Postanowienie WSA w Gdańsku, sygn. akt I SA/Gd 890/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2014-11-25 00:00:00+01:00 ()
Symbol z opisem: 6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne: Prawo pomocy
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Odmówiono przyznania prawa pomocy
Powołane przepisy: article: art. 246 par. 2 pkt 2
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka - Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 maja 2014 r. Nr [...] w przedmiocie zaliczenia zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na poczet zaległości podatkowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.


UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 14 sierpnia 2014 r., skarżąca A Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym od wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł.

Postanowieniem z dnia 22 października 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy. Postanowienie wobec wniesienia sprzeciwu utraciło moc.

W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu pełnomocnik Spółki wskazał,

że argumentacja zwarta w zaskarżonym postanowieniu, iż Spółka poniosła wydatki uiszczone gotówką przekraczające kwotę uzyskiwanych dochodów, świadczy o braku zrozumienia podstawowych zasad podatku od towarów i usług , w tym zasad wystawiania faktur VAT, oraz sporządzania deklaracji VAT-7K.

W ocenie strony analiza dokumentów przedstawionych przez Spółkę wskazuje, że w okresie od lipca do września 2014 r. dochody nieznacznie przewyższyły wydatki. Zaskarżone postanowienie zostało wydane przy z góry przyjętym założeniu, że Spółka nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy.

Strona, mając na uwadze przedstawione wyżej stanowisko oraz fakt rzetelnego przedstawienia sytuacji finansowej wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - określanej dalej jako "p.p.s.a." - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Rozpatrując wniosek A Spółki z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa.

Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających wniosek spoczywa na stronie zwracającej się o takie prawo, zaś rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, rozpoznający wniosek nie musi się przychylić do zgłoszonego żądania, a jedynie może przyznać to prawo jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba. Ponadto osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również,

że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (zob. postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r. ,

sygn. II OZ 318/08, LEX nr 479111).

W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez Spółkę we wniosku PPPr okoliczności oraz przedłożonych dokumentów, nie można przyjąć, że nie jest ona

w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych wynoszących w niniejszej sprawie 100 zł.

W niniejszej sprawie uznano, że Spółka nie wykazała zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, mimo

że nadesłała obszerny materiał obejmujący szereg dokumentów źródłowych. Analiza przedłożonych przez Spółkę dokumentów prowadzi do wniosku, że zostały one przedstawione wybiórczo, dokumentując przede wszystkim księgowane koszty podatkowe, stan posiadanego zadłużenia z tytułu zaległości podatkowych

oraz dokonane względem jej majątku czynności egzekucyjne. Natomiast wciąż wątpliwości budzi wysokość osiąganych przez Spółkę przychodów i posiadanych przez nią środków pieniężnych.

Spółka nie przedłożyła wyciągów ze wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych. Przedłożyła wyciąg z jednego tylko rachunku bankowego prowadzonego przez B, podczas gdy sądowi z urzędu wiadomo, że w banku tym prowadzony jest dla skarżącej co najmniej jeszcze jeden rachunek bankowy

w walucie euro. W sprawach toczących się przed tutejszym sądem o sygn. akt I SA/Gd 199/14 i I SA/Gd 205/14 skarżąca także składała wnioski o przyznanie prawa pomocy, do których załączyła historię tego rachunku. Ponadto do akt niniejszej sprawy skarżąca przedłożyła zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z pięciu rachunków bankowych prowadzonych przez Bank C SA Filia w G. Historii tych rachunków jednak skarżąca mimo zobowiązania nie przedstawiła. Także analiza nadesłanego wyciągu i operacji dokonanych na tym rachunku bankowym, potwierdza wniosek, że Spółka nie przedłożyła wyciągów ze wszystkich posiadanych kont. Zauważyć bowiem należy, że na tym rachunku właściwie brak jest obrotów. Jedynym wpłatami wpływającymi na wskazany rachunek w okresie trzech miesięcy były wpłaty od D Sp. z o.o. sp.k. w kwotach odpowiadających opłatom za prowadzenie rachunku. I tak w dniach 2 lipca, 4 sierpnia i 2 września 2014 r. pobrane zostały z rachunku bankowego opłaty za jego administrowanie w kwocie 75 zł, a w dniach 3 lipca, 5 sierpnia i 3 września 2014 r. na rachunek wpłynęły wpłaty od D Sp. z o.o. sp.k. także w kwotach 75 zł pozwalających na wyrównanie salda. W lipcu i sierpniu tego roku były to jedyne wpłaty dokonane na to konto, we wrześniu natomiast na rachunku odnotowano wpływ kwoty 500 zł D Sp. z o.o. sp.k. (wpłata z 2 września), która tego samego dnia została przez skarżącą wydatkowana: 465,04 zł przekazane zostało na konto urzędu skarbowego, zaś 35 zł pobrane zostało przez bank tytułem opłaty grupowej.

Trudno przyjąć, że Spółka, której aktywa obrotowe zgodnie ze sprawozdaniem finansowym za 2013 rok wynoszą 5.271.347,56 zł, posiada tylko jeden rachunek bankowy, którego wpływy za okres trzech miesięcy wynoszą 725 zł i to od jednego tylko kontrahenta, tym bardziej, że jak wynika z deklaracji VAT-7K złożonej

za III kwartał 2014 r., Spółka poniosła w tym okresie wydatki na nabycie towarów

i usług w kwocie 9739 zł brutto. Skoro na rachunku bankowym, którego historię skarżąca przedstawiła, nie było środków pozwalających na ich poniesienie

ani informacji o dokonywaniu przelewów czy też wypłat gotówkowych, uzasadniony jest wniosek, że skarżąca nie przedstawiła wszystkich istotnych informacji

o posiadanych przez siebie rachunkach bankowych. Zauważyć też należy,

że jakkolwiek do większości faktur zakupu skarżąca przedstawiła potwierdzenia zapłaty gotówką (przy czym jak zauważono wyżej brak jest dowodu wypłaty tej gotówki z rachunku bankowego, który skarżąca ujawniła), to w odniesieniu do faktur dokumentujących naprawę pojazdu wystawionych na kwotę 1388,10 zł i 1399,18 zł, takich kasowych dowodów zapłaty brak. Dokonane zatem przez Spółkę w III kwartale 2014 r. transakcje z kontrahentami nie znajdują żadnego odzwierciedlenia w historii operacji na rachunku bankowym Spółki, z którego wyciąg nadesłała, co podważa wiarygodność przedstawionych przez nią informacji.

Podkreślić należy, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej taką pomoc. Sąd administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale nie dysponuje również prawnymi możliwościami, aby wyręczać wnioskodawcę w wykazywaniu i dokumentowaniu jego stanu majątkowego, albowiem dokumenty, poświadczające jego sytuację, może dostarczyć wyłącznie ten, kto składa wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skoro operacje finansowe związane z transakcjami udokumentowanymi przedłożonymi rachunkami nie znajdują odzwierciedlenia

w udostępnionym przez stronę wyciągu bankowym, to powstaje wątpliwość

co do rzetelności przedstawionych przez nią informacji i dokumentów.

Ponadto, zdaniem Sądu, udostępnione przez Spółkę informacje

co do posiadanego przez nią majątku i uzyskiwanych przez nią przychodach, jakkolwiek niekompletne, wskazują, że w dacie wniesienia skargi, a także składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, dysponowała ona środkami, które mogłaby przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego, wynoszącego 100 zł. Mimo stosunkowo niskiej wysokości zadeklarowanych przez skarżącą przychodów, posiada ona wszak znaczny majątek. Ze sprawozdania finansowego Spółki za 2013 r. wynika, że jej kapitał własny, po pokryciu straty za 2013 r., wynosi 854.265,83 zł, w tym 50.000,- zł kapitału zakładowego, pozostała część to kapitał zapasowy. Według sporządzonego za 2013 r. bilansu suma aktywów i pasywów zamyka się kwotą 5.534.519,14 zł, wartość aktywów trwałych wynosi 75.171,58 zł, a aktywów obrotowych 5.271.347,56 zł. W tej sytuacji fakt poniesienia przez skarżącą straty za 2013 r. w wysokości 123.307,58 zł nie świadczy jeszcze o niemożności poniesienia przez nią kosztów sądowych w tej sprawie. O możliwościach płatniczych Spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą i że pomimo uzyskiwania stosunkowo niskich przychodów posiada ona środki pozwalające na ponoszenie przewyższających je kosztów uzyskania przychodów – za 2013 r. skarżąca zadeklarowała przychody w wysokości 17.561,29 zł i koszty ich uzyskania w wysokości 65.261,48 zł.

Jak podnosi się w orzecznictwie przedsiębiorstwo, które nie wykazało,

że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 532/13, z dnia 15 października 2014 r., II FZ 1466/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Na taką ocenę nie ma wpływu to, że Spółka poniosła straty w działalności gospodarczej, skoro mimo tego prowadziła ją w dalszym ciągu. Fakt dysponowania przez Spółkę środkami nie upoważnia do przyjęcia poglądu - nawet jeśli Spółka wykazuje stratę - że nie jest ona w stanie zabezpieczyć środków niezbędnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ponieważ opłaty sądowe powinny być traktowane jako część kosztów działalności przedsiębiorcy (podobnie wyrok ETPCz z 19 stycznia 2010 r. w sprawie F. Sp. z o.o. przeciwko Polsce, nr 1783/04, gdzie Trybunał Praw Człowieka rozważał kwestię uiszczania kosztów sądowych w sytuacji ponoszenia przez spółkę strat). Należy też wskazać,

że konieczność regulowania innych zobowiązań związanych z prowadzoną działalnością, nie może uzasadniać zwolnienia z opłacenia należności publicznoprawnej, jaką jest wpis od skargi (art. 212 § 1-2 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie już wyjaśniono, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Ponoszone koszty są związane z prowadzoną działalnością gospodarczą i są jej naturalną konsekwencją (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 549/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Również nie bez znaczenia jest fakt, że Spółka w sprawie ustanowiła pełnomocnika procesowego. Skoro strona ustanowiła pełnomocnika, to nie można przyjąć, że nie stać jaj na opłacenie kosztów sądowych.

Nadto strona prowadząca szereg spraw przed tutejszym sądem (I SA/Gd 939/05, I SA/Gd 1011/11, I SAB/Gd 3/11, I SA/Gd 136/12, I SA/Gd 199/14, I SA/Gd 205/14, I SA/Gd 772/14, I SA/Gd 917/14, I SA/Gd 998/14, I SA/Gd 1159/14, I SA/Gd 1161/14, I SA/Gd 1213/14) powinna zabezpieczyć swoje przyszłe interesy zabezpieczając odpowiednie środki finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2006 r., sygn. akt II FZ 196/06). Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Skoro zatem wysokość ponoszonych przez Spółkę wydatków, i to uiszczanych gotówką (w formie wpłat bezpośrednich bądź przelewów), przekracza kwotę uzyskiwanych przez nią dochodów, to brak jest podstaw do uznania, że skarżąca nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dokonane ustalenia prowadzą bowiem do wniosku, że Spółka posiada środki na dokonanie opłaty sądowej od wniesionej skargi, a nie znajduje potwierdzenia okoliczność braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Tym samym złożony wniosek należało ocenić jako bezzasadny.

Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.