Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 373/12
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2012-04-12 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6052 Akty stanu cywilnego
Hasła tematyczne: Akta stanu cywilnego
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 75 par. 1
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 36, art. 40 ust. 1
journal: Dz.U. 2011 nr 212 poz 1264
law: Ustawa z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi małoletniej E. D. reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych C. D. i J. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia aktu urodzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej małoletniej E. D. reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych C. D. i J. D. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) zlotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

IV SA/Wa 373/12

UZASADNIENIE

I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] (dalej "decyzją odwoławczą") Wojewoda [...] (dalej "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołania małoletniej E. M. D. (dalej "skarżącej"), reprezentowanej przez przedstawicieli ustawowych C. i J. D. (dalej "rodzice skarżącej") od decyzji Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W. (dalej "Kierownika Urzędu") z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia aktu urodzenia (dalej "decyzji Kierownika Urzędu"), utrzymał decyzję Kierownika Urzędu w mocy.

II. Zaskarżona do Sądu decyzja odwoławcza Wojewody zapadła w następującym stanie faktycznym:

1. Pismem z dnia [...] września 2011 r. rodzice skarżącej wnieśli do Kierownika Urzędu o uzupełnienie w trybie art.36 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2004 r. Nr 161, poz.1688 j.t.) - dalej "Prawo o aktach (...)" aktu urodzenia nr [...] (dalej "przedmiotowego aktu") skarżącej, wystawionego na nazwisko E. M. D. urodzona [...] marca 2010 r. w W.

Przedmiotem żądania wniosku było uzupełnienie brzmienia drugiego imienia skarżącej poprzez dopisanie do imienia "M." drugiego członu tego imienia "C.", tak aby drugie imię skarżącej brzmiało "M. – C." (pełne imię i nazwisko "E. M. – C. D.").

Uzasadniając wniosek rodzice skarżącej podnieśli następujące okoliczności:

(-) Wolę nadania córce drugiego imienia w wersji dwuczłonowej rodzice zakomunikowali Kierownikowi Urzędu już przy rejestracji dziecka po jego narodzinach.

(-) Wola ta nie została uwzględniona przy sporządzeniu przedmiotowego aktu. Stan uwzględniony w przedmiotowym akcie nie jest zatem zgodny z wnioskiem rodziców skarżącej.

(-) Załączone do obecnie złożonego wniosku o uzupełnienie przedmiotowego aktu świadectwo chrztu skarżącej uwzględnia prawidłowe brzmienie jej drugiego imienia.

(-) Wyraźnego zaznaczenia wymaga, że dwóch imion skarżącej, tj. pierwszego jednoczłonowego i drugiego dwuczłonowego nie można traktować łącznie jako trzech imion - chodzi tu wyłącznie o dwa imiona, z czego drugie z imion występuje w postaci dwuczłonowej.

(-) Nieuwzględnienie przez Kierownika Urzędu woli rodziców skarżącej uniemożliwia zachowanie tradycji rodzinnej (wszyscy członkowie rodziny noszą drugie imię w wersji dwuczłonowej).

2. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Kierownik Urzędu odmówił uzupełnienia przedmiotowego aktu.

Uzasadniając rozstrzygnięcie odmowne, Kierownik Urzędu wskazał w szczególności, co następuje:

(-) Uzupełnienie aktu stanu cywilnego w trybie uregulowanym w art.36 Prawa o aktach (...) jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy akt nie zawiera wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone w momencie sporządzania aktu. Brak tego rodzaju nie wystąpił w rozpatrywanej sprawie, albowiem przedmiotowy akt zawiera dwa imiona małoletniej skarżącej ("E. M.").

(-) Istotą żądania rodziców skarżącej jest zastąpienie w przedmiotowym akcie drugiego imienia skarżącej, składającego się z jednego członu imieniem składającym z dwóch członów. Uwzględnienie tego żądania prowadziłoby jednakże do zmiany treści przedmiotowego aktu wbrew dyspozycji art.28 Prawa o aktach (...). Przepis ten nie dopuszcza możliwości dokonywania jakichkolwiek zmian w treści aktu stanu cywilnego, dopuszczając jedynie możliwość sprostowania oczywistego błędu pisarskiego.

(-) Nie można przyjąć, że żądanie rodziców skarżącej dotyczy "oczywistego błędu pisarskiego" w sytuacji, w której treść przedmiotowego aktu odpowiada treści zgłoszenia urodzenia dziecka przedłożonego Kierownikowi Urzędu przez przedstawiciela ustawowego dziecka (tj. jego ojca). Przy sporządzaniu aktu ojciec skarżącej wskazał dwa imiona skarżącej "E. M.". Podpis ojca skarżącej widnieje zarówno na formularzu zgłoszenia urodzenia dziecka, jak i na akcie

urodzenia - w obu tych dokumentach imiona i nazwiska skarżącej określono jako "E. M.".

(-) Nie ma podstaw do uznania, że procedura rejestracji skarżącej przez Kierownika Urzędu była niezrozumiała dla rodziców skarżącej, będących cudzoziemcami, w sytuacji w której przy sporządzaniu przedmiotowego aktu obecna była - w celu tłumaczenia rejestracji dziecka - Pani J. T. W., występująca jako osoba zaufana rodzicom skarżącej.

(-) Obowiązujące ustawodawstwo przewiduje procedury umożliwiające zmianę imienia dziecka. Przepis art.51 Prawa o aktach (...) przewiduje możliwość takiej zmiany w terminie 6 miesięcy od daty sporządzenia aktu urodzenia. Po upływie tego terminu obywatele polscy mogą wystąpić o zmianę imienia w trybie ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 220, poz.1414).

(-) W razie zredagowania aktu stanu cywilnego w sposób błędny lub nieścisły można żądać jego sprostowania przez sąd powszechny w postępowaniu nieprocesowym w trybie art.31 i 33 Prawa o aktach (...).

3. Skarżąca reprezentowana przez rodziców wniosła do Wojewody odwołanie od decyzji Kierownika Urzędu, podnosząc prawną argumentację na rzecz uznania dopuszczalności uzupełnienia aktu urodzenia skarżącej na podstawie art.36 Prawa o aktach (...) zgodnie ze złożonym wnioskiem.

Odnosząc się do stanowiska Kierownika Urzędu odnośnie zgodności treści przedmiotowego aktu z treścią formularza zgłoszenia urodzenia dziecka, w odwołaniu podniesiono, co następuje:

(-) W pierwotnej wersji wniosku rodzice skarżącej zamieścili drugie imię w formie dwuczłonowej, jednakże przyjmująca wniosek pracownica Urzędu odmówiła jego przyjęcia, informując rodziców skarżącej, że polskie ustawodawstwo nie dopuszcza nadawania dziecku bądź to trzech imion, bądź to imion dwuczłonowych. Rodziców skarżącej poinformowano również, że wprawdzie skarżąca może zostać zarejestrowana obecnie pod drugim imieniem w wersji jednoczłonowej, niemniej później będzie możliwe uwzględnienie żądania rodziców w trybie uzupełnienia przedmiotowego aktu na podstawie Prawa o aktach (...).

(-) Rodzice dziecka zostali zatem nieprawidłowo pouczeni przez urzędnika Urzędu, albowiem skarżąca jest obcokrajowcem (obywatelem francuskim i

brytyjskim), w związku z czym nie może mieć do niej zastosowania obowiązujący w

Polsce zakaz nadawania trzech imion albo imion dwuczłonowych.

III. Rozpatrzywszy wniesione odwołanie zaskarżoną obecnie decyzją odwoławczą, Wojewoda nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia, utrzymując decyzję Kierownika Urzędu w mocy. Uzasadniając własne rozstrzygnięcie, Wojewoda podzielił prawną ocenę stanu faktycznego przedstawioną w decyzji Kierownika Urzędu.

IV. Skarżąca, reprezentowana przez rodziców wniosła do Sądu skargę na decyzję Wojewody, podtrzymując dotychczasowe stanowisko prezentowane w postępowaniu administracyjnym.

V. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody [...] z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz. 1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn.zm- zwanej dalej "p.p.s.a.").

Skargę należało uwzględnić, albowiem zarówno decyzja Wojewody, jak i utrzymana nią w mocy decyzja Kierownika Urzędu wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego, tj. art.36 Prawa o aktach (...), które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wadliwie przyjęły organy obu instancji, że co do zasady w niniejszej sprawie nie jest dopuszczalne uzupełnienie na podstawie wskazanego wyżej przepisu aktu urodzenia skarżącej z uwagi na literalną zgodność brzmienia drugiego imienia skarżącej z brzmieniem tego imienia zamieszczonym w formularzu zgłoszenia urodzenia skarżącej.

Z art.1 Prawa o aktach (...) wynika, iż ustawa ta reguluje sprawy związane z rejestracją urodzeń, małżeństw oraz zgonów, a także sprawy dotyczące innych zdarzeń, które mają wpływ na stan cywilny osób. Na podstawie aktów sporządzonych w księgach stanu cywilnego stwierdza się stan cywilny osoby (art. 3). Akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym (art. 4).

W świetle cytowanych przepisów ogólnych ustawy uznać należy, że akty stanu cywilnego mają szczególną doniosłość prawną, albowiem stwierdzają zdarzenia prawne wpływające na stan cywilny osoby. Oczywistym jest zatem, iż winny one odzwierciedlać te zdarzenia w sposób jak najpełniejszy, jak najdokładniejszy, tak aby objąć wszystkie prawnie istotne elementy.

Wprowadzanie modyfikacji do aktów stanu cywilnego regulują przepisy rozdziału 4 Prawa o aktach (...), noszącego tytuł "Unieważnienie, sprostowanie, ustalenie treści, odtworzenie i uzupełnienie aktu stanu cywilnego" (art.28 - 37). Jeden z rodzajów dopuszczalnej ingerencji w treść aktu stanu cywilnego reguluje art.36 Prawa o aktach (...), stanowiący że akt stanu cywilnego niezawierający wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone, podlega uzupełnieniu.

Zgodnie z art.40 ust.1 Prawa o aktach (...) akt urodzenia sporządza się na podstawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka wystawionego przez lekarza, położną lub zakład opieki zdrowotnej.

Treść aktu urodzenia określa art.40 ust.2 ustawy, stanowiący że do aktu urodzenia wpisuje się:

1) nazwisko, imię (imiona) i płeć dziecka;

2) miejsce i datę urodzenia dziecka;

3) nazwiska, nazwiska rodowe rodziców, imię (imiona), miejsce i datę urodzenia, miejsce zamieszkania każdego z rodziców w chwili urodzenia się dziecka;

4) nazwisko, imię i miejsce zamieszkania zgłaszającego;

5) dane dotyczące zakładu opieki zdrowotnej, jeżeli sporządzenie aktu następuje na podstawie zgłoszenia, o którym mowa w art. 39 ust. 2.

Szczegółowy zakres danych, które należy zamieścić w pisemnym zgłoszeniu urodzenia dziecka wskazują przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2005 r. w sprawie pisemnego zgłoszenia urodzenia dziecka (Dz.U. Nr 27, poz.232), wydanego na podstawie art. 40 ust. 4 Prawa o aktach.

Przepis §2 ust.6 pkt 7 lit.a rozporządzenia zobowiązuje do zamieszczenia w dziale II zgłoszenia imienia (imion) dziecka.

Z powyższych regulacji wynika, że akt urodzenia dziecka musi zawierać wpis o imieniu dziecka. Jeżeli wolą rodziców jest nadanie dziecku dwóch imion, to oba ta imiona stają się obligatoryjnymi elementami tego aktu. Tym samym akt urodzenia dziecka, niezawierający danych o imieniu dziecku, ewentualnie - w sytuacji, w której wolą rodziców jest nadanie dziecku dwóch imion - niezawierający danych o jego dwóch imionach (albo o jednym z tych dwóch imion), podlega uzupełnieniu w trybie art.36 Prawa o aktach (...).

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie wystąpiła sytuacja, w której w związku z bezspornym zadeklarowaniem przez rodziców skarżącej woli nadania skarżącej dwóch imion, dwa imiona skarżącej stanowią obligatoryjną treść aktu urodzenia. Materiał dowodowy sprawy upoważnia do stwierdzenia, że przedmiotowy akt nie zawiera drugiego imienia skarżącej w wersji zgodnej z wolą rodziców skarżącej. Zachodzi zatem przesłanka do uzupełnienia aktu w sposób podany we wniosku, który wszczął postępowanie w niniejszej sprawie.

Podkreślenia wymagają następujące okoliczności sprawy, rzutujące na jej rozstrzygnięcie:

- skarżąca urodziła się w W. w dniu [...] marca 2010 r.,

- w dniu [...] marca 2010 r. sporządzone zostało pisemne zgłoszenie urodzenia dziecka - wypełniony został Dział I tego zgłoszenia (przez położną),

- w dniu [...] marca 2010 r. wypełniony został Dział II zgłoszenia (przez pracownika Urzędu Stanu Cywilnego), w tej części zgłoszenia, podpisanej również przez ojca skarżącej jako imiona skarżącej wskazano dwa jednoczłonowe imiona ("E. M."),

- w dniu [...] marca 2010 r., na podstawie wskazanego wyżej zgłoszenia Kierownik Urzędu sporządził akt urodzenia skarżącej, w którym również jako imiona skarżącej wskazano, w ślad za treścią zgłoszenia, imiona "E. M." - akt ten został również podpisany przez ojca skarżącej,

- w dniu [...] września 2010 r. skarżąca została ochrzczona w Ośrodku Duszpasterskim dla [...] w W. pod wezwaniem św. [...] (świadectwo chrztu wystawione w dniu [...] października 2010 r.) - w akcie tym wskazano jako imiona skarżącej "E. M. – C.",

- pismem z dnia [...] września 2011 r. skarżąca wniosła do Kierownika Urzędu o uzupełnienie przedmiotowego aktu,

- we wniosku a następnie w odwołaniu od odmownej decyzji Kierownika Urzędu rodzice skarżącej konsekwentnie oświadczyli, że ich intencją zgłaszaną od początku Kierownikowi Urzędu było nadanie córce drugiego imienia w wersji dwuczłonowej, a ostateczna zmiana stanowiska na wersję jednoczłonową (o czym szerzej traktuje odwołanie) była wyłącznie wynikiem wadliwego poinformowania rodziców skarżącej przez pracownika Urzędu, że nadanie imienia w formie zaproponowanej przez rodziców jest prawnie niedopuszczalne, a ewentualnie może być dochodzone nie na etapie rejestracji dziecka a później w procedurze uzupełnienia aktu urodzenia.

W świetle powyższych okoliczności nie można w ocenie Sądu podzielić stanowiska organów orzekających w niniejszej sprawie, stosownie do którego przesłanki do uzupełnienia aktu urodzenia skarżącej na podstawie art.36 Prawa o aktach (...) nie zostały spełnione, albowiem w akcie tym zamieszczono w sposób nie pozostawiający wątpliwości drugie imię skarżącej (zamieszczono zatem wpis, który co do zasady winien zostać zamieszczony w akcie urodzenia, o ile rodzice dziecka wyrażą wolę nadania dziecku dwóch imion) w wersji podanej przez rodziców.

Zaznaczyć należy, że w ramach rozpatrywania sprawy przez organy obu instancji nie doszło do zweryfikowania konsekwentnych twierdzeń rodziców skarżącej odnośnie tego, że od samego początku, tj. już przy rejestracji urodzenia córki w Urzędzie dążyli oni do nadania córce drugiego imienia w wersji dwuczłonowej, niemniej wobec poinformowania ich przez pracownicę Urzędu o braku prawnych możliwości realizacji takiego żądania, zdecydowali się na tymczasowe odstąpienie od tego zamiaru, licząc (również w oparciu o informację uzyskaną w organie) na późniejsze uwzględnienie wniosku o stosowne uzupełnienie przedmiotowego aktu.. Środkiem ewentualnej weryfikacji twierdzeń rodziców skarżących mogłoby być w szczególności przesłuchanie pracownicy Urzędu, ewentualnie przesłuchanie osoby występującej jako osoba zaufana rodzicom skarżącej.

W ocenie Sądu jednakże powyższy brak nie stanowi, w świetle całokształtu okoliczności sprawy, przeszkody do uznania twierdzeń rodziców skarżącej za wiarygodne. Przyjąć należy, że kryterium pozwalającym na sformułowanie wniosku odnośnie woli rodziców nadania córce imienia w wersji dwuczłonowej jest jej

jednoznaczne potwierdzenie w załączonym do akt sprawy świadectwie chrztu skarżącej.

W oczywisty sposób podkreślić należy, że dokument ten nie wywołuje bezpośrednich skutków prawnych, czy to w odniesieniu do treści aktu urodzenia skarżącej, czy to w odniesieniu do wyniku postępowania o uzupełnienia tego aktu, niemniej, na podstawie art.75 § 1 k.p.a., może zostać uwzględniony jako dowód intencji rodziców skarżącej w kwestii nadania drugiego imienia skarżącej w wersji dwuczłonowej. To z kolei uprawdopodobnia w dostateczny sposób twierdzenia rodziców skarżących, że wolę taką formułowali już w toku czynności rejestracyjnych. Wprawdzie świadectwo chrztu udzielonego skarżącej w dniu 12 września 2010 r. zostało sporządzone w dniu 7 października 2011 r., a zatem po upływie kilku miesięcy od dnia dokonania przez Kierownika czynności rejestracyjnych (30 marca 2010 r.), niemniej względy doświadczenia życiowego przemawiają za uznaniem, że wola nadania już urodzonemu dziecku imienia o określonej treści (zwłaszcza drugiego imienia nawiązującego do utrwalonej tradycji rodzinnej) jest stanem trwałym, nie podlegającym zmianie na przestrzeni kliku miesięcy.

W konsekwencji powyższych wywodów należy stwierdzić, że akt urodzenia skarżącej nie zawiera wszystkich danych, które powinny być w nim zamieszczone, tj. nie zawiera drugiego imienia skarżącej w wersji wskazanej przez jej rodziców. W tej sytuacji zachodzą przesłanki do uzupełnienia aktu na podstawie art.36 Prawa o aktach (...).

Stanowisko to koresponduje z wykładnią art.36 Prawa o aktach (...) przedstawioną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 1993 r., sygn. akt SA/WR 1859/92 (publ. Wokanda 1993/9/23).

Odmowa uwzględnienia żądania skarżącej stanowi w tej sytuacji naruszenie prawa materialnego, tj. art.36 Prawa o aktach (...). Powyższe powoduje konieczność wyeliminowania decyzji organów obu instancji z obrotu prawnego.

W razie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Kierownik Urzędu ponownie rozpoznana wniosek skarżącej o uzupełnianie aktu urodzenia w trybie art.36 Prawa o aktach (...) z uwzględnieniem ocen wskazanych powyżej.

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 §1 pjt 1 lit.a p.p.s.a. O zwrocie przez Wojewodę kosztów postępowania sądowego skarżącej Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a.