Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 688/08
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2009-04-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 183 par. 1, 183 par.2, 174 pkt 1 i 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 112 ust. 7
journal: Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
law: Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
article: art. 32 ust.2 pkt 5
journal: Dz.U. 2001 nr 142 poz 1592
law: ustawa z dnia 5 czerwca 1998  r. o samorządzie powiatowym - tekst jednolity

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska (spr.) Sędziowie NSA: Anna Lech Jerzy Solarski Protokolant Anna Krakowiecka po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. B. i J. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 18 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Bd 833/07 w sprawie ze skargi H. B. i J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie nieważności postanowienia oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Bd 833/07 oddalił skargę H. B. i J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia (...) sierpnia 2007 r., nr (...)w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, iż decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z (...) czerwca 2007 r. nr (...)odmówiono J. L. i H. B. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z (...) sierpnia 2004 r. nr (...), uznającego za nieuzasadnioną skargę na bezczynność organu w sprawie trwałego wyłączenia z ruchu samochodu ciężarowego.

W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że przy ocenie żądania stwierdzenia nieważności orzeczenia, w pierwszej kolejności należy dokonać analizy warunków dopuszczalności wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Odwołując się do treści art. 126 k.p.a., który stanowi, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2–5 oraz 109–113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie – również art. 145–152 oraz 156–159, organ stosując rozumowanie a contrario uznał, że do postanowień, od których zażalenie nie służy, nie stosuje się przepisów o stwierdzeniu nieważności (art. 156–159 k.p.a.). Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a. zażalenie przysługuje na dane postanowienie tylko w przypadkach wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Katalog tych postanowień jest zamknięty i nie mieści się w nim postanowienie wydane w oparciu o art. 37 § 2 k.p.a. Wobec powyższego nie występuje formalnoprawny warunek uzasadniający wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia wydanego w trybie art. 37 § 2 k.p.a.

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakwestionowano wydane orzeczenie. Zdaniem odwołujących się rażącym naruszeniem prawa jest podanie jako podstawy prawnej art. 37 § 2 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu organ powinien wyznaczyć dodatkowy termin załatwienia sprawy i uznać zażalenie za uzasadnione. Nie podjęto żadnych kroków zmierzających do wyjaśnienia przyczyn przewlekłości postępowania ani nie zapobieżono naruszeniu terminów w przyszłości. Skutkiem tego jest naruszenie art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w przedmiocie prawa do wniesienia skutecznych środków odwoławczych. Ponadto działania składu orzekającego podlegają odpowiedzialności z art. 271 § 1 Kodeksu karnego. Uniemożliwiono też wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz żądań w sprawie wyłączenia pracowników administracji publicznej z postępowania. Organ ponadto nie jest zdolny do bezstronnego i zgodnego z prawem załatwienia wniosku, a skarga na przewlekłość postępowania Prezydenta Miasta W. w sprawie trwałego wyłączenia z ruchu samochodu ciężarowego jest zasadna.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z (...) sierpnia 2007 r., nr (...), organ nie uwzględnił zarzutów, utrzymując decyzję z (...) czerwca 2007 r. w mocy. Zdaniem organu rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności nie dotyczy kwestii merytorycznych a ogranicza się do badania istnienia wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a., zatem zarzut dotyczący przewlekłości postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Działając na wniosek, organ zobowiązany jest zbadać czy zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące dopuszczalność wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności rozstrzygnięcia.

Powołując się na art. 126 k.p.a. organ podkreślił, ze stwierdzenie nieważności postanowienia dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy jest ono zaskarżalne zażaleniem wymienionym w Kodeksie postępowania administracyjnego. W sprawie o stwierdzenie nieważności postanowienia, które na gruncie przepisów k.p.a. jest niezaskarżalne zażaleniem, uzasadniona jest odmowa wszczęcia postępowania.

Postanowienie wydane w trybie art. 37 § 2 k.p.a. po rozpatrzeniu skargi na bezczynność organu I instancji (Prezydenta Miasta W.) i uprzednim wniesieniu zażalenia jest warunkiem formalnym wniesienia do sądu skargi na bezczynność na podstawie art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zażalenie, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. nie może być utożsamiane z zażaleniem w rozumieniu art. 141 k.p.a. Do takiego zażalenia nie mają zastosowania przepisy art. 141–144 k.p.a., łącznie z terminami wnoszenia środków odwoławczych. Wniesienie takiego zażalenia umożliwia jedynie wystąpienie do sądu ze skargą na bezczynność organu. Stanowisko organu wyższego stopnia, wydane w trybie art. 37 k.p.a. ma charakter wpadkowy i nie może przybrać formy decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a., skoro nie rozstrzyga merytorycznie sprawy w zakresie administracji publicznej. Dlatego też stanowisku organu wyższego stopnia wydanemu w trybie art. 37 k.p.a. należy nadać formę postanowienia. Brak jest też szczególnych unormowań o możliwości zaskarżenia tego postanowienia. Stronie nie przysługuje zatem prawo podważenia postanowienia w trybie procesowym i niezależnie od rodzaju stanowiska organu wyższego stopnia, strona może wnieść skargę na bezczynność organu do sądu.

W tych okolicznościach organ zasadnie stwierdził o niedopuszczalności wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności niezaskarżalnego postanowienia, uznającego za nieuzasadnioną skargę na bezczynność organu.

Organ nie podzielił zarzutu o naruszeniu art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w przedmiocie prawa do skutecznych środków odwoławczych. Niezależnie od pozytywnego lub negatywnego stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia, strona może wnieść skargę na bezczynność organu i w sądowym postępowaniu podważać stanowisko organu wyrażone w trybie art. 37 § 2 k.p.a.

Zakwestionowano też zarzut dotyczący naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., skoro nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności postanowienia. Powołane przez strony fakty związane ze sprawą o wyłączenie z ruchu samochodu ciężarowego nie są przedmiotem postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności postanowienia i nie mogą być badane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w tym postępowaniu.

W skardze na decyzję organu, skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr (...) z powodu wydania jej z rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdzenie okoliczności skutkujących wznowieniem postępowania – art. 145 § 1 pkt 3 i 4 k.p.a., stwierdzenie bezczynności organu administracji publicznej w przedmiocie trwałego wyłączenia z ruchu samochodu ciężarowego i stwierdzenie nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr (...) z (...) sierpnia 2004 r., uznającego za nieuzasadnioną skargę na bezczynność organu.

W uzasadnieniu skargi przedstawili okoliczności postępowania związanego z trwałym wyłączeniem z ruchu samochodu ciężarowego. Powtórzono zarzut naruszenia art. 6 i 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności do skutecznych środków odwoławczych oraz prawa do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie.

Wydając zaskarżone orzeczenie Sąd pierwszej instancji podniósł, że postępowanie zainicjowane wniesieniem skargi na bezczynność organu zapewnia stronom terminowość załatwienia spraw przez wyposażenie ich w procesowe środki zwalczania bezczynności organu, łącznie z umożliwieniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Warunkiem skorzystania z tej procedury jest jednak konieczność dokonania niezbędnych czynności określonych przepisami prawa. Jedną z nich jest wynikający z art. 37 § 1 k.p.a. wymóg złożenia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub ustalonym w myśl art. 36 k.p.a., do organu administracji publicznej wyższego stopnia.

Zażalenie to nie jest jednak tym zażaleniem, o którym mowa w art. 141–144 k.p.a. Nie jest ono bowiem wnoszone jako środek zaskarżenia, gdyż nie powoduje przekazania sprawy do merytorycznego załatwienia przez organ wyższego stopnia. Nie jest też ograniczone terminem a postępowanie prowadzone po wniesieniu zażalenia, nie ma cech samodzielnego postępowania administracyjnego. Jak na wstępie zaznaczono, wniesienie zażalenia z art. 37 k.p.a. stanowi warunek formalny pozwalający na wniesienie do sądu skargi na bezczynność. Nim sprawa trafi do sądu organ wyższego stopnia wyraża swoje stanowisko w sprawie złożonej skargi na bezczynność.

Wydane przez ten organ postanowienie w sprawie oceny czy występuje bezczynność jest aktem wydanym w ramach czynności nadzorczej, a nie aktem merytorycznie załatwiającym określoną sprawę administracyjną. Wobec powyższego akt ten nie podlega zaskarżeniu.

W sferze zainteresowania sądu jest ocena prawidłowości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiająca wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia wydanego po wniesieniu zażalenia w trybie art. 37 k.p.a.

Przed oceną we właściwym postępowaniu, czy istnieją podstawy nieważności określone w art. 156 k.p.a., organ zobowiązany jest do zbadania zasadności wszczęcia takiego postępowania. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W rozpoznawanej sprawie skarżący złożyli wniosek. W przypadku braku przeszkód do wszczęcia postępowania, organ przystępuje do oceny podstaw nieważności, a w przeciwnym razie odmawia wszczęcia takiego postępowania. Przeszkodą do wszczęcia postępowania mogą być przyczyny podmiotowe, wynikające z oceny zdolności do działania przez osoby zgłaszające żądanie lub przedmiotowe. W rozstrzygnięciu organu powołano się na przeszkodę o charakterze przedmiotowym, którą jest brak podstaw do zaskarżenia postanowienia wydanego przez organ badający słuszność skargi na bezczynność organu kontrolowanego.

Przepisy k.p.a. w rozdziale dotyczącym nieważności postępowania odnoszą się wprost tylko do rozstrzygnięć wydanych w formie decyzji. Jako wyjątek dopuszczono możliwość zaskarżenia w tym trybie postanowień. Na zasadzie odpowiedniego stosowania przyjęto w art. 126 k.p.a., że tylko do postanowień, od których przysługuje zażalenie stosuje się przepisy art. 156–159 k.p.a. Oznacza to wyłączenie możliwości wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności innych postanowień, a więc tych od których zażalenie nie przysługuje, czy takich, które wydawane są po wniesieniu zażalenia pełniącego funkcję formalną a nie typowego środka zaskarżenia, prowadzących do wydania postanowienia o innym charakterze procesowo funkcjonalnym.

Przenosząc na potrzeby niniejszej sprawy uwagi poczynione na wstępie rozważań, związane ze specyfiką postępowania i formami wyrażenia stanowiska w sprawie o bezczynność Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ prawidłowo uznał, że postanowienie z (...) sierpnia 2004 r. nr (...) nie może być przedmiotem kontroli w trybie przepisów o postępowaniu w sprawie nieważności, gdyż nie spełnia ono kryteriów, o których mowa w art. 126 k.p.a. Powoduje to przeszkodę do wszczęcia postępowania, a zaistnienie takiej okoliczności uzasadnia odmowę wszczęcia postępowania w sprawie nieważności postanowienia, na podstawie art. 157 § 3 k.p.a.

Tym samym organ nie naruszył przepisów prawa, które uzasadniałoby zastosowanie art. 145 § 1 p.p.s.a, wskutek wymienionych w tym przepisie uchybień, a które wymienione są w petitum skargi.

Skoro zaistniała przeszkoda do wszczęcia postępowania, to tym samym rozszerzenie kontroli sądu na inne rozstrzygnięcia przy ewentualnym zastosowaniu art. 134 p.p.s.a., także nie miało żadnych podstaw.

Organ zasadnie aktualnie nie ocenił okoliczności związanych ze skargą na bezczynność, gdyż przedmiotem wniosku było stwierdzenie nieważności postanowienia wydanego w trybie art. 37 k.p.a. Odmienność obu postępowań nie uzasadnia też zarzutu dotyczącego niewłaściwego składu Kolegium.

W rozpoznawanej sprawie istotne było przesądzenie o podstawach wszczęcia postępowania nieważnościowego i w zależności od oceny tej kwestii wydanie rozstrzygnięcia lub dalsze badanie podstaw nieważności. Uznając, że istnieje przeszkoda formalnoprawna do wszczęcia postępowania, bezprzedmiotowy jest też zarzut o naruszenie art. 10 § 1 k.p.a.

Zdaniem Sądu nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisów Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, gdyż strony nie były ograniczone w korzystaniu z procesowych środków obrony.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli J. L. i H. B. zaskarżając go w całości.

Skargę kasacyjną oparto na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8, 9, 64 § 2 i art. 104 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazując na przywołane podstawy skargi kasacyjnej skarżący wnieśli o:

1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości,

2) rozpoznanie skargi,

3) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów postępowania kasacyjnego oraz kosztów poniesionych przed Sądem I instancji.

W motywach skargi kasacyjnej strona skarżąca podnosi fakt, iż Sąd nie zauważył naruszenia prawa procesowego poprzez zignorowanie przez organ podstawowych zasad regulujących postępowanie administracyjne, a zawartych m.in. w treści art. 6, 7, 8, 9 i 77 k.p.a. oraz dokonał błędnej wykładni art. 64 § 2 k.p.a.

Sąd i instancji, a wcześniej SKO we W. nie zauważył, iż Kodeks postępowania administracyjnego nakłada na organy administracji publicznej obowiązek przestrzegania reguł tam zawartych. To właśnie zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. jako podstawowa dyrektywa nakazuje organowi wnikliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego.

Zdaniem skarżących organ po dokonaniu wstępnych ustaleń uchybił temu, a przede wszystkim nie rozstrzygnął sprawy merytorycznie, tj. decyzją. Przepisy k.p.a. preferują zasadę ograniczonego formalizmu treści i formy podania. Konsekwentnie do zasady wyrażonej w art. 9 k.p.a., braki co do treści podania nie powodują od razu jego bezskuteczności, a art. 64 k.p.a. nakłada na organ administracyjny obowiązek podjęcia czynności w celu usunięcia tych braków formalnych. Nadto ma on obowiązek stosownego rozstrzygnięcia tak, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Kodeks postępowania administracyjnego odrzucając zasadę ignorantia iuris nocet nakazuje pouczyć stronę o przysługujących jej prawach, a także o środkach odwoławczych. Zatem niedopełnienie przez organ obowiązku pouczenia strony należy traktować jako naruszenie prawa, które miało wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z 27 marca 1985 r., III SA 153/85, GAP 1986, nr 4). Prezydent Miasta W. pozostawiając pismo skarżących bez rozpoznania powinien poinformować ich o sposobie załatwienia sprawy z pouczeniem o braku możliwości zaskarżenia instancyjnego ale z wyraźnym zaznaczeniem, że w tej sytuacji przysługuje im prawo złożenia skargi zgodnie z przepisami działu VIII k.p.a. Obowiązek wyjaśnienia stronie przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych i toczącej się sprawy (art 9 k.p.a.) powinien być rozumiany tak szeroko jak jest to tylko możliwe, szczególnie wtedy, gdy dla strony może to wywołać niekorzystne skutki.

W przedmiotowej sprawie podstawowa zasada postępowania administracyjnego wyrażona w art. 9 k.p.a. została daniem skarżących ewidentnie naruszona. Skarżący składając w grudniu 2002 r. wniosek o wszczęcie postępowania przez organ administracji mieli na celu wyrejestrowanie z ewidencji pojazdów należącego do nich, a częściowo już rozkradzionego przez złodziei samochodu ciężarowego. Wstępnie wezwani przez organ do uzupełnienia dokumentów stawili się w Urzędzie i tam zostali jedynie poinformowani, że zostanie wydana decyzja – dowód: dwie notatki urzędowe sporządzone przez Naczelnika Wydziału. W rozumieniu skarżących użycie przez urzędnika słowa "decyzja" powinno znacząc rozpoznanie ich sprawy co do istoty, tj. wydanie decyzji o wyrejestrowaniu samochodu albo wydanie decyzji o odmowie jego wyrejestrowania. Urzędnik nie wyjaśnił im co oznacza w praktyce "pozostawienie sprawy bez rozpoznania" i jakie skutki prawne może wywołać. Ten brak dokładnej informacji stał się powodem tego, że sprawa wyrejestrowania wcześniej zezłomowanego pojazdu bez stosownego dokumentu nie została przez organ w ogóle rozpatrzona, a podanie pozostawiono niezałatwione. Skarżący podnoszą, iż takie postępowanie organu administracyjnego bezsprzecznie narusza kolejną zasadę postępowania administracyjnego, mianowicie zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a. Skarżący podkreślają, iż w pismach informowali organ o okolicznościach sprawy, które uzasadniały ich wniosek o wyrejestrowanie pojazdu.

Podnosząc podstawowy zarzut wobec zaskarżonego wyroku stwierdzają, że organ prowadzący postępowanie administracyjne naruszył przepis art. 104 k.p.a., bowiem pozostawienie podania bez rozpoznania następuje również w formie decyzji. Pozostawienie zatem żądania strony bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. nie rozstrzyga wprawdzie sprawy co do jej istoty, lecz kończy w danej instancji postępowanie, a zatem zgodnie z nakazem zawartym w art. 104 k.p.a. czynność ta musi być podjęta w formie decyzji – wyrok NSA z 16 kwietnia 1986 r. IDSAB 14/85, OSPiKA 1988, z. 1, poz. 23 z aprobującą glosą Z. Kmieciaka.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Zasada związania sądu odwoławczego granicami skargi kasacyjnej wyrażona w art. 183 p.p.s.a. oznacza, że sąd ten jest związany wnioskiem skarżącego określającym przedmiot zaskarżenia jak i podstawy zaskarżenia wskazane w art. 174 p.p.s.a. Wskazane w skardze kasacyjnej podstawy zaskarżenia determinują kierunek działalności badawczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych – poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej – wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna będąca przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie oparta została na drugiej ze wskazanych wyżej podstaw, tj. naruszeniu przepisów postępowania. Aby jednak skarga oparta na zarzucie wskazanym w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogła być skuteczna naruszenie przepisów postępowania musi odnosić się do przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które skarżący winien wskazać, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego sąd nie naruszył bowiem przepisów tych nie stosował. Tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej należy wobec powyższego uznać za nieusprawiedliwiony.

Niezależnie od zarzutów skargi kasacyjnej należy ponadto stwierdzić, że organy administracji muszą działać w granicach i formach określonych prawem. Nie mogą w związku z tym wszczynać postępowań w sytuacji istnienia przeszkody w postaci braku podstawy prawnej, co miało miejsce w omawianej sprawie. Dlatego trafny jest pogląd Sądu I instancji, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.