Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt I SA/Kr 31/21
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2021-03-11 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Inne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 28 ust. 3,3a
journal: Dz.U. 2020 poz 266
law: Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - t.j.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2019 poz 2325
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Grzeszek (spr.) Sędziowie WSA Piotr Głowacki WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek skargę oddala.


UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] odmówił D. G. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) w łącznej kwocie 34110,28 zł.

W uzasadnieniu ZUS wskazał, że D. G. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wykonywania instalacji elektrycznych (wg. CEIDG od 1 sierpnia 2004 r., kod PKD 43.21.Z). W związku z nieopłaceniem składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy na jego koncie powstały zaległości.

Pismem z 20 lutego 2018 r. ww. zwrócił się z prośbą o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu wniosku opisał okoliczności powstania zadłużenia z tytułu składek, na które (w latach 2014-2017) wpływ miał brak terminowych wpłat, oraz niezapłacenie faktur przez kontrahentów za wykonane prace. Doprowadziło to do zadłużenia firmy w bankach i instytucjach finansowych. Wnioskodawca podkreślił, że w 2017 r. u jego żony stwierdzono białaczką, co wiązało się ze znacznymi nakładami finansowymi na jej leczenie (koszt lekarstw kształtował się od 1500 zł miesięcznie). Oznajmił także, że w grudniu 2017 r. przeszedł zawał serca (nie wiedząc o tym), a następnie skomplikowała się jego sytuacja zdrowotna.

ZUS decyzją z dnia 23 kwietnia 2018 r. odmówił umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu decyzji Zakład stwierdził, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność, określona w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stanowiąca przesłankę umorzenia należności. Nadto Zakład uznał, że nie wykazano przesłanek przemawiających za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku o umorzenie wynikających z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy ZUS decyzją z dnia 2 lipca 2018 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia 23 kwietnia 2018 r.

Następnie pismem z dnia 6 sierpnia 2018 r. wnioskodawca złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skargę na ww. decyzję ZUS z 2 lipca 2018 r., który wyrokiem z dnia 29 października 2018 r. sygn. akt l SA/Kr 937/18, uchylił obie decyzje ZUS.

Po ponownym przeanalizowaniu sprawy ZUS ponownie nie znalazł przesłanek do pozytywnego rozpatrzenia wniosku - decyzją z 6 maja 2019 r. nr 803/19 odmówiono umorzenia zaległości.

W wyniku rozpoznania skargi wnioskodawcy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt l SA/Kr 854/19, uchylił zaskarżoną decyzję z 6 maja 2019 r. nr 803/19. Uchylając decyzję Sąd wskazał, że ZUS wydając zaskarżoną decyzję nie zebrał całego materiału dowodowego ani nie dokonał wnikliwej analizy sytuacji finansowej, zdrowotnej i rodzinnej strony w odniesieniu do przesłanek umorzenia należności składkowych określonych w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. i nie uwzględnił wskazówek wynikających z prawomocnego wyroku sygn. akt l SA/Kr 937/18.

Podkreślono, że określona w przepisie § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia dopuszczalność umorzenia zaległych składek uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia nie wystąpi niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Powołano, że aby dokonać rzetelnej sytuacji materialnej wnioskodawcy należy przede wszystkim podać minimum socjalne w gospodarstwie domowym strony a następnie porównać je do osiąganych dochodów.

Mając na względzie, że w analizowanej sprawie strona podnosiła okoliczność zawarcia z żoną umowy rozdzielności majątkowej w orzeczeniu Sądu wskazano, że należy dokonać następujących wyjaśnień: czy ww. mieszka razem z żoną, czy prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe; czy mieszkanie w którym mieszka jest jego własnością (jaki ma tytuł prawny) czy też żony (ewentualnie osób trzecich); czy utrzymuje się sam, jakie konkretnie ponosi wydatki i na co (wydatki powinny być rzetelnie udokumentowane); ponieważ jak wynika z uzasadnienia wyroku, na rozprawie z 30 października 2019 r. oświadczył, że nie reguluje zadłużeń - należy ustalić jakie ma zadłużenia (w jakich bankach i w jakiej wysokości), czy spłaca kredyty i czy w związku z tym toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne. W przekonaniu Sądu organ administracji powinien także odnieść się do sytuacji zdrowotnej strony - czy z uwagi na stan zdrowia jest ona w stanie kontynuować działalność gospodarczą, czy jest w stanie pracować. Z uwagi na powołany przez wnioskodawcę fakt umorzenia prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego przez komornika sądowego, raz jeszcze należy zbadać i uzasadnić przesłankę całkowitej nieściągalności wynikającą z art. 28 ust. 3 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

ZUS podkreślił w tym miejscu, że w związku z ww. wyrokiem ponownie przeprowadzono postępowanie w sprawie i uwzględniono dokumentację przedstawioną przez stronę na kolejnych etapach postępowania oraz wykorzystano materiały i ustalenia zgromadzone z urzędu.

ZUS wskazał, że z przedstawionej dokumentacji finansowej (zeznania podatkowe, wyciągi z księgi przychodów i rozchodów) wynika, że przychody/dochody wnioskodawcy kształtowały się następująco: - za 2016 r. (PIT 36L - z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej) - przychód 194.304,26 zł/dochód 3.903,59 zł; - za 2017 r.(wg. podatkowej księgi przychodów i rozchodów ) - przychód 121.933 zł/dochód 13.581,78 zł, wg. PIT/ZG za 2017 r. uzyskał dochód z zagranicy w wysokości 24.730,80 zł; za 2018 r.(PIT 36L - z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej) - przychód 250.865,61 zł/ dochód 83.789,96 zł; za 2019 r. (PIT 36L - z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej) - przychód 207.552,26 zł/dochód 662.50,64 zł.

Wg. przedłożonego wyciągu z księgi przychodów i rozchodów za 2020 r., przychody/dochody/ straty z działalności gospodarczej kształtowały się następująco: 01/2020 - przychód – 39.200 zł, koszty -15.177,67 zł, dochód 124.022,33 zł; 02/2020 - przychód - 14.310 zł, koszty - 19.549,66 zł, strata 5.239,6,6 zł; 03/2020 - przychód – 9.405,53 zł, koszty – 9.358,32 zł, dochód 47,21 zł; 04/2020 - przychód – 7.900 zł, koszty 4.761,74 zł, dochód 3.138,26 zł. Z powyższego zestawienia wynika, że w okresie od 01.2020 r. do 04.2020 r. wnioskodawca uzyskał przychód w łącznej kwocie 70.815,53 zł, poniósł koszty w wysokości 48.847,39 zł, uzyskując dochód 21.968,14 zł (tj. średniomiesięczny przychód wyniósł 17.704 zł/ dochód wynosi 5.492 zł).

ZUS wyjaśnił, że pomimo skierowanego wezwania (pismo ZUS z 7 sierpnia 2020r.) strona nie przedstawiła dokumentacji potwierdzającej uzyskiwany przychód/ponoszone koszty za okres od maja 2020 r. W piśmie z 13 września 2020 r. wnioskodawca wyjaśnił, że wskutek pandemii COVID-19 w miesiącach marzec-maj 2020 r. utracił on zlecenia, co miało bezpośredni wpływ na utratę dochodu. Na potwierdzenie do akt przedstawił pisma S. 2 R. D. Sp. z o.o., Sp. k. z 31 marca 2020 r. i 29 kwietnia 2020 r., z których wynika, że wskutek pandemii kontrahent wstrzymał realizację prac budowlanych na inwestycji obejmującej budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym.

ZUS wskazał, że w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym z 27 czerwca 2020 r. wnioskodawca poinformował, iż nie pracuje zarobkowo, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej oraz nie korzysta z innych form wsparcia. W bazie danych KSI ZUS figuruje natomiast jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Nadto, w toku postępowania z wniosku o umorzenie z 21 lutego 2018 r., w kolejno składanych oświadczeniach z 14 marca 2018 r. i 25 lutego 2019 r. strona wskazywała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną E. G., która dysponuje własnym źródłem dochodu, oraz z dorosłą córką A. G..

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (z 14 maja 2018 r.) wnioskodawca oznajmił z kolei, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żoną, a jedynie partycypuje w kosztach opłat za mieszkanie i w zakupie leków żony.

W oświadczeniu majątkowym przedstawionym do obecnie prowadzonego postępowania (wypełnionym 27 czerwca 2020 r.) wnioskodawca wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jednocześnie załączył oświadczenie żony - E. G. (z 15 czerwca 2020r.), z którego wynika, że pozostają oni w separacji faktycznej. Pomiędzy nimi istnieje ustrój rozdzielności majątkowej (do akt sprawy załączono umowę majątkową małżeńską z 29 czerwca 2006 r. Repertorium [...]). Żona wnioskodawcy opisała, że utrzymuje się sama i nie pozostaje ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym (finansowym). Potwierdziła jednocześnie, że w okresie nasilenia jej choroby (jak wynika z dokumentacji przedstawionej do akt sprawy - przewlekła białaczka), wnioskodawca pomagał jej jedynie okazjonalnie przy wykupie leków czy zorganizowaniu transportu do lekarza, Przedstawiono także oświadczenie córki - A. G. (z 13 stycznia 2020 r.), która oznajmiła, że od miesiąca sierpnia 2018 r., zamieszkuje i pracuje w mieście Ł. (nie mieszka z rodzicami w K.).

W oświadczeniu z 27 czerwca 2020 r. wnioskodawca wskazał stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w wysokości 1.200 zł miesięcznie w tym z tytułu: opłat czynszowych - 500,00 zł, opłat eksploatacyjnych - 200,00 zł, kosztów związanych z leczeniem - 500,00 zł. Nie przedstawił jednak żadnych dokumentów potwierdzających fakt ponoszenia ww. wydatków.

ZUS wyjaśnił, że mając na uwadze zalecenia Sądu zawarte w wyroku WSA w Krakowie z 30 października 2019 r., pismem z 7 sierpnia 2020 r. ponownie wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia dodatkowej dokumentacji, w celu umożliwienia weryfikacji: czy mieszkanie w którym mieszka jest jego własnością, czy żony (ewentualnie osób trzecich) i jaki ma tytuł prawny. Podjęto próby wyjaśniania czy utrzymuje się on sam, jakie konkretnie wydatki ponosi (i na co), poproszono także o rzetelnie udokumentowane ponoszonych wydatków.

W odpowiedzi do akt sprawy załączono: umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego w K. ul. [...], zawartą 24 lipca 2000 r. pomiędzy Towarzystwem Budownictwa Społecznego "K.-S." S.A. z siedzibą w K. a E. G. (najemca); oświadczenie E. G. (z 8 września 2020 r.), w którym potwierdza, że jest głównym najemcą lokalu oraz, że strona partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania w 50%. E. G. oświadczyła ponadto, że na chwilę obecną wnioskodawca zalega z płatnościami od stycznia 2020 r.; faktury Towarzystwa Budownictwa Społecznego "K.-S." S.A. potwierdzające wysokość opłat za lokal w K. ul. [...] (wystawione na E. G.) tj.: z 30 czerwca 2020 r. - na kwotą 271,65 zł (rozliczenie mediów za 05-06.2020 r.), z 1 września 2020 r. - na kwotę 1100,34 zł (naliczenie opłat za 09.2020 r.), mail od Tauron z 7 września 2020 r., dotyczący zapłaty faktury za energią elektryczną na kwotą 136,15 zł.

Jednocześnie uzupełniając ww. dokumenty w piśmie z 13 września 2020 r. strona wskazała, że ponosi koszty utrzymania mieszkania na które składa się czynsz, prąd, media (gaz, woda, ścieki itp.,); które wynoszą średnio 700 zł miesięcznie. Podkreśliła także, że zalega z płatnościami dotyczącymi utrzymania mieszkania od stycznia 2020 r. Nie wykazała czy ponosi i w jakich kwotach inne wydatki na np. żywność czy inne potrzeby związane z bieżącym utrzymaniem.

ZUS wskazał, że wnioskodawca wykazał posiadanie zobowiązań pieniężnych: - z tytułu podatków - za lata: 2018-2019 - w kwocie 20.000 zł, - z tytułu zaciągniętych kredytów/w bankach - za lata: 2018-2020 w kwocie 10.000 zł, u osób fizycznych - za lata: 2018-2020 - w kwocie 60.000,00 zł, - innych zobowiązań - w kwocie 130.000,00 zł, które nie są spłacane. Strona nie wskazała jednak, aby należności były objęte przymusowym dochodzeniem.

ZUS podkreślił również, że mając na uwadze zalecenia WSA w Krakowie zawarte w wyroku z 30 października 2019 r. (pismem z 7 sierpnia 2020 r.) ponownie wezwano stronę do uzupełnienia dodatkowej dokumentacji, w celu wyjaśnienia jakie kredyty ona spłaca, w jakich bankach i w jakiej wysokości, oraz czy w związku z tym toczy się wobec niej postępowanie egzekucyjne. Nie przedstawiono jednak żadnych dokumentów obrazujących zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów, nie określono także czy są one dochodzone egzekucyjnie.

Natomiast, na okoliczność wykazania posiadania zobowiązań podatkowych wnioskodawca do akt sprawy załączył decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 23 lipca 2020r.(szt. 2) i 27 lipca 2020 r. potwierdzające: brak uiszczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. w łącznej wysokości 8.244 zł, brak uiszczenia podatku od towarów i usług za miesiące: październik 2019 r., listopad 2019 r., styczeń 2020 r. i kwiecień 2020 r. w łącznej wysokości 11.859 zł, brak uiszczenia podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2020 r. w wysokości 729 zł. Ww. decyzje zostały wydane w związku z prośbami strony o odroczenie terminu płatności zobowiązań podatkowych, których termin płatności wyznaczono do 26 października 2020r. i 25 listopada 2020 r.

Ponadto do akt sprawy załączono: nakaz zapłaty w postępowaniu uproszczonym upominawczym (data dokumentu 3 września 2018 r.) z wniosku M. Sp. z o.o. w G. kwoty 6.698,27 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie; ostateczną przedegzekucyjną propozycję spłaty zadłużenia (pismo z 2 stycznia 2020 r.) na rzecz U. - kwoty 12.607,34 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie; postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Śródmieścia z 8 kwietnia 2016 r., który umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z wniosku D. Sp. z o.o. - wg. informacji zamieszczonych w postanowieniu wartość egzekwowanego świadczenia na dzień wydania postanowienia wynosiła 75.309,44 zł.

W oświadczeniu majątkowym wypełnionym 27 czerwca 2020 r. wnioskodawca wykazał wierzytelności od następujących podmiotów: C. S. Sp. z o.o., NIP [...] w kwocie 157.000 zł, M. Sp. z o.o. NIP [...] - w kwocie 123.000 zł, R. K. NIP [...] w kwocie 34.560 zł. Do akt sprawy załączono wyrok Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia z 6 grudnia 2012 r. zasądzający od W. S. na rzecz strony kwotę 46.759,96 zł wraz z przypadającymi ustawowymi odsetkami za zwłokę.

ZUS wskazał, że w oświadczeniu z 27 czerwca 2020 r. wnioskodawca oznajmił, że przeciwko jego dłużnikom toczyły się postępowania sądowe i egzekucyjne, jednak egzekucja była nieskuteczna. Wspomniał także, że nakazem zapłaty z 24 czerwca 2020r. Sąd Rejonowy w Krakowie zasądził na jego rzecz kwotę 34.560 zł, jednakże wyrok nie jest prawomocny i nie posiada on wiedzy, czy pieniądze dostanie.

Strona wyjaśniła również, że nie posiada majątku nieruchomego, środków transportu oraz innych praw majątkowych. Z ustaleń Zakładu wynika natomiast, że figuruje ona w Centralnej Bazie Pojazdów i Kierowców jako współwłaściciel samochodu ciężarowego Citroen Jumpy 1.9D rok produkcji 2006 (współwłasność z Getin Bank SA).

Nadto z akt sprawy wynika, że wnioskodawca jest po przebytym zawale mięśnia sercowego. Pozostaje w leczeniu m.in. z powodu miażdżycy, choroby niedokrwiennej serca, nadciśnienia, dny moczanowej, zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa oraz kamicy pęcherzyka żółciowego. Do akt sprawy załączono obszerną dokumentację potwierdzającą posiadane schorzenia.

Strona wyjaśniła, że ze względu na sytuację zdrowotną została zmuszona do unikania miejsc publicznych ze względu na przynależność do l grupy ryzyka zachorowania na COVID-19. W piśmie z 13 września 2020 r. poinformowała, że wszystkie zabiegi medyczne planowane na miesiące sierpień i wrzesień 2020 r. zostały przesunięte w związku z sytuacją wywołaną pandemią COVID-19 na miesiące październik i listopad 2020 r., o czym poinformowano ją jedynie drogą telefoniczną. Oznajmiła także, że miała mieć przeprowadzoną koronarografię serca oraz zabieg zbijania cholesterolu, ze względu na miażdżycę i grożący zawał serca.

ZUS wskazał w tym miejscu, że z przedłożonego do akt sprawy postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Śródmieścia z 8 kwietnia 2016 r. wynika, że prowadzone wobec wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne z wniosku wierzyciela D. Sp. z o.o. zostało umorzone na podstawie art. 824 §1 pkt 3 k.p.c. z uwagi na bezskuteczną egzekucję. 26 stycznia 2018 r. wierzyciel D. Sp. z o.o wystąpił z wnioskiem o orzeczenie wobec strony zakazu prowadzenia działalności gospodarczej na okres 10 lat. Jak wynika z treści pisma pełnomocnika ww. spółki z 21 grudnia 2018 r. złożonego w trakcie postępowania, spółka odnosząc się do przesłanki winy zawiadomiła, że pomimo twierdzeń strony o posiadanych dochodach, wierzytelnościach oraz szeregu podjętych działań, nie rozpoczęła spłaty swoich wierzytelności. Na dzień sporządzenia niniejszej decyzji brak jest informacji o orzeczeniu wobec strony zakazu prowadzenia działalności.

ZUS wyjaśnił następnie, że należności o umorzenie których wnosi strona są wymagalne, nie uległy przedawnieniu. Wobec wnioskodawcy, celem wyegzekwowania należności z tytułu składek, jest prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS. Należności za okres 09.2014 -10.2014 objęto przymusowym dochodzeniem od 3 września 2016 r. (data doręczenia tytułu wykonawczego), za okres 11.2014 -12.2014 postępowanie wszczęto 14 grudnia 2016 r. Kolejne należności sukcesywnie obejmowano przymusowym dochodzeniem. Ponadto 31 października 2016 r. skierowano dalsze tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Część należności figurujących na koncie wnioskodawcy wg, stanu na dzień wpływu wniosku o umorzenie zostało uregulowanych dokonanymi przez niego wpłatami na poczet bieżących składek, które rozliczane są zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania do którego poboru jest zobowiązany ZUS. Zgodnie z obowiązującymi przepisami od 1 stycznia 2018 r. każda wpłata rozliczna jest na najstarszą należność w ramach danego ubezpieczenia albo funduszu.

ZUS wskazał, że w związku z tym, że wnioskodawca posiada status przedsiębiorcy (przedsiębiorca-każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą, w tym o charakterze niezarobkowym, bez względu na jego formę organizacyjno-prawną oraz sposób finansowania) dokonano analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną.

W ocenie ZUS spełnione zostały łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 ww. Traktatu ponieważ: należności z tytułu składek stanowią środki publiczne w rozumieniu ustawy o finansach publicznych; umorzenie następuje w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego podmiotu, a decyzja w sprawie przyznania pomocy zależy od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; za pomoc publiczną uznawane jest wsparcie udzielane przedsiębiorcy na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku. Przesłankę tę uznaje się za spełnioną, jeżeli przedsiębiorca otrzymuje pomoc, której nie uzyskałby w normalnych warunkach rynkowych. Tak też byłoby w przypadku umorzenia należności; udzielony przez ZUS środek może zakłócać lub grozić zakłóceniem konkurencji oraz może wpływać negatywnie na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Przedsiębiorca działa na rynku otwartym na konkurencję. Ponadto zakłócenie konkurencji dotyczy zarówno aktualnie istniejącej konkurencji, jak i zakłóceń potencjalnych - środek pomocowy może skutkować istotnymi trudnościami w wejściu na rynek dla przedsiębiorstw, które dopiero zechcą w nim uczestniczyć, jak też odwrotnie - wzmocnić pozycję przedsiębiorcy i umożliwić mu wejście na rynki innych Państw Członkowskich.

Ponadto, jak wskazał ZUS udzielenie pomocy de minimis jest możliwe wówczas, gdy łączna wartość pomocy de minimis dla jednego beneficjenta nie przekroczyła równowartości 200 tyś. euro w okresie 3 lat podatkowych. Z akt sprawy wynika, że strona wniosła o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis, zaś ewentualna pomoc nie przekroczyłaby ustalonego pułapu 200 tyś. euro.

W związku z powyższym, zdaniem ZUS, ewentualne umorzenie należności z tytuły nieopłaconych składek mogłoby stanowić pomoc de minimis.

W dalszej części ZUS wskazał na przypadki umorzenia należności z tytułu składek określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczące całkowitej nieściągalności, wyjaśniając przy tym, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazała okoliczności, które skutkowałyby umorzeniem zobowiązania na podstawie ww. przepisów. W stosunku do działalności wnioskodawcy nie było prowadzone postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b, nie zachodzą w stosunku do zadłużenia strony. Z przyczyn oczywistych, nie ma również zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1. Wysokość nieopłaconych składek, przewyższa kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Oznacza to, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt 4a również w sytuacji strony nie ma zastosowania.

ZUS wyjaśnił w tym miejscu, że treść art. 28 ust. 3 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wymaga obok zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, także stwierdzenia, że równocześnie występuje brak majątku z którego można egzekwować należności, brak małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Konstrukcja omawianego przepisu wskazuje, że ustawodawca dopuszczając możliwość umorzenia należności publicznoprawnej, ze wskazanej w nim przyczyny wprowadza obowiązek równoczesnego ustalenia, że wystąpiły dodatkowe okoliczności, wykluczające możliwość ściągnięcia należności, w tym poprzez rozszerzenie kręgu podmiotów, wobec których można dochodzić należności składkowych (następcy prawni, małżonek, osoby trzecie).

ZUS wskazał, że do prośby o umorzenie wnioskodawca załączył postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Śródmieścia z 8 kwietnia 2016 r., który prowadził względem niego postępowanie egzekucyjne z wniosku innego wierzyciela tj. D. Sp. z.o.o . Na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c ww. organ egzekucyjny umorzył prowadzone postępowanie. Z treści dokumentu wynika, że strona utrzymywała się wówczas z prowadzenia działalności gospodarczej. W toku postępowania nie ustalono składników majątkowych z których byłaby możliwość egzekwowania należności, tj.: rachunków bankowych, świadczeń emerytalno-rentowych, nieruchomości czy środków transportu. W uzasadnieniu wskazano, że strona deklarowała ratalną spłatę zadłużenia, jednak pomimo złożonej deklaracji nie dokonała żadnej wpłaty. Organ egzekucyjny podejmował czynności pod wskazanym adresem tj. K. ul. [...], jednak nikogo nie zastano. Na pozostawione wezwanie do kancelarii nikt się nie zgłosił. Podjęto także czynności pod adresem K., ul, O. [...]. Wierzyciel - w odpowiedzi na zawiadomicie o stanie egzekucji złożył wniosek w oparciu o przepis art. 814 k.p.c. o dokonanie otwarcia lokalu pod adresem ul. [...] w K. oraz przy ul. [...] w K., celem ustalenia czy w powyższych lokalach znajdują się ruchomości podlegające zajęciu, następnie ich zajęcia i skierowania do nich egzekucji. Ponieważ wierzyciel nie uiścił zaliczki na dokonanie czynności egzekucyjnych, nie nadano im dalszego biegu.

Z uwagi na powyższe brak jest, zdaniem ZUS podstaw do definitywnego stwierdzenia, że w sprawie występuje brak majątku z którego można egzekwować zobowiązania z tytułu składek.

ZUS wskazał, że w analizowanej sprawie należności z tytułu składek objęte są przymusowym dochodzeniem prowadzonym przez Dyrektora ZUS, które do nadal nie zostało zakończone. Ponadto odpisy tytułów wykonawczych skierowano do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], celem prowadzenia egzekucji ze środków do których zastosowania nie jest uprawniony Dyrektor ZUS - organ egzekucyjny dotychczas nie zawiadomił o zaistnieniu braku składników majątkowych w odniesieniu do których można zastosować czynności egzekucyjne.

ZUS podkreślił, że na obecnym etapie postępowania nie dysponuje on pełną wiedzą w zakresie środków z których byłaby możliwość wdrożenia przymusowego dochodzenia należności, tym samym nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Z uwagi na powyższe wykluczeniu podlegają przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6.

Przedstawione powyżej fakty dowodzą, w opinii ZUS, że w sprawie strony nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stąd umorzenie należności na ich podstawie jest niemożliwe.

ZUS wskazał następnie na art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz na rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i wyjaśnił, że w sprawie brak jest przesłanek uzasadniających umorzenie należności.

ZUS wyjaśnił, że biorąc pod uwagą wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie określone w wyroku z 30 października 2019 r., pismem z 5 marca 2020 r. wezwano stronę do przedstawienia dokumentów obrazujących jej aktualną sytuacją finansową, materialną i zdrowotną (tj. dokumentów potwierdzających aktualnie uzyskiwane dochody, informacji o członkach rodziny wspólnie zamieszkujących i gospodarujących, informacji o wydatkach związanych z bieżącym utrzymaniem, o posiadanych zobowiązaniach finansowych - ze wskazaniem czy zadłużenia są spłacane, o posiadanym majątku nieruchomym, ruchomym i innych prawach majątkowych). Pismem z 4 czerwca 2020 r. wnioskodawca wystąpił z prośbą o wydłużenie terminu na złożenie dokumentacji, uzasadniając ją trudnościami w pozyskaniu wymaganych dokumentów, w związku z wprowadzeniem stanu epidemii wywołanej zakażeniami koronawirusem.

Wnioskodawca podniósł, że sprawę komplikuje pogarszający się jej stan zdrowia, oraz fakt, że znajduje sią w grupie wysokiego ryzyka zachorowania na koronawirusa (z powodu stwierdzonych chorób układu sercowo-naczyniowego, w tym z przebytym zawałem i nadciśnieniem). Strona podkreśliła, że nie może pozyskać żądanych przez ZUS dokumentów tj. zaświadczeń o wysokości zadłużenia w konkretnych placówkach bankowych, jak również aktualnej dokumentacji medycznej stwierdzającej pogorszenie stanu zdrowia ze wzglądu na konieczność unikania miejsc publicznych. Tym samym nie ma możliwości zebrania właściwych i kompletnych dokumentów oraz informacji potrzebnych do wypełnienia żądanych dokumentów w wyznaczonym terminie.

ZUS wyjaśnił, że uwzględniając wniesioną prośbę, pismem z 16 czerwca 2020 r. poinformowano o wydłużeniu terminu na uzupełnienie dokumentów do 29 czerwca 2020 r. W odpowiedzi na wezwanie do akt sprawy przedstawiono: oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym z 27 czerwca 2020 r., oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej z 15 czerwca 2020 r., PIT 36L za rok 2019, wyciąg z księgi przychodów i rozchodów za rok 2020r. (za okres od 01.2020r.-04.2020r.), oświadczenia E. G. i A. G., kartę informacyjną z leczenia szpitalnego z 16 września 2019 r., wynik badania z 4 października 2019 r. oraz umowę majątkową małżeńską. Załączono także dokumentację dotyczącą posiadanych zobowiązań, potwierdzającą podejmowane wobec strony czynności egzekucyjne (tj. wyroki i postanowienia sądu, nakaz zapłaty, propozycje spłaty zadłużenia). Strona wskazała także dalszy brak opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy ze względu na zaliczanie dokonywanych wpłat na rzecz najstarszych zaległości (załączono decyzje ZUS określające wysokość zaległości).

ZUS wskazał, że mając na względzie, iż pomimo wezwania i wydłużonego terminu na przedstawienie dokumentacji potwierdzającej aktualną sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną, wnioskodawca nadal nie przedstawił dokumentów i dowodów umożliwiających dokonanie analizy materiału zgodnie z zaleceniami Sądu zawartymi w wyroku z 30 października 2019 r., ponownie umożliwił stronie uzupełnienie dokumentacji pozwalającej na analizę bieżącej sytuacji finansowej, materialnej, rodzinnej i zdrowotnej. W piśmie z 7 sierpnia 2020 r. ponownie wyznaczono 14 dniowy termin na uzupełnienie: aktualnego wyciągu z księgi przychodów i rozchodów lub wyciągu z ewidencji przychodów za 2020 r., dokumentacji z której będzie wynikało jaki tytuł prawny ma mieszkanie w którym mieszka razem z żoną (K. ul. [...]), dokumentacji potwierdzającej ponoszone wydatki np. faktury, rachunki związane z bieżącymi opłatami - ze wskazaniem jaką część opłat ponosi, oraz jakie wydatki ponosi na inne potrzeby, dokumentacji dotyczącej posiadanych zobowiązań kredytowych, aktualnej dokumentacji medycznej. W dniu 16 września 2020 r., do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pismo wnioskodawcy wraz z załącznikami w zakresie: uzyskiwanych dochodów z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej - PKPiR za okres 01.2020 r. - 04.2020 r., posiadanych zobowiązań podatkowych (decyzje NUS [...] szt. 3), tytułu prawnego lokalu mieszkalnego w którym zamieszkuje (umowa najmu), wysokości ponoszonych opłat związanych z wynajmem lokalu mieszkalnego (faktury VAT, mail, oświadczenie E. G.), potwierdzenia utraty zleceń w związku z pandemią koronawirusa (pisma S. 2 R. D. sp. z o.o. sp. k. - z 31 marca 2020 r. i 29 kwietnia 2020 r.).

ZUS podkreślił w tym miejscu, że ciężar wykazania istotnych okoliczności pozwalających na ocenę zaistnienia którejś z przesłanek z § 3 rozporządzenia spoczywa na osobie, która ubiega się o umorzenie należności z tytułu składek. Brak pełnej informacji na temat źródeł i wysokości osiąganych dochodów, ponoszonych wydatków na utrzymanie oraz sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy uniemożliwia przeprowadzenie rzetelnej analizy i stwierdzenie występowania bądź nie okoliczności określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

ZUS podniósł, że ponownie ocenił sytuacją skarżącego przez pryzmat ww. przepisów nie znajdując przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek.

Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, aby zaistniała przesłanka umorzenia w postaci choroby dłużnika lub członka jego rodziny. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca jest po przebytym zawale mięśnia sercowego, pozostaje w leczeniu m.in. z powodu miażdżycy, choroby niedokrwiennej serca, nadciśnienia, dny moczanowej, zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa oraz kamicy pęcherzyka żółciowego. Na potwierdzenie sytuacji zdrowotnej do akt sprawy załączył on dokumentację potwierdzającą posiadane schorzenia. Ostatni udokumentowany pobyt w szpitalu tj. na Oddziale Klinicznym Chorób Serca miał miejsce w 2019 r. tj. w okresie od 10 września 2019 r., do 16 września 2019 r. W piśmie z 4 czerwca 2020 r. strona wskazała, że jej stan zdrowia ulega pogorszeniu. Podkreśliła także, że nie może pozyskać żądanych przez ZUS dokumentów tj. aktualnej dokumentacji medycznej ze względu na konieczność unikania miejsc publicznych, ponieważ znajduje się w grupie wysokiego ryzyka zachorowania na koronawirusa. Pomimo kolejnego wezwania (pismo ZUS z 7 sierpnia 2020 r.) nie przedstawiono dodatkowej dokumentacji. W piśmie z 13 września 2020 r. strona poinformowała, że wszystkie zabiegi medyczne planowane na miesiące sierpień i wrzesień 2020 r. (koronarografia serca, zabieg zbijania cholesterolu) zostały przesunięte w związku z sytuacją pandemii COVID-19 na miesiąc październik i listopad 2020 r., o czym poinformowano ją jedynie drogą telefoniczną.

W analizowanej sprawie istotne jest, w opinii ZUS, że pomimo powoływanych trudności zdrowotnych do nadal strona nie podjęła decyzji o zaniechaniu wykonywania działalności gospodarczej. Jednocześnie pomimo powoływanych trudności zdrowotnych i konieczności samodzielnego wykonywania prac (jak podnosi nie stać ją na zatrudnienie pracowników) podejmuje wykonywanie zleceń, co potwierdzają załączone do akt pisma kontrahenta S. 2 R. D., który ze względu na pandemię koronawirusa wstrzymał wykonywanie prac, gdzie przedmiotem inwestycji jest budowa budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym. Jak sam podkreślił wnioskodawca ze względu na stan zdrowia nie może uzyskiwać "Wysokiego zarobku" (pismo z 29 czerwca 2020 r.) co nie jest jednoznaczne z brakiem możliwości podejmowania przez niego aktywności zawodowej.

ZUS podkreślił, że przewlekła choroba zobowiązanego może stanowić podstawę ubiegania się o umorzenie należności z tytułu składek, tylko wówczas, gdy pozbawia ona zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na opłacenie należności. W przypadku, gdy zobowiązany mimo istnienia choroby uzyskuje dochody, wspomniana podstawa umorzenia nie ma zastosowania.

ZUS wskazał również, że w toku postępowania wnioskodawca powoływał się także na stan zdrowia żony E. G., która ze względu na swój stan zdrowia (przewlekła białaczka), wymagała wsparcia i opieki z jego strony. Jednak jak wynika z oświadczenia E. G. (z 15 czerwca 2020 r.) w okresie nasilenia jej choroby wnioskodawca pomagał jej jedynie okazjonalnie przy wykupie leków czy zorganizowaniu transportu do lekarza. E. G. jest aktywna zawodowo. Brak jest zatem podstaw do uznania, że sytuacja zdrowotna lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, uniemożliwia pozyskanie stronie środków finansowych na spłatę zaległości względem ZUS.

Analiza dokumentacji nie wykazała również, aby w sprawie wnioskodawcy zaszły przesłanki umorzenia w postaci poniesionych strat materialnych w wyniku klaski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). W toku postępowania strona powołała, że wskutek pandemii koronawirusa zmniejszeniu uległy jej przychody z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej, utraciła także część zleceń. Niemniej jednak, pomimo powoływanych trudności do nadal strona kontynuuje wykonywanie działalności gospodarczej.

W ocenie ZUS, sytuacja w jakiej obecnie się znajduje wnioskodawca, nie mieści się w katalogu zdarzeń losowych i nie może być usprawiedliwieniem dla zwolnienia go z wywiązywania się z ciążącego na nim obowiązku uregulowania składek wobec ZUS.

Przechodząc do kolejnej przesłanki umorzenia wynikającej z § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS uznał, uwzględniając wysokość środków finansowych będących w dyspozycji strony prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe, ustalonych w oparciu o dokumentację przedstawioną do akt sprawy (tj. wg PKPiR za okres od 01-04.2020 r. średniomiesięczny przychód z działalności gospodarczej wyniósł 17.704 zł, a dochód 5.492 zł), że w opisywanej sprawie przesłanka ubóstwa nie zachodzi.

ZUS podkreślił przy tym, że w toku postępowania wezwano wnioskodawcę do określenia jakie wydatki i w jakiej wysokości ponosi na własne utrzymanie. Poza fakturami potwierdzającymi wysokość ponoszonych opłat związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, pomimo dwukrotnego wezwania nie oszacował i nie udokumentował wydatków na inne potrzeby np. na wyżywienie, higienę osobistą, transport, zakup odzieży czy obuwia.

Odnosząc się do twierdzeń strony dotyczących okoliczności mających wpływ na powstanie zadłużenia, tj. m.in. współpracy z niesolidnymi kontrahentami (w latach 2014-2017), którzy nie wywiązywali się z obowiązku terminowego opłacania faktur, co doprowadziło do powstania zadłużenia firmy w bankach i instytucjach finansowych – ZUS wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawach o umorzenie należności analizie nie podlegają przyczyny powstania zadłużenia, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w przytoczonych powyżej przepisach. Innymi słowy, okoliczności powstania zadłużenia z tytułu składek nie mogą stanowić podstawy do umorzenia należności.

ZUS wyjaśnił również, że pomimo zaleceń Sądu zawartych w wyroku z 30 października 2019 r., i dwukrotnego wezwania wnioskodawcy (pisma z 5 marca 2020 r. i z 7 sierpnia 2020 r.) nie przedstawił on dokumentacji, z której wynikałoby jakie posiada zobowiązania kredytowe, w jakich bankach i w jakiej wysokości, oraz czy w związku z tym toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne.

W konsekwencji w przedmiotowej sprawie nie istnieją, w opinii ZUS, opisane w treści rozporządzenia, szczególne okoliczności przemawiające za natychmiastowym uwolnieniem strony od ciążącej zaległości.

ZUS wskazał także, że z analizy konta ubezpieczonego wnioskodawcy wynika, że nieprzerwanie od 2004 r. wykonuje pozarolniczą działalność gospodarczą. W toku postępowania strona podała, że ze względu pogorszenia stanu zdrowia, nie ma możliwości podejmowania dużego wysiłku, a tym samym osiągania wysokiego zarobku. Obecnie możliwość wykonywania działalności została ograniczona wskutek pandemii koronawirusa. ZUS podkreślił jednak, że konsekwencje będące skutkiem sytuacji epidemicznej nie dotyczą jedynie bezpośrednio strony, a ogółu społeczeństwa. Istotne dla sprawy jest również to, że pomimo powoływanych trudności nie podjął decyzji o zawieszeniu/zlikwidowaniu wykonywanej działalności gospodarczej, co świadczy o tym, że upatruje on szansę na dalsze pozyskiwanie z tytułu jej wykonywania środków finansowych, które również mogą stanowić źródło spłaty należności z tytułu składek. Jednocześnie wnioskodawca nie wykazał, aby podejmował starania w kierunku pozyskania innych źródeł dochodu.

Nie bez znaczenia pozostaje również, że pozostaje on w związku małżeńskim, a jego żona - E. G. uzyskuje dochody z tytułu zatrudnienia. Pomimo, że jak wykazał wnioskodawca, pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej z żoną, zamieszkuje z nią w jednym lokalu mieszkalnym, ale prowadzi odrębne gospodarstwa domowe, to w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego.

ZUS podkreślił przy tym, że należności figurujące na koncie strony - płatnika objęte są przymusowym dochodzeniem prowadzonym przez Dyrektora Oddziału ZUS, które nie zostało zakończone. Ponadto odpisy tytułów wykonawczych zostały skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], celem egzekwowania należności ze składników majątkowych do których nie jest uprawiony Dyrektor Oddziału ZUS.

W tym miejscu ZUS wskazał, na możliwość udzielenia ulgi w formie układu ratalnego, w ramach którego istnieje możliwość dostosowania warunków spłaty do możliwości finansowych wnioskodawcy, umożliwiając tym samym regulowanie zobowiązania, przy jednoczesnym zapewnieniu środków utrzymania.

ZUS wyjaśnił, że z załączonych decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], wynika, iż w związku z pandemią COVID-19 – wnioskodawca ubiegał się o odroczenie płatności zobowiązań podatkowych, nie ubiegał się on natomiast o udzielenie ulgi w spłacie zaległych składek, jednocześnie występując z kolejnym wnioskiem o umorzenie należności figurujących na jego koncie płatnika (pismo z 28 lipca 2020 r.), należnych za późniejsze okresy. Sprawie nie nadano dalszego biegu ponieważ wnioskodawca nie przedstawił dokumentów w zakresie wnioskowanej pomocy publicznej. Niemniej jednak świadczy to o tym, że należności względem ZUS, które również są zobowiązaniami publicznoprawnymi traktuje on drugorzędnie.

Po dokonanej analizie zebranego materiału dowodowego, ZUS stwierdził, że przedstawione przez stronę argumenty dotyczące braku możliwości opłacenia zaległych składek z powodu trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, nie przemawiają za umorzeniem należności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, D. G. zarzucił naruszenie:

- art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że:

- całkowite uzależnienie umorzenia należności wobec ZUS od faktu zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego i brak uzyskiwania przez niego dochodu, bowiem organ rentowy przyjmuje, iż skoro pomimo trudności zdrowotnych - przewlekłej choroby skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą niezależnie od wysokości osiąganego dochodu, czy też jego utraty (co zostało wykazane przez skarżącego) ma możliwość spłaty należności wobec ZUS oraz uiszczania bieżących składek,

- w przedmiotowej sprawie nie zachodzą szczególne przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie, podczas gdy skarżący znajduję się w szczególnie trudnej sytuacji zdrowotnej, a także życiowej ze względu na przewlekłe choroby skarżącego, jak i związane z tym problemy

finansowe prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, jak również zwiększania się wysokości zadłużenia oraz brak obiektywnej możliwości uiszczania bieżących składek na ubezpieczenia społeczne;

- skarżący nie choruje przewlekle, a stwierdzone u niego przez organ trudności zdrowotne nie stanowią przeszkody i nie pozbawiają go możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności, pomimo iż przedłożył do akt bogatą dokumentację medyczną, która to jednoznacznie wskazuje, iż jest przewlekle chory, a towarzyszące mu choroby serca, przebyty ostry zawał serca oraz problemy z nadciśnieniem spowodowały konieczność stałego leczenia;

- bezpodstawne i subiektywne przyjęcie, iż okolicznością warunkującą możliwość uznania za przewlekłą chorobę skarżącego jest zaprzestanie przez niego prowadzenia działalności gospodarczej i brak otrzymywanego dochodu z tego tytułu;

- błędne i całkowicie niezasadne uznanie, iż fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego potwierdza zdolność do pracy, w okolicznościach, gdy dokumentacja medyczna znajdująca się w aktach sprawy wskazuje na istotne problemy zdrowotne utrudniające prowadzenie działalności gospodarczej,

- błędne uznanie, iż pandemia COVID-19 nie jest zdarzeniem nadzwyczajnym, w sytuacji gdy nie można było jej przewidzieć, leży poza prowadzoną działalnością gospodarczą i nie można zaliczyć jej wystąpienia jako typowego ryzyka dla prowadzenia działalności gospodarczej. ZUS pomija przy tym, iż skarżący utracił źródło dochodu ze względu na wstrzymanie zleconej mu pracy przy inwestycji budowlanej, czego nie mógł przewidzieć,

- organ rentowy pomija, iż łączne zadłużenie wobec ZUS wynosi ponad 80.000 złotych, gdzie 50.000 złotych zaległości stanowi skutek wydłużonego, przewlekłego i wadliwego prowadzonego postępowania o umorzenie zaległości za okres od 2014 r. do lutego 2018 r. oraz braku umorzenia tychże zaległości pomimo zajścia przesłanek do ich umorzenia, na co niewątpliwie wskazują dwa poprzednie wyroki Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w K. uniemożliwiając bieżące regulowanie składek na rzecz ZUS, z uwagi na zaliczanie bieżących

wpłat na poczet lat 2014-2016;

- art. 22 oraz art. 32 Konstytucji RP oraz art. 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 12 ustawy Prawo Przedsiębiorców polegające na:

- prowadzeniu do wyeliminowania, a co najmniej znacznego ograniczenia możliwości prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, m.in. poprzez uzależnienie wszelkich przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek, od braku zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w przypadku, gdy nie jest ona rentowna, w sytuacji w której ograniczenie działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny,

- a nadto na dyskryminacji i nierównym traktowaniu skarżącego, w tym innych przedsiębiorców, do czego doszło w niniejszej sprawie poprzez różnicowanie sytuacji obywateli nieprowadzących działalność gospodarczą, a osób prowadzących taką działalność; którzy znaleźli się w ciężkiej sytuacji finansowej, z powodu braku terminowego i rzetelnego spełniania świadczeń przez kontrahentów skarżącego, przewlekłej choroby - prowadzące do braku rentowności przedsiębiorstwa,

- zarzucenie skarżącemu celowego naruszenia swoim działaniem interesu społecznego, w okolicznościach kiedy to organ rentowy działa bezpośrednio na szkodę skarżącego prowadząc przewlekle i wadliwie postępowanie administracyjne w sprawie umorzenia zaległości;

- przyjęciu stanowiska zgodnie, z którym sam w przypadku braku osiągania odpowiedniego dochodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, takie przedsiębiorstwo powinno zostać zlikwidowane;

- art. 7 w związku z art. 77 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez:

- zaniechanie zebrania i rozpatrzenia wyczerpującego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie oraz dowolną ocenę zgromadzonego ww. materiału w trakcie postępowania, polegającą na stwierdzeniu, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie i Fundusz Pracy w okolicznościach obiektywnego braku możliwości uregulowania tychże zaległości przez skarżącego bez pozbawienia go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

- uznanie, iż w niniejszych okolicznościach, mimo treści wyroku WSA w Krakowie z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt: I SA/Kr 854/19 fakt rozdzielności majątkowej, separacji faktycznej oraz prowadzenia osobnego gospodarstwa domowego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a w obowiązku małżonki skarżącego jest pomoc w spłacie zobowiązań wobec ZUS skarżącemu, tym samym organ rentowy rozciągnął obowiązek spłaty należności wobec ZUS również na małżonkę skarżącego;

- pominięcie istotnych okoliczności w sprawie, a to że skarżący utracił w okresie marzec-maj zlecenia pracy przy inwestycji S. 2 R. D. oraz wskutek pandemii COVID-19 i znacznego pogorszenia zdrowia, odwołania koronarografii serca oraz zabiegu zbijania cholesterolu nie może wykonywać osobiście pracy, a działalność gospodarcza jest jedynym jego źródłem dochodu, a w przypadku jej zawieszenia, zlikwidowania pozostanie całkowicie bez pracy;

- brak uwzględnienia w ustaleniach, iż oprócz starych należności wobec ZUS skarżący zmuszony jest uiszczać bieżące składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, na które go również nie stać, a ponadto wszelkie bieżące wpłaty są zaliczane na poczet najstarszych należności objętych niniejszym postępowaniem, co wyklucza możliwość spłaty bieżących i zaległych składek, a w wyniku tego skarżący zostaje bez możliwości ubezpieczenia chorobowego;

- błędne określenie wysokości aktualnej zaległości, z uwagi na pominięcie faktu, iż skarżący wielokrotnie przebywał na zwolnieniu lekarskim, a opłacane przez niego składki tytułem na ubezpieczenie społeczne (w tym chorobowe), zdrowotne, Fundusz Pracy do ZUS od grudnia 2017 r. do kwietnia 2018 r. były zaliczane na poczet zaległości będących przedmiotem niniejszego postępowania, co powoduje, iż kwota 34.110,28 zł powinna być o ich wartość obniżona.

- błędne określenie wysokości średniego miesięcznego dochodu w 2018 r., 2019 r. oraz 2020 r., a to z uwagi na brak wzięcia pod uwagę w ustaleniach strat z lat ubiegłych tj. 2013 r., 2014 r., 2015 r., co powoduje, że dochód jest obniżony o te straty na rzecz Urzędu Skarbowego;

- nieprawidłowe uznanie, iż fakt prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej jednoznacznie przemawia za osiąganiem dochodu umożliwiającego spłatę zaległości, pomijając jednocześnie obligatoryjnego uiszczania składek bieżących;

- błędne uznanie, iż skarżący posiada majątek ruchomy, pomimo iż z przedłożonej do akt księgi listy środków jednoznacznie wynika, iż jedynym środkiem trwałym nabytym w latach, kiedy to doszło do zadłużenia nabył jedynie telefon komórkowy, a środków ruchomych, z których mogłaby zostać przeprowadzona egzekucja nie posiada;

- pominięcie w ustaleniach istotnego faktu dla sprawy, a to umorzenie postępowania egzekucyjnego na mocy postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa Śródmieścia z dnia 8 kwietnia 2016 r., z uwagi na bezskuteczność egzekucji (braku majątku nadającego się do ściągnięcia), co jednoznacznie przemawia za brakiem posiadania przez skarżącego majątku, z którego można byłoby przeprowadzić egzekucję;

- błędne przyjęcie, iż skarżący nie udowodnił należycie, iż nie może uzyskiwać dochodów ze względu na własny stan zdrowia, pomimo przedłożenia przez skarżącego bogatej dokumentacji medycznej jednoznacznie wskazującej na istotne problemy zdrowotne związane z przebytym ostrym zawałem mięśnia sercowego, nadciśnienia, problemami ze stawami, a także zwyrodnieniem kręgosłupa, ponadto treść tejże dokumentacji medycznej obiektywnie wskazuje, iż stan zdrowia skarżącego nie ulega poprawie, a wręcz przeciwnie wymaga ścisłej kontroli i opieki przez lekarzy specjalistów, a także okresowej hospitalizacji.

Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zobowiązanie organu rentowego do wydania w określonym terminie decyzji umarzającej należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w odpowiedniej wysokości. W przypadku braku znalezienia podstaw do powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej oraz o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych w uzasadnieniu skargi dokumentów oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia 7 stycznia 2021 r. skarżący podtrzymał wnioski i twierdzenia podniesione w toku postępowania, oraz wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów wymienionych w treści tego pisma.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Kontrolując zatem legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Przedmiotem oceny jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS) z dnia [...] października 2020 r. nr [...] odmawiająca D. G. (skarżącemu) umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenia) w łącznej kwocie 34.110,28 zł.

Na wstępie wskazać należy jednak, że w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dwukrotnie już uchylał wydane przez organ rozstrzygnięcia. I tak, wyrokiem z dnia 29 października 2018 r. sygn. akt l SA/Kr 937/18, Sąd uchylił decyzję z dnia 2 lipca 2018 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 23 kwietnia 2018 r. odmawiającą skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek. Kolejnym wyrokiem z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 854/19 Sąd uchylił, wydaną w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ, drugą już decyzję odmowną z dnia 6 maja 2019 r. nr 803/19.

W następstwie wydania właśnie tego orzeczenia oraz zawartych w nim wytycznych, co do dalszego postępowania, ZUS zaskarżoną decyzją z dnia 27 października 2020 r. po raz trzeci odmówił skarżącemu umorzenia należności.

Wobec powyższego zastosowanie w sprawie znajduje zatem art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepis prawa uległ zmianie. Związanie to oznacza, że ZUS obowiązany był do przyjęcia wykładni przepisów prawa, wynikającej z rozważań, zawartych w tych orzeczeniach oraz do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego zgodnie ze wskazówkami wyroków. Natomiast rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, rozpoznającego sprawę obecnie jest przede wszystkim dokonanie analizy, czy ZUS ten zastosował się do oceny i wskazań, wynikających z ww. wyroków.

W ocenie Sądu w składzie orzekającym w sprawie, ZUS wydając decyzję z dnia 27 października 2020 r. w pełni zastosował się do oceny prawnej jak i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w ww. wyrokach. W szczególności podkreślić należy, że ZUS podejmował próby wnikliwego ustalenia sytuacji finansowej, zdrowotnej i rodzinnej skarżącego, w tym zwracał się do skarżącego o wyjaśnienie istotnych w sprawie kwestii niezbędnych dla oceny wystąpienia przesłanek umorzenia wnioskowanych należności.

ZUS mając bowiem na uwadze zalecenia Sądu, zwrócił się do skarżącego pismem z dnia 5 marca 2020 r. o przedstawienie dokumentów obrazujących jego aktualną sytuacją finansową, materialną i zdrowotną (tj. dokumentów potwierdzających aktualnie uzyskiwane dochody, informacji o członkach rodziny wspólnie zamieszkujących i gospodarujących, informacji o wydatkach związanych z bieżącym utrzymaniem, o posiadanych zobowiązaniach finansowych - ze wskazaniem czy zadłużenia są spłacane, o posiadanym majątku nieruchomym, ruchomym i innych prawach majątkowych). Nadto pismem z dnia 7 sierpnia 2020 r., ponownie z uwagi na brak przedstawienia przez skarżącego dokumentów i dowodów umożliwiających dokonanie pełnej analizy materiału zgodnie z zaleceniami Sądu, wezwał skarżącego do uzupełnienia dodatkowej dokumentacji, w celu umożliwienia weryfikacji: czy mieszkanie w którym mieszka jest jego własnością, czy żony (ewentualnie osób trzecich) i jaki ma tytuł prawny. Podjęto próby wyjaśniania czy utrzymuje się on sam, jakie konkretnie wydatki ponosi (i na co), poproszono także o rzetelnie udokumentowane ponoszonych wydatków, w tym o wskazanie jakie kredyty spłaca, w jakich bankach i w jakiej wysokości, oraz czy w związku z tym toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne.

W konsekwencji powyższych działań ZUS zgromadzono obszerny materiał dowodowy w postaci, m.in.: oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z 27 czerwca 2020 r., oświadczenia przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis z 15 czerwca 2020 r., zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2019 r. (PIT 36L), zestawienia z księgi przychodów i rozchodów za 2020 r. (za okres od 01.2020r.-04.2020r.), oświadczenia E. G. z 15 czerwca 2020 r., oświadczenia A. G. z 13 stycznia 2020r., karty informacyjnej z leczenia szpitalnego skarżącego w okrasie od 10 września 2019 r. do 16 września 2019 r., wyniku badania skarżącego (scyntygrafia perfuzyjna mięśnia sercowego) z 4 października 2019 r., aktu notarialnego z 29 czerwca 2006 r. (Repertorium [...]), umowy majątkowej małżeńskiej (załączonej ponownie), wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa Śródmieścia (Sygn. akt V GC 2193/11/S) z 6 grudnia 2012 r., postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie (Sygn. akt XII Ga [...]) z 21 maja 2020 r., nakazu zapłaty w postępowaniu uproszczonym upominawczym z 3 września 2018 r., ostatecznej przedegzekucyjnej propozycji spłaty zadłużenia z 2 stycznia 2020 r., decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych określającej zadłużenie z tytułu składek z 31 maja 2019 r., 1 października 2019 r. i 8 października 2019 r., upoważnienie dla E. G. z 18 września 2018 r., postanowienia Komornika Sądowego z 8 kwietnia 2016 r. (złożonego ponownie), decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z 23 lipca 2020 r.(szt 2) i 27 lipca 2020 r., umowy najmu lokalu mieszkalnego zawartej 24 lipca 2000 r., informacji mailowej z Tauron, faktury Vat Towarzystwa Budownictwa Społecznego "K.-S." S.A. szt. 2, pisma S. 2 R. D. Sp. z o.o., Sp. K. z 31 marca 2020r. i 29 kwietnia 2020 r., pisma skarżącego o przedłużenie terminu wyznaczonego na przedłożenie dokumentów z 4 czerwca 2020 r., pisma przewodniego skarżącego z 29 czerwca 2020r., 13 września 2020 r. Do rozpatrzenia wniosku wykorzystano również dokumentację i ustalenia zgromadzone z urzędu, w tym, min. informację z Centralnej Ewidencji Pojazdów, informację z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, informację z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, oraz informację z System Udostępniania Danych o Pomocy Publicznej.

Realizując wytyczne Sądu, ZUS zbadał i wyczerpująco uzasadnił również brak wystąpienia względem skarżącego przesłanek całkowitej nieściągalności wynikających z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zwłaszcza w kontekście przesłanki z pkt 6 tej ustawy oraz przesłanek uzasadniających umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek określonych w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Nadto ZUS zasadnie odniósł się do kwestii związanych z przedawaniem przedmiotowych należności, prawidłowo przyjmując, że są one wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Jak wynika bowiem z akt sprawy, w stosunku do skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Dyrektora Oddziału ZUS, celem wyegzekwowania należności z tytułu składek. Należności za okres 09.2014 -10.2014 objęto przymusowym dochodzeniem od 3 września 2016 r. (data doręczenia tytułu wykonawczego), a za okres 11.2014 - 12.2014 postępowanie wszczęto 14 grudnia 2016 r. Kolejne należności sukcesywnie obejmowano przymusowym dochodzeniem. 31 października 2016 r. skierowano dalsze tytuły wykonawcze do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]. Część należności zostało uregulowanych dokonanymi przez skarżącego wpłatami na poczet bieżących składek.

Wskazać należy również, że z uwagi na okoliczność, iż skarżący posiada status przedsiębiorcy, ZUS zasadnie dokonał analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z dnia 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną i stwierdził, że w badanej sprawie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z tego przepisu.

Podkreślić trzeba, że wsparcie udzielane przedsiębiorstwu jest uznawane za pomoc publiczną, o ile spełnione są łącznie następujące warunki: 1. udzielane jest przez państwo lub ze środków państwowych; 2. ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określone przedsiębiorstwo produkcję określonych towarów); 3. jest udzielane na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku; 4. zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej.

Na aprobatę Sądu zasługuje ocena ZUS, który uznał w odniesieniu do pierwszej przesłanki, że z uwagi na fakt, iż należności z tytułu składek stanowią środki publiczne w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 869 ze zm.), przesłanka ta została spełniona. W odniesieniu do drugiej przesłanki, zasadnie uznano, że ze względu na to, iż umorzenie następuje w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego podmiotu, a decyzja w sprawie przyznania pomocy zależy od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przesłankę tę należało uznać za spełnioną. W zakresie spełnienia w przedmiotowej sprawie przesłanki trzeciej, podać trzeba, że za pomoc publiczną, uznawane jest wsparcie, udzielane przedsiębiorcy na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku. Przesłankę tę, uznaje się za spełnioną, jeżeli przedsiębiorca otrzymuje pomoc, której nie uzyskałby w normalnych warunkach rynkowych, a tak by było w przypadku umorzenia należności. Z kolei w odniesieniu do wystąpienia w sprawie przesłanki czwartej, prawidłowo organ wskazał, że udzielony przez ZUS środek może zakłócać lub grozić zakłóceniem konkurencji oraz może wpływać negatywnie na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej. Przedsiębiorca działa na rynku otwartym na konkurencję. Ponadto zakłócenie konkurencji dotyczy zarówno aktualnie istniejącej konkurencji, jak i zakłóceń potencjalnych - środek pomocowy może skutkować istotnymi trudnościami w wejściu na rynek dla przedsiębiorstw, które dopiero zechcą w nim uczestniczyć, jak też odwrotnie - wzmocnić pozycję przedsiębiorcy i umożliwić mu wejście na rynki innych Państw Członkowskich.

Wyjaśnić należy również, że udzielenie pomocy de minimis jest możliwe wówczas, gdy łączna wartość pomocy de minimis dla jednego beneficjenta nie przekroczyła równowartości 200 tyś. euro w okresie 3 lat podatkowych. Z akt sprawy wynika, że skarżący wniósł o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis, zaś ewentualna pomoc nie przekroczyłaby ustalonego pułapu 200 tyś. euro.

W konsekwencji, prawidłowo ZUS uznał, że w niniejszej sprawie zostały spełnione wszystkie cztery przesłanki, wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, co przesądza o tym, że ewentualne wsparcie w postaci umorzenia należności mogłoby stanowić pomoc de minimis.

Podkreślenia wymaga, że pomoc de minimis, stanowi szczególną kategorię wsparcia, udzielanego przez państwo, gdyż uznaje się, że ze względu na swą małą wartość, nie powoduje ona zakłócenia konkurencji w wymiarze unijnym. W związku z powyższym, nie stanowi ona de facto pomocy publicznej w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE, w konsekwencji nie podlega obowiązkowi notyfikacji Komisji Europejskiej. Zasady udzielania pomocy de minimis określa Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352 z 24.12.2013).

Przechodząc w tym miejscu już, do badania zaskarżonej decyzji w zakresie prawidłowości wydania decyzji odmawiającej skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek wskazać należy, że materialnoprawną podstawę wydanego rozstrzygnięcia, stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266, powoływanej dalej jako "u.s.u.s.").

Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. – należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu, tj. gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Przedstawione wyliczenie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możność umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje bowiem na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku "mogą być umarzane". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek.

W tym miejscu podkreślić należy, że ustalenia ZUS, rozpoznającego przedmiotową sprawę w zakresie stwierdzenia, że w sprawie nie występują przesłanki całkowitej nieściągalności, Sąd uznaje za prawidłowe i w pełni je akceptuje. Jak prawidłowo bowiem wskazał ZUS, w przypadku skarżącego, przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie było prowadzone względem skarżącego postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. również nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wnosi skarżący przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Nadto w sprawie nie występują przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5, 6 u.s.u.s.

Jak wynika bowiem z akt sprawy, skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wykonywania instalacji elektrycznych. Z postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Śródmieścia z dnia 8 kwietnia 2016 r. o umorzeniu względem skarżącego prowadzonego postępowania egzekucyjnego z wniosku wierzyciela D. Sp. z.o.o. w K. (na które powoływał się skarżący w kontekście umorzenia postępowania egzekucyjnego) wynika również, że utrzymywał się on także wówczas z prowadzenia działalności gospodarczej. Z uzasadnienia postanowienia wynika ponadto, że pomimo, iż w toku postępowania nie ustalono składników majątkowych z których byłaby możliwość egzekwowania należności, tj. rachunków bankowych, świadczeń emerytalno-rentowych, nieruchomości czy środków transportu, to skarżący deklarował ratalną spłatę zadłużenia. Zauważyć należy także, że z uwagi na nieuiszczenie przez wierzyciela zaliczki na dokonanie czynności egzekucyjnych, związanych z ustaleniem czy w lokalach dłużnika – skarżącego, przy ul. [...] i ul. [...] w K. znajdują się ruchomości podlegające zajęciu i skierowaniu do nich egzekucji, nie nadano sprawie dalszego biegu.

W konsekwencji powyższego, rację ma ZUS, że brak jest zatem podstaw do definitywnego stwierdzenia, iż występuje brak majątku z którego można egzekwować zobowiązania z tytułu składek.

Istotne w kontekście omawianych przesłanek jest także to, że należności z tytułu składek objęte są przymusowym dochodzeniem prowadzonym przez Dyrektora ZUS, które do nadal nie zostało zakończone. Ponadto odpisy tytułów wykonawczych skierowano do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], celem prowadzenia egzekucji ze środków do których zastosowania nie jest uprawniony Dyrektor ZUS. Organ egzekucyjny nie zawiadomił natomiast o zaistnieniu braku składników majątkowych w odniesieniu do których można zastosować czynności egzekucyjne. Wobec tego, skoro ZUS nie dysponuje pełną wiedzą w zakresie środków z których byłaby możliwość wdrożenia przymusowego dochodzenia należności, to tym samym, prawidłowo uznał, że nie można jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku wyklucza bowiem zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie się toczy nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 marca 2021 r., sygn. III SA/Po 502/20).

W świetle powyższego, prawidłowo stwierdził ZUS, że w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., stąd umorzenie należności na ich podstawie jest niemożliwe.

Wskazać przy tym należy, że w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Szczegółowe warunki umorzenia należności z tytułu składek zostały określone w wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s., rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) - dalej rozporządzenie.

Stosownie do § 3 ust. 1 tego rozporządzenia, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.

Powyższe okoliczności nie mają charakteru katalogu zamkniętego, nie muszą występować łącznie, a nadto dają organowi możliwość uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego. Przy czym zauważyć należy, iż użyty w ww. przepisie zwrot: "jeżeli zobowiązany wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia ww. przesłanek, spoczywa na dłużniku.

Odnosząc się do pierwszej z przesłanek, zawartej w ww. rozporządzeniu, na wstępie podać trzeba, że na gruncie regulacji z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, nie można stwierdzić, co należy uważać za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, jednakże należy przyjąć, że chodzi tu o niezbędne minimum. W delimitacji znaczenia tego terminu należy bez wątpienia odnieść się do takich pojęć, jak "minimum socjalne" oraz "minimum egzystencji" (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 15 marca 2017r., sygn. akt I SA/Sz 9/17).

Zdaniem Sądu, w przedmiotowym przypadku, ZUS prawidłowo uznał, iż w kontrolowanej sprawie nie zachodzi sytuacja, aby opłacenie należności z tytułu składek, pozbawiło skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Analiza zebranych w sprawie dowodów została dokonana przede wszystkim z uwzględnieniem oświadczeń skarżącego oraz dokumentów, które przedłożył w toku postępowania.

Skarżący nie wykazał, iż spłata zadłużenia, pociągnie za sobą zbyt ciężkie skutki, prowadzące do sytuacji, w której nie będzie on dysponował środkami finansowanymi pozwalającymi na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych. Jak wynika z akt sprawy, skarżący aktywnie prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, z której może pozyskać środki na sukcesywną spłatę należności względem ZUS.

Z przedstawionych przez niego dokumentów finansowych (roczne zeznania podatkowe, wyciągi z PKPiR) wynika, że w okresie od 2016 r. do kwietnia 2020 r., pomimo powoływanych, narastających trudności finansowych i zdrowotnych osiągał przychody i pozytywny wynik finansowy. Co istotne, pomimo wezwań ZUS (5 marca 2020 r. oraz 7 sierpnia 2020 r.) nie przedstawił on natomiast dokumentacji potwierdzającej uzyskiwany przychód/ponoszone koszty za późniejszy okres, tj. od maja 2020 r. Nie można tracić również z pola widzenia, że pomimo wskazywanych trudności, skarżący nie podjął decyzji o zawieszeniu/zlikwidowaniu wykonywanej działalności gospodarczej, co świadczy o tym, że upatruje szansę na dalsze pozyskiwanie z tytułu jej wykonywania środków finansowych, które również mogą stanowić źródło spłaty należności z tytułu składek.

Jednocześnie skarżący nie wykazał, na co zasadnie zwrócił uwagę ZUS, aby podejmował starania w kierunku pozyskania innych źródeł dochodu. Zauważyć należy, że nawet w sytuacji zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej, formalny status bezrobotnego daje dodatkowe możliwości, m.in. w zakresie ewentualnego zdobycia nowych kwalifikacji (dostosowanych do warunków fizycznych i zdrowotnych), odbycia stażu, skorzystania ze specjalnych programów aktywizacji zawodowej osób w różnym wieku.

Nadto z poczynionych przez ZUS ustaleń, oraz przedłożonych przez skarżącego dokumentów, oświadczeń, w tym oświadczenia jego żony E. G. z dnia 15 czerwca 2020 r. i córki A. G. z dnia 13 stycznia 2020 r. wynika, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, skarżący i jego żona pozostają w separacji faktycznej, E. G. utrzymuje się sama, dysponuje własnymi źródłami dochodu, córka z kolei nie mieszka w K., od miesiąca sierpnia 2018 r. zamieszkuje i pracuje w Ł.. Z oświadczeń skarżącego wynika również, że ponosi koszty utrzymania mieszkania na które składa się czynsz, prąd, media (gaz, woda, ścieki itp.), w wysokości średnio 700 zł miesięcznie, oraz koszty związane z leczeniem w kwocie 500 zł miesięcznie. Zauważyć jednak należy, że poza fakturami potwierdzającymi wysokość ponoszonych opłat związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, pomimo dwukrotnego wezwania (pisma ZUS z 5 marca 2020 r. i 7 sierpnia 2020 r.) nie oszacował on i nie udokumentował wydatków na inne potrzeby np. na wyżywienie, higienę osobistą, transport, zakup odzieży czy obuwia, w tym na leki. Nie przedstawił także dokumentacji z której wynikałoby jakie posiada zobowiązania kredytowe, w jakich bankach i w jakiej wysokości, oraz czy w związku z tym toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne.

W konsekwencji powyższego, zasadnie ZUS przyjął, mając na względzie wysokość środków finansowych będących w dyspozycji skarżącego, w tym kwotę minimum socjalnego ustaloną dla 1 osobowej rodziny w I kwartale 2020 r., że w przedmiotowej sprawie przesłanka ubóstwa nie zachodzi.

W ocenie Sądu, rację ma również ZUS, że analiza dokumentacji nie wykazała zaistnienia kolejnej przesłanki umorzenia o jakiej mowa w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Skarżący wskazywał wprawdzie w toku postępowania, że wskutek pandemii COVID-19, zmniejszeniu uległy jego przychody z tytułu wykonywanej działalności gospodarczej, oraz, że utracił on także część zleceń, jednakże co istotne, a na co zwracano już uwagę we wcześniejszej części uzasadnienia, nadal kontynuuje on wykonywanie działalności gospodarczej. Dodatkowo zaznaczenia wymaga, że konsekwencje będące skutkiem sytuacji epidemicznej nie dotyczą jedynie bezpośrednio skarżącego, a ogółu społeczeństwa. Tym samym zarzuty skargi w tym zakresie nie znajdują uzasadnienia.

Podkreślić należy, że poprzez "zdarzenie nadzwyczajne" - o jakim mowa w ww. przepisie - należy rozumieć zdarzenie trudne do przewidzenia, leżące poza prowadzoną działalnością gospodarczą i niezwiązane z ogólnym ryzykiem jej prowadzenia. Będą to zdarzenia niepowtarzalne, w szczególności spowodowane zdarzeniami losowymi (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1876/07). Natomiast sytuacja skarżącego, w jakiej obecnie się znajduje, nie mieści się, zdaniem Sądu w katalogu zdarzeń losowych i nie może być usprawiedliwieniem dla zwolnienia płatnika z wywiązywania się z ciążących na nim obowiązków uregulowania zaległych składek wobec ZUS tj. zaległości składkowych wygenerowanych jeszcze przed pandemią COVID-19.

Nie budzi też wątpliwości Sądu, że zgodnie z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczęcie wszelkich działań w tym zakresie, powinno być poprzedzone planem finansowym, opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku, przy czym nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że ten zysk rzeczywiście się osiąga. Decydując się na założenie działalności gospodarczej, skarżący powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej, ww. wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawa i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do naruszeń prawa. Skutki finansowe działalności osoby zobowiązanej nie mogą być przerzucane na ogół obywateli. Brak płynności finansowej nie powinien być równoważony ze środków stanowiących przychody Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Priorytetem dla przedsiębiorcy powinno być gromadzenie dostatecznych środków na pokrycie kosztów działalności gospodarczej, a tym samym obowiązkowych składek. Składki są publicznym świadczeniem o charakterze powszechnym i powyższego obowiązku ustawodawca nie uzależnił od osiąganego wyniku finansowego płatnika. Podejmując się wykonywania działalności gospodarczej, skarżący wziął na siebie obowiązek zapoznania się z przepisami prawa i ich respektowania tak, aby nie dochodziło do ich naruszeń. Stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek, jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek.

W sprawie nie wystąpiła także określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia przesłanka wystąpienia przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podkreślić należy, że ani Sąd ani ZUS, wbrew zarzutom skargi, nie negują stanu zdrowia skarżącego, jednakże, z treści ww. przepisu wynika, że przewlekła choroba zobowiązanego może stanowić podstawę ubiegania się o umorzenie należności z tytułu składek tylko wówczas, gdy pozbawia ona zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu. W niniejszej sprawie, sytuacja taka nie występuje bowiem jak już wcześniej wskazano i opisano skarżący jest osobą aktywną zawodowo, podejmuje się wykonywania zleceń, co potwierdzają załączone do akt pisma jego kontrahenta, a przy tym sam wskazuje, że względu na stan zdrowia nie może uzyskiwać "Wysokiego zarobku" (pismo z 29 czerwca 2020 r.). Powyższe jednocześnie dowodzi, że podnoszone problemy zdrowotne nie pozbawiają skarżącego możliwości zarobkowania. Argumentacja skargi zatem w kontekście problemów zdrowotnych, przy równoczesnym podejmowaniu aktywności zawodowej, nie może zostać zaakceptowana. Dodatkowo pomimo podnoszonych twierdzeń, co do stanu zdrowia żony skarżącego, wskazać należy, że obecnie E. G. jest aktywna zawodowo. Zasadne zatem było twierdzenie ZUS, że w okolicznościach sprawy, brak jest podstaw do uznania, iż sytuacja zdrowotna skarżącego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, uniemożliwia mu pozyskanie środków finansowych na spłatę zaległości względem ZUS.

Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne, stwierdzić należy, że nie zaistniały podstawy umorzenia, określone w § 3 ust. 1 pkt 1, 2, i 3 ww. rozporządzenia. W konsekwencji działanie ZUS, mieściło się w zakresie uznania administracyjnego.

W świetle powyższego wskazać należy, że decyzje w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek, podejmowane są w granicach tzw. uznania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II GSK 1036/09 oraz wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 225/09), co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość, ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności albo trudna sytuacja majątkowa zobowiązanego, organ może odmówić ich umorzenia (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08). Powyższe nie oznacza jednak, że decyzja w tym zakresie może być dowolna.

Podkreślenia wymaga, że tego rodzaju konstrukcja prawna decyzji ma ten skutek, iż kontrola sądowa decyzji uznaniowych, obejmuje zbadanie, czy wydanie decyzji, poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności, mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II GSK 817/09).

ZUS zobowiązany jest zatem do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Wynikająca z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a.") zasada praworządności, zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek wymaga od ZUS - stosownie do art. 77 § 1 k.p.a. - wyczerpującego zebrania i oceny materiału dowodowego w celu dokładnego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej dłużnika i na tej podstawie zbadania, czy zaistniały przesłanki umorzenia należności, określone w powyższych przepisach prawnych. Dopiero wówczas, ZUS jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności.

Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.

Jednocześnie podać trzeba, że uzasadnienie decyzji, spełnia szczególnie istotną rolę w przypadku decyzji podejmowanych w ramach tzw. uznania administracyjnego, a do takich, jak już wyżej wspomniano, należą decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności, czy ZUS nie pozostawił poza swoimi rozważaniami, argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, materiałów dowodowych lub też, czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Prawidłowe uzasadnienie decyzji wiąże się ponadto z realizacją zasady przekonywania, sformułowanej w art. 11 k.p.a. Wyjaśnianie stronom zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy ma bowiem ograniczyć konieczność stosowania środków przymusu przy jej wykonaniu.

Według Sądu orzekającego w sprawie, ZUS w wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego prawidłowo uznał, że okoliczności rozpatrywanej sprawy nie uzasadniają w sposób dostateczny zastosowania żądanego umorzenia należności z tytułu składek. Dokonując takiej oceny ZUS wziął pod uwagę, całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Do wszystkich okoliczności i dowodów ZUS odniósł się szczegółowo w swojej decyzji, uzasadniając przy tym swoje stanowisko w sprawie, w kontekście przesłanek mających tu zastosowanie.

W ocenie Sądu, ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego.

ZUS, stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a., podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Nie ulega też wątpliwości, że w sprawie został w sposób wyczerpujący zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w obszernych i rzeczowych motywach rozstrzygnięcia. Tym samym ZUS zrealizował zalecania i wskazania zawarte w ww. wyrokach WSA w Krakowie.

Zdaniem Sądu, aktualna sytuacja skarżącego nie jest na tyle szczególna i uzasadniona wyjątkowymi okolicznościami, aby miała być potraktowana odmiennie od innych płatników składek. Umorzenie należności z tytułu składek, co do zasady ma charakter wyjątkowy. Działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją, ciąży przedsiębiorcy, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS, które podlegają szczególnej ochronie i co do zasady, powinny być regulowane w pierwszej kolejności. Co więcej, instytucja umorzenia składek nie może premiować zachowań osób, które posiadając zobowiązania publicznoprawne, prezentują postawę pasywną w zakresie regularnego dążenia do ich spełnienia. Obowiązek uiszczania składek, istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności, aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Jeżeli zatem, pomimo różnych trudności, osoba decyduje się na to, aby ją nadal prowadzić, to powinna być świadoma, że w konsekwencji powstałe z tego tytułu zadłużenia będą narastały. Opłacanie składek w trakcie prowadzenia działalności jest ustawowym obowiązkiem płatnika i ich świadome nieuiszczanie nie może dawać podstawy, jak chce tego skarżący, dla domagania się umorzenia zaległości składkowych (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 stycznia 2017r., sygn. akt I SA/Ke 703/16).

W świetle powyższych okoliczności, wywodów i rozważań, zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, w tym art. 28 3a u.s.u.s. uznać należy za nieuzasadnione. Odnosząc się do zarzutu błędnego określenia przez organ wysokości aktualnej zaległości, wyjaśnić należy, że w sprawie o umorzenie należności, analizie podlega saldo jakie figuruje na koncie płatnika na dzień wpływu wniosku o umorzenie należności. Z kolei przechodząc do podnoszonego przez skarżącego faktu istnienia, pomiędzy nim a jego żoną, rozdzielności majątkowej oraz separacji faktycznej, podkreślić należy, że w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim (a w takim skarżący nadal pozostaje) oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Zgodnie bowiem z art. 23 ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej.

W konsekwencji, zdaniem Sadu, skarżący nie miał racji w zasadniczych kwestiach spornych, rację miał natomiast ZUS we wszystkich aspektach kontrolowanej sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącego, rozstrzygnięcie ZUS, uznać należy zatem za prawidłowe. Odmienne stanowisko skarżącego, co do zasadności działania ZUS nie daje natomiast podstaw do uznania, że jego rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe.

Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 134 p.p.s.a.).

Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, iż każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 r. w sprawie o sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje zwłaszcza, jeśli jego sytuacja ulegnie zmianie. Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja ZUS jest zgodna z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na jej wynik, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobiegniem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.