Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 1433/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2022-07-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: par. 10  ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2021 poz 371
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek  pandemii COVID-19

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2022 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia M. w Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 sierpnia 2021 r. nr 480000/71/241065/2021 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 23 czerwca 2021 r. nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z 23 czerwca 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił Stowarzyszeniu M. w Z. – dalej strona, skarżący - zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych łub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 grudnia 2020 r. do 31 stycznia 2021 r.

W podstawie prawnej organ powołał art. 31 zq ust. 7, art. 31 zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 z późn. zm. - dalej jako ustawa C0VłD-19), § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii C0VID-19 (Dz.U. poz. 371 1713) oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423 z późn. zm.).

W uzasadnieniu decyzji Zakład wskazał iż odmówił zwolnienia z opłacania składek, gdyż Stowarzyszenia i fundacje, jeśli prowadzą działalność gospodarczą, to nie są typowymi uczestnikami życia gospodarczego. W przypadku tych podmiotów działalność gospodarcza posiada charakter głownie akcesoryjny względem ich standardowej działalności (oraz podstawowych źródeł finansowania). Dlatego nie ma znaczenia, że w KRS stowarzyszenie czy fundacja ma wpisany PKD, który uprawnia do otrzymania pomocy. Działalność gospodarcza organizacji wpisanych do rejestru stowarzyszeń KRS - jeśli zostanie wpisana w KRS do rejestru przedsiębiorców jest wpisana do rejestru REGON jako drugorzędna. Wpis następuje na podstawie danych przekazywanych z KRS lub w oparciu o wniosek podmiotu - jako działalność wyodrębnionej jednostki lokalnej w obecnym stanie prawnym podmioty wpisane do KRS mogą złożyć wniosek do rejestru REGON w zakresie jednostki lokalnej.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona podniosła iż stowarzyszenie posiada jednostkę lokalną, której przeważającą działalnością jest 85.59.B pozostałe pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane. Działalność z takim kodem prowadzona jest od wielu lat i w rejestrze REGON ten właśnie kod PKD jest wpisany jako działalność przeważająca jednostki lokalnej, którą jest [...] "W". W konsekwencji w ocenie strony na dzień 30 listopada 2020r. Stowarzyszenie prowadziło przeważającą działalność gospodarczą pod kodem PKD 85.59.B.; uprawniającym do zwolnienia z opłacania składek.

ZUS decyzją z dnia 12 sierpnia 2021r. negatywnie załatwił wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazując na treść § 10 i 11, rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii C0VID-19 podzielił pogląd organu I instancji co do braku możliwości przychylenia się do wniosku strony.

Zaznaczył iż podjęcie działalności gospodarczej przez stowarzyszenie nie jest jej głównym celem istnienia, jest to działalność uzupełniająca, dodatkowa, akcesoryjna, która na za zadanie wpieranie celów statutowych tego podmiotu. Stowarzyszenie, które podejmuje działalność gospodarczą jest wpisywana w KRS dodatkowo do rejestru przedsiębiorców. Po dokonaniu wpisu do KRS, działalność w rejestrze REGON jest wpisywana jako drugorzędna. Wpis do REGON jest dokonywany w oparciu o dane przekazane przez KRS, może on również zostać dokonany na bazie wniosku podmiotu w charakterze wydzielonej jednostki lokalnej.

Wskazał iż zgodnie ustawą Prawo o stowarzyszeniach w statucie stowarzyszenia, które chce tworzyć jednostki terenowe wymagane są szczególne zapisy. Stowarzyszenie może, tworzyć terenowe jednostki organizacyjne, gdzie statut określa zasady tworzenia, rozwiązania oraz strukturę organizacyjną, a także określa organy terenowe jednostki organizacyjnej. Oddział/ koło może mieć własną osobowość prawną (z wpisem do KRS) lub może korzystać z osobowości prawnej organizacji głównej. Jednostka lokalna bez osobowości prawnej posługuje się statutem oraz numerem KRS organizacji macierzystej.

Dalej dodał iż we wniosku strony oprócz jednostki lokalnej wskazano powiązanie z S.SP. Z O. O. a do akt sprawy złożone zostało oświadczenie, że spółka ta nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1).

Podkreślił iż w celu rozpatrzenia sprawy istnieje obowiązek zbadania działalności według PKD, który dotyczy również stowarzyszeń. Jeżeli w rejestrze REGON widnieje przeważający rodzaj działalności inny, aniżeli określony w ustawie, to nie ma podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z płatności składek. Dodatkowo mając na uwadze, że pomimo iż, stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą to nie jest on typowym uczestnikiem życia gospodarczego. Działalność prowadzona przez stowarzyszenia ma na celu uzupełnianie, wspieranie celów statutowych (charakter akcesoryjna). Dlatego nie ma znaczenia, że w KRS stowarzyszenie ma wpisany kod PKD, który go uprawnia do otrzymania pomocy. Mając powyższe na względzie organ odmówił przychylenia się do wniosku.

W skardze do WSA w Gliwicach skarżąca postawiła zarzuty;

1. naruszenia art. 8, poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej przez wydanie odmiennych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych, a mianowicie wydania w dniu 2 marca 2021 r. zaświadczenia zwalniającego z opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2020 r. i styczeń 2021 r., a następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję z 23.06.2021 r., znak [...] odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za ten sam okres tj: od 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.

2. naruszenie § 10 ust, 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii C0VID-19, poprzez nieuznanie, że na dzień 31 marca 2021 r. stowarzyszenie prowadziło działalność oznaczoną w Polskiej Klasyfikacji Podatkowej (PKD) kodem 85.59 B, jako rodzaj działalności przeważającą jednostki lokalnej.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty: wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres: od 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest uzasadniona.

Przypomnieć należy, że § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii C0VID-19 przewiduje zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres:

- od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 stycznia 2021 r. albo za okres od dnia 1 grudnia 2020 r. do dnia 31 stycznia 2021 r.,

- od dnia 1 lutego 2021 r. do dnia 28 lutego 2021 r.,

- od dnia 1 marca 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. albo za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r.,

wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za te okresy, na zasadach określonych w art. 31zo-31zx ustawy o C0VID-19, z uwzględnieniem przepisów niniejszego rozdziału, płatnika składek prowadzącego, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: m.in. 85.59.B.

Natomiast § 10 ust. 3 rozporządzenia stanowi, że oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1-2b, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 31 marca 2021 r.

Należy w tym miejscu zauważyć, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy o statystyce publicznej). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej.

W ocenie Sądu zawarte w § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 2a pkt 1 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. sformułowanie "działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności" odnosi się zatem do faktycznie (rzeczywiście) prowadzonej działalności gospodarczej przez płatnika przedmiotowych składek. Inne rozumienie tego pojęcia mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w REGON kod wymieniony w § 10 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r. (przy założeniu spełnienia pozostałych przesłanek), mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałby podmiot nieuprawniony, lecz spełniający formalnie przesłanki do jej uzyskania.

Tymczasem pomoc, o jakiej mowa w § 10 ust. 1 pkt 2, ust. 2 i ust. 2a pkt 1 rozporządzenia z 26 lutego 2021 r., nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonej jako przeważająca. To znaczy, że nie można jej odmawiać podmiotom, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności, taki rodzaj rzeczywiście prowadziły. Ponadto ograniczanie się do wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana.

W niniejszej sprawie organ stwierdził, iż w sytuacji gdy dla Stowarzyszenia prowadzenie działalności gospodarczej nie jest pierwszorzędnym celem którym jest działalność statutowa to fakt iż ma wpis w KRS co do PKD i to w zakresie kodu – 85.59.A uprawniającego do pomocy pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacania składek należnych za okres od 1 grudnia 2020r do 31 stycznia 2021.

Z takim poglądem skład orzekający w sprawie się nie zgadza.

Oceniając wniosek strony w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacania składek należnych za okres od 1 grudnia 2020r do 31 stycznia 2021 organ powinien wziąć pod uwagę cel ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, który wynika wprost z jej tytułu, to jest przeciwdziałanie sytuacjom kryzysowym spowodowanym pandemią COVID, a więc m. in. łagodzenie skutków społeczno - gospodarczych poprzez udzielanie przedsiębiorcom wsparcia materialnego, mającego na celu zapobieżenie upadłości lub likwidacji działalności gospodarczej i miejsc pracy. Uwzględniając powyższe pomoc przewidzianą w rozporządzeniu powinien udzielić tym podmiotom, które faktycznie w określonym przepisami dniu prowadziły jako przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem wymienionym w rozporządzeniu jako uprawniającym do zwolnienia.

W ocenie składu orzekającego odejście od literalnej wykładni przepisów jest możliwe i pożądane w sytuacji, gdy jej rezultaty wypaczają założone cele. Jeżeli bowiem założeniem ustawodawcy było udzielenie wsparcia przedsiębiorstwom działającym w branżach, które znalazły się w trudnej sytuacji w związku z nowymi zasadami bezpieczeństwa, czy też ponoszącymi koszty związane z obostrzeniami sanitarnymi, a wprowadzone rozwiązania miały na celu przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym i utrzymanie miejsc pracy, to sposób wykładni cytowanych przepisów zaprezentowany przez organ w zaskarżonej decyzji jest ewidentnie sprzeczny z celami i założeniami ustawodawcy. Skoro były nimi wymienione uprzednio okoliczności, w tym przede wszystkim udzielenie wsparcia przedsiębiorcom najdotkliwiej odczuwającym skutki wprowadzonych ograniczeń i obostrzeń, to ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził na określony dzień powinno determinować udzielenie zwolnienia. Z perspektywy ustawy istotne jest bowiem realne udzielenie pomocy płatnikom składek, którzy rzeczywiście, a nie tylko formalnie spełniają kryteria do uzyskania pomocy.

Ponieważ z treści § 10 ust. 1, ust. 2 i ust. 2a rozporządzenia wynika, że ulga przysługuje przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym daną działalność nie jest zatem decydująca treść wpisu do rejestru, obojętne, czy REGON czy KRS. Jeżeli dowody wskazują, że przeważający rodzaj działalności mieści się w katalogu objętym zwolnieniem, to brak jest podstaw do odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania składek.

Tymczasem organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie dowody przedłożone przez stronę pominął jak też argumentację iż prowadzi działalność w zakresie kodu PKD 85.59.A uprawniającą do zwolnienia. Opierając się wyłącznie na twierdzeniu iż strona jest stowarzyszeniem i nie jest w jej głównych celach prowadzenie działalności gospodarczej odmówił w oparciu o przepisy rozporządzenia prawa do zwolnienia z obowiązku z opłacania składek należnych za okres 1 grudnia 2020 do 31 stycznia 2021. Jednak w ten sposób postępując w sprawie uchybił przepisom prawa materialnego a to w/w przepisom rozporządzenia Rady Ministrów z 26 lutego 2021r- § 10 ust. 1 pkt 2.

Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie zatem pod uwagę powyższe uwagi. To jest prowadząc postępowanie ustali rodzaj rzeczywiście prowadzonej przez stronę działalności w oparciu o przedłożone przez stronę dokumenty źródłowe, a następnie wyda decyzję stosowną do wyniku poczynionych ustaleń. Sam fakt, że zasadniczym celem stowarzyszenia jest realizacja przez nią określonych celów statutowych, nie podważa jej prawa do ubiegania się o zwolnienie z opłacania składek przewidzianego przez ustawodawcę jako formy wsparcia podmiotów prowadzących działalność gospodarczą a dotkniętych skutkami pandemii. Skoro bowiem stowarzyszenia , prowadząc swoją działalność, zobowiązane są do opłacania składek i innego rodzaju należności publicznoprawnych, to byłoby wyrazem jawnego pogwałcenia zasady równości podmiotów obrotu prawnego i gospodarczego pozbawienie ich prawa do ubiegania się o przedmiotowe zwolnienie. Nie może przy tym umykać uwadze organu, iż wobec szczególnego statusu stowarzyszenia, konieczność oceny wpisywania się takiego podmiotu w kryteria przewidziane w § 10 rozporządzenia RM z dnia 26 lutego 2021 r. musi być postrzegane szerzej niż tylko z uwzględnieniem danych pochodzących z rejestru REGON, gdyż te zazwyczaj nie będą adekwatnym źródłem wiedzy odnośnie do przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez fundację. Organ powinien więc w tym zakresie mieć na uwadze treść art. 75 § 1 zd. 1 k.p.a., zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, wykorzystując do badania zasadniczych dla sprawy kwestii także inne informacje i dokumenty obrazujące, jaki rodzaj aktywności w przypadku fundacji, jako przedsiębiorcy, stanowi przeważającą działalność.

W tym stanie sprawy na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.