Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 1201/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2017-03-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6138 Utrzymanie czystości i porządku na terenie gminy
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 5 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust 7
journal: Dz.U. 1996 nr 132 poz 622
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara- Dubiel Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2017 r. sprawy ze skargi R. T. i W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 26 lipca 2016 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] solidarnie na rzecz skarżących R. T. i W. T. kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Burmistrz Miasta i Gminy W. decyzją z dnia 10 maja 2014r., znak: [...] nakazał R.T. i W.T. przyłączenie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (działka nr [...] obręb [...] ) do istniejącej sieci kanalizacyjnej.

Organ I instancji wskazał, iż w dniu 25 marca 2014 roku otrzymał pismo w sprawie wypływu nieczystości z szamb znajdujących się na działce [...] wraz z informacją , że zbiorniki nie są podłączone do kolektora głównego kanalizacji. Dalej wskazano, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 23 kwietnia 2014 roku stwierdzono, że budynek posiada zbiornik na nieczystości ciekłe i nie jest podłączony do kanalizacji. Przeprowadzono kontrolę rachunków. Stwierdzono, że na działce [...] znajdują się dwa budynki, jedne należący do P.p. K. - podłączony do kanalizacji, drugi -niepodłączony należący do rodziny P. T. Stwierdzono, że w sąsiedztwie przedmiotowej nieruchomości przebiega w ul. [...] sieć kanalizacji. Wskazano na obowiązki wynikające z przepisów i podniesiono, że posesja nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Wskazano też iż w dniu 24 czerwca 2015 roku została wydana decyzja Burmistrza Miasta i Gminy W. nr [...] nakazującej M.T. przyłączenie nieruchomości (nr ewidencyjny budynku [...]) położonej w W. przy ul. [...] (działka nr [...] obręb [...]) do istniejącej sieci kanalizacyjnej, której z uwagi na śmierć strony wygaśnięcie zostało stwierdzone decyzją Burmistrza Miasta i Gminy W. nr [...] z 24 czerwca 2015 roku. Kolejno, ustalono spadkobierców M.T. i z uwagi na brak zmiany stanu faktycznego sprawy wydano przedmiotową decyzję.

Odwołanie od decyzji złożyli W.T. i R.T. W.T. stwierdził, że wbrew twierdzeniom organu I instancji nie ustalono spadkobierców M.T. Wskazał, że na dzień dzisiejszy nie jest spadkobiercą, a tylko jednym z zarządzających majątkiem. Natomiast R.T. wskazał, że nie jest i nie będzie spadkobiercą M.T. .

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 26 lipca 2016r. nr [...] , na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. 2013, poz. 1399 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w całości.

W uzasadnieniu podano, iż zarówno W.T. jak i R.T. są użytkownikami nieruchomości budynkowej (nr ewidencyjny budynku [...]) położonej w W. przy ul. [...] (działka nr [...] obręb [...] ). Okoliczność ta została potwierdzona ustaleniami organu I instancji oraz wynika z treści odwołań złożonych przez W.T. i R.T. . Stwierdzają oni iż są "chwilowymi użytkownikami nieruchomości do czasu ustalenia spadkobierców prowadzą sprawy zarządzania majątkiem". Ponadto obaj należą do kręgu potencjalnych spadkobierców po M.T . Okoliczność ich wyłącznego mieszkania i użytkowania nieruchomości budynkowej (nr ewidencyjny budynku [...]) położonej w W. przy ul. [...] (działka nr [...] obręb [...] ) jest także znana i potwierdzona w treści pism R.K. i G.K. , znajdujących się w aktach sprawy. Organ wskazał treść art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stwierdzając, że za właściciela ustawa uznaje każdy podmiot, który włada nieruchomością tj. wyodrębnionym gruntem i związanym z nim trwale budynkiem - na podstawie prawa własności, współwłasności, wieczystego użytkowania, zarządu i użytkowania (tzw. trwały zarząd i użytkowanie to władztwo nad nieruchomościami Skarbu Państwa lub gminy uregulowane przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami), a także ewentualnie na podstawie stosunku obligacyjnego. Tak więc nie ma podstaw do uznania że W.T. jak i R.T. nie mogą być zobowiązani do przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Jak wynika z akt sprawy kanalizację sanitarną w ul. [...] zakończono 16 lipca 200lr., a budowa przyłączy trwała do połowy 2004r. (k [...] , nie zrealizowała jednak w tym terminie włączenia do kanalizacji.

Skargi na powyższą decyzję złożyli W.T. i R.T. , zarzucając naruszenie:

- art. 156 § 2 pkt. 5) kpa poprzez wydanie decyzji pomimo tego, że w dniu jej wydania była niewykonalna, a jej niewykonalność ma charakter trwały; .

- art. 5 ust. 1 oraz art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez bezpodstawne ustalenie wobec skarżących obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej znajdującej się w ul. [...] ;

- art. 105 § 1 kpa poprzez brak jego zastosowania i nie umorzenia postępowania mimo tego, że zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania względem skarżących;

- art. 107 § 1, 3 kpa poprzez brak wskazania w treści uzasadnienia decyzji przez organy obu instancji ustaleń w przedmiocie istnienia możliwości technicznych przyłączenia nieruchomości nr [...] położonej w W. do istniejącej sieci kanalizacyjnej oraz pominięcie w treści decyzji organu II instancji strony postępowania administracyjnego mimo tego, iż występowała ona w charakterze strony w postępowaniu przed organem l instancji;

- art. 6 kpa, albowiem w swym działaniu organ nie opierał się na przepisach prawa, traktując ich brzmienie wybiórczo;

- art. 7 kpa., albowiem Organ nie stał na straży praworządności i nie podjął wszelkich koniecznych czynności, w efekcie nie wyjaśnił całości stanu faktycznego istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy;

- art. 11 k.p.a., poprzez braki i błędy w treści uzasadnienia decyzji, skutkujące trudnością w merytorycznej z nią polemiką a przede wszystkim brak jakiegokolwiek opisania dlaczego Organ wydając skarżoną decyzję oparł się wyłącznie stanowisku jednej strony nie dając skarżącym możliwości zajęcia własnego stanowiska;

- art. 77 k.p.a., poprzez niewywiązanie się przez organ z obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a przede wszystkim: brak zwrócenia się do skarżących o przedłożenie dokumentów potwierdzających ich dotychczasowe stanowisko, w którym wskazywali, że odrzucili spadek po zmarłej M.T. , a także, że nie są jedynymi użytkownikami przedmiotowej działki; brak weryfikacji rzeczywistych kosztów wykonania przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej; brak dokonania ustaleń w przedmiocie technicznych możliwości przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej,

- art. 80 k.p.a., poprzez brak oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie.

- błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy mającego wpływ na treść decyzji, a to przyjęcie, że skarżący są jedynymi użytkownikami nieruchomości, podczas gdy z przedmiotowej nieruchomości korzysta także uczestnik postępowania: H.K.

W uzasadnieniu podkreślono, iż skarżący nie są właścicielami, współwłaścicielami działki numer [...] położonej przy ul. [...] w W. i nie użytkują jej, nie mają żadnego tytułu prawnego umożliwiającego im przyłączenie do sieci, utracili status strony w toku postępowania administracyjnego, nie mieszkają na tej działce. Odrzucili spadek po M.T. . H.K. jest użytkownikiem działki poprze korzystanie z drogi dojazdowej, lecz nie był on uczestnikiem postępowania. Niezależnie od wyżej podniesionych zarzutów w ocenie skarżących organy nie dokonały ustaleń w przedmiocie możliwości technicznych podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. W treści uzasadnienia decyzji obu organów obu instancji nie odniesiono się w ogóle do technicznych możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacji. Zdaniem skarżących organ w ogóle nie badał powyższej kwestii. Skarżący zwracają uwagę, że ze względu na stan budynku, a także na jego położenie podłączenie do sieci kanalizacyjnej wiązać się będzie z koniecznością remontu budynku znajdującego się na działce, a nawet jego rozbiórką. Nadto, aby można było wykonać przyłączenie do sieci kanalizacyjnej przedmiotowej nieruchomości to konieczne będzie przeprowadzenie kanalizacji pod budyniem, bowiem tylko tak będzie można uzyskać wymagane spadki do przyłączenia kanalizacji. W trakcie remontu drogi na ul. [...] podwyższono poziom jezdni o ok. 80 cm i w czasie opadów atmosferycznych woda dostaje się na działkę, co powoduje' zalania, a także wylewanie ze zbiorników nieczystości zlokalizowanych na działce nr [...].

Skarżący w konsekwencji wnieśli o stwierdzenie nieważności ewentualnie o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. Pkt 1 lit. "c" wskazanego przepisu stanowi, że Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa, a - w myśl art. 135 p.p.s.a. - Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Skarga zasługuje na uwzględnienie z powodu naruszenia przez organ art. 7 kpa i art. 77 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co w konsekwencji przełożyło się na naruszenie przepisów prawa materialnego.

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej: ustawa), właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, przy czym przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W myśl art. 5 ust 7 ustawy, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Uwzględniając zebrany materiał dowodowy należy uznać, że w sprawie zachodzą podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 5 ust. 7 w/w ustawy. Istotą problemu jest natomiast, kto powinien być adresatem obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej.

Art. 2 ust. 1 pkt. 4 ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Jak wynika z treści decyzji, organ I instancji uznał skarżących za współwłaścicieli i jednocześnie użytkowników działki nr [...] obręb [...] . Swoje ustalenie, co do następstwa prawnego skarżących po zmarłej M.T. oparł o pismo z Urzędu Miasta i Gminy w W. z 19.01.2016 roku. Na okoliczność użytkowania działki przez skarżących organ I instancji nie wskazał jakichkolwiek dowodów.

Organ II instancji przyjął natomiast, że skarżący są potencjalnymi spadkobiercami zmarłej M.T. W zakresie użytkowania przez nich budynku nr [...], znajdującego się na działce nr [...] oparł się o treść znajdujących się w aktach pism R.K. i G.K. , a także o treść odwołań skarżących, którzy w nich stwierdzili, że są "chwilowymi użytkownikami nieruchomości do czasu ustalenia spadkobierców prowadzą sprawy zarządzania majątkiem".

Dokonane przez organ ustalenia, co do przysługującego skarżącym prawa współwłasności działki nr [...] są jednak błędne. Jeśli natomiast chodzi o kwestię władania tą działką, czy też znajdującym się na niej budynkiem, to okoliczności te nie są wystarczająco ustalone i nie znajdują wyczerpującego i nie budzącego istotnych wątpliwości potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym.

Co się tyczy współwłasności działki nr [...] obręb [...] usytuowanej przy ul. [...] to z oczywistych względów nie wynika ona z pisma Urzędu Miasta i Gminy w W. z 19.01.2016 roku (k. [...] akt administracyjnych), na które powołał się organ I instancji. Z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości (k. [...] akt administracyjnych i dostępnej również na stronach internetowych) oraz z informacji z rejestru gruntów (k. [...] akt administracyjnych) wynika natomiast, że żaden ze skarżących nie figuruje tam jako współwłaściciel. Jako jedna ze współwłaścicielek wymieniona jest zmarła M.T. , z tym tylko, że skarżący odrzucili przypadający po niej spadek w dniu 29.01.2016 roku, czyli ponad 3 miesiące przed wydaniem decyzji przez organ I instancji (załączniki do skargi: k [...] akt sądowych). Z powyższego wynika, że nie przysługuje im prawo współwłasności działki nr [...] obręb [...]. Okoliczność ta wymaga jedynie potwierdzenia w ponownym postępowaniu oryginałami dokumentów.

Co się tyczy użytkowania przedmiotowej nieruchomości, to oparcie się na pismach R.K. i G.K. jest niewystarczające. Z pism nie da się wywnioskować, co osoby te konkretnie rozumieją pod pojęciem użytkowania. Ponadto jak wynika z akt sprawy, osoby te najprawdopodobniej są współwłaścicielami w/w działki, a zatem potencjalnie należą do kręgu podmiotów, na które może zostać nałożony obowiązek przyłączenia. Co istotne, według stanowiska skarżących, jedna z tych osób tj. R.K. jest właśnie użytkownikiem przedmiotowej działki. Dlatego wyłączna treść pism w/w osób, w których jednocześnie osoby te oświadczają, że nie chcą ponosić kosztów przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, nie może stanowić podstawy do dokonania ustaleń, że skarżący są podmiotami obowiązanymi do wykonania przyłączenia.

Również treść odwołań nie daje podstaw do wyrażenia takiego poglądu. Jak już wcześniej wskazano, ustawa przez właścicieli rozumie m.in. podmioty władające nieruchomością. Użycie przez stronę, która nie musi być prawnikiem takiego sformułowania jak w odwołaniu, nie oznacza automatycznie, że osoba ta włada nieruchomością w rozumieniu przepisów ustawy. Ustalenie takiego faktu wymagało od organu dokonania dalszych wyjaśnień, o ile nie przesłuchania skarżących. Jak bowiem wynika z załączników do skargi, skarżący - z których jeden jest mężem, a drugi synem zmarłej M.T. – po jej śmierci rozwiązali umowy z dostarczycielami tzw. mediów do budynku, gdzie M.T. mieszkała oraz doprowadzili do ściągnięcia liczników. Tego rodzaju czynności, mające charakter czynności zachowawczych, z pewnością wiązały się z obecnością na przedmiotowej działce, jednakże nie można ich zakwalifikować jako władania w rozumieniu przepisów ustawy.

Dlatego w ponownym postępowaniu organ uzupełni materiał dowodowy, w celu ustalenia podmiotów, na które może zostać nałożony obowiązek przyłączenia budynku na działce nr [...] obręb [...] do sieci kanalizacyjnej znajdującej się przy ul. [...] w W.

Kończąc należy wskazać, że nie jest trafny zarzut co do niewykonalności decyzji. To że organ bez wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego nałożył obowiązek na podmioty, które być może nie powinny być adresatami decyzji, nie świadczy o niewykonalności decyzji. Również wskazywane kwestie utrudnień technicznych, które są do przezwyciężenia, a jedynie mogą się wiązać z wyższymi kosztami (np. budowa przepompowni) nie dają podstaw do przyjęcia takiego poglądu. Brak również podstaw do umorzenia postępowania w stosunku do skarżących, albowiem zebrany materiał dowodowy na obecnym etapie nie tyle wyklucza istnienie obowiązku po ich stronie, co poddaje w uzasadnioną wątpliwość przyjęcie poglądu, że to skarżący winni być uznani za podmiot, na który zgodnie z przepisami ustawy powinien zostać nałożony obowiązek przyłączenia przedmiotowej nieruchomości doi sieci kanalizacyjnej.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.