Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 1602/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2015-05-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 29
journal: Dz.U. 2008 nr 98 poz 634
law: Ustawa z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń Sędzia NSA Elżbieta Rischka Protokolant sekretarz sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Dyrektora Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w z dnia 2 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 października 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR), po rozpatrzeniu odwołania L.D. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) z dnia 24 czerwca 2014 r. ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:

L.D. działając jako rolnik, wystąpiła w dniu 13 maja 2009 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2009, wnosząc o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 5,86 ha, płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych do działek rolnych o łącznej powierzchni 3,16 ha oraz płatności uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęcej) do powierzchni 2,30 ha, położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] w województwie [...], powiecie [...], gminie [...], obrębie [...]. Do wniosku rolnik załączył materiał graficzny przesłany przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na którym strona zaznaczyła stosowne działki rolne.

Decyzją z dnia 19 listopada 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał L.D. na rok 2009 płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 w łącznej wysokości 5.253,38 zł, w tym jednolitą płatność obszarową w wysokości 2 970,90 zł, do powierzchni 5,86 ha, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 1.126,45 zł do powierzchni 3,16 ha, uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, w wysokości 1156,03 zł do powierzchni 2,30 ha.

Pismem z dnia 24 maja 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 19 listopada 2009 r.

Decyzją z dnia 24 lipca 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził nieważność decyzji z dnia 19 listopada 2009 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydając przedmiotową decyzję niewyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy, a w rezultacie przyznał płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 do powierzchni większej niż maksymalny kwalifikowany obszar.

Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę od powyższej decyzji, Prezes ARiMR wydał w dniu 24 września 2012 r. decyzję, w której zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.

Decyzją z dnia 8 stycznia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił L.D. przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż powierzchnia zadeklarowana wynosiła 5,86 ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła 4,83 ha. Powierzchnia stwierdzona została ustalona w oparciu o pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki rolne. W rezultacie w przedmiotowej płatności dokonano wykluczenia gruntów rolnych o łącznej powierzchni 1,03 ha, w tym 0,26 ha gruntów zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr [...] oraz 0,77 ha gruntów zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr [...]. Wyliczona procentowa różnica między powierzchnią deklarowaną kwalifikowaną działek rolnych a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 21,33 %, zatem zgodnie z art. 51 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. L 141 z 30.4.2004 ze zm.), zwanego dalej "Rozporządzeniem 796/2004", płatność została odmówiona. Organ I instancji wskazał także, iż w związku z odmową przyznania jednolitej płatności obszarowej zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 1164), zwanej dalej "ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r.", odmówił przyznania uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej.

W dniu 23 stycznia 2013 r. L.D. złożyła od powyższej decyzji odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, zarzucając zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych i wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania strona wyjaśniła, że przedmiotowy wniosek został sporządzony w oparciu o treści ówczesnych ksiąg wieczystych oraz o wyliczenia wynikające z decyzji o naliczeniu należnego podatku rolnego. Ponadto wskazała na brak ostatecznego ustalenia prawa własności w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] oraz podkreśliła, iż faktycznie posiadany przez stronę grunt odpowiada areałowi podanemu we wniosku.

Decyzją z dnia 24 kwietnia 2013 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że sumaryczna powierzchnia wszystkich gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] kwalifikująca się do jednolitej płatności obszarowej wynosi 4,83 ha. Powierzchnie te odpowiednio wynoszą 1,30 ha oraz 3,53 ha. Organ odwoławczy stwierdził, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do jednolitej płatności obszarowej była większa od powierzchni uprawnionej i kwalifikującej się do płatności o 1,03 ha, czyli stanowiła różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wynoszącą 21,33 % powierzchni stwierdzonej. Zatem zgodnie z art. 51 ust. 1 akapit drugi Rozporządzenia nr 796/2004 należało odmówić przyznania jednolitej płatność obszarowej. W konsekwencji, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., rolnikowi nie przysługują też uzupełniające krajowe płatności bezpośrednie. Dodatkowo organ wyjaśnił, że mniejsza o 1,03 ha stwierdzona powierzchnia wynika z wykluczenia areału 0,26 ha gruntów rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr [...] oraz powierzchni 0,77 ha z powierzchni gruntów rolnych zadeklarowanych na działce ewidencyjnej nr [...].

L.D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na powyższą decyzję, która została oddalona wyrokiem tego Sądu z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 823/13.

Po wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 24 czerwca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR ustalił L.D. kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych przyznanych na mocy decyzji z dnia 19 listopada 2009 r. w wysokości 5.253,38 zł, w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej wysokości 2.970,90 zł, z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości 1.126,45 zł oraz z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych w wysokości 1.156,03 zł, wskazując równocześnie, iż kwotę tę należy zwrócić w terminie 60 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji. W przypadku niewpłacenia wskazanej powyżej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności w terminie 60 dni od daty doręczenia decyzji, od dnia następującego po upływie ww. terminu do dnia zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności od kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności nalicza się odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

W uzasadnieniu organ wskazał, iż z powodu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z dnia 19 listopada 2009 r., na podstawie której L.D. uzyskała płatność obszarową w wysokości 5.253,38 zł przekazaną jej w dniu 15 grudnia 2009 r., strona utraciła uprawnienie do uzyskania tej płatności. Przekazane zatem na rachunek bankowy płatności zostały pobrane niesłusznie, co uzasadnia ustalenie kwoty nadmiernie pobranych płatności.

Ponadto organ wskazał, iż powyższa kwota jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej przekraczały kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetamego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniające niektóre rozporządzenia (Dz. U. UE L 2006.365.52 ze zm.), zwanego dalej "Rozporządzeniem 1913/2006", tym samym nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności.

Od powyższej decyzji L.D. złożyła w ustawowym terminie odwołanie, w którym zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych będących przedmiotem rozstrzygnięcia i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu odwołania strona wyjaśniła, iż przedmiotowy wniosek został sporządzony w oparciu o treści ówczesnych ksiąg wieczystych oraz o wyliczenia wynikające z decyzji o naliczeniu należnego podatku rolnego. Ponadto strona wskazała na brak ostatecznego ustalenia prawa własności w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] oraz podkreśliła, iż faktycznie posiadany przez nią grunt odpowiada podanemu areałowi we wniosku. Strona podkreśliła także, iż w przypadku zsumowania aktualnego obszaru (według ewidencji) działek nr [...] oraz [...] z gruntem, który wykorzystywała rolniczo w roku 2009 (stanowiącym aktualnie [...]), to okazałoby się, że nawet gdyby ustalono jakieś nieścisłości, to pozostają one w granicach tzw. błędu dozwolonego i wówczas brak byłoby podstaw do nakazania jej zwrotu pobranych płatności. Na zakończenie odwołująca się podkreśliła, iż składając w roku 2009 materiał graficzny była przekonana, że granice działek są na nim właściwie poprowadzone. Do odwołania strona załączyła kopię mapy, na której kolorem pomarańczowym oznaczyła granicę działki nr [...] według obecnego stanu, a kolorem żółtym grunt sporny użytkowany i będący w samoistnym posiadaniu "od zawsze", w tym także wykorzystywany przez stronę w roku 2009.

Decyzją z dnia 2 października 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wypłacone nienależnie L.D. środki publiczne za rok 2009 z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Gwarancji Rolnej, (EFRG), tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o ARiMR", w związku z czym ich ustalenie następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Na podstawie art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE nr L 316 z 02.12.2009 r. ze zm.), zwanego dalej "Rozporządzeniem 1122/2009":

W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca przedmiotową kwotę powiększoną o odsetki naliczone zgodnie z ust. 2.

Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.

Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach.

Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od płatności.

W przedmiotowym postępowaniu organ był zobowiązany do ustalenia, czy L.D. pobrała nienależne lub nadmierne płatności z tytułu płatności obszarowych za rok 2009. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Ustalenie, czy przyznane uprzednio kwoty pomocy czy płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności lub pomocy. Zadaniem organu ustalającego kwotę nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną). W przedmiotowej sprawie, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalono, że decyzja z dnia 19 listopada 2009 r., na mocy której ARiMR przyznała a następnie wypłaciła rolnikowi ww. płatność, została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego przez Prezesa ARiMR na podstawie decyzji z dnia 24 września 2012 r. W rezultacie powyższego ustalenie rolnikowi kwoty nienależnie pobranej płatności w kwocie 5.253,38 zł jest uzasadnione, tym bardziej, że ostateczne rozstrzygnięcie wydane przez organ administracji publicznej w zakresie wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 odmawia rolnikowi przyznania jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

Organ wyjaśnił, że płatność wypłacona stronie w dniu 15 grudnia 2009 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 19 listopada 2009r., wynikała z pomyłki ARiMR, bowiem organ przyznając ww. płatność niewyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy, wskutek czego przyznał płatność do powierzchni nieuprawnionej.

Zgodnie z art. 73 ust. 1-5 Rozporządzenia nr 796/2004:

W przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3.

(skreślony).

Odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem.

Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadków zwrotu kwot pieniężnych.

Obowiązek zwrotu określony w ust.1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat.

Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

Odnosząc powyższe regulacje do niniejszej sprawy organ stwierdził, że nie można uznać, iż błąd polegający na przyznaniu płatności do powierzchni nieuprawnionej nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez stronę, bowiem na materiale graficznym przekazanym stronie wraz z wnioskiem spersonalizowanym rolnik wskazał, iż zadeklarowane do płatności grunty rolne są użytkiem rolnym, pomimo iż w części obejmowały one grunty zarośnięte, czyli grunty nieuprawnione, co niewątpliwie potwierdza ortofotomapa, której zdjęcie zrobiono w roku 2010, z której wynika, iż obszary wykluczone z płatności nie były użytkowane rolniczo. W dniu wydania decyzji z dnia 19 listopada 2009 r. organ był w posiadaniu ortofotomapy, której zdjęcie sporządzono w roku 2004.

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Nr 796/2004, gdyż płatność uznana za nienależnie pobraną nastąpiła w dniu 15 grudnia 2009 r., natomiast decyzja z dnia 24 czerwca 2014r. stanowiąca ostateczne powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona stronie w dniu 25 czerwca 2014 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Nie można też uznać, iż strona działała w dobrej wierze, co stanowić mogłoby podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, wykluczającego obowiązek zwrotu płatności pobranej nienależnie.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do braku podstaw do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. w zw. z art. 3 Rozporządzenia nr 1913/2006, bowiem kwoty przyznanych płatności przewyższały równowartość 100 euro.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku L.D., zarzucając zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych, wniosła o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że wniosek oparty był o wpisy w księdze wieczystej oraz wyliczenia wynikające z decyzji o naliczeniu należnego podatku rolnego. Skarżąca oświadczyła, że od kilkudziesięciu lat toczą się postępowania zmierzające do właściwego uregulowania granicy poszczególnych nieruchomości. W niniejszej sprawie doszło do bezpodstawnego powiększenia działki nr [...] kosztem działki [...]. Faktycznie posiadany przez skarżącą grunt i to w sposób samoistny odpowiada podanemu we wniosku areałowi. Niezależnie bowiem od sporów co do granic nieruchomości, skarżąca niezmiennie użytkuje ten sam grunt.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. skarżąca okazała kserokopie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 4 lutego 2015 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania na 2015 r. w wysokości 1585 zł oraz kolejnej decyzji tego organu z dnia 30 marca 2015 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania na 2015 r. w kwocie 489 zł. Oświadczyła też, że w 2009 r. wbrew ustaleniom Agencji żadna z działek nie była działką zadrzewioną, zakrzewioną lub w inny sposób zarośniętą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej przez Sąd była decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji, którą ustalono kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na 2009 r.

Zaznaczyć trzeba, że wydanie decyzji przez organ pierwszej instancji nastąpiło po uprzednim stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 19 listopada 2009 r. którą przyznano stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i po wydaniu przez ten organ w dniu 8 stycznia 2013 r. nowej decyzji, w której odmówiono skarżącej przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2009 r.

Zarówno decyzja z dnia 24 lipca 2012 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia 19 listopada 2009 r. jak i decyzja z dnia 8 stycznia 2013 r. o odmowie przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2009 r., są decyzjami ostatecznymi. Dało to podstawę Kierownikowi Biura Powiatowego do podjęcia działania w celu odzyskania płatności za 2009 r. wypłaconych skarżącej w dniu 15 grudnia 2009r.

O wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności skarżąca została zawiadomiona w dniu 9 czerwca 2014 r. Podstawą prawną do wszczęcia postępowania były art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o ARiMR".

Art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, powołany między innymi w decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w stanie prawnym w dacie wydawania zaskarżonych decyzji, stanowił, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1. Ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

krajowych, przeznaczonych na:

współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wtedy, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Zaznaczyć i podkreślić jednakże należy, iż w takim przypadku zadaniem Prezesa Agencji nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2009r., sygn. akt V SA/Wa 2930/08; wyrok NSA z 24 kwietnia 2014 r., II GSK 307/13, dostępne w elektronicznej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zarzuty podniesione przez stronę wcześniej w odwołaniu, a następnie w skardze, dotyczące prawidłowości rozstrzygnięcia o odmowie przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie mogą podlegać merytorycznemu rozpatrzeniu w niniejszej sprawie. Strona argumentuje, że we wniosku o przyznanie płatności zadeklarowała tereny, które faktycznie użytkuje, mimo sporów co do własności i powierzchni poszczególnych działek, kwestia ta jednak dotyczy sprawy w przedmiocie odmowy przyznania stronie płatności na rok 2009, która została prawomocnie zakończona – wyrokiem z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 823/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 24 kwietnia 2013 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR odmawiającej stronie przyznania tych płatności. W wyroku tym Sąd stanął na stanowisku, że "organ odwoławczy w wyniku przeprowadzonej kontroli, prawidłowo stwierdził, iż sumaryczna powierzchnia wszystkich gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] kwalifikująca się do jednolitej płatności obszarowej wynosi 4,83 ha. Powierzchnie te odpowiednio wynoszą 1,30 ha oraz 3,53 ha. Organ odwoławczy zasadnie stwierdził, iż powierzchnia działek rolnych zadeklarowanych do jednolitej płatności obszarowej była większa od powierzchni uprawnionej i kwalifikującej się do płatności o 1,03 ha, czyli stanowiła różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną wynoszącą 21,33 % powierzchni stwierdzonej.". Kwestia zatem przekroczenia dopuszczalnej powierzchni uprawnionej do wnioskowanych płatności dla działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] oraz [...] została w tym wyroku przesądzona.

Zarzuty sformułowane w rozpatrywanej obecnie skardze nie odnoszą się tym samym do postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności, które jest postępowaniem odrębnym i w ramach którego nie dokonuje się weryfikacji prawidłowości decyzji wydanych w przedmiocie odmowy przyznania płatności. Nie ulega wątpliwości, że między decyzją ustalającą wysokość nienależnie pobranych kwot płatności, a decyzją wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w przedmiocie odmowy przyznania płatności (po uprzednim stwierdzeniu nieważności pierwotnej decyzji) istnieje związek, jednak Sąd badając zgodność z prawem decyzji w sprawie wysokości ustalonych kwot nienależnie pobranych nie może kontrolować i kwestionować ostatecznej decyzji w przedmiocie odmowy przyznania płatności na 2009 r., szczególnie w sytuacji, gdy decyzja ta była już kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku z negatywnym dla strony skutkiem.

W związku z powyższym, w niniejszym postępowaniu nie było możliwe skuteczne postawienie zarzutu co do braku podstaw do odmowy przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2009 r. Kwestia zawyżenia przez stronę powierzchni upraw oraz stanu zadeklarowanych działek została przesądzona w ostatecznej i prawomocnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 8 stycznia 2013 r. o odmowie przyznania skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2009r, której legalność została potwierdzona we wskazanym wyżej wyroku WSA w Gdańsku.

W dniu złożenia wniosku o przyznanie płatności na 2009 r. obowiązywało Rozporządzenie Nr 796/2004. Zgodnie z art. 73 ust. 1 w zw. z ust. 3 tego Rozporządzenia w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone za okres między powiadomieniem o obowiązku rolnika do zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Zgodnie z art. 73 ust. 4 ww. Rozporządzenia, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Ust. 5 zaś stanowi, że obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.

W przedmiotowej sprawie zasadnie przyjęto, że nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 4 Rozporządzenia nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności za 2009 r. Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jak słusznie wskazał organ, L.D. ubiegając się o płatności w roku 2009 była świadoma, że stan prawny w zakresie granic ewidencyjnych jest sporny, zatem winna dołożyć należytej staranności i prawidłowo opisać we wniosku o przyznanie płatności grunty rolne, wskazując ich położenie na stosownych działkach ewidencyjnych, tak jak je rzeczywiście uprawiała. Natomiast skarżąca nie tylko nie wskazała położenia gruntów na właściwych działkach ewidencyjnych, lecz także na materiale graficznym w odniesieniu do działki rolnej A (zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...]) zgłosiła do płatności obszary, które nie były użytkowane rolniczo (były zarośnięte). Skarżąca zadeklarowała zatem powierzchnie gruntów rolnych na działkach ewidencyjnych, które nie odpowiadały stanowi faktycznemu. W rezultacie błąd organu polegający na przyznaniu płatności do powierzchni nieuprawnionej mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez stronę, bowiem na materiale graficznym, którego zdjęcie zrobiono w 2004 r., przekazanym stronie wraz z wnioskiem spersonalizowanym na rok 2009, skarżąca wskazała, że zadeklarowane do płatności grunty rolne są użytkiem rolnym, podczas gdy już w rok 2004 w części obejmowały one areał zarośnięty, czyli grunty nieuprawnione. Z kolei ortofotomapa, której zdjęcie zrobiono w 2010 r potwierdza, że powierzchnia gruntu nieużytkowanego rolniczo na działce ewidencyjnej m.in. nr [...] powiększyła się w okresie od 2004 do 2010 r.

Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 609/09 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl), że za rzetelność danych we wniosku o przyznanie każdej płatności, w tym również płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, odpowiada występujący z nim rolnik. Jak stwierdził NSA, cyt. "Z uwagi na powtarzalność i liczbę tych wniosków, z których korzystają wszyscy rolnicy każdego roku, skrupulatna kontrola każdego z nich w sposób odpowiadający przepisom k.p.a., nie jest możliwa. Chodzi tu również o niestosowanie art. 80 k.p.a., który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dokonywania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona - jako formalnego etapu postępowania poprzedzającego wydanie decyzji kształtującej prawa lub obowiązki strony postępowania administracyjnego. Te uproszczenia dowodowe w dysponowaniu funduszami wspólnotowymi tworzą sprawny system bazujący z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej - na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną sporadycznie przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli. Użycie zatem w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Nr 796/2004, "zwrotu "pomyłka organu" wyraźnie wskazuje na to, że chodzi o tę część rozstrzygnięcia, za którą w całości odpowiada organ jak np. właśnie zastosowanie błędnych stawek. Za treść wniosku odpowiada już sam rolnik i sam fakt niezweryfikowania tej treści przez organ nie może być traktowany jako pomyłka organu stanowiąca element określenia przesłanki wyłączającej obowiązek zwrotu nienależnej płatności".

W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, o których mowa w art. 73 ust. 5 Rozporządzenia Nr 796/2004, gdyż płatność uznana za nienależnie pobraną nastąpiła w dniu 15 grudnia 2009 r., natomiast decyzja z dnia 24 czerwca 2014r. stanowiąca ostateczne powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona stronie w dniu 25 czerwca 2014 r., a więc przed upływem dziesięciu lat od daty płatności. Nie można też uznać, iż strona działała w dobrej wierze, co stanowić mogłoby podstawę do przyjęcia krótszego (czteroletniego) okresu między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze przyznanej płatności. Rolnik ubiegający się o przyznanie płatności obszarowych zobowiązany jest do podania rzeczywistego obszaru uprawianego zgodnie z normami i wymogami, a taką wiedzę powinna posiadać osoba ubiegająca się o płatności.

Nie nasuwa zastrzeżeń sposób analizy w decyzji organu pierwszej instancji kolejnej przesłanki odstąpienia od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych, która została ustanowiona w art. 40 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r., a także sposób ustalenia odsetek od nienależnie pobranych kwot.

Ponieważ, jak już wyżej wskazywano, zarzuty skargi odnosiły się głównie do postępowań i decyzji, które nie były przedmiotem kontroli sądowo administracyjnej w niniejszej sprawie nie zachodziła też potrzeba, by odnosić się do podnoszonych w skardze kwestii dotyczących powierzchni działek użytkowanych przez skarżącą rolniczo i zgłoszonych do poszczególnych płatności. Jako podstawę rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji przyjęto decyzję o odmowie przyznania płatności za 2009 r. oraz okoliczności związane z wypłaceniem płatności w oparciu o decyzje pierwotne. Podstaw faktycznych zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd nie zakwestionował uznając, że były one wystarczające do jego podjęcia. W związku z tym odnoszenie się do zarzutów zgłoszonych wcześniej w odwołaniu a następnie rozwiniętych w skardze ograniczone zostało do wskazania, że nie dotyczą one zapadłego rozstrzygnięcia.

Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.