sądowych związanych z jego udziałem w sporze sądowym.

Odnosząc się natomiast do kwestii wskazanych przez Spółkę postępowań zabezpieczających i egzekucyjnych, wynikających w szczególności z odpisów zajęć rachunków bankowych, stwierdzić należy, że Sądowi nie jest znana, pomimo wezwania skarżącej Spółki w tym zakresie, aktualna kwota obciążeń egzekucyjnych Spółki. Przedłożone przez Spółkę dokumenty pochodzą bowiem z różnych okresów, z których najwcześniejszy datowany jest na dzień 22 kwietnia 2011 r., a najpóźniejszy na dzień 27 sierpnia 2013 r. Ponadto, sam fakt zabezpieczenia (prowadzenia postępowania egzekucyjnego) nie stanowi automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2009 r. sygn. akt I FZ 66/09, LEX nr 564255).

Mając powyższe na względzie należy uznać, że wpisy od skarg wynikające ze wszystkich zawisłych w tut. Sądzie spraw w łącznej wysokości 46.069 zł, są dla strony kwotą znikomą i oczywiście możliwą do uiszczenia ze środków posiadanych przez Spółkę w gotówce lub możliwa do uzyskania w drodze kredytu bankowego. Skarżąca nie wykazała bowiem, że nie posiada zdolności kredytowej. Przeciwnie, to sama Spółka posiada wierzytelności z tytułu udzielonych pożyczek na kwotę 901.045,94 (stan na dzień 31 lipca 2013 r.).

Ponieważ prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązków ponoszenia kosztów postępowania sądowego powinno się sprowadzać wyłącznie do przypadków, w którym zdobycie przez stronę środków do sfinansowania udziału w tym postępowaniu jest niemożliwe (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z 9 marca 2009 r. sygn. akt II SAB/Wr 32/08, LEX nr 603148), ocena sytuacji skarżącej Spółki w powiązaniu z przedłożoną dokumentacją daje uprawnienie do stwierdzenia, że nie spełnia ona przesłanek do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i art. 260 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.