Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 1047/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2012-12-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6074 Przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 1 ust. 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c,  art. 200,  art. 205,  art. 54 par. 3
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi Spółki A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Spółki A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Wójt Gminy postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 94 §1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze. zm.), zwanej dalej "K.p.a.", zawiesił postępowanie w sprawie wniosku Spółki A. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości stanowiącej własność Gminy, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą o nr [...], oznaczonej jako działki o numerach ewidencyjnych: [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...] oraz o rozłożenie na raty opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ww. nieruchomości na okres 20 lat, do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy sprawy z powództwa Gminy o rozwiązanie wieczystego użytkowania nieruchomości opisanej powyżej (sygn. akt [...]).

Organ ustalił, że wnioskiem z dnia [...] ( data wpływu [...]) Spółka wystąpiła do Wójta Gminy o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz o rozłożenie na raty opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności ww. nieruchomości na okres 20 lat, podczas gdy przed Sądem Okręgowym, z powództwa Gminy, toczy się postępowanie o rozwiązanie umowy wieczystego użytkowania przedmiotowej nieruchomości. W świetle art. 97 § 1 pkt. 4 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Wójt Gminy uznał, że rozstrzygnięcie sprawy cywilnej ma znaczenie prawne dla postępowania w sprawie ponieważ zadecyduje o istnieniu bezwzględnej przesłanki przekształcenia jaką jest istnienie prawa wieczystego użytkowania. Rozwiązanie umowy przez sąd spowoduje bezprzedmiotowość postępowania i jego umorzenie.

Wobec powyższego, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ zawiesił postępowanie, ponieważ rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, tj. Sąd Okręgowy.

Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku rozpatrzenia zażalenia Spółki (postanowienie [...] z dnia [...]). Na postanowienie Kolegium Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn.akt II SA/Sz 259/12 skargę oddalił. Wyrok ten jest prawomocny.

Wnioskiem z dnia [...] (wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu [...]) Spółka zwróciła się o podjęcie postępowania w związku z nieistnieniem przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania. Wskazała, że w dniu [...] Sąd Okręgowy w sprawie o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego (sygn. akt [...]) wydał postanowienie, w którym zawiesił postępowanie wskazując, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracji, a decyzja wydana w przedmiocie przekształcenia będzie stanowiła "konieczny element formalnego lub merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu sądowym". Stwierdziła także, że jej zdaniem, w dniu złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości spełnione były wszystkie przesłanki tego przekształcenia, umożliwiające wydanie decyzji w tej sprawie, a decyzja taka nie zależy od uznania organu. Z tego względu nie ma jakichkolwiek przeszkód do podjęcia zawieszonego postępowania oraz wydania stosownej decyzji.

Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy odmówił podjęcia zawieszonego postępowania.

Spółka A. wniosła zażalenie na to postanowienie, domagając się jego uchylenia i podjęcia postępowania. Wskazała, że w wyniku zawieszenia postępowania sądowego z tej przyczyny, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracyjnego, ustąpiły przyczyny, które zdaniem organu uzasadniały konieczność zawieszenia toczącego się postępowania o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie Wójta Gminy wskazując, że nie istnieją przeszkody do prowadzenia postępowania administracyjnego, brak jest także przesłanki potrzeby uzyskania stanowiska sądu powszechnego w kwestii rozwiązania umowy, która w tych okolicznościach nie jest niezbędna do wydania stosownej decyzji w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, a w związku z tym odmowa podjęcia postępowania jest nieuzasadniona.

Skargę na powyższe postanowienie Kolegium złożył Prokurator Rejonowy, zarzucając Kolegium naruszenie art. 97 § 1 pkt. 4 K.p.a. oraz naruszenie interesu prawnego Gminy polegające na pozbawieniu tej Gminy prawa do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, co zostało zainicjowane pozwem tej Gminy, złożonym do Sądu Okręgowego. Skarżący wskazał, że zachodzą przesłanki do rozwiązania umowy wieczystego użytkowania, w związku z czym złożony został stosowny pozew do Sądu Okręgowego, a wniosek użytkownika wieczystego o przekształcenie tego prawa w prawo własności nieruchomości wpłynął dopiero po złożeniu tego pozwu i po zmianie odpowiednich przepisów umożliwiającej taki wniosek. Wskazał także, że podstawą zawieszenia postępowania sądowego w przedmiocie rozwiązania umowy było niedotrzymanie przez Urząd Gminy terminu ustosunkowania się do wniosku strony pozwanej o to zawieszenie. Zdaniem skarżącego, rozstrzygnięcie sądowe ma prejudycjalny charakter dla postępowania administracyjnego w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, w związku z czym rozpoznanie sprawy administracyjnej i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Podobne stanowisko Kolegium zajęło w swym postanowieniu z dnia [...] utrzymującym w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o zawieszeniu postępowania. Skarżący stwierdził, że niemożliwy do zaakceptowania jest pogląd, że jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z nieruchomości w sposób sprzeczny z ustalonym w umowie i na tej podstawie zostało wszczęte postępowanie sądowe o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, to pozostaje ono bez wpływu na postępowanie administracyjne w przedmiocie przekształcenia tego prawa w prawo własności nieruchomości. Doprowadziłoby to do sytuacji, w której Spółka A. pomimo, że nie wykonała zobowiązań umownych, miałaby zostać właścicielem atrakcyjnych nieruchomości, przy pozbawieniu tego prawa Gminy. Na poparcie swego stanowiska, skarżący przywołał wyrok Sądu Najwyższego Izba Cywilna z dnia 16 maja 2002 r. o sygn. akt V CKN 1284/2000, w którym, w podobnych okolicznościach sprawy, sąd stwierdził, że postępowanie administracyjne w przedmiocie przekształcenia prawa powinno ulec zawieszeniu do czasu zakończenia sprawy sądowej.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zarzutów skargi postanowiło w całości je uwzględnić.

Stwierdziło, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.

Na wskazany wyżej przepis powołał się organ pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie. Ustawodawca nie sformułował definicji zagadnienia wstępnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze przedmiotu wielokrotnie wskazywano, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu powyższego przepisu może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Nie chodzi tu zatem o wyjaśnienie nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd.

Z przepisu art. 97 § 1 pkt 4 wynika, że zagadnienie to nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi organami albo w toczącym się postępowaniu nie zapadło prawomocne (ostateczne) rozstrzygnięcie w tej kwestii. Zdaniem Kolegium, należy ponadto przyjąć, że istnieje konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, co należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu.

W myśl art. 97 § 2 K.p.a., gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji publicznej podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony.

Postępowanie w rozpatrywanej sprawie, wszczęte na wniosek strony, dotyczy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, którego dokonuje, w przypadku nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, właściwy wójt, burmistrz, prezydent miasta, zarząd powiatu albo zarząd województwa, na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości ( Dz.U. z 2012 r., poz. 83).

W rozpatrywanej sprawie Spółka złożyła wniosek o dokonanie przekształcenia w dniu [...]. Wcześniej zaś, to jest w dniu [...] Gmina złożyła do Sądu Okręgowego w pozew o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego. Postępowanie tego sądu zostało zawieszone w dniu [...] z uwagi na potrzebę uprzedniego rozstrzygnięcia przez organ administracyjny kwestii przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Kolegium doszło do przekonania, że fakt wcześniejszego zawieszenia postępowania administracyjnego, a także potrzeba rozstrzygnięcia przez sąd powszechny kwestii rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, które należy uznać za zagadnienie wstępne w postępowaniu administracyjnym, przesądza o zasadności odmowy podjęcia tego postępowania. Nie ustąpiła bowiem przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, to jest nie zostało jeszcze wydane orzeczenie Sądu Okręgowego co do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, która to okoliczność stanowi zagadnienie prejudycjalne w postępowaniu administracyjnym.

Organ odwoławczy zgodził się z twierdzeniem zawartym w skardze Prokuratora Rejonowego, że niemożliwy do zaakceptowania jest pogląd, że jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z nieruchomości w sposób sprzeczny z ustalonym w umowie, a na tej podstawie zostało wszczęte postępowanie sądowe o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, to pozostaje ono bez wpływu na postępowanie administracyjne w przedmiocie przekształcenia tego prawa w prawo własności nieruchomości. Doprowadziłoby to do sytuacji, w której Spółka A. pomimo, że nie wykonała zobowiązań umownych, miałaby zostać właścicielem atrakcyjnych nieruchomości, przy pozbawieniu tego prawa Gminy. Doprowadziłoby to do nadużycia prawa i powstania skutków jego zastosowania nie dających się zaakceptować. W rozpatrywanej sprawie istotne znaczenie ma również fakt, że właściciel nieruchomości złożył pozew o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego wcześniej, niż użytkownik wieczysty złożył wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Podkreślenia wymaga także ta okoliczność, że w czasie inicjowania postępowania sądowego, nie obowiązywały jeszcze przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości umożliwiające przekształcenie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych w prawo własności na rzecz osób prawnych. Możliwość taka pojawiła się wraz ze zmianą przepisów ustawy obowiązującą od 9.10.2011 r. Zatem kwestia rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, w postępowaniu zainicjowanym przed tą zmianą, wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia. Dopiero orzeczenie Sądu Okręgowego w tej sprawie pozwoli na właściwe rozpatrzenie wniosku Spółki A. o przekształcenie prawa i wydanie właściwej decyzji.

Kolegium stwierdziło, że twierdzenie Spółki zawarte w zażaleniu na postanowienie o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania, że w wyniku zawieszenia postępowania sądowego z tej przyczyny, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od uprzedniej decyzji organu administracyjnego, ustąpiły przyczyny, które zdaniem organu uzasadniały konieczność zawieszenia toczącego się postępowania o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego, nie zasługuje na poparcie. Brak jest bowiem takich uregulowań prawnych, które kształtowałyby relację między postępowaniem sądowym o rozwiązanie użytkowania wieczystego, a postępowaniem administracyjnym dotyczącym wniosku o przekształcenie tego prawa w prawo własności, w sposób zapewniający pierwszeństwo postępowaniu administracyjnemu i wydanie decyzji o przekształceniu przed rozstrzygnięciem kwestii rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, pomimo tego, że postępowanie sądowe w tej sprawie było zainicjowane wcześniej.

W opinii Kolegium, w opisanym wyżej stanie faktycznym, przed wydaniem decyzji w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego, niezbędne jest uprzednie zakończenie postępowania sądowego w przedmiocie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. W związku z tym Kolegium uznało, że argument Spółki, że w dniu złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania bezspornie spełnione zostały wszelkie przesłanki ustawowe do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności, a ocena oraz przewidywania, czy będą one spełnione w przyszłości wykracza poza granice postępowania administracyjnego i nie może mieć żadnego wpływu na rozstrzygnięcie organu, a tym samym, że nie ma jakichkolwiek przeszkód do podjęcia zawieszonego postępowania oraz wydania decyzji w sprawie przedmiotowego przekształcenia, również nie zasługuje na uwzględnienie. Zatem, dopiero po zakończeniu postępowania sądowego w tym zakresie, zasadne będzie podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zachodzą podstawy do odmowy podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego, a tym samym, zaskarżone postanowienie Wójta Gminy nie narusza obowiązujących przepisów prawa dotyczących zawieszenia i podejmowania zawieszonego postępowania.

Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez Spółkę A. Skarżąca zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z 138 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 144 i art. 140 K.p.a., poprzez uwzględnienie w zaskarżonym postanowieniu skargi Prokuratora Rejonowego w całości przez uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy w sytuacji braku ku temu podstaw prawnych i faktycznych, a także uwzględnienie skargi bez jednoczesnego stwierdzenia, czy działanie organu miało miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 97 § 2 K.p.a. poprzez przyjęcie, że postępowanie administracyjne w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie powinno być podjęte mimo, że ustąpiły przyczyny, na podstawie których zawieszono postępowanie;

3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. przez uznanie, że organ pierwszej instancji był zobowiązany zawiesić postępowanie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w sytuacji wytoczenia przez Wójta Gminy powództwa o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego oraz, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowana wieczystego w prawo własności zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd rozpoznający sprawę o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego;

4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zmianami) w związku z art. 64 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu dodatkowego do europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także art. 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez uniemożliwienie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a przez to naruszenie prawa skarżącej do własności.

5. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 124 § 2 w zw. z art. 15 K.p.a., poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji, brak ustosunkowania się w uzasadnieniu postanowienia drugiej instancji do zarzutów zawartych w zażaleniu, a przez to naruszenie zasady dwuinstancyjności;

6. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 126 w zw. z art. 15 K.p.a., polegające na braku wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonego postanowienia oraz braku wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a przez to naruszenie zasady dwuinstancyjności;

7. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, 7, 8, 10, 11, 12 K.p.a., poprzez nienależyte wyjaśnienie sprawy, naruszenie zasady działania organów na podstawie przepisów prawa oraz prowadzenie postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego postanowienia w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, a w szczególności uchylenie wydanego postanowienia przez ten sam organ mimo braku ku temu podstaw, a także niewskazanie z czego wynika zmiana stanowiska organu w tej samej sprawie oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się skarżącej co do treści skargi i przedstawionych w niej zarzutów oraz niewyjaśnienie zasadności przesłanek, jakimi kierował się organ wydający zaskarżone postanowienie.

W związku z przedstawionymi zarzutami Spółka A. wniosła o:

1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;

2. wstrzymanie wykonania powyższego postanowienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości, na podstawie art. 61 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w przypadku nie uwzględnienia tego wniosku o wstrzymanie wykonania powyższego postanowienia w całości przez sąd, na podstawie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ze względu na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;

3. zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z powodu braku przesłanek do uznania, że zaskarżone postanowienie jest niezgodne z prawem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270).

Zaskarżone postanowienie jest postanowieniem szczególnym, bowiem wydane zostało w trybie tzw. autokontroli, na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ten szczególny tryb uprawnia organ do zastąpienia sądu administracyjnego w rozpoznaniu skargi. Tryb ten wymaga jednocześnie, aby wydany akt spełniał najwyższe standardy stosowania prawa tak, aby w rezultacie nie było już potrzeby dalszej kontroli sądowoadministracyjnej.

W myśl powyższej regulacji organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Organ odwoławczy uchylając swoją dotychczasową decyzję czy postanowienie w trybie autokontroli, winien jednocześnie wydać rozstrzygnięcie na skutek odwołania od decyzji organu pierwszej instancji.

Ustawą z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), która weszła w życie z dniem 17 maja 2011 r. do treści tego przepisu dodano zapis: "uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa".

Redakcja art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w obowiązującym obecnie brzmieniu, nie pozostawia, zdaniem sądu, wątpliwości, że organ, uwzględniając skargę w trybie autokontroli, jest zobowiązany w sentencji decyzji czy postanowienia każdorazowo zawrzeć także rozstrzygnięcie w przedmiocie tego, czy działanie (bezczynność, przewlekłe prowadzenie sprawy) organu miały miejsce bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Nastąpiło zatem rozszerzenie katalogu rozstrzygnięć w sprawie.

Jednocześnie, omawiany przepis nie pozostawia w tym zakresie organowi dowolności, uznaniowości, ani nie przewiduje jakichkolwiek możliwości odstąpienia od tego obowiązku. Organ, stwierdzając naruszenie prawa, jest przy tym zobligowany precyzyjnie wskazać na konkretne naruszenie, które miało miejsce w ramach zaskarżonego działania. Ma to istotne znaczenie z punktu widzenia późniejszego ewentualnego dochodzenia przez adresata tej działalności odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu dopuszczenia się przez organ rażącego naruszenia prawa

Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontroli zaskarżonego w niniejszym postępowaniu postanowienia, stwierdzić należy, iż narusza ono przepis art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W szczególności w zaskarżonym postanowieniu nie zostało określone, czy poddane kontroli postanowienie z dnia [...], nr [...], wydane zostało bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa.

Brak takiego zapisu skutkuje tym, że zaskarżone postanowienie obarczone jest wadą, a sąd rozstrzygając sprawę, zobowiązany jest do uchylenia takiego postanowienia (tak: wyrok WSA w Białymstoku sygn. akt II SA/Bk 109/12, wyrok WSA w Gliwicach sygn.akt II SA/GL 955/11 dostępne w internecie). Sytuacja taka niewątpliwie miała miejsce w niniejszej sprawie

Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku na podstawie art.200 w zw. z art.205 ww. ustawy.