Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 1904/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2013-05-23 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28, 105, 156 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 6, 21
journal: Dz.U. 2000 nr 80 poz 903
law: Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, , Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka, Protokolant ref. staż. Anna Dmowska - Paczuska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2012 r. znak (...) w przedmiocie umorzenia postępowania prowadzonego w trybie stwierdzenia nieważności decyzji I. skargę oddala; II. przyznaje ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. A. G. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy).


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia (...) kwietnia 2012 r. Nr (...)Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego ( tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. –Prawo budowlane ( Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym po ponownym przeprowadzeniu na wniosek J. K. postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta (...) z dnia (...) grudnia 2002 r. nr (...) zezwalającej na użytkowanie dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych (D i E) wchodzących w skład osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego na terenie działek nr ew. (...) z obrębu (...) przy ul.(...) w (...) umorzył postępowanie nieważnościowe.

Zaskarżona decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego:

Prezydent (...) decyzją z dnia (...) grudnia 2002r. Nr (...) zezwolił na użytkowanie dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych (D i E) wchodzących w skład osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego na terenie działek nr ew. (...) z obrębu (...) przy ul. (...) w (...).

Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji wystąpił w piśmie z dnia 21 maja 2010 r. J. K.

(...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia (...) lutego 2011r. Nr (...) umorzył postępowanie wszczęte na wniosek J. K. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta (...) Nr (...).

Rozstrzygnięcie powyższe zostało następnie uchylone decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) maja 2011r., znak: (...) , a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zarzucił organowi pierwszej instancji, iż rozpatrując niniejszą sprawę nie zapewnił czynnego udziału wszystkim podmiotom, którym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta (...) Nr (...) przysługuje przymiot strony.

Po ponownym przeprowadzeniu na wniosek J. K. postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta (...), organ wojewódzki powołaną na wstępie decyzją umorzył postępowanie nieważnościowe. Organ wojewódzki stwierdził, że postępowanie niniejsze zostało wszczęte na wniosek osoby nie posiadającej w nim przymiotu strony. Z tego też względu uznał, że postępowanie administracyjne należy umorzyć jako bezprzedmiotowe.

W uzasadnieniu decyzji podkreślił, że "przymiot strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji służy jedynie Wspólnocie Mieszkaniowej budynku przy ul. (...) oraz Wspólnocie Mieszkaniowej budynku przy ul. (...) które z kolei – zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (Dz. U. z 2000r. Nr 80, poz. 903, zm.) – działają przez zarząd ustanowiony odrębnie dla każdej wspólnoty mieszkaniowej."

Mając na uwadze powyższe, (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w piśmie z dnia 20 marca 2012 r. zawiadomił Wspólnotę Mieszkaniową (...) i Wspólnotę Mieszkaniową (...) o wszczętym z wniosku J. K. postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności m in. decyzji Prezydenta (...) Nr (...) aby zapewnić im czynny udział w sprawie.

Organ wojewódzki wyjaśnił, że zgodnie z art. 6 ustawy o własności lokali wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana.

Właściciel mieszkania w budynku składającym się z wielu mieszkań jest zatem mocy ustawy członkiem wspólnoty mieszkaniowej. Celem ustawodawcy, który wprowadza tego rodzaju rozwiązanie było zapewnienie sprawnego zarządu w obiektach wielolokalowych, które stanowią własność różnych osób. Jako członek wspólnoty właścicielskiej lokalu jest reprezentowany w sprawach, które dotyczą całej wspólnoty przez zarząd tej wspólnoty.

W świetle powyższego (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż J. K. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, zezwalającej na użytkowanie dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych (D i E ) wchodzących w skład osiedla mieszkaniowego wielorodzinnego na terenie działek nr ew. (...) obrębu (...) przy ul. (...) w (...).

Organ wojewódzki uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie podkreślił, że właściwe ustalenie stron postępowania - a tym samym inicjatywa wszczęcie postępowania - jest bezwzględną przesłanką prawidłowości postępowania administracyjnej i wydanego w jego wyniku orzeczenia. Organ administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie zobligowany jest przestrzegać przepisów regulujących inicjatywę wszczęcia postępowania. Wskazał, że zgodnie przyjętą linią orzecznictwa sądowoadministracyjnego wyrażoną m.in. i wyroku NSA w Warszawie z dnia 24 maja 2001r. (sygn. akt: IV SA 599/99), wszczęcie postępowania na wniosek osoby, która w sprawie nie jest stroną, jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania.

Odwołanie od ww. decyzji wniósł J.K.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu ww. odwołania decyzją z dnia (...) czerwca 2012 r. znak: (...) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Na wstępie uzasadnienia organ odwoławczy powołał wyroki sądów administracyjnych, w których wyjaśniono w jakich sytuacjach można mówić o istnieniu interesu prawnego, a tym samym statusie strony w postępowaniu. Powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2000 roku, sygn. akt III SA 1876/99) Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że o posiadaniu przymiotu strony postępowania decyduje istnienie przepisu prawa materialnego, pozwalającego zakwalifikować interes danej osoby jako interes prawny. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej podmiotu, wówczas nie można mówić o istnieniu interesu prawnego, a tym samym o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji normy prawnej.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że J. K. wywodzi swój interes do bycia stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej udzielenia spółce (...) pozwolenia na użytkowanie dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych (D i E) z umowy o wspólnej inwestycji, sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu (...) grudnia 2000r., Rep. (...) z (...), na mocy której stał się współwłaścicielem działek nr ewid. (...) z obrębu (...), położonych przy ul. (...) w (...). Podał, że z akt sprawy wynika, iż w spornych budynkach mieszkalnych wielorodzinnych ( D i E) w (...) przy ul. (...) istnieje wspólnota mieszkaniowa.

Następnie, organ drugiej instancji podkreślił, że zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 902 ze zm.), wspólnotę mieszkaniową tworzy ogół właścicieli lokali wchodzących w skład budynku. Sprawami wspólnoty mieszkaniowej kieruje zarząd i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali (art. 21 ust. 1 ustawy). Wyjaśnił także w postępowaniu administracyjnym za członków wspólnoty mieszkaniowej działa wspólnota mieszkaniowa (reprezentowana przez zarząd), która ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa. A zatem, w sytuacji, gdy aktualnie w przedmiotowym budynku mieszkalnym istnieje wspólnota mieszkaniowa, przymiot strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta (...) z dnia (...) grudnia 2002r. Nr (...) przysługuje tej wspólnocie mieszkaniowej, a nie członkom wspólnoty.

Stwierdził, że przymiotu strony J. K., nie można wywodzić z faktu, że J. K. był współinwestorem budowy przedmiotowych budynków mieszkalnych. Przeniesienie przez inwestora praw do budynku powoduje, że traci on interes prawny i przymiot strony w postępowaniach administracyjnych dotyczących przedmiotowego budynku. W przypadku zbycia nieruchomości wszystkie uprawnienia jak i ciężary oraz obowiązki związane z tą nieruchomością, a także przymiot strony postępowania , przechodzą na nabywcę nieruchomości.

Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odniósł się także do zarzutów podnoszonych w odwołaniu wyjaśnił, że związanie wyrokiem ogranicza się do danej sprawy, tymczasem postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest nowym postępowaniem administracyjnym. Postępowanie sądowo-administracyjne zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2009r., sygn. akt: VII SA/Wa 1922/08 dotyczyło możliwości wznowienia na wniosek J. K. postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną (...) WINB z dnia (...) czerwca 2006r., Nr (...), odmawiającą stwierdzenia nieważności innej decyzji Prezydenta (...) z dnia (...) grudnia 2002 r., Nr (...) o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie. Prawomocnym wyrokiem z dnia 12 marca 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że J. K. bez wątpienia służy przymiot strony w postępowaniu objętym wnioskiem, bowiem z mocy zawartej w dniu (...) grudnia 2000 r., Repertorium A Nr (...) z (...) umowy; sprzedaży i wspólnej inwestycji, stał się nie tylko współwłaścicielem działek nr ewid. (...) położonych w obrębie (...) przy ul. (...) w (...), ale też inwestorem budowy, której dotyczyło postępowanie.

Organ drugiej instancji zaznaczył, że niezależnie od kwestii braku legitymacji procesowej składającego wniosek, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta (...) winno zostać umorzone również z innych przyczyn. Wyjaśnił, że decyzja Prezydenta (...) z dnia (...) grudnia 2002 r., Nr (...) była już przedmiotem badania w trybie nieważnościowym. Decyzją z dnia (...) czerwca 2006r., znak: (...) (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po wszczęciu postępowania na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowo Budowlanej (...) odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta (...). W świetle powyższego organ odwoławczy podkreślił, że jeżeli już raz wszczęto postępowanie nadzorcze i odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji, nie można jeszcze; raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie. Ponowne postępowanie byłoby i z góry bezprzedmiotowe, dlatego że ocena legalności decyzji mającej podlegać stwierdzeniu nieważności została już dokonana.

Mając powyższe na uwadze Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego słusznie umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta (...) z dnia (...) grudnia 2002 r., Nr (...).

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wyżej opisaną decyzję wniósł J. K. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w celu wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji administracyjnej z dnia (...) grudnia 2002 r. nr (...).

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ nie uzasadnił, żeby zbył on nieruchomość ewentualnie przeniósł swoje prawa na inny podmiot. Skarżący podał, że jest od początku i bez przerwy współwwłaścicielem nieruchomości i członkiem jednej wspólnoty mieszkaniowej, obejmującej wszystkie budynki, a to budynki: (...) na osiedlu (...) , położonego (...).

Podkreślił, że jeżeli Spółdzielnia Mieszkaniowo-Budowlana (...) złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) grudnia 2002 r. nr (...) i sprawę tę rozstrzygnięto, to w rzeczy samej Spółdzielnia nie ma prawa wnosić po raz drugi o stwierdzenie nieważności. Zdaniem skarżącego ograniczenie takie obowiązuje wyłącznie krąg takich podmiotów, które już składały wniosek o stwierdzenie nieważności. Skarżący podał, że nie zalicza się do tego kręgu, bo dotychczas nie składał wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) grudnia 2002 r. Nr (...). Dlatego w ocenie skarżącego nie jest słuszne na takiej podstawie odmawianie mu prawa do wnoszenia wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji.

W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu i stąd też wniesiona skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2012r., znak: (...) utrzymująca w mocy decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) kwietnia 2012 r., Nr (...) umarzająca postępowanie nieważnościowe. Podstawą tego rozstrzygnięcia było ustalenie braku u skarżącego przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie.

Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, przy czym stosownie do art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Organ zobligowany jest zatem w pierwszej kolejności zbadać czy wniosek w przedmiocie wszczęcia postępowania nieważnościowego pochodzi od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony tj. od osoby, która ma legitymację procesową w rozumieniu art. 28 kpa. O tym czy jest się stroną postępowania administracyjnego nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danego podmiotu, ale okoliczność czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". Interes prawny wyraża się w możliwości zastosowania normy prawa administracyjnego materialnego w konkretnej sytuacji zindywidualizowanego podmiotu prawa. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialno-prawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że zastosowanie tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Od tak pojmowanego interesu należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji.

W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stroną jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Podkreślić należy, iż tylko wówczas można mówić o posiadaniu interesu prawnego skarżącego we wszczęciu postępowania nadzorczego, którego celem będzie wykazanie, że powołany przez niego przepis rzeczywiście został przy wydawaniu kwestionowanej decyzji naruszony i to w sposób określony przez jedną z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa.

W ocenie Sądu organ pierwszej i drugiej instancji prawidłowo przyjęły, że skarżącemu J. K. nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta (...) z dnia (...) grudnia 2002 r. Nr (...) w przedmiocie zezwolenia na użytkowanie.

Wskazać należy, iż skarżący J. K. zgłaszając żądanie wywodzi swój interes do bycia stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej udzielenia spółce (...) pozwolenia na użytkowanie trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych (F, G i H) z umowy o wspólnej inwestycji, sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu (...) grudnia 2000 r., Rep. (...) z (...) , na mocy której stał się współwłaścicielem działek nr ewid (...) z obrębu (...), położonych przy ul. (...) w (...). Zgodnie z treścią paragrafu 4 tej umowy skarżący nabył udział w niezabudowanej nieruchomości gruntowej o wielkości 299/176278 części odpowiadający stosunkowi powierzchni użytkowej lokalu o wielkości 29,9 metra kwadratowego do całkowitej powierzchni użytkowej wszystkich lokali we wszystkich budynkach mieszkalnych będących przedmiotem wspólnej inwestycji. W akcie tym zawarto porozumienie, że w terminie 10 dni od dnia wydania budynku do eksploatacji inwestor Spółka Akcyjna w (...) wyda w posiadanie współinwestorowi – J.K. lokal mieszkalny o ww. powierzchni ( paragraf 5 pkt 1 ), a w przypadku gdyby jedna ze stron zażądała ustanowienia odrębnej własności lokalu, druga strona wyrazi na to zgodę w terminie 90 dni od otrzymania takiego żądania ( paragraf 10 pkt.1 ). Z złączonego do akt administracyjnych odpisu zwykłego z księgi wieczystej o numerze (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy (...), wynika, że strony powyższej umowy cywilnoprawnej ustanowiły odrębną własność wymienionego lokalu, a skarżący stał się jego wyłącznym właścicielem zgodnie ze wskazanym aktem notarialnym z dnia (...) września 2004r. będącym podstawą dokonania wpisu w tej księdze. Akta administracyjne zawiewają również uchwały o wyborze członków zarządu wyodrębnionych wspólnot mieszkaniowych Powyższe dowodzi o spełnieniu przesłanek art. 6 i 21 ustawy z dnia 24czerwca 1994r. o własności lokali ( Dz. U. z 2000r. nr. 80 poz.903 ze zm. ) .Doszło do czynności prawnych zmieniających podmioty dotychczas uprawnione do reprezentowania praw wspólnych właścicielskich.

Zdaniem Sądu, decydujące znaczenie dla sprawy ma fakt, że w spornych budynkach mieszkalnych wielorodzinnych (F, G i H) w (...) przy ul. (...) istnieje wspólnota mieszkaniowa.

W związku z powyższym wskazać trzeba, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzy wspólnotę mieszkaniową. Z mocy powołanego przepisu każdy właściciel mieszkania w budynku składającym się z wielu mieszkań należy do wspólnoty mieszkaniowej (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2009 r., II OSK 1785/08, LEX nr 589042).

Decydujące dla powstania wspólnoty mieszkaniowej jest wyodrębnienie i przeniesienie własności pierwszego samodzielnego lokalu w konkretnej nieruchomości. Powstanie wspólnoty mieszkaniowej nie wiąże się zatem ze szczególnymi regulacjami czy czynnościami prawnymi, poza tymi, które związane są bezpośrednio z ustanowieniem i przeniesieniem odrębnej własności lokalu. Powstaje ona z mocy prawa w chwili, gdy w nieruchomości pojawia się lokal stanowiący odrębną własność osoby innej niż dotychczasowy właściciel całej nieruchomości, albo w chwili, gdy jednocześnie pojawia się większa liczba właścicieli różnych lokali.

Tak powstała wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Stosownie do art. 21 ust. 1 ww. ustawy, sprawami wspólnoty mieszkaniowej kieruje zarząd i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą, a poszczególnymi właścicielami lokali.

Z treści powołanych przepisów wynika zatem wprost, że w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej, przymiot strony przysługuje wspólnocie mieszkaniowej, w imieniu której występuje zarząd. Wybrany zarząd kieruje zatem sprawami wspólnoty związanymi z zarządzaniem nieruchomością wspólną, podejmując czynności prawne, procesowe i faktyczne, w tym załatwianie spraw przed urzędami, jak i sądami (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2011r., VII SA/Wa 2096/10, LEX nr 954423).

Jednakże należy wskazać, iż każdy właściciel lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, może mieć swój własny interes prawny, podlegający ochronie w oparciu o przepisy prawa cywilnego, jak i na podstawie materialnoprawnych regulacji z zakresu prawa administracyjnego. Nie można, więc wywodzić generalnego wniosku, iż we wszystkich sytuacjach i za wszystkich członków wspólnoty mieszkaniowej działa wyłącznie wspólnota, a błędem byłoby automatyczne utożsamianie interesu prawnego wspólnoty mieszkaniowej z interesem prawnym poszczególnych właścicieli lokali mieszkalnych (patrz: wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2010r. II OSK 729/09).

Zatem w szczególnych wypadkach osoba legitymująca się własnościowym prawem do lokalu mieszkalnego może zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu w charakterze strony, a mianowicie wtedy, gdy realizacja inwestycji spowoduje naruszenie warunków korzystania z tego lokalu mieszkalnego, które są chronione przepisami prawa materialnego, a więc gdy zostanie naruszony własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany interes strony.

W ocenie Sądu, taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodzi, gdyż skarżący nie wskazał żadnego ograniczenia w swobodnym korzystaniu

i zagospodarowaniu swojego lokalu. Skarżący nie wskazał także konkretnej normy prawa materialnego, w tym też przepisów określających np. normy techniczno-budowlane, które realizowane w związku z kwestionowaną decyzją powodowały naruszenie jej indywidualnego interesu prawnego, a więc godziłyby bezpośrednio w jej prawa i obowiązki. Okoliczności z których skarżący wywodzi swój interes prawny nie dowodzą istnienia bycia stroną w myśl art. 28 kpa. Przymiotu strony nie można wywodzić z faktu, że J. K. był współinwestorem budowy przedmiotowych budynków mieszkalnych. Natomiast, gdy aktualnie w przedmiotowym budynku mieszkalnym istnieje wspólnota mieszkaniowa, przymiot strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta (...) z dnia (...) grudnia 2002 r. Nr (...) przysługuje tej wspólnocie mieszkaniowej, a nie członkom wspólnoty.

W świetle powyższych rozważań, nie można było podzielić argumentacji skarżącego, iż organ nie udowodnił, iż zbył on nieruchomość bądź przeniósł swoje prawa na inny podmiot. Tak jak bowiem wskazano wyżej wspólnota mieszkaniowa powstaje z mocy prawa. przez wyodrębnienie własności lokali, do czego również sam skarżący się przyczynił ustanawiając odrębną własność swojego lokalu.

Skoro w niniejszej sprawie organ wszczął postępowanie celem zbadania przesłanek stwierdzenia nieważności i dopiero w toku tego postępowania stwierdził, że wniosek o stwierdzenie nieważności pochodzi od osoby nie będącej stroną w sprawie, to właściwym było przez organ umorzenie postępowania.

Stosownie bowiem do art. 105 kpa organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowanie, gdy stało się ono bezprzedmiotowe w tym z powodu braku interesu prawnego podmiotu wnoszącego żądanie w sprawie stwierdzenia nieważności, który wyklucza prowadzenie tego postępowania.

Bezprzedmiotowość postępowania występuje wówczas, gdy brak jest któregoś z podmiotów lub elementów stosunku prawnego, w związku z czym nie można wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Brak jest wówczas podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy lub brak jest podstaw do rozpoznania jej w drodze postępowania administracyjnego. Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie.

Zgodzić się należy także z organem, iż związanie wyrokiem ogranicza się do danej sprawy, natomiast postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest nowym postępowaniem administracyjnym.

Wskazać należy, że postępowanie sądowoadministracyjne zakończone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2009r., sygn. akt: VII SA/Wa 1922/08 dotyczyło możliwości wznowienia na wniosek J. K. postępowania w sprawie zakończonej inną decyzją ostateczną (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2006r., Nr (...), odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta (...) z dnia (...) grudnia 2002 r., Nr (...) o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie. Prawomocnym wyrokiem z dnia 12 marca 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że J. K. bez wątpienia służy przymiot strony w postępowaniu objętym wnioskiem, bowiem z mocy zawartej w dniu (...) grudnia 2000r., Repertorium A Nr (...) z (...) umowy; sprzedaży i wspólnej inwestycji, stał się nie tylko współwłaścicielem działek nr ewid. (...) położonych w obrębie (...) przy ul. (...) w (...), ale też inwestorem budowy, której dotyczyło postępowanie.

Powyższe orzeczenie nie jest wiążące w niniejszej sprawie i zgodnie z art. 171 p.p.s.a wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.

Ponadto właściwie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że postępowanie nieważnościowe winno być umorzone ze względu na fakt, iż decyzja Prezydenta (...) z dnia (...) grudnia 2002r. Nr (...) była już przedmiotem badania w trybie nieważnościowym. Decyzją z dnia (...) czerwca 2006 r., znak: (...) (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po wszczęciu postępowania na wniosek Spółdzielni Mieszkaniowo Budowlanej (...) odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydenta (...).

Istnienie orzeczenia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...) grudnia 2002r. Nr (...), która jest przedmiotem wniosku skarżącego stanowi przeszkodę, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, czyniąc rozpoznanie wniosku niedopuszczalnym. Wyjaśnić należy, że w sprawach rozpoznawanych w trybie stwierdzenia nieważności organ ma obowiązek skontrolowania, czy wydanie decyzji wiązało się zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 156 §1 kpa i nie jest związany żądaniem strony. Powyższe stanowisko jej utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych - np. w wyroku z dnia 12 stycznia 1994 r. II SA 2164/92, ONSA 1995, nr 1, poz. 32, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Organ nadzoru stwierdza nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa) w takim zakresie, w jakim ustali występowanie wady określonej w art. 156 §1 kpa, bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę żądającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji". Analogicznie orzekł NSA w wyroku z dnia 11 kwietnia 2001r. IV SA645/99 LEX nr 53459 " Wszczęcie postępowania na żądanie strony, nie zwalnia organu od przeprowadzenia kontroli decyzji, w sprawie w której wszczęto postępowanie, w pełnym zakresie pod względem występowania przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa (podobnie: wyrok NSA z dnia 21 maja 2010 r., I OSK 1053/09).

Powyższe oznacza, że jeśli w sprawie została wydana decyzja rozstrzygająca w przedmiocie stwierdzenia nieważności, to sprawa została osądzona w całym jej zakresie i nie może w związku z tym być badana ponownie. Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe. Dopiero, bowiem eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym, takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2247/98, LEX nr 44391).

Skoro zatem, w sprawie wydano już decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności - o treści "odmawiam stwierdzenia nieważności", to rację ma organ orzekający w sprawie, że nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej sprawie. Merytoryczne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia (...) grudnia 2002r. byłoby naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 kpa i stanowiłoby podstawę do stwierdzenia nieważności tak wydanej decyzji.

Podsumowując stwierdzić należy, iż organ zasadnie, z podanych wyżej przyczyn, umorzył postępowanie nieważnościowe.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. Sąd przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.