Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 1536/18
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2018-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 2 pkt 1
journal: Dz.U. 2017 poz 1851
law: Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - tekst jedn.
article: art. 3 pkt 1 lit. a i c
journal: Dz.U. 2017 poz 1952
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 141 § 4, art. 153
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 2
journal: Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
law: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 lutego 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 27/18 w sprawie ze skargi A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania praw do świadczenia wychowawczego oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 27/18 po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania praw do świadczenia wychowawczego, uchylił zaskarżoną decyzję.

Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Decyzją z dnia [...] października 2018 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], dalej jako "SKO" lub "Kolegium", na skutek odwołania złożonego przez A.O., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta B., dalej jako "Burmistrz", z dnia [...] września 2017 r., nr [...], orzekającą o odmowie przyznania A.O. prawa do świadczenia wychowawczego wnioskowanego na J.O.

Organ II instancji odwołał się do treści art. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 12, pkt 14, pkt 16 i pkt 19, art. 4 ust. 1, ust. 2 i ust. 3, art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 7 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy —państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2017r., poz. 1851 ze zm.), dalej jako "p.p.w.d." oraz art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017r., poz. 1952 ze zm.), dalej jako "u.ś.r." i wyjaśnił zasady przyznawania świadczenia wychowawczego.

Jak podniesiono A.O. w dniu 21 sierpnia 2017 r. złożyła w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wraz z wymaganymi dokumentami. Z treści wyżej wskazanego wniosku wynikało, że strona wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko – J.O. Rodzina strony w roku podatkowym 2016 osiągnęła dochody ustalone na podstawie weryfikacji danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów oraz weryfikacji danych o dochodach w systemie informatycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wynika z nich, że dochód rodziny A.O. wyniósł [...] zł na osobę, co przekracza ustawowe kryterium wynikające z art. 5 ust. 3 p.p.w.d. Kolegium stwierdziło więc, że świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko J.O. stronie nie przysługuje.

Przy czym wskazano, że Burmistrz, ustalając dochód rodziny nie uwzględnił dochodu z gospodarstwa rolnego, pomimo obowiązku wynikającego z art. 7 ust. 5 p.p.w.d. Bez wpływu pozostaje bowiem umowa dzierżawy gruntów rolnych zawarta w dniu [...] lipca 2017 r., gdyż zgodnie z art. 2 pkt 1 p.p.w.d. ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych, a zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c) u.ś.r. za dochód rodziny przyjmuje się m in. dochód uzyskany z gospodarstwa rolnego. Organ przytoczył także treść art. 7 ust. 6 pkt 1 p.p.w.d. i wskazał na domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione przez osobę będącą emerytem lub rencistą, co wiąże się z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej i utratą potencjalnego dochodu z gospodarstwa rolnego. Dlatego w sytuacji, gdy osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego wydzierżawiła gospodarstwo, należy w pierwszej kolejności zbadać, czy umowa dzierżawy spełnia wymogi określone w art. 28 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Odnosząc się do twierdzeń strony, że dochód ze sprzedaży mieszkania nie powinien być wliczony przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego Kolegium wskazało na treść art. 2 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a) u.ś.r. oraz art. 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.) - dalej w skrócie "u.p.d.o.f." i wyjaśniło, iż jego zdaniem zbycie nieruchomości jest przychodem w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i od dochodu z tego tytułu podatnik jest zobowiązany obliczyć podatek dochodowy. Inną kwestią jest czy podatnik uiści podatek dochodowy od osób fizycznych czy też skorzysta ze zwolnienia (ulgi) przewidzianej dla tego rodzaju przychodów. W ocenie Kolegium sam fakt, iż jest to przychód, który może być zwolniony od zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych po spełnieniu przesłanek wynikających z ww. ustawy nie przesądza, że nie jest to dochód w rozumieniu u.ś.r. Dla przykładu organ odwoławczy wskazał, że dochód z tytułu wynagrodzenia jest bezspornie dochodem w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych pomimo skorzystania przez podatnika z ulg (np. ulgi prorodzinnej) gdzie podatek należny wynosi 0,00 zł. Kolegium podkreśliło także, że katalog zamknięty dochodów utraconych (art. 2 pkt 19 p.p.w.d.). nie przewiduje odliczania dochodu z tytułu zbycia nieruchomości pod warunkiem, że dochód ten został przeznaczony na cele mieszkaniowe. W przeciwnym razie, prowadziłoby to do nierównego traktowania beneficjentów świadczenia wychowawczego bowiem wnioskodawca, który nabył nieruchomość ze środków pochodzących ze sprzedaży innej nieruchomości bądź też za pieniądze otrzymane w spadku, pochodzące ze sprzedaży nieruchomości byłby w lepszej sytuacji niż wnioskodawca, który nabył nieruchomość z innych środków (na kredyt).

Organ II instancji podkreślił również, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, co do zasady zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego wiąże organ. Nie jest możliwe obliczenie dochodu strony w inny niż określony w rozporządzeniu sposób. Dane dotyczące dochodu rodziny wykazane w zaświadczeniu urzędu skarbowego są wiążące dla kierownika miejskiego ośrodka pomocy społecznej, jak i samorządowego kolegium odwoławczego.

Na powyższą decyzję SKO, skargę do sądu administracyjnego złożyła A.O., zarzucając naruszenie przepisów postępowania i niezgodność z prawem.

W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, dalej również jako "WSA", wskazał że skarga jest zasadna.

Jak podkreślił Sąd I instancji, w rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią sporną pomiędzy stronami postępowania jest doliczenie do dochodu rodziny skarżącej kwoty 100.602,03 zł uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości, którą to kwotę zgodnie z oświadczeniem załączonym do wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego oraz treścią odwołania i skargi, wnioskodawczyni zadeklarowała w Urzędzie Skarbowym przeznaczyć w ciągu 2 lat na własne cele mieszkaniowe. Doliczenie wspomnianej kwoty do dochodu rodziny, skutkowało przekroczeniem ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 800 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie.

Według WSA analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego w świetle obowiązujących przepisów prawa prowadzi do wniosku, że organ wadliwie obliczył dochód rodziny skarżącej. Stwierdzić bowiem należy, że p.p.w.d. w art. 2 pkt 1 dla zdefiniowania pojęcia "dochód" odsyła do legalnej definicji "dochodu" w rozumieniu przepisów u.ś.r.

WSA wskazał na treść art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r., art. 30e u.p.d.o.f, art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. Następie podniósł, że kwestia wadliwego doliczenia do dochodu rodziny skarżącej kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości, który to dochód, o czym wspomniano wyżej, skarżąca zadeklarowała wydatkować na własne cele mieszkaniowe była wielokrotnie akcentowana przez stronę i nie została należycie wyjaśniona przez Kolegium, które bez bliższej refleksji odwołało się wyłącznie do ogólnych zasad opodatkowania dochodu i faktu, że nie podlega badaniu cel wydatkowania środków ze sprzedaży nieruchomości. Organ orzekający nie dostrzegł podstawowej kwestii, że nie będzie stanowić dochodu przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości pod warunkiem, że zostanie spożytkowany na własne cele mieszkaniowe.

W ocenie Sądu I instancji wykładnia art. 2 pkt 1 ustawy w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zw. z art. 30e u.p.d.o.f. zaprezentowana przez organ orzekający w sprawie nie zasługiwała na akceptację. Oceny tej nie zmienia odwoływanie się przez Kolegium do zagadnienia równego traktowania nabywców nieruchomości za środki pochodzące z różnych źródeł. Problem nie sprowadza się bowiem do pochodzenia środków wydatkowanych na cele mieszkaniowe, lecz do zaliczenia dochodu do podlegającego opodatkowaniu, warunkującego zaliczeniem do dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit a u.ś.r.

WSA zaznaczył, że w aktach sprawy znajduje się PIT-39 za rok podatkowy 2016, w którym zadeklarowano kwotę dochodu zwolnionego od podatku, w wysokości 100.602,03 zł. W dacie orzekania przez organy obu instancji bez wątpienia nie upłynął jeszcze 2-letni okres w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., w trakcie którego strona mogła i powinna wydatkować przedmiotowy dochód na własne cele mieszkaniowe w rozumieniu u.p.d.o.f., ażeby uniknąć zapłacenia podatku. Dopiero po upływie wspomnianego okresu możliwe będzie zaliczenie kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania do dochodu rodziny po ewentualnym ustaleniu, iż środki z tego tytułu, wbrew deklaracjom, nie zostały przeznaczone na cele wskazane w ustawie, warunkujące zwolnienie podatkowe.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło SKO, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie:

1. prawa materialnego:

a) art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 2 pkt 1 p.p.w.d. w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a i lit. c u.ś.r., poprzez naruszenie zasady proporcjonalności polegające po pierwsze na rozszerzeniu normy zawierającej definicję dochodu na gruncie p.p.w.d. i tym samym doprowadzenie do sytuacji podwójnego uprzywilejowania określonej kategorii osób, gdy uprzywilejowanie to może wynikać wyłącznie z wyraźnych zapisów ustawowych; po drugie na przyjęciu, że ustawodawca przewidział wyjątek w postaci możliwości "kształtowania" dochodu członka rodziny przez okres dwóch lat z uwagi na potencjalną możliwość skorzystania ze zwolnienia podmiotowego w podatku dochodowym od osób fizycznych w sytuacji, gdy taki wyjątek w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie został wprost wyartykułowany, co wynika z brzmienia normy art. 2 pkt 1 i art. 5 ust 3 p.p.w.d.,

b) art. 32 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 2 pkt 1 p.p.w.d. w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a i lit. c u.ś.r., poprzez błędną wykładnię, bowiem przepisy p.p.w.d. w zakresie w jakim ustanawiają kryteria dochodowe przyznania świadczenia wychowawczego nie naruszają zasady równości wobec prawa oraz zakazu dyskryminacji,

c) art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.), dalej jako "p.u.s.a" przez niewłaściwe zastosowanie, gdyż dokonano oceny dowolnej, która to nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego,

d) art. 2 pkt 1 p.p.w.d. w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a i lit. c u.ś.r., poprzez błędną wykładnię, bowiem definicja przychodu i dochodu określona w tych normach jest definicją legalną dla potrzeb postępowania o ustalenie świadczenia wychowawczego, co oznacza, że ma charakter autonomiczny i ustawa nie odsyła automatycznie do norm zawartych w u.p.d.o.f., poza wprost wymienionymi w niej normami, co powoduje, że art. 21 u.p.d.o.f. nie ma zastosowania w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego,

e) art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem po pierwsze norma ta nie może mieć zastosowania w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, po drugie możliwość skorzystania w określonym terminie ze zwolnienia przedmiotowego nie może uniemożliwić ustalenia dochodu na gruncie postępowania o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego od zdarzenia przyszłego i niepewnego,

f) art. 2 pkt 1 p.p.w.d. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że ustawodawca przewidział wyjątek w postaci możliwości "kształtowania" dochodu członka rodziny przez okres dwóch lat z uwagi na potencjalną możliwość skorzystania ze zwolnienia podmiotowego w podatku dochodowym od osób fizycznych w sytuacji, gdy taki wyjątek w postępowaniu o ustalenie świadczenia wychowawczego nie został wprost wyartykułowany, co wynika z brzmienia normy art. 2 pkt 1 p.p.w.d.,

2. przepisów postępowania:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z .2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", przez błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie norm prawa materialnego,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.)., dalej jako "k.p.a", przez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji ostatecznej, bowiem materiał dowodowy jest pełny i zebrany w sposób prawidłowy, jak i dokonano jego prawidłowej oceny, co znalazło swój wyraz w uzasadnieniach podjętych decyzji, zaś istota sprowadza się do wykładni norm prawa materialnego,

c) art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. przez przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej w zakresie własnych rozważań, brak oceny zebranego materiału dowodowego oraz brak wykazania że uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia, brak konkretnych wskazań co do dalszego prowadzenia postępowania, a w szczególności w odniesieniu do stanu prawnego w tym obowiązków strony skarżącej w ciągu 2 lat okresu, w którym to można skorzystać z uprawnienia na gruncie prawa podatkowego,

W oparciu o powyższe zarzuty organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a w przypadku, gdyby wniosek powyższy nie zasługiwał na uwzględnienie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Łodzi do ponownego rozpatrzenia oraz orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Z uwagi na fakt, że w skardze kasacyjnej zawarto zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz naruszenia prawa materialnego, należy wskazać, iż w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (zob. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania odnosi się do przepisu 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 k.p.a. W ocenie skarżącego kasacyjnie błędnie przyjęto, iż normy te zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji ostatecznej. Mimo, iż poprawnie powiązano naruszenie przepisów p.p.s.a. z k.p.a., to w ocenie NSA, zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. W podstawie rozstrzygnięcia Sąd I instancji powołał między innymi art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., nie wskazał jednak na naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a.

Ostatni zarzut naruszenia przepisów postepowania dotyczy art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. Ich naruszenia skarżący organ upatruje w przedstawieniu niespójnej i lakonicznej oceny prawnej przez Sąd I instancji, w tym m.in. brak oceny zebranego materiału dowodowego oraz brak wykazania, że uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku i ma charakter formalny. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku nie spełnia określonych w nim warunków. Z kolei art. 153 stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia ustawowe wymogi. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, podano zarzuty sformułowane w skardze, stanowisko organu oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala zatem na prześledzenie toku rozumowania WSA i poznanie motywów, jakimi kierował się podejmując rozstrzygnięcie w sprawie. Nie można również zarzucić, by orzeczenie Sądu I instancji nie zawierało konkretnych wskazań co do dalszego postępowania. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego stwierdził, że w sprawie doszło, w jego ocenie, do naruszenia prawa wskazanego w skardze. Wywód WSA jest jasny i precyzyjny, zostało nawet wyraźnie wyartykułowane, iż w zeznaniu PIT-39 z 2016 r. zadeklarowano kwotę dochodu wolną od podatku. Orzeczeniu WSA nie sposób zarzucić, by przedstawiona w nim ocena prawna byłą niespójna i lakoniczna.

Przechodząc do zarzutów prawa materialnego wskazać należy, że NSA także ich nie podzielił.

Z uwagi na sposób formułowania zarzutów, w pierwszej kolejności NSA postanowił odnieść się do zarzutu oznaczonego jako lit. c). Otóż skarżący kasacyjnie zarzuca w nim naruszenia art. 1 p.u.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie. W jego ocenie dokonano dowolnej oceny, która nie przystaje do stanu prawnego i zebranego materiału dowodowego. Na marginesie należy wskazać, że przepis ten składa się z dwóch jednostek redakcyjnych, jednakże skarżący kasacyjnie organ nie precyzuje, o którą jednostkę redakcyjną chodzi.

Przepis art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. ma charakter ustrojowy i może stanowić podstawę kasacyjną jedynie w drodze wyjątku, np. gdy sąd odmówił rozpoznania skargi, mimo prawidłowości jej wniesienia, czy też orzekał w sprawie, która nie podlega rozpoznaniu przez sądy administracyjne, albo rozpoznając prawidłowo wniesioną skargę dokonał kontroli w sprawie w oparciu o inne kryterium, niż kryterium legalności. W przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do uwzględnienia tegoż zarzutu.

Zarzut e) wskazuje na naruszenie art. 21 ust. 1 pkt. 131 u.p.d.o.f. Skarżący kasacyjnie upatruje jego naruszenia poprzez niewłaściwe zastosowanie. Jego zdaniem przepis ten nie może mieć zastosowania w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, a ponadto możliwość skorzystania w określonym terminie ze zwolnienia, nie może uniemożliwić ustalenia dochodu na gruncie postępowania o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego od zdarzenia przyszłego i niepewnego.

NSA nie podziela powyższej argumentacji. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e (...), jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydany na własne cele mieszkaniowe (...).

Wspomniany powyżej art. 30e u.p.d.o.f. bezsprzecznie ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, z uwagi na czynność dokonaną przez wnioskodawczynię, tj. sprzedaż mieszkania, a następnie złożenie deklaracji o przeznaczeniu kwoty z tego tytułu na cele mieszkaniowe.

Art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r., do którego odsyła p.p.w.d. stanowi, że dochód to przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w (...) art. 30e u.p.d.o.f., wobec czego treść tego przepisu należy odczytywać mając na uwadze cały art. 30e u.p.d.o.f. W przedmiotowej sprawie przychód z tytułu sprzedaży mieszkania nie podlegał opodatkowaniu z mocy art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. W konsekwencji oznacza to, że nie jest to dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1a u.ś.r., bowiem został przeznaczony na cele mieszkaniowe i w związku z tym korzysta ze zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. Gdyby dochód ze sprzedaży przedmiotowej nieruchomości nie został przeznaczony na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, dopiero wówczas powinien być wliczony do dochodu rodziny, gdyż w myśl art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. podlega opodatkowaniu. W tym przypadku dochód ze sprzedaży mieszkania nie podlega opodatkowaniu, więc nie powinien być wliczany do dochodu rodziny skarżącego.

W oparciu o powyższe stwierdzić należy, że nie jest właściwe rozumowanie organu, jakoby zaskarżony przepis nie miał zastosowania w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. P.p.w.d w art. 2 pkt 1 wyraźnie wskazuje, że pojęcie dochodu należy definiować w oparciu o przepisy u.ś.r. Z kolei art. 3 pkt 1 lit a u.ś.r. zawiera odesłanie do wskazanych tam przepisów u.p.d.o.f. Omawiany art. 30 e u.p.d.o.f. zawiera odesłanie do zaskarżonego przepisu art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. Jednoznacznie wynika więc, że norma ta może mieć zastosowanie w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, co zauważył Sąd I instancji. Nie można uznać również unormowania zawarte w u.p.d.o.f. za zawierające znamiona zdarzeń przyszłych i niepewnych. Przepisy jasno określają, że w przypadku niewypełnienia warunków określonych w art. 21 ust. 1 pkt 131 tj. nie wykorzystania dochodu zgodnie z deklaracją podatnik jest obowiązany zgodnie z art. 30 e ust. 7 u.p.d.o.f. do złożenia korekty zeznania i do zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę. Działanie organów w tej kwestii jest jednoznacznie określone.

W ocenie NSA organy obu instancji niewłaściwie odczytały treść art. 3 pkt 1 lit. a ustawy i art. 30 e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Spowodowało to niezasadne uznanie, że uzyskana w 2014 r. kwota ze sprzedaży nieruchomości powinna zostać wliczona do dochodu rodziny. W konsekwencji organy wadliwe ustaliły wysokości dochodu rodziny, a od tej okoliczności – w myśl art. 5 ust. 1 ustawy zależy ocena, czy prawo do świadczeń rodzinnych przysługuje.

Odnosząc się do pozostałych zarzutów należy wskazać, że bazują one na tych samych przepisach. Pierwszy, oznaczony jako a) zarzuca na naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 2 pkt 1 p.p.w.d. w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a i c u.ś.r., zarzut b) zarzuca naruszenie art. 32 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 2 pkt 1 p.p.w.d. w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a i c u.ś.r., zarzut d) odnosi się do naruszenia art. 2 pkt 1 p.p.w.d. w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a i c u.ś.r., a zarzut f) zarzuca naruszenie art. 2 pkt 1 p.p.w.d.

Zgodnie z art. 31 ust 3 konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Z kolei art. 32 ust. 2 Konstytucji gwarantuje, że nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Art. 2 pkt 1 p.p.w.d., jak już wskazano, stanowi że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Definicja dochodu w u.ś.r. zawarta jest w art. 3 pkt 1. Zgodnie z lit. a tegoż przepisu dochód oznacza (...) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

W ocenie NSA, w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia zasady proporcjonalności. Powyższe wywody wskazują, że nie miało miejsca rozszerzenie normy zawierającej definicję dochodu na gruncie p.p.w.d., a to z uwagi na zamieszczone przez ustawodawcę odesłania, które są jasne i jednoznaczne. Art. 5 ust. 3 p.p.w.d. wskazuje jedynie, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko (...), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Nie można więc stwierdzić, by stanowisko WSA było sprzeczne z tym przepisem.

NSA nie dopatrzył się również w zaskarżonym orzeczeniu WSA naruszenia art. 32 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 2 pkt 1 p.p.w.d. w zw. z art. 3 pkt 1 lit. a i c u.ś.r. Przyjęte stanowisko w żaden sposób nie narusza zasady równości wobec prawa oraz zakazu dyskryminacji.

P.p.w.d. nie zawiera autonomicznej definicji dochodu. Mimo, iż brak jest bezpośredniego odesłania do u.p.d.o.f., to ustawa ta ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie na podstawie u.ś.r., co zostało wykazane powyżej. Kwestią tą zajmowały się już sądy administracyjne. NSA w wyroku z 15 stycznia 2015 r., sygn. I OSK 1748/14, na który powoływał się także WSA, wskazał, iż pojęcie dochodu w przepisach o świadczeniach rodzinnych zdefiniowane zostało w art. 3 pkt 1 u.ś.r. Przy czym już z brzmienia art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. wynika, że obliczanie dochodu musi uwzględniać rezultaty postępowania podatkowego prowadzonego na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych.

W ocenie SKO, Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że ustawodawca przewidział wyjątek w postaci możliwości "kształtowania" dochodu przez okres dwóch lat, co jest niezgodne z p.p.w.d. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji nie będzie stanowić dochodu, przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości pod warunkiem, że zostanie spożytkowany na własne cele mieszkaniowe. Powyższe zostało uregulowane ustawą, do której odsyła u.ś.r. Organ błędnie kieruje się możliwością "kształtowania" dochodu, nie zważając na fakt, iż kwestie te są jednoznacznie uregulowane ustawowo, przy czym nie ma tu mowy o uznaniu administracyjnym, jak też nie ma mowy o jakiejkolwiek dyskryminacji czy też naruszeniu zasady równości wobec prawa. Stosownie do treści art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych.

Jak słusznie wskazał WSA, organ orzekający ewidentnie nie dostrzegł podstawowej kwestii, że nie będzie stanowić dochodu przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości pod warunkiem, że zostanie spożytkowany na własne cele mieszkaniowe. Zagadnienie doliczenia kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości determinowało prawidłowość ustalenia przez organ dochodu rodziny skarżącej za 2016 r.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.