Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SAB/Ol 51/20
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2020-10-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Zobowiązano organ do podjęcia czynności
Powołane przepisy: article: art.1 par.1-2
journal: Dz.U. 2019 poz 2167
law: Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.
article: art.1,art.3 par.2 pkt 8, art.53 par.2b,art.119 pkt 4,art.134 par.1,art.149 par.1,par.1a i par.2,art.200
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
article: art.7,art.12 par.1,art.36 par.1,art.37 par.1 pkt 1,art.61 par.1,art.61a par.1,art.77 par.1
journal: Dz.U. 2020 poz 256
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

SENTENCJA

Dnia 6 października 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2020 roku sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Wojewody w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę I. zobowiązuje Wojewodę do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia "[...]", w terminie 14 dni; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. nie wymierza organowi grzywny; IV. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego A. K. kwotę 100 złotych (słownie: sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

"[...]" (dalej jako: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Wojewody "[...]" (dalej jako: Wojewoda lub organ) w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z 9 kwietnia 2019 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty O. z "[...]" o pozwoleniu na budowę bosmanatu z pomostem, slipem i pirsem cumowniczym na działce o nr "[...]","[...]" w obrębie P., gmina S. Skarżący zarzucił naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej jako: k.p.a.) przez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu i wniósł o zobowiązanie Wojewody do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi, dokonanie kontroli przewlekłości postępowania administracyjnego, którego dotyczy skarga, zobowiązanie Wojewody do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, a także orzeczenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący przedstawił stan faktyczny niniejszej sprawy wraz z argumentacją podniesionych zarzutów, powołując się na liczne orzeczenia sądów administracyjnych. Podał, że pismem z 9 kwietnia 2019 r., który wpłynął do organu 12 kwietnia 2019 r., złożył do Wojewody wniosek o wszczęcie, na podstawie art. 157 § 2 k.p.a., postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty O. z "[...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę opisanego wyżej zamierzenia inwestycyjnego, jednakże do dnia wniesienia skargi organ nie wydał stosownego aktu administracyjnego, co oznacza, że przedmiotowy wniosek nie został rozpoznany. Tym samym, Wojewoda naruszył art. 35 § 3 k.p.a., określający maksymalny termin załatwienia sprawy, jak również została naruszona zasada zaufania do organów administracji oraz zasada szybkości postępowania. Skarżący wyjaśnił, że wniosek z 9 kwietnia 2019 r. został złożony w związku z wydaną "[...]" przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (dalej jako: Kolegium) decyzją, z której wynika, że skarżącemu powinien przysługiwać status strony w myśl art. 28 k.p.a., bowiem jego nieruchomość, obejmująca działki nr "[...]" i nr "[...]", znajduje się w bardzo bliskim sąsiedztwie, tj. w odległości 4m, od terenu objętego planowanym zamierzeniem inwestycyjnym realizowanym w oparciu o ostateczną decyzję Starosty O. z "[...]", do wydania której podstawę prawną stanowiła decyzja Wójta Gminy S. z "[...]". Przy czym, w dniu "[...]" po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium wydało ostateczną decyzję, utrzymującą w mocy decyzję Kolegium stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy S. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja ta nieprawomocnym wyrokiem WSA w Olsztynie z dnia 22 października 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 686/19, została uchylona, od którego to wyroku została wywiedziona skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżący wskazał, że Wojewoda nie podjął również żadnych czynności w związku ze złożonym przez niego 20 lipca 2018 r. wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty O., mimo prawomocnego wyroku WSA w Olsztynie z dnia 4 lipca 2019 r., sygn. akt II SAB/Ol 20/19, stwierdzającego bezczynność organu z rażącym naruszeniem prawa i wymierzającego organowi grzywnę. W ocenie skarżącego bezczynność Wojewody jest działaniem celowym by pozbawić go możliwości brania czynnego udziału w postępowaniach administracyjnych dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji z "[...]" i obrony swojego interesu prawnego. Zaznaczył, że Wojewoda nie tylko nie rozpoznał jego wniosku z 9 kwietnia 2019 r., ale również nie przekazał ponaglenia z 9 września 2019 r. organowi wyższego stopnia, tj. do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, do czego zobowiązywał go art. 37 § 4 k.p.a. W związku z powyższym, wniesiona skarga jest w pełni zasadna, bowiem nie budzi wątpliwości, że organ nie rozpatrzył złożonego przez skarżącego wniosku i tym samym, pozostaje w bezczynności.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że skarżącemu została udzielona odpowiedź między innymi pismem z 22 maja 2019 r., zaś akta sprawy aktualnie znajdują się w Głównym Urzędzie Nadzoru Budowlanego, gdzie zostały przekazane w związku ze złożonym ponagleniem przy piśmie z 29 lipca 2020 r. Wojewoda nie zgodził się z zarzutami skarżącego i podkreślił, że w swoim postępowaniu stał na straży praworządności i podejmował wszelki kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

W piśmie procesowym z 24 sierpnia 2020 r. skarżący podtrzymał w całości zarzuty podniesione w złożonej skardze. Podkreślił, że w świetle wyroku WSA w Olsztynie z 4 lipca 2019 r. oraz braku przekazania ponaglenia z 9 września 2019 r. do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego trudno uznać działania Wojewody za zgodne z przepisami k.p.a. Skarżący wskazał, że we wniosku z 9 kwietnia 2019 r. wyraźnie oświadczył, że działa w imieniu własnym oraz swojego interesu prawnego i wnosi o podjęcie czynności na wniosek. W ocenie skarżącego treść jego wniosku nie budzi żadnych wątpliwości w jakim charakterze został złożony oraz czego dotyczy. Podał, że złożenie wniosku z 9 kwietnia 2019 r. wynikało z bezczynności organu w związku ze złożonym uprzednio wnioskiem z 20 lipca 2018 r. o wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty O. z "[...]". Ponadto, zdaniem skarżącego, Wojewoda nie zapoznał się dokładnie z treścią złożonych przez niego wniosków i pism w niniejszej sprawie. Zarzucił organowi brak konsekwencji i naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Wskazał, że został pominięty jako strona w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji z "[...]", podczas gdy w myśl art. 28 k.p.a. winien być on stroną we wszystkich postępowaniach administracyjnych dotyczących tej decyzji, także w trybach nadzwyczajnych. Błędne było też wzywanie go po raz kolejny, w piśmie z 20 września 2019 r., do składania oświadczenia, które zostało zawarte we wniosku z 9 kwietnia 2019 r., przy jednoczesnym stwierdzeniu w piśmie z 27 sierpnia 2019 r., że skarżącemu nie przysługuje status strony w tym postępowaniu. W ocenie skarżącego Wojewoda nie dopełnił swoich obowiązków, wynikających z przepisów k.p.a. i pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku z 9 kwietnia 2019 r. Mimo bowiem wszczęcia 22 lipca 2019 r. postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z "[...]" z urzędu, organ winien rozpatrzyć w pierwszej kolejności wniosek skarżącego z 9 kwietnia 2019 r. stosownie do treści art. 61 k.p.a. Jednocześnie skarżący podkreślił, że uchybienia i błędy organów nie mogą negatywnie oddziaływać na interes obywateli działających w dobrej wierze i w zaufaniu do tych organów, zaś obywatel, jak i organ powinni ponosić takie same konsekwencje swoich działań, naruszających obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Kontrola sądu sprowadza się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności.

Uwzględniając skargę na bezczynność sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.).

Wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.

W ocenie Sądu wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący dopełnił wymogu formalnego, jakim jest, stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a., wniesienie ponaglenia do organu wyższego stopnia, którym w niniejszej sprawie jest Główny Urząd Nadzoru Budowlanego, przy czym skuteczne wniesienie skargi nie jest uzależnione od uprzedniego rozpoznania złożonego ponaglenia.

Należy podkreślić, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Wr 66/09). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności.

Zgodnie z ogólną wytyczną zawartą w art. 35 § 1 k.p.a. sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Organ administracji publicznej powinien zatem prowadzić postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych tak, by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że powyższy przepis należy rozumieć jako wskazówkę, by terminy załatwienia sprawy określone w art. 35 k.p.a. traktować jako terminy maksymalne, a organ prowadzący postępowanie nie tylko zachował terminy określone w k.p.a., ale także w razie możliwości załatwił sprawy w terminie krótszym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2006 r., VII SAB/Wa 40/06, LEX nr 255859). Dążenie organu prowadzącego postępowanie do jak najszybszego załatwienia sprawy nie powinno jednak prowadzić do naruszenia zasady prawdy obiektywnej. Długość terminu załatwienia danej sprawy zależy bowiem od jej charakteru. Zgodnie z art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (np. danych z ewidencji, rejestrów). Niezwłocznemu załatwieniu podlegają nie tylko sprawy proste, lecz także sprawy zawiłe i skomplikowane, w których jednakże nie trzeba prowadzić postępowania dowodowego, ponieważ albo cały materiał dowodowy jest od razu dostarczany przez stronę, albo materiał ten może być uzupełniony przez organ administracyjny poprzez podjęcie odpowiednich czynności faktycznych. Na gruncie procedury administracyjnej należy przyjąć, że użyte w art. 35 § 2 k.p.a. słowo "niezwłocznie" nie oznacza "natychmiast", organ powinien dysponować realnym – w konkretnych okolicznościach – czasem potrzebnym do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Organ powinien więc wydać rozstrzygnięcie bez nieuzasadnionego odwlekania tej czynności. Natomiast sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego, a więc sprawy, których załatwienie wiąże się z koniecznością zgromadzenia dowodów, wyjaśnień i informacji, powinny być załatwiane przez organ pierwszej instancji nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Jeżeli natomiast sprawa ma charakter szczególnie skomplikowany, organ powinien załatwić taką sprawę nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia jej wszczęcia. O szczególnie skomplikowanym charakterze sprawy możemy mówić wówczas, gdy mamy do czynienia z zawiłym stanem faktycznym sprawy, wymagającym przeprowadzenia licznych czynności dowodowych, jak i ze złożonym, niełatwym do ustalenia stanem prawnym, wymagającym wnikliwej analizy oraz wykładni przepisów prawa. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Przy czym, w myśl art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynnością jest sytuacja, w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.

Celem skargi na bezczynność jest zatem doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na bezczynność bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17, dostępne w CBOSA).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd uznał, że Wojewoda pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 9 kwietnia 2019 r., bowiem działania podejmowane przez organ były sprzeczne z zasadami określonymi w przepisach k.p.a. i skutkowały brakiem merytorycznego rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku w określonym terminie.

Jak wynika z akt sprawy skarżący, działając w imieniu własnym i swojego interesu prawnego, wniósł o uznanie go za stronę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z "[...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę bosmanatu z pomostem, slipem i pirsem cumowniczym na działce o nr "[...]","[...]" w obrębie P., gmina S., którego wszczęcia domagał się uprzednio złożonym wnioskiem z 20 lipca 2018 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na nową okoliczność w sprawie, a mianowicie decyzję Kolegium z "[...]" stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy S. z "[...]", która to decyzja stanowiła podstawę wydania decyzji z "[...]" o pozwoleniu na budowę. W odpowiedzi na powyższy wniosek Wojewoda pismem z 22 maja 2019 r. wyjaśnił, że nie prowadzi postępowania z urzędu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z "[...]", gdyż w jego ocenie w obecnym stanie faktycznym i prawnym nie występują przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Tym samym, wniosek "o uznanie za stronę" jest bezprzedmiotowy, a ponadto przepisy nie przewidują takiej instytucji. Wskazano, że w przypadku wszczęcia postępowania organ z urzędu rozważy, czy skarżącemu przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu. Ponadto, organ wskazał, że jeżeli skarżący żąda stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji ze względu na swój interes prawny, a nie jak wskazywał w piśmie z 20 lipca 2018 r. w interesie społecznym, to winien złożyć jednoznaczne oświadczenie potwierdzające w jakim charakterze żąda czynności organu. Kolejnym pismem z 5 czerwca 2019 r. skarżący ponowił swoje żądanie, domagając się rozpoznania złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z "[...]". Pismem z 27 sierpnia 2019 r. organ poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z "[...]". Jednocześnie podał, że w ocenie Wojewody skarżący nie jest stroną w tym postępowaniu, zaś pismo z 20 lipca 2018 r. zostało włączone do akt postępowania i zostanie rozpatrzone z urzędu w toku prowadzonego postępowania. W piśmie z 10 września 2019 r. skarżący ponownie wskazał, że jego wniosek z 9 kwietnia 2019 r., złożony na podstawie art. 157 § 2 k.p.a., dotyczy wszczęcia postępowania na jego żądanie jako strony. Pismem z 20 września 2019 r. organ wyjaśnił, że wszczynając z urzędu postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z "[...]", rozważył treść wszystkich pism skarżącego, tj. z 20 lipca 2018 r., z 9 kwietnia 2019 r. oraz z 5 czerwca 2019 r. Jednocześnie organ wskazał, że jeśli skarżący żąda wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji ze względu na swój interes prawny, to powinien złożyć w tej kwestii wyraźne oświadczenie woli. Kolejnym pismem z 25 września 2019 r. organ poinformował skarżącego, że wszystkie kierowane przez niego pisma dotyczące kwestii nieważności decyzji z "[...]" w przedmiocie pozwolenia na budowę zostały dołączone do akt prowadzonego z urzędu postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji. Pismem z 17 października 2019 r. skarżący podniósł, że we wniosku z 9 kwietnia 2019 r. wyraźnie oświadczył, że działa w imieniu własnym i swojego interesu prawnego. W ocenie skarżącego niezasadne jest składanie ponownego oświadczenia o podobnie brzmiącej treści i takim samym znaczeniu.

Nie budzi wątpliwości, że wniosek skarżącego z 9 kwietnia 2019 r. dotyczy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę i został złożony w imieniu własnym skarżącego, tj. w jego interesie prawnym.

Należy zatem wskazać, że konsekwencją wniesienia żądania wszczęcia postępowania administracyjnego jest obowiązek organu jego procesowego załatwienia albo poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, albo poprzez nadanie sprawie biegu i następnie procesowe jej zakończenie w drodze wydania decyzji, postanowienia lub innego aktu lub czynności. Zgodnie bowiem z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast w myśl art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Należy przy tym podkreślić, że ocena zasadności żądania jednostki winna być dokonana wyłącznie w formach procesowych, a więc żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego wymaga albo nadania sprawie biegu, albo wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przypadku ustalenia, że podmiot występujący z żądaniem nie ma legitymacji w tym zakresie, czy też istnieją inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt II SAB/Wa 761/19, dostępne w CBOSA).

Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ ani nie wszczął postępowania, ani też skutecznie nie odmówił jego wszczęcia, odpowiadając skarżącemu na złożony przez niego wniosek kolejnymi pismami. Trudno zatem uznać, że wniosek skarżącego z 9 kwietnia 2019 r. został załatwiony w sposób zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.

Bezczynność zachodzi bowiem także wówczas, gdy organ mylnie sądzi, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana (zob. T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art.3 publ.Lex Wolters Kluwer, 2016).

Należy podkreślić, że organ ma obowiązek prowadzić postępowanie w sposób sprawny, racjonalny i efektywny. Natomiast działania podejmowane przez organ stanowiące odpowiedź na wniosek skarżącego z 9 kwietnia 2019 r. nie były prawidłowe i nie miały umocowania w obowiązujących przepisach prawa.

W świetle powyższych rozważań nie budzi zatem wątpliwości, że Wojewoda pozostaje w bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z 9 kwietnia 2019 r., podczas gdy w myśl art. 12 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia oraz, że powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Przepisy o terminach załatwiania spraw stanowią rozwinięcie wskazanej zasady i mają na celu przeciwdziałanie odwlekaniu w czasie wydania rozstrzygnięcia sprawy. Prowadzenie postępowania w sposób długotrwały może bowiem narazić stronę na różnego rodzaju negatywne konsekwencje natury faktycznej i prawnej, a także podważa zaufanie jednostki do państwa i prawa oraz autorytet władzy.

Jednocześnie należy podkreślić, że wyrok ze skargi na bezczynność organu nie przesądza o merytorycznym rozpoznaniu wniosku skarżącego, bowiem celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do podjęcia przez organ czynności, jednak bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Tym samym, pozostaje otwarta kwestia w jaki sposób wniosek skarżącego z 9 kwietnia 2019 r. zostanie przez organ rozpoznany.

W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność, w pkt. I sentencji wyroku zobowiązał Wojewodę do rozpoznania wniosku skarżącego z 9 kwietnia 2019 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). W ocenie Sądu okoliczności faktyczne stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności organu nie przejawiają cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. Za taką oceną przemawia między innymi fakt, że organ pozostawał w mylnym przekonaniu, że nie ma podstaw do procesowego rozpoznania przedmiotowego wniosku.

Sąd oddalił również wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny (pkt III sentencji wyroku), uznając, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie tego wniosku. Jak wynika bowiem z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Sąd może więc orzec jeden z tych środków represyjnych albo oba łącznie (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2017r., sygn. akt I OSK 1314/16, LEX nr 2255883). Zatem nałożenie na organ grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a.–podobnie, jak i zasądzenie sumy pieniężnej od organu–jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017r., sygn. akt II GSK 1695/16, CBOSA).

O kosztach postępowania, obejmujących wpis od wniesionej skargi, orzeczono w pkt. IV sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a.