Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1135/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2020-02-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: journal: Dz.U.UE.L 2013 nr 347 poz 671  art. 60
law: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków  produktów rolnych oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i (WE) nr 1234/2007
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz asesor WSA Katarzyna Korycka ( spr ) Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewa Majchrzak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2020r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Inne z dnia [...] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] ("Dyrektor OR ARiMR"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej powoływanej jako "kpa") i art. 10 ust. 2 w zw. z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2019 r. poz. 1505, dalej powoływanej jako "ustawa o ARiMR"), a także:

a) art. 5 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 25, z 28.01.2011, str. 8, ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem 65/2011"),

b) art. 3 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE,EURATOM) Nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. L Nr 312 z 23.12.1995 r., str. 1, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 2988/95"),

c) art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 549 z późn. zm., zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013"),

- utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. ("Kierownik BP ARiMR") z dnia [...] września 2019 r. nr [...], ustalającą skarżącej S. S. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - przyznanych na 2014 r. - w łącznej wysokości [...] zł.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] skarżącej przyznano na 2014 r. w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł.

W dniach [...] maja 2015 r. w ARiMR miała miejsce kontrola w zakresie płatności dokonanych przez Komisję Europejską w ramach EFRROW, tytułem wydatków deklarowanych za okres od [...] października do [...] grudnia 2014 r. w ramach działania 214 - Program rolnośrodowiskowy PROW 2007-2014. Kontrolerzy Trybunału Obrachunkowego losowo skontrolowali 12 spółek, zarejestrowanych pod tym samym adresem: ul. [...], [...] R. C., a następnie rozszerzyli kontrolę o dodatkową analizę 12 innych podmiotów. Z ustaleń poczynionych podczas kontroli wynikało, że skontrolowane spółki (w ramach których T. K. wraz z M. H. składali wnioski o przyznanie płatności) tworzone były w celu obejścia zasad degresywności i łączenia pakietów.

W związku z powyższym Kierownik BP ARiMR przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie przesłanek zaistnienia sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie przez T. K. korzyści finansowych sprzecznych z celami funduszy unijnych, obejmujące wszystkie programy w ramach których składane były wnioski o przyznanie płatności w roku 2015. W efekcie przeprowadzonego postępowania organ ustalił, w ramach analizowanego całościowo przedsięwzięcia, że doszło do stworzenia sztucznych warunków - utworzenia przez T. K. i M. H. wielu spółek prawa handlowego, w tym skarżącej S. z siedzibą w G., powiązanych ze sobą osobowo, organizacyjnie i ekonomicznie, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia.

W konsekwencji powyższego, zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. Kierownik BP ARiMR wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przyznanych skarżącej na 2014 r., które doręczył stronie w dniu [...] kwietnia 2018 r. W dniu [...] kwietnia 2019 r. wydano postanowienie dowodowe nr [...] wyszczególniające dowody dopuszczone w przedmiotowej sprawie.

Następnie decyzją z dnia [...] września 2019 r. nr [...] Kierownik BP ARiMR ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości [...] zł - przyznanych stronie na 2014 r. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., z uwagi na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, polegających na utworzeniu przez T. K. i M. H. kilkudziesięciu spółek prawa handlowego, w tym skarżącej, powiązanych ze sobą osobowo, organizacyjnie, majątkowo i ekonomicznie, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia, w tym poprzez pominięcie przepisów dotyczących pomniejszeń płatności ze względu na przekroczenia w powierzchniach oraz zastosowanie współczynnika korygującego. Dokonana przez Kierownik BP ARiMR szczegółowa analiza wzajemnych powiązań osobowych, organizacyjnych, biznesowych i własnościowych utworzonych przez T. K. i M. H. spółek, doprowadzała do wniosku, że poszczególne spółki zarządzane przez wskazane podmioty, w tym skarżąca, stanowią w rzeczywistości jeden organizm gospodarczy, zaś odrębność utworzonych spółek ma jedynie charakter formalnoprawny.

W konsekwencji rozpatrzenia wniesionego przez skarżącą odwołania od ww. decyzji z dnia [...] września 2019 r., Dyrektor OR ARiMR utrzymując w mocy decyzją z dnia [...] października 2019 r. rozstrzygnięcie organu I instancji, w całości podzielił ustalanie tego organu, że w sprawie mamy do czynienia ze stworzeniem sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści wynikających z przepisów prawa unijnego - sprzecznych z celem prawodawcy, polegających na utworzeniu kilkudziesięciu powiązanych spółek, wyodrębnionych jedynie formalnoprawnie, a faktycznie stanowiących jeden organizm gospodarczy zarządzany przez tę samą grupę osób, oraz że również skarżąca znalazła się w łańcuchu wzajemnych powiązań świadczących o stworzeniu tych sztucznych warunków. Organ II instancji podkreślił, że stwierdzone w sprawie istniejące powiązania pomiędzy utworzonymi przez T. K. i M. H. spółkami, w zakresie organizacyjnym (ta sama siedziba, korzystanie w przeważającej mierze z tych samych dostawców i pracowników), majątkowym (udziałowcy bezpośredni lub pośredni - T. K. i M. H.), osobowym (członkowie zarządu - T. K. i M. H.) i ekonomicznym (wzajemna wymiana dóbr i usług, przekazywanie gruntów rolnych), wskazują, że spółki, w tym skarżąca, nie są niezależnymi producentami rolnymi prowadzącymi odrębną działalność rolniczą, oraz dowodzą tego, że kolejne tworzone spółki, które po zarejestrowaniu w ewidencji producentów jako producent rolny ubiegały się odrębnie o przyznanie płatności, powoływane były w celu obejścia prawa polegającego na stworzeniu systemu optymalizującego wielkość i rodzaj płatności oraz osiągnięcia w ten sposób dodatkowych bądź wyższych korzyści. To z kolei wyklucza uznanie, że każda ze spółek prowadziła niezależną autonomiczną działalność rolniczą. Stworzenie wielu spółek przez te same osoby, wnioskujących następnie o płatności miało jeden cel - dążenie do uzyskania jak największych korzyści finansowych poprzez obejście kwotowych i obszarowych ograniczeń dopłat. Cel ten był osiągnięty właśnie w wyniku utworzenia wielu gospodarstw o mniejszej powierzchni, jedynie z pozoru prowadzących samodzielną działalność rolniczą. Powyższe, jak stwierdził organ odwoławczy, potwierdza wystąpienie przesłanki subiektywnej, przeświadczającej o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania płatności. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że w wyniku utworzenia wielu spółek wnioskujących o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez T. K. i M. H., pominięte zostały przepisy dotyczące pomniejszeń płatności ze względu na przekroczenia w powierzchniach oraz zastosowanie współczynnika korygującego – co wskazuje na wystąpienie przesłanki obiektywnej, jako warunku stworzenia sztucznych warunków do otrzymania płatności. W tym kontekście organ wyjaśnił, że w sytuacji gdy o płatności w roku 2014 ubiegały się osobno 34 podmioty, zastosowanie miał art. 57 ust. 2 akapit pierwszy, art. 57 ust. 3 akapit drugi i trzeci oraz art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. L. 316 z 02.12.2009 r., str. 65, zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1122/2009"), dlatego też powierzchnia do której przyznana została jednolita płatność obszarowa wyniosła [...] ha. Natomiast, w przypadku gdyby o płatność w roku 2014 ubiegał się jeden podmiot, zastosowanie miałby tylko art. 58 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1122/2009, zgodnie z którym powierzchnia co do której przyznana zostałaby jednolita płatność obszarowa wyniosłaby [...] ha. Powyższe oznacza zatem, że T. K. deklarując grunty rolne w rozbiciu na 34 podmioty i omijając tym samym przepisy dotyczące pomniejszeń płatności ze względu na przekroczenia w powierzchniach uzyskał jednolitą płatność obszarową do dodatkowej powierzchni 26,24 ha. Organ odwoławczy wskazał również, na różnicę pomiędzy kwotami pomniejszenia łącznej kwoty płatności bezpośrednich ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, w przypadku ubiegania się o płatności przez jeden podmiot oraz przez 34 podmioty. I tak, w sytuacji deklarowania gruntów rolnych przez jeden podmiot płatności bezpośrednie pomniejszone zostałyby o [...] zł, a w sytuacji, gdzie te same grunty deklarują 34 podmioty – już tylko o kwotę [...]zł. Potwierdza to, jak podkreślił organ odwoławczy, że sytuacja, w której działki deklarują 34 podmioty jest bardziej korzystana dla T. K. oraz podmiotów z nim powiązanych (w tym również skarżącej). Reasumując, Dyrektora OR ARiMR stwierdził, iż w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki zastosowania przepisów art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 oraz art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, jako regulacji określających sytuację obchodzenia prawa poprzez stworzenia sztucznych warunków celem uzyskania korzyści wbrew celom prawodawcy, oraz że organ I instancji prawidłowo zastosował przewidziane w tych przepisach sankcje.

Odnosząc się do zarzutu odwołania naruszenia art. 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, ze zm., dalej powoływanej jako "Konstytucja RP") w zw. z art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1936, dalej powoływanej jako "ustawa o WROW") oraz art. 7 kpa, tj. naruszenia zasady praworządności i zaufania obywateli do państwa poprzez pominięcie procesu działania strony w sztucznych warunkach (uzyskiwanie przez wiele lat w takim samym stanie faktycznym i prawnym decyzji pozytywnych, wiedza organu o sposobie działania strony, zbyt późne zastosowanie przepisów na których oparto zaskarżoną decyzję) oraz pozbawienie strony możliwości prawidłowego gospodarowania gruntami rolnymi – organ odwoławczy zaznaczył, że każde postępowanie w sprawie przyznania płatności jest postępowaniem odrębnym, w ramach którego organ ma obowiązek zweryfikować spełnienie kryteriów do otrzymania przez producenta rolnego wnioskowanego wsparcia finansowego i podkreślił, że zawiązywanie spółek przez T. K. i M. H., a następnie rejestrowanie tych spółek jako producentów rolnych następowało na przestrzeni lat 2004-2011, a więc było procesem rozłożonym w czasie. Wskazał również na treść art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 oraz art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, oraz zaznaczył, że w ramach kampanii 2015, 2016, 2017 Kierownik BP ARiMR odmówił przyznania T. K. i zawiązanym przez niego podmiotom płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Podniósł, że analiza akt i treści zaskarżonej decyzji wykazuje, że ustalenia organu I instancji znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym oraz, że skarżąca nie przedstawiła logicznej, spójnej i przekonywującej argumentacji, ani obiektywnych dowodów na jej poparcie, które usprawiedliwiałyby powstanie kilkunastu spółek z o.o. i występowanie przez każdą z nich z osobna o płatności, o które równie dobrze mógł wystąpić jeden podmiot. Organ odwoławczy powołał się też na wynikającą z obowiązujących przepisów wspólnotowych dominującą tendencję w postaci nakładania ograniczeń (kwotowych, powierzchniowych, ilościowych) na wszystkie programy finansowane w ramach wspólnej polityk rolnej, na brak potrzeby wsparcia na tym samym poziomie większych beneficjentów, oraz podkreślił, że zgodnie z zapisem pkt 13 preambuły do rozporządzenia nr 1307/2013 aby zmniejszenie poziomu wsparcia było skuteczne, nie należy przyznawać żadnych korzyści rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki w celu uniknięcia jego skutków. Ponadto organ II instancji wskazał, że z dotychczasowego orzecznictwa na gruncie sztucznych warunków wynika, że dla oceny wystąpienia sztucznych warunków nie można ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz konieczna jest również ocena działań osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne, w tym działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych, jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Jak wynika zaś z poczynionych w sprawie ustaleń, T. K., jak i M. H. mieli faktyczny, umocowany prawnie wpływ na działalność tworzenia spółek i dlatego dokonując analizy ustalenia stworzenia sztucznych warunków nie można było ograniczyć się wyłącznie do oceny działań samego beneficjenta. Zdaniem organu za bezzasadny należało uznać zatem zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 21 ustawy o WROW oraz art. 7 kpa.

Organ odwoławczy odniósł się również w uzasadnieniu decyzji do zarzutu odwołania naruszenia art. 77 kpa poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego sprawy i dokonanie wybiórczej oceny dowodów w związku z pominięciem w sprawie okoliczności wydawania przez organ przez wiele lat decyzji pozytywnych odnośnie wnioskowanych płatności oraz niewzięciem pod uwagę działań/zaniechań organu w czasie w którym wydawane były decyzje pozytywne i kiedy to strona oraz podmioty powiązane, składając wniosku o przyznanie płatności, dostarczały organowi informacje uzasadniające podejrzenie wystąpienia sztucznych warunków, gdyby przepisy prawa i odpowiednie procedury kontroli były przez agencję stosowane. W tym zakresie organ odwoławczy, wykazując bezzasadność przedmiotowego zarzutu, powołał się na okoliczność wydania przez organ I instancji postanowienia z dnia [...] kwietnia 2019 r. o dopuszczeniu dowodów w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz zawiadomienia pełnomocnika strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie, z którego to prawa strona nie skorzystała w sprawie. Podkreślił, że każdy wniosek o przyznanie płatności wszczyna nowe, odrębne postępowanie administracyjne, w ramach którego organ prowadzi nowe postepowanie wyjaśniające i nie jest związany wynikami postępowań z lat ubiegłych. Wskazał na obszerność materiału dowodowego zgromadzonego w ramach postępowań prowadzonych w sprawie wniosków złożonych w roku 2015, 2016 i 2017 przez T. K. i zawiązane przez niego spółki, zaznaczając przy tym, że kierunek analizy spraw w ramach kampanii 2015, 2016 i 2017 pod kątem wzajemnych powiązań pomiędzy podmiotami był następstwem ustaleń kontroli w zakresie płatności dokonanych przez Komisję Europejską w ramach EFRROW, tytułem wydatków deklarowanych za okres od 16 października do 31 grudnia 2014 r. w ramach działania 214 - Program rolnośrodowiskowy PROW 2007-2014. Podniósł jednocześnie, że przedmiotowe postępowanie dotyczące nienależnie pobranych płatności bezpośrednich za rok 2014 prowadzone było z uwzględnieniem ustaleń poczynionych w odniesieniu do wniosków złożonych w roku 2015, 2016 i 2017, oraz zaznaczył, że w postępowaniu windykacyjnym za 2014 r. strona nie przedłożyła żadnych nowych dowodów lub wyjaśnień (w stosunku do postępowań prowadzonych w odniesieniu do wniosków strony o przyznanie płatności za 2015 r., 2016 r. i 2017 r.) które to w jakikolwiek sposób przeczyłyby przyjętym przez organ I instancji ustaleniom co do stworzenia sztucznych warunków do przyznania płatności. Zdaniem organu odwoławczego, w realiach sprawy, wobec jednoznacznego wykazania faktu wykreowania sztucznych warunków z zamiarem pozyskania płatności, bezzasadne byłoby uwzględnianie dowodów pozostających bez wpływu na charakter podejmowanego rozstrzygnięcia (ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności), a taki charakter mają powoływane przez skarżącą decyzje pozytywne, tj. przyznające wnioskowane płatności, wydawane od 2004 do 2014 roku.

Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowe jest stanowisko organ I instancji o braku wystąpienia w sprawie przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2014, o których mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009. Jak wskazał, wadliwość działania stworzonego systemu miała charakter intencyjny, przemyślany i zorganizowany przez obejście prawa, polegające na sprzeniewierzeniu się celom i zasadom uzyskania pomocy. W tych warunkach nie można mówić o pomyłce, czy błędzie organu. Stworzenie sztucznych warunków stanowiło bowiem działanie celowe i świadomie, dotyczyło wielu podmiotów oraz odbywało się w dłuższym okresie czasu, na szerokim obszarze terytorialnym w odniesieniu do różnych płatności i tym samym w odniesieniu do wielu wniosków.

Organ II instancji podkreślił również, że w sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 - a zatem nie zaszły w sprawie przesłanki, o których mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 - gdyż w dniu [...] kwietnia 2018 r. skarżącej doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, co przerwało czteroletni okres przedawnienia liczony od daty złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie płatności, tj. od dnia [...] maja 2014 r.

Na powyższą decyzję skarżąca, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz ewentualnie również uchylenia w całości decyzji organu I instancji, zarzuciła naruszenie:

a) art. 2 Konstytucji RP i art. 7 kpa – jako naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa poprzez wydanie decyzji o zwrocie w kwocie [...]zł z tytułu nienależnie pobranych płatności przez rolnika z powodu ustalenia przez organ administracji, działania strony w złej wierze w okolicznościach faktycznych, w których działanie skarżącej oraz podmiotów powiązanych opierało się na decyzjach organu przyznającego płatności w poszczególnych latach; zasada praworządności została naruszona przez organy stosujące prawo poprzez nie stosowanie w poszczególnych latach sankcji, co zostało ocenione w powołanym w toku postępowania administracyjnego podstawowym dowodzie – protokole kontroli EFPROW, w którym organ kontrolny wskazał na podstawy nieprawidłowości, jakim był błąd rolnika oraz błąd organu określony z przyczyny niedociągnięcia w funkcjonowaniu systemów nadzoru i kontroli;

b) art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 - poprzez błędne niezastosowanie niniejszego przepisu wobec ziszczenia się przesłanek w nim zawartych co doprowadziło do braku odstąpienia przez Agencję od żądania zwrotu płatności od skarżącej;

c) art. 77 i art. 81 kpa w zw. z art. 21 ust 1-3 ustawy o WROW, poprzez to, że organ nie rozpatrzył całości materiału dowodowego oraz dokonał wybiórczej oceny dowodów, polegającej na tym, że organ ustalił działanie skarżącej w złej wierze, biorąc pod uwagę tylko wypłaty środków pieniężnych skarżącej, która według ustaleń z roku 2016 stworzyła "sztuczne warunki" do uzyskania pomocy, a przy tym pominął inne fakty poparte dowodami zgromadzonymi w sprawie w postaci decyzji pozytywnych dotyczących przedmiotu sprawy oraz innych decyzji o przyznawaniu stronie i podmiotom powiązanym środków wsparcia, które wprost w podstawowym dowodzie postępowania, jakim jest protokół kontroli EFPROW stanowią o charakterze błędu rozumianego jako "rezultat niedociągnięć w funkcjonowaniu systemów nadzoru i kontroli".

W uzasadnieniu skargi, skarżąca w szczególności podkreśliła, że w sprawie doszło do naruszenia prawa bez winy strony i, że organy obu instancji pominęły fakt, że wydając przez wiele lat decyzje pozytywne, tj. o wypłacie środków, zaniechano kontroli i dochowania właściwych procedur od początku powstawania kolejnych spółek. Eksponowane przez organy okoliczności jako elementy sztucznych warunków były znane organowi od samego początku. Dlatego też w ocenie skarżącej, stronie nie można przypisać działania w złej wierze, gdyż to organ wskutek wydawania decyzji pozytywnych i nie stosowania właściwych procedur kontrolnych popełnił błąd, utwierdzając w efekcie skarżącą o prawidłowości postępowania w zakresie płatności w kontekście tzw. sztucznych warunków

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i uznając zarzuty skarżącej za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływanej jako "ppsa"), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiot kontroli sądowej stanowi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2019 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] września 2019 r. nr [...], ustalającą skarżącej S. S. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł.

Zgodnie z art. 29 ust.1 i 2 ustawy o ARiMR ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej,

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej

- następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1.

Słusznie organ II instancji wskazał, że wydanie decyzji w trybie art. 29 ust.1 i 2 ustawy o ARiMR nie jest uzależnione od uprzedniego wyeliminowania z obrotu decyzji przyznającej płatności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przed wydaniem decyzji ustalającej kwoty nienależnie, czy nadmiernie pobranych środków nie jest konieczne uprzednie wzruszenie ostatecznych decyzji przyznających płatności (por. wyroki NSA: z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 96/12 oraz z dnia 15 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1518/11 - dostępne na stronie http://orzeczenia. nsa.gov.pl/cbo/query).

Z sytuacją, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach wsparcia bezpośredniego mamy więc do czynienia nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z porządku prawnego, ale także wtedy, gdy organ w postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ustali, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości np. przez stworzenie sztucznych warunków, które skutkują na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w zw. z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 brakiem podstaw do przyznania pomocy lub koniecznością wycofania korzyści.

Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem (art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95). Nieprawidłowość, stanowiąca podstawę do podjęcia środków chroniących interesy finansowe Wspólnot Europejskich, obejmuje zatem wszystkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek naruszenie prawa wspólnotowego w działaniu lub zaniechaniu rolnika, powodujące lub mogące spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty.

Stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, należy zakwalifikować do nieprawidłowości naruszających przepisy prawa wspólnotowego w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95. Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Stosownie zaś do art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, zawierającego także "klauzulę dotyczącą przypadków obchodzenia prawa", bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Wobec zatem treści art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 w związku z art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, przypadek pozyskania płatności w ramach stworzenia sztucznych warunków skutkuje brakiem podstaw do ich przyznania lub koniecznością wycofania korzyści. Stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności, mieszczące się w pojęciu nieprawidłowości, pociąga konieczność zwrotu przyznanych płatności, jako płatności nienależnych.

Na gruncie przepisów prawa unijnego zwrot nienależnie pobranych płatności reguluje art. 5 rozporządzenia nr 65/2011. Stosownie do jego treści:

1. W przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki, obliczone zgodnie z ust. 2.

2. Odsetki nalicza się za okres między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia. Stosowana stopa odsetek obliczana jest zgodnie z przepisami prawa krajowego, ale nie jest niższa niż stopa procentowa stosowana na mocy przepisów krajowych przy odzyskiwaniu kwot.

3. Obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach.

Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.

Na podstawie art. 43 rozporządzenia nr 640/2014, z dniem 1 stycznia 2015 r. utraciło moc rozporządzenie nr 1122/2009 i wymienione rozporządzenie nr 65/2011. Rozporządzenia te stosuje się jednak nadal w stosunku do:

a) wniosków o płatności bezpośrednie złożonych w odniesieniu do okresów premiowych rozpoczynających się przed dniem 1 stycznia 2015 r.;

b) wniosków o płatność i wniosków o wsparcie złożonych w odniesieniu do roku 2014 i lat wcześniejszych oraz wniosków o płatność złożonych w odniesieniu do roku 2015 zgodnie z art. 66 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005; oraz

c) systemu kontroli i kar administracyjnych w odniesieniu do obowiązków rolników w zakresie zasady wzajemnej zgodności zgodnie z art. 85t i 103z rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007.

Zgodnie zaś art. 44 rozporządzenia nr 640/2014: "Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie siódmego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Niniejsze rozporządzenie stosuje się do wniosków o przyznanie pomocy, wniosków o wsparcie lub wniosków o płatność dotyczących lat składania wniosków lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2015 r."

W związku z tym, iż rozpoznawana sprawa dotyczy ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności, przyznanych skarżącej na wniosek złożony w 2014 r. - to tym samym w przedmiotowej sprawie będzie miał zastosowanie art. 5 rozporządzenia nr 65/2011. Brak przepisów intertemporalnych uzasadnia przyjęcie, że w oparciu o art. 43 i art. 44 rozporządzenia nr 640/2014, do 1 stycznia 2015 r. podstawę do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oraz ich zwrotu na gruncie prawa europejskiego stanowi art. 5 rozporządzenia nr 65/2011.

W świetle powyższych regulacji kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma ustalenie czy przyznane i wypłacone skarżącej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. miały charakter nienależny, a zatem czy w sprawie wystąpiła nieprawidłowość w rozumieniu art. 1 rozporządzenia nr 2988/95, polegająca na stworzeniu sztucznych warunków do uzyskania wsparcia, pociągająca za sobą konieczność zwrotu pobranych płatności.

Sąd podziela stanowisko orzekających w sprawie organów, że w przedmiotowej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności (o których mowa w art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013), polegających na utworzeniu przez T. K. wraz z M. H. kilkudziesięciu spółek prawa handlowego (w tym skarżącej – S. powiązanych ze sobą osobowo, własnościowo, organizacyjnie i ekonomicznie - w celu uzyskania korzyści sprzecznej z celami wsparcia, poprzez pominięcie przepisów dotyczących pomniejszeń płatności ze względu na przekroczenia w powierzchniach i zastosowanie współczynnika korygującego – w przypadku przedmiotowej płatności, czy też poprzez pominięcie progów przyznawania maksymalnych płatności i obejście powierzchniowych ograniczeń oraz zakazów łączenia określonych pakietów i płatności – w przypadku np. płatności ONW czy płatności rolnośrodowiskowych.

Dla stwierdzenia, iż w sprawie miało miejsce stworzenie sztucznych warunków do uzyskania korzyści, konieczne jest ustalenie zaistnienia dwóch przesłanek - obiektywnej i subiektywnej. Przesłanka obiektywna dotyczy ustalenia, że nie może zostać osiągnięty cel danego wsparcia, subiektywna zaś - że przez stworzenie sztucznych warunków wnioskodawca zamierzał uzyskać wyłącznie korzyść sprzeczną z celem wsparcia. Zweryfikowanie wystąpienia w sprawie obu wymienionych przesłanek wymagało dokonania oceny działań nie tylko samego beneficjenta – skarżącej, ale również osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2014 r. w sprawie II GSK 2576/14 – dostępnym na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query), co w przedmiotowej sprawie wymagało uwzględnienia działań zarówno skarżącej, jak i T. K., M. H., i innych zawiązanych przez nich spółek z o.o., oraz występujących pomiędzy nimi zależności i powiązań. Koniecznym przy tym było dokonanie oceny działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Tylko bowiem w takiej sytuacji możliwe jest całościowe zweryfikowanie wszystkich okoliczności istotnych dla oceny stworzenia sztucznych warunków, których istota polegała w sprawie na stworzeniu wadliwego mechanizmu funkcjonowania legalnie powołanych podmiotów. Zdaniem Sądu organy, dokonując takiej całościowej analizy stworzonego przez T. K. z M. H. przedsięwzięcia, prawidłowo stwierdziły wystąpienie w sprawie zarówno przesłanki obiektywnej (wykreowanie obiektywnych okoliczności - stworzenie i funkcjonowanie wielu pozornie odrębnych gospodarstw rolnych w ramach których składane były wnioski o przyznanie płatności - uniemożliwiających osiągnięcie celu wsparcia rolników, gdyż powodujących jak podkreślono pominięcie przepisów dotyczących pomniejszeń płatności ze względu na przekroczenia w powierzchniach i zastosowanie współczynnika korygującego, pominięcie progów przyznawania maksymalnych płatności), jak i subiektywnej (wystąpienie całej siatki powiązań osobowych, majątkowych, ekonomicznych i organizacyjnych pomiędzy T. K., M. H. i utworzonymi spółkami – w tym skarżącą, pozwalającej na ustalenie zamierzonej koordynacji działań, mającej na celu pozyskania znacznie wyższego wsparcia, niż te które przysługiwałoby w sytuacji nie stworzenia sztucznych warunków) stworzenia sztucznych warunków.

Istotne w sprawie jest to, że tutejszy Sąd weryfikował już kwestię stworzenia przez T. K. sztucznych warunków polegających na utworzeniu 39 powiązanych spółek z o.o., w ramach sądowej kontroli decyzji administracyjnych podjętych w ramach kampanii o przyznanie płatności na rok 2015 - 2016, stwierdzając również w odniesieniu do skarżącej (m.in. w wyroku z dnia 22 stycznia 2019 r. w sprawie II SA/Bd 1032/18), że taka sytuacja stworzenia sztucznych warunków wystąpiła. Ustalenia te znalazły akceptację Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1402/19 oddalił skargę kasacyjną wywiedzioną od wyroku tut. Sądu wydanego ww. sprawie II SA/Bd 1032/18. Zatem okoliczność, że T. K. oraz podmioty z nim powiązane (w tym skarżąca) znalazły się w łańcuchu wzajemnych powiązań osobowych, organizacyjnych, biznesowych i własnościowych świadczących o stworzeniu sztucznych warunków w celu osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań przepisów prawa Unii Europejskiej w sprzeczny z celem prawodawcy, potwierdza jednolita linia orzecznicza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, która została uznana za prawidłową przez Naczelny Sąd Administracyjny. Należy przy tym podkreślić, że skarżąca nie przedstawiła dowodów podważających ustalone przez organ, a następnie zaaprobowane przez sądy powiązania, jak też nie powoływała dowodów, które potwierdzałyby, że jej działanie prowadzi do osiągnięcia celu danego systemu wsparcia, np. z lepszym efektem. Tymczasem, jak podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 8 stycznia 2020 r., jest to okoliczność kluczowa dla oceny prawidłowości prowadzonego postępowania.

Po analizie przedmiotowej sprawy, uwzględniając stanowisko zaprezentowane w ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I GSK 1402/19 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 1032/18 – również w niniejszej sprawie należało przyjąć, iż skarżąca została stworzona wyłącznie w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celem wsparcia. Należy przy tym pokreślić, że kontrolowane postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone, w następstwie ustaleń kontrolerów ETO poczynionych podczas kontroli w zakresie płatności dokonanych przez Komisję Europejską w ramach EFRROW, tytułem wydatków deklarowanych za okres od 16 października do 31 grudnia 2014 r. w ramach działania 214 - Program rolnośrodowiskowy PROW 2007-2014. Kontrolerzy ETO, w ramach analizy losowo wybranych spółek, ustalili że objęte kontrolą spółki tworzone były w celu obejścia zasady degresywności i zakazu łączenia określonych pakietów. Po otrzymaniu raportu ETO orzekające w sprawie organy przeprowadziły szczegółową i całościową analizę przedsięwzięcia pod kątem wzajemnych powiązań pomiędzy podmiotami, której następstwem było ustalenie także w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym, że m.in. skarżąca spółka uzyskała płatności w 2014 r. w warunkach sztucznie stworzonych. Skarżąca nie przedstawiła natomiast zarzutów i skutecznych dowodów, które podważałaby powyższe stanowisko orzekających w sprawie organów.

W tych okolicznościach, Sąd w całości podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów o wystąpieniu w sprawie nieprawidłowości, polegającej na stworzeniu w sposób sztuczny kilkudziesięciu spółek, w tym skarżącej, w celu maksymalizacji płatności, w sposób sprzeczny z celem prawodawcy. Ukierunkowane wyłącznie na pozyskanie korzyści sprzecznych z celem wsparcia "multiplikowanie" i tworzenie w sposób sztuczny przez dwie osoby fizyczne (T. K. i M. H.) wielu niesamodzielnych i powiązanych podmiotów, zarządzanych i należących bezpośrednio lub pośrednio do tych dwóch osób, traktować należy w kategoriach obejścia prawa, kwalifikowanego jako nieprawidłowość w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95.

Sąd uznał również za prawidłowe stanowisko organów, że w sprawie nie zaistniały żadne przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnych płatności. Zarówno na podstawie mającego zastosowanie w sprawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011, jak i art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 oraz art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004, obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek:

- płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy,

- błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika.

Jednakże w przypadku, jeśli błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nie powstaje wyłącznie wówczas, jeżeli o decyzji zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.

Sąd nie ma żadnych wątpliwości, że powyższe przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie zaistniały w przedmiotowej sprawie. Wadliwość działania stworzonego systemu miała charakter intencyjny, przemyślany i zorganizowany przez obejście prawa, polegające na sprzeniewierzeniu się celom i zasadom uzyskania pomocy. Skoro źródłem stworzenia sztucznych warunków było zorganizowane i zaplanowane działanie wielu powiązanych ze sobą podmiotów ubiegających się o przyznanie pomocy, to nie może być mowy o pomyłce organu w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 (jak też art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 i art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004). Przewidziany tym przepisem brak obowiązku zwrotu nienależnej płatności w przypadku błędu właściwego organu odnosi się do konkretnej płatności i konkretnego podmiotu. Można mówić o pomyłce, gdy błąd odnosi się do konkretnej sprawy, bo wówczas jest on wykrywalny. W rozpoznawanej sprawie, sztuczne warunki dotyczą zewnętrznej, zorganizowanej sfery działania wielu podmiotów, w dłuższym okresie czasu, na szerokim obszarze terytorialnym, w odniesieniu do różnych płatności i tym samym w odniesieniu do wielu wniosków. W tych warunkach, nie może być mowy o pomyłce organu w momencie załatwiania konkretnej sprawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, by stwierdzić i ocenić wadliwość funkcjonowania stworzonego systemu niezbędne było badanie działania spółek w szerszej perspektywie. Kompleksowa analiza funkcjonowania utworzonego przez T. K. wraz z M. H. przedsięwzięcia pod kątem wzajemnych powiązań między zaangażowanymi w jego funkcjonowanie podmiotami, została zaś dokonana przez organ - jak podkreślono wyżej - po otrzymaniu od kontrolerów ETO raportu z przeprowadzonych czynności kontrolnych, celem weryfikacji i zbadania wiarygodności zarzutów stawianych przez kontrolerów ETO. Analiza ta doprowadziła do oceny przedsięwzięcia jako zaplanowanego, świadomego i zorganizowanego mechanizmu działania wielu podmiotów (formalnie odrębnych) w celu obejścia przepisów prawa. Wyklucza to możliwość rozpatrywania pozyskanych w warunkach tego sztucznie stworzonego przedsięwzięcia płatności w kategoriach pomyłki czy błędu organu. Brak jest więc też podstaw do twierdzenia, że niedostrzeżenie przez organ nadużycia prawa w momencie składania wniosków za lata wcześniejsze stanowi pomyłkę właściwego organu, zważywszy że zupełnie inny był zakres kontroli jednostkowych podmiotów w stosunku do kontroli kompleksowej powiązanych ze sobą spółek oraz zakres zebranego materiału dowodowego w ramach poszczególnych postępowań administracyjnych w sprawie przyznania płatności i ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.

W tych okolicznościach Sąd uznał, że nie było w sprawie podstaw do zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011 i wyłączenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności. Nie wystąpiły żadne przesłanki, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011, jak też w art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009 i art. 73 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004. Tym samym Sąd uznał argumenty skarżącej o dokonaniu przedmiotowej płatność na skutek pomyłki organu za całkowicie bezzasadne i nie zasługujące na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że orzekające w sprawia organy zgodnie z prawem ustaliły, że skarżąca pobrała nienależnie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2014, gdyż uzyskała je w warunkach sztucznie stworzonych, o których mowa art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, co stanowi nieprawidłowość w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, uzasadniającą żądanie zwrotu wypłaconych płatności jako nienależnie pobranych wraz z odsetkami, zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 65/2011. Prawidłowo też organy stwierdziły, że w sprawie nie zachodzą warunki do odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności (kwota nienależnie pobranych płatności wynosząca [...] zł przekracza co oczywiste kwotę stanowiącą równowartość [...] euro), oraz że nie nastąpiło przedawnienie obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranych płatności, o którym mowa w art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 (doręczenie skarżącej spółce w dniu [...] kwietnia 2018 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, przerwało czteroletni okres przedawnienia liczony od daty dopuszczenia się nieprawidłowości, którą stanowi data złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie płatności, a więc od dnia [...] maja 2014 r.; jednocześnie w sprawie nie upłynął maksymalny ośmioletni termin uwzględniający przerwanie okresu przedawnienia). Zgodne z prawem jest także stanowisko organów, że w sprawie nie wystąpiły analizowane powyżej negatywne przesłanki obowiązku zwrotu nienależnej płatności związane z pomyłką (błędem) organu.

W ocenie Sądu brak jest również podstaw do uwzględnienia skargi przy uwzględnieniu zasad określonych w art. 2 Konstytucji RP i art. 7 kpa. W okolicznościach niniejszej sprawy stan faktyczny potwierdza bowiem, że doszło do naruszenia zasad przyznawania płatności, uwzględniając zasadę legalizmu i praworządności, wynikającą z art. 7 Konstytucji RP. Brak przyznania płatności nie narusza zasady demokratycznego państwa prawa i sprawiedliwości społecznej określonej w art. 2 Konstytucji RP, w zw. z art. 7 kpa. Prawo do uzyskiwania płatności rolniczych związanych z gospodarowaniem gruntami rolnymi nie jest podmiotowym prawem konstytucyjnym. Wynika z regulacji prawnych wytyczonych szczegółowymi regulacjami prawa Unii Europejskiej. Wymaga to od beneficjentów tych płatności profesjonalnej wiedzy, w tym zasad dotyczących przyznawania pomocy, z której mogą, ale nie muszą korzystać. Nakłada to na nich również obowiązki w zakresie działania odpowiednio starannego i zgodnie z prawem. Beneficjent, bowiem składając wniosek o płatności składa również oświadczenie o znajomości prawa i reguł związanych z przyznawaniem płatności. Złożenie takiej deklaracji pozwala organom przyjąć, że rolnik zna prawo i reguły dotyczące uzyskiwania płatności. Tak więc beneficjent we własnym imieniu, świadomie i odpowiedzialnie deklaruje spełnienie warunków do uzyskania płatności.

W przedstawionych okolicznościach tej sprawy zarzut dotyczący naruszenia art. 2 Konstytucji RP i art. 7 kpa należy zatem uznać za niezasadny i przyznać prymat zasadzie określonej w art. 7 Konstytucji RP, a więc zasadzie legalizmu i praworządności. Wynika to z faktu, że skarżąca poprzez swoje działanie, znając zasady przyznawania płatności, uzyskała nienależne jej kwoty dopłat. Uznanie racji skarżącej prowadziłoby do nieuzasadnionego uzyskania przez nią korzyści jej nienależnych, a nie było żadnych obiektywnych okoliczności na uzasadnienie działań podejmowanych przez skarżącą celem uzyskania wyższych dopłat. Zaprezentowane stanowisko znajduje także potwierdzenie w uzasadnieniu przywołanego powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2020 r. sygn. akt I GSK 1402/19. W rozważaniach zawartych w tym wyroku - które to rozważania tut. Sąd przyjmuje jako swoje - Naczelny Sąd Administracyjny wskazał bowiem, że interes strony zasługuje na uwzględnienie, gdy jest słuszny, tj. tylko wówczas gdy nie narusza prawem ustanowionych reguł czy wartości prawem chronionych, a działania strony nie wypełniają znamion nadużycia prawa. W okolicznościach sprawy nie istnieje żadna konstrukcja prawna, która nakazywałaby przyznawać płatności za dany rok tylko z tego powodu, że były one przyznane w latach poprzednich. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy został ustalony na gruncie rozszerzonego materiału dowodowego, w którym, odkryto kierownicze skoordynowanie wszystkich działań ukierunkowanych na uzyskanie płatności większych niż te, które przysługiwałyby jednemu dużemu gospodarstwu rolnemu na skutek obejścia kwotowych i obszarowych ograniczeń przyznawanych płatności. Każda sprawa administracyjna stanowi jedną odrębną całość, a decyzje za poprzednie lata nie mają wpływu na wynik tej sprawy. Przyznanie płatności na skutek błędu czy błędnej interpretacji przepisów prawa przez organy uprzednio orzekające w sprawach dopłat w latach poprzednich, nie miało wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji ocenianej przez Sąd, skoro ocenie podlegała zgodność z prawem decyzji organu odwoławczego, który utrzymał w mocy decyzję organu I instancji (por. też wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2019 r., sygn. akt I GSK 434/19 oraz z dnia 30 maja 2019 r., sygn. akt I GSK 315/19).

Z powyższego wynika, że podnoszona przez skarżącą okoliczność wydawania w latach uprzednich decyzji pozytywnych tj. przyznających wnioskowane płatności, nie mogła mieć wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. Działanie w sztucznych warunkach obciąża szczególnie skarżącą i nie zwalnia jej z obowiązku zwrotu wypłaconej pomocy. Każda sprawa administracyjna jest indywidulana, a każde postępowanie dotyczące określonych płatności jest postępowaniem odrębnym. Brak wcześniejszego dostrzeżenia przez organ działania strony w sztucznych warunkach, nie mógł spowodować zwolnienia skarżącej z odpowiedzialności za działanie w ramach którego pobierała ona nienależne płatności, w warunkach obejścia prawa. Jak podkreślono inny jest zakres kontroli jednostkowych podmiotów w stosunku do kontroli kompleksowej wszystkich powiązanych ze sobą spółek, która miała miejsce po przeprowadzaniu kontroli przez ETO. Wobec tego, uwzględniając poczynione uwagi, zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP i art. 7 kpa należało uznać za niezasadny.

Nie było też podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa procesowego. Przeprowadzona w sprawie ocena analizowanego przedsięwzięcia jest prawidłowa, logiczna i kompleksowa. Wszystkie istotne okoliczności zostały wyjaśnione w sprawie. Skarżąca nie przedstawiła dowodów, które podważałaby stanowisko organów o stworzeniu sztucznych warunków celem uzyskania wnioskowanych płatności. Okoliczność wydawania do 2014 r. decyzji przyznających płatności nie mogła wpłynąć na ocenę kwestii stworzenia sztucznych warunków do uzyskania przedmiotowych płatności, jak też nie mogła – jak wykazano – stanowić podstawy do zwolnienia skarżącej z obowiązku zwrotu pobranych nienależnie płatności. Pozostawała ona zatem bez wpływu na legalność podjętego w sprawie rozstrzygnięcia i ocenę zgodności z prawem przeprowadzonego w sprawie postępowania.

Biorąc zatem pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ppsa, oddalił wniesioną w sprawie skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, a zarzuty skargi za bezpodstawne.