Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VI SA/Wa 2245/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-01-20 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia
Treść wyniku: Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 148, art. 149 par. 1-3, 145 par. 1, art. 150, art. 151,
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi W. L. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...].czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2013 r.; 2. stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego W. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także: "Prezes NFZ") - działając na podstawie przepisów art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm. - dalej także jako: "ustawa o świadczeniach") oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz w zw. z art. 149 § 3 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: "k.p.a. "), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez W. L. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") od postanowienia wydanego przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (także: "Dyrektor [...] OW NFZ") w dniu [...] kwietnia 2013 r., nr [...], w sprawie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r. ustalającą podleganie przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej - postanowił utrzymać w mocy w/w postanowienie Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] kwietnia 2013 r.

Zaskarżone postanowienie Prezesa NFZ wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z dnia [...] października 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w [...] wystąpił z wnioskiem do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o wydani decyzji w przedmiocie ustalenia obowiązku podlegania przez skarżącego W. L. ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], ustalił, iż skarżący podlega obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia [...] stycznia 1999 r.

Skarżący nie wniósł w ustawowym terminie odwołania od powyższej decyzji Dyrektora [...] OW NFZ ustalającej podleganie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, co w konsekwencji sprawiło, że przedmiotowa decyzja stała się ostateczna.

W dniu [...] marca 2013 r. skarżący W. L., powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - złożył do Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] października 2012 r. w sprawie objęcia go obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia [...] stycznia 1999 r. W uzasadnieniu złożonego wniosku strona skarżąca stwierdziła, że nie została poinformowana o wszczęciu postępowania.

W wyniku rozpoznania wniosku strony skarżącej Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, powołując się na przepisy art. 145 § 1 pkt 4, art. 146 § 2, art. 149§ 3 i art. 150 § 1 k.p.a. w zw. z art. 109 ust. 1 i ust. 4 ustawy o świadczeniach - postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r. ustalającą podleganie przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu postanowienia Dyrektora [...] OW NFZ, ustosunkowując się do zarzutów strony skarżącej - stwierdził, że pismem z dnia [...] października 2011 r., nr [...],[...] Oddział Wojewódzki NFZ zawiadomił skarżącego, iż toczy się postępowanie w sprawie wydania decyzji dotyczącej podlegania przez niego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, pouczając jednocześnie, iż skarżący ma możliwość zapoznania się z dokumentami oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień mających wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Organ wskazał jednakże, iż przesyłka zawierająca powyższe zawiadomienie wróciła do nadawcy z adnotacją "Zwrot - nie podjęto w terminie". Dyrektor [...] OW NFZ wskazał ponadto, że jego decyzja nr [...] z dnia [...] października 2012 r. stwierdzająca podleganie przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, została dostarczona stronie skarżącej w dniu [...] listopada 2012 r. Organ zauważył, iż przesyłka polecona została odebrana przez domownika – T. L.

Mając na względzie powyższe, Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia uznał, że brak jest podstaw prawnych do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] października 2012 r. dotyczącą podlegania przez skarżącego obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, albowiem strona skarżąca nie wykazała, iż została pozbawiona możliwości obrony jej praw, ani też nie wykazała zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Organ I instancji wskazał bowiem, że zgodnie z przepisem art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Od powyższego postanowienia Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] kwietnia 2013r. skarżący wniósł zażalenie do Prezesa NFZ.

W złożonym zażaleniu skarżący, wnosząc o uchylenie spornego postanowienia Dyrektora [...] OW NFZ i uwzględnienie wniosku o wznowienie, zarzucił organowi naruszenie przepisu art. 149 § 1 i 2 k.p.a.

W uzasadnieniu skarżący zauważył, że w przypadku wskazania jako przesłanki wznowienia okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta winna być przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 k.p.a. Skarżący zarzucił, że w niniejszej sprawie organ nie zachował tej procedury. Zdaniem strony skarżącej, nie ulega wątpliwości, iż jej wniosek oparty o przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. zawierał stwierdzenie, że składając to podanie, skarżący uważał, iż przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym został pominięty. W konsekwencji, skarżący uznał, iż weryfikacja tych twierdzeń winna nastąpić w kolejnej fazie postępowania prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Skarżący wskazał, że postanowienie o wszczęciu jest aktem procesowym, nie rozstrzyga ono sprawy wznowienia, lecz ją otwiera. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 965/09, LEX nr 597981, skarżący stwierdził, że skoro wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania uzależnione jest jedynie od spełnienia minimalnych, stricte formalnych przestanek, to zasadne jest mówienie o pozytywnym domniemaniu obowiązku uwzględnienia wniosku o wznowienie postępowania. Dlatego wznowienie powinno nastąpić w najkrótszym możliwym terminie, co umożliwiłoby załatwienie wniosku o wstrzymanie kwestionowanej decyzji bez zbędnej zwłoki. W związku z powyższym, skarżący uznał, że skoro organ I Instancji nie wszczął w ogóle postępowania w sprawie jego wniosku i w żaden sposób nie umożliwił mu odniesienie się do postępowania, które było podstawą do wydania decyzji, to stanowisko strony zawarte w niniejszym zażaleniu jest jak najbardziej zasadne, gdyż postanowienie o odmowie wznowienia może być wydane jedynie w wyniku postępowania wstępnego wszczynanego na wniosek strony. W konsekwencji skarżący uznał, że skoro przed wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, które jest przedmiotem niniejszego zażalenia, organ z naruszeniem przepisu art. 149 § 1 i § 2 k.p.a. nie wszczął w ogóle postępowania - zażalenie jest zasadne.

W wyniku rozpatrzenia zażalenia strony skarżącej Prezes NFZ - działając na podstawie przepisów art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 oraz w zw. z art. 149 § 3 i § 4 k.p.a. - postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy w/w postanowienie Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], wydane w sprawie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r. ustalającą podleganie przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.

W uzasadnieniu postanowienia Prezes NFZ, odnosząc się do zarzutów strony skarżącej - stwierdził, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, iż zgodnie z art. 148 k.p.a, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Prezes NFZ zauważył, że pismem z dnia [...] marca 2013 r. skarżący Pan W. L. złożył zażalenie na ww. postanowienie Dyrektora [...] OW NFZ, uzasadniając swój wniosek tym, że nie otrzymał zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, skarżący we wniosku o wznowienie postępowania nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, które umożliwiałyby wzruszenie decyzji ostatecznej Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r.

Prezes NFZ zauważył, że pismem z dnia [...] października 2011 r., nr [...],[...] Oddział Wojewódzki NFZ zawiadomił skarżącego, że toczy się postępowanie w sprawie wydania decyzji dotyczącej podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i w związku z tym strona ma możliwość zapoznania się z dokumentami oraz prawo złożenia dodatkowych wyjaśnień. Organ wskazał, że powyższa przesyłka wróciła do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z adnotacją doręczyciela "Awizowano - mieszkanie zamknięte". Natomiast, jeśli chodzi o decyzję Dyrektora [...] OW NFZ nr [...] z dnia [...] października 2012 r., Prezes NFZ stwierdził, że została ona dostarczona stronie skarżącej w dniu [...] listopada 2012 r. Prezes NFZ wskazał, że przedmiotowa przesyłka polecona została odebrana przez domownika - Pana T. L.

Prezes NFZ, wskazując na normę prawną wyrażoną w przepisie art. 43 k.p.a., stwierdził, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Prezes NFZ zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 480/08, wyraźnie uznał, iż niewywiązanie się z przyjętego obowiązku oddania decyzji jej adresatowi przez osobę, której doręczono decyzję zastępczo, nie zwalnia adresata z winy w przypadku, gdy uchybił on terminom procesowym na skutek takiego zaniedbania. Doręczenie zastępcze bowiem, z mocy art. 43 k.p.a., wywołuje takie skutki, jak doręczenie adresatowi do rąk własnych. Niedbalstwo osoby, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego jest traktowane tak samo, jak adresata decyzji. W sytuacji, gdy miało miejsce doręczenie zastępcze, brak winy strony w uchybieniu terminowi, to taka okoliczność, która uniemożliwiła osobie odbierającej decyzję jej oddanie adresatowi. Taka okoliczność to nie jest zapomnienie, zatem niedbalstwo w wywiązaniu się z przyjętego zobowiązania, ale niemożność działania z przyczyn niezależnych od tej osoby.

Odnosząc się w tej sytuacji do zarzutów zażalenia, w tym do zarzutu naruszenia art. 149 § 1 i § 2 k.p.a., Prezes NFZ zauważył, że organ administracji publicznej bada, czy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od podmiotu, któremu przysługuje status strony postępowania, czy podanie zostało wniesione z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 K.p.a. oraz czy jako podstawę wznowienia wskazano jedną z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. Prezes NFZ stwierdził, że dopiero po ustaleniu, iż w podaniu o wznowienie postępowania powołana została jedna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 lub 145a k.p.a., a także, że zostały zachowane terminy z art. 148 k.p.a., organ administracji publicznej jest uprawniony do wydania postanowienia w oparciu o przepis art. 149 § 1 i § 2 k.p.a. o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które z kolei stanowi podstawę do uruchomienia postępowania w sprawie przyczyn wznowienia oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast, jak wskazał Prezes NFZ, ustalenie przez organ, że wniosek o wznowienie został złożony po upływie terminu określonego w art. 148 k.p.a., skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 480/10). Prezes NFZ stwierdził, że organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu z art. 148 k.p.a. Organ odwoławczy zauważył jednocześnie, iż wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania, mimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, godząc w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych. Zatem, jak stwierdził Prezes NFZ, uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do odmowy wznowienia postępowania. Prezes NFZ zauważył, że identyczne stanowisko zawarte jest w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 295/09, w którym Sąd, powołując się zarówno na doktrynę jak i orzecznictwo sądów administracyjnych - stwierdził, że przyczyną uzasadniającą odmowę wznowienia postępowania jest złożenie wniosku po upływie ustawowego terminu, gdy termin ten nie został przywrócony.

W związku z powyższym, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podzielił stanowisko organu I instancji, nieznajdując podstaw do uchylenia spornego postanowienia Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] kwietnia 2013 r.

W piśmie z dnia [...] lipca 2013 r. skarżący W. L. - działając za pośrednictwem organu odwoławczego - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w postanowienie Prezesa NFZ z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...].

Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] kwietnia 2013 r., strona skarżąca zarzuciła organom obu instancji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym podstawowych zasad procedury administracyjnej, a w szczególności 149 § 1 i § 2 kodeksu postępowania administracyjnego.

W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, iż podstawą do złożenia przez nią wniosku o wznowienie postępowania był fakt braku doręczenia jej, w sposób zgodny z przepisami, decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2012 r., nr [...]. Skarżący, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wskazane we wniosku o wznowienie - wskazał, że zgodnie z przepisami dotyczącymi instytucji doręczenia, które zostały uregulowane w Rozdziale 5 Działu IV oraz w Rozdziale 8 Działu I Kodeksu postępowania administracyjnego, skuteczne doręczenie możliwe jest w przypadku łącznego wypełnienia obligatoryjnych przesłanek, a mianowicie określenia:

- miejsca doręczenia,

- podmiotu uprawnionego do dokonania czynności doręczenia,

- sposobu doręczenia,

- osób uprawnionych do odbioru pism, oraz

- momentu doręczenia.

W ocenie strony skarżącej, w przypadku spornej decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] października 2012 r. warunki doręczenia nie zostały spełnione, co - zdaniem skarżącego - zostało szczegółowo wykazane we wniosku o wznowienie postępowania, ze wskazaniem stosownych przepisów i z powołaniem się na orzecznictwo.

Skarżący stwierdził, że owej decyzji Dyrektora [...] OW NFZ nie odebrał, gdyż pokwitowanie odbioru przesyłki przez syna, który przebywał przypadkowo w tym dniu w domu, nie spełnia kryteriów prawidłowego doręczenia.

W związku z powyższym, skarżący uznał, iż po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania, organ winien w tej sytuacji przeprowadzić stosowne postępowanie. Czynności tej jednak organ zaniedbał, co - zdaniem skarżącego - zostało wykazane jednoznacznie w zażaleniu na postanowienie Dyrektora [...] OW NFZ.

Skarżący stwierdził, że w przypadku wskazania, jako przesłanki wznowienia, okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta winna być przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 2 k.p.a. Skarżący zarzucił, iż w niniejszej sprawie organ nie zachował tej procedury, pomimo że nie ulega wątpliwości, iż wniosek skarżącego, oparty o przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zawierał stwierdzenie, że składając to podanie skarżący uważał, iż przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym został pominięty. Zdaniem skarżącego, weryfikacja tych twierdzeń winna nastąpić dopiero w kolejnej fazie postępowania prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. W związku z powyższym, skarżący uznał, że skoro organ I Instancji nie wszczął w ogóle postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem strony o wznowienie i w żaden sposób nie umożliwił tym samym skarżącemu odniesienie się do postępowania, które było podstawą do wydania spornej decyzji Dyrektora [...] OW NFZ, to należy uznać, że niniejsza skarga jest jak najbardziej zasadna, albowiem postanowienie o odmowie wznowienia może być wydane jedynie w wyniku przeprowadzenia postępowania wstępnego wszczynanego na wniosek strony skarżącej.

W tej sytuacji skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, stwierdzając, że skoro przed wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, które jest przedmiotem niniejszego sporu sądowego, organ z naruszeniem przepisu art. 149 § 1 i § 2 k.p.a. nie wszczął w ogóle postępowania, skarga jest w pełni uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Prezes NFZ podniósł w odpowiedzi na skargę, że z akt sprawy wynika bezsprzecznie, iż decyzja Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r., nr [...], została dostarczona stronie skarżącej w dniu [...] listopada 2012 r., gdyż przesyłka polecona została odebrana przez domownika – T. L. Organ odwoławczy, powołując się na stanowisko judykatury, stwierdził, że niedbalstwo osoby, do rąk której dokonano doręczenia zastępczego jest traktowane tak samo, jak niedbalstwo adresata decyzji. Zdaniem Prezesa NFZ, w sytuacji, gdy miało miejsce doręczenie zastępcze, brak winy strony w uchybieniu terminowi, to jedynie taka okoliczność, która uniemożliwiła osobie odbierającej decyzję jej oddanie adresatowi. W ocenie organu, za taką okoliczność nie może być uznane zapomnienie, zatem niedbalstwo w wywiązaniu się z przyjętego zobowiązania, które nie może świadczyć o zaistnieniu przyczyny niezależnej od tej osoby. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 149 § 1 i § 2 k.p.a., Prezes NFZ stwierdził, że dopiero po ustaleniu, że w podaniu o wznowienie postępowania powołana została zarówno jedna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 lub 145a k.p.a., a także, że zostały zachowane terminy, o których mowa w art. 148 k.p.a., organ administracji publicznej jest uprawniony do wydania, w oparciu o art. 149 § 1 i § 2 k.p.a., stosownego postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego, które z kolei stanowi podstawę do uruchomienia postępowania w sprawie przyczyn wznowienia oraz merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Natomiast, jak podkreślił Prezes NFZ, ustalenie przez organ, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu, wskazanego w przepisie art. 148 k.p.a., skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W konsekwencji Prezes NFZ podtrzymał swoje stanowisko, wskazując, iż uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania stanowi podstawę do odmowy wznowienia postępowania, co - jak zauważył organ - znajduje pełne potwierdzenie zarówno w poglądach doktryny, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga W.L. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] czerwca 2013 r., jak również utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], wydane w sprawie odmowy wznowienia postępowania - naruszają prawo.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż Prezes NFZ, utrzymując w mocy sporne postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r. w przedmiocie ustalenia podleganie przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej - dopuścił się mającej istotny wpływ na wynik sprawy obrazy przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegającej na jego niewłaściwym zastosowaniu z uwagi na niedostrzeżenie naruszenia przez organ I instancji norm prawnych wyrażonych w przepisach art. 148 § 2 k.p.a. w zw. z art. 149 § 3 k.p.a., a także w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Przechodząc do merytorycznej oceny legalności zaskarżonych rozstrzygnięć Prezesa NFZ oraz Dyrektora [...] OW NFZ, należy zauważyć, iż podstawą prawną obu spornych postanowień był przepis art. 149 § 3 k.p.a., który w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r., tj. od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 ze zm.) - stanowi, iż odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia.

W literaturze i judykaturze zgodnie przyjmuje się, iż decyzja (obecnie: postanowienie) o odmowie wznowienia postępowania może być wydana wtedy, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży osoba (podmiot) niebędąca stroną w sprawie, albo gdy osoba ta nie posiada zdolności procesowej, a działa bez przedstawiciela ustawowego. Odmowa wznowienia postępowania będzie wydana także wówczas, gdy żądanie wznowienia postępowania będzie dotyczyło sprawy rozstrzygniętej przez organ w innej formie prawnej, niż decyzja czy postanowienie (np. w formie umowy cywilno-prawnej, czynności materialno-technicznych, w formie zaświadczenia), gdy sytuacja strony jest kształtowana z mocy prawa, a więc bez konieczności wydawania decyzji, gdy w sprawie nie wydano decyzji ostatecznej oraz gdy strona żąda wznowienia, wskazując jako przesłanki wznowienia wady decyzji właściwe dla stwierdzenia jej nieważności. Ponadto przyjmuje się, że podstawa do odmowy wznowienia zaistnieje także wtedy, gdy strona złożyła wniosek po terminie określonym w art. 148 k.p.a. (jeżeli wznowienie postępowania ma nastąpić na wniosek) i nie zachodzą przesłanki do jego przywrócenia (tak m.in. Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom II, Komentarz do art. 104-269, LEX 2010, komentarz do art. 149 k.p.a. i cyt. tam orzecznictwo sądów administracyjnych).

Wymaga jednak podkreślenia, że nie można wydać postanowienia o odmowie wznowienia postępowania z powodu braku podstaw wznowienia postępowania, bowiem ustalenie tych podstaw może nastąpić wyłącznie w toku postępowania wznowieniowego (tak m.in. B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 660-661 i cyt. tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 1991 r., sygn. akt IV SA 487/91, ONSA z 1991 r., Nr 2, poz. 50).

Należy zgodzić się ze stroną skarżącą, podkreślając jednocześnie, iż pogląd ten zgodnie przyjmuje się również w literaturze, że w przypadku złożenia podania o wznowienie przez stronę wszczyna się postępowanie wstępne w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia. W tej fazie organ może się wypowiadać jedynie co do zarzutów, a nie ich podstaw (tak m.in. M. Jaśkowska /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2011, Komentarz aktualizowany do art. 149 k.p.a., teza 3).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 2397/98, LEX nr 47857, wskazał, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Tylko w przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. bądź niezachowany został termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a. - organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydać decyzję (obecnie: postanowienie) odmawiającą wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodnie z zasadami określonymi w art. 150 i art. 151 k.p.a. NSA stwierdził jednocześnie we wspomnianym wyroku, że w przypadku wskazania przesłanki wznowienia, jako okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ rozpatrujący podanie nie bada, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 k.p.a.

Jak słusznie wskazała strona skarżąca, powyższy pogląd znajduje potwierdzenie także w innych orzeczeniach sądów administracyjnych, jak i poglądach doktryny. Otóż, przykładowo NSA w wyroku z dnia 7 stycznia 2009 r., II OSK 1747/07, LEX nr 484887, wyraźnie wskazał, że tylko, gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany, organ wydaje decyzję (obecnie: postanowienie) o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 k.p.a.) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.). Stwierdzenie, w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną albo że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub termin z art. 148 k.p.a. nie został zachowany, skutkuje - zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. - odmową uchylenia decyzji dotychczasowej.

Podobnie NSA stwierdził w wyroku z dnia 20 sierpnia 2010 r., II OSK 1332/09, LEX nr 737704, wskazując, że co do zasady, w sytuacji, gdy wniosek o wznowienie opiera się o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i zawiera stwierdzenie, że składający to podanie podmiot uważa, iż przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym został pominięty, to weryfikacja tych twierdzeń następuje w następnej fazie postępowania prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Nie oznacza to jednak, jak podniósł NSA, iż w każdym przypadku koniecznym jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania i przeprowadzenie postępowania w tym zakresie. Jeżeli bowiem w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sposób ewidentny, niebudzący żądnej wątpliwości wynika, że wniosek składa podmiot niebędący stroną, organ wydaje na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. decyzję (obecnie postanowienie) o odmowie wznowienia postępowania (tak również: M. Jaśkowska /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2011, teza 4 komentarza do art. 149 k.p.a.; podobnie: R. Stankiewicz /w:/ Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s.851).

Należy zauważyć, iż Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, wydając sporne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r. wydaną w przedmiocie ustalenia podleganie przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego - stwierdził w uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, iż wskazana wyżej decyzja z dnia [...] października 2012 r. została dostarczona stronie skarżącej w dniu [...] listopada 2012 r. Organ, odwołując się do akt sprawy - zauważył, iż przesyłka polecona zawierająca sporną decyzję Dyrektora [...] OW NFZ, skierowana na adres skarżącego, została odebrana przez domownika – T. L. W konsekwencji powyższych ustaleń, Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, powołując się na regulację prawną wyrażoną w przepisie art. 148 § 1 k.p.a. - uznał, że brak jest podstaw prawnych do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] października 2012 r., albowiem strona skarżąca nie wykazała, iż zachowała termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Prezes NFZ, jako organ odwoławczy, rozpatrując zażalenie strony skarżącej, zaakceptował powyższe stanowisko, dodając ponadto, że w niniejszej sprawie - wbrew stanowisku strony skarżącej - zgodnie z przepisem art. 43 k.p.a., doszło do skutecznego doręczenia zastępczego spornej decyzji Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r., co - zdaniem organu odwoławczego - miało przesądzać o uchybieniu przez stronę skarżącą terminowi ustawowemu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., którego zachowanie konieczne jest do skutecznego złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego.

Z kolei skarżący W. L., wnosząc podanie o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzji Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r., a następnie składając skargę do Sądu na postanowienia wydane w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania - wskazywał stanowczo, iż wbrew wymogom ustawowym przewidzianym w k.p.a., nie doszło do prawidłowego i tym samym skutecznego doręczenia spornej decyzji Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r., albowiem decyzja ta nie została doręczona osobie uprawnionej do odbioru pism, gdyż odbiór przesyłki pokwitował syn skarżącego, który w owym dniu - jak oświadczyła strona - jedynie przypadkowo przebywał w jej domu.

Mając na względzie powyższe, należy - zdaniem Sądu - stwierdzić, że istotą sporu pomiędzy stronami jest kwestia prawidłowości dokonania przez organy obu instancji ustaleń dotyczących zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r. wydaną w przedmiocie ustalenia podlegania przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego.

Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.

Z kolei, jak stanowi art. 148 § 2 k.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Należy zauważyć, że zarówno w doktrynie, jak i judykaturze przyjmuje się zgodnie, że co do zasady to na osobie, która składa wniosek o wznowienie postępowania ciąży obowiązek udowodnienia, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, w tym, na gruncie art. 148 § 2 k.p.a., kiedy dowiedziała się o decyzji (tak m.in. M. Jaśkowska /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX 2012, teza 3 komentarza do art. 148 k.p.a. i cyt. tam orzecznictwo; podobnie: R. Stankiewicz /w:/ Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s.845; tak również: Naczelny Sąd Administracyjny m. in. /w:/ wyrok z dnia 29 maja 2012 r., sygn.. akt I OSK 833/11, LEX nr 1295816).

Jednakże trzeba jednocześnie wyraźnie podkreślić, że zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że mimo, iż z regulacji zawartej w przepisie art. 148 k.p.a. wynika, że to strona musi wykazać, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia, organ administracji publicznej nie jest zwolniony od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności (tak: np. wyrok NSA z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 463/11, LEX nr 1145113; podobnie: Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom II, Komentarz do art. 104-269, LEX 2010, komentarz do art. 148 k.p.a. i cyt. tam orzecznictwo sądów administracyjnych). W orzecznictwie podnosi się również, że organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, bowiem wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, mimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (por. Naczelny Sąd Administracyjny m.in. /w:/ wyrok z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 976/05, LEX nr 275519; podobnie: wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1740/07, LEX nr 489207).

Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że z uwagi na szczególny charakter instytucji wznowienia postępowania, ustalenia organu administracji publicznej dotyczące zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania muszą być jednoznaczne.

W związku z powyższym przyjmuje się ponadto, że w sytuacji, gdy podanie (wniosek) o wznowienie postępowania nie zawiera żadnych wskazówek w zakresie udowodnienia okoliczności świadczących o dotrzymaniu terminów, o których mowa w art. 148 k.p.a., musi być uznane za wadliwe i podlegające w takim przypadku uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 k.p.a., pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania (tak: m.in. Cz. Martysz /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, ..., t. 2 komentarza do art. 148 k.p.a.).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zarówno Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, odmawiając w dniu [...] kwietnia 2013 r. wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r., jak i Prezes NFZ, utrzymując w dniu [...] czerwca 2013 r. postanowienie organu I instancji, nie wyjaśnili w sposób dostateczny kwestii zachowania przez skarżącego terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a.

Ponadto, co więcej, organy obu instancji, nie tylko nie wezwały skarżącego do wykazania (udowodnienia), kiedy (w jakiej dacie) dowiedział się o spornej decyzji Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r., ale skupiły się wyłącznie na ustaleniu daty jej doręczenia stronie, przyjmując przy tym w sposób całkowicie wadliwy, że powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji jest pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby zresztą nastąpić dopiero po jej prawidłowym i zarazem skutecznym doręczeniu.

Organy administracji, przyjmując w niniejszej sprawie, że skoro sporną decyzję Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r. doręczono stronie skarżącej w dniu [...] listopada 2012 r., w trybie tzw. doręczenia zastępczego przewidzianego w przepisie art. 43 k.p.a., należy uznać, że skarżący złożył wniosek o wznowienie po upływie terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a., liczonego od powyższej daty doręczenia decyzji. Takie stanowisko organów obu instancji, zdaniem Sądu, jest niezasadne, gdyż zostało oparte na wadliwej interpretacji przepisu art. 148 § 2 k.p.a. W konsekwencji, przyjęcie tego stanowiska skutkowało co najmniej przedwczesnym wydaniem obu spornych postanowień o odmowie wznowienia postępowania.

Należy zauważyć, iż w judykaturze wskazuje się, że powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji nie jest pojęciem tożsamym z zawiadomieniem o pełnej treści decyzji, co mogłoby nastąpić dopiero po doręczeniu decyzji. W pierwszym przypadku chodzi tylko o informację o wydaniu decyzji, w drugim o czynność jej doręczenia. Artykuł 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. dopełnienia wymogu doręczenia decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia. Bieg tego terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 547/07, LEX nr 489632; podobnie: WSA w Lublinie /w:/ wyrok z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 25/09, LEX nr 558422). Również WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 506/09, LEX nr 554245, uznał, że jednomiesięczny termin do żądania wznowienia postępowania administracyjnego biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się w jakikolwiek sposób o istnieniu decyzji. Informacja o wydanej decyzji wcale nie musi pochodzić od organu wydającego decyzję, lecz także z innych źródeł, byleby wskazywała na treść rozstrzygnięcia w danej sprawie.

Warto zauważyć, że w orzecznictwie przyjmowano nawet, że aby odmówić wznowienia postępowania nie wystarczy wykazać, że strona miała możliwość dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę prawną do wznowienia, lecz trzeba dowieść, że wiedziała o decyzji wcześniej, niż miesiąc od dnia złożenia podania o wznowienie postępowania (por. np. wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., I OSK 99/09, LEX nr 595668).

Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, że Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, odmawiając w niniejszej sprawie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] października 2012 r., nie tylko nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny kwestii zachowania przez skarżącego terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a., przyjmując wadliwie - jako datę początkową, od której należy liczyć ów termin - datę doręczenia decyzji ustalającej obowiązek podlegania przez stronę ubezpieczeniu zdrowotnemu, ale również w sposób niewłaściwy (niepełny) ustalił kwestię zachowania wymogów tzw. doręczenia zastępczego, o którym mowa w przepisie art. 43 k.p.a.

Zdaniem Sądu, należy wskazać, że zasadą w postępowaniu administracyjnym jest doręczanie pism osobom fizycznym do rąk własnych (tzw. doręczenie właściwe). Wyjątkiem od tej powyższej zasady są tzw. doręczenia zastępcze uregulowane w art. 43 i art. 44 k.p.a.

Zgodnie z art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.

Mając na względzie powyższe, należy przyjąć, że zastosowanie instytucji doręczenia zastępczego z art. 43 k.p.a. wymaga kumulatywnego spełnienia ściśle określonych przesłanek (por. szerzej m.in. P. Wajda /w:/ Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s.221 i powołane tam orzecznictwo).

Jedną z przesłanek skorzystania z instytucji doręczenia zastępczego jest zastępcze doręczenie pisma dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba ta podjęła się oddania tego pisma jego bezpośredniemu adresatowi.

O ile pojęcie "dorosły" nie budzi zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie jakichkolwiek wątpliwości (zgodnie przyjmuje się bowiem, że powinno być utożsamiane z pojęciem pełnoletni użytym w art. 10 § 1 Kodeksu cywilnego), o tyle ustalenie desygnatów pojęcia "domownik" może budzić pewne wątpliwości zarówno w literaturze, jak i judykaturze.

Niemniej, w ocenie składu Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, można przyjąć, w ślad za stanowiskiem wyrażonym w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt II GSK 2165/11, LEX nr 11511686, że domownikami, w rozumieniu art. 43 k.p.a., są takie osoby, dla których mieszkanie adresata jest ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów, przy czym warto jednocześnie podkreślić, iż wymogiem uznania osoby za domownika, w rozumieniu art. 43 k.p.a., nie musi być jej zameldowanie w miejscu zamieszkania adresata decyzji (podobnie: m. in. postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 2247/11, LEX nr 1151691; por. również: wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt III AUa 1568/12, LEX nr 1335632).

W ocenie Sądu, należy w tej sytuacji uznać, że Prezes NFZ, odwołując się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] czerwca 2013 r. do instytucji doręczenia zastępczego, określonej w art. 43 k.p.a., nie dokonał właściwej oceny spełnienia wszelkich przesłanek dających podstawę do skorzystania z możliwości odstępstwa od zasady określonej w art. 42 k.p.a.

Należy w tym miejscu zauważyć jedynie na marginesie, że doręczenie pisma w sposób zastępczy, określony w art. 43 k.p.a., stwarza jedynie domniemanie, że w dniu doręczenia pisma osobie wskazanej w tym przepisie, pismo zostało doręczone adresatowi. W orzecznictwie przyjmuje się, że domniemanie to może być wzruszone przez adresata pisma, ale nie jest wystarczające tylko to, że na pokwitowaniu doręczenia (potwierdzeniu doręczenia) nie ma adnotacji, że osoba, której pismo doręczono zobowiązała się oddać pismo adresatowi (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1558/11, LEX nr 1367323; podobnie: wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009 r., II GSK 208/09, ONSAiWSA z 2011 r. nr 2, poz. 37, czy też wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., II OSK 2408/11, LEX nr 1337361).

Ponadto warto wskazać, iż w judykaturze przyjęto również, że jeżeli dorosły domownik nie odmawia przyjęcia przesyłki, oznacza to, że podjął się doręczenia przesyłki adresatowi (por. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 1098/10).

Nie przesądzając na obecnym etapie postępowania zasadności stanowiska strony skarżącej, należy - zdaniem Sądu - wskazać wyraźnie, że z uwagi na wadliwość działania zarówno Prezesa NFZ, jak i Dyrektora [...] OW NFZ, istnieją poważne wątpliwości co do prawidłowości przeprowadzonych przez organy obu instancji ustaleń odnośnie kwestii zachowania terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a., które z kolei nie pozwalają w konsekwencji tych uchybień na pełną ocenę legalności zastosowania przez organy przepisu art. 149 § 3 k.p.a.

Tym samym, zdaniem Sądu, przyjąć należy, iż Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, stwierdzając w spornym postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2013 r., że zachodzi konieczność odmowy wznowienia postępowania, dopuścił się istotnego naruszenia przepisu art. 149 § 3 k.p.a., albowiem - jak słusznie podniosła strona skarżąca - organ ten w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nie dokonał właściwej i jednoznacznej oceny zachowania przez skarżącego W. L. terminu do złożenia wniosku o wznowienie, co stoi dodatkowo w ewidentnej sprzeczności z przepisami art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a.

Z kolei, Prezes NFZ, nie dostrzegając owych uchybień organu I instancji, dokonał wadliwego zastosowania normy przewidzianej w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., dopuszczając się ponadto wadliwej (niepełnej) oceny spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 43 k.p.a.

W tej sytuacji uznać trzeba, iż organy Funduszu obu instancji zobowiązane będą, kierując się powyższymi wskazaniami Sądu, ponownie rozpatrzyć wniosek strony skarżącej z dnia [...] marca 2013 r. o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora [...] OW NFZ z dnia [...] października 2012 r. ustalającą podleganie przez skarżącego obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej

W szczególności, organy zobowiązane będą ponownie dokonać jednoznacznej i wszechstronnej analizy kwestii związanej z zachowaniem przez skarżącego terminu określonego w art. 148 § 2 k.p.a., ustosunkowując się szczegółowo do wszystkich argumentów podnoszonych przez stronę zarówno w samym wniosku z dnia [...] marca 2013 r., jak i w toku dalszego postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W oparciu o regulację prawną zawartą w przepisie art. 152 p.p.s.a., Sąd uznał jednocześnie, że zarówno zaskarżone postanowienie Prezesa NFZ, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] kwietnia 2013 r., nie będą podlegać wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

Zasądzając od Prezesa NFZ na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego, Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisie art. 200 p.p.s.a.