Wyrok NSA, sygn. akt II OSK 631/11
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2012-07-03 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 9 ust. 2 pkt 3, art. 28 ust. 2, art. 34
journal: Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
law: Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 3 lipca 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia del. NSA Janusz Furmanek /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 listopada 2010 roku sygn. akt II SA/Bd 914/10 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia [...] czerwca 2010 roku nr [...] w przedmiocie wyznaczenia dostępu do jeziora uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.


UZASADNIENIE

WYROKIEM Z DNIA 3 LISTOPADA 2010 R. SYGN. AKT II SA/BD 914/10 WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W BYDGOSZCZY W SPRAWIE ZE SKARGI J. K. NA DECYZJĘ SAMORZĄDOWEGO KOLEGIUM ODWOŁAWCZEGO W BYDGOSZCZY Z DNIA [...] CZERWCA 2010 R. NR [...] W PRZEDMIOCIE WYZNACZENIA DOSTĘPU DO JEZIORA UCHYLIŁ ZASKARŻONĄ DECYZJĘ ORAZ POPRZEDZAJĄCĄ JĄ DECYZJĘ WÓJTA GMINY GĄSAWA Z DNIA [...] MARCA 2010 R. NR [...], STWIERDZIŁ, ŻE ZASKARŻONA DECYZJA NIE PODLEGA WYKONANIU ORAZ ZASĄDZIŁ OD ORGANU NA RZECZ SKARŻĄCEGO ZWROT KOSZTÓW POSTĘPOWANIA.

DECYZJĄ Z [...] MARCA 2010 R. WÓJT GMINY GĄSAWA NA PODSTAWIE ART. 104 I ART. 107 USTAWY Z DNIA 14 CZERWCA 1960 R. - KODEKS POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO (DZ. U. Z 2000 R. NR 98, POZ. 1071, DALEJ POWOŁYWANEJ JAKO: KPA), ORAZ ART. 28 UST. 2 USTAWY Z DNIA 18 LIPCA 2001 R. PRAWO WODNE (DZ. U. Z 2005 R. NR 239, POZ. 2019 Z PÓŹN. ZM.), PO ROZPOZNANIU SPRAWY Z WNIOSKU J. K. ODMÓWIŁ WYZNACZENIA DOSTĘPU DO JEZIORA C. PRZEZ DZIAŁKĘ NR [...], PRZY GRANICY DZIAŁKI NR [...] W C. S., W KIERUNKU PROSTOPADŁYM OD DROGI GMINNEJ DO JEZIORA.

ZDANIEM J. K., W PRZESZŁOŚCI ISTNIAŁA DROGA WIODĄCA DO JEZIORA, ZNAJDUJĄCA SIĘ NA DZIAŁCE [...] PRZY GRANICY Z DZIAŁKĄ NR [...].

W UZASADNIENIU TEJ DECYZJI ORGAN WSKAZAŁ, IŻ ZGODNIE Z ART. 28 UST. 2 USTAWY PRAWO WODNE, WŁAŚCICIEL NIERUCHOMOŚCI PRZYLEGŁEJ DO WÓD OBJĘTYCH POWSZECHNYM KORZYSTANIEM JEST OBOWIĄZANY ZAPEWNIĆ DOSTĘP DO WODY UMOŻLIWIAJĄCY TO KORZYSTANIE; CZĘŚCI NIERUCHOMOŚCI UMOŻLIWIAJĄCE DOSTĘP DO WODY WYZNACZA WÓJT, BURMISTRZ LUB PREZYDENT MIASTA W DRODZE DECYZJI. PRZEPIS TEN JEDNAK NIE PRECYZUJE, NA CZYM ZAPEWNIENIE DOSTĘPU MA POLEGAĆ ORAZ JAKĄ CZĘŚĆ LUB POWIERZCHNIĘ NIERUCHOMOŚCI OBEJMUJE.

JEZIORO C. JEST WODĄ PUBLICZNĄ OBJĘTĄ POWSZECHNYM KORZYSTANIEM W MYŚL ART. 34 USTAWY Z DNIA 18 LIPCA 2001 R. - PRAWO WODNE. W ANALIZOWANYM OBSZARZE, DO LINII BRZEGOWEJ TEGO JEZIORA PRZYLEGAJĄ DZIAŁKI, STANOWIĄCE WŁASNOŚĆ PODMIOTÓW PRYWATNYCH (W TYM W ZNACZNEJ CZĘŚCI BĘDĄCE LASEM). GRUNTEM STANOWIĄCYM MIENIE GMINY GĄSAWA, JEST NATOMIAST PRZYLEGAJĄCA DO JEZIORA C. DZIAŁKA NR [...], NA KTÓREJ USTANOWIONO DOSTĘP DO WODY, ORAZ SĄSIEDNIA DZIAŁKA GMINNA – [...]. NA DZIAŁCE TEJ ZOSTAŁA URZĄDZONA PLAŻA. PROPONOWANE PRZEJŚCIE JEST POŁOŻONE NA TERENIE LASU, A Z ART. 28 USTAWY Z DNIA Z DNIA 28 WRZEŚNIA 1991 R. O LASACH (DZ. U. Z 2005 R. NR 45, POZ. 435 Z PÓŹNO ZM.), WYNIKA, ŻE WŁAŚCICIEL LASU NIESTANOWIĄCEGO WŁASNOŚCI SKARBU PAŃSTWA MOŻE ZAKAZAĆ WSTĘPU DO LASU. WOBEC TEGO WYZNACZENIE PRZEJŚCIA DO JEZIORA PRZEZ LAS, STANOWIŁOBY NARUSZENIE PRZEPISÓW USTAWY O LASACH.

PONADTO WŁAŚCICIELE NIERUCHOMOŚCI PRZYLEGŁYCH DO JEZIORA C. (DZ. NR [...] I [...]), NIE USTANOWILI PRZESZKÓD W KORZYSTANIU Z PASA O SZEROKOŚCI 1,5 M OD LINII BRZEGOWEJ. CO PRAWDA OGRODZENIE POMIĘDZY DZIAŁKAMI DOCHODZI DO LINII BRZEGOWEJ, A NAWET "WCHODZI DO WODY" JEDNAK PRZY JEZIORZE ZNAJDUJE SIĘ NIEZAMKNIĘTA FURTKA. TYM SAMYM ISTNIEJE MOŻLIWOŚĆ KORZYSTANIA Z DOSTĘPU DO WODY W TYM OBSZARZE I REALIZACJI UPRAWNIEŃ WYNIKAJĄCYCH Z PRAWA WODNEGO. ORGAN UZNAŁ, ŻE WNIOSEK SKARŻĄCEGO ZMIERZA DO SKRÓCENIA DROGI DO JEZIORA, A NIE UZYSKANIA DO NIEGO ISTNIEJĄCEGO JUŻ DOSTĘPU.

ORGAN POWOŁAŁ SIĘ NA STANOWISKO UCZESTNIKA POSTĘPOWANIA R. P., KTÓRA WSKAZAŁA, ŻE JEJ NIERUCHOMOŚĆ SŁUŻY DO PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ - OŚRODKA WCZASOWEGO, NA TERENIE KTÓREGO MOGĄ PRZEBYWAĆ WYŁĄCZNIE WCZASOWICZE I PERSONEL, CO CHRONI MIENIE WCZASOWICZÓW PRZED KRADZIEŻAMI.

ORGAN PODKREŚLIŁ, IŻ KONSTYTUCJA RP USTANAWIA GWARANCJĘ OCHRONY PRAWA WŁASNOŚCI, WSKAZUJĄC JEDNOCZEŚNIE, ŻE WŁASNOŚĆ MOŻE BYĆ OGRANICZONA TYLKO W DRODZE USTAWY I TYLKO W ZAKRESIE, W JAKIM NIE NARUSZA ONA ISTOTY PRAWA WŁASNOŚCI (ART. 21 UST. 1 ORAZ ART. 64 KONSTYTUCJI). JEDNĄ Z USTAW OGRANICZAJĄCYCH PRAWO WŁASNOŚCI JEST USTAWA PRAWO WODNE, ALE USTANAWIANIE OGRANICZEŃ PRAWA WŁASNOŚCI MOŻE ZACHODZIĆ WÓWCZAS, GDY BRAK JEST INNEJ MOŻLIWOŚCI. W PRZEDMIOTOWEJ SPRAWIE, ROZWIĄZANIEM ALTERNATYWNYM I LEPSZYM DLA PROPONOWANEGO PRZEZ STRONĘ JEST DOSTĘP DO JEZIORA C. NA DZIAŁCE GMINNEJ, LUB TEŻ W PASIE 1,5 M WZDŁUŻ LINII BRZEGOWEJ. TAKIE ROZWIĄZANIE POWODUJE, IŻ NIE ZACHODZI KOLIZJA POMIĘDZY NORMAMI PRAWA WODNEGO I USTAWY O LASACH. PONADTO W TYM PRZYPADKU NIE ISTNIEJE POTRZEBA INGERENCJI W PRAWO WŁASNOŚCI WŁAŚCICIELA LASU LUB OŚRODKA WYPOCZYNKOWEGO. OBCIĄŻENIE NIERUCHOMOŚCI PRAWEM PRZEJŚCIA, WOBEC ISTNIENIA ROZWIĄZANIA ALTERNATYWNEGO, NIEGODZĄCEGO W INTERESY WŁAŚCICIELA DZIAŁKI BYŁOBY DZIAŁANIEM NIEUZASADNIONYM. ORGAN DODAŁ TAKŻE, IŻ ODLEGŁOŚĆ DO PLAŻY GMINNEJ WYNOSI KILKASET METRÓW, A NIE JAK PODANO W PIŚMIE Z DNIA 08.07.2008 R. - 4 KM. NIE STANOWI TO WIĘC PRZESZKODY, CZY ISTOTNEGO UTRUDNIENIA W DOSTĘPIE DO JEZIORA.

PONADTO ORGAN WSKAZAŁ, IŻ WBREW TWIERDZENIU STRONY, NA ZAŁĄCZONEJ DO PISMA Z DNIA 3.10.2008 R. KSEROKOPII MAPY TOPOGRAFICZNEJ, NIE ZNAJDUJE SIĘ DROGA WIODĄCA DO JEZIORA, GDYŻ CHARAKTERYSTYCZNA LINIA CIĄGŁA Z PRZYLEGŁYMI DO NIEJ PUNKTAMI OZNACZA OGRODZENIE. POTWIERDZA TO RÓWNIEŻ INFORMACJA OTRZYMANA ZE STAROSTWA POWIATOWEGO W ŻNINIE (PISMO Z DNIA 23 GRUDNIA 2008 R.), W KTÓRYM PODANO, ŻE W ZBIORACH DOKUMENTÓW ZASOBU GEODEZYJNEGO BRAK JEST OZNACZENIA ODRĘBNYCH DRÓG STANOWIĄCYCH DOJŚCIA, DOJAZD DO JEZIORA W TYM MIEJSCU. ORGAN UZNAŁ ZATEM, ŻE PAS GRUNTU POZBAWIONY DRZEW, PRZEBIEGAJĄCY PRZEZ LAS STANOWI DROGĘ WEWNĘTRZNĄ, UŻYTKOWANĄ NA WŁASNE POTRZEBY WŁAŚCICIELA DZIAŁKI (EWENTUALNIE DLA ZAPEWNIENIA KORZYSTANIA Z PRAWA SŁUŻEBNOŚCI DROGI) I NIE JEST DROGĄ PUBLICZNĄ.

W UZASADNIENIU ZASKARŻONEJ DECYZJI ORGAN ZAZNACZYŁ RÓWNIEŻ, IŻ EWENTUALNE DOCHODZENIE ROSZCZEŃ, WŁAŚCICIELI NIERUCHOMOŚCI WŁADNĄCYCH, WZGLĘDEM NIERUCHOMOŚCI OBCIĄŻONYCH SŁUŻEBNOŚCIĄ DROGI (UJAWNIONYCH W KSIĘGACH WIECZYSTYCH), MOŻE ODBYWAĆ SIĘ WYŁĄCZNIE NA DRODZE CYWILNOPRAWNEJ, A NIE ADMINISTRACYJNEJ.

OD POWYŻSZEJ DECYZJI ODWOŁAŁ SIĘ SKARŻĄCY, WNOSZĄC O JEJ UCHYLENIE I UWZGLĘDNIENIE WNIOSKU, ZARZUCAJĄC NARUSZENIE ART. 77 KPA ORAZ ART. 27 UST. 1 , ART. 28 UST. 2 ORAZ ART. 34 PRAWA WODNEGO.

SKARŻĄCY WYJAŚNIŁ, ŻE DOMAGA SIĘ USTANOWIENIA PRZEZ ORGAN GMINY DOSTĘPU DO WODY Z UWAGI NA ZAMKNIĘCIE TEGO DOSTĘPU PRZEZ WŁAŚCICIELI NIERUCHOMOŚCI OZNACZONYCH JAKO DZIAŁKI NR [...] ORAZ [...] POPRZEZ OGRODZENIE SWOICH NIERUCHOMOŚCI OGRODZENIEM, A TAKŻE Z POWODU WYBUDOWANIA POMIĘDZY TYMI DZIAŁKAMI OGRODZENIA, KTÓRE WCHODZI DO WODY, CO UNIEMOŻLIWIA SWOBODNY DOSTĘP DO LINII BRZEGOWEJ A TAKŻE PRZEJŚCIE WZDŁUŻ LINII BRZEGOWEJ.

W OCENIE SKARŻĄCEGO ORGAN I INSTANCJI BEZPODSTAWNIE ODMÓWIŁ PONOWNEGO PRZEPROWADZENIA WIZJI LOKALNEJ NA GRANICY DZIAŁEK [...] I [...], ALBOWIEM Z POWODU ZASYPANIA TERENU PRZEZ ŚNIEG NIE BYŁO MOŻLIWE WSKAZANIE NATURALNIE WYTYCZONYCH DRÓG I ŚCIEŻEK ISTNIEJĄCYCH NA DZIAŁCE NR [...] PRZY GRANICY Z DZIAŁKĄ NR [...] . STĄD PROTOKÓŁ Z WIZJI LOKALNEJ NIE JEST PEŁNYM ODBICIEM ISTNIEJĄCEJ SYTUACJI, CO POWODUJE ŻE WIZJA LOKALNA NIE SPEŁNIŁA SWOJEGO CELU.

W ODWOŁANIU PODNIESIONO RÓWNIEŻ, ŻE WBREW TREŚCI ART. 28 UST.2 PRAWA WODNEGO, ORGAN I INSTANCJI NIE USTANOWIŁ DOSTĘPU DO JEZIORA POMIMO ISTNIENIA TAKIEGO OBOWIĄZKU W SYTUACJI, GDY WBREW USTALENIOM ORGANU, TAKI DOSTĘP NIE JEST ZAPEWNIONY PRZEZ WŁAŚCICIELA NIERUCHOMOŚCI. STRONA PODKREŚLIŁA, ŻE FAKT POSTAWIENIA OGRODZENIA WCHODZĄCEGO DO WODY JEST JEDNĄ Z PRZESZKÓD UNIEMOŻLIWIAJĄCYCH DOSTĘP DO WODY OSOBOM UPRAWNIONYM, PRZY CZYM NIE MA ZNACZENIA CZY FURTKA W OGRODZENIU JEST ZAMKNIĘTA CZY OTWARTA.

SKARŻĄCY PODNIÓSŁ, ŻE CZĘŚĆ WIZJI LOKALNEJ ODBYŁA SIĘ BEZ UDZIAŁU JEGO PEŁNOMOCNIKA, PONIEWAŻ Z UWAGI NA TRUDNE WARUNKI ATMOSFERYCZNE (ZASYPANIE TERENU ŚNIEGIEM) ORAZ BRAK OPON ZIMOWYCH SPÓŹNIŁ SIĘ NA POCZĄTEK WIZJI LOKALNEJ, CO ZASYGNALIZOWAŁ TELEFONICZNIE PRACOWNIKOWI URZĘDU GMINY T. G. RÓWNIEŻ TE SAME TRUDNE WARUNKI BYŁY PRZYCZYNĄ JEGO OPÓŹNIONEGO WYJAZDU Z C. S., PRZEZ CO NIE MÓGŁ DOTRZEĆ DO G. NA ROZPRAWĘ ADMINISTRACYJNĄ.

W OCENIE STRONY NIE MOŻNA ZGODZIĆ SIĘ ZE STWIERDZENIEM ZAWARTYM W ZASKARŻONEJ DECYZJI, ŻE DOSTĘP DO WODY NA TERENIE DZIAŁKI NR [...], KTÓRA JEST DZIAŁKĄ GMINNĄ ZASPOKAJA POTRZEBY POWSZECHNEGO O DOSTĘPU DO WODY NA TERENIE CHOMIĄŻY SZLACHECKIEJ, ALBOWIEM ZGODNIE Z ART. 34 PRAWA WODNEGO DECYZJA POWINNA OKREŚLAĆ DOSTĘP DO WODY W TAKI SPOSÓB, ABY UMOŻLIWIĆ POWSZECHNE KORZYSTANIE Z WODY NIE TYLKO NA JEDNYM BARDZO WĄSKIM ODCINKU, ALE NA CAŁEJ LINII BRZEGOWEJ J. C. NA TERENIE C. S. TO STWIERDZENIE JEST AKTUALNE RÓWNIEŻ W SYTUACJI GDY WŁAŚCICIELKA NIERUCHOMOŚCI ZAGRODZIŁA DOSTĘP DO WODY WZDŁUŻ LINII BRZEGOWEJ BUDUJĄC OGRODZENIE, KTÓRE WCHODZI AŻ DO WODY.

ZDANIEM SKARŻĄCEGO WYZNACZENIE DOSTĘPU DO WODY WSKAZANYM PRZEZ WNIOSKODAWCĘ PASEM ZNAJDUJĄCYM SIĘ NA DZIAŁCE NR [...] PRZY GRANICY DZIAŁKI NR [...] NIE NARUSZAŁOBY UPRAWNIEŃ WŁAŚCICIELA NIERUCHOMOŚCI WYNIKAJĄCEGO Z ART. 28 USTAWY O LASACH, ALBOWIEM WŁAŚCICIEL NIERUCHOMOŚCI KORZYSTAJĄC ZE SWOJEJ WŁASNOŚCI NIE MOŻE NARUSZAĆ WYNIKAJĄCYCH Z POWSZECHNIE OBOWIĄZUJĄCYCH PRZEPISÓW PRAWA UPRAWNIEŃ INNYCH OSÓB DO KORZYSTANIA Z JEGO WŁASNOŚCI, TYM BARDZIEJ, ŻE PRAWO POWSZECHNEGO DOSTĘPU DO WODY JEST PRAWEM SILNIEJSZYM NIŻ PRAWO USTANOWIENIA ZAKAZU WSTĘPU DO LASU.

SKARŻĄCY DODAŁ, ŻE ŻADNEGO ZNACZENIA NIE POSIADAJĄ TAKIE OKOLICZNOŚCI PODNIESIONE W UZASADNIENIU DECYZJI, JAK WYKORZYSTYWANIE DZIAŁEK NR [...] ORAZ [...] DO PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ ORAZ FAKT USTANOWIENIA SŁUŻEBNOŚCI NA JEDNEJ Z TYCH DZIAŁEK. SŁUŻEBNOŚCI NIE ZOSTAŁY BOWIEM USTANOWIONE NA RZECZ SKARŻĄCEGO, CO OZNACZA, ŻE NIE MOŻE DOCHODZIĆ JAKICHKOLWIEK ROSZCZEŃ Z TEGO TYTUŁU.

SAMORZĄDOWE KOLEGIUM ODWOŁAWCZE W BYDGOSZCZY, DECYZJĄ Z [...] CZERWCA 2010 R., UTRZYMAŁO W MOCY ZASKARŻONĄ DECYZJĘ.

ORGAN ODWOŁAWCZY WSKAZAŁ, IŻ Z UWAGI NA ZMIENNĄ LINIĘ BRZEGOWĄ, ISTNIEJĄ TRUDNOŚCI W STWIERDZENIU PRZESŁANEK ART. 27 UST. 1 USTAWY Z DNIA 18 LIPCA 2001 R. - PRAWO WODNE, KTÓRY ZABRANIA GRODZENIA NIERUCHOMOŚCI PRZYLEGŁYCH DO POWIERZCHNIOWYCH WÓD PUBLICZNYCH W ODLEGŁOŚCI MNIEJSZEJ NIŻ 1,5 M OD LINII BRZEGU, A TAKŻE ZAKAZYWANIA LUB UNIEMOŻLIWIANIA PRZECHODZENIA PRZEZ TEN OBSZAR.

UCZESTNICZKA R. P. WSKAZUJE M.IN., IŻ KAMIENIE GRANICZNE LEŻĄ W WODZIE PONAD 10 M OD DZISIEJSZEGO BRZEGU, CO NIEWĄTPLIWIE WIĄŻE SIĘ ZE ZMIENNOŚCIĄ LINII BRZEGOWEJ; ZATEM MOGŁO SIĘ ZDARZYĆ, ŻE OGRODZENIE, KTÓRE PIERWOTNIE BYŁO POSTAWIONE W DOPUSZCZALNEJ PRAWEM ODLEGŁOŚCI WIĘKSZEJ NIŻ 1,5 M, OBECNIE NIE SPEŁNIA JUŻ TEGO WYMOGU. W TAKIEJ SYTUACJI, GDY LINIA BRZEGOWA JEST JUŻ USTABILIZOWANA, TO WŁAŚCICIEL TEJ NIERUCHOMOŚCI POWINIEN ZDEMONTOWAĆ LUB OGRANICZYĆ TAKIE OGRODZENIE W SPOSÓB ZAPEWNIAJĄCY ZGODNOŚĆ Z OBOWIĄZUJĄCYM PRAWEM, A NIEZALEŻNIE OD TEGO ZOBOWIĄZANY JEST UMOŻLIWIĆ PRZECHODZENIE PRZEZ OBSZAR, O KTÓRYM MOWA WART. 27 UST. 1 PRAWA WODNEGO. Z AKT SPRAWY WYNIKA, ŻE WYMÓG TEN WŁAŚCICIELE NIERUCHOMOŚCI SPEŁNIAJĄ, A ZATEM ZARZUTY ODWOŁUJĄCEGO SIĘ W TYM ZAKRESIE SĄ NIEUZASADNIONE.

W ART. 28 UST. 1 USTAWY PRAWO WODNE NIE ZOSTAŁO UŻYTE SFORMUŁOWANIE STWIERDZAJĄCE, IŻ NIERUCHOMOŚCI PRZYLEGAJĄCE DO POWIERZCHNIOWYCH WÓD PUBLICZNYCH SĄ MIEJSCAMI PUBLICZNYMI. WYDANIE W ODNIESIENIU DO NIERUCHOMOŚCI PRZYLEGŁYCH DO WÓD POWIERZCHNIOWYCH PUBLICZNYCH DECYZJI PRZEWIDZIANYCH WART. 28 UST. 2 USTAWY PRAWO WODNE POWODUJE, ŻE Z CHWILĄ JEJ WYDANIA NIERUCHOMOŚĆ TAKA UZYSKUJE WALOR MIEJSCA PUBLICZNEGO. W OCENIE ORGANU ODWOŁAWCZEGO POZYTYWNE ZAŁATWIENIE WNIOSKU J. K. W SPOSÓB NIEWĄTPLIWY WIĄZAŁOBY SIĘ ZE ZNACZNYM OGRANICZENIEM PRAWA WŁASNOŚCI OSÓB BĘDĄCYCH WŁAŚCICIELAMI DZIAŁEK, PRZEZ KTÓRE MIAŁOBY PROWADZIĆ DOJŚCIE DO JEZIORA.

KOLEGIUM WSKAZAŁO NA STANOWISKO SĄDU NAJWYŻSZEGO WYRAŻONE W WYROKU Z DNIA 18 LISTOPADA 1993 R., III ARN 49/93 (OSNC 1994/9/181), W KTÓRY SĄD TEN WSKAZAŁ, ŻE W PAŃSTWIE PRAWA NIE MA MIEJSCA DLA MECHANICZNIE I SZTYWNO POJMOWANEJ ZASADY NADRZĘDNOŚCI INTERESU OGÓLNEGO NAD INTERESEM INDYWIDUALNYM. OZNACZA TO, ŻE W KAŻDYM PRZYPADKU DZIAŁAJĄCY ORGAN MA OBOWIĄZEK WYKAZAĆ, O JAKI INTERES OGÓLNY (PUBLICZNY) CHODZI I UDOWODNIĆ, IŻ ON JEST NA TYLE WAŻNY I ZNACZĄCY, ŻE BEZWZGLĘDNIE WYMAGA OGRANICZENIA UPRAWNIEŃ INDYWIDUALNYCH OBYWATELI.

TYMCZASEM ZARÓWNO ISTNIENIE INTERESU PUBLICZNEGO, JAK I JEGO ZNACZENIE, A TAKŻE PRZESŁANKI POWODUJĄCE KONIECZNOŚĆ PRZEDŁOŻENIA W KONKRETNYM WYPADKU INTERESU PUBLICZNEGO NAD INDYWIDUALNY PODLEGAĆ MUSZĄ ZAWSZE WNIKLIWEJ KONTROLI INSTANCYJNEJ I SĄDOWEJ, A JUŻ SZCZEGÓLNIE WÓWCZAS, GDY CHODZI O UDOWODNIENIE, IŻ W INTERESIE PUBLICZNYM LEŻY OGRANICZENIE OKREŚLONEGO PRZEZ KONSTYTUCJĘ RP PRAWA WŁASNOŚCI.

ZATEM W SYTUACJI, GDY INTERES PUBLICZNY MOŻNA ZASPOKOIĆ BEZ USZCZERBKU PRYWATNEGO INTERESU WŁAŚCICIELI PRZEDMIOTOWYCH NIERUCHOMOŚCI, ORGAN PIERWSZEJ INSTANCJI POWINIEN PODEJMOWAĆ TAKIE DZIAŁANIA I DECYZJE, KTÓRE BĘDĄ ZGODNE Z POWYŻSZĄ DYREKTYWĄ ORAZ FUNDAMENTALNĄ, KONSTYTUCYJNĄ ZASADĄ OCHRONY WŁASNOŚCI.

W SYTUACJI WIĘC, GDY GMINA GĄSAWA ZAPEWNIA DOSTĘP DO JEZIORA POPRZEZ DZIAŁKĘ GMINNĄ NR [...], NIE MA W OCENIE ORGANU POTRZEBY WYDAWANIA DECYZJI W TYM ZAKRESIE, TYM BARDZIEJ TEŻ, ŻE WŁAŚCICIELE NIERUCHOMOŚCI PRZYLEGŁYCH DO WÓD JEZIORA SAMI DEKLARUJĄ DOSTĘP I UMOŻLIWIENIE PRZEJŚCIA PRZEZ OBSZAR W OBRĘBIE 1,5 M OD LINII BRZEGOWEJ. ORGAN UZNAŁ, ŻE W PRZYPADKU PRZEDMIOTOWEJ SPRAWY JEST WSKAZANA DROGA DOJŚCIA DO AKWENU WODNEGO, ZATEM INTERES SPOŁECZNY ZOSTAŁ ZABEZPIECZONY.

NA POWYŻSZĄ DECYZJĘ SKARŻĄCY ZŁOŻYŁ SKARGĘ DO WOJEWÓDZKIEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO W BYDGOSZCZY.

W ODPOWIEDZI NA SKARGĘ, ORGAN ODWOŁAWCZY WNIÓSŁ O JEJ ODDALENIE, PODTRZYMUJĄC DOTYCHCZASOWĄ ARGUMENTACJĘ.

W UZASADNIENIU WYROKU Z DNIA 3 LISTOPADA 2010 R. WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W BYDGOSZCZY POWOŁAŁ BRZMIENIE PRZEPISU ART. 34 PRAWA WODNEGO. WSKAZAŁ, IŻ JEST TO RODZAJ PUBLICZNEGO PRAWA PODMIOTOWEGO BĘDĄCY NASTĘPSTWEM FAKTU, IŻ WODY TE SĄ DOBREM UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ, SŁUŻĄCE ZASPOKAJANIU POTRZEB OSOBISTYCH, GOSPODARSTW DOMOWYCH, ROLNYCH, POTRZEB ZWIERZĄT, A TAKŻE SŁUŻĄCE TAK SZCZEGÓLNYM I RÓŻNORODNYM CELOM, JAK WYPOCZYNEK, UPRAWIANIE TURYSTYKI, SPORTY WODNE, CZY TEŻ NA ZASADACH OKREŚLONYCH W PRZEPISACH ODRĘBNYCH, AMATORSKI POŁÓW RYB.

TEN PRZEPIS PRAWA MATERIALNEGO NIE ZAWIERA JEDNAK NORM PROCESOWYCH REGULUJĄCYCH POSTĘPOWANIE NA WYPADEK ZAISTNIENIA PRZESZKÓD NATURY PRAWNEJ LUB FAKTYCZNEJ W MOŻLIWOŚCI POWSZECHNEGO KORZYSTANIA Z WÓD.

W SYTUACJI BRAKU DOSTĘPU DO WODY, OBJĘTEJ POWSZECHNYM KORZYSTANIEM, PRAWO WODNE PRZEWIDUJE PODJĘCIE INGERENCJI ORGANU ADMINISTRACJI, W STOSUNKU DO NIERUCHOMOŚCI PRZYLEGŁYCH DO WÓD, MAJĄCEJ NA CELU REALIZACJĘ TEGO DOSTĘPU.

ZGODNIE Z PRZEPISEM ART. 28 UST. 2 PRAWA WODNEGO, WŁAŚCICIEL NIERUCHOMOŚCI PRZYLEGŁEJ DO WÓD OBJĘTYCH POWSZECHNYM KORZYSTANIEM JEST OBOWIĄZANY ZAPEWNIĆ DOSTĘP DO WODY W SPOSÓB UMOŻLIWIAJĄCY TO KORZYSTANIE; CZĘŚCI NIERUCHOMOŚCI UMOŻLIWIAJĄCE DOSTĘP DO WODY WYZNACZA WÓJT, BURMISTRZ LUB PREZYDENT MIASTA W DRODZE DECYZJI.

WSKAZANE WYŻEJ UREGULOWANIE PRAWA WODNEGO, RÓWNIEŻ NIE ZAWIERA JEDNAK PRZEPISÓW REGULUJĄCYCH PROCEDURĘ WYZNACZENIA DOSTĘPU DO WODY, A W SZCZEGÓLNOŚCI NIE STANOWI, CZY POSTĘPOWANIE W TYM ZAKRESIE WSZCZYNA SIĘ NA WNIOSEK CZY Z URZĘDU.

SĄD DOKONAŁ ANALIZY PRZEDMIOTOWEGO ZAGADNIENIA, MAJĄC NA UWADZE BRZMIENIE ART. 61 § 1 KPA. SĄD WSKAZAŁ, IŻ ROZWIĄZANIE PRZYJĘTE W TYM PRZEPISIE NIE OZNACZA DOWOLNOŚCI ORGANU WE WSZCZĘCIU POSTĘPOWANIA Z URZĘDU LUB NA ŻĄDANIE STRONY. PRZEPIS TEN MUSI BYĆ BOWIEM INTERPRETOWANY W ZWIĄZKU Z KONKRETNYMI PRZEPISAMI PRAWA MATERIALNEGO, KTÓRE NORMUJĄ BĄDŹ NIE NORMUJĄ INICJATYWY CO DO POWSTANIA DANEJ TREŚCI STOSUNKU MATERIALNOPRAWNEGO. TO WŁAŚNIE PRZEPISY TEGO RODZAJU DECYDUJĄ O TYM, CZY KONKRETNE POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE MOŻE BYĆ WSZCZĘTE Z URZĘDU, CZY TEŻ NA WNIOSEK STRONY.

SĄD PODKREŚLIŁ, ŻE W PRZYPADKU GDY ŻADEN PRZEPIS PRAWA MATERIALNEGO NIE NORMUJE W SPOSÓB WYRAŹNY, EXPRESSIS VERBIS KWESTII INICJATYWY WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA, NALEŻY PRZYJĄĆ, ŻE JEŻELI PRZEDMIOTEM DANEGO POSTĘPOWANIA JEST OKREŚLENIE CIĄŻĄCYCH NA JEDNOSTCE OBOWIĄZKÓW, OGRANICZENIE LUB COFNIĘCIE JEJ UPRAWNIEŃ, WSZCZĘCIE POSTĘPOWANIA NASTĄPIĆ MOŻE WYŁĄCZNIE Z URZĘDU. W PRZYPADKU USTALENIA SYTUACJI PRAWNEJ JEDNOSTKI W ZAKRESIE JEJ UPRAWNIEŃ POSTĘPOWANIE WINNO BYĆ NATOMIAST WSZCZYNANE NA JEJ WNIOSEK.

W PRZEDMIOTOWEJ SPRAWIE ORGAN I INSTANCJI NIE WIDZIAŁ KONIECZNOŚCI WYZNACZANIA W DRODZE DECYZJI CZĘŚCI DZIAŁKI NR [...] W CELU UMOŻLIWIENIA KORZYSTANIA Z WÓD JEZIORA I W KONSEKWENCJI NIE STWIERDZIŁ PODSTAW DO ZAINICJOWANIA POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO W TYM PRZEDMIOCIE Z URZĘDU. PROWADZIŁ JEDNAK POSTĘPOWANIE WADLIWIE UZNAJĄC, ŻE ZOSTAŁO WSZCZĘTE NA WNIOSEK.

W OCENIE SĄDU EWENTUALNE WYZNACZENIE DOSTĘPU DO JEZIORA STANOWIŁOBY WYDANIE AKTU ADMINISTRACYJNEGO ZMIERZAJĄCEGO DO OGRANICZENIA KORZYSTANIA Z PRAWA WŁASNOŚCI NIERUCHOMOŚCI. WYDANIE BOWIEM W ODNIESIENIU DO NIERUCHOMOŚCI PRZYLEGŁYCH DO WÓD POWIERZCHNIOWYCH PUBLICZNYCH DECYZJI PRZEWIDZIANYCH W ART. 28 UST. 2 USTAWY PRAWO WODNE POWODUJE, ŻE Z CHWILĄ JEJ WYDANIA NIERUCHOMOŚĆ TAKA UZYSKUJE WALOR MIEJSCA PUBLICZNEGO. WOBEC POWYŻSZEGO SĄD UZNAŁ, ŻE POSTĘPOWANIE W TYM PRZEDMIOCIE NIE MOGŁO BYĆ W OGÓLE WSZCZĘTE Z INICJATYWY STRONY. Z TEGO WZGLĘDU WYDANIE PRZEZ WÓJTA GMINY GĄSAWA MERYTORYCZNEGO ROZSTRZYGNIĘCIA W RAMACH I INSTANCJI (CZYLI DECYZJI ODMAWIAJĄCEJ UWZGLĘDNIENIA ŻĄDANIA SKARŻĄCYCH) BYŁO NIEDOPUSZCZALNE, W SYTUACJI WCZEŚNIEJSZEGO WSZCZĘCIA I PROWADZENIA POSTĘPOWANIA NA WNIOSEK SKARŻĄCEGO.

SĄD WSKAZAŁ, ŻE INNA SYTUACJA ZACHODZIŁABY, KIEDY ORGAN WYDAŁBY DECYZJĘ ODMOWNĄ Z PRZYCZYN FORMALNYCH, TO JEST Z POWODU BRAKU LEGITYMACJI PROCESOWEJ WNIOSKODAWCY. NIEZALEŻNIE JEDNAK OD SPOSOBU ODMOWY WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA Z WNIOSKU NIEUPRAWNIONEGO PODMIOTU, SKORO DOSZŁO JUŻ DO PODJĘCIA CZYNNOŚCI PROCESOWYCH W POSTĘPOWANIU ZAINICJOWANYM WNIOSKIEM STRONY NIE MAJĄCEJ LEGITYMACJI PROCESOWEJ, TO NIEWĄTPLIWIE OBOWIĄZKIEM ORGANU I INSTANCJI BYŁO WYDANIE DECYZJI O UMORZENIU POSTĘPOWANIA NA PODSTAWIE ART. 105 § 1 KPA.

ORGAN TEN ROZPOZNAŁ TYMCZASEM MERYTORYCZNIE SPRAWĘ NA WNIOSEK STRONY W RAMACH POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO, KTÓRE MOGŁO BYĆ WSZCZĘTE JEDYNIE Z URZĘDU. SKORO ZATEM SAM NIE ZNAJDOWAŁ PODSTAWY DO WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA W PRZEDMIOCIE DOSTĘPU DO JEZIORA, A TYM SAMYM OGRANICZENIA ZAKRESU KORZYSTANIA Z DZIAŁKI [...], TO NIE MIAŁ ON PODSTAW DO BADANIA ZASADNOŚCI WNIOSKU SKARŻĄCEGO W TYM ZAKRESIE.

SĄD POWOŁUJĄC SIĘ NA ORZECZNICTWO SĄDÓW ADMINISTRACYJNYCH W TYM ZAKRESIE ZWRÓCIŁ UWAGĘ NA OKOLICZNOŚĆ, ŻE Z UWAGI NA BRAK UNORMOWANIA W ART. 34 PRAWA WODNEGO KWESTII PROCESOWYCH, A W SZCZEGÓLNOŚCI INICJATYWY WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA, NALEŻY PRZYJĄĆ, IŻ POSTĘPOWANIE TAKIE MOŻE ZOSTAĆ WSZCZĘTE JEDYNIE Z URZĘDU. STRONAMI W OMAWIANYM POSTĘPOWANIU NIE MOGĄ BYĆ INNE PODMIOTY NIŻ WŁAŚCICIEL, A TAKŻE W ZWIĄZKU Z ART. 9 UST. 2 PKT 3 PRAWA WODNEGO, POSIADACZ SAMOISTNY I UŻYTKOWNIK WIECZYSTY NIERUCHOMOŚCI, PRZEZ KTÓRY MA BYĆ WYZNACZONY DOSTĘP DO WODY, CO OZNACZA, ŻE KAŻDA OSOBA SPOZA TEGO KRĘGU, NIE POSIADA INTERESU PRAWNEGO, A WIĘC STATUSU STRONY W PRZEDMIOCIE WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA O DOSTĘP DO WODY. POSIADANY ZAŚ PRZEZ TAKIE OSOBY INTERES FAKTYCZNY NIE UZASADNIA WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA NA ICH WNIOSEK.

INNA SYTUACJA WYSTĄPIŁABY, KIEDY PODANIE SKARŻĄCEGO, ORGAN I INSTANCJI UZNAŁBY ZA ZASADNĄ INICJATYWĘ OPARTĄ NA PRZYSŁUGUJĄCYM STRONIE PRAWIE SYGNALIZOWANIA POTRZEBY DOSTĘPU DO WODY I SAM UZNAŁBY KONIECZNOŚĆ WSZCZĘCIA Z URZĘDU POSTĘPOWANIA W TYM ZAKRESIE, DO CZEGO JEDNAK W SPRAWIE NIE DOSZŁO.

SKORO WIĘC ORGAN I INSTANCJI Z NARUSZENIEM PRZEPISU ART. 28 KPA W ZW. Z ART. 28 UST. 2 PRAWA WODNEGO PROWADZIŁ POSTĘPOWANIE I BŁĘDU W TYM ZAKRESIE NIE NAPRAWIŁ POPRZEZ WYDANIE NA PODSTAWIE ART. 105 § 1 KPA, DECYZJI O UMORZENIU POSTĘPOWANIA, LECZ WYDAŁ DECYZJĘ ODMOWNĄ W ZAKRESIE ZŁOŻONEGO PODANIA, TO OBOWIĄZKIEM ORGANU ODWOŁAWCZEGO BYŁO UCHYLENIE ZASKARŻONEJ DECYZJI I UMORZENIE POSTĘPOWANIA PIERWSZEJ INSTANCJI NA PODSTAWIE ART. 138 § 1 PKT 2 KPA.

WYDANA TYMCZASEM PRZEZ ORGAN ODWOŁAWCZY DECYZJA UTRZYMUJĄCA W MOCY WADLIWE ROZSTRZYGNIĘCIE NARUSZAŁA PRAWO I ZOSTAŁA PRZEZ SĄD WYELIMINOWANA Z OBROTU PRAWNEGO, PODOBNIE JAK DECYZJA ORGANU I INSTANCJI.

OD POWYŻSZEGO WYROKU J. K. ZŁOŻYŁ SKARGĘ KASACYJNĄ WNOSZĄC O JEGO UCHYLENIE ORAZ PRZEKAZANIE SPRAWY DO PONOWNEGO ROZPOZNANIA WOJEWÓDZKIEMU SĄDOWI ADMINISTRACYJNEMU W BYDGOSZCZY.

ZASKARŻONEMU WYROKOWI ZARZUCIŁ NARUSZENIE ART. 28 KPA W ZWIĄZKU Z ART. 28 UST. 2, ORAZ ART. 34 USTAWY PRAWO WODNE POPRZEZ NIEZGODNE Z TYMI PRZEPISAMI UZNANIE, ŻE SKARŻĄCY NIE POSIADA PRZYMIOTU STRONY W MNIEJSZYM POSTĘPOWANIU. PONADTO ZARZUCIŁ NARUSZENIE ART. 45 KONSTYTUCJI RP I ART. 28 UST. 2 W ZWIĄZKU Z ART. 34 USTAWY PRAWO WODNE, ORAZ W ZWIĄZKU Z ART. 28 ORAZ 61 KPA POPRZEZ NIEZGODNE Z TYMI PRZEPISAMI UZNANIE, ŻE POSTĘPOWANIE W SPRAWIE USTANOWIENIA DOSTĘPU DO WODY MOŻE BYĆ WSZCZĘTE I PROWADZONE WYŁĄCZNIE Z URZĘDU.

W UZASADNIENIU SKARGI KASACYJNEJ WSKAZANO, ŻE WYROK SĄDU JEST NIEKORZYSTNY DLA SKARŻĄCEGO, GDYŻ JEGO REALIZACJA UNIEMOŻLIWI W PRAKTYCE OBRONĘ JEGO INTERESÓW. Z DOTYCHCZASOWEGO PRZEBIEGU POSTĘPOWANIA WYNIKA BOWIEM, ŻE JEŻELI WÓJT GMINY GĄSAWA NIE UWZGLĘDNIŁ WNIOSKU J. K. Z POWODÓW MERYTORYCZNYCH TJ. BRAKU JEGO ZDANIEM PRZESŁANEK DLA USTANOWIENIA DOSTĘPU DO J. C., TO TYM BARDZIEJ JEST PRAWDOPODOBNE, ŻE ODMÓWI RÓWNIEŻ WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA Z URZĘDU W TEJ SAMEJ SPRAWIE. STĄD W INTERESIE SKARŻĄCEGO KASACYJNIE JEST UCHYLENIE WYROKU WSA W BYDGOSZCZY, NASTĘPNIE UCHYLENIE DECYZJI ORGANÓW I I II INSTANCJI A W EFEKCIE ORZECZENIE O USTANOWIENIU DOSTĘPU DO J. C.

ZDANIEM SKARŻĄCEGO KASACYJNIE WSA W BYDGOSZCZY NIEPRAWIDŁOWO USTALIŁ, ŻE W NINIEJSZEJ SPRAWIE NIE ISTNIEJE PODSTAWA DO WSZCZĘCIA I PROWADZENIA POSTĘPOWANIA NA WNIOSEK SKARŻĄCEGO. POSIADA ON BOWIEM PRZYMIOT STRONY W NINIEJSZYM POSTĘPOWANIU. JEGO INTERES PRAWNY WYRAŻA SIĘ W UPRAWNIENIU Z KORZYSTANIA Z NIERUCHOMOŚCI OZNACZONEJ JAKO DZIAŁKA NR [...] W CELU DOJŚCIA DO J. C. Z KOLEI DOJŚCIE DO JEZIORA C. JEST NIEZBĘDNE DO KORZYSTANIA Z TEGO JEZIORA W RAMACH POWSZECHNEGO KORZYSTANIA Z WODY UREGULOWANEGO W ART. 34 UST. 1 I 2 USTAWY PRAWO WODNE.

ZDANIEM SKARŻĄCEGO PRAWO STRONY W POSTĘPOWANIU O USTANOWIENIE DOSTĘPU DO WODY PRZYSŁUGUJE KAŻDEMU, KTO JEST ZAINTERESOWANY POWSZECHNYM KORZYSTANIEM Z WÓD W ROZUMIENIU ART. 34 USTAWY PRAWO WODNE. Z TREŚCI WW. PRZEPISU WYNIKA, ŻE JEST TO PRAKTYCZNIE NIEOGRANICZONY KRĄG PODMIOTÓW, JEDNAK WŁAŚCICIEL NIERUCHOMOŚCI POŁOŻONYCH NAD WODAMI OBJĘTYMI POWSZECHNYM DOSTĘPEM DO WODY POWINIEN LICZYĆ SIĘ Z MOŻLIWYMI OGRANICZENIAMI SWOJEJ WŁASNOŚCI DLA TAKIEGO KRĘGU ZAINTERESOWANYCH.

JEŻELI PRZEPISY USTAWY PRAWO WODNE NIE REGULUJĄ KWESTII KTO JEST STRONĄ TEGO POSTĘPOWANIA, TO ZDANIEM SKARŻĄCEGO KASACYJNIE NALEŻY TO OCENIĆ ZGODNIE Z ART. 28 KPA. ZDANIEM SKARŻĄCEGO NIE JEST WYMAGANE, ABY KAŻDORAZOWO PRZEPISY PRAWA MATERIALNEGO OKREŚLAŁY, NA CZYJ WNIOSEK MOŻE BYĆ PROWADZONE POSTĘPOWANIE ADMINISTRACYJNE. O TYM KTO JEST STRONĄ DANEGO POSTĘPOWANIA MOŻNA BOWIEM WYWNIOSKOWAĆ Z TREŚCI DANEGO PRAWA LUB OBOWIĄZKU , KTÓREGO DOTYCZY DANY PRZEPIS PRAWA MATERIALNEGO.

NALEŻY RÓWNIEŻ ZAUWAŻYĆ, ŻE PRZYJĘCIE ARGUMENTACJI SĄDU OZNACZAŁOBY FAKTYCZNIE POZBAWIENIE ZAINTERESOWANYCH OSÓB PRAWA DO SĄDU UREGULOWANEGO W ART. 45 KONSTYTUCJI RP. NIE ISTNIEJĄ BOWIEM PRAWNE MOŻLIWOŚCI ZMUSZENIA ORGANU ADMINISTRACJI DO WSZCZĘCIA Z URZĘDU POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO, ORGAN ADMINISTRACJI MOŻE ODMÓWIĆ WSZCZĘCIA TAKIEGO POSTĘPOWANIA ZWYKŁYM PISMEM, MOŻE RÓWNIEŻ NAWET NIE ODPOWIADAĆ NA PISMO STRONY. WSKAZANE WYŻEJ UCHYBIENIA POSIADAŁY ISTOTNY WPŁYW NA WYNIK, SPRAWY, GDYŻ PRZESĄDZIŁY O NIEUZNANIU SKARŻĄCEGO ZA STRONĘ POSTĘPOWANIA TAKŻE O FAKTYCZNEJ NIEMOŻNOŚCI USTANOWIENIA DOSTĘPU DO JEZIORA C.

NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE:

NA WSTĘPIE NALEŻY PODKREŚLIĆ, ŻE W NINIEJSZEJ SPRAWIE SKARGĘ KASACYJNĄ WNIÓSŁ SKARŻĄCY, KTÓREGO SKARGA ZOSTAŁA UWZGLĘDNIONA W TOKU POSTĘPOWANIA PRZED SĄDEM I INSTANCJI. FORMALNIE ZATEM ZASKARŻONY WYROK STANOWI ROZSTRZYGNIĘCIE DLA SKARŻĄCEGO KORZYSTNE. NIEMNIEJ JEDNAK SKARŻĄCY KASACYJNIE NIE ZGODZIŁ SIĘ Z DOKONANYMI PRZEZ WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W UZASADNIENIU WYROKU USTALENIAMI, ŻE W SPRAWIE NIE ISTNIAŁA PODSTAWA DO WSZCZĘCIA I PROWADZENIA POSTĘPOWANIA NA JEGO WNIOSEK I ŻE W ISTOCIE NIE POSIADAŁ ON W NINIEJSZYM POSTĘPOWANIU PRZYMIOTU STRONY.

Z uwagi na treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., nr 270 t. j., dalej zwanej p.p.s.a.). ocena prawna w tym zakresie jest wiążąca dla organu ponownie rozpoznającego sprawę, jak i Sądu. Dlatego też należy uznać, że strona skarżąca ma interes prawny w zaskarżeniu wyroku uchylającego decyzje organów administracji. Jednakże przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie przewidują możliwości wnoszenia skargi kasacyjnej od uzasadnienia wyroku Sądu I instancji. W przypadku, gdy strona nie zgadza się z częścią uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego może je zakwestionować tylko wyłącznie poprzez zaskarżenie całego orzeczenia, które podlegałoby weryfikacji w trybie art. 184 i 185 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2006 r. I FSK 750/05, ONSAiWSA 2006, nr 5, poz. 126).

Natomiast w świetle art. 174 p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

We wniesionej w niniejszej sprawie skardze kasacyjnej skarżący zarzuca sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego. Oceniając jej zasadność we wskazanych wyżej granicach, trzeba stwierdzić, że zawarte w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 3 listopada 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy naruszył bowiem przepisy prawa materialnego – ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. nr 239, poz. 2019 z późn. zm.).

W pierwszej jednak kolejności należy wskazać brzmienie art. 28 k.p.a., definiujący pojęcie strony postępowania administracyjnego, którego naruszenie również zarzuca skarżący kasacyjnie. Zgodnie z brzmieniem wskazanego przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a. może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku (wyrok NSA z 19 stycznia 1995 r. sygn. akt I SA 1326/93, LEX nr 24673). W omawianym przypadku normę tę stanowią przepisy ustawy Prawo wodne.

Art. 9 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo wodne mówi, że przepisy ustawy dotyczące właścicieli - stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych. Niewątpliwie zatem wskazany przepis określa jako właścicieli wód bardzo wąski krąg podmiotów.

NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY UZNAŁ, ŻE W UZASADNIENIU ZASKARŻONEGO ORZECZENIA W TEJ SPRAWIE SĄD I INSTANCJI ZINTERPRETOWAŁ POWYŻSZY PRZEPIS W SPOSÓB ZAWĘŻAJĄCY. W OCENIE TEGOŻ SĄDU ŻADNA OSOBA SPOZA POWYŻSZEGO KRĘGU NIE POSIADA INTERESU PRAWNEGO, A WIĘC STATUSU STRONY W POSTĘPOWANIU W PRZEDMIOCIE DOSTĘPU DO WODY. POSIADAJĄ ONE JEDYNIE INTERES FAKTYCZNY, KTÓRY JEDNAK NIE UZASADNIA WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA NA ICH WNIOSEK.

W OCENIE NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO ZE STANOWISKIEM TAKIM NIE SPOSÓB SIĘ ZGODZIĆ. Z OMAWIANEGO ART. 9 PRAWA WODNEGO NIE WYNIKA BOWIEM JEDNOZNACZNIE, ŻE UPRAWNIENIA STRONY MAJĄ TYLKO OSOBY W NIM WYMIENIONE, CZYLI TYLKO OKREŚLONE OSOBY, KTÓRE WYKONUJĄ PRAWO WŁASNOŚCI DO WÓD. PRZEPIS OKREŚLA JEDYNIE KRĄG PODMIOTÓW, DO KTÓRYCH STOSUJE SIĘ PRZEPISY USTAWY PRAWO WODNE DOTYCZĄCE SYTUACJI PRAWNEJ WŁAŚCICIELI.

NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY UZNAŁ, ŻE WSKAZANY POWYŻEJ PRZEPIS NALEŻY W NINIEJSZYM STANIE FAKTYCZNYM ZINTERPRETOWAĆ W KONTEKŚCIE ART. 28 UST. 2 ORAZ ART. 34 USTAWY PRAWO WODNE, KTÓRE TO PRZEPISY MÓWIĄ O MOŻLIWOŚCI POWSZECHNEGO KORZYSTANIA Z WÓD.

W MYŚL WSKAZANYCH WYŻEJ NORM WŁAŚCICIEL NIERUCHOMOŚCI PRZYLEGŁEJ DO WÓD OBJĘTYCH POWSZECHNYM KORZYSTANIEM JEST OBOWIĄZANY ZAPEWNIĆ DOSTĘP DO WODY W SPOSÓB UMOŻLIWIAJĄCY TO KORZYSTANIE; CZĘŚCI NIERUCHOMOŚCI UMOŻLIWIAJĄCE DOSTĘP DO WODY WYZNACZA WÓJT, BURMISTRZ LUB PREZYDENT MIASTA W DRODZE DECYZJI. PONADTO KAŻDEMU PRZYSŁUGUJE PRAWO DO POWSZECHNEGO KORZYSTANIA ZE ŚRÓDLĄDOWYCH POWIERZCHNIOWYCH WÓD PUBLICZNYCH, MORSKICH WÓD WEWNĘTRZNYCH WRAZ Z MORSKIMI WODAMI WEWNĘTRZNYMI ZATOKI GDAŃSKIEJ, I Z WÓD MORZA TERYTORIALNEGO, JEŻELI PRZEPISY NIE STANOWIĄ INACZEJ (ART. 34 UST. 2 I 3).

PODKREŚLENIA WYMAGA, ŻE ART. 34 USTAWY PRAWO WODNE ODNOSI SIĘ JEDYNIE DO WÓD PUBLICZNYCH. ZASADNE WIĘC ZDAJE SIĘ BYĆ DOKONANIE ANALIZY POJĘCIA WODY PUBLICZNEJ, DO KTÓREGO – WEDŁUG USTALONEGO W SPRAWIE STANU FAKTYCZNEGO – ZALICZA SIĘ JEZIORO C. WSKAZAĆ NALEŻY, IŻ W SENSIE POWSZECHNYM – NA JAKI WSKAZUJĄ POWOŁANE WYŻEJ PRZEPISY ART. 28 I 34 PRAWA WODNEGO – PRZEZ POJĘCIE TO NALEŻY ROZUMIEĆ WŁASNOŚĆ PAŃSTWA (GMINY), NIE ZAŚ OSÓB PRYWATNYCH. JEDNYM SŁOWEM WODAMI PUBLICZNYMI SĄ WODY STANOWIĄCE WŁASNOŚĆ SKARBU PAŃSTWA LUB SAMORZĄDU. NALEŻĄ DO NICH MORZE TERYTORIALNE, ŚRÓDLĄDOWE WODY POWIERZCHNIOWE, WODY PODZIEMNE, O ILE USTAWA PRAWO WODNE NIE STANOWI INACZEJ, ORAZ INNE WODY ŚRÓDLĄDOWE NA MOCY SPECJALNYCH POROZUMIEŃ.

WEDŁUG SŁOWNIKA JĘZYKA POLSKIEGO PWN "POWSZECHNY" TO DOTYCZĄCY WSZYSTKICH RZECZY, OSÓB, SPRAW ITP.; CZĘSTY, OGÓLNIE ZNANY I STOSOWANY.

POWYŻSZE POZWALA DOJŚĆ DO WNIOSKU, IŻ ART. 34 UST. 1 I 2 DOTYCZY PRAWA DO POWSZECHNEGO KORZYSTANIA Z WÓD PUBLICZNYCH, ŚRÓDLĄDOWYCH, MORSKICH – CZYLI KORZYSTANIA Z NICH DLA KAŻDEGO OBYWATELA W RÓŻNORODNY, OGÓLNIE ZNANY I STOSOWANY SPOSÓB, M. IN. DO ZASPOKAJANIA POTRZEB OSOBISTYCH, GOSPODARSTW DOMOWYCH, POTRZEB ZWIERZĄT A TAKŻE WYPOCZYNKU, TURYSTYKI, UPRAWIANIA SPORTÓW WODNYCH ETC. OZNACZA TO, IŻ KAŻDY OBYWATEL MOŻE DOMAGAĆ SIĘ DOSTĘPU DO JEZIORA, KTÓRE STANOWI WODĘ PUBLICZNĄ.

NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY DOSZEDŁ RÓWNIEŻ DO WNIOSKU, IŻ W NINIEJSZEJ SPRAWIE NIE ZOSTAŁ DOSTATECZNIE I JEDNOZNACZNIE OKREŚLONY STATUS JEZIORA C. Z AKT ADMINISTRACYJNYCH NIE WYNIKA BOWIEM WPROST, IŻ JEZIORO TO STANOWI WODĘ PUBLICZNĄ, OBJĘTĄ POWSZECHNYM KORZYSTANIEM W ROZUMIENIU PRZEPISU ART. 34 USTAWY PRAWO WODNE. ORGAN PROWADZĄCY POSTĘPOWANIE NIE OPARŁ SIĘ NA ŻADNEJ DOKUMENTACJI, KTÓRA POZWOLIŁABY NA JEDNOZNACZNE STWIERDZENIE, CZY JEZIORO C. STANOWI WODĘ PUBLICZNĄ CZY TEŻ NIE. UZUPEŁNIENIE INFORMACJI W TYM ZAKRESIE JEST KONIECZNE DLA WYDANIA ROZSTRZYGNIĘCIA W NINIEJSZEJ SPRAWIE. DOPIERO BOWIEM USTALENIE W SPOSÓB DOKŁADNY PRZEZ ORGAN I INSTANCJI STATUSU JEZIORA, POZWOLI NA ZASTOSOWANIE W DALSZYM POSTĘPOWANIU NORM ART. 28 I 34 PRAWA WODNEGO, JAKO PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH PUBLICZNEGO PRAWA PODMIOTOWEGO – POWSZECHNEGO KORZYSTANIA Z WÓD, BĘDĄCYCH DOBREM UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ.

NA MARGINESIE STWIERDZIĆ NALEŻY – JAK SŁUSZNIE WSKAZAŁ SĄD I INSTANCJI W UZASADNIENIU ZASKARŻONEGO WYROKU – ŻE OMAWIANE PRZEPISY PRAWA WODNEGO NIE ZAWIERAJĄ UREGULOWAŃ DOTYCZĄCYCH PROCEDURY WYZNACZANIA DOSTĘPU DO WODY. W SZCZEGÓLNOŚCI ZAŚ NIE STANOWIĄ, CZY POSTĘPOWANIE W TYM PRZEDMIOCIE PRZEPROWADZA SIĘ NA WNIOSEK CZY Z URZĘDU. STAN FAKTYCZNY W NINIEJSZEJ SPRAWIE POZWALA JEDNAK NA STWIERDZENIE, IŻ ZŁOŻONY PRZEZ SKARŻĄCEGO WNIOSEK MÓGŁ ZOSTAĆ ODCZYTANY PRZEZ ORGAN PROWADZĄCY POSTĘPOWANIE JAKO SYGNAŁ DO WSZCZĘCIA POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO Z URZĘDU. KOLEJNYM ZAŚ KROKIEM MOGŁO BYĆ WYDANIE PRZEZ WÓJTA GMINY GĄSAWA MERYTORYCZNEGO ROZSTRZYGNIĘCIA RAMACH POSTĘPOWANIA W I INSTANCJI – CZYLI DECYZJI ODMAWIAJĄCEJ UWZGLĘDNIENIA ŻĄDANIA SKARŻĄCYCH.

MAJĄC POWYŻSZE WZGLĘDY NA UWADZE NACZELNY SĄD ADMINISTRACYJNY NA PODSTAWIE ART. 185 § 1 P.P.S.A. UCHYLIŁ ZASKARŻONY WYROK I PRZEKAZAŁ SPRAWĘ WOJEWÓDZKIEMU SĄDOWI ADMINISTRACYJNEMU W BYDGOSZCZY DO PONOWNEGO ROZPOZNANIA.