Wyrok WSA w Rzeszowie, sygn. akt I SA/Rz 519/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Data orzeczenia: 2021-10-05 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 336
journal: Dz.U. 2020 poz 1740
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
article: art. 3 ust. 2 i 3, art. 8 ust. 1 pkt 2)
journal: Dz.U. 2018 poz 1312
law: Ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - tekst jedn.
article: § 2 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 2
journal: Dz.U. 2015 poz 415
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020
article: art. 63 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 75 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 498
law: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe - t.j.
article: art. 831 § 1 pkt 2a)
journal: Dz.U. 2020 poz 1575
law: Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - t.j.
article: art. 5 ust. 1 pkt 2) i 3)
journal: Dz.U. 2019 poz 869
law: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - tekst jedn.
article: art. 27 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2020 poz 217
law: Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz  Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2021 r. spraw ze skarg M.W. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2021 r. – nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 rok, – nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020 rok oddala skargi.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skarg M.W. (dalej: strona/skarżący) w sprawach połączonych są decyzje Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Agencja) z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] oraz nr [...], utrzymujące w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] odpowiednio w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 rok i nr [...] w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020 rok.

Z zaskarżonych decyzji i akt administracyjnych sprawy wyłania się następujący stan faktyczny.

Wnioskiem z dnia 7 czerwca 2020 r. strona zwróciła się o przyznanie płatności na rok 2020 do zadeklarowanych działek, położonych w Gminie P. w powiecie g. – nr ewid. [...] w miejscowości A. ([...] ha) oraz nr ewid. [...] w miejscowości B. ([...] ha). Działki zostały zadeklarowane również przez innego producenta rolnego – Syndyka Masy Upadłości – P. [...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej W.W. (dalej: syndyk), w związku z czym wystąpił błąd kontroli krzyżowej, czyli ubieganie się dwóch producentów rolnych o przyznanie płatności do tej samej powierzchni.

Na wezwanie organu I instancji do złożenia wyjaśnień w sprawie wniosku, strona w piśmie z 11 grudnia 2020 r. oświadczyła, że działki nie były przez nią użytkowane w roku 2020 ze względu na naruszenie posiadania przez syndyka. Strona podniosła, że jest prawomocnym posiadaczem działek, co wynika z umowy dzierżawy. Zwróciła również uwagę na wyroki Sądu Rejonowego w [...] ([...]) i Sądu Okręgowego w [...] ([...]), wskazując, że dowodzą one bezprawności działań syndyka.

Decyzjami z dnia [...] lutego 2021 r. organ I instancji odmówił przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego i płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej oraz nałożył na skarżącego sankcję w łącznej wysokości [...] zł. Organ wyjaśnił, że powodem odmowy przyznania płatności był brak wymaganego użytkowania gruntów i prowadzenia działalności rolniczej przez wnioskodawcę na deklarowanych działkach.

W wyniku rozpatrzenia złożonych w sprawie odwołań, organ II instancji decyzjami z dnia [...] maja 2021 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że istotą płatności jest pomoc dla producentów rolnych, a więc osób, które jako posiadacz władają gruntem rolnym, natomiast stan prawny gruntów nie jest przedmiotem postępowania w sprawie płatności. Zdaniem organu, skarżący nie użytkował rolniczo działek (osobiście nie wykonywał zabiegów agrotechnicznych), ani nie posiadał władztwa w zakresie ich rolniczego wykorzystywania (nie decydował o terminach oraz rodzajach wykonywanych zabiegów). Organ podniósł ponadto, że spór z syndykiem, dotyczący ochrony posiadania, został rozstrzygnięty na niekorzyść skarżącego, co potwierdzają załączone wyroki sądowe. Z powyższego wynika, że posiadanie spornych gruntów nie zostało skarżącemu przywrócone. Co więcej, w piśmie odwoławczym skarżący przyznaje, że zabiegi agrotechniczne na spornych działkach wykonywał syndyk (bądź też były one realizowane na jego zlecenie), który sam wystąpił o przyznanie mu płatności do uprawianych gruntów. Trudno więc zakładać, że czynił to w imieniu i na rzecz skarżącego.

Organ powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, według którego fakt posiadania działki rolnej jest kryterium podstawowym dla przyznania płatności beneficjentowi. Istotne jest zatem kto faktycznie, jako posiadacz, włada gruntem rolnym objętym wnioskiem o płatność i utrzymuje go w dobrej kulturze rolnej (np. wyrok NSA z 18 października 2016 r. sygn. akt II GSK 575/16). Wyjaśniając pojęcie "posiadania", organ odwołał się do art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 poz. 1740 ze zm., dalej: K.c.). Zgodnie z tym przepisem, posiadanie oznacza stan faktyczny, związany z wykonywaniem władztwa nad rzeczą wraz z wolą wykonywania uprawnienia dla siebie. Za posiadacza rzeczy uważa się tego, kto nią faktycznie włada jako właściciel (posiadacz samoistny), jak i tego, kto nią włada jako użytkownik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Posiadanie rozumiane jako swoistego rodzaju władztwo nad rzeczą może być wyrazem wykonywania prawa, a także może to być władztwo, które nie jest związane z prawem. Posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu ww. ustawy może być właściciel, dzierżawca, użytkownik lub osoba mająca inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Prawo własności działek rolnych, któremu nie towarzyszy ich posiadanie w rozumieniu przepisów o płatnościach, nie stanowi przesłanki koniecznej do ubiegania się o przyznanie płatności. Z tego względu w zakresie rozstrzygania spraw dotyczących tego rodzaju płatności w mniejszym zakresie należy się opierać na prawnym aspekcie posiadania nieruchomości rolnych niż na faktycznych jego elementach, tj. władztwie i faktycznym użytkowaniu nieruchomości, czyli wykonywaniu na nich zabiegów agrotechnicznych.

Odnosząc się do płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, organ zaznaczył, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy mają ustalenia czy zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne zostało podjęte i w jaki sposób użytkowane były działki ewidencyjne zadeklarowane przez producenta w złożonym wniosku o przyznanie płatności. Brak wymaganego użytkowania gruntów i prowadzenia działalności rolniczej na działkach wyłączał możliwość przyznania płatności. Co więcej, pierwszoroczna płatność rolno-środowiskowo-klimatyczna (płatność za 2018 rok) została skarżącemu odmówiona, a zobowiązanie rolno-środowiskowo-klimatyczne nie zostało podjęte z powodu niespełnienia warunków wynikających z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno-środowiskowo-klimatyczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2015 r., poz. 415 ze zm., dalej: rozporządzenie rolno-środowiskowo-klimatyczne), zatem wniosek z 7 czerwca 2020 roku nie mógł zostać rozpatrzony pozytywnie, jako wniosek kontynuacyjny realizacji 5-letniego zobowiązania.

Z kolei w nawiązaniu do nałożenia sankcji dotyczących płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego, organ zaznaczył, że powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła 0,00 ha i w związku z przedeklarowaniem powierzchni o 100%, zastosowanie znalazł art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r., str. 48 ze zm.), zgodnie z którym jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Dodatkowo kara administracyjna nie może przekroczyć 100% kwot wyliczonych w oparciu o obszar zgłoszony.

W związku z faktem iż płatność została odmówiona, a 1,5-krotność stwierdzonej różnicy przekracza obszar zgłoszony do płatności, wysokość kary administracyjnej ograniczona została do 100% kwot wyliczonych w oparciu o obszar zgłoszony i wyniosła [...] zł w związku z jednolitą płatnością obszarową i [...] zł w związku z płatnością redystrybucyjną, łącznie [...] zł.

Organ stwierdził ponadto, w odniesieniu do twierdzeń podniesionych w odwołaniu, że mieniem, którego wejście do masy upadłościowej kwestionuje skarżący są nieruchomości, a nie środki publiczne.

W skargach na decyzje II instancji z dnia [...] maja 2021 r., strona – reprezentowana przez fachowego pełnomocnika radcę prawnego – zaskarżonym decyzjom zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 63 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2019 r., poz. 498 ze zm., dalej: Prawo upadłościowe), art. 831 § 1 pkt 2a) ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm., dalej: K.p.c.) oraz art. 5 ust. 1 pkt 2) i 3) ustawy z dnia 27 sierpnia o finansach publicznych (Dz.U. z 2019 r., poz. 869 ze zm., dalej: ustawa o finansach publicznych) poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy zastosowanie przez organ II instancji powyższych przepisów prowadziłoby do wniosku, płatności pochodzą z programu finansowanego z udziałem środków pochodzących z budżetu UE, a tym samym nie wchodzą do masy upadłości, gdyż stanowią mienie, które jest wyłączone od egzekucji według przepisów K.p.c.;

b) naruszenie powołanych wyżej przepisów poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że "mienie, którego wejście do masy upadłościowej kwestionuje odwołujący są nieruchomości a nie środki publiczne";

c) art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 27 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2021 r., poz. 182 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) i art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2020 r., poz. 1341 ze zm., dalej: ustawa o płatnościach bezpośrednich), poprzez naruszenie konstytucyjnej zasady praworządności, przejawiające się w nieuwzględnieniu przez organ II instancji przepisów powszechnie obowiązującego prawa,

d) § 2 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego oraz art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą przyjęciem, że fakt naruszenia posiadania przez syndyka i wykonywania zabiegów agrotechnicznych przez syndyka jest równoznaczny z nieposiadaniem działek przez skarżącego, podczas gdy:

– skarżący według swojego oświadczenia nadal jest i czuje się posiadaczem nieruchomości zadeklarowanych do przyznania płatności, zaś jego posiadanie zostało jedynie naruszone przez syndyka;

– dla przyznania płatności nie ma znaczenia, kto faktycznie dokonuje niezbędnych prac agrotechnicznych na gruncie celem ich utrzymania zgodnie z wymaganymi normami;

2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: K.p.a.) w zw. z art. 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich, poprzez:

– nieprzesłuchanie syndyka na okoliczność braku winy skarżącego w nieprowadzeniu na dzierżawionej nieruchomości zabiegów agrotechnicznych;

– nieuzasadnione oddalenie wniosku dowodowego z akt sprawy dotyczącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok, nr [...], prowadzonej przez ARiMR w [.], a w szczególności z zalegających w niej pism przedstawicieli P. [...] sp. z o.o, w upadłości likwidacyjnej, datowanych na dzień 19 maja 2014 roku oraz na dzień 26 maja 2014 r;

– nie uwzględnienie faktu, że w prawomocnym wyroku z dnia [...] lutego 2019 r. Sąd Okręgowy w [...] II Wydział Cywilny Odwoławczy, sygn. akt: [...], w sprawie jaka toczyła się o ochronę posiadania w sprawie z powództwa skarżącego przeciwko syndykowi, uznał, że "w sprawie o naruszenie posiadania sąd bada fakt posiadania rzeczy i jego samowolnego naruszenia, a w realiach rozpatrywanej sprawy niewątpliwym jest, że obydwie te przesłanki zostały spełnione";

– nieustalenie, czy w oparciu o powyższy wyrok posiadanie wnioskodawcy zostało przywrócone.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji organu I instancji, stwierdzenie, że ww. decyzje nie podlegają wykonaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Uzasadniając skargi, skarżący podniósł w szczególności, że skarżący posiadał nieruchomości zadeklarowane do przyznania płatności, a jego posiadanie było tylko naruszane przez syndyka. Ponadto, grunty te były przez syndyka właściwie utrzymywane zgodnie z wymaganymi normami. Skarżący powołał się na wyrok NSA z dnia 6 marca 2014 r. (II GSK 2022/12), zaznaczając, że "dla przyznania płatności nie ma znaczenia, kto faktycznie dokonuje niezbędnych prac agrotechnicznych na gruncie celem ich utrzymania zgodnie z wymaganymi normami, istotne jest jedynie, aby przez cały rok kalendarzowy grunty te były właściwie utrzymane".

Odpowiadając na skargi, organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: P.p.s.a.) postanowił połączyć sprawy ze skargi na decyzję w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2020 rok (sygn. akt. I SA/Rz 519/21) oraz ze skargi na decyzję w przedmiocie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na 2020 rok (I SA/Rz 520/21) do ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je pod sygnaturą I SA/Rz 519/21.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest spełnienie przez skarżącego, w odniesieniu do deklarowanych do płatności działek, warunków przyznania tych płatności w związku z wystąpieniem tzw. konfliktu krzyżowego. Zdaniem organów, skarżący w 2020 r. nie był w posiadaniu spornych gruntów rolnych, deklarowanych do płatności co wynika wprost z jego własnych oświadczeń złożonych w toku postępowania administracyjnego, a co potwierdzone zostało zapadłymi wyrokami sądów powszechnych w sprawie wytoczonej przez skarżącego o ochronę posiadania. Z kolei skarżący stoi na stanowisku, że nadal jest posiadaczem tych gruntów, zaś jego posiadanie zostało jedynie naruszone przez syndyka, a z zapadłych w postępowaniu cywilnym rozstrzygnięć wynika, że jego posiadanie spornych działek zostało przywrócone.

W tak zakreślonym sporze rację należy przyznać organom Agencji, bowiem wykazały przekonywująco, że skarżący nie spełnił przesłanek dochodzonych płatności.

W myśl art. 8 ust. 1 pkt 2) ustawy o płatnościach bezpośrednich, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności.

Z kolei również przepisy rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego regulujące warunki przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (§ 2 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 1) określają, że jednym z podstawowych warunków skutecznego ubiegania się o przyznanie płatności przez producenta rolnego jest posiadanie gruntów rolnych, które zostały zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności.

Na temat posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu przepisów regulujących płatności ze środków unijnych, jako warunku ich przyznania, istnieje już ugruntowana linia orzecznicza. Wynika z niej, że wolą ustawodawcy jest udzielenie płatności tym rolnikom, którzy faktycznie uprawiają grunty rolne. Ustawodawca posługuje się pojęciem posiadania w cywilnoprawnym znaczeniu, bowiem pojęcie to nie jest odrębnie zdefiniowane w przepisach o płatnościach. Przy jego rozumieniu także na gruncie niniejszej sprawy, należy więc odwoływać się do regulacji tej instytucji w podstawowym akcie prawnym, jakim jest Kodeks cywilny (art. 336-352), co słusznie uwzględniły orzekające w sprawie organy.

W obowiązującym stanie prawnym, pojęcie posiadanie gruntów rolnych należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych. Oznacza to, że można mieć tytuł prawny do gruntu rolnego, ale nie mieć uprawnienia do płatności oraz że można posiadać grunty rolne bez tytułu prawnego, a nawet w złej wierze i z tego tytułu mieć prawo do uzyskania płatności. Dodatkowo należy wskazać, że rolnik wnioskujący o płatność nie jest zobowiązany do bezpośredniej pracy na gruntach, tzn. nie musi stosownych czynności agrotechnicznych wykonywać osobiście, rzecz jednak w tym, by dokonywane były one w jego imieniu. W zależności od okoliczności, władanie gruntem może polegać także na zlecaniu osobom trzecim dokonania stosownych zabiegów, jednak istotne jest to, by rolnik wnioskujący o przyznanie płatności posiadał decyzyjność jak, co, gdzie i kiedy dany grunt zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe. Istotą płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje m.in. jakich i przy pomocy jakiego rodzaju maszyn i urządzeń rolniczych dokonywać zabiegów agrotechnicznych, podejmuje także decyzje o terminie zbioru plonów, itp. (zob. np. wyroki NSA z 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 227/07; z 7 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 87/11; z 16 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 537/11; z 13 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 734/11; z 18 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 932/11).

Przywołane regulacje dotyczące płatności nie różnicują, jaki charakter ma mieć owo posiadanie. Może to być zarówno posiadanie samoistne, które cechuje to, że ten kto włada rzeczą, czyni to jak właściciel, jak i posiadanie zależne, gdzie ten, kto rzeczą faktycznie włada czyni, to jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Niemniej w każdym przypadku wymagane jest władanie rzeczą jak właściciel lub jak mający inne prawo do władania cudzą rzeczą, z wykluczeniem dzierżenia "wykonywanego za kogo innego" (art. 338 k.c.). Z drugiej strony warto też zauważyć, że przepisy nie uzależniają uprawnień do płatności wyłącznie od władania zgodnego z prawem. Zatem o przesłance posiadania nie decyduje forma zawarcia umowy, szczególnie jej nazwa, ale jej treść, a przede wszystkim skutek stanowiący o realnym, faktycznym władaniu przedmiotem posiadania, czyli w tej sprawie gruntem. Posiadanie działek rolnych, w rozumieniu wyżej przytoczonych przepisów oznacza sprawowanie faktycznego władztwa nad wskazanymi we wniosku o przyznanie płatności działkami rolnym, któremu musi towarzyszyć zamiar władania nimi dla siebie.

Przenosząc te uwagi w realia przedmiotowej sprawy, Sąd podziela konstatację organów, że skarżący nie posiadał spornych gruntów, w rozumieniu przepisów regulujących zasady przyznawania płatności. Słusznie wskazują organy obu instancji na bezsporny fakt, że działki nie były przez niego użytkowane w 2020 r., bo skarżący sam przyznał, że nie prowadził działalności rolnej na spornych gruntach. Skarżący utracił władanie nad spornymi gruntami na rzecz syndyka, czego widomym znakiem jest wytoczenie przeciwko syndykowi powództwa posesoryjnego. Nie ma znaczenia dla ustalenia prawa do dochodzonych płatności, że skarżący faktycznie został bezprawnie naruszony przez syndyka w posiadaniu spornych gruntów. W istocie przyznały to sądy powszechne w postępowaniu zainicjowanym przez stronę o ochronę posiadania, które jednak nie zostało przywrócone wbrew twierdzeniom skarżącego, a to wskutek wystąpienia o udzielenie ochrony posesoryjnej po upływie terminu do wytoczenia takiej skargi. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...] października 2017 r. sygn. akt [...] oddalił powództwo, a Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia [...] lutego 2019 r. sygn. akt [...] oddalił apelację skarżącego. Zatem skarżący utracił posiadanie gruntów rolnych – jak ustaliły sądy powszechne w dniu 25 września 2013 r. - i nie ma znaczenia, czy został pozbawiony tego posiadania przez samowolnie (bezprawnie) działającego w tym zakresie syndyka oraz to czy pozbawienie go faktycznego władztwa nad nieruchomościami nie zostało przez niego zawinione. Posiadanie to, jak się rzekło, nie zostało też przywrócone. Wobec tego za niezasadne Sąd uznał zarzuty odnoszące się do naruszenia art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz § 2 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego. Skarżący nie spełnił wynikających z tych przepisów przesłanek przyznania dochodzonych płatności.

In concreto okolicznością wykluczającą przyjęcie posiadania przez skarżącego działek zgłoszonych przez niego do płatności na 2020 r., a więc spełnienie podstawowej przesłanki warunkującej przyznanie dochodzonych płatności do deklarowanych działek, był fakt braku fizycznego władztwa nad tymi działkami z jego strony. Okoliczności przesądzające o takim ustaleniu skarżący w sposób jednoznaczny i kategoryczny przyznał, wobec czego organy nie mogły zignorować tego faktu i uwzględnić wniosku. Z kolei legalność władztwa nad gruntem, co do zasady (wyjątek stanowią grunty będące własnością podmiotów publicznych), nie jest warunkiem uzyskania płatności. Wszelkie spory w zakresie prawa do posiadania nieruchomości strony winny rozstrzygać na gruncie przepisów prawa cywilnego, w ramach innego rodzaju postępowań, nieleżących w zakresie właściwości rzeczowej organów Agencji. Bez znaczenia w tym wypadku jest również to, czy brak władztwa nad nieruchomościami był przez skarżącego zawiniony, czy też nie, albowiem warunkiem przyznania płatności jest stwierdzenie posiadania w przedstawionym wyżej ujęciu, jako okoliczności obiektywnej, niezależnej w jakikolwiek sposób od kwestii zawinienia utraty takiego posiadania. Wykazywanie tego rodzaju okoliczności, nieistotnych dla rozstrzygnięcia, było bezcelowe. Nie można więc zarzucić organom Agencji, że bezpodstawnie odmówiły skarżącemu przeprowadzenia dowodów na te okoliczności, w szczególności w drodze przesłuchania osoby syndyka.

Przypomnieć też wypada, co zostało omówione w uzasadnieniu skarżonej decyzji, że specyfiką niniejszego postępowania przed organami Agencji jest modyfikacja w zakresie rozkładu ciężaru dowodowego. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich, postępowania przed organami Agencji zostały w istotny sposób zmodyfikowane, stosunku do postępowania uregulowanego w K.p.a. Mianowicie na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia strony do otrzymania płatności, w/w ustawa wprowadziła do postępowania prowadzonego na podstawie jej przepisów elementy kontradyktoryjności, co oznacza, że to strona ma obowiązek wykazać fakty, jak również udowodnić prawdziwość swoich twierdzeń. To więc skarżący winien dostarczyć dowody, które podważałyby tezę organu, wywiedzioną z wyczerpującej analizy zebranych już dowodów, że nie spełnia on przesłanek przyznania płatności.

Zmierzając do podważenia legalności i zasadności stanowiska organów skarżący próbuje przenieść toczony z nimi spór na grunt prawny, ukierunkowując go w stronę objętą materią postępowania upadłościowego oraz jego cywilnoprawnymi uwarunkowaniami. Jak to już jednak wyżej zauważono, kwestie tego rodzaju pozostają poza zakresem przedmiotowym niniejszej sprawy, wobec czego uznać należy je za bezprzedmiotowe, tak jak podniesione w tym zakresie zarzuty skargi. Przedmiotem rozważań organów nie było bowiem przeznaczenie i charakter samych płatności, w kontekście określenia składników masy upadłości, lecz warunki ich przyznania. Tym samym nie są zasadne zarzuty naruszenia art. 63 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 75 ust. 1 Prawa upadłościowego, art. art. 831 § 1 pkt 2a) K.p.c oraz art. 5 ust. 1 pkt 2) i 3) ustawy o finansach publicznych. W ocenie Sądu, sprawy toczące się przed organami Agencji, także te będące przedmiotem niniejszych rozważań, są próbą przeniesienia sporu z syndykiem i dowiedzenia swoich racji na innej płaszczyźnie.

Nie sposób przychylić się także do zarzutów skarżącego, dotyczących uchybienia przez organy zasadzie praworządności, wywodzonej także z zapisów Konstytucji RP, gdyż oparły one swoje rozstrzygnięcie na właściwych podstawach prawnych, dokonały ich prawidłowej wykładni i zastosowały do ustalonego, w sposób nie budzący wątpliwości, stanu faktycznego. Tak więc nie można im czynić zasadnie tego rodzaju zarzutów jedynie w oparciu o okoliczności i zagadnienia o charakterze cywilnoprawnym, których rozstrzyganie nie jest objęte zakresem ich właściwości.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargi, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.