Postanowienie NSA, sygn. akt I OSK 3238/19
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2020-10-13 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Odrzucenie skargi
Skarżony organ: Inne
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę
Powołane przepisy: article: art. 9, art. 22 ust. 4
journal: Dz.U. 2003 nr 83 poz 760
law: Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku  ze służbą wojskową

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 13 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 410/19 w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1) uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę; 2) zasądzić od Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego na rzecz R. D. kwotę 737 (słownie: siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 410/19 oddalił skargę R. D. (dalej: "skarżąca") na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym sprawy.

[...] lipca 2017 r. wpłynął do Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] o nr [...] z [...] października 2012 r., mocą której odmówiono przyznania jednorazowego odszkodowania pieniężnego z tytułu śmierci jej męża plut. J. D., jako niepozostającej w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej. Skarżąca podniosła, że ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa materialnego.

[...] lipca 2017 r. wydano postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie oraz zwrócono się o doręczenie dokumentacji do: Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] (akta sprawy odszkodowawczej Nr [...]), Dowódcy [...] Pułku Inżynieryjnego w [...], Prokuratury Rejonowej [...] oraz Kancelarii Radcy Prawnego A. K. jako pełnomocnika skarżącej. Zgromadzoną dokumentację uzupełniono o informację Prokuratorii Generalnej na temat postępowania przed sądem powszechnym o odszkodowanie.

Następnie Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją z [...] sierpnia 2018 r., nr [...], na podstawie art. 105 w zw. z art. 156 k.p.a. i art. 22 ust. 4 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2017 r. poz. 1950 ze zm., dalej: "ustawa wypadkowa"), umorzył w całości postępowanie w sprawie nieważności decyzji nr [...] Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z [...] października 2012 r.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sprawie śmierci plut. J. D. Prokuratura Rejonowa w [...] prowadziła śledztwo (sygn. akt [...]), poprzedzone poszukiwaniem żołnierza, na skutek zgłoszenia jego zaginięcia po uprzednim konflikcie rodzinnym, związanym z zabraniem przez żonę osobistych środków finansowych (wynagrodzenia za pracę) z konta J. D. Postanowieniem z [...] lipca 2012 r. umorzono śledztwo, ponieważ ustalono, że śmierć samobójcza plut. J. D. była wynikiem jego świadomego działania, bez karygodnego udziału osób trzecich w formie zmuszania, nakłaniania, jak i pomocy do samobójstwa. [...] października 2012 r. Jednostka Wojskowa Nr [...] w [...] przesłała do Szefa WSzW w [...] dokumentację powypadkową w celu podjęcia stosownych czynności prawnych.

[...] października 2012 r. Szef WSzW w [...] wydał decyzję nr [...], którą odmówił przyznania jednorazowego odszkodowania pieniężnego skarżącej z tytułu śmierci jej męża plut. J. D. jako nie pozostającej w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] skierował sprawę do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], która wydała orzeczenie Nr [...] z [...] lipca 2013 r. stwierdzające, że śmierć J. D. nie pozostaje w związku ze służbą wojskową.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Sąd Okręgowy w [...] I Wydział Cywilny wyrokiem z [...] lipca 2017 r., sygn. akt [...] oddalił ww. odwołanie. Następnie Sąd Apelacyjny w [...] I Wydział Cywilny oddalił apelację od tego wyroku.

W ocenie organu nie można prowadzić postępowania administracyjnego w trybie postępowania nadzwyczajnego w sytuacji toczącego się postępowania sądowego.

Organ wskazał, że w sprawie śmierci plut. J. D. organy administracji nie mogą wkraczać w kompetencje oddane przez ustawodawcę sądom powszechnym. Podkreślił, że decyzja Szefa WSzW, na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy wypadkowej, może być kontrolowana i wzruszana w ramach odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, na zasadach i w terminie określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Zwrócił także uwagę na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 1990 r., sygn. akt II SA 1240/89, w którym stwierdzono, że jeżeli żądanie strony (art. 61 § 1 k.p.a.) nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 k.p.a., bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem.

Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i orzeczenie zgodnie z wnioskiem z [...] czerwca 2017 r.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy Szef SG WP decyzją z [...] grudnia 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2018 r.

Organ stwierdził, że co do zasady nie może prowadzić postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, oraz że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje również przywołanie w decyzji Szefa SG WP nr [...] sprawy zawisłej przez sądem cywilnym. Sprawa dotycząca jednorazowego odszkodowania w razie śmierci żołnierza w pierwszej kolejności jest bowiem rozpoznawana w postępowaniu administracyjnym na podstawie przepisów prawa, regulujących kwestię postępowania powypadkowego (/ex specialis). Ustawodawca uregulował postępowanie w sprawach powypadkowych żołnierzy, podobnie jak w przypadku osób i pracowników, w formie jednoinstancyjnego postępowania administracyjnego, od którego służy jednak odwołanie - co do zasady - do sądu powszechnego.

Organ administracji zaznaczył, że z ogólnego stwierdzenia w art. 9 ustawy wypadkowej: "W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego", nie można wprost wywodzić, że drogą właściwą wzruszenia prawomocnej decyzji organu, od której nie złożono odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, może być ponowny powrót sprawy na drogę postępowania administracyjnego. W szczególności takie twierdzenie nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy wypadkowej, która nie wprowadziła regulacji analogicznej, jak art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778, ze zm.). Powołany przepis wskazuje, że "Decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego".

Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie i poprzedzającej ją decyzji Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania oraz zastępstwa procesowego od strony skarżącej na rzecz organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku uznał, że decyzja Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z [...] grudnia 2018 r. i utrzymana nią w mocy decyzja są prawidłowe.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji zgodzić należy się ze stanowiskiem organów, iż nie mogą wkraczać w kompetencje oddane przez ustawodawcę sądom powszechnym. Art. 22 ust. 4 ustawy wypadkowej wyłącza możliwość kontroli decyzji Szefa WSzW w trybie postępowania administracyjnego. Dlatego też nie jest możliwe zaskarżenie jej w trybie postępowania nadzwyczajnego, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Nie można bowiem uruchomić nadzwyczajnego trybu zaskarżania decyzji administracyjnych wydanych w sprawach, podległych kognicji sądów powszechnych, nawet gdyby strona nie skorzystała z możliwości złożenia odwołania od tych decyzji do sądu powszechnego. Ustawodawca nie przewidział bowiem w tym zakresie przemienności postępowania ani nie pozostawił stronie wyboru co do tego, czy będzie składać odwołanie do sądu powszechnego, czy też skorzysta z zaskarżenia decyzji za pomocą środków prawnych, przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy nie naruszyły art. 7 k.p.a. Z urzędu podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, zebrano materiał dowodowy. Skoro jednak okazało się, że sprawa nie powinna być wszczęta z powodu wyżej wskazanych okoliczności, dotyczących zarówno odwołania, jak i prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji, konieczne było umorzenie postępowania na podstawie art. 105 k.p.a. Prawidłowo też organy zastosowały art. 105 § 1 k.p.a. uznając, że jest on obligatoryjną podstawą umorzenia postępowania z urzędu i podstawą prawną zakończenia sprawy w sposób formalny w sytuacji, gdy po wszczęciu postępowania okaże się, że nie może być prowadzone i zakończone decyzją merytoryczną.

Na powyższy wyrok skarżąca złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wniosła o jego uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Skarżąca oświadczyła także, że zrzeka się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:

- art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a., przez oddalenie skargi na skutek wadliwego przyjęcia, że w sprawie brak było podstaw faktycznych i prawnych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy zainicjowanej wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, w sytuacji gdy sprawa winna była zakończyć się decyzją merytoryczną, o jakiej mowa w art. 158 § 1 k.p.a., a także na skutek wadliwego przyjęcia, iż załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie art. 158 § 1 k.p.a., nie podlega sprawa z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, od której przysługiwało odwołanie do sądu powszechnego, podczas gdy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczającym się do ustalenia, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., co nie może być przedmiotem rozpoznania przez sąd powszechny, wobec czego rozstrzygnięcie kończące to postępowanie winno nastąpić wyłącznie w drodze decyzji organu administracji publicznej, w oparciu o art. 158 § 1 k.p.a., w związku z czym brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego przez organ;

- art. 9 i art. 22 ust. 4 ustawy wypadkowej, przez oddalenie skargi na skutek wadliwego przyjęcia, iż badanie prawidłowości decyzji szefa wojewódzkiego sztabu wojskowego w drodze postępowania nieważnościowego zostało wyłączone przez art. 22 ust. 4 ustawy wypadkowej, podczas gdy stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie mieści się w pojęciu odwołania, o którym mowa art. 22 ust. 4 ww. ustawy, będąc jednym z trybów pozaodwoławczych, ograniczającym się do ustalenia, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. - przy czym szef wojewódzkiego sztabu wojskowego nie został na mocy przepisów ustawy wypadkowej w ogóle uprawniony do unieważniania swoich decyzji wydawanych na podstawie art. 22 ust 1 tejże ustawy - wobec czego do stwierdzenia nieważności decyzji zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w związku z czym brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego przez organ.

W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych w niej zarzutów.

W piśmie procesowym z 1 lipca 2020 r. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego oświadczył, że z uwagi pandemii COVID-19 odstępuje od wniosku o przeprowadzenie rozprawy. Ponadto wskazał, że w sprawie cywilnej przeciwko Skarbowi Państwa, wywiedzionej przez skarżącą o zapłatę z powodu śmierci jej męża zapadły wyroki: Sądu Okręgowego w [...] z [...] lipca 2017 r., syn. akt [...]; Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] marca 2019 r., sygn. akt [...] oraz Sądu Najwyższego z [...] maja 2020 r., sygn. akt [...]. Sprawy te nie dotyczyły ewentualnego odwołania się od decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z [...] października 2012 r., jednakże Sąd dokonywał oceny zasadności roszczenia, także z punktu widzenia przepisów postępowania powypadkowego w wojsku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 189 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a.") jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Stwierdzenie, że istniały przesłanki do odrzucenia skargi zobowiązuje Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji i odrzucenia skargi, a zatem do podjęcia rozstrzygnięcia o charakterze formalnym. Oceny wystąpienia przesłanek odrzucenia skargi Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje z urzędu, niezależnie od zarzutów skargi kasacyjnej. Jak bowiem wskazano w punkcie pierwszym uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, w świetle art. 183 § 1 oraz art. 134 § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a., jest dopuszczalne zastosowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu art. 189 tej ustawy, polegające na uchyleniu orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i odrzuceniu skargi, nawet niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i przy braku przesłanek nieważności postępowania sądowego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały przesłanki zastosowania powyższego przepisu, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku i odrzuceniem skargi. Sąd pierwszej instancji przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi, zobowiązany był ustalić jej dopuszczalność. W myśl bowiem art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

W niniejszej sprawie skarżąca złożyła skargę na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji tego organu z [...] października 2012 r. odmawiającej przyznania jednorazowego odszkodowania pieniężnego z tytułu śmierci plut. J. D. jako nie pozostającej w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej.

Decyzja, której stwierdzenia nieważności domagała się skarżąca została wydana w trybie określonym ustawą z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową.

Stosownie do treści art. 2 ustawy wypadkowej świadczenia odszkodowawcze określone w ustawie przysługują żołnierzowi, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie, zwanego dalej "wypadkiem", albo wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej, zwanej dalej "chorobą", jak również żołnierzowi, który poniósł szkodę majątkową wskutek wypadku, a także rodzinie żołnierza, który zmarł wskutek wypadku lub choroby.

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy wypadkowej prawo do świadczenia odszkodowawczego i jego wysokość ustala, w drodze decyzji, szef właściwego wojewódzkiego sztabu wojskowego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Wedle art. 22 ust. 4 ustawy wypadkowej od decyzji i postanowień organów, o których mowa w ust. 1 i 2, w sprawach odszkodowań przysługuje osobie zainteresowanej odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, na zasadach i w terminach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego.

Treść powyższych przepisów nie pozostawia wątpliwości, że odwołanie od decyzji w sprawach odszkodowań składa się do sądu powszechnego.

Przepis art. 9 ustawy wypadkowej stanowi natomiast, że w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1472/16, i uznaje go za własny, zgodnie z którym z art. 9 ustawy wypadkowej należy wnioskować, iż wszelkie nieuregulowane w ustawie wypadkowej kwestie proceduralne zostały poddane przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym również kwestie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wydanej decyzji administracyjnej. Natomiast art. 22 ust. 4 ustawy wypadkowej stanowi jedynie podstawę kontroli sądowej oraz procedurę, która ma zastosowanie w trakcie takiej sądowej kontroli. Nie wyłącza on jednak możliwości badania zarówno istnienia podstaw wznowienia postępowania administracyjnego, jak również możliwości zainicjowania postępowania i badania podstaw stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w przypadkach enumeratywnie wymienionych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Nie do zaakceptowania, z uwagi na konstytucyjne prawo jednostki do sądu, byłaby sytuacja, w której z uwagi na przekazanie sprawy na etapie sądowym, sądowi powszechnemu, wyłączona byłaby możliwość wszczęcia postępowań nadzwyczajnych w stosunku do decyzji administracyjnej, w sytuacji kiedy taka możliwość istnieje w stosunku do decyzji poddanych kontroli sądowoadministracyjnej.

Zwrócić należy uwagę, że w uchwale Sądu Najwyższego z 23 marca 2011 r., sygn. akt I UZP 3/10 (OSNP z 2011 r., Nr 17-18, poz. 233), która znalazła swoje odzwierciedlenia również w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I OPS 1/13 (ONSAiWSA z 2013 r., Nr 5, poz.75), wyrażono pogląd, zgodnie z którym odwołanie od decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organu rentowego przysługuje do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uchwałę tę należy stosować również do postępowań prowadzonych na gruncie ustawy wypadkowej z uwagi na podobieństwo rozwiązań proceduralnych. Należy podkreślić, iż zarówno w przypadku decyzji organu rentowego wydanej na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak również decyzji właściwego organu w sprawie ustalenia świadczenia odszkodowawczego w trybie ustawy wypadkowej, ustawodawca uregulował część zagadnień proceduralnych, w tym właściwość sądu powszechnego do rozpoznawania odwołań od wydanych decyzji. Jednakże zarówno w jednym, jak i drugim wypadku wskazał, iż w zakresie nieobjętym uregulowaniami ustawy szczególnej, do decyzji stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy te niewątpliwie winny być stosowane wówczas, gdy w ocenie strony postępowania administracyjnego zachodzą podstawy do wszczęcia któregoś z nadzwyczajnych trybów kontroli wydanych decyzji administracyjnych.

Należy wskazać, iż sąd powszechny jest właściwy, na podstawie art. 22 ust. 4 ustawy wypadkowej, do rozpoznania odwołań od postanowień i decyzji wydanych przez wskazane w tej ustawie organy. Ustawodawca nie zawęził tej właściwości wyłącznie do postanowień i decyzji wydanych w przedmiocie ustalenia świadczenia odszkodowawczego oraz jego wysokości. Tym samym uznał, iż wszelkie decyzje wydawane przez te organy w ramach szeroko pojętego postępowania w sprawie świadczenia odszkodowawczego, w tym również w przypadku decyzji w przedmiocie wznowienia postępowania czy też stwierdzenia nieważności, podlegają kontroli przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Brak jest podstaw do wprowadzenia w obrębie tego samego stosunku prawnego właściwości bądź to sądu powszechnego, bądź sądu administracyjnego, w zależności od tego w jakim trybie została wydana decyzja administracyjna (zwykłym, bądź nadzwyczajnym).

Rozdział 13 Kodeksu postępowania administracyjnego reguluje sposoby uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, jednakże wśród przepisów o charakterze proceduralnym, znajdują się również przepisy mające charakter materialny, stanowiący podstawy m.in. nieważności decyzji. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanej już uchwały w sprawie o sygn. akt: I UZP 3/10, podstawą orzekania sądu pracy i ubezpieczeń społecznych jest art. 47714 § 2 k.p.c., zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia odwołania sąd zmienia w całości lub w części zaskarżoną decyzję i orzeka co do istoty sprawy. Przy czym przesłanka orzekania co do istoty sprawy została ujęta ogólnie. Tym samym można ją zastosować do sprawy w każdym przedmiocie, tak dotyczącym uprawnienia, jak i "unieważnienia" decyzji organu. Reasumując, w ramach przyznanych sądowi pracy i ubezpieczeń społecznych kompetencji w postępowaniu odwoławczym, uprawniony jest on do rozstrzygania spraw zarówno w sposób merytoryczny, jak i formalny.

Zaznaczenia jednocześnie wymaga, jako że zarówno skarżąca kasacyjnie, jak i organ powołują się na przywołany wcześniej wyrok NSA, odczytując go jednak inaczej, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1472/16 pomimo ww. rozważań uznał, że rozpoznawana wówczas sprawa o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie odszkodowania podlegała rozpoznaniu przez sąd administracyjny. Wynikało to jednakże jedynie z faktu wydania w granicach tej sprawy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy stwierdzającego swoją niewłaściwość, którym był związany. Co do zasady jednak przyjął, że rozpoznanie odwołania w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zwiększenia jednorazowego odszkodowania, właściwy jest sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych.

W konsekwencji powyższego uznać należy, że skoro sąd powszechny właściwy jest do kontroli decyzji i postanowień w zakresie świadczenia odszkodowawczego w trybie zwykłym i nadzwyczajnym, to tym samym uprawniony jest do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie w niniejszej sprawie umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w tym zakresie. Nie sposób bowiem przyjąć, że generalnie sprawy z zakresu odszkodowania podlegają kognicji sądu powszechnego, a jedynie w kwestii formalnej - co do zasadności prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - właściwy byłby sąd administracyjny. Jak już wskazano powyżej w ramach przyznanych sądowi pracy i ubezpieczeń społecznych kompetencji w postępowaniu odwoławczym, uprawniony jest on do rozstrzygania spraw zarówno w sposób merytoryczny jak i formalny.

Mając powyższe rozważania na uwadze stwierdzić trzeba, że niniejsza sprawa nie podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny. W rezultacie Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do odniesienia się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 189 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

W niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie oraz strona przeciwna wyrazili zgodę na skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne, dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej, stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.