Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 300/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2016-11-22 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Ochrona środowiska
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 138 par. 1 pkt 2, art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
journal: Dz.U. 2016 poz 23
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 71, art. 77, art. 80, art. 81
journal: Dz.U. 2016 poz 353
law: Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  o ocenach oddziaływania na środowisko

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia WSA Anna Siedlecka Protokolant Ewa Trojan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skarg A. A. P., A. M., K. K., M. A., Z. K., Ł. C., A. C., E. C., "A." sp. j. z siedzibą w Ś., R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej oddala skargi w całości.


UZASADNIENIE

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania B. AG z siedzibą w M. (RFN), uchyliło decyzję Burmistrza J. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie określenia środowiskowych uwarunkowań inwestycji i orzekając co do istoty sprawy określiło środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie na terenie gminy J. (wsie M. i W.) farmy wiatrowej o mocy 24,5 MW wraz z infrastrukturą energetyczną, tj. liniami energetycznymi i stacjami transformatorowymi, drogami i placami manewrowymi.

W sentencji decyzji wskazano, że ww. przedsięwzięcie polega na budowie farmy wiatrowej składającej się z 7 elektrowni wiatrowych o mocy znamionowej 3,5 MW każda. Elektrownie zlokalizowane będą w obrębach geodezyjnych M. (działki nr 28, 478, 484, 501, 498) oraz W. (działki nr 500, 214/1) na terenie gminy J.. Lokalizacja poszczególnych turbin przedstawia się w sposób następujący:

- działki numer 500, 214/1 - obręb W. - 2 elektrownie wiatrowe oraz oddziaływanie rotora na działki numer 224, 213/2, 341, obręb W.,

- działki numer 28, 478, 484, 501, 498 - obręb M. - 5 elektrowni wiatrowych oraz oddziaływanie rotora na działki numer 30, 454, 483, obręb M..

W ramach przedsięwzięcia oprócz realizacji 7 elektrowni wiatrowych o mocy 3,5 MW, średnicy wirnika 120,0 m i wysokości wieży 145,0 m planuje się także realizację: przyłącza farmy wiatrowej do KSE za pośrednictwem elektroenergetycznej linii kablowej 30 kV do pola liniowego w projektowanej stacji transformatorowej Sn/110 kV, a następnie za pomocą linii napowietrznej lub kablowej do stacji WN/NN Ś.; za pośrednictwem elektroenergetycznej linii kablowej 30 kV do nowoprojektowanego pola liniowego SN/110Kv w stacji WN/NN Ś. dróg wewnętrznych wraz ze zjazdami, placami manewrowymi, zatokami postojowymi.

Lokalizację przedsięwzięcia przewidziano na terenie otwartym, głównie o funkcji rolnej (klasy ziemi III - VI), który nie jest objęty obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

W dalszej części sentencji decyzji kolegium określiło warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji przedsięwzięcia, wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji niezbędnej do wydania pozwolenia na budowę, określono działania dotyczące zapobiegania, ograniczania i monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i orzeczono, że przedsięwzięcie wymaga sporządzenia analizy porealizacyjnej.

W obszernym uzasadnieniu decyzji kolegium podało między innymi, że decyzją z dnia [...] r. Burmistrz J. określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej o mocy 54 MW, w tym na terenie gminy J. 42 MW (M., W.) oraz na terenie gminy Ś. 12 MW (K.), wraz z infrastrukturą energetyczną. W związku z odwołaniami mieszkańców od decyzji sprawa została przekazana do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., które decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

W związku ze skargą wnioskodawcy na ostateczną decyzję Kolegium sprawa została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 31 stycznia 2011 r. (sygn. akt II SA/Wr 580/10) po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. AG oddalił skargę.

Pismem z dnia 26 lipca 2013 r. inwestor wystąpił do organu pierwszej instancji z pismem dotyczącym zmiany wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia. Zmiany wynikają ze zmian wprowadzonych w projekcie i dotyczą zmniejszenia ilości turbin wiatrowych z 27 do 7, a także zwiększenia maksymalnej mocy pojedynczej turbiny wiatrowej z 2 MW do 3,5 MW, co spowodowało także zmianę całkowitej mocy wytwórczej planowanej inwestycji z 54 MW na 24,5 MW. Odmawiając wydania na rzecz inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia Burmistrz J. opierał się, co wynika z uzasadnienia decyzji z dnia [...] r., na odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (postanowienie nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z dnia [...] r. negatywnie opiniujące środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych) oraz na wynikającej z art. 6 ust. 2 Prawa ochrony środowiska zasadzie zapobiegania i przezorności.

Kolegium wskazało, że odwołanie od tej decyzji burmistrza zasługiwało na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013r. poz. 1235 ze zm.), zwanej dalej "u.i.o.ś.", oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213, poz. 1397 z późn.zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem". Kolegium przytoczyło stosowne przepisy prawa materialnego i wskazało, że z przepisu art. 81 u.i.o.ś. wynika, że ustawodawca określił precyzyjnie katalog okoliczności uzasadniających odmowę zgody na realizację przedsięwzięcia. Wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach można odmówić jedynie w razie:

1) niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony (art. 80 ust. 2),

2) odmowy uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska w trybie art. 77 ust. 1 u.i.o.ś.,

3) braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany, jeżeli z oceny oddziaływania na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w innym wariancie (art. 81 ust. 1 u.i.o.ś.),

4) gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000, a za realizacją przedsięwzięcia nie przemawiają konieczne wymogi nadrzędnego interesu publicznego, w tym wymogi o charakterze społecznym lub gospodarczym i brak jest rozwiązań alternatywnych (art. 81 ust. 2 ustawy),

5) jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza (art. 81 ust. 3 u.i.o.ś.).

Obowiązujące przepisy, poza analizą wariantową, nie przewidują możliwości odmowy wydania decyzji środowiskowej na podstawie przesłanek niewymienionych w przepisach u.i.o.ś. Kolegium odnosząc powyższe regulacje do ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych stwierdziło, że nie zaistniały warunki do odmowy wydania zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia.

Kolegium podało, że na terenie objętym planowanym przedsięwzięciem nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, wobec powyższego nie istniała potrzeba badania zgodności planowanego przedsięwzięcia z jego postanowieniami. Przepisy u.i.o.ś. nie obligują organów do badania zgodności planowanej inwestycji z postanowieniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy czy też, jak to uczynił organ I instancji za Państwowym Inspektorem Sanitarnym, z niewiążącą organów w postępowaniu środowiskowym uchwałą Zarządu Województwa D. nr [...] z dnia [...] r. której przedmiotem była "Aktualizacja Studium przestrzennych uwarunkowań rozwoju energetyki wiatrowej w województwie d. 2011". W tym ostatnim opracowaniu określone zostały minimalne odległości turbin wiatrowych do najbliższej zabudowy mieszkaniowej, mieszkaniowo-usługowej - odległość ta powinna wynosić wg Studium 1000 m.

Dalej podano, że po tym jak inwestor zmienił wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia (zmniejszenie ilości turbin), obwieszczeniem z dnia 2 września 2013 r. Burmistrz J. powiadomił strony, że na ponowny wniosek inwestora zostało ponownie wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej o mocy 24,5 MW wraz z infrastrukturą energetyczną tj. liniami energetycznymi i stacjami transformatorowymi, drogami i placami manewrowymi. Niniejszym pismem strony zostały zawiadomione o możliwości zapoznania się z treścią wniosku i możliwości składania uwag i wniosków.

Wypełniając dyspozycję ustawową zawartą w art. 64 u.i.o.ś, Burmistrz J. wystąpił do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we W. oraz do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. z prośbą o przedstawienie opinii w przedmiocie stwierdzenia obowiązku dotyczącego konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i określenia jego ewentualnego zakresu dla ww. przedsięwzięcia. W toku postępowania uzyskano opinie:

1) Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś., który postanowieniem z dnia [...] r. (znak: [...]) wyraził opinię o potrzebie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określając zakres raportu zgodny z art. 66 u.i.o.ś., a w szczególności wskazał na potrzebę wnikliwej analizy wpływu farmy wiatrowej na zdrowie ludzi;

2) Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W., który postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...], który wyraził opinię, że dla przedsięwzięcia istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko winien być zgodny art. 66 u.i.o.ś.

Biorąc pod uwagę charakter i rodzaj przedsięwzięcia oraz możliwość jego oddziaływania na środowisko i zdrowie ludzi Burmistrz J. po przeanalizowaniu zgromadzonej dokumentacji oraz uwzględniając opinie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, w dniu [...] r. wydał postanowienie, w którym stwierdził obowiązek przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko oraz sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko dla przedsięwzięcia, o zakresie zgodnym z art. 66 u.i.o.ś., wskazując w pkt 1-21 osnowy postanowienia jakie elementy Raport powinien zawierać. Obwieszczeniem z dnia 8 października 2013 r. Burmistrz J. poinformował strony postępowania o wydanym postanowieniu. Na wskazane postanowienie nie wpłynęło zażalenie żadnej ze stron.

Postanowieniem z dnia [...] r. Burmistrz J. zawiesił postępowanie administracyjne do czasu przedłożenia raportu.

Następnie pismem z dnia 12 grudnia 2013 r. została przedstawiona opinia o klasyfikacji akustycznej. Na podstawie art. 115 P.o.ś. oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku zostało określone faktyczne zagospodarowanie i wykorzystanie terenu inwestycji oraz standardy jakości środowiska akustycznego, najbliżej położonych terenów usytuowanych w przewidywalnym (potencjalnym) zasięgu oddziaływania akustycznego instalacji objętej obowiązkiem uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

W dni 6 marca 2014 r. do organu wpłynął "Raport o oddziaływaniu na środowisko elektrowni wiatrowych w obrębie ewidencyjnym M. i W., Powiat Ś., Województwo D.". Na podstawie art. 97 § 2 k.p.a. burmistrz wydał postanowienie z dnia 25 marca 2014 r. o podjęciu z urzędu zawieszonego postępowania administracyjnego w sprawie. Obwieszczeniem podano do publicznej wiadomości informację o przedłożeniu przez wnioskodawcę Raportu.

Procedura postępowania w sprawie ocen oddziaływania na środowisko dla tego rodzaju inwestycji jest przeprowadzana z udziałem społeczeństwa. W związku z tym obwieszczeniem z dnia 31 marca 2014 r. Burmistrz J. działając na podstawie art. 33 ust. 1 w związku z art. 79 ust 1 u.i.o.ś. podał do publicznej wiadomości informację, że przystąpiono do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia oraz poinformował, że w powyższej sprawie odbędzie się rozprawa administracyjna otwarta dla społeczeństwa.

Pismem z dnia 31 marca 2014 r. wystąpiono o uzgodnienie środowiskowych uwarunkowań do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. oraz o opinię do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. w związku z planowanym przedsięwzięciem.

W dniu 15 kwietnia 2014 r. w świetlicy wiejskiej w M. przeprowadzono rozprawę administracyjną w sprawie budowy farmy wiatrowej. W rozprawie uczestniczył Burmistrz J., pracownicy Urzędu Miejskiego, przedstawiciele inwestora, mieszkańcy oraz poseł na Sejm RP. Mieszkańcy podczas rozprawy przedstawili swoje uwagi dotyczące budowy farmy wiatrowej tj. m.in.: zarzut utraty atrakcyjności terenów przyległych do terenu, na którym posadowiona będzie elektrownia wiatrowa, spadek wartości działek sąsiadujących, negatywny wpływ na siedliska ptaków, negatywne oddziaływanie hałasu i infradźwięków emitowanych przez elektrownie na ludzi i zwierzęta, niszczenie fundamentami terenów rolniczych i stosunków wodnych, szumu wytwarzanego przez turbiny, pola elektromagnetycznego na pobliskie działki. Nadto zostały wyrażone obawy mieszkańców dotyczące skutków wpływu elektrowni wiatrowych na zdrowie określanych jako "syndrom turbiny wiatru". Podczas rozprawy współautorka raportu omówiła tematykę związaną z farmami wiatrowymi. Podczas rozprawy mieszkańcy w niej uczestnicząc sprzeciwili się budowie i nie wyrazili zgody na budowę elektrowni wiatrowej.

W dniu 15 kwietnia 2014 r. do Urzędu Miejskiego w J. zostały złożone protesty mieszkańców wsi M. i W. m.in. z zawartym żądaniem dotyczącym oddalenia elektrowni wiatrowych w odległości większej niż 2000 m od ich miejsc zamieszkania. Dnia 22 kwietnia 2014 r. do Urzędu wpłynęło również pismo od sołtysa wsi W. zawierające również podpisy mieszkańców w którym znów zawarta jest prośba o zwiększenie odległości do 2000 m od miejsca zamieszkania. Dnia 23 kwietnia 2014 r. do Urzędu wpłynęła uchwała z głosowania przeprowadzonego na zebraniu wiejskim we wsi W., podczas którego większość mieszkańców (24 głosy) nie wyraziło zgody na budowę farmy wiatrowej w okolicach wsi W., część mieszkańców opowiedziało się za lokalizacją farmy wiatrowej w odległości nie mniejszej niż 2 km od wsi (12 głosów), natomiast 2 mieszkańców opowiedziało się za lokalizacją farmy wiatrowej w odległości nie mniejszej niż 1 km od wsi. Dnia 23 kwietnia 2014 r. do Urzędu wpłynęła uchwała z głosowania przeprowadzonego na zebraniu wiejskim w M., gdzie 88 głosów było przeciw inwestycji, a 15 za.

Następnie pismem z dnia 5 maja 2014 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. wystąpił do inwestora z wnioskiem o uzupełnienie Raportu oraz wskazał zakres opracowania wymagający uzupełnienia. Pismem z dnia 30 maja 2014 r. inwestor przesłał uzupełnienia do Raportu do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. jak również zwrócił się odrębnym pismem do Burmistrza J. odnosząc się do twierdzeń i wniosków z rozprawy administracyjnej z dnia 15 kwietnia 2014 r.

Pismem z dnia 5 maja 2014 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we W., kierując się koniecznością wnikliwego rozpatrzenia sprawy w celu właściwego jej rozstrzygnięcia wystąpił do inwestora o uzupełnienie Raportu oraz wskazał zakres opracowania wymagający uzupełnienia. Raport był dwukrotnie uzupełniany przez wnioskodawcę.

Postanowieniem z dnia [...] r. znak [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we W. uzgodnił realizację przedsięwzięcia na warunkach określonych w pkt I - VII postanowienia. Postanowienie to jest wiążące dla organu wydającego decyzję środowiskową.

Natomiast Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] zaopiniował negatywnie środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych. W uzasadnieniu postanowienia mającego dla organu wydającego decyzję środowiskową jedynie charakter opinii, która dla organu wydającego decyzję środowiskową nie jest wiążąca, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wskazał, że z Raportu wynika, iż minimalna odległość projektowanych turbin od istniejącej zabudowy mieszkaniowej wynosi : WEA6-ok. 1000 m (zabudowa jednorodzinna), WEA17 - ok. 1280 m (zabudowa jednorodzinna), WEA18 - ok. 900 m (zabudowa jednorodzinna), WEA19 - ok. 960 m (zabudowa zagrodowa), WEA20 - ok. 920 m zabudowa zagrodowa), WEA22 - ok. 690 m (zabudowa zagrodowa), WEA23 - ok. 1130 m (zabudowa zagrodowa), a w "Aktualizacji Studium przestrzennych uwarunkowań rozwoju energetyki wiatrowej w województwie d. 2011" podjętej uchwałą Zarządu Województwa D. z dnia [...] r. (dalej Studium) określono że minimalne odległości turbin wiatrowych do najbliższej zabudowy mieszkaniowej, mieszkaniowo-usługowej wynosić winny 1000 m. Ponadto wydając opinię negatywną Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. oparł się m.in. na opinii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - Państwowego Zakładu Higieny (dalej NIZP-PZH), którego zadaniem jest ochrona zdrowia ludności poprzez kompleksowe działania podejmowane w obszarze zdrowia publicznego, a którego obawy budzą zagadnienia związane ze szkodliwym oddziaływaniem generowanego przez elektrownie wiatrowe hałasu, infradźwięków, promieniowania elektromagnetycznego oraz występowania efektów migotania cieni i refleksów światła. Zdaniem Instytutu "odległością gwarantującą zarówno dotrzymanie norm hałasu jak i zminimalizowanie potencjalnych uciążliwości z nim związanych oraz ograniczającą do minimum wpływ emisji poła elektromagnetycznego i efektu migotania cieni dla mieszkańców przebywających w okolicach farm wiatrowych jest odległość nie mniejsza niż 2-4 km (...)". Ponadto NIZP-PZH zauważa, że "wyniki badań pokazują, iż nadmierna i długotrwała ekspozycja na infradźwięki i dźwięki o niskiej częstotliwości może wywoływać chorobę wibroakustyczną (VAD)." Instytut zwraca również uwagę na problem cieni rzucanych przez obracające się skrzydła turbin, które tworzą wrażenie stroboskopu. Zdaniem Instytutu "może to powodować wśród niektórych osób zawroty głowy, utratę równowagi, czy mdłości (...) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś. w postanowieniu opiniującym negatywnie środowiskowe uwarunkowania, biorąc pod uwagę minimalną odległość od turbin określoną w Studium, przyjął stanowisko, że odległość planowanej farmy wiatrowej powinna wynosić min. 1000 m od najbliższej zabudowy mieszkaniowej zauważając, że szczególnie zaniżona jest odległość ok. 690 m od zabudowy zagrodowej w miejscowości K..

W ocenie Kolegium negatywna opinia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś., wydana w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej przez organ opiniujący nie znajduje podstaw w źródłach obowiązującego prawa, wobec czego na jej podstawie organ wydający decyzję środowiskową nie może odmówić wydania środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia kierując się wyrażoną w art. 6 ust. 2 P.o.ś. zasadą zapobiegania i przezorności.

Głównym dowodem w niniejszej sprawie podlegającym ocenie przez organ wydający decyzję środowiskową jest Raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko.

W dniu 6 marca 2014 r. do Urzędu Miejskiego w J. wpłynął "Raport o oddziaływaniu na środowisko elektrowni wiatrowych w obrębie ewidencyjnym M. i W., Powiat Ś., Województwo D." wraz z załącznikami w postaci Raportu ornitologicznego z terenu planowanej inwestycji - budowa farmy wiatrowej na terenie gminy J. w obrębach M. i W. wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą tj. liniami energetycznymi i stacjami transformatorowymi, drogami i placami manewrowymi" oraz Raportem z monitoringu chiropterologicznego dla przedsięwzięcia inwestycyjnego pn. 'Budowa Farmy Wiatrowej J. (M. i W.) wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą tj. m.in. liniami energetycznymi i placami manewrowymi' w pow. Ś., woj. D.". Raport o oddziaływaniu na środowisko był przez wnioskodawcę uzupełniany.

W ocenie Kolegium Raport o oddziaływaniu na środowisko wraz z załącznikami i przedłożonymi uzupełnieniami (aneksami) zawiera wszystkie elementy określone przez Burmistrza J. w postanowieniu z dnia 8 października 2013 r. Przedłożony Raport uzupełniony został o dodatkowe dane w związku z postępowaniem uzgodnieniowym przed Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska we W.. Raport odpowiada wymogom określonym w art. 66 u.i.o.ś. i jest zgodny z postanowieniem określającym jego zakres. Jako podstawowy dokument w sprawie Raport stanowił podstawę dokonanych uzgodnień. Wyspecjalizowane organy (Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny i Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska) nie kwestionowały wyników badań ani ocen w nim zawartych. Dokument ten w ostatecznej wersji w ocenie Kolegium jest rzetelny i szczegółowy i nie ma podstaw do jego kwestionowania, przy jednoczesnym braku dowodów przeciwnych w tym względzie. Należy zauważyć, że żadna ze stron postępowania ani organ pierwszej instancji nie zakwestionowali ustaleń zawartych w Raporcie. Także w postępowaniu z udziałem społeczeństwa nie złożono zastrzeżeń do treści Raportu.

Jedynie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny opiniując negatywnie środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia wskazał w uzasadnieniu swojego postanowienia, że w Raporcie dokonano analizy oddziaływania akustycznego projektowanej farmy w oparciu o program WindPRO wykonując obliczenia przy założonej prędkości wiatru 10 m/s, a skoro elektrownie wiatrowe będą pracować przy prędkości wiatru od ok. 2 do 28m/s, a nominalną moc uzyskują przy prędkości ok 12 m/s obliczenia według niego powinny być wykonane przy najbardziej niekorzystnych warunkach, a wiec przy wyższych prędkościach niż założono, nie wskazał jednak jakich. Ponadto jego ocena nie znajduje uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa. Oceniając na podstawie art. 80 k.p.a. wartość dowodową raportu należy uznać, że stanowi on obok postanowienia uzgadniającego Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] r. kluczowy dowód w sprawie, wskazujący na zasadność wydania na rzecz inwestora pozytywnej decyzji środowiskowej.

Po analizie uzasadnienia negatywnej opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. wyrażonej w postanowieniu z dnia [...]r. Kolegium stwierdziło, że opinia ta jako nie znajdująca oparcia w prawie i niewiążąca dla organu wydającego decyzję środowiskową nie może stanowić podstawy wydania decyzji odmownej.

Kolegium wskazało, że w przypadku analizowanego przedsięwzięcia czynnikami wpływającymi na środowisko, są to m.in. emisja hałasu, promieniowanie elektromagnetyczne, emisja infradźwięków, migotanie cienia.

Dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku zostały uregulowane rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. Nr 120, poz. 826 ze zm.). Zgodnie z informacjami zawartymi w Raporcie źródłami hałasu emitowanego do otoczenia z projektowanych turbin wiatrowych jest praca generatora (hałas mechaniczny, ciągły w czasie funkcjonowania urządzenia) oraz obroty rotora (hałas aerodynamiczny, ciągły, "pulsujący" w czasie funkcjonowania urządzenia). Autorzy Raportu przeprowadzili obliczenia akustyczne zgodnie z normą PN-ISO 9613-2 "Akustyka - Tłumienie dźwięku podczas propagacji w przestrzeni otwartej. Ogólna metoda obliczania", dla maksymalnych poziomów mocy akustycznej poszczególnych turbin wynoszących, przy minimalnej wysokości zawieszenia źródła hałasu 99,0 m n.p.t. oraz z zastosowaniem współczynnika tłumienia gruntu G=0.5, który w opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. jest optymalny dla niniejszej inwestycji. Analizując temat oddziaływania akustycznego nie można również pominąć tematu oddziaływania skumulowanego, gdyż w sąsiedztwie gminy J. również planowana jest budowa farmy wiatrowej o mocy 56 MW (gmina Ś. i gmina Ś.). Jest to najbliżej położona planowana inwestycja związana z budową farmy wiatrowej, dla której wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach złożyła ta sama firma tj. B. AG. Według Raportu przeprowadzone analizy w programie obliczeniowym wykazały, że w przypadku realizacji 16 elektrowni wiatrowych w ramach farmy wiatrowej realizowanej w gminach Ś.-Ś., w celu zachowania dopuszczalnych poziomów hałasu, konieczna będzie redukcja mocy akustycznych 6 elektrowni w porze nocnej. Wnioskodawca w trakcie trwającego postępowania zrezygnował z części elektrowni w zakresie przedsięwzięcia Ś.-Ś., co spowodowało, że nie będzie istotnego kumulowania się oddziaływań akustycznych. Przeprowadzona w Raporcie analiza w zakresie propagacji hałasu wykazała, że realizacja przedsięwzięcia nie powinna powodować przekroczeń wartości dopuszczalnych hałasu dla pory nocy i pory dnia, na terenach podlegających ochronie akustycznej zlokalizowanych w najbliższym sąsiedztwie farmy wiatrowej (tj. terenów zabudowy zagrodowej i zabudowy jednorodzinnej).

Natomiast dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych zostały określone w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobu sprawdzania dotrzymanych poziomów (Dz. U. nr 192, poz. 1883). W przypadku planowanej inwestycji źródłami pól elektromagnetycznych będą generatory, transformatory oraz podziemne połączenia kablowe. Ze względu na wysokość, na której zainstalowany będzie generator oraz ekranujące konstrukcje turbin (gondola wykonana jest ze stali lub jej pochodnych, które zabezpieczają przed przenikaniem pola elektromagnetycznego na zewnątrz urządzenia) przewiduje się, że oddziaływanie pola elektromagnetycznego w miejscach dostępnych dla ludności będzie niższe od wartości dopuszczalnych, w związku z czym nie będzie stanowić zagrożenia dla środowiska i zdrowia ludzi. Zgodnie z Raportem wyprowadzenie energii elektrycznej z jednostek prądotwórczych, przewidzianych do realizacji w ramach przedmiotowej inwestycji po podniesieniu wartości napięcia do poziomu średniego napięcia przez transformatory, odbywać się będzie poprzez projektowane linie kablowe prowadzone pod ziemią na głębokości do 1,5 m p.p.t. Na trasie projektowanej linii kablowej, z uwagi na wykonanie sieci podziemnej, nie przewiduje się ponadnormatywnego oddziaływania pola elektromagnetycznego. Podsumowując można stwierdzić, iż oddziaływanie w zakresie promieniowania elektromagnetycznego jest znikome i nie ma możliwości oddziaływania skumulowanego.

Kolegium uznało, że ocena wpływu emisji przedsięwzięcia na środowisko jest jednoznaczna i wiarygodna w sytuacji, gdy są określone w przepisach prawnych konkretne wartości odniesienia tak jak jest to w przypadku powyżej analizowanych oddziaływań tj. hałasu i pola elektromagnetycznego. Wątpliwości pojawiają się w przypadku takich oddziaływań jak infradźwięki i migotanie cieni, gdzie nie ma regulacji prawnych określających wartości uznane za nieszkodliwe dla zdrowia ludzi.

W Raporcie przedstawionym przez wnioskodawcę (str. 99) przeanalizowano temat związany z migotaniem cieni. Autorzy Raportu zwracają uwagę, że intensywność zjawiska migotania cieni, a tym samym jego odbiór przez człowieka, uzależnione są od kilku czynników m.in. "odległości "obserwatora" od elektrowni wiatrowej - im zabudowania mieszkalne są bardziej oddalone od inwestycji, tym efekt migotania cieni jest mniejszy. Zakłada się, że nie jest on w ogóle dostrzegalny przy odległości równej 10-krotnej długości łopaty wirnika (więc średnio przy 400 - 800 metrach)". Efekt migotania cienia nie jest w polskim prawie uregulowany tzn. nie ma odpowiednich norm regulujących analizowane oddziaływanie. Autorzy Raportu posługują się wyrokiem sądu niemieckiego w którym za bezpieczny wyznacznik przyjmuje się wartość 30 godzin oddziaływania zjawiska migotania cienia rocznie. Zgodnie z opracowaniem normy niemieckie są w przypadku analizowanego przedsięwzięcia spełnione. Negatywne oddziaływanie elektrowni wiatrowych nie zostało, zdefiniowane w żadnym obowiązującym akcie prawnym. Wyniki badań, a także szereg opinii w tym zakresie wykazały, iż nie ma żadnych dowodów na to, by hałas czy infradźwięki, których źródłem są elektrownie wiatrowe, wywierały negatywny wpływ na zdrowie lub samopoczucie człowieka, o ile turbiny nie są zlokalizowane bezpośrednio w okolicy stałego przebywania ludzi".

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 6 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, omawiane przedsięwzięcie kwalifikuje się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.

W trakcie postępowania zmierzającego do wydania decyzji Kolegium przeanalizowało całość zgromadzonej dokumentacji w sprawie, w tym Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wraz z załącznikami i przedłożonymi uzupełnieniami oraz stwierdziło, że na etapie sporządzania dokumentacji poddano analizie wariant polegający na niepodejmowaniu przedsięwzięcia oraz 3 warianty realizacji przedsięwzięcia, tj.: wariant pierwotny, wariant realizacyjny (proponowany przez inwestora) i wariant alternatywny.

W wariancie pierwotnym zakładano budowę 36 elektrowni wiatrowych o mocy do 2,0 MW każda, zlokalizowanych w obrębach M., W. w gminie J. (29 turbin) oraz w obrębie K. w gminie Ś. (7 turbin). Dla tego wariantu zostało wszczęte postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jednak z uwagi m.in. na zgromadzone w jego toku uwagi i protesty okolicznych mieszkańców, zdecydowano o zmianie zakresu przedsięwzięcia poprzez zrezygnowanie z realizacji 9 elektrowni. Dla przedsięwzięcia w takim zakresie (27 turbin wiatrowych o mocy do 54 MW) wydana została przez Burmistrza J. decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 7 stycznia 2010 r.

Jak wynika z załączonej dokumentacji najbliższe tereny chronione akustycznie zlokalizowane są w odległości ok. 690 m od elektrowni WEA22 (punkt D - folwark w obrębie K. na południowy wschód od elektrowni) oraz ok. 900 m od elektrowni WEA20 (punkty C i E w m. M. na zachód od elektrowni). Projektowana farma będzie wytwarzać energię elektryczną poprzez wykorzystanie energii kinetycznej wiatru. Praca elektrowni inicjowana będzie przy prędkości wiatru ok. 2 m/s, natomiast prędkość wiatru w granicach 28 m/s uruchomi mechanizm zabezpieczający, który wyłączy elektrownie. Energia elektryczna wyprowadzana będzie z poszczególnych elektrowni wiatrowych liniami kablowymi do transformatorów zlokalizowanych wewnątrz każdej z wież lub na gruncie przyległym do wież. Linie elektroenergetyczne pomiędzy poszczególnymi turbinami i do stacji transformatorowych będą liniami średniego napięcia i ułożone zostaną na głębokości ok. 1,5 m. Ewentualne przejścia kabli przez drogi lub cieki będą wykonane metodą bezwykopową jako przewierty sterowane, przy zastosowaniu rur osłonowych. Z uwagi na brak na obecnym etapie warunków przyłączenia do Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, przeanalizowano możliwość oddziaływania na środowisko 2 najbardziej prawdopodobnych wariantów przyłączenia farmy wiatrowej do KSE: za pośrednictwem elektroenergetycznej linii kablowej 30 kV do pola liniowego w projektowanej stacji transformatorowej SN/110 kV, a następnie za pomocą linii napowietrznej lub kablowej do stacji WN/NN Ś.; za pośrednictwem elektroenergetycznej linii kablowej 30 kV do nowoprojektowanego pola liniowego SN/110 kV w stacji WN/NN Ś.. Należy nadmienić, iż zakres ww. prac dotyczących ewentualnej modernizacji i/lub budowy odpowiednich urządzeń infrastruktury przyłączeniowej średniego lub wysokiego napięcia nie jest objęty wnioskiem o wydanie przedmiotowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W przypadku konieczności uzyskania takiej decyzji dla przyłącza do KSE przeprowadzone zostanie odrębne postępowanie administracyjne. Na etapie realizacji, wpływ na środowisko związany będzie z prowadzeniem prac budowlanych, montażowych, doprowadzeniem niezbędnej infrastruktury technicznej oraz uporządkowaniem terenu po zakończeniu tych prac.

Kolegium wskazało, że funkcjonowanie przedsięwzięcia wiązać się będzie jednak ze znaczną emisją hałasu oraz możliwą emisją wibracji do środowiska, której źródłem będą planowane elektrownie wiatrowe. Obliczenia akustyczne dla uzgodnionego wariantu wykonane zostały zgodnie z normą PN-ISO 9613-2 "Akustyka - Tłumienie dźwięku podczas propagacji w przestrzeni otwartej. Ogólna metoda obliczania", dla maksymalnych poziomów mocy akustycznej turbin wynoszących, przy minimalnej wysokości zawieszenia źródła hałasu 99,0 m n.p.t. oraz z zastosowaniem współczynnika tłumienia gruntu G=0.5, który należy uznać za optymalny dla niniejszej inwestycji. Jak wynika z Raportu, w celu identyfikacji terenów chronionych akustycznie dokonano analizy map ewidencyjnych oraz zwrócono się do Burmistrza Miasta J. o sporządzenie opinii o klasyfikacji akustycznej terenów, na których planowana jest realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia. Na tej podstawie określono, iż w otoczeniu planowanego przedsięwzięcia forma zagospodarowania terenu jest zróżnicowana, występuje m.in.: zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna i wielorodzinna oraz zabudowa wiejska wielofunkcyjna (zagrodowa, mieszkaniowa i usługowa). W miejscach położonych najbliżej planowanych elektrowni wiatrowych wyznaczono w m. M., W. i K. 5 punktów obliczeniowych hałasu (A+E) oraz dodatkowych 6 punktów obliczeniowych w m. Ciernie, Mokrzeszów i K. (F-HEC) dla potrzeb obliczeń skumulowanego oddziaływania. Przeprowadzona analiza w zakresie propagacji hałasu wykazała, że realizacja inwestycji nie powinna powodować przekroczeń wartości dopuszczalnych hałasu dla pory nocy i pory dnia, na terenach podlegających ochronie akustycznej, zlokalizowanych w najbliższym sąsiedztwie, pod warunkiem eksploatacji z zastosowaniem parametrów granicznych wskazanych w osnowie decyzji.

Najwyższe prognozowane wartości hałasu w wariancie proponowanym do realizacji w porze nocy, wynoszą: 39,6 dB w punkcie obliczeniowym C i 39,3 dB w pkt D (wartość dopuszczalna 45 dB) oraz 36,9 dB w pkt A (wartość dopuszczalna 40 dB). W zakresie analizy skumulowanego oddziaływania na klimat akustyczny dokonano oceny możliwości kumulowania się oddziaływań z innymi farmami wiatrowymi istniejącymi lub planowanymi w sąsiedztwie. Najbliżej planowaną inwestycją, której realizacja mogłaby spowodować kumulowanie się oddziaływań o charakterze akustycznym, jest "Budowa farmy wiatrowej o łącznej maksymalnej mocy do 56 MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną oraz przyłączem, zlokalizowanej na terenie gmin: Ś. oraz Ś." (dalej: FW Ś.-Ś.). Jest to przedsięwzięcie, dla którego wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach złożył ten sam inwestor.

Przeprowadzone analizy w programie obliczeniowym wykazały, że w przypadku realizacji 16 elektrowni wiatrowych w ramach FW Ś.-Ś., w celu zachowania dopuszczalnych poziomów hałasu, konieczna będzie redukcja mocy akustycznych 6 elektrowni w porze nocy, w tym w szczególności planowanych najbliżej przedmiotowego przedsięwzięcia elektrowni WEA24 w obr. K. w oraz WEA7 i WEA10 w obrębie Mokrzeszów. Zgodnie z wiedzą Kolegium inwestor zrezygnował jednak z realizacji części elektrowni z FW Ś.-Ś., w tym ww. elektrowni WEA7, WEA10 i WEA24 i obecnie w zakresie przedsięwzięcia FW Ś.-Ś. ujętych jest 6 elektrowni wiatrowych na zachód od m. Ciernie (obwieszczenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. z dnia [...]), które z uwagi na znaczną odległość od elektrowni planowanych w ramach przedmiotowego przedsięwzięcia (powyżej 2000 m), nie będą powodować istotnego kumulowania się oddziaływań akustycznych.

Następnie Kolegium wyjaśniło, że w osnowie decyzji wprowadzono warunki majce na celu ograniczenie oddziaływań związanych z prowadzeniem prac budowlanych i transportem materiałów, w tym zmniejszeniem emisji hałasu, drgań, substancji pyłowych i gazowych, Warunki mające na celu zmniejszenie ryzyka zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego, warunek mający zagwarantować właściwe przywrócenie przekształconych terenów do stanu zbliżonego do tego sprzed realizacji inwestycji. Ponadto nałożono w osnowie warunek mający na celu zapewnienie dotrzymania obowiązujących standardów środowiskowych oraz wyeliminowania możliwości ponadnormatywnego oddziaływania pracującej farmy wiatrowej na klimat akustyczny. Ponadto, z uwagi na fakt, iż planowane turbiny wiatrowe są instalacjami o bardzo dużej mocy akustycznej, a ocena ich oddziaływania akustycznego jest oparta jedynie na symulacjach obarczonych pewnym ryzykiem uznano za zasadne nałożenie obowiązku wykonania analizy porealizacyjnej mającej na celu sprawdzenie rzeczywistych poziomów hałasu pochodzącego od pracującej elektrowni wiatrowej i odbieranego na terenie pobliskiej zabudowy mieszkaniowej oraz, w przypadku stwierdzenia przekroczeń, zaproponowanie rozwiązań ograniczających emisję hałasu. Dla ograniczenia emisji pola elektromagnetycznego nałożono warunek w pkt III.3 osnowy decyzji. Praca elektrowni powodować będzie również efekt migotania cienia, zjawisko to nie powinno powodować jednak znacznej uciążliwości dla mieszkańców pobliskich miejscowości. W celu dodatkowego zminimalizowania tego efektu oraz dla ograniczenia oddziaływania refleksów świetlnych w osnowie nałożono stosowne warunki. Na etapie eksploatacji elektrowni wiatrowej, w trakcie normalnej pracy instalacji, nie będzie ona wywierać istotnego wpływu na wody podziemne i powierzchniowe. Produkcja energii nie będzie wymagała poboru wody ani odprowadzania ścieków - wody opadowe odprowadzane będą powierzchniowo do gruntu. Możliwość zanieczyszczenia środowiska grantowo-wodnego pojawi się jedynie w przypadku występowania sytuacji awaryjnych (np. wyciek płynów roboczych), jednak proponowane rozwiązania techniczne winny ograniczyć to ryzyko do minimum. Realizacja przedmiotowej inwestycji nie będzie wymagała korzystania z zasobów wód powierzchniowych, ani podziemnych zlokalizowanych w pobliżu terenu przedsięwzięcia. Na etapie budowy woda będzie dostarczana na miejsce inwestycji beczkowozem, a podczas eksploatacji nie będzie konieczności korzystania z wody. Również nie będzie ona potrzebna do celów sanitarnych, ze względu na bezobsługową konstrukcję elektrowni. W trakcie budowy konieczne będzie wykonanie wykopów pod fundamenty dla każdej z turbin oraz wykopów, w których ułożone zostaną linie elektroenergetyczne.

Kolegium zauważyło również, że farma wiatrowa projektowana jest w zlewni B., w sąsiedztwie potoków M. i J., w granicach jednolitych części wód P.. Z uwagi na charakter przedsięwzięcia, w tym w szczególności brak znaczącego oddziaływania na stan jednolitych części wód, zarówno na etapie realizacji jak i eksploatacji nie przewiduje się możliwości wpływu przedsięwzięcia na nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza O.. Ze względu na to, że realizacja przedsięwzięcia planowana jest poza obszarami podmokłymi lub o płytkim zaleganiu wód podziemnych, prace budowlane nie powinny powodować zagrożenia dla środowiska gruntowo-wodnego. W sąsiedztwie inwestycji nie występują zinwentaryzowane ujęcia wód podziemnych i ich strefy ochronne.

Nadto funkcjonowanie przedsięwzięcia nie będzie wiązać się ze stałym wytwarzaniem odpadów. Jedynie podczas prac konserwacyjnych urządzeń technicznych powstać mogą odpady takie jak przepracowany olej (hydrauliczny, przekładniowy, transformatorowy), czy zużyte filtry lub wyeksploatowane elementy turbin m.in. łożyska, tarcze i klocki hamulcowe. Ewentualne sytuacje awaryjne mogą wystąpić w szczególnie niesprzyjających warunkach atmosferycznych - podczas wyładowań atmosferycznych lub wichur może nastąpić uszkodzenie, a co za tym idzie oderwanie elementu elektrowni. Wskutek oblodzenia turbin może zaistnieć ryzyko rozprysku kawałków lodu na terenach wokół elektrowni, jednak z uwagi na znaczną odległość turbin do miejsc stałego przebywania ludności (powyżej 600 m) nie przewiduje się znaczącego oddziaływania w tym zakresie - obliczony maksymalny zasięg opadania kawałków lodu wynosi ok. 400 m. W celu ograniczenia tego oddziaływania nałożono warunki określone w osnowie decyzji, nałożono także warunek zapewniający brak negatywnego wpływu fundamentów na stan chemiczny wód podziemnych występujących w miejscu planowanych turbin wiatrowych. Okres eksploatacji typowych elektrowni wiatrowych wynosić będzie ok. 20-30 lat od momentu uruchomienia instalacji. Po upływie tego czasu turbiny mogą zostać zlikwidowane lub zastąpione urządzeniami bardziej nowoczesnymi. Faza likwidacji przedsięwzięcia polegać będzie na demontażu zainstalowanych siłowni wiatrowych oraz infrastruktury towarzyszącej. Oddziaływanie na środowisko będzie podobne do etapu realizacji z uwagi na charakter prowadzonych prac. Biorąc pod uwagę powyższe, w celu ochrony środowiska na etapie likwidacji przedsięwzięcia, nałożono warunki określone w osnowie decyzji.

Kolegium stwierdziło, że farma wiatrowa zlokalizowana będzie poza obszarami objętymi ochroną na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013r. poz. 627 ze zm.), w tym poza obszarami Natura 2000. Najbliżej położonymi obszarami chronionymi są: [...][...][...]. Niewielka część planowanej inwestycji znajduje się w granicach otuliny tego Parku (dot. linii elektroenergetycznej).

Jak wynika ze zgromadzonej w toku postępowania dokumentacji, realizacja przedsięwzięcia została poprzedzona wykonaniem monitoringów ptaków i nietoperzy, obejmujących poszczególne okresy fenologiczne obu grup zwierząt, wykonano również rozpoznanie wartości botanicznych. Analizie wpływu poddane zostały turbiny oraz elementy infrastruktury towarzyszącej. Przedłożona dokumentacja zawiera opracowaną na podstawie wyników monitoringu i innych prac terenowych analizę i ocenę wpływu inwestycji na ptaki, nietoperze, wartości botaniczne, obszary chronione na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody oraz krajobraz, ocenę oddziaływania skumulowanego z innymi inwestycjami planowanymi w pobliżu, a także zalecenia dotyczące minimalizacji możliwego negatywnego oddziaływania na środowisko przyrodnicze. Z dokumentacji wynika, iż zaplanowany do realizacji wariant jest optymalny ze względów społecznych, ekonomicznych oraz technologicznych, a także przyrodniczych. Pierwotny projekt zakładał budowę 36 elektrowni wiatrowych. Wskutek zgromadzenia dodatkowych informacji i uwzględnieniu oczekiwań okolicznych mieszkańców oraz wymagań związanych z ochroną przyrody (zarówno ptaków, jak i nietoperzy) dokonano pomniejszenia liczby turbin do ostatecznej - 7 elektrowni. Przedsięwzięcie realizowane w tym wariancie, pod warunkiem zastosowania wskazanych działań minimalizujących, nie powinno znacząco negatywnie oddziaływać na przyrodę. Monitoring ornitologiczny przeprowadzono w okresie od 20 marca 2010 r. do 16 czerwca 2011 r. Na terenie planowanej farmy wiatrowej w gminie J. zaobserwowano łącznie 112 gatunków ptaków. Najliczniejszymi gatunkami były: szpak, czajka, skowronek, śmieszka, grzywacz, dymówka, zięba, oraz jerzyk. Są to pospolite ptaki występujące licznie lub średnio licznie na terenie Polski, a także licznie migrujące nad Polską. Podczas badań stwierdzono 23 gatunki o wysokim priorytecie ochrony: bocian biały, bocian czarny, czapla biała, błotniak stawowy, błotniak zbożowy, błotniak łąkowy, trzmielojad, orlik krzykliwy, bielik, sokół wędrowny, żuraw, derkacz, siewka złota, łęczak, mewa mała, mewa czarnogłowa, rybitwa rzeczna, dzięcioł czarny, lerka, świergotek polny, jarzębatka, gąsiorek oraz ortolan. Nie występowały one jednak w większej liczebności. W przypadku wielu z wymienionych gatunków były to nieliczne, niekiedy pojedyncze obserwacje w ciągu całego roku. Podczas całego okresu badań stwierdzono łącznie 578 osobników należących do 13 gatunków ptaków drapieżnych. Najliczniej notowane były: myszołów, błotniak stawowy, pustułka i krogulec. Z wyjątkiem jednej obserwacji bielika, nie obserwowano najbardziej wrażliwych gatunków ptaków szponiastych. Na obszarze planowanej farmy wiatrowej dwunastokrotnie zaobserwowano duże stada ptaków liczące ponad 500 osobników. Największe z obserwowanych stad liczyło 1500 osobników. Większość stad należała do szpaków, obserwowano również stada czajek, mew śmieszek i skowronków. Wszystkie zaobserwowane duże stada należały do ptaków przebywających na obszarze planowanej farmy i przemieszczających się lokalnie po jej terenie. Nie obserwowano tak dużych stad migrujących ptaków. Ze względu na średnio intensywną migrację ptaków, wolumen przelotu składający się głównie z pospolitych gatunków oraz brak masowych przelotów na badanym obszarze, nie zalecono czasowych wyłączeń turbin w okresach migracyjnych. Po przeprowadzeniu ponadrocznych badań ornitologicznych wyznaczono rejony planowanej farmy mogące być częściej wykorzystywane przez ptaki (las, zadrzewienia, struktury pasmowe, takie jak aleje drzew i zwarte szpalery krzewów i drzew). W związku z tym wyznaczono strefę buforową 200 metrów od tych środowisk, w której nie można lokalizować elektrowni. Jako obszar bardzo wysokiego ryzyka środowiskowego uznano Zbiornik K. i strefę buforową 750 metrów od jego brzegów. Strefy wysokiego ryzyka wyłączono z lokalizacji turbin. Wnioskodawca dostosował się do zaleceń wynikłych z przeprowadzonych badań ornitologicznych i przeprojektował planowaną farmę, zmniejszając zbyt dużą liczbę elektrowni oraz zmieniając lokalizację planowanych elektrowni, pierwotnie położonych w strefach wysokiego ryzyka. W podsumowaniu wyników badań ornitologicznych autorzy monitoringu stwierdzili, że na terenie farmy wiatrowej średnio liczny przelot jesienny z masowym szczytem na przełomie września i października; przeciętny przelot wiosenny; podwyższone wykorzystanie przestrzeni powietrznej przez ptaki (głównie pospolite: szpaka i czajkę) stwierdzono jedynie w szczytowym okresie migracji jesiennej, w pozostałych okresach niezbyt wysokie lub niskie; dość bogata, jak na tereny rolnicze fauna lęgowa ptaków; ptaki szponiaste, które są narażone bardziej na kolizje z łopatami turbin występują średnio licznie, ich liczebność zależy od pory roku; stwierdzono aż 23 gatunki ptaków o podwyższonym statusie ochronnym, lecz występowały one niezbyt licznie lub nielicznie; brak żerowisk gęsi w okresach migracyjnych oraz w zimie; okresowo występowały większe stada ptaków należące jednak do dość pospolitych gatunków, a przede wszystkim do bardzo pospolitego szpaka; brak lęgowych gatunków kolonijnych; brak znaczącego wpływu na obszar Natura 2000 Zbiornik M.; brak istotnych oddziaływań skumulowanych na ptaki przy zachowaniu wskazanych zaleceń.

Natomiast monitoring chiropterologiczny przeprowadzono w okresie od 15 marca do 31 grudnia 2010 r. Podsumowując wyniki obserwacji autorzy monitoringu stwierdzili, że: na terenie planowanej farmy wiatrowej stwierdzono następujące gatunki i grupy gatunków: karlik malutki Pipistrellus pipistrellus, karlik większy Pipistrellus nathusii, karlik drobny Pipistrellus pygmaeus, borowiec wielki Nyctalus noctula, nierozróżnione do gatunku nietoperze z grupy mroczek/mroczek posrebrzany/borowiec Eptesicus sp./Vespertilio murinus/Nyctalus sp., nierozróżnione do gatunku nietoperze z rodzaju nocek Myotis sp., mopek Barbastella barbastellus, dominującym gatunkiem na tym obszarze był borowiec wielki, częsty był także karlik malutki; w ciągu całego sezonu badań aktywność zmieniała się w poszczególnych okresach fenologicznych, najwyższą aktywność obserwowano w okresie jesiennej migracji, tj. w sierpniu i wrześniu, ale również w czasie wiosennej migracji oraz w okresie rozrodu obserwowano przekroczenia wysokiej aktywności (3,6 przelotów/godzinę); najbardziej preferowanym przez nietoperze siedliskiem jest obszar wokół zbiornika K. oraz aleja drzew pomiędzy M. a M., a w przypadku pozostałych środowisk średni indeks aktywności był niższy, jednak na wszystkich odcinkach indeks aktywności przekroczył wartość 3,6 przelotów/godzinę, czyli wartość wysokiej aktywności; analiza średnich indeksów aktywności wykazała, że w okresie rozpadu kolonii rozrodczych i na początku jesiennych migracji na wszystkich odcinkach nietoperze wykazywały bardzo wysoką aktywność; w drugiej połowie nocy najwyższą aktywność nietoperze wykazywały w okresie rozrodu i w okresie jesiennej migracji;- w najbliższej okolicy planowanej farmy wiatrowej, poza kaplicą w P., nie stwierdzono kryjówek nietoperzy - kryjówki nietoperzy, zarówno letnie jak i zimowe znajdują się w większej odległości od inwestycji, najbliżej znajduje się katedra w Ś., stanowiąca ważne zimowisko i kryjówkę letnią karlika malutkiego, w zasięgu lotu nocka dużego (około 16,5 i 18,5 łon) znajdują się dwie ważne kolonie rozrodcze tego gatunku - kolonia w kościele w K. i kolonia w R.. W toku prac nad projektem farmy zmniejszono znacznie liczbę turbin, zmieniono lokalizację części z nich. Obecnie wszystkie lokalizacje znajdują się w dostatecznej odległości od środowisk atrakcyjnych dla nietoperzy. Eksploatacja projektowanej farmy bez zastosowania działań minimalizujących mogłaby powodować znaczące, negatywne oddziaływanie na nietoperze, w szczególności na borowca wielkiego, karlika malutkiego oraz karlika większego. Wszystkie trzy ww. gatunki należą do grupy gatunków kolizyjnych, silne narażonych negatywnym oddziaływaniem elektrowni wiatrowych i licznie występują na badanym terenie. Z uwagi na powyższe zalecono zastosowanie wyłączeń turbin w okresach wysokiej aktywności nietoperzy. Przy zastosowaniu zaleconych działań minimalizujących, w przypadku żadnego gatunku nie przewiduje się wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania.

Teren przedsięwzięcia oraz jego otoczenie stanowią pola uprawne. Rozpoznanie terenowe wykazało brak występowania roślin objętych ochroną gatunkową, siedlisk przyrodniczych i innych cennych zbiorowisk roślinnych. Rozpoznane gatunki, występujące na przydrożach i przy rowach należą w większości do typowej flory segetalnej i ruderalnej. Zaobserwowana szata roślinna nie charakteryzuje się znaczną, wartością przyrodniczą. Z uwagi na powyższe nie przewiduje się znacząco negatywnego oddziaływania inwestycji na wartości florystyczne. Teren inwestycyjny jest agrocenozą położoną w otoczeniu śródpolnych i przydrożnych rowów, które są okresowo zasilane wodami opadowymi i roztopowymi. W związku z tym, iż miejsca te mogą być potencjalnym miejscem rozrodu dla płazów, zalecono odpowiednie działania minimalizujące, w tym: prowadzenie prac pod nadzorem herpetologicznym, ewentualne zastosowanie ogrodzeń ochronnych, przenoszenie zwierząt poza strefę prac -w przypadku prowadzenia prac ziemnych, związanych z intensywnym ruchem kołowym i ciężkiego sprzętu w sezonach wiosennej i jesiennej migracji płazów.

Planowana inwestycja zlokalizowana jest w dalszej odległości (ok. 14 km) od Obszaru Specjalnej Ochrony ptaków Zbiornik M. [...]. Spośród gatunków ptaków stanowiących przedmioty ochrony ww. obszaru, na terenie przedsięwzięcia stwierdzono występowanie: mewy czarnogłowej, rybitwy rzecznej, gęsi zbożowej, gęsi białoczelnej, krzyżówki, płaskonosa, mewy śmieszki. Dwa pierwsze gatunki były spotykane sporadycznie, w bardzo małej liczebności. Oba gatunki gęsi były spotykane nielicznie i nieregularnie, co mogło wynikać z braku odpowiednich żerowisk. Większość obserwacji dotyczyła okresu migracji jesiennej. Spośród pozostałych gatunków liczniej obserwowano jedynie mewę śmieszkę (w większości pojedyncze os. lub małe stada do 100 os., wyjątkowe obserwacje do 500 os.)- Pozostałe gatunki były spotykane rzadziej i mniej licznie. Ponadto były to głównie ptaki związane z położonym w sąsiedztwie zbiornikiem Komoro w. Nie przewiduje się znacząco negatywnego wpływu inwestycji na ww. obszar Natura 2000. Spośród gatunków nietoperzy stanowiących przedmioty ochrony najbliżej położonych obszarów Natura 2000 -[...], [...], na terenie inwestycji stwierdzono: nocka dużego, mopka oraz nietoperze z grupy nocków Myotis sp. Z uwagi na biologię poszczególnych gatunków, ich preferencje siedliskowe oraz stopień narażenia na kolizje z turbinami nie przewidziano znacząco negatywnego oddziaływania na te gatunki (mopek) lub oddziaływanie to oceniono jako słabe (nocek duży, nocek Bechsteina, nocek łydkowłosy). Z uwagi na znaczne oddalenie farmy od granic pozostałych obszarów chronionych na mocy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w tym obszarów Natura 2000 oraz K. Parku Krajobrazowego, nie przewiduje się negatywnego wpływu na cele lub przedmioty ochrony tych obszarów.

Analizując wpływ farmy na wartości krajobrazowe Kolegium stwierdziło, iż projektowane turbiny zlokalizowane zostaną na równinnych terenach rolnych. W najbliższym otoczeniu turbin wiatrowych ich ekspozycja krajobrazowa będzie największa. Największe zagęszczenie potencjalnych obserwatorów znajdować się będzie w jednostkach osadniczych m. in. tereny zabudowy wsi M., W. oraz K.. Struktura krajobrazu zostanie zachowana, gdyż inwestycja będzie realizowana wyłącznie na terenach rolnych. Planowana farma nie powinno znacząco negatywnie oddziaływać na wartości krajobrazowe K. Parku Krajobrazowego. Jednym z celów ochrony Parku jest zachowanie krajobrazu rolniczego i kulturowego, w tym otwartych, niezabudowanych przestrzeni w kraj obrazie leśno-polno-łąkowym. Ze względu na odległość dzielącą przedmiotową inwestycję od terenów Parku oraz szereg przeszkód terenowych w polu widzenia (zadrzewienia, kompleksy leśne, zabudowa) nie przewiduje się, aby planowana farma wiatrowa mogła w sposób istotny negatywnie oddziaływać na walory krajobrazowe Parku.

W sąsiedztwie przedmiotowego przedsięwzięcia planowane są inne projekty wiatrowe, w tym na terenie gmin: [...]. Najbliżej położone farmy, tj. w gm. Ś. i Ś. zlokalizowane są w nieznacznej odległości od siebie, jednak obie nie są zbyt duże, ponadto nie mają zwartego układu elektrowni, gdyż te rozlokowane są na dużym areale. Ww. czynniki wpływają korzystnie na zmniejszenie oddziaływań skumulowanych. W dalszym sąsiedztwie są również inne planowane lub istniejące projekty wiatrowe: w gminach Ż., J., Ś.. Skala oddziaływania skumulowanego wymienionych obiektów powinna być niewielka, gdyż są to obiekty małe. Pomimo, że niektóre z nich leżą na głównych kierunkach migracji ptaków, to jednak ze względu na dość dużą odległość nie powinny generować istotnych oddziaływań skumulowanych. Ponadto, na linii łączącej przedmiotową farmę oraz inne wymienione obiekty, istnieje wiele elementów krajobrazu (zadrzewienia, zabudowania, cieki, drogi i linie kolejowe), które mogą spowodować rozproszenie wolumenu przelotu. Stosunkowo małe rozmiary planowanej farmy w gminie J., oddalenie innych obiektów oraz brak wyraźnych korytarzy migracyjnych spowodują niewielką skalę oddziaływania skumulowanego.

W odniesieniu do chiropterofauny oceniono, że wystąpienie efektu kumulowania się oddziaływań jest najbardziej prawdopodobne w przypadku przedmiotowej farmy i farmy wiatrowej w gm. Ś. i Ś.. Ze względu na zwiększenie liczby turbin na jednym obszarze, możliwe jest zwiększenie ryzyka negatywnego oddziaływania na nietoperze. Przy zastosowaniu wskazanych działań minimalizujących negatywne oddziaływanie skumulowane nie powinno być znaczące. Analizując wpływ skumulowany na krajobraz stwierdzono, że największe oddziaływanie będzie dotyczyć przedmiotowej farmy i FW Ś.-Ś.. Niemniej jednak z rożnych punktów widokowych będzie ono zmienne w zakresie widoczności poszczególnych elektrowni wiatrowych lub ich części. W przypadku dróg o najwyższym natężeniu ruchu przedmiotowe inwestycje będą widoczne w większej części wyłącznie punktowo ze względu na szereg barier widokowych, przede wszystkim w postaci zadrzewień i zakrzewień ciągnących się wzdłuż dróg. W przypadku pozostałych planowanych elektrowni wiatrowych, ze względu na znaczne odległości (ok. 10 km) nie przewiduje się wystąpienia skumulowanego oddziaływania na krajobraz. Jako czynniki minimalizujące negatywny wpływ na krajobraz zastosowano: wybór mniejszej liczby jednostek wytwórczych o wyższych mocach znamionowych, zachowanie jednorodności wizualnej farm J. oraz FW Ś.-Ś., brak ogrodzeń wewnątrz farmy, zastosowanie podziemnych kabli energetycznych, nieumieszczanie reklam na elektrowniach.

Warunki dotyczące zastosowania okresowych wyłączeń poszczególnych turbin wprowadzono w celu ochrony nietoperzy, głównie z gatunków: borowiec wielki, karlik malutki i karlik większy w okresach największej aktywności. Warunek dotyczący działań koniecznych do podjęcia w przypadku konieczności usuwania drzew i krzewów wprowadzono w celu skompensowania strat związanych z ich usunięciem. Warunki dotyczące sposobu zagospodarowania terenów w otoczeniu turbin nałożono w celu zmniejszenia atrakcyjności tego terenu dla ptaków i nietoperzy, tj. zabezpieczenia przed wprowadzaniem lub utrzymaniem elementów środowiska mogących stanowić dogodne miejsca lęgowe, odpoczynku i żerowania ptaków oraz żerowiska i nowe schronienia dla nietoperzy. Warunek dotyczący realizacji wewnętrznej infrastruktury elektroenergetycznej w postaci podziemnej linii kablowej nałożono w celu ograniczenia negatywnego wpływu na ptaki, a także w celu ograniczenia wprowadzania dodatkowych elementów negatywnie oddziałujących na krajobraz. Warunek dotyczący odległości turbin od niektórych elementów środowiska wprowadzono w celu zapewnienia maksymalnej ochrony ptaków i nietoperzy, dla których środowiska te mogą stanowić miejsce bytowania lub migracji.

Warunek dotyczący sposobu realizacji sieci przyłączeniowej oraz warunek dotyczący transportu materiałów i przejazdu sprzętu będą wypełnieniem art. 75 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 poz. 1232 ze zm.), który dotyczy konieczności ochrony środowiska, w tym elementów przyrodniczych w trakcie prowadzenia prac budowlanych, ponadto warunki te mają również na celu maksymalną ochronę istniejącej zieleni. Warunek dotyczący umiejscowienia zaplecza budowy, placów montażowych i składowych, tymczasowych dróg dojazdowych wprowadzono w celu ochrony środowisk mogących znajdować się pobliżu cieków. Warunki dotyczące sposobu oświetlenia turbin oraz ich kolorystyki, nałożono w celu ograniczenia zwabiania owadów i pośrednio dla ograniczenia śmiertelności nietoperzy polujących na owady. Warunek dotyczący nieumieszczania reklam na konstrukcjach elektrowni wprowadzono w celu zminimalizowania negatywnego wpływu inwestycji na krajobraz.

W celu uzyskania informacji na temat wykorzystywania przez ptaki i nietoperze przestrzeni powietrznej w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia oraz wpływu turbin na te grupy zwierząt nałożono obowiązek wykonania monitoringu poinwestycyjnego dla ptaków i nietoperzy, badającego stopień wykorzystania terenu inwestycji przez obie grupy zwierząt oraz ich śmiertelność w wyniku kolizji z elementami elektrowni. Wprowadzono warunki dotyczące sposobów i terminów prowadzenia badań w ramach monitoringu ptaków i nietoperzy i warunki dotyczące sposobów i terminów wykonania monitoringu śmiertelności obu grup zwierząt. Przeprowadzenie wskazanych w ramach tego monitoringu badań skuteczności wykrywania ofiar kolizji oraz testów szybkości znikania ciał jest niezbędne dla dokonania oceny faktycznej śmiertelności obu grup zwierząt. Dla określenia faktycznej skali oddziaływania inwestycji na ptaki i nietoperze nałożono obowiązek wykonania - na podstawie wyników monitoringu - analizy porealizacyjnej. W celu dokonania wstępnej oceny oraz umożliwienia podjęcia ewentualnych dodatkowych działań minimalizujących wpływ na ptaki i nietoperze już po pierwszym roku funkcjonowania przedsięwzięcia, pierwszą analizę należy sporządzić po upływie dwunastu miesięcy od daty oddania inwestycji do użytkowania. W celu dokonania pełnej oceny wpływu inwestycji na ptaki i nietoperze, kolejną analizę należy przedstawić po przeprowadzeniu całego monitoringu poinwestycyjnego.

Z uwagi na znaczną odległość od granic państwa, przekraczającą zasięg potencjalnego oddziaływania, planowane przedsięwzięcie nie spowoduje transgranicznego oddziaływania na środowisko, zatem nie określa się wymogów w tym zakresie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami eksploatacja instalacji nie wymaga także utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania.

Procedura postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko została przeprowadzona z udziałem społeczeństwa. Odnosząc się do uwag i wniosków społeczeństwa dotyczących utraty atrakcyjności terenów przyległych do terenu, na którym posadowiona będzie elektrownia wiatrowa i spadku wartości działek sąsiadujących wskazać należy, iż żaden właściciel nieruchomości nie ma zagwarantowanej przepisami prawa niezmienności otoczenia. Ponadto zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa kwestie związane z wpływem planowanego przedsięwzięcia na wartość sąsiadujących działek - nieruchomości nie są przedmiotem badań w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

Co do negatywnego wpływu na siedliska ptaków to po analizie Raportu ornitologicznego, stanowiącego załącznik do Raportu oraz aneksu do Raportu, wprowadzono warunki minimalizujące to potencjalne oddziaływanie jak w osnowie decyzji. Określając w niniejszej decyzji warunki środowiskowe starano się zminimalizować oddziaływanie hałasu emitowanego przez elektrownie na ludzi i zwierzęta poprzez określenie dopuszczalnych norm hałasu. Nie stwierdzono jednoznacznie by fundamenty turbin niszczyły tereny rolnicze i miały negatywny wpływ na stosunki wodne. Niemniej w osnowie decyzji wprowadzono warunek, że w przypadku planowanego posadowienia fundamentów elektrowni wiatrowych w miejscach o wysokim poziomie wód podziemnych należy zastosować hydroizolacje fundamentów o charakterze obojętnym dla występujących w danym miejscu wód. Szum wytwarzany przez turbiny nie będzie uciążliwy. Zminimalizowano oddziaływanie pola elektromagnetycznego na pobliskie działki poprzez nałożenie warunków jak w osnowie decyzji. Wyrażone obawy mieszkańców dotyczące skutków wpływu elektrowni wiatrowych na zdrowie określanych jako "syndrom turbiny wiatru" i negatywny wpływ na zdrowie infradźwięków w przeprowadzonym postępowaniu środowiskowym nie zostały udowodnione, zatem nie mogą stanowić podstawy wydania decyzji odmawiającej uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań. Także żądania mieszkańców oddalenia farmy wiatrowej o 2-3 km od zabudowy jednorodzinnej czy zagrodowej czy też nie zgadzających się w ogóle na budowę tej farmy wiatrowej nie mogą od strony formalno-prawnej być uwzględnione. Brak jest bowiem norm prawnych - przepisów zakazujących lokalizowania farm wiatrowych w wynikającej z takich przepisów odległości od zabudowań.

Kolegium oceniło, że w postępowaniu o wydanie decyzji środowiskowej niezadowolenie mieszkańców nie ma wpływu na obowiązki organu wydającego decyzję środowiskową. W nauce prawa, jak też w orzecznictwie sądowoadministracyjnym obowiązuje jednolity pogląd, że protesty mieszkańców nie mogą być przyczynami odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań. Organy prowadzące postępowanie nie ignorowały wniosków składanych w ramach postępowania prowadzonego z udziałem społeczeństwa. Wnioski te przyczyniły się do poszukiwań optymalnych rozwiązań, w tym również lokalizacyjnych i technologicznych. W tej sprawie stanowisko to zostało uwzględnione, co obrazują zmiany wniosku opisane w uzasadnieniu decyzji.

Kolegium wskazało, że krąg stron postępowania został ustalony w oparciu o mapy ewidencyjne gruntów oraz wypisy z rejestru gruntów obejmujące przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. W związku z tym, iż liczba stron postępowania przekroczyła 20, stosownie do dyspozycji ustawowej określonej w art. 74 ust. 3 u.i.o.ś., Burmistrz J. o wszelkich czynnościach organów administracji publicznej zawiadamiał strony postępowania zgodnie z art. 49 k.p.a.

W trakcie trwającego postępowania pierwszoinstancyjnego zagwarantowano stronom czynny udział w postępowaniu zawiadamiając o wszystkich czynnościach, zapewniając możliwość zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym oraz składania uwag i wniosków. Obwieszczenia dotyczące trwającego postępowania były zamieszczane na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego w J., stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w J. oraz na tablicach ogłoszeń w miejscowościach, gdzie planowana jest realizacja przedsięwzięcia - M., Witkowie. Dodatkowo, aby umożliwić zainteresowanym mieszkańcom zgłaszającym się do sołtysów uzyskanie pełnej i aktualnej informacji na temat trwającego postępowania, jeden egzemplarz każdego obwieszczenia był przekazywany sołtysom wsi M., W..

Mając na uwadze powyższe Kolegium określiło środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia uznając, że planowane do realizacji przedsięwzięcie nie powinno spowodować ponadnormatywnych uciążliwości akustycznych oraz znaczących, negatywnych zmian w środowisku gruntowo-wodnym, przyrodniczym, a także krajobrazie, pod warunkiem spełnienia warunków zawartych w osnowie decyzji.

Na przytoczoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. wpłynęło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kilkadziesiąt skarg, jednak większość z nich została odrzucona prawomocnymi postanowieniami. W efekcie obecnie rozpoznaniu podlegają skargi A. A. P. (zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wr 300/16), A. M. (sygn. akt II SA/Wr 329/16), K. K. (sygn. akt II SA/Wr 330/16), M. A. (sygn. akt II SA/Wr 334/16), Z. K. (sygn. akt II SA/Wr 335/16), Ł. C. (sygn. akt II SA/Wr 336/16), A. C. i E. C. (sygn. akt II SA/Wr 337/16), "A." sp.j. z siedzibą w Ś. (sygn. akt II SA/Wr 338/16), R. P. (sygn. akt II SA/Wr 339/16).

W jednobrzmiących skargach A. A. P., K. K., M. A., Z. K., Ł. C., R. P. zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zdaniem skarżących o naruszeniu powyższych przepisów świadczy oparcie się przez Kolegium na raporcie o oddziaływaniu inwestycji na środowisko, który został sporządzony na zamówienie inwestora. Błędem organu było też nieprzeprowadzenie rzetelnej analizy w zakresie infradźwięków i migotania cieni. Niedostatecznie wyjaśniono odległość inwestycji od zabudowań, która wyniesie w 690 metrów, co oznacza, że istnieje narażenie na migotanie cieni (występujące w przedziale 400-800 m). Zarzucono, że Kolegium nie odniosło się do argumentacji organu I instancji, gdyż nie odniesiono się do artykułu naukowego z pisma "Akustyka Dzisiaj", w którym przedstawiono wyniki badań w zakresie wpływu infradźwięków na ucho ludzkie.

Skarżący zarzucili także Kolegium naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wszechstronny i zaakceptowanie opinii niemieckiego sądu, przy pominięciu zdania amerykańskich naukowców. Kolegium – według skarżących – naruszyło także art. 6 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska, poprzez naruszenie zasady przezorności, a to poprzez zbagatelizowanie oddziaływania infradźwięków na mieszkańców pobliskich w stosunku do inwestycji nieruchomości.

Wyżej wymienieni skarżący wnieśli zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz stwierdzenie, że nie podlega ona wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Nadto zażądali uchylenia postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. z dnia [...] r. W skargach zawarto też wnioski o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz każdego ze skarżących.

W skardze A. M. podniesiono, że zdaniem skarżącej przedłożony w sprawie raport oddziaływania na środowisko zawiera nieprawidłową ocenę oddziaływania inwestycji na etapie eksploatacji, w szczególności w zakresie ponadnormatywnej emisji hałasu słyszalnego i infradźwięków. W tym stanie rzeczy Kolegium naruszyło art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 80 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 oraz pkt 7 lit. a i c oraz pkt 8 i 12 u.i.o.ś. oraz art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska. Kolegium naruszyło też – według skarżącej – art. 80, art. 84 § 1 i art. 136 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był kompletny i nie było potrzeby powołania biegłych do oceny oddziaływania przedsięwzięcia na zdrowie ludzi, a także biegłych z zakresu akustyki. Kolegium naruszyło też art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie dokonało wnikliwej analizy przedłożonego przez inwestora raportu z uwzględnieniem powszechnie znanych danych i wiedzy naukowej, w tym opinii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny. Zdaniem skarżącej Kolegium naruszyło też art. 144 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez niewłaściwe zastosowanie metody obliczeniowej wartości równoważnego poziomu dźwięku "A" (pominięcie niepewności pomiaru, poprawki impulsowej oraz modelu rozprzestrzeniania się hałasu w środowisku), który to zarzut obszernie uzasadniono w skardze.

Nadto skarżąca zarzuciła, że Kolegium naruszyło zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, orzekając co do istoty sprawy w sytuacji, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie był możliwy do ustalenia na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego.

W skardze "A." sp.j. z siedzibą w Ś. zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, a to art. 66 w zw. z art. 37 u.i.o.ś. poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez Kolegium w oparciu o wadliwie i niekompletnie sporządzony raport oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko, który został sporządzony w sposób pomijający uwagi i wnioski opinii społeczności lokalnej, uwzględniający dane z programu WindPro nieuwzględniające tzw. tła akustycznego, błędnego określenia odległości elektrowni od obszarów zabudowanych. Nadto zarzucono naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 4 u.i.o.ś. poprzez nieuwzględnienie w raporcie o oddziaływaniu opisu przewidywanych skutków dla środowiska w przypadku niepodejmowania przedsięwzięcia. Dalej zarzucono naruszenie art. 81 pkt 1 u.i.o.ś. poprzez wydanie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie farmy wiatrowej, podczas gdy z analizy oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność ewentualnej realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, w szczególności wariant ten winien ulec zmodyfikowaniu po uwzględnieniu w obliczeniach poziomu hałasu tła akustycznego, jak również po usunięciu rozbieżności dotyczących prawidłowej zalecanej odległości elektrowni wiatrowej od terenów zabudowanych. Dodatkowo zarzucono naruszenie art. 80 pkt 1 ust. 1 w zw. z art. 77 w zw. z art. 78 u.i.o.ś. w zw. z art. 1 i art. ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w w zw. z art. 6 pkt. 2 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - poprzez wydanie decyzji z określeniem uwarunkowań środowiskowych niezależnie od wagi i charakteru stanowiska zajętego przez organ uzgadniający, jakim jest Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ś., w szczególności wobec braku uwzględnienia zaleceń dotyczących odległości farmy wiatrowej od najbliższej zabudowy mieszkaniowej i zagrodowej, jak również obliczeń hałasu i infradźwięków przy minimalnej, nominalnej i maksymalnej prędkości wiatru. Dalej wskazano na naruszenie art. 80 pkt 1 ust. 3 u.i.o.ś. poprzez niewzięcie pod uwagę wyników postępowania prowadzonego z udziałem społeczeństwa.

Następnie podniesiono zarzut naruszenia prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Po pierwsze wskazano na naruszenie art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a., art. 84 § 1 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art 7 i art. 8 K.p.a. poprzez pominięcie niezbędnych czynności prowadzących do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a w szczególności przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska - w tym zasady ochrony środowiska oraz u.i.o.ś. poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na podstawie zebranego w sprawie, niekompletnego i niespójnego materiału dowodowego, w tym poprzez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego w celu wyjaśnienia wszelkich niejasności i rozbieżności odnośnie wpływu planowanego przedsięwzięcia na środowisko, w szczególności w zakresie: - odległości zabudowań od elektrowni wiatrowej określonej w braku konkretnych podstaw na min. 690 metrów (załącznik nr 1 do decyzji z uwarunkowaniami SKO), podczas gdy odległość zalecana od brzegu zbiornika K. to 750 metrów (str. 6 pkt 10 decyzji SKO), zaś obszar wyłączony z użytkowania rolnego określono na stałe na 7000 m2 (str. 133 raportu), natomiast wskazano w uwarunkowaniach, że w strefie 500 m od turbiny nie budować zbiorników wodnych (str. 5 decyzji z uwarunkowaniami SKO); - ochrony przed hałasem, infradźwiękami, w szczególności w zakresie ustalenia prawidłowości danych wprowadzonych do programu WindPro, określenia nominalnej mocy elektrowni przyjętej do wyliczeń na poziomie 10 m/s podczas gdy moc ta wynosi 12 m/s co wskazano w postanowieniu Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś.; - ochrony przed migotaniem, intensywnością iluminacji wiązki świetlnej związaną z koniecznością montażu świateł przeszkodowych dla elektrowni wiatrowej stosowanych jako oznakowanie nocne obiektu uznanego za przeszkodę lotniczą, a także określenia czy przedsięwzięcie wpłynie niekorzystnie na stan techniczny budynków znajdujących się w rejestrze zabytków a posadowionych na terenie M., W. i K..

Dalej zarzucono Kolegium błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, polegający na uznaniu, że wnioskodawca spełnił wszelkie przesłanki prawem określone, co uzasadniało konieczność wydania decyzji określającej uwarunkowania środowiskowe podczas jak wykazano istniały przesłanki do odmowy wydania tej decyzji ściśle związane z koniecznością weryfikacji raportu i uzupełnienia aneksu, co stanęło u podstaw wydania przez Kolegium decyzji określającej uwarunkowania środowiskowe z pominięciem obowiązku ustawowego wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w tej szczególnej sytuacji jaką jest zagrożenie dla środowiska i zdrowia mieszkańców.

W związku z powyższym spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz strony skarżącej kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi rozwinięto zaś podniesione zarzuty.

W skardze A. C. i E. C. zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. polegające w szczególności na niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw faktycznych i prawnych zmiany decyzji Burmistrza, dokonaniu uzgodnień przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. w zakresie spornej kwestii infradźwięków i efektów migotania w oparciu o Raport o oddziaływaniu inwestycji na środowisko sporządzony przez prywatną, specjalistyczną firmę na zlecenie inwestora, który to dokument w istotnej kwestii negatywnego oddziaływania poprzez infradźwięki i efekt migotania opiera się na niesprecyzowanych opiniach i orzeczeniach sądów obcych państw, które przecież również wiążą w konkretnej sprawie, bez wskazania dodatkowo w oparciu, o co ustalenia i wnioski obcych instytucji przenoszone są na grunt polski. Naruszeniem prawa było też zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności nieprzeprowadzenie rzetelnej analizy w zakresie wpływu infradźwięków i migotania cieni na zdrowie ludzkie, a także niedostateczne wyjaśnienie okoliczności związanych z ustaleniem właściwej minimalnej odległości planowanej inwestycji od terenów mieszkalnych. Doszło również do naruszenia przepisów postępowania to jest art. 7 k.p.a. i 8 k.p.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący.

Dalej wskazano, że organ naruszył też art. 6 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez naruszenie zasady przezorności i pominięcie wpływu oddziaływania infradźwięków na osoby zamieszkujące w pobliżu miejsca inwestycji.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak również o uchylenie postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. z dnia [...] r. Skarżący wnieśli też o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odpowiadając na wniesione skargi wniosło o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko i oceny prawne wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Następnie wszyscy skarżący (z wyjątkiem A. A. P. i R. P.) złożyli – na wezwania Sądu – pisma procesowe, w których wyjaśnili szczegółowo, jakie jest położenie ich nieruchomości względem planowanej inwestycji.

Podczas rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 8 listopada 2016 r. Sąd postanowił na podstawie art. 111 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi połączyć sprawy oznaczone sygn. akt. II SA/Wr 300/16, II SA/Wr 329/16, II SA/Wr 330/16, II SA/Wr 334/16, II SA/Wr 335/16, II SA/Wr 336/16, II SA/Wr 337/16, II SA/Wr 338/16, II SA/Wr 339/16 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je wspólnie pod sygn. akt II SA/Wr 300/16.

Obecni podczas rozprawy pełnomocnicy skarżących A. M. oraz A. C. i E. C. podtrzymali stanowiska zawarte we wniesionych skargach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Omówienie motywów wyroku należy rozpocząć od przypomnienia, że stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu poddał kontroli zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. i stwierdził, że decyzja ta odpowiada prawu, a zatem nie ma podstaw, aby ją uchylić.

Po pierwsze sąd ocenił, że SKO w W. prawidłowo zastosowało przepis art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a."), który stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Jak podkreśla się w literaturze prawniczej, organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części i rozstrzyga sprawę co do istoty, jeżeli dojdzie do przekonania, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa, to znaczy, gdy postępowanie wyjaśniające lub tylko sama ocena zaskarżonej decyzji wykazały, że narusza ona przepisy prawa materialnego albo jest niezasadna (niecelowa, niesłuszna) – zob. A. Wróbel, Komentarz do art. 138 k.p.a., w: Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2016. Sąd ocenił, że przepis ten kolegium zastosowało prawidłowo, jak również trafnie wyjaśniono przesłanki, którymi kierowało się kolegium. Błędnie oczywiście w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji podano, że decyzja jest wydana na podstawie "art. 138 § 2" k.p.a., jednak osnowa decyzji, jak i jej uzasadnienie wskazują, że uchybienie w tym zakresie miało jedynie charakter omyłki pisarskiej, gdyż niewątpliwie kolegium zastosowało art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Błąd wkradł się również do sentencji zaskarżonej decyzji kolegium w zakresie podania numeru decyzji Burmistrza J. z dnia [...] r. (podano: "[...]", a powinno być: [...]), jednak omyłka w tym zakresie nie miała wpływu na wynik sprawy.

Następnie powiedzieć należy, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie: Dz.U. z 2016 r. poz. 353 ze zm.; dalej: "u.i.o.ś."). Zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 1 u.i.o.ś. uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (do jakich należy inwestycja, której dotyczy zaskarżona decyzja). Przy czym decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach ma charakter szczególny. Jej wydanie jest bowiem niezbędne do uzyskania decyzji, o których mowa w art. 72 u.i.o.ś., a ponadto - w myśl art. 86 tejże - wiąże ona organ wydający decyzje, o których mowa w art. 72 ust. 1 u.i.oś. Ponadto omawiana ustawa określa zarówno elementy rozstrzygnięcia, jakie decyzja taka winna zawierać, a także ustanawia dodatkowe wymogi co do treści uzasadnienia, niezależnie od tych, określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 85 ust. 2 pkt 1 u.i.o.ś. uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów k.p.a., w przypadku gdy została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, powinno zawierać: informacje o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa, a także informacje, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione: – ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, - uzgodnienia regionalnego dyrektora ochrony środowiska oraz opinie organu, o którym mowa w art. 78 u.i.o.ś, – wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone.

Nadto pamiętać należy, że w myśl art. 80 ust. 1 u.i.o.ś., jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone

Sąd ocenił, że analiza treści zaskarżonej decyzji wskazuje, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi stawiane przez cytowane przepisy u.i.o.ś. Zdaniem sądu kolegium wyczerpująco omówiło każdy z aspektów, który wymagał ujęcia w decyzji o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań inwestycji. Drobiazgowo odniesiono się także do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Kolegium należycie wyjaśniło, w jaki sposób treść przedłożonego raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko determinuje treść wydanej decyzji. Wskazać przy tym należy, że wymagania formalne raportu są precyzyjnie określone w art. 66 u.i.o.ś. Sąd przyjął, że zarówno organ wydający decyzję środowiskową jak i organ uzgadniający mogą zwracać się do wnioskodawcy o uzupełnienie treści raportu, a w razie nie zastosowania się do wezwania organ odmówi uzgodnienia (wydania) decyzji środowiskowej. W niniejszej sprawie raport był przez inwestora uzupełniany – na wezwanie właściwych organów – i jego ostateczna treść w pełni odpowiada wymogom prawa.

Zgodnie z przytoczonymi na wstępie przepisami u.i.o.ś. to organ administracji publicznej wydaje decyzję środowiskową i jego rola w postępowaniu wyjaśniającym jest aktywna, bowiem definiując pojęcie oceny oddziaływania na środowisko, ustawodawca szczególnie zaakcentował konieczność weryfikacji przez organ raportu (art. 3 ust. 1 pkt 8 lit. a u.i.o.ś.). Weryfikacja raportu oddziaływania na środowisko jest zatem oceną dokonywaną przez organ właściwy do wydania decyzji środowiskowej (i do pewnego stopnia organy współdziałające) mającą odpowiedzieć na pytanie, czy przedstawiony dokument zawiera wszystkie ustawowo wymagane elementy, a także czy zawarte w nim informacje są prawdziwe i rzetelne. Jeżeli raport nie spełnia wymagań prawdziwości i rzetelności organ prowadzący postępowanie będzie zobowiązany dokonać odpowiednich ustaleń w ramach postępowania wyjaśniającego. Z tego punktu widzenia weryfikacja będzie stanowić realizację obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.), co służyć ma realizacji zasady prawdy obiektywnej, mając na względzie interes społeczny (ochrona środowiska) i słuszny interes obywateli, o czym mowa w art. 7 k.p.a. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 689/14 – Orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się przy tym, że raport jest jednym, choć bardzo ważnym, z dowodów w sprawie i jak każdy dowód podlega swobodnej ocenie. Nie może także stanowić jedynego źródła materiału dowodowego, w związku z tym organy są zobowiązane podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia sprawy, dopuszczając z urzędu jako dowód wszystko co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzać dowody służące ustaleniu precyzyjnie i w pełnym zakresie stanu faktycznego sprawy (por. wyroki NSA z dnia 8 marca 2010 r. II OSK 925/09 z dnia 29 listopada 2000 r. V SA 948/00 – Orzeczenia.nsa.gov.pl). Pamiętać przy tym należy, że w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się oraz ocenia nie tylko wpływ przedsięwzięcia na środowisko, ale także możliwość oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 62 ust. 1 pkt 2 u.i.o.ś.). Trzeba przy tym mieć świadomość, że co do zasady, wykazanie niekorzystnego wpływu przedsięwzięcia na środowisko nie musi skutkować brakiem możliwości jego realizacji (art. 82 ust. 1 pkt 3 i 5 u.i.o.ś.).

Uwzględniając powyższe sąd ocenił, że kolegium w zaskarżonej decyzji prawidłowo oceniło całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyjaśniło wszystkie wzięte pod uwagę okoliczności stanu faktycznego. Zrealizowano zatem prawidłowo zasadę praworządności, bowiem podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Kolegium prawidłowo zastosowało także art. 77 § 1 k.p.a., gdyż w sposób wyczerpujący rozpatrzyło cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, który to materiał był wystarczający do załatwienia sprawy. Kolegium w sposób prawidłowy oceniło na podstawie całokształtu materiału dowodowego, wszystkie istotne okoliczności sprawy, przez co sąd uznał, że nie doszło w postępowaniu do naruszenia art. 80 k.p.a.

Następnie sąd ocenił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji omówiono też wyczerpująco przesłanki, którymi organ kierował się nie uwzględniając opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Poczynione przez kolegium rozważania pozwalały składowi sądu rozpoznającemu skargi na ocenę toku rozumowania kolegium i sprawiły, że sąd uznał poczynione wywody za logiczne, spójne i trafne. Sąd ocenił także, że prawidłowo przeprowadzono postępowanie z udziałem społeczeństwa, a nakazany prawem tryb ogłaszania o kolejnych czynnościach organu administracji publicznej został zachowany. Organ odwoławczy omówił też wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa i zasadnie ocenił zgłaszane w toku postępowania postulaty. W należytym stopniu organ ocenił i rozważył kwestie ochrony ptaków i nietoperzy, w szczególności nakładając obowiązek dokonania analizy porealizacyjnej inwestycji w tym zakresie.

Zdaniem sądu kolegium zasadnie omówiło także przesłanki z art. 81 u.i.o.ś., które warunkowałyby ewentualną odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i trafnie doszło do wniosku, że żadna z przesłanek omówionych w tym przepisie ustawy nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Przesłanki odmowy wydania decyzji polegać przy tym mogą wyłącznie na niezgodności lokalizacji przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (art. 80 ust. 2 ustawy), odmowie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia przez organ współdziałający (art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 77 ust. 1 u.i.o.ś.), braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie proponowanym przez wnioskodawcę, w sytuacji, gdy organ skorzysta z możliwości określonej w art. 81 ust. 1 ustawy, wykazaniu znaczącego negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 34 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (art. 81 ust. 2 ustawy), wykazaniu, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, przy jednoczesnym braku spełnienia przesłanek z art. 38j ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (art. 81 ust. 3 ustawy), a także w przypadku możliwości negatywnego oddziaływania na środowisko w stopniu przekraczającym dopuszczalne w tym względzie normy, określone stosownymi przepisami i sprzeczności zamierzenia z innymi przepisami prawa.

Sąd rozpoznający skargę zgodził się z kolegium, że w przedmiotowej sprawie nie zaszła żadna z przedstawionych przesłanek. Jak wskazano wcześniej, skoro organ może weryfikować wariant w jakim ma być realizowane przedsięwzięcie, to tym bardziej może w ramach zaproponowanego wariantu określić szczegółowe warunki realizacji przedsięwzięcia, co kolegium należycie uczyniło. Nadto kolegium – wbrew zarzutom skarżących – rozważyło realizację inwestycji w ujęciu wariantowym i analiza ta wykazała, że określenie środowiskowych uwarunkowań dla inwestycji w zaproponowanym przez inwestora kształcie okazało się dopuszczalne. Natomiast możliwość wydania decyzji odmawiającej określenia uwarunkowań środowiskowych jest ostatnim instrumentem stojącym na straży realizacji przedsięwzięcia w zgodzie z zasadą przezorności (por. K. Gruszecki, Decyzja o uwarunkowaniach środowiskowych a zasada przezorności, PiP 2007, nr 3, s. 98). W konsekwencji poczynionych rozważań kolegium zasadnie oceniło, że dopuszczalne jest zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i uchylenie w całości decyzji odmownej organu I instancji oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez określenie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia.

Analizując zgromadzone akta sprawy administracyjnej sąd ocenił, że kolegium działało w zgodzie z art. 80 ust. 1 u.i.o.ś. i ustaliło środowiskowe uwarunkowania biorąc pod uwagę opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś. oraz uzgodnienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W., wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa oraz ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Kwestionowana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach spełnia wymogi przewidziane w art. 82 ust. 1 u.i.o.ś., albowiem zawiera wszystkie elementy tam określone. Załącznikiem do decyzji jest charakterystyka przedsięwzięcia, zawierająca podstawowe informacje o przedsięwzięciu. W decyzji określono szczegółowo warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji, eksploatacji i likwidacji przedsięwzięcia. Ustalono również wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 u.i.o.ś. Nałożono także obowiązek wykonania analizy porealizacyjnej, co do skuteczności zastosowanych rozwiązań w celu oceny planowanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz planowanych działań zapobiegawczych z rzeczywistym oddziaływaniem przedsięwzięcia na środowisko i działaniami podjętymi w celu jego ograniczenia.

Zatem skoro w ocenie sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia jej wadliwości i uchylenia. Ugruntowany jest w judykaturze pogląd, iż sprzeciw mieszkańców sąsiednich nieruchomości nie może stanowić podstawy do wydania negatywnej decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Przepisy nakazują jedynie zapewnienie udziału społeczeństwa oraz stron w postępowaniu i umożliwienie zgłoszenia uwag oraz wniosków, natomiast nie nakładają obowiązku uzyskania społecznej akceptacji dla przedsięwzięcia (por. np. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 13 marca 2014 roku, sygn. akt. II SA/Sz 1208/13 oraz WSA w Krakowie z dnia 12 kwietnia 2010 roku, sygn. akt II SA/Kr 42/10 – Orzeczenia.nsa.gov.pl).

Należy zauważyć, że w toku całego długiego postępowania administracyjnego zgłaszano liczne sprzeciwy i zastrzeżenia w stosunku do planowanej inwestycji, natomiast przeciwnicy inwestycji nie przedstawili żadnego dowodu w postaci specjalistycznej opinii, która zakwestionowałaby dowody zgromadzone w postępowaniu, a w szczególności złożony raport, który pozytywnie ocenił Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Sąd ocenił, że rozważania kolegium na temat ww. raportu były wyczerpujące i wskazują, że organ dokonał kompleksowej oceny tego środka dowodowego i ocenę tę sąd w składzie rozpoznającym skargę akceptuje. Z tych też powodów zarzuty skarg w tym zakresie sąd ocenił jako gołosłowne i nietrafne. Nie podzielił też sąd zarzutu skarżących, że w postępowaniu nie zebrano całego materiału dowodowego i konieczne było powołanie biegłego. Konieczność taka nie wynika z zebranego w sprawie materiału, a więc nie doszło do naruszenia art. 84 § 1 w związku z art. 80 i art. 136 k.p.a.

Jak już była o tym mowa, sąd ocenił, że w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a więc zarzuty skarżących w tym zakresie nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd ocenił, że artykuł naukowy z pisma "Akustyka Dzisiaj", w którym przedstawiono wyniki badań w zakresie wpływu infradźwięków na ucho ludzkie stanowić mógł jedynie pewien dowód na to, jakie poglądy zgłasza się w nauce, jednak nie odnosił się on bezpośrednio do planowanej inwestycji w zaproponowanym wariancie. Nie mogła więc ta publikacja być przez kolegium zrównana z prawidłowo sporządzonym raportem o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.

Nie podzielił też sąd poglądu skarżących, jakoby kolegium nie przeprowadziło rzetelnej analizy w zakresie infradźwięków i migotania cieni. Kolegium problem ten wyczerpująco rozważyło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dostateczne wyjaśniono odległość inwestycji od zabudowań, wskazując, że brak jest przepisów prawa w sposób jednoznaczny regulujących narażenie na migotanie cieni. Organ administracji publicznej działa na podstawie i w granicach prawa, a więc nie było możliwe wydanie decyzji odmownej z racji przesłanek, których nie wymienia żaden przepis u.i.o.ś.

Nadto sąd uznał, że prawidłowo kolegium rozważyło kwestię hałasu i ustaliło takie jego poziomy, które wynikają z raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko. Nie podzielił także sąd zarzutu, że kolegium naruszyło art. 144 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez niewłaściwe zastosowanie metody obliczeniowej wartości równoważnego poziomu dźwięku. Skarżąca A.M. zarzuciła, że kolegium błędnie pominęło metodykę referencyjną, stanowiącą załącznik nr 7 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz.U. poz. 1542). Sąd stwierdził jednak, że wskazana metodyka – stosownie do § 10 ust. 1 i ust. 2 tego rozporządzenia – ma zastosowanie do pomiaru hałasu dla instalacji, dla której zostały wydane pozwolenie na emitowanie hałasu do środowiska lub decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu albo pozwolenie zintegrowane. Zatem przepisy te nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, a co za tym idzie kolegium ich nie stosowało, więc nie mogło ich naruszyć.

Nie był też trafny zarzut skarżących, że kolegium naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez zaakceptowanie opinii niemieckiego sądu, przy pominięciu zdania amerykańskich naukowców. Kolegium – jak wynika z treści zaskarżonej decyzji – jedynie omówiło pogląd sądu niemieckiego, ale nie "przyjęło go" jako własny. Analiza treści zaskarżonej decyzji nie potwierdza też zdania skarżących, że kolegium naruszyło także art. 6 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2016 r. poz. 672), poprzez zbagatelizowanie oddziaływania infradźwięków na mieszkańców pobliskich w stosunku do inwestycji nieruchomości. Kwestię tę kolegium omówiło trafnie łącząc ją z tym, jakie przepisy prawa regulują poziom hałasu i związane z tym środki ochrony mieszkańców pobliskich zabudowań. W tym stanie rzeczy sąd uznał, że kolegium nie naruszyło art. 71 ust. 2 pkt 2, art. 80 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 oraz pkt 7 lit. a i c oraz pkt 8 i 12 u.i.o.ś. oraz art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska.

Kolegium nie naruszyło też – wbrew zdaniu skarżących – art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez "pominięcie" opinii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny. Opinia ta stanowi ogólne i abstrakcyjne stanowisko tego podmiotu w zakresie elektrowni wiatrowych, a więc nie odnosi się do konkretnego przedsięwzięcia, którego dotyczy niniejsza sprawa. Trudno więc wskazać, czego ta opinia miałaby w realiach niniejszej sprawy dowodzić.

Podobnie argumentowano w skargach co do "pominięcia" opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ś.. Po pierwsze kolegium trafnie wyjaśniło, że w świetle art. 77 u.i.o.ś. charakter opinii organu sanitarnego był dla organu orzekającego w sprawie niewiążący. Co więcej, kolegium odniosło się szczegółowo do argumentów podniesionych w opinii PPIS i wskazało, z jakich względów opinii tej nie podziela. Przy czym stanowisko swoje kolegium trafnie oparło na wskazanych w decyzji przepisach prawa powszechnie obowiązującego. Podobnie niewiążący charakter miało dla kolegium Studium przestrzennych uwarunkowań rozwoju energetyki wiatrowej w województwie d., stąd jego postanowienia nie mogły stanowić podstawy orzekania w sprawie.

Następnie sąd nie podzielił zarzutu, że kolegium zaniechało określenia, czy przedsięwzięcie wpłynie niekorzystnie na stan techniczny budynków znajdujących się w rejestrze zabytków a posadowionych na terenie M., W. i K.. Kwestie te nie były objęte przedmiotem postępowania w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji.

W konsekwencji sąd doszedł do przekonania, że żadna z rozpoznawanych skarg nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, bowiem treść decyzji i jej uzasadnienia wyjaśnia należycie nałożone na inwestora obowiązki, a żaden z nich nie narusza prawa. W szczególności należycie kolegium odniosło się do odległości planowanej inwestycji od zabudowań, a w skargach i złożonych do sądu pismach procesowych nie podważono tych ustaleń. Nadto żadna ze stron postępowania ani organ pierwszej instancji nie zakwestionowali ustaleń zawartych w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Także w postępowaniu z udziałem społeczeństwa nie złożono zastrzeżeń do treści raportu. Ponadto sąd ustalił, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego.

W tym stanie rzeczy sąd ocenił, że podniesione w skargach zarzuty nie były zasadne, a więc nie mogły skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Stwierdzenie braku podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji oznaczało również, że nie może być uchylone postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. z dnia [...] r. (zob. art. 135 p.p.s.a.).

Końcowo zaznaczyć jeszcze należy, że sąd ocenił, że SKO w W. w postępowaniu zrealizowało także zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wyrażone w wyroku z dnia 31 stycznia 2011 r. (sygn. akt II SA/Wr 580/10) w zakresie postępowania dowodowego przeprowadzonego w niniejszej sprawie.

Informacyjnie dodać należy, że przy kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd nie odwoływał się do przepisów z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz.U. poz. 961), ponieważ sąd ocenia zgodność z prawem decyzji według stanu faktycznego i prawnego sprawy ustalonego na dzień wydania zaskarżonej decyzji, a w dniu [...] r. wymieniona ustawa nie obowiązywała.

Dodać też trzeba, że w prowadzonym obecnie postępowaniu sądowoadministracyjnym katalog stron postępowania przed sądem ustalono z uwzględnieniem art. 33 § 1a w związku z art. 54 § 4 p.p.s.a.

Mając na uwadze całokształt poczynionych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargi oddalił w całości.