Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 220/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2016-06-15 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par 1 pkt 1 lit. c, art. 135
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
article: art. 34 par 4
journal: Dz.U. 2014 poz 1619
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2013 poz 267
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 15 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Referent-stażysta Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie z dnia [...] o numerze [...].


UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia (...), nr (...) - po rozpatrzeniu zażalenia J. G. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia (...), nr (...) w przedmiocie uznania za niezasadne zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 33 § 1 i art. 34 § 4 w zw. z art. 17 § 1, art. 18, ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014r., poz. 1619 ze zm.) - dalej u.p.e.a., Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.

W dniu 2 lutego 2015r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. wystawił wobec J. G. tytuły wykonawcze o nr (...) i (...) obejmujące należności z tytułu nałożenia kar pieniężnych za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych.

Zawiadomieniami z dnia 24 lutego 2015r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia praw majątkowych stanowiących wierzytelności z rachunków bankowych, tj. o numerach: (...) – Bank Ax, (...) - Bank Bx, nr (...) - Bank Cx, (...) - Bank Dx , (...) Bank Ex

Powyższe zawiadomienia zostały doręczone dłużnikom zajętej wierzytelności, tj. Bank Ax i Bank Bx - w dniu 2 marca 2015r.; Bank Dx i Bank Ex - w dniu 3 marca 2015r. i Bank Cx - w dniu 4 marca 2015r. Zobowiązanemu ww. zawiadomienia wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych zostały doręczone w dniu 16 marca 2015r.

W odpowiedzi na powyższe zawiadomienia Bank Ax pismem z dnia 6 marca 2015r. poinformował, że brak środków pieniężnych na rachunkach bankowych zobowiązanego stanowi przeszkodę w realizacji zajęcia. Z kolei w piśmie z dnia 18 marca 2015r. Bank Ax poinformował, że istnieje przeszkoda w realizacji zajęcia z powodu blokady środków przez Prokuraturę Okręgową.

Pismem z dnia 5 marca 2015r. Bank Bx poinformował, że nie prowadzi rachunków dla wskazanego dłużnika, natomiast Bank Cx w piśmie z dnia 10 marca 2015r. wskazał, że zajęcie nie może zostać zrealizowane, ponieważ dłużnik nie wykorzystał kwoty wolnej od egzekucji zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Prawo bankowe. Bank Dx pismem z dnia 5 marca 2015r. również poinformował, że istnieje przeszkoda w realizacji zajęcia z powodu blokady środków przez Prokuraturę Okręgową, a Bank Ex pismem z dnia 5 marca 2015r. poinformował, że nie prowadzi rachunku bankowego dla wskazanego dłużnika.

Ponadto zawiadomieniami z dnia 5 maja 2015r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanego, tj. o nr (...) w K. Sp. z o.o. i o nr (....) - u M. W.. Natomiast zawiadomieniem z dnia 5 maja 2015r., nr (...) dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu najmu w K. Sp. z o.o. Ww. zawiadomienia doręczono dłużnikom zajętych wierzytelności odpowiednio w dniu 27 maja 2015r. oraz w dniu 12 maja 2015r., zaś zobowiązanemu - w dniu 27 maja 2015r.

W odpowiedzi na zawiadomienie z dnia 5 maja 2015r., nr (...) pismem z dnia 5 czerwca 2015r. M. W. poinformował, że zobowiązany zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę i pobiera wynagrodzenie za pracę w wysokości 1 750 zł brutto, a zatem niemożliwa jest realizacja ww. zajęcia.

Pismami z dnia 10 marca 2015r. pełnomocnik J. G. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 2 lutego 2015r. o nr (...) i (...). Wskazując na naruszenie:

- art. 33 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieistnienie obowiązku, ponieważ strona jako osoba fizyczna nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;

- art. 33 pkt 4 u.p.e.a. poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko innej osobie niż podmiot, względem którego prowadzono postępowanie;

- art. 33 pkt 6 u.p.e.a. przez wydanie tytułu wykonawczego na podstawie nieważnej decyzji przeciwko niewłaściwemu podmiotowi;

- art. 33 pkt 7 u.p.e.a., poprzez brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a.

Pełnomocnik wniósł o uchylenie ww. tytułów wykonawczych i umorzenie postępowania egzekucyjnego.

W uzasadnieniu pełnomocnik strony w pierwszej kolejności wskazał, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło przed doręczeniem J. G. upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., a decyzje, będące podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych były pozbawione jakiekolwiek podstawy faktycznej i prawnej. W powyższych decyzjach wskazano, że środki zastępcze zostały wprowadzone do obrotu przez K. Sp. z o.o., a zatem niedopuszczalne jest prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec J. G., albowiem osoba fizyczna może ponosić odpowiedzialność za działania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jedynie po przeniesieniu na nią odpowiedzialności, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Organ egzekucyjny nie wskazał przy tym, dlaczego J. G. miałby ponosić odpowiedzialność za działania spółki.

Postanowieniami z dnia (...) i (...) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione.

Postanowieniem z dnia (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. uznał za niezasadne zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne i odmówił umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Powyższe rozstrzygnięcie doręczono skarżącemu w dniu 21 lipca 2015r.

W dniu 31 lipca 2015r. na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Zarzucając naruszenie;

- art. 7 i 8 K.p.a. poprzez brak podjęcia jakikolwiek kroków służących wyjaśnieniu, dlaczego osoba fizyczna odpowiada za zobowiązania spółki prawa handlowego, do czego organ był zobowiązany, ponieważ powinien był z urzędu podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej,

- art. 107 § 3 w zw. z art. 80 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., a w konsekwencji naruszenie art. 6, 7 i 8 K.p.a. powyższej ustawy, poprzez brak właściwego uzasadnienia decyzji pod kątem faktycznym oraz prawnym,

- art. 112 i 126 K.p.a. poprzez błędne niepouczenie strony o przysługiwaniu prawa do złożenia zażalenia,

- art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieistnienie obowiązku, ponieważ strona jako osoba fizyczna nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, z której działalnością było związane postępowanie administracyjne, na którego podstawie wszczęto egzekucję,

- art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. przez wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie decyzji wydanej przeciwko innej osobie, niż ta, względem której działalności prowadzone jest postępowanie,

- art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. przez wystawienie tytułu wykonawczego przeciwko niewłaściwemu podmiotowi.

Pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.

Postanowieniem z dnia (...) Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. przywrócił terminu do wniesienia zażalenia. Powyższe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 20 stycznia 2016r.

Postanowieniem z dnia (...) Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia (...) podkreślił, że wiążący charakter stanowiska wierzyciela, w odniesieniu do zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i pkt 7 u.p.e.a. determinuje sposób rozpatrzenia analizowanej sprawy przez organ odwoławczy.

Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku, organ odwoławczy podniósł, że wierzyciel wskazał, że w dniu 18 lipca 2014r. zobowiązany otrzymał decyzje z dnia (...) o nr (...) oraz o nr (...) o nałożeniu kar pieniężnych z tytułu wprowadzenia do obrotu środków zastępczych. Zobowiązany nie złożył odwołania od ww. rozstrzygnięć, co oznacza, że decyzje stały się ostateczne. Nie ulega wątpliwości, że powyższe decyzje zostały wydane w stosunku do J. G. i stały się, wbrew twierdzeniu pełnomocnika strony, podstawą wystawienia tytułów wykonawczych z dnia 2 lutego 2015r. o nr (...) i o nr (...). Kwestionowanie zatem przez pełnomocnika zobowiązanego istnienia dochodzonych obowiązków oznacza w istocie kwestionowanie zasadności ww. decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P.. Nieistnienie obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., dotyczy okoliczności, które wpłynęły na byt prawny decyzji nakładającej egzekwowany obowiązek. Tymczasem decyzje z dnia (...), które stanowią podstawę prawną dochodzonych należności, w dalszym ciągu funkcjonują w obrocie prawnym, a określone w nich należności są nadal wymagalne. Żądanie, aby organ egzekucyjny zbadał ponownie sprawę pod względem merytorycznym jest niedopuszczalne i wykracza poza ramy postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. jednoznacznie zakazuje organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ponieważ wkraczając w merytoryczne badanie zasadności egzekwowanego obowiązku organ egzekucyjny podejmowałby się rozpatrywania sprawy ostatecznie rozstrzygniętej, co skutkowałoby sytuacją, w której organ egzekucyjny byłby niejako trzecią instancją rozpatrującą sprawę, a postępowanie egzekucyjne byłoby kontynuacją postępowania merytorycznego, w trakcie którego obowiązek podlegający egzekucji został określony.

Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wskazał ponadto, że nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym twierdzenie pełnomocnika skarżącego, że tytuły wykonawcze z dnia 2 lutego 2015r. dotyczą należności wynikających z decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia (...) o nr (...) i (...), ponieważ w ww. tytułach wykonawczych jako datę powstania należności pieniężnej wskazano dzień 18 lipca 2014r., a zatem dzień, w którym podane przez pełnomocnika strony rozstrzygnięcia nie funkcjonowały jeszcze w obrocie prawnym.

Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że dochodzone należności, tj. kary pieniężne za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych zostały nałożone na podstawie art. 52a ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2012 r., poz. 124 ze zm.). Zgodnie z ww. przepisem, karę pieniężną, o której mowa w art. 52a ust. 1, wymierza, w drodze decyzji, państwowy inspektor sanitarny właściwy ze względu na miejsce wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub nowej substancji psychoaktywnej. Decyzji tej nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Należność z tytułu kary powstaje z dniem doręczenia decyzji o jej wymierzeniu. W niniejszej sprawie, jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji z dnia (...) rozstrzygnięcia te zostały doręczone skarżącemu w dniu 18 lipca 2014r., co odpowiada dacie wskazanej w tytułach wykonawczych z dnia 2 lutego 2015r., jako data powstania dochodzonych należności.

Odnosząc się natomiast do twierdzeń pełnomocnika strony, że decyzje, które stanowiły podstawę wystawienia tytułów wykonawczych są nieważne, ponieważ zostały skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie, organ odwoławczy wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji będących podstawą prowadzenia egzekucji administracyjnej może nastąpić na wniosek strony skierowany do organu wyższego stopnia w stosunku do organu, który decyzję wydał. Nieuzasadniona jest argumentacja pełnomocnika zobowiązanego, że toczące się postępowanie odwoławcze uniemożliwia wszczęcie trybu nadzwyczajnego, albowiem od decyzji z dnia (...) strona nie złożyła odwołań i rozstrzygnięcia te stały się ostateczne. Z powyższych względów zarzut nieistnienia obowiązków w postaci kar pieniężnych z tytułu wprowadzenia do obrotu środków zastępczych należało uznać za nieuzasadniony.

Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący błędu co do osoby zobowiązanego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ww. tytuły wykonawcze zostały wystawione wobec podmiotu, któremu decyzjami z dnia (...) o nr (...) i nr (...) wymierzono kary pieniężne za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych. Natomiast podniesiony przez pełnomocnika strony zarzut, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. powinien wymierzyć ww. kary pieniężne nie wobec J. G., a K. Company Sp. z o.o., nie może być przedmiotem postępowania w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Powyższa argumentacja mogłaby być podstawą złożenia odwołania od decyzji z dnia (...).

W ocenie organu odwoławczego nieuzasadniony jest również zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., ponieważ z akt sprawy wynika, że wierzyciel skierował do zobowiązanego pisma (upomnienia) z dnia 18 września 2014r., w których wezwał skarżącego do niezwłocznej zapłaty kar pieniężnych, wynikających z decyzji z dnia (...) o nr (...) oraz o nr (...). Powyższe pisma zostały doręczone zobowiązanemu w trybie art. 44 K.p.a.

Odnosząc się natomiast do zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., organ odwoławczy zauważył, że niedopuszczalność egzekucji - w świetle ww. przepisu oznacza sytuacje, w których np. tytuł wykonawczy został wystawiony przez nieuprawniony podmiot, dochodzony obowiązek nie podlega egzekucji administracyjnej, czy też egzekucja administracyjna została wszczęta przeciwko osobie, wobec której nie można prowadzić egzekucji administracyjnej z uwagi na brzmienie art. 14 u.p.e.a. Tytuły wykonawcze z dnia 2 lutego 2015r. zostały wystawione przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P., który decyzjami z dnia (...) nałożył na J. G. kary pieniężne za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych. Nie ulega zatem wątpliwości, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. jest wierzycielem należności dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Ponadto dochodzone w tym postępowaniu obowiązki podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a skarżący nie należy do kategorii osób wymienionych w art. 14 u.p.e.a., tj. osób, które korzystają z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych i w zakresie przewidzianym przez ustawy, umowy lub powszechnie ustalone zwyczaje międzynarodowe nie podlegają orzecznictwu organów polskich.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego podtrzymał w całości zarzuty i argumentację przedstawioną w zażaleniu, tj. naruszenie:

- art. 7 i 8 K.p.a. poprzez brak podjęcia jakichkolwiek kroków służących wyjaśnieniu, dlaczego osoba fizyczna odpowiada za zobowiązania spółki prawa handlowego, do czego organ był zobowiązany, ponieważ powinien był z urzędu podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej;

- art. 107 § 3 w zw. z art. 80 kpa w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., a w konsekwencji naruszenie art. 6, 7 i 8 K.p.a., poprzez brak właściwego uzasadnienia postanowienia pod kątem faktycznym oraz prawnym;

- art. 33 pkt 1 u.p.e.a., poprzez brak stwierdzenia nieistnienia obowiązku, ponieważ strona jako osoba fizyczna nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, z której działalnością było związane postępowanie administracyjne, na którego podstawie wszczęto egzekucję; co więcej, postępowanie to nie zostało jeszcze zakończone;

- art. 33 pkt 4 u.p.e.a., przez wszczęcie postępowania egzekucyjnego na mocy decyzji wydanej przeciwko innej osobie, niż ta, względem której działalności prowadzone jest postępowanie;

- art. 33 pkt 6 u.p.e.a., przez wystawienie tytułu wykonawczego przeciwko niewłaściwemu podmiotowi.

Pełnomocnik wniósł o zmianę postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia (...) przez orzeczenie o umorzeniu postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 2 lutego 2015r.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) – dalej p.p.s.a.,) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl art. 145 p.p.s.a. sąd zobligowany jest do uchylenia aktu lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięty jest on naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (patrz J.P. Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2004, str. 197).

Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ww. ustawy).

Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia (...) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia (...) wydane w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz odmowy umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 2 lutego 2015 r. o numerach (...) i (...).

Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania ich z obrotu prawnego.

Art. 33 u.p.e.a. stanowi, że zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, których podstawą może być jedna, bądź kilka z wymienionych enumeratywnie w tym przepisie przesłanek.

A zatem w trakcie postępowania egzekucyjnego zobowiązany kwestionując prowadzenie postępowania egzekucyjnego może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w przepisie art. 33 pkt 1 - 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów.

W rozpoznawanej sprawie skarżący zgłosił następujące zarzuty: nieistnienia obowiązku (art. 33 pkt 1 u.p.e.a.), błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4 u.p.e.a.), niedopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.) oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (art. 33 pkt 7 u.p.e.a.).

Wskazać należy, że podstawę wystawienia tytułów wykonawczych z dnia 2 lutego 2015 r. stanowiły odpowiednio decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia (...) o nałożeniu na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych. Od powyższych decyzji skarżący nie odwołał się. Decyzje te są więc ostateczne.

Oceniając zgłoszony przez skarżącego zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej sąd stwierdził, że w istocie zmierza on do podważenia prawidłowości wydanych decyzji, określających należności dochodzone obecnie w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazać bowiem należy, że sąd w składzie orzekającym w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 14 stycznia 2010 r., w sprawie o sygn. II FSK 1378/08 (orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym NSA wskazał, że z art. 29 § 1 u.p.e.a. wynika, iż "organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności ("zasadności") decyzji wymiarowej, ani też "wymagalności" zobowiązania podatkowego w niej określonego.

Wobec powyższego decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia (...) o nałożeniu na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych nie mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu egzekucyjnym.

Niezasadny jest także zarzut dotyczący błędu co do osoby zobowiązanego. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie może zmierzać do ustalenia osoby zobowiązanej do zapłaty określonego świadczenia, czy jak w tym przypadku nałożonej kary pieniężnej, gdyż byłoby to badanie zasadności i wymagalności tytułu wykonawczego. Tego rodzaju merytoryczna kontrola tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny jest niedopuszczalna z mocy art. 29 § 1 u.p.e.a. Zarzut błędu co do osoby zobowiązanej powinien dotyczyć jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję (por. wyrok NSA z 29 grudnia 1998r. w sprawie III SA 2801/97). W związku z czym nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, że to nie on, lecz K. Spółka z o.o. ponosi odpowiedzialność i na nią powinna zostać nałożona kara pieniężna. Zarzut ten skarżący mógł podnosić w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o nałożeniu kary pieniężnej za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych, a nie w postępowaniu egzekucyjnym.

Przechodząc do dalszej części rozważań wskazać należy, że stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku, o którym mowa w art. 33 § 2, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.

Jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 1a).

Istotne znacznie ma w rozpoznawanej sprawie treść art. 34 § 4 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów podlega rozpatrzeniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odwoławczemu (art. 34 § 5).

Wobec powyższego wskazać należy, że wniesienie zarzutu wszczyna postępowanie w sprawie jego rozpoznania i wydania rozstrzygnięcia w zakresie jego zasadności, oraz że rozpatrzenie zarzutów następuje po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela. Obowiązek zwrócenia się przez organ egzekucyjny do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie wniesionego zarzutu uzależniony jest od rodzaju prowadzonej egzekucji oraz podstawy wniesionego zarzutu. Wyrażenie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 34 § 2 u.p.e.a.).

Dodać należy, że odstąpienie przez organ egzekucyjny, który nie jest jednocześnie wierzycielem, od wymogu uzyskania wypowiedzi wierzyciela stanowi naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik postępowania egzekucyjnego.

W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na ostatecznym stanowisku wierzyciela. Zauważyć bowiem należy, że w aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru postanowienia wierzyciela z dnia (...) oraz postanowienia z dnia (...). Oba postanowienia zdaniem organu egzekucyjnego oraz wierzyciela są ostateczne, doręczone w trybie awizo, a strona nie złożyła zażalenia w przysługującym terminie.

Zdaniem sądu, z powyższym stanowiskiem nie można się zgodzić. Organy niezasadnie bowiem stwierdziły, że postanowienie wierzyciela z dnia (...) roku oraz postanowienie wierzyciela z dnia (...) dotyczące stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zobowiązanego zostały prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżącego. Powyższe twierdzenie organy oparły na znajdujących się w aktach sprawy przesyłkach poleconych nr (...) oraz nr (...), nadanych przez wierzyciela - Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. w dniu (...) w UP w P., zawierające pismo z dnia (...) o przekazaniu sprawy Urzędowi Skarbowemu w P. jako organowi właściwemu oraz postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, skierowane do pełnomocnika - radcy prawnego E. K. na adres: (...) P., ul. Ay 8/1. Z informacji umieszczonych na kopercie zawierającej powyższą przesyłkę wynika, że była ona jednokrotnie awizowana (w dniu 13 kwietnia 2015 r.), a następnie - z uwagi na jej niepodjęcie, po upływie czternastu dni zwrócona została w dniu 29 kwietnia 2015 r. do nadawcy z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie".

Wskazać należy, że stosownie do treści art. 44 § 1 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:

1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;

2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.

W myśl § 2 art. 44 K.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.

W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3).

Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 K.p.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 28 lutego 2006 roku, w sprawie o sygn. akt I OSK 528/05, LEX nr 194352, stwierdził, że doręczenie unormowane w tym przepisie zakłada możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma stronie, to jest dopuszcza powstanie skutku doręczenia pisma nawet wtedy, gdy faktycznie pismo to do adresata nie dotarło. By doręczenie pisma adresatowi w omawianym trybie mogło być uznane za prawnie skuteczne muszą być bezwzględnie spełnione przesłanki określone w ww. art. 44 K.p.a. Skuteczne zawiadomienie o złożeniu w placówce pocztowej pisma przesłanego za pośrednictwem poczty (awizo) następuje przez umieszczenie odpowiedniego zawiadomienia w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe doręczyciel pocztowy ma obowiązek umieścić zawiadomienie w jednym z miejsc wskazanych w art. 44 K.p.a. Ponieważ wzmiankowany przepis przewiduje możliwość przyjęcia fikcji doręczenia pisma, co może mieć doniosłe skutki dla strony postępowania administracyjnego, nie może budzić wątpliwości, że doręczyciel dochował wymogu dotyczącego sposobu zawiadomienia adresata o złożeniu przesyłki na określony czas w placówce pocztowej. Zatem o fakcie tym musi być dokonana stosowna adnotacja doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki. Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma stempla, czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być dla organu wysyłającego pismo wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma w trybie art. 44 K.p.a. Musi być wyraźnie zaznaczone, że doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce w sposób wskazany w cyt. art. 44 K.p.a.

Sąd w rozpoznawanej sprawie powyższy pogląd w pełni podziela i stwierdza, że ze znajdujących się w aktach administracyjnych kopert zawierających przesyłki nie wynika, by zawiadomienie wraz z informacją, o której mowa w art. 44 § 2 i § 3 K.p.a., umieszczono w skrzynce pocztowej adresata lub na drzwiach jego mieszkania. Na kopercie oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie ma żadnych informacji o pozostawieniu zawiadomienia w skrzynce pocztowej o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym. Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być dla organu wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma w trybie art. 44 K.p.a. Musi być bowiem wyraźnie zaznaczone na zawiadomieniu, że doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce w sposób dokładnie wskazany w art. 44 K.p.a.

W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, że dla uznania, iż przesyłka została skutecznie doręczona w trybie art.44 K.p.a. konieczne jest spełnienie wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. Jedną z takich przesłanek jest pozostawienie zawiadomienia o miejscu złożenia przesyłki w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy nie jest możliwe na drzwiach mieszkania, jego biurze lub innego pomieszczenia. O fakcie złożenia przesyłki w placówce pocztowej musi być dokonana stosowana adnotacja doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki. Samo umieszczenie na kopercie lub na potwierdzeniu doręczenia przesyłki pieczęci urzędu pocztowego i daty czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie jest wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia określone w art. 44 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2009r. w sprawie I OSK 1359/08, wyrok NSA z dnia 2 lipca 2013r. w sprawie II OSK 572/12).

W rozpoznawanej sprawie na kopercie znajduje się adnotacja doręczyciela "adresata nie zastałem, awizowano dnia 13 kwietnia 2015r.". Brak jest jednak informacji, gdzie doręczyciel pozostawił awizo.

Ponadto brak jest informacji dotyczącej powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki.

Wobec powyższego, jeżeli nie wiadomo jak działał doręczyciel, doręczenia nie można uważać za dokonane i nie można też uznać, że postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela są ostateczne. Jak już wyżej wskazano, zgodnie z regulacją zawartą w art. 34 § 4 u.p.e.a. zasadą jest, że postanowienie organu egzekucyjnego winno być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela. Przy czym na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (§ 2).

Skoro w rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, że skarżący otrzymał ww. postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, to tym samym błędnie organ egzekucyjny przyjął, że postanowienia wierzyciela są ostateczne.

Należy także wskazać, że zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

Zauważyć ponadto należy, że nieprawidłowa jest sentencja postanowienia organu egzekucyjnego z dnia (...). Organ ten na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. uznaje zarzuty za nieuzasadnione i jednocześnie odmawia umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach (...) oraz (...) z dnia (...). wystawionych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P., w sytuacji gdy przedmiotem wypowiedzi Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. były wyłącznie przepisy związane z zarzutami sformułowanymi na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 4, 6 i 7 u.p.e.a., które organ uznała za niezasadne. Przepis art. 34 § 4 u.p.e.a. mógłby być podstawą ewentualnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, wyłącznie w przypadku, gdyby zarzuty były uzasadnione, ale nie podstawą odmowy umorzenia tego postępowania i jednocześnie uznaniu zarzutów za nieuzasadnione. Zupełnie zaś innym trybem procedowania i podstawą umorzenia są przesłanki wynikająca z art. 59 § 1 u.p.e.a.

Podkreślić również należy, że w obecnym stanie prawnym organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Organ egzekucyjny nie jest związany stanowiskiem wierzyciela w razie przedstawienia przez zobowiązanego dowodów potwierdzających zasadność zarzutów (zob. art. 45 u.p.e.a.).

W rozpoznawanej sprawie skarżący zgłosił zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 7, tj. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1. W myśl art.15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.

W przypadku zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela. Oznacza to, że organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutu i podważenia w ten sposób stanowiska wierzyciela, mimo że z akt sprawy wynika, że również w przypadku upomnień doręczenie nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 K.p.a., w sposób identyczny jak w przypadku doręczenia postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organy naruszyły bowiem art. 34 § 4 u.p.e.a. orzekając na podstawie nieprawidłowo doręczonych postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela oraz naruszyły art. 7 i 77 K.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy powinny ocenić, jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia o zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej ma brak doręczenia skarżącemu postanowień w sprawie stanowiska wierzyciela. Oceny tej powinny dokonać mając na uwadze wyrażone powyżej stanowisko sądu.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji.

B.K.