Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 1718/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-02-16 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6040 Wyrób, rozlew i obrót alkoholami
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz J. B. kwotę 740 (siedemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącą J. B. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] (sygn. [...]) w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, w sklepie spożywczym [...], usytuowanym przy ul. B. w W., udzielonego skarżącej – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymało w mocy w/w decyzję organu I instancji.

Z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] września 2005 r. do Biura Działalności Gospodarczej i Zezwoleń Urzędu W. wpłynął wniosek [...] o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w należącym do skarżącej J. B. sklepie spożywczym [...], usytuowanym przy ul. B. w W.. Podstawą wniosku był stwierdzony w dniu [...] września 2005 r. przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej fakt sprzedaży alkoholu osobie nieletniej przez sprzedawczynię w/w placówki handlowej. Z notatki służbowej sporządzonej przez funkcjonariuszy Straży Miejskiej wynikało, iż pełniąc w owym dniu służbę patrolową zauważyli dwóch mężczyzn, którzy w okolicach [...] siedzieli na ławce i spożywali alkohol – piwo marki [...] w puszce. W toku dalszych czynności ustalono, iż w/w mężczyźni okazali się nieletni. Jeden z nich (M. A.) oświadczył, że alkohol kupił w sklepie, a następnie wskazał na Panią D. B. – ekspedientkę sklepu skarżącej J. B., jako na osobę, która dokonała sprzedaży alkoholu. Następnie w/w nieletnich mężczyzn przekazano do Komendy Rejonowej Policji [...], celem podjęcia dalszych czynności.

Wobec powyższego zawiadomienia Straży Miejskiej w dniu [...] września 2005r. zostało z urzędu wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w w/w sklepie spożywczym.

W toku postępowania w dniu [...] września 2005 r. przesłuchano w charakterze świadka Panią D. B. – ekspedientkę sklepu. Sprzedawczyni stwierdziła, iż nie sprzedała piwa nieletniemu oraz oświadczyła, że każdorazowo, kiedy ma wątpliwości co do pełnoletniości osoby kupującej - żąda okazania dowodu osobistego. Dodała ponadto, iż w lipcu 2005 r. uzyskała certyfikat rzetelnego sprzedawcy. Podniosła również, iż mężczyzna, któremu rzekomo sprzedała alkohol, nie posiadał paragonu zakupu, który zawsze wydawany jest kupującemu.

W ramach dalszych czynności przeprowadzono szereg dowodów, w tym m.in. przesłuchano w charakterze świadków:

- Pana D. J. i T. A. – funkcjonariuszy Straży Miejskiej uczestniczących w ujawnieniu zdarzenia (w ramach jednego przesłuchania w dniu [...] września 2005 r.);

- G. G. – funkcjonariusza Policji oraz T. K. – funkcjonariusza Straży Miejskiej (protokół z dnia [...] października 2005 r., a także z dnia [...] marca 2006 r.);

- ponownie Panią D. B. (protokół z dnia [...] października 2005 r.), a także

- nieletnich: M. A. (protokoły przesłuchania przez Komisariat Policji z dnia [...] września 2005 r., a także z dnia [...] marca 2006 r.) oraz M. S. (protokoły przesłuchania z dnia [...] kwietnia 2006 r.).

W piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. skarżąca J. B., ustosunkowując się do zebranego w sprawie materiału dowodowego - stwierdziła, iż prowadzi działalność gospodarczą od 1989 r. Podniosła, iż przez ten czas w ramach prowadzonej działalności nigdy nie naruszyła żadnych zasad ustawowych dotyczących sprzedaży nieletnim zarówno alkoholu jak i papierosów. Wskazała, iż posiada certyfikat rzetelnego sprzedawcy za przestrzeganie zasad sprzedaży alkoholu (załączyła kopię certyfikatu). Ponadto stwierdziła, iż sprzedawczyni D. B. w chwili, kiedy nie do końca dobrze oceniła postać rosłego człowieka stojącego po alkohol, miała myśli zajęte swoimi osobistymi sprawami – sprawą rozwodową wyznaczoną w Sądzie Okręgowym w [...] na dzień [...] września 2005r.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego Prezydent W. – działając na podstawie przepisu art. 104 k.p.a. i art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.) – decyzją z dnia 2 czerwca 2006 r. nr 28/2006 (sygn. BZ-D-XII-6435/I/A-28/2006), cofnął skarżącej J. B. zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa, przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w sklepie spożywczym, usytuowanym przy ul. B. w W.. W uzasadnieniu decyzji Prezydent W. stwierdził, iż z analizy materiału dowodowego dostarczonego przez organy Policji, a przede wszystkim z materiałów zgromadzonych przez Straż Miejską W., a także z dowodów zgromadzonych przez sam organ I instancji – wynika jednoznacznie, iż sprzedawczyni D. B. dokonała w dniu [...] września 2005 r. sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. Zdaniem Prezydenta W. fakt sprzedaży alkoholu nieletniemu potwierdzić miała ekspedientka D. B.. Według organu powyższe ustalenia znalazły potwierdzenie w toku przeprowadzonych w dniu [...] września 2005 r. i w dniu [...] października 2005 r. przesłuchaniach funkcjonariuszy Straży Miejskiej W. oraz Policji, którzy zgodnie przedstawili przebieg zdarzenia. Ponadto – zdaniem organu I instancji – również nieletni podczas przesłuchań przeprowadzonych w dniu [...] września 2005 r. i w dniu [...] września 2005 r. na Komisariacie Policji [...] oraz przeprowadzonych w dniu [...] marca 2006 r. i w dniu [...] kwietnia 2006 r. w siedzibie Biura Działalności Gospodarczej i Zezwoleń, potwierdzili fakt zakupu alkoholu przez nieletniego M. A. Organ I instancji wskazał jednocześnie, iż w dniu [...] września 2005 r. przesłuchano również ekspedientkę – Panią D. B., która w toku przesłuchania oświadczyła, że nie sprzedała piwa osobie niepełnoletniej uczestniczącej w konfrontacji w dniu zdarzenia. Ponadto organ I instancji wskazał, iż ekspedientka oświadczyła, że nie pamięta rozmowy z funkcjonariuszami Straży Miejskiej, ponieważ była zdenerwowana obecnością funkcjonariuszy. Organ wskazał również, iż podczas przesłuchania w dniu [...] października 2005 r. ekspedientka oświadczyła, że nie wie, czy podczas konfrontacji w dniu [...] września 2005 r. obecny był Policjant, gdyż wydawało jej się, że są to Strażnicy Miejscy. Organ I instancji podniósł w uzasadnieniu, iż skarżąca J. B. w wyjaśnieniach złożonych w piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. oświadczyła, że prawdopodobną przyczyną złej oceny przez ekspedientkę wieku kupującego były problemy osobiste. W konsekwencji organ uznał, iż w świetle zeznań wszystkich przesłuchanych świadków uznać należy, że w dniu [...] września 2005 r. nieletni M. A. zakupił alkohol w sklepie [...] należącym do skarżącej J. B.. Powołując się na zeznania funkcjonariuszy Straży Miejskiej W. i Policji oraz zeznania nieletnich, a także na pogląd wyrażony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w decyzji z dnia [...] maja 2005 r., sygn. [...], organ stwierdził, iż "dowód w postaci spójnych zeznań sześciu osób jest wystarczający dla przyjęcia, że w sklepie (...) w podanej dacie doszło do sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim, tj. z naruszeniem zasad ustawy alkoholowej". Prezydent W. stwierdził ponadto, iż przyjęto do wiadomości wyjaśnienia sprzedawcy oraz strony postępowania, ale uznano je za mało wiarygodne. Zdaniem organu zeznania ekspedientki są niespójne oraz sprzeczne z zeznaniami pozostałych sześciu świadków zdarzenia. Organ wskazał, iż zaistniałe różnice w zeznaniach strona skarżąca tłumaczy stanami emocjonalnymi sprzedawczyni w dniu zdarzenia. Organ stwierdził w konsekwencji, iż zarówno ekspedientka, jak i strona mają interes faktyczny w twierdzeniu, że sprzedaż nie miała miejsca. Organ I instancji podniósł ponadto, że z informacji Komisariatu Policji [...] wynika, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego nieletni M.A. przyznał się do zakupu piwa w dniu [...] września 2005 r. w sklepie należącym do skarżącej J. B.. Z informacji tej wynikać miało również, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. Sąd Rejonowy [...] umorzył postępowanie w sprawie. Prezydent W. stwierdził w uzasadnieniu decyzji, iż w niniejszej sprawie nie może być usprawiedliwieniem fakt, że warunki fizyczne nieletniego nie wskazywały na jego młody wiek. Zdaniem organu I instancji w przypadku wątpliwości co do pełnoletniości nabywcy, sprzedawca – zgodnie z przepisem art. 15 ust. 2 ustawy – uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Bez znaczenia – według Prezydenta W. – jest okoliczność, czy sprzedawca miał świadomość, że dokonuje sprzedaży osobie nieletniej, czy też nie. Organ I instancji stwierdził, iż z punktu widzenia obowiązku cofnięcia zezwolenia miarodajny jest wyłącznie sam fakt sprzedaży napojów alkoholowych osobie nieletniej, bez konieczności przypisania jakiejkolwiek winy sprzedawcy. Organ wskazał, że obowiązkiem sprzedawcy (podmiotu posiadającego zezwolenie) jest taka organizacja prowadzonej działalności, ażeby do wypadków sprzedaży alkoholu osobom nieletnim w ogóle nie dochodziło. Prezydent W. stwierdził ponadto, iż w świetle przepisów ustawy już jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie nieletniej uzasadnia cofnięcie zezwolenia.

Pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. skarżąca J. B., reprezentowana przez adwokata, wniosła odwołanie od w/w decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji skarżąca zarzuciła, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu wydane było w wyniku błędnego ustalenia stanu faktycznego oraz jednostronnej oceny materiału dowodowego. W uzasadnieniu odwołania strona skarżąca stwierdziła, iż w sprawie brak jest dowodów, które wskazywałyby na sprzedaż alkoholu nieletniemu przez pracownika sklepu [...] położonego w W., przy ul. B.. Zdaniem skarżącej Prezydent W. cofając zezwolenie na sprzedaż alkoholu oparł się na zeznaniach sześciu świadków, zapominając przy tym o zasadzie swobodnej oceny dowodów, która w sposób oczywisty nakazuje badanie przede wszystkim jakości, a nie ilości zeznań świadków. W ocenie skarżącej J. B. zauważyć należy przede wszystkim, iż w sprawie brak jest dowodów wskazujących bezspornie na sprzedaż alkoholu w sklepie [...]. Zdaniem strony nie zabezpieczono np. paragonu z kasy sklepowej. Ponadto, jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, osobami, które mogły świadczyć o przebiegu ewentualnego zdarzenia są jedynie D. B. (pracownik sklepu) oraz M. S. i M. A. (osoby, które kupiły piwo). Skarżąca stwierdziła, że żaden z funkcjonariuszy Straży Miejskiej, czy też Policji nie był świadkiem zdarzenia, gdyż nieletni zostali zatrzymani na terenie [...] z uwagi na spożywanie piwa w miejscu publicznym. W związku z tym - zdaniem skarżącej - wartość dowodowa zeznań tych funkcjonariuszy jest w sprawie niewielka. Skarżąca podniosła, iż pracownik sklepu nigdy nie potwierdził faktu sprzedaży alkoholu nieletnim. Z kolei ustosunkowując się do zeznań nieletnich skarżąca stwierdziła, iż od samego początku nie potrafili oni wskazać z całą stanowczością sklepu, w którym dokonali zakupu. Ponadto skarżąca zauważyła, iż jej sklep znajduje się w pasażu handlowym, w którym jest wiele sklepów o podobnym profilu. W tej sytuacji – zdaniem strony – wskazanie mniej więcej okolicy, gdzie jest sklep winno budzić wątpliwości. Ponadto strona skarżąca zauważyła, iż w późniejszych zeznaniach nieletni w ogóle mieli problem ze wskazaniem sklepu i sprzedawcy. Zdaniem skarżącej J. B. należy również zauważyć, iż organ I instancji nie przeprowadził rozważań nad faktem, że osoby nieletnie, które nabyły alkohol nie miały faktycznie interesu ujawniać rzeczywistego źródła pochodzenia alkoholu, chociażby z uwagi na fakt, że w przyszłości pozbawiłyby się tym samym możliwości zakupu alkoholu w miejscu, w którym prowadzi się sprzedaż bez kontroli wieku kupujących. Zdaniem strony skarżącej oczywistym jest, że nieletni mogli wskazać przypadkowy sklep lub wręcz taki, gdzie odmówiono im sprzedaży. Nieprzeanalizowanie powyższych okoliczności w połączeniu z brakiem materialnych dowodów wskazujących na dokonanie sprzedaży przez sprzedawcę sklepu "Mini Delikatesy" musi rodzić – zdaniem skarżącej – poważne wątpliwości co do prawidłowości rozstrzygnięcia.

W wyniku rozpatrzenia złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] - utrzymało w mocy w/w decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. w przedmiocie cofnięcia skarżącej J. B. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa. W uzasadnieniu organ odwoławczy – powołując się na dyspozycję przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - stwierdził, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy, że naruszenie zakazu sprzedaży alkoholu osobie nieletniej w sklepie skarżącej zostało udowodnione w przeprowadzonym szczegółowo postępowaniu administracyjnym. Organ II instancji wskazał, że informacje zawarte w notatce służbowej z dnia [...] września 2005 r., oraz zeznania funkcjonariuszy Straży Miejskiej W. oraz Policji, jak również informacja Komisariatu Policji (pismo z dnia [...] października 2005 r.) jednoznacznie wskazują, że sprzedaż alkoholu nieletniemu w sklepie skarżącej nastąpiła. Zdaniem SKO w [...] fakt taki potwierdziła również skarżąca J. B. w piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. Zdaniem organu odwoławczego – wbrew twierdzeniom skarżącej – dowody zgromadzone w sprawie są wystarczające, zaś brak paragonu potwierdzającego sprzedaż przedmiotowego alkoholu dowodów tych nie podważa. Organ stwierdził, iż wartość dowodowa zeznań funkcjonariuszy Straży Miejskiej oraz Policji nie jest niewielka, jak twierdzi skarżąca, albowiem funkcjonariusze ci potwierdzili wskazanie przez nieletnich placówki handlowej, w której dokonano sprzedaży alkoholu oraz osoby, która dokonała tej sprzedaży, jak również zaświadczyli, że osoba ta przyznała się do sprzedaży alkoholu nieletniemu M. A.. Według SKO w [...] dotychczasowa rzetelność sprzedawcy, nawet potwierdzona certyfikatem, nie może spowodować w świetle obowiązujących przepisów odstąpienia od zastosowania sankcji określonej w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Zdaniem organu odwoławczego jednorazowe nawet naruszenie zakazu sprzedaży alkoholu osobie nieletniej, niezależnie od tego czy było zawinione, zobowiązuje organ do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Organ wskazał, iż rygorystyczne traktowanie zakazów wynikających z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi znajduje potwierdzenie w utrwalonej już linii orzecznictwa sądów administracyjnych.

W dniu [...] sierpnia 2006 r. skarżąca J. B., reprezentowana przez adwokata – działając za pośrednictwem organu odwoławczego - wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oraz zasądzenie kosztów postępowania, pełnomocnik strony skarżącej zarzucił organom obu instancji naruszenie przepisów postępowania – poprzez przyjęcie dowolnej oceny materiału dowodowego. W uzasadnieniu strona stwierdziła, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przekroczyło zasadę swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu. Strona skarżąca, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko - zarzuciła, iż w sprawie brak jest dowodów, które wskazywałyby w sposób bezpośredni na sprzedaż alkoholu nieletniemu przez pracownika sklepu należącego do skarżącej, albowiem brak jest dowodu w postaci np. paragonu potwierdzającego sprzedaż. Zdaniem skarżącej Prezydent W. cofając zezwolenie na sprzedaż alkoholu oparł się wyłącznie na zeznaniach sześciu świadków, nie dokonując jednakże ich wnikliwej oceny, a także okoliczności, w jakich zostały przeprowadzone te dowody. W ocenie skarżącej zauważyć należy przede wszystkim, iż sprzedawczyni D. B. od pierwszego zeznania konsekwentnie zaprzeczała, że sprzedała M. A. alkohol. Według strony skarżącej w odróżnieniu od zeznań sprzedawczyni, w zeznaniach nieletniego M. A. brak jest podobnej konsekwencji, gdyż w żadnych zeznaniach świadek ten nie podaje nazwy sklepu, w jakim dokonał zakupu, ograniczając się jedynie do wskazania przybliżonej okolicy. Według skarżącej w kolejnych zeznaniach przekonanie tego świadka co do właściwego wskazania sklepu maleje. Z kolei jeśli chodzi o zeznania drugiego nieletniego – M. S., to – zdaniem skarżącej – jego wiedza na temat okoliczności zakupu alkoholu jest jedynie pośrednia. Według strony także zeznania funkcjonariuszy Policji i Straży Miejskiej, którym miał być wskazany sklep, opierają się w konsekwencji na tym, co powiedział M. A.. Zdaniem skarżącej J. B. SKO w [...] nie zauważa przy tym, że zeznanie świadka G. i K. złożone w dniu [...] października 2005 r. (k. 25 akt administracyjnych) zostało przeprowadzone łącznie, co z całą pewnością pozbawia to zeznanie waloru samodzielności i spontaniczności, a ponadto stawia pod znakiem zapytania rzetelność zgromadzonego materiału dowodowego. Strona wskazała ponadto, iż SKO w ogóle nie analizowało możliwości ewentualnej motywacji nieletnich w zakresie wskazania sklepu, w kontekście ewentualnej chęci ochrony źródła, z jakiego uzyskali alkohol. Ponadto pełnomocnik strony stwierdził, iż pismo skarżącej z dnia [...] stycznia 2006 r. nie wskazuje na przyznanie faktu sprzedaży alkoholu nieletniemu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] – wnosząc o jej oddalenie - podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej także p.p.s.a.).

W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga J. B. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2006 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] (sygn. [...]) - naruszają prawo.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżone decyzje organów obu instancji naruszają - w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy - przepisy postępowania administracyjnego, w tym w szczególności art. 80 k.p.a., a także art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. – poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i w konsekwencji nie oparte na materiale dowodowym przyjęcie za udowodnioną tezy, iż sprzedawczyni zatrudniona w sklepie skarżącej dopuściła się w dniu [...] września 2005 r. sprzedaży alkoholu osobie nieletniej.

Na mocy zaskarżonej decyzji SKO w [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. organy administracji publicznej cofnęły skarżącej zezwolenie na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych w lokalu sklepowym położonym w W., przy ul. B..

Podstawą prawną decyzji Prezydenta W., a następnie organu odwoławczego był przepis art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który stanowi, iż zezwolenie na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw.

Zasady obrotu, statuujące zakazy sprzedaży napojów alkoholowych, sformułowane zostały w przepisie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Przepis art. 15 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy zawiera zakaz sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom, które nie ukończyły 18 lat.

W ocenie Sądu podzielić należy stanowisko organów obu instancji, iż przedsiębiorcy posiadający zezwolenie na sprzedaż alkoholu bezwzględnie zobowiązani są do surowego przestrzegania zasad sprzedaży napojów alkoholowych, sformułowanych w przepisach cyt. ustawy.

Zgodzić się należy również z generalnym założeniem, iż rolą stosownych organów administracji, a także organów porządku i bezpieczeństwa publicznego jest podejmowanie wszelkich możliwych działań zmierzających do ograniczania spożycia napojów alkoholowych oraz przeciwdziałania powstawaniu i usuwanie następstw nadużywania alkoholu.

Niemniej należy jednocześnie wyraźnie podkreślić, iż w ramach swoich obowiązków i kompetencji organy te nie mogą uchybiać innym, obowiązującym powszechnie - regułom prawa, w tym podstawowym regułom procedury administracyjnej.

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy obu instancji, działając w celu realizacji zasad i obowiązków określonych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, dopuściły się niewątpliwie istotnych uchybień proceduralnych, w wyniku których skarżący przedsiębiorca został pozbawiony jednego ze swoich istotnych uprawnień (zezwolenia na sprzedaż alkoholu).

Należy uznać przede wszystkim, że – wbrew twierdzeniom organów - nie zostało w sprawie jednoznacznie ustalone, czy Pani D. B. - pracownik sklepu należącego do skarżącej J. B., sprzedała w dniu [...] września 2005 r. alkohol osobie nieletniej.

Prezydent W. i SKO w [...] rozstrzygając w niniejszej sprawie poprzestały wyłącznie na stwierdzeniu, iż ujawnienie przypadku sprzedaży alkoholu osobie nieletniej wynika z jednoznacznych – zdaniem tych organów - zeznań sześciu świadków, tj. dwóch osób nieletnich (M. A. i M. S.) oraz funkcjonariuszy Straży Miejskiej W. (D. J i T. A., oraz T. K.) i Policji (G. G.).

Jednocześnie zarówno Prezydent W., jak i organ odwoławczy zgodnie przyjęli, iż złożone w toku postępowania zeznania ekspedientki sklepu – D. B. oraz wyjaśnienia samej skarżącej J. B. nie są wiarygodne, albowiem są niespójne oraz pozostają w sprzeczności z zeznaniami pozostałych sześciu świadków zdarzenia. Organy uznały w konsekwencji, iż zarówno ekspedientka, jak i strona skarżąca miały interes faktyczny w twierdzeniu, że sprzedaż osobie nieletniej nie miała miejsca.

Dokonując oceny zaprezentowanego stanowiska organów obu instancji należy na wstępie zaznaczyć, iż zgodnie z przepisem art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Przepis art. 80 k.p.a. ustanawia zasadę swobodnej oceny dowodów. Jej istota sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza jednak, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów, albowiem swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonywujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji (vide: Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, tom I, Zakamycze 2005, s. 723 i powołane tam poglądy literatury; podobnie: B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 410).

Niewątpliwie organ administracji publicznej, w ramach zasady swobodnej oceny dowodów, może określonym dowodom odmówić wiary, ale dopiero po wszechstronnym ich rozpatrzeniu, wyjaśniając przyczyny takiej oceny.

W niniejszej sprawie organy dały wiarę wyłącznie zeznaniom nieletnich oraz funkcjonariuszy Straży Miejskiej W. i Policji.

Należy jednakże zauważyć, iż po pierwsze funkcjonariusze stołecznej Straży Miejskiej i Policji nie byli bezpośrednimi świadkami zdarzenia (nabycia alkoholu w sklepie), a więc ich zeznania w tym zakresie mają ewidentnie ograniczoną moc dowodową, zaś zeznania małoletnich nie są w swej treści jednoznaczne. Po drugie sposób przeprowadzenia czynności procesowej polegającej na przesłuchaniu funkcjonariuszy Straży i Policji również budzić może poważne wątpliwości z uwagi na dokonanie nieznanego żadnej procedurze, w tym procedurze administracyjnej – wspólnego przesłuchania świadków (vide: protokół przesłuchania z dnia [...] października 2005 r. – k. 25 akt administracyjnych).

Oceniając zeznania funkcjonariuszy warto zauważyć również to, iż część z nich tak naprawdę nie pamiętało przebiegu zajścia (vide: protokół przesłuchania G. G. z dnia [...] marca 2006 r. oraz protokół przesłuchania T. K. z dnia [...] marca 2006 r.).

Zdaniem Sądu warto jednakże podnieść przede wszystkim to, iż główny, a właściwie jedyny bezpośredni świadek zdarzenia, mający – zdaniem organów – potwierdzać fakt rzekomego zakupu alkoholu w sklepie skarżącej, tj. nieletni M. A., również nie jest przekonywujący w swych zeznaniach. Podkreślić trzeba, iż w ramach przesłuchania przeprowadzonego przez Policję (vide: protokół przesłuchania z dnia 22 września 2005 r. – k. 42-42v. akt administracyjnych) świadek ten w ogóle odmówił składania wyjaśnień, oświadczając jedynie, iż zakupił piwo swemu koledze M. S. Z kolei, jeśli chodzi o przesłuchanie przeprowadzone przez organ I instancji (vide: protokół przesłuchania z dnia [...] marca 2006 r., k. 76-75 akt administracyjnych), to warto zauważyć, iż świadek ten swoimi wyjaśnieniami tak naprawdę niewiele konkretnego wniósł do sprawy, albowiem w ramach przeprowadzonej czynności oświadczył, że "nie pamięta, czy był do duży sklep, czy mały, nie pamięta również marki zakupionego piwa...", a ponadto, że "nie przypomina sobie żadnych faktów z pobytu w sklepie".

W ocenie Sądu brak jest również jakiegokolwiek dowodu na okoliczność faktu rzekomego przyznania w dniu [...] września 2005 r. przez sprzedawczynię D. B., iż sprzedała alkohol nieletniemu M. A.. Stwierdzenie to nie znajduje przede wszystkim jakiegokolwiek wiarygodnego potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym sprawy. Brak jest o tym jakiejkolwiek wzmianki nie tylko w notatce służbowej funkcjonariusza Straży Miejskiej z dnia [...] września 2005 r., ale przede wszystkim przeczą temu dwukrotnie składane zeznania w/w ekspedientki.

Według Sądu - wbrew twierdzeniom Kolegium - trudno również przyjąć zasadność tezy, iż z pisma J. B. z dnia [...] stycznia 2006 r. wynika, że strona skarżąca przyznała fakt sprzedaży alkoholu osobie nieletniej. W piśmie tym strona zasugerowała bowiem jedynie, jakie mogłyby być ewentualne przyczyny zdenerwowania sprzedawczyni D. B. w dniu [...] września 2005 r. (vide: zbliżający się termin rozprawy rozwodowej przed Sądem Okręgowym w [...]). W żadnym fragmencie tego pisma skarżąca nie przyznała jednakże, że sprzedaż miała w ogóle miejsce, co próbuje zasugerować organ odwoławczy.

Mając powyższe na względzie trudno – zdaniem Sądu – jednoznacznie stwierdzić, dlaczego organy rozstrzygające w niniejszej sprawie uznały tak stanowczo, że wyjaśnienia sprzedawcy oraz strony postępowania są mało wiarygodne, a ponadto niespójne oraz sprzeczne z zeznaniami pozostałych sześciu świadków zdarzenia.

Zdaniem Sądu trudno zaakceptować powyższą konstatację organów wyłącznie na podstawie tego, iż zasady logiki (czy też jakiegoś bliżej niesprecyzowanego wewnętrznego przekonania) podpowiadają tym organom, że "zarówno ekspedientka, jak i strona mają interes faktyczny w twierdzeniu, że sprzedaż nie miała miejsca".

W tej sytuacji należy uznać, iż organy dokonując oceny materiału dowodowego przy zupełnym pominięciu zarówno jednoznacznych w swej treści zeznań samej sprzedawczyni, jak i wyjaśnień skarżącej, nie wyjaśniły w sposób wszechstronny i przekonywujący, dlaczego odmówiły wiarygodności tej części zgromadzonego materiału.

O ile rzeczywiście nie sposób całkowicie zgodzić się ze stroną skarżącą w zakresie - jakoby fundamentalnej - mocy dowodowej paragonu kasowego, a raczej jego braku, o tyle wskazane powyżej uchybienia z całą pewnością nie pozwalają Sądowi na tym etapie postępowania przyjąć tak jednoznacznej, jak postawiona przez organy administracji – tezy, iż skarżąca (jej pracownik) dopuściła się naruszenia normy zawartej w art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

W ocenie Sądu należy uznać, iż organy obu instancji, niezależnie od powyższych uchybień proceduralnych, dopuściły się w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa wyrażoną w art. 8 k.p.a.

Z zasady wyrażonej w tym przepisie wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności (art. 6 k.p.a.). Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku tak ukształtowanego postępowania mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r., sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, nr 2, poz. 117, podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron oraz uwzględniania w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu, że wszyscy obywatele są równi wobec prawa. Zdaniem Sądu zasadom takim nie odpowiada takie prowadzenie postępowania administracyjnego, w którym występują sprzeczne interesy stron, gdy organy prowadzące postępowanie, bez wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, uwzględniają tylko jeden z wchodzących w grę interesów, nie ustosunkowując się do zgłaszanych w toku postępowania twierdzeń i wniosków stron reprezentujących inne interesy. Ponadto w ocenie Sądu spełnienie normy wynikającej z przepisu art. 8 k.p.a. wymaga prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby w szczególności w uzasadnieniu decyzji przekonać stronę, że jej stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło inne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody.

W ocenie Sądu należy w kontekście całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w toku niniejszego postępowania stwierdzić ponadto, iż organy administracji publicznej nie oceniły w sposób wszechstronny i prawidłowy materiału sprawy, a uzasadnienia zaskarżonych decyzji nie odpowiadają w pełni wymogom wskazanym w art. 107 § 3 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Stwierdzając, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, Sąd zastosował przepis art. 152 p.p.s.a.

Zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, poniesionych w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oparł się na dyspozycji przepisu art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).