Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 2886/20
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę
Skarżony organ: Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku: Zawieszono postępowanie

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Gminy Miasta [...] i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej Gminy Miasta [...] i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1105/19 w sprawie ze skargi Gminy Miasta [...] i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: zawiesić postępowanie


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] stycznia 2013 r., [...] Wojewoda [...] stwierdził, że Gmina [...] nabyła z mocy prawa nieodpłatnie prawo własności nieruchomości położonej w [...] obr. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha wraz z zabudowaniami i urządzeniami trwale z gruntem związanymi. Organ ten wskazał, że przedmiotowa działka objęta jest księga wieczystą nr [...], w której prawo własności jest wpisane na rzecz Gminy Miasto [...]. Wpis ten został z kolei dokonany na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 1991 r., stwierdzającej, że Gmina Miasto [...] nabyła z mocy prawa własność przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 5 ust. 1 pkt. 1 i art. 18 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), dalej jako "przepisy wprowadzające".

Nieważność decyzji z [...] kwietnia 1991 r. stwierdził MSWiA decyzją z [...] października 2008 r., utrzymaną decyzją MSWiA z [...] stycznia 2009 r., od której z kolei WSA oddalił skargę wyrokiem z 15 lipca 2009 r., I SA/Wa 470/09, od którego to wyroku NSA oddalił skargę kasacyjną – wyrokiem z 31 sierpnia 2010 r., I OSK 1385/09.

Wyrokiem SR w [...] z [...] czerwca 2011 r., [...], Sąd nakazał w dziale II księgi wieczystej nr [...] wykreślić Gminę Miasto [...] wpisaną jako właściciela i w jej miejsce wpisać jako właściciela S.F. (którego spadkobiercami są W.S. i J.F.), jednakże wyrokiem z [...] października 2012 r., [...] Sąd Okręgowy w [...] zmienił wyrok z [...] czerwca 2011 r., oddalając powództwo S.F.

Wobec powyższego (mając na uwadze z jednej strony decyzję MSWiA stwierdzającą nieważność decyzji z [...] kwietnia 1991 r., stwierdzającej, że Gmina Miasto [...] nabyła z mocy prawa własność przedmiotowej nieruchomości, a z drugiej wyrok Sądu Okręgowego z [...] października 2012 r.) Wojewoda [...] przyjął, że sporna nieruchomość nadal stanowi własność Skarbu Państwa (wskazał przy tym, że według stanu na dzień [...] maja 1990 r., sporna działka znajdowała się w dyspozycji Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w [...]).

Następnie decyzją z [...] lutego 2019 r., MSWiA stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. Organ ten uznał bowiem, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność S.F. Organ oparł się w tej mierze na zaświadczeniu SR w [...]. Wskazał, że postanowieniem z [...] lutego 1985 r., [...] SR stwierdził, że Skarb Państwa nabył w drodze zasiedzenia z dniem 1 marca 1984 r., własność m.in. przedmiotowej działki, jednakże prawomocnym wyrokiem z [...] października 2006 r., [...] SO w [...], po wznowieniu postępowania oddalił wniosek Skarbu Państwa o zasiedzenie nieruchomości. Zatem w ocenie MSWiA Skarb Państwa nie posiadał w dacie komunalizacji, tj. w dniu 27 maja 1990 r., tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości – przedmiotowa nieruchomość należała w tej dacie do osoby fizycznej. Organ ten uznał też, że wyrok Sądu Okręgowego z [...] października 2012 r., [...] dotyczył uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i nie przesądzał o prawie własności Skarbu Państwa w stosunku do przedmiotowej nieruchomości w dacie komunalizacji. Organ wskazał też na wyrok NSA z 31 sierpnia 2010 r., I OSK 1385/09, o którym była mowa powyżej oraz na fakt, że w budynku mieszkalnym posadowionym na przedmiotowej działce wyodrębnione zostały 3 lokale stanowiące odrębny przedmiot własności.

Wskutek ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z [...] kwietnia 2019 r., MSWiA utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2019 r. Organ podniósł, że zagadnienie komunalizacji mienia w szerszym zakresie, niż obejmuje obecne postępowanie, a dotyczące całej nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...] było już przedmiotem postępowania nadzorczego, a w sprawie zapadły prawomocne wyroki: WSA z 15 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 470/09 oraz NSA z 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt OSK 1385/09. W jego ocenie wyrok SO w [...] z [...] października 2012 r. sygn., akt [...] nie zmienia stanu prawnego lub faktycznego spornej nieruchomości na 27 maja 1990 r. od momentu poprzedniego badania tego zagadnienia. Organ podkreślił, że grunt przypadający trzem lokalom był już wówczas oddany w użytkowanie wieczyste. Stwierdził też, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na tytuł prawny osób fizycznych do spornej nieruchomości na dzień [...] maja 1990 r., wobec czego nieruchomość nie podlegała komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 przepisów wprowadzających. Wobec powyższego Minister stwierdził, że przy wydaniu decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r. doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zaznaczając, że rozstrzygnięcie to ma charakter kasatoryjny i nie przesądza o tytule prawnym do nieruchomości, jak też że przeprowadzone postępowanie nadzorcze nie wykazało istnienia nieodwracalnych skutków prawnych, które uniemożliwiałyby stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Odnosząc się do zarzutu rażącego naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ uznał, że zebrany materiał dowodowy umożliwiał wydanie decyzji, a ewentualnie podjęte przez wnioskodawcę działania przed sądem powszechnym nie stanowią przeszkody do wydania w sprawie rozstrzygnięcia.

Wyrokiem z 13 grudnia 2019 r., sygn. I SA/Wa 1105/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dalej również jako "WSA", oddalił skargę Gminy Miasta [...] i Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Należy przy tym zauważyć, że w skardze do WSA skarżący zarzucili naruszenie art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a., wobec braku zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, którym w niniejszej sprawie jest cywilnoprawna kwestia, czy Skarbowi Państwa w dniu 27 maja 1990 r. przysługiwało prawo własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...]. W kwestii tej WSA wypowiedział się na s. 9 wyroku wskazując, że skarżący nie wskazali o jakie postępowanie chodzi, przy czym z akt administracyjnych wynika, że w czasie toczącego się postępowania nadzorczego zawisła w Sądzie Rejonowym w [...] sprawa o sygn. akt [...] z powództwa S.F. przeciwko Gminie Miastu [...], Skarbowi Państwa i A. Spółce z.o.o. w [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Jednakże w ocenie WSA uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym dotyczy regulacji aktualnego stanu prawnego, wobec czego nie było podstaw do zawieszenia postępowania z wyżej wskazanej przyczyny.

Ponadto przed wydaniem wyroku, pismem z [...] listopada 2019 r., skarżący wnieśli o zawieszenie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego do czasu zakończenia sprawy zawisłej przed Sądem Okręgowym w [...] , sygn. akt [...] z powództwa Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] przeciwko w/w uczestnikom o ustalenie, iż Skarb Państwa nabył z dniem 29 marca 1990 r. własność całej nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] obr [...] objętej KW nr [...]. Wniosek ten został przez WSA oddalony, o czym świadczy protokół z rozprawy z 13 grudnia 2019 r.

W skardze kasacyjnej od wyroku z 13 grudnia 2019 r., Gmina Miasta [...] i Skarb Państwa - Prezydent Miasta [...] ponownie złożyli wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu zakończenia sprawy cywilnej zawisłej przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. akt [...] z powództwa Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta [...] przeciwko w/w uczestnikom o ustalenie, iż Skarb Państwa nabył z dniem 29 marca 1990 r. własność całej nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] objętej KW nr [...]. W ich ocenie ew. ustalenie przez sąd powszechny, że Skarb Państwa nabył z dniem 29 marca 1990 r. własność całej ww. nieruchomości gruntowej wpływa na sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy sądowoadministracyjnej.

Wniosek został ponowiony pismem z [...] stycznia 2021 r., w którym skarżący powołali się na zapadły już w sprawie wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] października 2020 r., sygn. akt [...], ustalający, że Skarb Państwa nabył z dniem 29 marca 1990 r., własność ww. nieruchomości, na skutek oddania ułamkowej części przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, na podstawie umowy wieczystego użytkowania i sprzedaży lokalu z dnia 29 marca 1990 r., Rep. A nr [...] dawnego Państwowego Biura Notarialnego w [...]. Skarżący wnieśli zatem o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia wskazanej sprawy cywilnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną W.S. i J.F. odniosły się do omówionego powyższej wniosku o zawieszenie postępowania, wskazując że art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma zastosowanie wyłącznie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Tymczasem w ich ocenie sądy jak i organy wydające decyzje w niniejszej sprawie, dysponowały i dysponują pełnym materiałem pozwalającym na samodzielne przyjęcie przez nie wiążącego poglądu dotyczącego własności nieruchomości, powołały się przy tym na wyrok NSA z 31 sierpnia 2010 r., I OSK 1385/09, w którym przesądzono kwestię własności nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek złożony w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja MSWiA z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z [...] lutego 2019 r., w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2013 r., [...] stwierdzającej, że Gmina [...] nabyła z mocy prawa nieodpłatnie prawo własności spornej nieruchomości położonej w [...].

Wobec tego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym, skoro postępowanie zawisłe przed sądem powszechnym dotyczy ustalenia, że Skarb Państwa nabył z dniem 29 marca 1990 r., własność spornej nieruchomości, zasadne było zawieszenie niniejszego postępowania.

W tym stanie rzeczy na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie kasacyjne.