Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt II SA/Lu 593/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2013-12-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 137 ust. 1, art. 141 ust. 2
journal: Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
law: Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
article: art. 153
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi Gminy [...] reprezentowanej przez Prezydenta Miasta [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] 2013 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 8 maja 2013 r., nr [...], Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołań: Gminy [...] reprezentowanej przez Prezydenta Miasta [...], K. G. oraz Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w [...] od decyzji Starosty [...] z dnia 4 maja 2010 r., nr [...], w przedmiocie zwrotu na rzecz K. G. części wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] przy ul. T., oznaczonej jako projektowana działka nr "a" o powierzchni 0,1435 ha, stanowiącej część aktualnej działki nr "b" - orzekł:

1) utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji,

2) umorzyć postępowanie odwoławcze w zakresie odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w [...].

Decyzja ta została wydana w następujących okolicznościach sprawy.

Decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 sierpnia 1978 r., nr [...], na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa działkę nr 35 o pow. 0,8000 ha, położoną w [...] przy ul. O., stanowiącą własność K. G.. Wywłaszczenia dokonano na wniosek Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami zgodnie z lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego "B", ustaloną przez organ ds. planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczych miasta [...]. Jednocześnie wyżej wymienioną decyzją ustalono na rzecz byłego właściciela odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie 122 700,00 zł.

Wnioskiem z dnia 26 lutego 2007 r. (uzupełnionym pismem z dnia 20 czerwca 2007 r.) K. G., wystąpiła do Prezydenta Miasta [...] o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako projektowana działka nr "a" o pow. 0,1435 ha, stanowiącej część działki nr "b".

Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2007 r., nr [...], Wojewoda [...], wyłączył Prezydenta Miasta [...] od prowadzenia sprawy o zwrot przedmiotowej nieruchomości i wyznaczył do jej rozpatrzenia Starostę [...].

Starosta [...] decyzją z dnia 14 lutego 2008 r., nr [...], umorzył postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] przy ul. T., oznaczonej jako projektowana działka nr "a" o pow. 0,1435 ha. W wyniku rozpatrzenia odwołań od tej decyzji Wojewoda [...] decyzją z dnia 1 lipca 2008 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję Starosty [...] w całości i odmówił zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 592/08, uchylił powyższą decyzję organu odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...].

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia 4 maja 2010 r., nr [...], orzekł o zwrocie na rzecz K. G. nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr "a", o pow. 0,1435 ha, stanowiąca część aktualnej działki nr "b" oraz zobowiązał wnioskodawczynię do zwrotu kwoty zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości 10 545,63 zł.

W uzasadnieniu tej decyzji Starosta podkreślił, iż jak wynika z oględzin przedmiotowej nieruchomości, działka oznaczona w dokumentacji geodezyjnej nr "a" położona jest pomiędzy ulicą T. i O. Część działki zajęta jest pod parking osiedlowy osiedla "C" o nawierzchni asfaltowej, ogrodzony siatką na słupkach metalowych, oświetlony latarnią. Na działce znajduje się także niewielki budynek - komora ciepłownicza, związany z funkcjonowaniem sieci ciepłowniczej. Pozostała część działki porośnięta jest trawą (koszoną), oraz pojedynczymi drzewami (m.in. świerki) i krzewami. Parking znajdujący się na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości stanowi przedmiot umowy dzierżawy zawartej pomiędzy Gminą [...] a J. R. (następnie J. R.).

Organ pierwszej instancji wskazał, że celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości była budowa osiedla mieszkaniowego "B". Zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dacie wywłaszczenia, teren odpowiadający projektowanej działce nr "a" już w dacie wywłaszczenia przeznaczony był pod realizację osiedla mieszkaniowego "C", co potwierdza, że już w dacie wywłaszczenia projektowane osiedle "B" stanowiące cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej nie obejmowało wywłaszczonego gruntu, a zatem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano niejako z "nadwyżką". Zgodnie z wiążącym w niniejszej sprawie wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 20 listopada 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 592/08, wyżej opisany stan nie może być potraktowany jako modyfikacja celu wywłaszczeniu, a to oznacza, że już w chwili wywłaszczenia przejęcie gruntu nie było potrzebne na określony cel. Wobec ugruntowanego w orzecznictwie stanowiska odnośnie ścisłego rozumienia celu wywłaszczenia określonego w decyzji wywłaszczeniowej oraz niedopuszczalności rozszerzającej interpretacji tego celu, należy stwierdzić, że zagospodarowanie terenu w ramach realizacji osiedla mieszkaniowego "C" nie może być uznane za realizację celu wywłaszczenia, którym była budowa osiedla "B", wobec czego zachodzą przesłanki uzasadniające zwrot przedmiotowej nieruchomości na rzecz byłego właściciela.

Odwołania od powyższej decyzji wnieśli: Prezydent Miasta [...], K. G. oraz Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" w [...].

Postanowieniem z dnia 26 lipca 2010 r., nr [...], Wojewoda [...] stwierdził, iż odwołanie Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w [...] jest niedopuszczalne, ponieważ wniesione zostało przez podmiot niebędący stroną w postępowaniu.

Wobec złożenia przez Spółdzielnię Mieszkaniową "A" w [...] skargi do sądu administracyjnego na powyższe postanowienie, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia 3 września 2010 r., nr [...], zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia pozostałych odwołań od decyzji Starosty [...] z dnia 4 maja 2010 r. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia tej skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 640/10, uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody [...], podkreślając, że rozstrzygnięcie przez organ odwoławczy o braku przymiotu strony powinno zapaść w formie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., a nie postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania wydanego w oparciu o art. 134 K.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 1091/11, oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez Wojewodę [...] od powyższego wyroku WSA w Lublinie.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia 8 października 2012 r., nr [...], podjął z urzędu zawieszone postępowanie i w dniu 8 maja 2013 r. wydał zaskarżoną decyzję nr [...].

Odnosząc się do odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w [...] Wojewoda stwierdził, że jako wniesione przez podmiot nie posiadający statusu strony, w rozumieniu art. 28 K.p.a. nie może być rozpoznane merytorycznie i w związku z tym postępowanie odwoławcze w tym zakresie należało na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. umorzyć jako bezprzedmiotowe.

Odwołania Gminy [...] i K. G. Wojewoda [...] uznał za niezasadne.

Wojewoda podkreślił, iż w chwili obecnej, co potwierdza zgromadzony materiał dowodowy, wnioskowana do zwrotu działka stanowi własność Gminy [...], nie została sprzedana ani obciążona prawem użytkowania wieczystego, położona jest na terenie osiedla C, część działki zagospodarowana jest pod wyasfaltowany parking ogrodzony siatką, na terenie wnioskowanego do zwrotu gruntu znajduje się również budynek komory ciepłowniczej, pozostała część porośnięta jest trawą i pojedynczymi drzewami i krzewami.

Wojewoda [...] stwierdził, że w decyzji wywłaszczeniowej z dnia 29 sierpnia 1978 r. jako cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości określono budowę osiedla mieszkaniowego "B". Choć, jak podniósł organ odwoławczy, nie odnaleziono rysunku planu realizacyjnego osiedla "B", to jednak w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, iż teren odpowiadający projektowanej działce nr "a" w dacie wywłaszczenia zgodnie z miejscowym szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego dzielnicy A przeznaczony był pod realizację osiedla mieszkaniowego "C". Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że już w dacie wywłaszczenia projektowane osiedle "B" stanowiące cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej nie obejmowało wywłaszczonego gruntu, a wywłaszczenia nieruchomości dokonano niejako z "nadwyżką". Zgodnie z wiążącym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem WSA w Lublinie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 592/08, jak stwierdził Wojewoda, wyżej opisany stan nie może być potraktowany jako modyfikacja celu wywłaszczeniu, ale oznacza, że już w chwili wywłaszczenia przejęcie gruntu nie było potrzebne na określony cel, a zagospodarowanie terenu w ramach realizacji osiedla mieszkaniowego "C" nie może być uznane za realizację celu wywłaszczenia, którym była budowa osiedla "B". W tej sytuacji, zdaniem organu drugiej instancji, zasadnym był zwrot wskazanej wyżej nieruchomości na rzecz byłego właściciela.

W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił, na podstawie art. 140 ust. 1-4 w zw. z art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wysokość zwaloryzowanego odszkodowania należnego Gminie [...]. Kwota zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 7 745,63 zł została skorygowana, to jest powiększona, o kwotę 2 800,00 zł stanowiącą wzrost wartości nieruchomości po wywłaszczeniu na skutek działań podjętych na nieruchomości, zmierzających do zrealizowania celu wywłaszczenia. Ustalenia tej wartości dokonano na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego w dniu 12 marca 2010 r., którego aktualność w toku postępowania odwoławczego potwierdzono stosowną klauzulą. W ocenie organu odwoławczego sporządzona opinia jest zupełna, logiczna i wiarygodna, spełnia wymogi określone w przepisach.

Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia 8 maja 2013 r. złożyła Gmina [...], reprezentowana przez Prezydenta Miasta [...], wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji, z uwagi na naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem strony skarżącej cel wywłaszczenia nieruchomości, o której zwrocie orzeka zaskarżona decyzja, został w całości zrealizowany. Nieruchomość ta została wywłaszczona z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego "B", obecnie zaś znajduje się ona w obrębie osiedla mieszkaniowego "C" zrealizowanego przez Spółdzielnię Mieszkaniową "A" w [...], która realizowała również budowę osiedla mieszkaniowego "B". W ocenie Gminy fakt budowy na przedmiotowej nieruchomości fragmentu osiedla "C" zamiast osiedla "B" nie stanowi przesłanki uzasadniającej zwrot tej nieruchomości. Stanowisko takie wyrażone zostało w wyroku WSA w Lublinie z dnia 8 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 623/12.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza.

Należy podkreślić, iż organy administracji obu instancji oraz skład orzekający w niniejszej sprawie, stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", związani są oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 listopada 2008 r., wydanym w sprawie II SA/Lu 592/08.

Wyrokiem tym Sąd uchylił opisane wyżej decyzje organów administracji obu instancji z dnia z dnia 14 lutego 2008 r. i z dnia 1 lipca 2008 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd odwołując się do poglądów orzecznictwa podkreślił, że o tym, czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, decyduje treść decyzji wywłaszczeniowej rozumiana bardzo ściśle. Zdaniem Sądu wyklucza to przyjęcie, że może tu chodzić o "cel podobny" do celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. W związku z tym Sąd podkreślił, że w przypadku gdyby potwierdziły się podnoszone przez K. G. zarzuty, iż w dacie wywłaszczenia jej działka nie było konieczna dla realizacji osiedla mieszkaniowego "B", gdyż w świetle zapisów planu realizacyjnego osiedla "B" przedmiotowa część dawnej działki nr 35 znajdowała się już na tym etapie procesu inwestycyjnego poza granicami tego osiedla, wspomnianą nieruchomość należałoby uznać za zbędną na cel wywłaszczenia. Gdyby bowiem, jak wskazał Sąd, już w czasie wywłaszczenia projektowane osiedle "B" nie obejmowało spornej nieruchomości, to późniejsze jej wykorzystanie pod realizacją innego osiedla nie może być traktowane jako jedynie modyfikacja lokalizacji inwestycji mieszczącej się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, którą dopuszcza wskazana uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1988 r., sygn. akt III AZP 11/87 (OSNC 1988, nr 11, poz. 149), gdyż w istocie lokalizacja tego osiedla nie uległa żadnej modyfikacji.

Sąd wskazał również na konieczność należytego wyjaśnienia przez organy administracji kwestii znajdującego się na spornym terenie parkingu, to jest ustalenia, kto był inwestorem tego obiektu i czy na jego realizację było wydane pozwolenie na budowę. Sąd zwrócił przy tym uwagę, że znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy umowy dzierżawy nieruchomości obejmującej ten teren (z lat 1998-2004), w których jako strona wydzierżawiająca występuje Gmina [...], świadczą o tym, że przedmiotowa nieruchomość nie została w żadnej prawnej formie udostępniona Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w [...] przez ich właściciela, to jest Gminę [...]. Zdaniem Sądu okoliczność ta w powiązaniu z faktem, że parking jest ogrodzony i zamykany, a więc nie jest ogólnodostępny, zaś zarządza nim dzierżawca – osoba fizyczna, a nie administracja osiedla, czyni to nieprzekonującym ustalenie, iż stanowi on element infrastruktury osiedla mieszkaniowego.

Starosta [...] decyzją z dnia 4 maja 2010 r., nr [...]:

- orzekł o zwrocie na rzecz K. G. nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr "a" o pow. 0,1435 ha (według dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] pod nr 101.30-88/05), położonej w [...] przy ul. T., obręb geodezyjny [...], arkusz mapy 2, stanowiącej część aktualnej działki nr "b" (pkt I i II sentencji);

- orzekł, że przejęcie prawa własności zwróconej nieruchomości następuje z dniem, kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna, nieruchomość ta podlega zwrotowi w stanie, w jakim znajduje się w dniu jej zwrotu (pkt III i IV sentencji);

- stwierdził, że dzierżawa zwracanej nieruchomości wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanie się ostateczna (pkt V sentencji);

- zobowiązał K. G. do zwrotu Gminie [...] – na wskazany rachunek bankowy, w terminie 14 dni od daty, kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna – kwoty ustalonej tytułem odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zwaloryzowanej według wskaźników wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, powiększonej o kwotę stanowiącą wzrost wartości nieruchomości po wywłaszczeniu, ustaloną na dzień wydania niniejszej decyzji w kwocie 10.545,63 zł; (pkt VI i VII sentencji);

- stwierdził, że stateczna decyzja o zwrocie nieruchomości stanowi podstawę do ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej (pkt VIII sentencji).

Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji (pkt I sentencji) oraz umorzył postępowanie odwoławcze w zakresie odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w [...] (pkt II sentencji).

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.), zwanej dalej: "ustawą".

Zgodnie z art. 136 ust. 1 i 3 ustawy nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 ustawy.

W świetle art. 137 ust. 1 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:

1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo

2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.

Stosownie do art. 140 ust. 1 ustawy w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania.

Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa (ust. 2).

Jeżeli zwrotowi podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości (ust. 3).

W myśl ust. 4 art. 140 ustawy w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio.

W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo, to jest zgodnie z art. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., a organ odwoławczy zgodnie również z art. 136 K.p.a., ustaliły stan faktyczny sprawy, a także prawidłowo zastosowały powołane wyżej przepisy prawa materialnego, uwzględniając stanowisko wyrażone w powołanym wyżej wyroku WSA w Lublinie z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 592/08.

W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że będąca przedmiotem wniosku część wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr 35, stanowiąca własność K. G., aktualnie oznaczona projektowanym nr "a" o pow. 0,1435 ha, została nabyta na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na realizację budowy osiedla mieszkaniowego "B", ustalonego przez organ ds. planowania i uwzględnionego w zatwierdzonych planach gospodarczych miasta [...]. Cel ten został określony w decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 sierpnia 1978 r. o wywłaszczeniu nieruchomości i o odszkodowaniu (k. 7-12 akt adm. I inst.), która stała się ostateczna w dniu 22 września 1978 r. Plan realizacyjny osiedla B został zatwierdzony decyzją z dnia 29 kwietnia 1978 r., nr [...] (k. 95-96 akt adm. I inst.), jednakże jak wynika z pisma z dnia 6 lipca 2009 r. Prezydenta Miasta [...], w zasobach archiwalnych nie odnaleziono rysunku wskazanego wyżej planu.

Z ustaleń organów administracji obu instancji, niekwestionowanych przez żądną ze strona postępowania, wynika, że wnioskowana do zwrotu część wywłaszczonej działki nr 35 w dacie wywłaszczenia objęta była miejscowym szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego dzielnicy "A", przyjętym zarządzeniem Prezydenta Miasta [...] nr 21 z dnia 17 sierpnia 1976 r. i przeznaczona pod realizację osiedla "C". Plan realizacyjny osiedla "C" zatwierdzony został decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 31 grudnia 1980 r., nr [...]. W dacie złożenia wniosku o zwrot, przedmiotowa nieruchomość położona była na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miasta [...] część II, przyjętego uchwałą Rady Miejskiej w [...] z dnia 26 września 2002 r., nr [...]. W świetle zapisów tego planu nieruchomość wnioskowana do zwrotu znajduje się na obszarze oznaczonym symbolami "KDD" - tereny dróg dojazdowych i "KS1" - tereny parkingów, parkingo-garaży, garaży (k. 12-20 akt adm. I inst.).

Stosownie również do ustaleń tych organów, niewielka część objętej wnioskiem o zwrot działki nr "a" zajęta jest pod wyasfaltowany parking ogrodzony siatką, prawdopodobnie wykonany w oparciu o ostateczną decyzję o pozwoleniu, której jednak nie odnaleziono. Na działce tej znajduje się też niewielki budynek komory ciepłowniczej, zrealizowanej przez Dyrekcję Inwestycji Miejskich w [...], a oddanej do użytkowania w grudniu 1978 r. (również nie odnaleziono pozwolenia na budowę). Pozostała część przedmiotowej działki porośnięta jest trawą, pojedynczymi drzewami i krzewami.

Oznacza to, że teren wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, oznaczonej jako projektowana działka nr "a", zgodnie z miejscowym szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego dzielnicy "A" przeznaczony był w dacie wywłaszczenia pod realizację osiedla mieszkaniowego "C". Niewątpliwie więc, czego nie kwestionuje strona skarżąca, w dacie wywłaszczenia projektowane osiedle mieszkaniowego "B", którego realizacja wskazana została jako cel wywłaszczenia w decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 sierpnia 1978 r., nr [...], nie obejmowało wskazanej części wywłaszczonej działki nr 35, a zatem wywłaszczenia nieruchomości dokonano z "nadwyżką".

Mając na uwadze wiążące stanowisko wyrażone w powołanym wyżej wyroku WSA w Lublinie z dnia 20 listopada 2008 r., które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, wskazać należy, że skoro w dacie wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości pod budowę projektowanego osiedla mieszkaniowego "B", osiedle to nie obejmowało wskazanej nieruchomości, to późniejsze jej wykorzystanie pod realizację innego osiedla mieszkaniowego, nie może być traktowane jedynie jako modyfikacja lokalizacji inwestycji mieszczącej się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, gdyż w istocie lokalizacja tego osiedla nie uległa żadnej modyfikacji.

Podkreślić należy również, że dla oceny omawianej kwestii nie może mieć wpływu fakt, że zarówno osiedle mieszkaniowe "B", jak i osiedle mieszkaniowe "C" zrealizowane zostały przez Spółdzielnię Mieszkaniową "A" w [...].

Prawidłowo ustaliły również organy administracji wysokość podlegającego zwrotowi na rzecz Gminy [...] zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 7 745,63 zł, powiększonego o kwotę 2 800,00 zł, stanowiącą wzrost wartości nieruchomości po wywłaszczeniu na skutek działań podjętych na nieruchomości, zmierzających do zrealizowania celu wywłaszczenia. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów orzekających, że sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego T. J. w dniu 12 marca 2010 r. operat szacunkowy, zaktualizowany w toku postępowania odwoławczego – stosownie do art. 156 ust. 4 ustawy, w oparciu o który to operat obliczono wysokość kwoty podlegającej zwrotowi na rzecz Gminy [...], spełnia wymogi określone w ustawie oraz w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. nr 207, poz. 2109 ze zm.). Treść tego operatu jest wyczerpująca, zaś przyjęte przez rzeczoznawcę wnioski logicznie wynikają z przyjętych ustaleń i nie budzą wątpliwości co do ich trafności.

Decyzje organów obu instancji nie naruszają również przepisu art. 141 ust. 2 ustawy.

Zgodnie z tym przepisem ustawy wierzytelności Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu, o którym mowa w art. 140, podlegają stosownemu zabezpieczeniu. Jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej.

W orzecznictwie sądowym wyrażony został pogląd, który skład rozpoznający niniejszą sprawę podziela, iż sposób zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, która to wierzytelność wynika z decyzji orzekającej o zwrocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (powiększonego, w myśl art. 140 ust. 4 ustawy, o kwotę równą wzrostowi wartości tej nieruchomości wskutek działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu), zależy od uznania organu. Z treści art. 141 ust. 2 ani z treści pozostałych przepisów ustawy nie wynika bowiem obowiązek orzeczenia w decyzji o zabezpieczeniu poza przypadkiem hipoteki. Skoro zaś orzeczenie o zabezpieczeniu wierzytelności gminy nie stanowi obligatoryjnego elementu decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, to brak takiego zabezpieczenia w osnowie owej decyzji nie może stanowić naruszenia prawa, a tym samym nie może stanowić podstawy do uchylenia takiej decyzji (wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2011 r., II SA/Łd 223/11 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 sierpnia 2006 r., II SA/Gd 405/05 – niepublikowane).

W doktrynie wyjaśniono również, że ustawodawca zostawił w tym przypadku stronom postępowania o zwrot nieruchomości (to jest Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego oraz podmiotowi obowiązanemu do zwrotu odszkodowania i innych należności) swobodę w wyborze zabezpieczenia wierzytelności. Jeżeli strony postanowią, że zabezpieczeniem wierzytelności odpowiednio Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego będzie ustanowienie hipoteki na nieruchomości, to wówczas ostateczna decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do księgi wieczystej (E. Mzyk [w:] G. Bieniek, S. Kalus, Z. Marmaj, E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, pod red. G. Bieńka, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2011, s. 621-622; M. Horoszko, D. Pęchorzewski, Gospodarka nieruchomościami. Komentarz, pod red. D. Pęchorzewskiego, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2009, s. 390).

Zasadne jest więc stanowisko organu odwoławczego, iż art. 141 ust. 2 ustawy nie obligował organu pierwszej instancji do ustanawiania w decyzji z dnia 4 maja 2010 r. zabezpieczenia wierzytelności Gminy. Decyzja ta stanowi natomiast podstawę do wpisu hipoteki do księgi wieczystej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wierzytelność Gminy w stosunku do K. G. wynikająca z zaskarżonej decyzji jest wymagalna, a do wpisu przedmiotowej hipoteki nie jest wymagana zgoda K. G.. Skarżąca Gmina może więc domagać się zabezpieczenia tej wierzytelności w formie hipoteki w oparciu o tę decyzję. W myśl bowiem art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. nr 124, poz. 1361 ze zm.) wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika, to jest hipotekę przymusową (por. A. Oleszko, Pytania i odpowiedzi, Rejent 1999, nr 10, s. 159).

Odnosząc się do zarzutów skarżącej Gminy [...] należy podkreślić, iż są one bezzasadne. WSA w Lublinie w przywołanym wyżej wyroku z dnia 20 listopada 2008 r. wskazał, że cytowana w uzasadnieniu skargi uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1988 r., sygn. akt III AZP 11/87, została podjęta pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 22, poz. 99 ze zm.). Obowiązek zwrotu wywłaszczanej nieruchomości, która nie została wykorzystana na cel publiczny określony w decyzji wywłaszczeniowej nie miał wówczas umocowania konstytucyjnego. Tak bezwzględnie sformułowany obowiązek odnosi się zaś tylko do ustawodawstwa wywłaszczeniowego, które zostaje ustanowione na gruncie obowiązywania obecnej Konstytucji (por. uzasadnienie wyroku TK z dnia 3 kwietnia 2008 r., K 6/05, OTK-A 2008, z. 3, poz. 41).

Niezależnie od tego nie można uznać, że część wywłaszczonej nieruchomości, o zwrot której to części wystąpiła K. G., została wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W powołanym wyroku z dnia 20 listopada 2008 r. Sąd wyjaśnił bowiem, że sytuacja taka zachodziłaby wyłącznie w przypadku, gdyby lokalizacja budowy osiedla mieszkaniowego "B" ustalona przez organ do spraw planowania przestrzennego, na którą powołuje się decyzja wywłaszczeniowa, obejmowała także tę część wywłaszczonej nieruchomości, o zwrot której obecnie ubiegała się K. G., zaś po wywłaszczeniu odpowiednie plany gospodarcze uległyby zmianie, w wyniku czego sporna nieruchomość znalazłaby się poza osiedlem "B, za to w granicach osiedla "C".

Nie ulega wątpliwości, w świetle opisanych wyżej ustaleń organów obu instancji, że okoliczność taka w niniejszej sprawie nie zachodziła.

Prawidłowo również organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze w zakresie odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w [...], uznając, że Spółdzielni tej nie przysługiwał przymiot strony postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 1091/11, oddalił skargę kasacyjną Wojewody [...] od wyroku WSA w Lublinie z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 640/10, którym uchylono wydane w niniejszej sprawie postanowienie Wojewody [...] z dnia 26 lipca 2010 r., nr [...], stwierdzające, iż odwołanie Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w [...] od decyzji Starosta [...] z dnia 4 maja 2010 r., nr [...], jest niedopuszczalne, ponieważ wniesione zostało przez podmiot niebędący stroną w postępowaniu.

Zauważyć należy, iż w uzasadnieniu tego wyroku NSA zawarł następujące stwierdzenie "w sytuacji gdy w postępowaniu przed Starostą Spółdzielnię Mieszkaniową "A" traktowano jako stronę postępowania (chociaż nie posiadała ona w istocie interesu prawnego podlegającego ochronie w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości) wniesione przez nią odwołanie powinno zostać załatwione w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a.". Nie ulega wątpliwości, że wskazane wyżej stanowisko Sądu drugiej instancji, wiąże w niniejszej sprawie WSA w Lublinie oraz organy obu instancji, stosownie do art. 153 i art. 190 P.p.s.a.

Niezależnie od tego Sąd podziela wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko organu drugiej instancji, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa "A" w [...] nie posiada w niniejszej sprawie przymiotu strony, w rozumieniu art. 28 K.p.a., co obligowało Wojewodę [...] do umorzenia postępowanie odwoławczego w tym zakresie na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Trafnie podkreślił bowiem organ odwoławczy, że Spółdzielni nie przysługiwało i nadal nie przysługuje prawo własności ani prawo użytkowania do objętej niniejszym postępowaniem nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr "a". Spółdzielnia nie była i nie jest najemcą, ani dzierżawcą tej nieruchomości, jak również nie korzysta z niej na podstawie umowy użyczenia oraz nie sprawuje nad nią trwałego zarządu. Podnoszone przez Spółdzielnię Mieszkaniową "A" okoliczności, takie jak: ograniczenie możliwości korzystania z infrastruktury przez wyłączenie parkingu położonego na przedmiotowej działce, podlegającej zwrotowi, które wpłynie na sferę uprawnień mieszkańców, świadczą jedynie o posiadaniu przez nią interesu faktycznego, który nie podlega ochronie określonej w art. 136 ust. 3 ustawy.

Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 1"b" P.p.s.a., skargę oddalił.