Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 526/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2011-05-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1,3,9,11, art. 38
journal: Dz.U. 2009 nr 175 poz 1362
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.


UZASADNIENIE

W dniu 16 października 2008 r. S. H. wystąpiła o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego.

Działając z upoważnienia Burmistrza Nysy, decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie odmówił przyznania S. H. pomocy w formie zasiłku okresowego. Decyzja wydana została po ponownym rozpoznaniu sprawy, gdyż wydane wcześniej decyzje uchylone zostały przez organ odwoławczy. Podstawę prawną jej podjęcia stanowiły przepisy art. 2, art. 3, art. 8 ust. 1, ust. 3 i ust. 9, art. 11, art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362) - zwanej dalej ustawą. W uzasadnieniu, powołując się na treść art. 38 ustawy organ wskazał, że przyznanie wnioskowanego świadczenia warunkuje kryterium dochodowe ustalane według art. 8 ustawy. W odniesieniu do stanu faktycznego sprawy stwierdził, że dla rodziny wnioskodawczyni, kryterium to, na dzień złożenia wniosku wynosiło 1755 zł, albowiem strona podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z czwórką dzieci (5 x 351 zł = 1755 zł). Skoro jednak dnia 5 listopada 2009 r. oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z trójką dzieci (bez syna D.) i jednocześnie brak jest możliwości uzyskania od jej syna oświadczenia, że prowadzi on odrębne gospodarstwo domowe, według organu przyjąć należało, że w listopadzie 2009 r. kryterium to wynosi 1404 zł (4 x 351 zł = 1404 zł). Powołując się na oświadczenia wnioskodawczyni i jej męża – P. H. organ stwierdził, że mąż strony prowadzi odrębne gospodarstwo domowe pomimo, iż zameldowany jest na stałe pod adresem, stanowiącym miejsce zamieszkania wnioskodawczyni. Dalej organ podniósł, że z dniem 16 lipca 2009 r. wnioskodawczyni utraciła status osoby poszukującej pracy, a to na skutek niestawienia się w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie. Na dochód strony składa się: zasiłek rodzinny na dzieci w kwocie 200 zł, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w kwocie 80 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 190, 87 zł, alimenty w kwocie 80 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w R. o powierzchni 6,7080 ha tj. 9,3987 ha przeliczeniowych, wyliczony w oparciu o art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, w wysokości 1945,53 zł. Odnosząc się do kwestii obliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego, organ wyjaśnił, że ustawa o pomocy społecznej nie daje podstaw do wyłączenia z dochodu, dochodów z hektarów przeliczeniowych w przypadku wydzierżawienia gospodarstwa rolnego, ponieważ ustalenie dochodu następuje w taki sam sposób bez względu na to, czy ziemia uprawiana jest przez właściciela, czy też oddana w dzierżawę. Organ stwierdził, że skoro S. H. jest osobą zdrową, nie pracuje zawodowo, jej dzieci z uwagi na wiek nie wymagają już stałej opieki i pielęgnacji, a stanowiące jej własność gospodarstwo rolne jest położone około 6 km od miejscowości w której zamieszkuje, to nie ma przeszkód do prowadzenia tego gospodarstwa. Jak ustalono, S. H. nie złożyła w KRUS wniosku o przyznanie emerytury rolniczej. Organ wyjaśnił, że umowa dzierżawy gospodarstwa w R. na okres 10 lat zawarta została w celu nabycia prawa do emerytury i dotyczy 6,453 ha gospodarstwa. Natomiast jego zabudowana część, o powierzchni 0,2550 ha pozostała w użytkowaniu strony. W umowie nie określono kwoty za dzierżawę gospodarstwa. Następnie, organ stwierdził, że łączny dochód strony wynosi 2496,40 zł, a łączna kwota wydatków z tytułu opłat mieszkaniowych wynosiła 705,92 zł, na którą składają się opłaty za: gaz – 73,40 zł, energię elektryczną – 103,72 zł, czynsz – 369,90 zł i telefon – 158,90 zł. Nadto organ podał, że wnioskodawczyni w dniu 30 września 2009 r. nie wyraziła zgody na podpisanie kontraktu socjalnego, w którym jako cel określono wystąpienie przez nią o podwyższenie alimentów na trójkę uczących się dzieci. Powołując art. 11 ust. 2 i art. 4 ustawy organ podniósł, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Wobec ustalenia, że mąż strony nabył w dniu 17 lipca 2008 r. samochód o wartości ok. 17000 zł - 27000 zł i jest właścicielem nieruchomości o powierzchni 17,2600 ha, położonej w obrębie miejscowości K., jako niezrozumiałe wskazał powody niewystąpienia przez stronę o podwyższenie alimentów, które od prawie 11 lat wynoszą 80 zł. Wyjaśnił, że pomoc społeczna służy do przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych i materialnych osoby bądź rodziny, jednakże ubiegający się o pomoc społeczną zobowiązani są przede wszystkim do wykorzystywania własnych środków, możliwości i uprawnień, przed złożeniem wniosku, a pomoc społeczna udzielana jest po ich wyczerpaniu. Końcowo organ przedstawił możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie w zakresie zasiłków okresowych oraz podał liczbę podań o jego przyznanie złożonych w miesiącu październiku i listopadzie 2009 r., a także liczbę osób i rodzin korzystających z tej formy pomocy.

W odwołaniu od powyższej decyzji S. H. podniosła, że decyzja odmawiająca przyznania jej zasiłku okresowego jest niezgodna z prawem. Zakwestionowała wliczenie do dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego oraz ustalenia dotyczące jej męża. Ponadto podała, że jej syn D. H. nie należy do jej gospodarstwa domowego, a pomocy potrzebuje dla siebie i uczących się jeszcze dzieci.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczył mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy ustawy o pomocy społecznej (art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz ust. 3). Podał, że na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie od dnia 1 października 2006 r. wynosi 351 zł. Odnosząc się do regulacji art. 38 ustawy, Kolegium wyjaśniło, że prawo do zasiłku okresowego nie należy do uznania organu przyznającego pomoc społeczną, albowiem tylko spełnienie przesłanek ustawowych uprawnia stronę do otrzymania tego świadczenia. Jednocześnie, określenie w przepisach maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku oznacza, że organ działa w granicach uznania administracyjnego jedynie co do wysokości świadczenia. Dlatego też rodzaj, forma i rozmiar świadczeń pieniężnych winny być dostosowane do okoliczności konkretnej sprawy, jak również winny uwzględniać potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Kryteria, którymi powinny kierować się organy określa bowiem art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy. Dalej, Kolegium powołało się na okoliczności faktyczne ustalone w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przyjmując, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z trojgiem dzieci. Dodatkowo wskazało, że S. H. wraz z dziećmi zamieszkuje w lokalu spółdzielczym, do którego posiada prawo własnościowe. Podkreśliło przy tym fakt, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego (przejętego od rodziców), które to poza częścią zabudowaną wydzierżawiła, bez ustalenia kwoty czynszu dzierżawnego. Organ odwoławczy przyjął, że dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, uwzględniający dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 9,3987 ha przeliczeniowych, wynosi 2496,40 zł i jest wyższy od kwoty kryterium dochodowego wynoszącego 1404,00 zł (4 x 351 zł). Za prawidłową w związku z tym uznał dokonaną przez organ pierwszej instancji odmowę przyznania stronie zasiłku okresowego z powodu niespełnienia ustawowych wymogów. Kolegium podniosło, że wbrew stanowisku strony brak jest podstaw do nieuwzględnienia dochodu z gospodarstwa rolnego, stanowiącego jej własność. Jak wyjaśniło, przepisy ustawy nie uzależniają uzyskiwania dochodu z gospodarstwa rolnego od sposobu faktycznego wykorzystania gospodarstwa. Bez znaczenia jest też fakt, że gospodarstwo to zostało wydzierżawione bez ustalenia czynszu. Dla organu w tym względzie wiążący jest sam fakt posiadania gruntów. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, organ wskazał na ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiągniętego z gospodarstwa rolnego, stwierdzając, że zwalnia on organy od ustalania faktycznego dochodu z gospodarstwa. Podkreślił również, że wnioskodawczyni jest osobą w wieku produkcyjnym, nie jest osobą niepełnosprawną, jak również nie choruje na schorzenia, które uniemożliwiałyby jej prowadzenie gospodarstwa rolnego. Ponadto zwrócił uwagę, że S. H. nie złożyła w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniosku o przyznanie emerytury lub renty, co oznacza, że nie jest emerytką ani rencistką, która zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wskazane okoliczności - zdaniem Kolegium - przesądzają o tym, że dochód z gospodarstwa rolnego strony został prawidłowo obliczony, przy zastosowaniu trybu ryczałtowego, określonego w art. 8 ust. 9 ustawy i wynosi on 1945,53 zł (9,3987 ha przeliczeniowych x 207 zł). Stosownie zaś do tego, w ocenie organu odwoławczego, dochód rodziny skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił 2496,40 zł i przekroczył kwotę kryterium dochodowego w wysokości 1404 zł. W świetle materiału dowodowego strona nie spełniła tym samym kryterium uprawniającego do otrzymania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego. Wobec niespełnienia przez stronę kryterium dochodowego rodziny, w ocenie organu odwoławczego, na odmowę przyznania świadczenia nie miały wpływu inne argumenty podniesione przez organ pierwszej instancji, dotyczące posiadanych przez stronę możliwości poprawy sytuacji materialnej jej rodziny.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, na powyższą decyzję odwoławczą S. H. zakwestionowała stanowisko organu dotyczące wliczenia do dochodu jej rodziny także dochodu z gospodarstwa rolnego. Podniosła w tym zakresie, że nie może posiadać gospodarstwa rolnego ze względu na rentę męża i dlatego zaprzestała jego prowadzenia. Rozstrzygając o przyznaniu pomocy społecznej organy uwzględniają jednak możliwość jego prowadzenia. W świetle tego zwróciła uwagę na to, że Trybunał Konstytucyjny powinien zinterpretować art. 28 pkt 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Podała też, że we wcześniejszych okresach otrzymywała pomoc w formie zasiłków i jako niezrozumiałe wskazała to, że przy identycznym kryterium dochodowym przyznano jej stypendia socjalne dla dzieci na rok szkolny 2009/2010 , a także uznano, że spełnia kryterium do otrzymania zasiłku rodzinnego.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, nieznajdując podstaw do uwzględnienia skargi wniosło o jej oddalenie. Organ zaznaczył przy tym, że istota sprawy sprowadza się do zasadności utrzymania w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej z tego względu, że nie zostały spełnione przesłanki dochodowe warunkujące uzyskania wnioskowanego świadczenia. Skoro skarżąca nie jest emerytką lub rencistką, która zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, przepis ten nie ma do niej zastosowania. Fakt otrzymywania przez nią innych świadczeń regulują z kolei przepisy odrębnych ustaw, wobec czego okoliczności te pozostają bez związku ze sprawą. Dodatkowo organ wskazał też, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, iż zaskarżona decyzja doręczona została niepełnoletniej córce strony – D. H., podczas gdy doręczający zaznaczył, że jest ona dorosłym domownikiem.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji będącej przedmiotem sprawy. W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw, podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa w stopniu skutkującym ich uchyleniem.

Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy o odmowie przyznania S. H. zasiłku okresowego, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego.

Materialnoprawną podstawą działania organów stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej ustawą, która określa zasady przyznawania pomocy społecznej. Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna służy wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 ustawy).

Jedną z form pomocy społecznej, której rodzaje określone zostały w art. 36 ustawy, jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego (art. 36 pkt 1 lit. b ustawy). Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Na gruncie powołanej regulacji zauważyć należy, że szczególne okoliczności, których wystąpienie uprawnia do zasiłku okresowego wskazane zostały przez ustawodawcę jedynie przykładowo. Przyjąć tym samym trzeba, że każda trudna sytuacja, połączona z brakiem możliwości jej przezwyciężenia będzie uprawniała do otrzymania tego świadczenia. Jego przyznanie jednak w każdym przypadku uzależnione będzie od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy. Oznacza to, że niezależnie od zaistniałych trudności życiowych organ przyznający świadczenia z pomocy społecznej obowiązany będzie odmówić przyznania zasiłku okresowego osobie samotnie gospodarującej, bądź rodzinie, jeśli jej dochód przekroczy ustawowe kryterium dochodowe. Niespełnienie wskazanego wymogu bezwzględnie wyłącza przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego.

Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), obowiązującego od dnia 1 października 2009 r., tak samo jak w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie określone zostało w wysokości 351 zł. W tym miejscu odnotować trzeba, że organy wadliwie powołały w niniejszej sprawie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2006 r., nieobowiązującego już w dacie orzekania, jednak zważywszy, że obydwa akty prawne określają tożsame kwoty kryterium dochodowego, należało uznać, że powyższe uchybienie nie miało wpływu na prawidłowość obliczeń, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie.

W myśl art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy, prawo do świadczeń z pomocy społecznej, w tym również do przyznania zasiłku okresowego, przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Stosownie do tych regulacji należało uznać, że w niniejszej sprawie organy błędnie przyjęły, że dla rodziny skarżącej kryterium dochodowe wynosi 1404 zł (4 osoby x 351 zł). Zdaniem Sądu, podzielając pogląd wyrażony w wyrokach, jakie wydane zostały w sprawach ze skarg S. H. na decyzje w sprawach z zakresu pomocy społecznej, kryterium to należało obliczyć w oparciu o stan faktyczny istniejący w chwili składania wniosku przez skarżącą (por. wyroki WSA w Opolu z dnia 3 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Op 476/10, z dnia 7 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Op 477/10). Podczas przeprowadzonego w dniu 20 października 2008 r. wywiadu środowiskowego ustalono natomiast, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z czwórką dzieci. Orzekając o przyznaniu świadczenia należało więc przyjąć, że gospodarstwo domowe skarżącej tworzy 5 osób. Tym samym, nie można było ocenić ustaleń jako prawidłowe, poczynionych w tym zakresie przez organy, które przyjęły kryterium dochodowe w kwocie 1404,00 zł przy założeniu, że rodzinę tworzy wnioskodawczyni wraz z trójką dzieci. Dostrzeżone uchybienie nie miało jednak wpływu na ostateczną ocenę niespełnienia przez skarżącą przesłanki kryterium dochodowego, gdyż w obu przypadkach kryterium to zostało przekroczone. W ocenie Sądu, organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku, skarżąca uzyskała dochód w wysokości 2496,40 zł, który przekracza kryterium dochodowe.

Podkreślenia wymaga, że ustawa precyzyjnie określa, w jaki sposób organy obowiązane są ustalać dochód osób ubiegających się o przyznanie świadczenia. Ogólna definicja dochodu dla celów pomocy społecznej ujęta została w art. 8 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tą regulacją, dochód stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jak również kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Wszystkie składniki dochodu ustala się według zasad określonych w poszczególnych ustępach art. 8 ustawy. W przepisie art. 8 ust. 4 ustawy, ustawodawca wskazał, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r. Jednocześnie też ustawodawca, określając w art. 8 ust. 10 ustawy, że sumuje się dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej, z hektarów przeliczeniowych oraz z innych źródeł, postanowił w art. 8 ust. 9 ustawy w związku z zapisem § 1 pkt 2 lit. e powołanego rozporządzenia z dnia 29 lipca 2009 r., że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł.

Na podstawie powyższych regulacji, wbrew twierdzeniom skargi, należało uznać, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły dochód rodziny skarżącej przyjmując, że składają się na niego: zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości 200 zł, dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 80 zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości 190,87 zł, alimenty w kwocie 80 zł, jak również dochód z gospodarstwa rolnego w R., stanowiącego własność skarżącej, w wysokości 1945,53 zł. Wskazane składniki nie należą bowiem do świadczeń niepodlegających wliczeniu do dochodu, określonych w art. 8 ust. 4 ustawy. Z art. 8 ust. 10 ustawy jednoznacznie wynika natomiast, że dochody ze wszystkich źródeł podlegają zsumowaniu. Doliczyć do nich należy także dochody z hektarów przeliczeniowych.

W tym zakresie, w ocenie Sądu, podzielić należy pogląd wyrażony w powołanym przez organ odwoławczy orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przepis art. 8 ust. 9 ustawy określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Dochód ten jest wyliczany jako wartość dochodu odpowiadającego powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem liczby hektarów przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego niezależnie od faktycznej dochodowości konkretnego gospodarstwa. Powołany przepis, dla celów udzielenia świadczeń z pomocy społecznej przyjmuje apriorycznie, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Nie przewiduje on jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 724/09; z dnia 17 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1292/09, zamieszczone na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Uznać tym samym należy, że ustawodawca przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów nie przesądza bowiem rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków, ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji, jako gruntów o stosownym przeznaczeniu. Już samo rolnicze przeznaczenie gruntów oraz ich powierzchnia automatycznie przesądzają, że osoba lub rodzina czerpie dochody z tego gospodarstwa. W związku też z tym nawet, gdyby faktycznie dochody z gospodarstwa rolnego nie były czerpane, to i tak względem zainteresowanego będzie działać domniemanie co do osiągania z tych gruntów określonych dochodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2009 r., sygn. akt I OSK 302/09, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zaznaczyć należy, że przedstawiony powyżej pogląd Naczelny Sąd Administracyjny podzielił również w orzeczeniach wydanych w sprawach dotyczących przyznania zasiłków z pomocy społecznej, wskutek skarg kasacyjnych wniesionych przez S. H. od wyroków tut. Sądu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011r., sygn. akt I OSK 1327/10, sygn. akt I OSK 1328/10 oraz sygn. akt I OSK 1329/10, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Na gruncie rozpoznanych spraw Sąd drugiej instancji wywiódł, że niedopuszczalna byłaby interpretacja art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, dopuszczająca niestosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy strona bezpłatnie wydzierżawia posiadane gospodarstwo rolne, pozbawiając się tym samym źródła dochodu i przerzucając ciężar utrzymania siebie i swojej rodziny na podatnika, jeżeli jednym z podstawowych zadań pomocy społecznej jest usamodzielnienie osób i rodzin korzystających z tej pomocy i ich integracja ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej), a osoby korzystające z pomocy społecznej mają obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (art. 4 tej ustawy).

Jak wynika z prawidłowych ustaleń organów poczynionych w niniejszej sprawie, skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,7080 ha, stanowiącej 9,3987 ha przeliczeniowych. Zgodnie zatem z art. 8 ust. 9 ustawy, organy prawidłowo przyjęły, że z gospodarstwa tego strona uzyskała dochód, którego ryczałtowo ustalona wysokość wynosi 1945,53 zł (9,3987 ha × 207 zł). W związku z tym, za pozbawioną wpływu na dokonaną w tym zakresie ocenę uznać należało okoliczność oddania przez skarżącą gospodarstwa w bezpłatną dzierżawę. Podkreślić raz jeszcze trzeba, że przepisy ustawy nie uzależniają dochodu z gospodarstwa rolnego od faktycznego sposobu jego wykorzystania. Dodatkowo już tylko zauważyć można, że wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt K 18/05 (OTK-A 2008 r. Nr 4, poz. 56), Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności art. 8 ust. 9 ustawy z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP.

Podsumowując powyższe wywody, Sąd stwierdził, że skarżąca nie spełniła warunków do uzyskania pomocy w formie zasiłku okresowego, gdyż dochód jej rodziny wynoszący 2496,40 zł, przekroczył kryterium dochodowe tej rodziny odpowiadające kwocie 1755 zł, o kwotę 741,40 zł. Jak już wcześniej wyjaśniono, kryterium dochodowe jest konieczną przesłanką warunkującą przyznanie tego świadczenia. Z uwagi na niespełnienie tego kryterium, jako prawidłowe ocenić tym samym należało orzeczenie o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego przez nią świadczenia.

Dodatkowo odnotować przy tym przyjdzie, że dokonanej przez Sąd oceny, odnośnie prawidłowości doliczenia do dochodu rodziny skarżącej dochodu z gospodarstwa rolnego, nie podważa powołany w skardze przepis art. 28 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.). Uregulowanie to nie może mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż odnosi się do zawieszalności wypłaty świadczeń z rolniczego ubezpieczenia społecznego. Określając okoliczności, w których nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, do których należy również wydzierżawienie gospodarstwa (ust. 4 pkt 1), przepis ten nawiązuje jednak wyłącznie do istnienia uprawnień w zakresie wypłaty emerytury lub renty rolniczej przez KRUS.

Co do zasady zaakceptować również należy stanowisko organu odwoławczego, że wobec niespełnienia przez stronę kryterium dochodowego, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają argumenty podnoszone przez organ pierwszej instancji, dotyczące możliwości poprawy sytuacji materialnej rodziny, przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości. Okoliczności te nie zostały wszak wskazane w art. 38 ustawy, jako warunkujące przyznanie zasiłku okresowego. Nie można jednak pomijać wynikającej z treści art. 4 ustawy powinności świadczeniobiorców podejmowania we własnym zakresie kroków zmierzających do przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych. Przepis ten stanowi bowiem wprost, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Brak takiego współdziałania i zajmowanie wyłącznie postawy roszczeniowej, jak również odmowa podpisania kontraktu socjalnego w świetle art. 11 ust. 2 ustawy, stanowi natomiast kolejną przesłankę do odmowy przyznania świadczeń z pomocy społecznej, do jakich należy również zasiłek okresowy.

Na ocenę co do prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mógł mieć również wpływu podnoszony w skardze fakt, że we wcześniejszych okresach uwzględniano wnioski skarżącej o pomoc. Stanowiska organów wyrażone w innych sprawach nie mogły bowiem stanowić podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Rozpoznając sprawę, organ każdorazowo powinien ustalić istotne okoliczności faktyczne, niezależnie od tego czy zostały one ujawnione w innych postępowaniach, a następnie obowiązany jest dokonać wykładni prawa, stosownie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Dokonując interpretacji przepisów prawa na gruncie rozpoznawanej sprawy, organ winien przy tym odstąpić od stosowanej wcześniej wykładni, jeśli uzna ją za wadliwą. Ponadto, bez pływu na ocenę w zakresie niespełnienia określonych przez ustawodawcę przesłanek przyznania zasiłku okresowego pozostaje fakt, że w takim samym stanie faktycznym skarżąca mogła spełnić warunki do przyznania świadczeń z innych tytułów.

Końcowo, odnosząc się do okoliczności wskazanej przez organ w odpowiedzi na skargę zauważyć należy, że jak podał z zapisów uwidocznionych na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaskarżonej decyzji wynika, że przesyłkę tę odebrała córka skarżącej – D. H., która jest osobą niepełnoletnią, urodzoną w dniu [...] 1995 r. Okoliczność ta, wynikająca z odpisu aktu urodzenia zawartego w aktach administracyjnych sprawy o sygn. akt II SA/Op 338/10, znana jest Sądowi z urzędu. To niewątpliwe uchybienie przepisom postępowania określającym zasady doręczania decyzji, w tym art. 43 K.p.a., zawierającego wymóg dokonania doręczenia zastępczego do rąk dorosłego domownika, czyli osoby pełnoletniej, w ocenie Sądu, nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy i z tego względu nie stanowiło podstawy do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Nie miało ono bowiem ujemnych skutków dla skarżącej. Niewątpliwie, skarżąca zapoznała się z treścią rozstrzygnięcia organu odwoławczego i w terminie wniosła do Sądu skargę na powyższą decyzję, polemizując z argumentacją zawartą w jej uzasadnieniu.

W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.