Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 833/08
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2008-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6365 Inne zezwolenia, zgody i nakazy z zakresu ochrony zabytków
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 49
journal: Dz.U. 2003 nr 162 poz 1568
law: Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
article: art. 77  par. 1,  art. 107  par. 3
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Nadleśnictwa P. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania prac konserwatorskich z zakresu ochrony zabytków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego Nadleśnictwa P. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Nadleśnictwa P. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] Kierownika Delegatury w E., działającego z upoważnienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, dotyczącej nałożenia obowiązku wykonania prac konserwatorskich, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazania opracowania koncepcji zagospodarowania i uporządkowania terenu zabytkowej [...]; uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu nakazanych prac; wyznaczył nowy termin wykonania nakazanych prac do dnia 31 maja 2008 r., a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Kierownik Delegatury w E., działając z upoważnienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, decyzją dnia z [...] sierpnia 2007 r. nakazał Lasom Państwowym Nadleśnictwu P. jako zarządcy Mienia Skarbu Państwa – F. [...], znajdującego się na wyspie C. na jeziorze S. (gmina P.), wykonanie prac ustalonych w protokole oględzin z dnia 26 lipca 2007 r. t.j. usunięcia drzew i krzewów niszczących relikty umocowań ziemnych, usunięcie chwastów i samosiejek z terenu zabytkowej zabudowy [...], opracowanie koncepcji zagospodarowania i uporządkowania terenu zabytkowej [...], w terminie do dnia 30 listopada 2007 r. Obowiązki te nałożono, ponieważ stwierdzono, że wykonanie nakazanych prac jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem zabytku, tj. F. [...], położonego na wyspie C. na jeziorze S. Równocześnie organ wyjaśnił, że przedmiotowy f. został wpisany do rejestru zabytków wraz z otoczeniem stanowiącym działkę nr ew. [...], pod numerem rejestru [...] decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2004 r. W skład f., wzniesionego w latach [...] z przeznaczeniem na funkcje magazynowe, wchodzą pozostałości [...] obiektów kubaturowych i [...] bastionów ziemnych, posiadające wartości naukowe i historyczne.

Nie zgadzając się z treścią zapadłej decyzji Nadleśnictwo złożyło odwołanie. W jego uzasadnieniu podniesiono, że wyspa C. porośnięta jest lasem [...], unikalnym na całych M. Wyspa ta, na mocy obwieszczenia Wojewody [...] z dnia [...] marca 1999 r., weszła w skład [...] Parku Krajobrazowego. Ponadto Wojewoda [...] uznał tereny, na których leży wyspa, za Obszar Chronionego Krajobrazu (rozporządzenie Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r.), a w 2004 r. wyspa znalazła się w obszarze specjalnej ochrony [...], na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia [...] lipca 2004 r. Wobec powyższego, zdaniem odwołującego się, wykonanie zaskarżonej decyzji stanowiłoby naruszenie przepisów ustawy o ochronie przyrody. Dodatkowo w odwołaniu wskazano, że Nadleśnictwo P. nie posiada umocowania prawnego ani finansowego do opracowywania koncepcji zagospodarowania zabytku.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozpatrując odwołanie stwierdził, że co do zasady nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy przywołał treść art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami i stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż w wyniku kontroli stanu zachowania przedmiotowego [...] stwierdzono zły stan zabytku. W szczególności ustalono, że: relikty dawnych wałów ziemnych niszczone są przez powalone drzewa oraz ich system korzeniowy, fundamenty historycznej zabudowy są słabo czytelne ze względu na istniejącą roślinność (samosiejki i chwasty). W tej sytuacji organ II instancji uznał, że organ I instancji miał podstawy do wydania decyzji nakazującej władającemu zabytkiem podjęcie określonych działań. Organ odwoławczy podkreślił, że stosownie do art. 5 pkt 3 i 4 omawianej ustawy, opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega w szczególności na zapewnieniu warunków zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie, a także korzystanie z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Równocześnie organ wyjaśnił, że argumentacja zaprezentowana w odwołaniu nie ma wpływu na zmianę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, gdyż wydanie takiej decyzji, mającej na celu wyegzekwowanie od władającego zabytkiem działań przeciwdziałających niszczeniu zabytku, jest zgodne z powinnością organów ochrony zabytków, umocowaną w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Stosownie bowiem do przepisu art. 4 pkt 2 ww. ustawy, ochrona zabytków polega w szczególności na zapobieganiu przez organy administracji publicznej zagrożeniom, mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości. Niemniej jednak, zakres prac nakazanych zaskarżoną decyzją winien zostać według organu II instancji zweryfikowany w kontekście brzmienia przepisu art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Nie jest bowiem dopuszczalne nakładanie na podstawie tego przepisu obowiązku sporządzenia jakiejkolwiek dokumentacji projektowej czy "koncepcji zagospodarowania i uporządkowania terenu [...]". Ponadto z uwagi na fakt, że termin wykonania przedmiotowych prac, wyznaczony w rozpatrywanej decyzji już upłynął, organ odwoławczy wyznaczył nowy, możliwy do spełnienia termin wykonania nakazanych prac konserwatorskich przy zabytku.

Na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Nadleśnictwo P. W obszernym uzasadnieniu podtrzymało w całości zarzuty zawarte w złożonym odwołaniu i zarzuciło zaskarżonej decyzji naruszenie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, ze zm.) przez błędną wykładnię i przyjęcie, że nakazane prace mieszczą się w zakresie pojęcia "prac konserwatorskich" oraz że nakazane prace są niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem zabytkowego F., a także naruszenie art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880, ze zm.) poprzez nieuzgodnienie zakresu nakazanych prac z wojewódzkim konserwatorem przyrody, co może skutkować wznowieniem postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 6 kpa. W tej sytuacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny ocenia wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi.

Postępowanie administracyjne w przedstawionej sprawie zostało wszczęte z urzędu na podstawie art. 49 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz.1568, ze zm.). W doktrynie i orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że decyzja administracyjna jest wydawana w celu konkretyzacji normy prawnej będącej podstawą orzekania przez organ administracji wobec konkretnej osoby, w odniesieniu do określonego stanu faktycznego. Wynikiem takiej konkretyzacji jest ustalenie, bądź przyznanie tej osobie uprawnienia albo nałożenie bądź określenie ciążącego na niej obowiązku. Istotą sprawy rozstrzygniętej w decyzji administracyjnej jest zatem władcze określenie sfery uprawnień bądź obowiązków strony postępowania w granicach wyznaczonych normami powszechnie obowiązującego prawa. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Treść cytowanego przepisu wskazuje wyraźnie zakres obowiązków, jakie organ ochrony zabytków może nałożyć na wymienione w nim osoby. Jest to obowiązek przeprowadzenia prac konserwatorskich lub robót budowlanych. Definicję określenia "prace konserwatorskie", których dotyczy niniejsza sprawa, zawiera art. 3 pkt 6 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że prace konserwatorskie to działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań. Określając w decyzji, opartej na przepisie art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków, rodzaj i zakres prac niezbędnych do wykonania przez zobowiązany podmiot (w niniejszej sprawie zarządcę nieruchomości), organ administracji obowiązany jest trzymać się ściśle litery prawa, co oznacza, że treść nakazanych działań nie może wykraczać poza granice wyznaczone w tym przepisie. Rodzaj i zakres prac, jakie mają być przeprowadzone, muszą przy tym być określone w sposób precyzyjny i wyczerpujący. Istotą bowiem decyzji mającej charakter nakazu jest jej precyzja i konkretność, co oznacza, że rodzaje i zakres działań, jakie ma obowiązek podjąć strona, muszą być określone w decyzji w sposób jednoznaczny, od tego bowiem zależy ocena ich zgodności z prawem oraz możliwość egzekwowania ich wykonania. Zatem jeśli w przedmiotowej sprawie służby konserwatorskie uważały, że ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem zabytku, jakim niewątpliwie jest F. znajdujący się na wyspie C. na jeziorze S., niezbędne jest wykonanie prac konserwatorskich przy tym zabytku, to winny były w treści wydawanych orzeczeń wyjaśnić, jakie konkretnie zagrożenie dla zabytku powstało i z jakiego powodu organy uznają, że może ono doprowadzić do istotnego uszkodzenia zabytku, jakie konkretnie prace i dlaczego te, ma przeprowadzić podmiot zobowiązany, w jaki sposób prace te mają być wykonane, aby spowodować zahamowanie procesu destrukcji zabytków, jakiego konkretnie obszaru każda z nakazanych prac ma dotyczyć, jaki termin na wykonanie tych prac zostaje wyznaczony oraz w jaki sposób prace te mają zostać udokumentowane. Tych wymogów, zdaniem Sądu, nie spełniają decyzje wydane w niniejszej sprawie. Przepis art. 49 ust. 1 nie przewiduje możliwości nałożenia na podmiot zobowiązany obowiązku "wykonania prac ustalonych w protokole oględzin" ani (na co zwrócił uwagę organ II instancji) obowiązku wykonania "koncepcji zagospodarowania i uporządkowania terenu [...]", które nie mieszczą sie w pojęciu "prac konserwatorskich". Użycie przy ustanawianiu obowiązku wykonania prac polegających na usunięciu drzew, krzewów, chwastów i samosiejek sformułowania "z terenu zabytkowej zabudowy [...]" i z terenu "reliktów umocnień ziemnych" bez ich dalszego doprecyzowania, o jaki konkretnie teren lub część wyspy chodzi, jakiego rodzaju drzewa i krzewy mają zostać usunięte oraz które z samosiejek (w sytuacji, gdy znajdujący się na wyspie las jest w całości lasem naturalnym, wyrosłym w okresie ostatnich kilkudziesięciu lat) mają zostać usunięte, są określeniami na tyle niekonkretnymi, nieprecyzyjnymi i niejednoznacznymi, że nie pozwalają na ustalenie rzeczywistego zakresu i rodzaju obowiązków, którymi organ obciąża stronę. W tej sytuacji nie wiadomo, jakiego rodzaju prace i na jakim terenie wyspy strona ma rzeczywiście wykonać, a tym samym, jaki zakres obowiązku mógłby być egzekwowany w razie niezastosowania się do decyzji. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 6 kpa organy administracji publicznej działają na podstawie prawa. Oznacza to, że władcze wkroczenie w sferę praw i obowiązków podmiotów im niepodporządkowanych może mieć miejsce wyłącznie na podstawie przepisów powszechnie obowiązującego prawa, tj. ustaw oraz aktów normodawczych wydanych na podstawie upoważnienia zawartego w ustawie (A. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996, s. 104). Wobec niespełnienia tych standardów, jak również wymogów przepisów ustawy, należało zaskarżoną decyzję uchylić z powodu naruszenia art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Ponadto z analizy akt sprawy wynika również, że w trakcie rozpatrywania przedmiotowej sprawy organy administracji publicznej naruszyły obowiązujące przepisy postępowania administracyjnego. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno bowiem poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne mogące znaleźć wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Ponadto zgodne z przepisami art. 107 § 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Niewątpliwie uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie spełniają tych wymogów. Szczególnie uzasadnienie decyzji organu I instancji zawierające, poza przytoczeniem treści przepisów prawa, jedynie jedno merytoryczne zdanie uznać należy za co najmniej bardzo lakoniczne i ogólnikowe. Praktycznie obie decyzje nie przywołują dowodów, na podstawie których organy uznały za uzasadnione nałożenie na skarżącego konkretnych obowiązków. Brak jest wyjaśnienia na jakich podstawach, bez przeprowadzania jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, organ II instancji uznał taką decyzję za wydaną zgodnie z prawem w szczególności, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie merytorycznie rozstrzygnąć przedmiotową sprawę, co wynika z treści art. 138 kpa, który przyznaje organowi odwoławczemu kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Nadto w uzasadnieniu decyzji organu II instancji brak jest jakiegokolwiek stanowiska tego organu odnoszącego się do ważkich kwestii i argumentów zawartych w złożonym odwołaniu. Uzasadnienie to nie zawiera, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że "argumentacja zaprezentowana w odwołaniu nie ma wpływu na zmianę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji...", żadnej merytorycznej oceny argumentów przemawiających na korzyść stanowiska skarżącego oraz wskazania, dlaczego organ odmówił im znaczenia lub uznał za nieistotne dla oceny prawidłowości merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie zabrakło rzetelnego, zgodnego z treścią art. 107 § 3 kpa uzasadnienia stanowiska organów obu instancji, co powoduje, że wydana decyzja sprawia wrażenie dowolności lub braku dobrej woli. Motywy decyzji powinny zawsze odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej.

Dodatkowo zwrócić należy uwagę na fakt, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie narusza w szczególności przepisów o muzeach, o bibliotekach, o języku polskim, Prawa ochrony środowiska, o ochronie przyrody, o gospodarce nieruchomościami, o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Prawa budowlanego, o ochronie danych osobowych i o ochronie informacji niejawnych. Jak wynika z treści znajdującego się w aktach sprawy odwołania skarżącego wyspa C. jest użytkiem ekologicznym, mieści się w obszarze [...], wchodzi w skład [...] Parku Krajobrazowego a także stanowi Obszar Chronionego Krajobrazu [...]. Wydając zaskarżone decyzje organy nie wzięły w ogóle pod uwagę tych faktów i płynących z nich konsekwencji natury prawnej, ani nie ustosunkowały się w żaden sposób do postawionych przez skarżącego zarzutów, że realizacja nakazanych w wydanych decyzjach prac: może mieć negatywny wpływ na siedliska przyrodnicze oraz gatunki roślin i zwierząt, dla których ochrony został wyznaczony obszar [...], narusza art. 28, 33, 34 i 45 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 oraz § 2 i § 3 rozporządzenia Nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2006 r. w sprawie [...] Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]). Z analizy przywołanych przepisów prawa wynika natomiast, że wyspa C., na której znajduje się F., który wpisany został do rejestru zabytków i z tego tytułu objęty jest ochroną konserwatora zabytków, równocześnie ze względu na swoje walory krajoznawcze oraz przyrodnicze podlega w różnych formach ochronie przyrody. Zgodnie z treścią art. 5, art. 6, art. 73 i art. 74 Konstytucji RP oraz art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, żadna z form ochrony (przyrody i zabytków) nie ma prymatu nad drugą, obie muszą być zgodne z konstytucyjną zasadą zrównoważonego rozwoju. Natomiast organy administracji publicznej w toku postępowania mają obowiązek stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W zakresie zaś interesu społecznego niewątpliwie leży zachowanie zarówno wartości przyrodniczych, jak i zabytkowych, a także historycznych wyspy C., na której znajduje się F.. W sytuacji zatem zbiegu różnych form ochrony, niewątpliwie wskazane i leżące w interesie społecznym jest współdziałanie organów publicznych powołanych do ochrony zabytków i ochrony przyrody.

Podsumowując Sąd uznał, że niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza przepisy prawa materialnego oraz podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Zbadanie podniesionych zagadnień było bowiem elementem niezbędnym do prawidłowego przeprowadzenia kwestionowanego postępowania administracyjnego. W tej sytuacji Sąd stanął na stanowisku, że organy rozpatrując sprawę naruszyły przepisy art. 49 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz przepisy art. 7, 8, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa, zaś uchybienia te nie pozostają bez wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien przeanalizować całość uwarunkowań prawnych wynikających z różnych form ochrony, którym podlega wyspa C., na której znajduje się F.. W przypadku braku dostatecznych informacji organ rozważy konieczność bądź zasięgnięcia opinii biegłego specjalisty w zakresie ochrony przyrody bądź będzie w tym zakresie współpracował z odpowiednimi służbami ochrony przyrody. Na podstawie zebranych i dostępnych dokumentów oraz ewentualnie przeprowadzonych innych dowodów, organ ponownie oceni konieczność i ewentualnie zakres niezbędnych do przeprowadzenia prac konserwatorskich, mając również na uwadze fakt, że przedmiotowy teren objęty jest różnymi formami ochrony przyrody. Biorąc pod uwagę wymogi określone w art. 107 § 3 kpa organ przedstawi swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które winno odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Sąd zwraca również uwagę, że skarżący przed wydaniem ponownego rozstrzygnięcia bezwzględnie powinien być pouczony o przysługujących mu na podstawie art. 10 § 1 kpa uprawnieniach.

Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.