Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1376/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-10-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
Hasła tematyczne: Osoby niepełnosprawne
Skarżony organ: Minister Pracy i Polityki Społecznej
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 4 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 123 poz 776
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2014 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o stopniu niepełnosprawności 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2014 r nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 1376/14

U Z A S A D N I E N I E

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...].04.2014 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].03.2014 r., stwierdzającą nieważność orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...].11.2008 r., zaliczającego K. N. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe.

Stan rozpatrywanej sporawy przedstawia się następująco.

Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w M., w wyniku postępowania wszczętego na wniosek K. N., w dniu [...].09.2008 r. wydał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (znak: [...]), którym zaliczył ją do lekkiego stopnia niepełnosprawności, okresowo do [...] września 2010 r., z powodu schorzeń oznaczonych symbolem przyczyny niepełnosprawności "05-R".

Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W., po rozpatrzeniu odwołania zainteresowanej, orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].11.2008 r. (znak: [...]) zaliczył K. N. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe.

W dniu [... grudnia 2013 r. do Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych wpłynęło pismo Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...].12.2013 r. (znak: [...]), w którym organ poinformował, że w związku z anonimowym pismem dotyczącym orzeczenia o stopniu niepełnosprawności K. N., w którym zgłoszono, że stan zdrowia zainteresowanej nie powoduje trudności w funkcjonowaniu, uzasadniających posiadanie przez nią orzeczenia zaliczającego do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, ponownie dokonał analizy akt postępowania orzeczniczego prowadzonego w przedmiocie zaliczenia K. N. do stopnia niepełnosprawności. Analiza wykazała, że orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu budzi poważne wątpliwości co do zgodności z przepisami prawa. Jednocześnie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przekazał akta sprawy K. N. do Pełnomocnika Rządu do Spaw Osób Niepełnosprawnych.

Dokonując oceny prawidłowości orzeczenia wydanego przez Zespół Wojewódzki, organ nadzoru dwukrotnie badając sprawę (na skutek złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) wziął pod uwagę obowiązujące w dacie wydania tego rozstrzygnięcia przepisy procesowe i materialne, a w szczególności art. 4 ust 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92, ze zm.). Wynika z niej, że do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Organ nadzoru wziął również pod uwagę standardy wynikające z § 30 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności w zakresie kwalifikowania do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zawierające kryteria określające naruszenie sprawności organizmu powodujące:

- czasową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza konieczność udzielania pomocy o której mowa w § 29 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia, w okresach wynikających ze stanu zdrowia,

- częściową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza wystąpienie co najmniej jednej z okoliczności, o których mowa w § 29 ust. 1 pkt 3 w/w rozporządzenia.

Konieczność udzielania pomocy, w tym w pełnieniu ról społecznych oznacza zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzielaniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałaniu w procesie leczenia, rehabilitacji edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnie od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

W celu sprawdzenia poprawności orzeczenia z dnia [...].11.2008 r. (znak: [...]), wydanego przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W., organ nadzoru dokonał analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów, w szczególności:

- oceny stanu zdrowia osoby zainteresowanej wystawionej przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego z dnia [...].11.2008 r.,

- oceny funkcjonowania społecznego oraz zakresu niezbędnej opieki i pomocy dla potrzeb orzekania o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].11.2008 r.,

- akt postępowania orzeczniczego prowadzonego przed Powiatowym Zespołem do Spraw orzekania o Niepełnosprawności w M., w tym załączonej do nich dokumentacji medycznej.

Analiza zgromadzonego przez organ nadzoru materiału dowodowego wykazała, iż orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. ustalające umiarkowany stopień niepełnosprawności z ustaleniem symbolu przyczyny niepełnosprawności 05-R na stałe budzi zastrzeżenia zarówno w zakresie ustalonego stopnia niepełnosprawności jak też okresu na jaki zostało wydane. Zastrzeżenia dotyczą również wskazań zawartych w punktach: 1) odpowiedniego zatrudnienia - stanowisko przystosowane oraz pkt 9) spełnienia przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym: - spełnia. Dane zawarte na druku oceny stanu zdrowia osoby zainteresowanej wystawionej przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego, u osoby zainteresowanej z rozpoznaniem zasadniczym: "[...]", w tym w szczególności opis naruszenia sprawności organizmu nie potwierdzają spełnienia przesłanek kwalifikacji do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Brak jakiejkolwiek dokumentacji medycznej potwierdzającej rozpoznanie oraz dokumentującej przebieg schorzenia. Lakoniczny opis przedmiotowego badania, nie potwierdza takiego naruszenia sprawności organizmu, który pozwalałby na kwalifikację do jakiegokolwiek stopnia niepełnosprawności.

W świetle przeanalizowanego materiału dowodowego stwierdzono, iż K. N. jest osobą samodzielną, nie wymagającą pomocy osób drugich, a nadto schorzenie jej nie wywołuje takich następstw naruszenia sprawności organizmu, które wiążą się z niezdolnością do pracy albo koniecznością jej wykonywania w warunkach pracy chronionej. Spełnienie tych przesłanek wymagane jest do zakwalifikowania osoby niepełnosprawnej do stopnia umiarkowanego.

W ocenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. przyznające K. N. umiarkowany stopień niepełnosprawności zostało wydane z naruszeniem prawa ze względu na błędne ustalenie przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności zarówno podstawy prawnej orzeczenia, jak również jego sentencji i wadliwe dokonanie oceny stanu faktycznego, na podstawie którego stronie przyznano stopień niepełnosprawności wyższy niż wynika to z dokumentacji medycznej. Naruszenie to bowiem nie tylko polegało na błędnym zastosowaniu definicji stopnia umiarkowanego, lecz przede wszystkim na wadliwej konstrukcji decyzji (orzeczenia), wydanej sprzecznie z materiałem dowodowym (dokumentacją medyczną), która była znana Zespołowi Wojewódzkiemu w chwili orzekania.

W konsekwencji wadliwe dokonanie ustalenia, iż stronę należy zaliczyć do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności spowodowało, że zarówno podstawa prawna orzeczenia jak i sentencja jest rażąco odmienna od ustalonego stanu zdrowia badanej na stan wydania orzeczenia, przez co czyni ten akt sprzecznym z zasadami porządku prawnego (gdyż stanowi to rażące naruszenie prawdy obiektywnej) oraz ze słusznym interesem społecznym, który zgodnie z doktryną prawa i orzecznictwem sądowym należy rozumieć szeroko. W szczególności dokonane ustalenia wykazują, iż ostanie się tego orzeczenia w obrocie prawnym nie dość że już spowodowało, to spowoduje dalsze straty w sferze ekonomiczno - społecznej, gdyż przyznając stronie stopień umiarkowany niepełnosprawności pozwala w sposób nieuprawniony korzystać ze świadczeń pieniężnych: zasiłku stałego w oparciu o ustawę z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182) oraz zasiłku pielęgnacyjnego w oparciu o ustawę z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456) jak również z innych ulg i uprawnień w tym np. ulgi w komunikacji miejskiej.

Pozostawienie rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o

Niepełnosprawności w W. w obrocie prawnym stwarza dysonans pomiędzy osobami, które zgodnie ze swoją niepełnosprawnością korzystają z przysługujących im świadczeń i ulg oraz stroną postępowania, której te świadczenia nie przysługują z racji posiadanych przez nią schorzeń i ograniczeń. Z ekonomicznego punktu widzenia ostanie się tego orzeczenia w mocy uprawniałoby stronę do pobierania świadczeń nienależnych, które są wypłacane ze Skarbu Państwa i powinny być przeznaczane dla osób, które rzeczywiście ich potrzebują, w celu zmniejszenia ich ograniczeń zawodowych i funkcjonalnych, ułatwienia im egzystencji w społeczeństwie, a nie stronie, gdyż jak stwierdzono takich ograniczeń ona nie posiada. Natomiast ze społecznego punktu widzenia pozostawienie w obrocie prawnym ostatecznego orzeczenia, które zawiera błędną podstawę prawną i kwalifikację sentencji orzeczenia, wywołuje wśród osób niepełnosprawnych przeświadczenie, że każda osoba może uzyskać stopień niepełnosprawności i w ten sposób uzyskać od państwa świadczenie pieniężne wypłacane na jego podstawie, niezależnie czy spełnia przesłanki do zakwalifikowania jej do danego stopnia niepełnosprawności czy też nie, co prowadzi do negatywnych skutków prawnych w sferze społecznej i stoi w sprzeczności z zasadami sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa wyrażonymi w Konstytucji RP.

Minister nie podzielił zarzutów skarżącej, sformułowanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a mianowicie naruszenia następujących przepisów postępowania administracyjnego: - art. 10 § 1 K.p.a. oraz art. 61 § 4 K.p.a., poprzez pozbawienie wnioskodawczyni prawa do czynnego udziału w postępowaniu, a tym samym ograniczenie stronie prawa do składania ewentualnych wniosków dowodowych i składania wyjaśnień.

- art. 123 § 1 K.p.a. w zw. z art. 61 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie wydania i doręczenia stronie postępowania postanowienia w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej,

- art. 81 K.p.a. w związku z naruszeniem artykułów: 8, 9, 10 § 1, 61 § 4 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a., poprzez zaniechanie wskazania okoliczności, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności

- art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., poprzez jego błędną wykładnię.

Organ nadzoru podał, że opierał się, zgodnie z obowiązującymi zasadami dotyczącymi stosowania trybu nadzwyczajnego postępowania administracyjnego - stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, wyłącznie na materiale dowodowym zgromadzonym przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W., który stanowił podstawę do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].11.2008 r. (znak: [...]). W związku z powyższym, organ nadzoru nie wystosował do strony postępowania zawiadomienia o którym mowa w art. 10 K.p.a. z uwagi na fakt, iż nie rozpatrywał żadnych nowych dowodów, które stronie postępowania nie byłyby znane. Podstawą stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].11.2008 r. (znak: [...]) była analiza dokumentacji medycznej, którą K. N. dołączyła do wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i która stanowiła podstawę do wydania przez Zespół Wojewódzki orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].11.2008 r. (znak: [...]).

Opierał się wyłącznie na materiale dowodowym znanym stronie postępowania i jakiekolwiek czynności podejmowane przez tę stronę pozostawałyby bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. Z tego samego powodu Minister Pracy i Polityki Społecznej nie zawiadomił K. N. w trybie art. 61 § 4 K.p.a. o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].11.2008 r. (znak: [...]).

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 123 § 1 K.p.a. w zw. z art. 61 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie wydania i doręczenia stronie postępowania postanowienia w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej wyjaśnił, iż w odniesieniu do trybów nadzwyczajnych w postępowaniu administracyjnym postanowienie w przedmiocie wszczęcia postępowania wydaje się wyłącznie w przypadku wznowienia postępowania administracyjnego, na co wskazuje art. 149 § 1 K.p.a. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, zgodnie z dyspozycją art. 158 § 1 K.p.a., wydaje się decyzję.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów strony, tj.: naruszenia art. 81 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. Minister uznał je za bezzasadne. Wydając decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności K. N. z dnia [...].11.2008 r. w jej uzasadnieniu szczegółowo wyjaśnił stronie motywy swojego postępowania oraz wskazał na dowody mające wpływ na podjęte rozstrzygnięcie, tym samym w rozpatrywanej sprawie nie może być mowy o naruszeniu art. 107 § 3 K.p.a.

Analiza zgromadzonego przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej materiału dowodowego wykazała, iż orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. ustalające umiarkowany stopień niepełnosprawności z ustaleniem symbolu przyczyny niepełnosprawności 05-R na stałe budzi zastrzeżenia zarówno w zakresie ustalonego stopnia niepełnosprawności jak też okresu na jaki zostało wydane. Zastrzeżenia dotyczyły również wskazań zawartych w punktach: 1) odpowiedniego zatrudnienia - stanowisko przystosowane oraz pkt. 9) spełnienia przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym: - spełnia. Dane zawarte na druku oceny stanu zdrowia osoby zainteresowanej wystawionej przez lekarza przewodniczącego składu orzekającego, u osoby zainteresowanej z rozpoznaniem zasadniczym: "[...]", w tym w szczególności opis naruszenia sprawności organizmu nie potwierdzały spełnienia przesłanek kwalifikacji do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Brak jakiejkolwiek dokumentacji medycznej potwierdzającej rozpoznanie oraz dokumentującej przebieg schorzenia. Lakoniczny opis badania przedmiotowego, nie potwierdzał takiego naruszenia sprawności organizmu powodującego kwalifikację do jakiegokolwiek stopnia niepełnosprawności.

Schorzenie wnioskodawczyni nie wywołuje takich następstw naruszenia sprawności organizmu, które wiążą się z niezdolnością do pracy albo koniecznością jej wykonywania w warunkach pracy chronionej. Spełnienie tych przesłanek wymagane jest do zakwalifikowania osoby niepełnosprawnej do stopnia umiarkowanego.

We wniesionej skardze K. N. podniosła te same zarzuty, które sformułowała we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie zauważyła, że postępowanie to kuriozalnie zostało uruchomione na podstawie anonimowego donosu.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej w W. w całości podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie wszystkie zarzuty w niej podniesione były trafne.

Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm., określanej dalej P.p.s.a.) uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca naruszyły przepisy obowiązującego prawa, w tym art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w stopniu skutkującym koniecznością ich uchylenia. Podlegające ocenie organu decyzje wydano w jednym ze szczególnych trybów, w którym w ramach odstępstwa od zasady z art. 16 § 1 K.p.a., możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej, także takiej, z której dla strony wynikają określone prawa. W rozpatrywanym przypadku, na podstawie orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...].11.2008 r., K. N. zaliczona została do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. Wojewódzki Zespół w wyniku rozpatrzenia złożonego przez nią odwołania stwierdził bowiem, że wbrew ustaleniom organu I. instancji stopień jej niepełnosprawności jest wyższy niż lekki, przyznany do [...].09.2010 r.

Uczynił to w oparciu o dokumenty medyczne zgromadzone przez organ I. instancji, ponowioną ocenę funkcjonowania społecznego oraz zakresu niezbędnej opieki i pomocy dla potrzeb orzekania o stopniu niepełnosprawności, sporządzoną przez pracownika socjalnego - mgr J. Ł. oraz badanie wnioskodawczyni, przeprowadzone przez lekarza orzecznika.

Pracownik socjalny sporządzający ocenę na potrzeby orzekania przez II. instancję i zarazem biorący udział w posiedzeniu składu orzekającego, poczynił odmienne ustalenia co do stanu zdrowia i sprawności oraz samodzielności K. N., niż przyjęła to I. instancja orzekająca. Trafność tych ustaleń potwierdził, m. in. w wyniku przeprowadzonego przez siebie badania skarżącej - dr T. A., przewodniczący Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w dniu [...].11.2008 r. Przed I. instancją ustalenia w tym zakresie poczyniła lekarz J. T. oraz pracownik socjalny B. Z. Pani Z. stwierdziła wówczas, że wnioskodawczyni, z powodu naruszonej sprawności organizmu, w sposób istotny ma obniżoną zdolność do wykonywania pracy w porównaniu do osoby z pełną sprawnością fizyczną, o podobnych kwalifikacjach. Dostrzegła potrzebę oszczędzającego trybu życia oraz stwierdziła przeciwwskazania do ciężkiej pracy fizycznej. Poza chorobą [...] wskazała także na niezdiagnozowane zaburzenia [...].

Z kolei mgr J. Ł., w wyniku wywiadu przeprowadzonego z wnioskodawczynią, mając na uwadze złożoną przez nią dokumentację medyczną, jako podstawowe problemy zdrowotne podał: [...], [...] (nie może wykonywać żadnych gwałtownych ruchów), [...] oraz [...], ze względu na częste pobicia i upadki ze schodów. Zaznaczył także, iż ze względu na problemy rodzinne przebywa w Powiatowym Centrum Interwencji Kryzysowej i pozostaje na utrzymaniu Ośrodka Pomocy Społecznej oraz Caritas. Oceniając zdolność K. N. do wykonywania czynności w zakresie samoobsługi podał, że wymaga pomocy częściowej lub okresowej ze strony innych osób w wykonywaniu:

- kąpieli (wejście, wyjście z wanny),

- braniu prysznica,

- myciu włosów,

- nałożeniu ubrania,

- nakładaniu i sznurowaniu butów,

- zdjęciu ubrania,

- przygotowywaniu posiłków,

- przyjmowaniu leków,

- opuszczaniu mieszkania i powrotu do niego,

- korzystaniu ze środków komunikacji,

- przemieszczaniu się poza miejsce zamieszkania,

- sprzątaniu,

- praniu,

- gotowaniu,

- robieniu zakupów,

- planowaniu budżetu domowego

- dbaniu o własność osobistą i bezpieczeństwo domowe.

W podsumowaniu podał, że wnioskodawczyni wymaga obecnie pomocy innych osób w procesie rehabilitacji oraz w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Mając na uwadze poczynione ustalenia, proponował przyznaje umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Stanowisko to podzielił, o czy już była mowa, dr T. A., w wyniku przeprowadzonego badania K. N., ustalającego zakres naruszenia sprawności jej organizmu oraz dokumentacji medycznej zgromadzonej przez I. instancję (neurologicznej i EEG), o której wspomina przegląd sporządzony [...].08.2008 r.

Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności uchylając orzeczenie I. instancji, stwierdził także konieczność zatrudnienia wnioskodawczyni na stanowisku przystosowanym oraz uznał, że winna jej przysługiwać ulga w komunikacji miejskiej.

W świetle przytoczonych faktów, postępowanie nieważnościowe prowadzone przed Ministrem, na skutek złożonego anonimowego donosu, w sposób nieuprawniony doprowadziło do stwierdzenia nieważności orzeczenia II. instancji z [...].11.2008 r.

W pierwszej kolejności należy mieć na uwadze, że dokonanie oceny zaskarżonej decyzji, co do jej zgodności z prawem, poddane było specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma bowiem w prawie bardzo istotne znacznie. Przede wszystkim z tego powodu, że jest to instytucja procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 K.p.a.). Przepis art. 156 § 1 K.p.a. nakłada zatem na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności oznacza bowiem, że sprawa nie toczy się już w trybie zwykłym i stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym dopuszczalne jest jedynie w przypadku stwierdzenia wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m. in. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004 r. sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994r. sygn. akt V SA 535/94, wyrok NSA IV SA 905/2002 z dnia 27.10.2003 r., wyrok NSA w Warszawie V SA 2998/99 z dnia 26.09.2000 r. Wyrok NSA w Warszawie III SA 1935/99 z dnia 11.08.2000 r.) przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne – skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. W sytuacji, gdy ocena naruszenia prawa opiera się na wykładni przepisów prawa, nie można uznać, iż kontrolowane orzeczenie narusza prawo w stopniu "rażącym". Nie można przyjąć, iż jest to przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Należy więc oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowane wykładnią przepisów lub nieodpowiednim ich zastosowaniem od rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 2.02.2006r., sygn. akt II OSK 489/05, publ. Lex 196694; wyrok WSA z 4.04.2006r., sygn. akt IV SA/Wa 1174/05, publ. LEX nr 205032; wyrok WSA z 30.01.2006r., sygn. akt VII SA/Wa 1239/05, publ. Lex 206497).

W rozpatrywanej sprawie nie można zatem zgodzić się z Ministrem, że orzeczenie II. instancji wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa.

Minister nie wykazał bowiem w sposób oczywisty, że orzeczenie to naruszyło obowiązujące prawo w sposób rażący. Nie jest trafne stanowisko Ministra, iż Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nie dysponował żadną dokumentacją medyczną, potwierdzającą poczynione rozpoznanie oraz dokumentującą przebieg schorzenia. Przeczy temu przegląd sporządzony [...].08.2008 r., w którym wspomina się o dokumentacji neurologicznej i EEG. Komisja została prawidłowo powołana, w jej skład wchodziły uprawnione osoby, w tym lekarz o wysokich kwalifikacjach - dr T. A. Ustalenia pracownika społecznego wskazywały na to, iż stan skarżącej jest dużo poważniejszy, niż przyjęto przed I. instancją. W orzeczeniu przyjęto wprawdzie, że skarżąca cierpi na chorobę [...], ale przyznanie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wiązano z zakresem naruszenia sprawności organizmu i koniecznością korzystania z pomocy innych osób w zwykłych czynnościach życiowych.

Artykuł 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych stanowi, że do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Kryterium to precyzuje § 30 rozporządzenia z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności w zakresie kwalifikowania do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Wskazana ustawa o rehabilitacji w sposób oczywisty nie modyfikuje też przypadków, gdy decyzje ostateczne mogą być wyeliminowane z obrotu np. w wyniku stwierdzenia ich nieważności, są to zatem tylko sytuacje przewidziane w art. 156 § 1 K.p.a.

W rozpatrywanej sprawie, z oceny sporządzonej przez pracownika socjalnego - mgr J. Ł. wynikało, o czym Sąd wspomniał uprzednio, że skarżąca wymaga okresowej częściowej pomocy ze strony innych osób w pełnieniu ról społecznych i zakres ten - całkiem szeroki - został wskazany w owej ocenie. Przyjęto zatem, że w sytuacji skarżącej zachodzi jej zależność od otoczenia, polegającą na udzielaniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałaniu w procesie leczenia, rehabilitacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnie od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

Nie można zatem zgodzić się z Ministrem, że ustalenia w orzeczeniu II. instancji poczynione zostały z rażącym naruszeniem prawa i były w sposób oczywisty nieuprawnione. Ich prawidłowość mogłaby co najwyżej podlegać weryfikacji w trybie zwykłym, nie było natomiast podstaw do upatrywania nieważności tego orzeczenia.

To w postępowaniu zwykłym, można by jedynie czynić ustalenia, czy zasadnie przyznano skarżącej wyższy stopień niepełnosprawności i czy były podstawy do przyznania go na stałe, uwzględniając lakoniczność uzasadnienia orzeczenia II. instancji. Można by było rozważać, czy były dostateczne wskazania do odpowiedniego zatrudnienia – "stanowisko przystosowane" oraz, czy spełniała przesłanki określone w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.

Ewentualne wątpliwości w tym zakresie nie uprawniały jednakże Ministra do stwierdzenia, iż orzeczenie II. Instancji wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Nie są to bowiem oczywiste, jednoznacznie rażące naruszenia prawa, które mogłyby być podnoszone w postępowaniu nieważnościowym. Bez znaczenia przy tym pozostaje fakt podnoszony przez Ministra, że stwierdzenie nieważności orzeczenia II. instancji prowadziłoby do ponownego rozpoznania odwołania skarżącej od orzeczenia I. instancji. Zasadą jest bowiem trwałość ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 K.p.a.). Należy mieć także na uwadze, że orzeczenie II. instancji wydano w 2008 r., a postępowanie nieważnościowe zainicjował anonim z końca 2013 r.

W tym stanie rzeczy nie można zgodzić się ze stanowiskiem Ministra, że w orzeczeniu II. instancji w sposób rażąco wadliwy dokonano oceny stanu faktycznego, na podstawie którego stronie przyznano stopień niepełnosprawności i jest to stopień wyższy niż wynika z dokumentacji medycznej, przy czym błędnie zastosowano definicję stopnia umiarkowanego oraz przede wszystkim wadliwie skonstruowano orzeczenie, wydane sprzecznie z materiałem dowodowym (dokumentacją medyczną), która była znana Zespołowi Wojewódzkiemu w chwili orzekania. W świetle przytoczonej przez Sąd dokumentacji, posiadanej przez II. instancję przy wydawaniu przedmiotowego orzeczenia oraz mając na uwadze ustalenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, poczynione w dniu [...].11.2008 r., ten pogląd Ministra nie jest uprawniony i nie został przez niego dostatecznie udokumentowany.

Nie można wobec tego także podzielić stanowiska Ministra, że zarówno podstawa prawna orzeczenia jak i sentencja są rażąco odmienne od ustalonego stanu zdrowia badanej na stan wydania orzeczenia, przez co czynią ten akt sprzecznym z zasadami porządku prawnego (gdyż stanowi to rażące naruszenie prawdy obiektywnej) oraz ze słusznym interesem społecznym. Wskazana przez Sąd argumentacja nie pozwala na podzielenie tego stanowiska. Reasumując nie można stwierdzić, że zachodzi - granicząca z pewnością - oczywista wadliwość przyznanego stopnia niepełnosprawności. Minister nie wykazał, aby orzeczenie zostało wydane w sposób rażąco sprzeczny z przepisami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy natomiast podzielić stanowisko Ministra, że organ nadzoru opierał się - zgodnie z obowiązującymi zasadami dotyczącymi stosowania trybu nadzwyczajnego postępowania administracyjnego, jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej - wyłącznie na materiale dowodowym zgromadzonym przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W., który stanowił podstawę do wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].11.2008 r. (znak: [...]).

Z tego względu nie wystosował do strony postępowania zawiadomienia, o którym mowa w art. 10 K.p.a. Nie rozpatrywał żadnych nowych dowodów, które stronie postępowania nie byłyby uprzednio znane. Podstawą stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].11.2008 r. (znak: [...]) była analiza dokumentacji medycznej, którą K. N. dołączyła do wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i która stanowiła podstawę do wydania przez Zespół Wojewódzki orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...].11.2008 r. (znak: [...]).

Jednocześnie należy wskazać, że z uwagi na okoliczność, że analogiczną wadliwością jest dotknięta decyzja Ministra z [...].03.2014 r., jak również uwzględniając zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 K.p.a.), zasadnym było wyeliminowanie z obrotu prawnego obu decyzji Ministra.

Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji.

Rozpatrując ponownie sprawę Minister uwzględni ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia.