Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 2215/13
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-05-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6290 Reforma rolna
Hasła tematyczne: Nieruchomości
Skarżony organ: Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 2  ust. 1  pkt e
journal: Dz.U. 1945 nr 10 poz 51
law: Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
article: art. 151
journal: Dz.U. 2012 poz 270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2014 r. sprawy ze skargi X Sp. z o.o. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.


UZASADNIENIE

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postepowania z wniosku Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w W. Sp. z o.o. z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie stwierdzenia, że nieruchomość stanowiąca obecnie część działki nr [...] i [...] z obrębu [...], objęta księgą hipoteczną "[...]" nie podlegała pod działanie art. 2 ust 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że organ uznał, iż wprawdzie z przepisów § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie wynika wprost kto jest uprawniony do wystąpienia ze stosownym wnioskiem o stwierdzenie czy dana nieruchomość podpadała pod działanie reformy rolnej, to jednak nie może budzić wątpliwości, że takim podmiotem jest właściciel nieruchomości, bądź jego następcy prawni w dacie jej przejścia na własność Państwa na mocy przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Powyższe, w ocenie organu, wynika z faktu że nieruchomości ziemskie przechodziły na własność Państwa z mocy prawa, a ewentualna wadliwość ich przejęcia może być naprawiona na podstawie wniosku na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. Złożenie wniosku przysługuje podmiotom, które bezpośrednio odczuły konsekwencje zastosowania przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. W sprawie organ I instancji prawidłowo ustalił, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości na dzień 13 września 1944 r. był A. B. Zatem tylko jego następcy prawni mają interes prawny i przysługuje im prawo do złożenia wniosku w oparciu o § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. Tym samym zasadne jest zastosowanie w sprawie art. 61 a § 1 kpa i odmowa wszczęcia postępowania. Zdaniem organu dla rozstrzygnięcia wniosku nie ma znaczenie, że wnioskodawca żądał wydania orzeczenia o podpadaniu przedmiotowej nieruchomości pod działanie przepisów o reformie rolnej. Bezspornym jest, że wniosek został złożony na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. a zatem organ w pierwszej kolejności musiał zbadać czy wnioskodawca uprawniony jest do wystąpienia z takim wnioskiem.

W skardze na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi spółka Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania w W. Sp. z o.o. zarzuciła:

a) Naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik postępowania, poprzez błędna wykładnię art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (dalej "dekret o reformie rolnej"), w zw.§ 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, polegającą na przyjęciu, że:

I. Z wnioskiem o stwierdzenie, czy dana nieruchomość była objęta działaniem reformy rolnej mógł wystąpić wyłącznie właściciel nieruchomości ziemskiej (bądź jego następcy prawni), oraz że

II. Powołane przepisy nie dają podstawy domagania się stwierdzenia, że dana nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej;

b) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez błędne zastosowanie art. 28 i 61 a kodeksu postępowania administracyjnego oraz niezastosowania art. 7,8,77 i 104 kodeksu postępowania administracyjnego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2013 r. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że w księdze wieczystej obejmującej przedmiotową nieruchomość wpisano ich przejście na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu warszawskiego. W ocenie skarżącego nieruchomość ta przeszła wcześniej na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu o reformie rolnej Z uwagi na konieczność deklaratoryjnego potwierdzenia tej okoliczności przez właściwy organ, skarżący wystąpił z wnioskiem z dnia 21 grudnia 2012 r. Uzyskanie stwierdzenia tej okoliczności w odpowiednim akcie prawnym stało się konieczne jako prejudykatu dla innych postępowań dotyczących przedmiotowych nieruchomości toczących się z udziałem skarżącego. Przesądzi bowiem o bezpodstawności kierowanych wobec tych nieruchomości roszczeń formułowanych na podstawie dekretu warszawskiego. Zdaniem skarżącego, żądanie zawarte we wniosku z dnia 21 grudnia 2012 r. było jednoznaczne. Zatem całkowitym nadużycie są stwierdzenia organów, które odczytują ten wniosek jako domaganie się ustalenia wyłączenia nieruchomości spod działania dekretu o reformie rolnej. Nawet gdyby uznać, że § 5 rozporządzenia nie stanowi odpowiedniej podstawy, to obowiązkiem organu było zastosowanie innego przepisu właściwego dla rozpoznania żądania wnioskodawcy. Przyjęcie całkowicie dowolnej interpretacji wniosku MPO – w istocie odwrotne od rzeczywistej treści żądania stanowi naruszenie art. 8 kpa.

W odpowiedz na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżone postanowienia organów obu instancji, mimo błędnych uzasadnień, odpowiadają prawu.

Na cele reformy rolnej przeznaczone zostały nieruchomości ziemskie wymienione w art. 2 ust. 1 pkt a-e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wszystkie nieruchomości ziemskie wymienione w punktach b, c, d i e przeszły bezzwłocznie, w całości na własność Skarbu Państwa co wprost stwierdził powołany przepis Zatem przejście nieruchomości na własność Skarbu Państwa w trybie przepisów tego dekretu następowało z mocy samego prawa i nie jest to zdarzenie prawne potwierdzane deklaratoryjną decyzją. W sytuacji gdy wadliwie traktowano daną nieruchomość jako własność Skarbu Państwa z mocy przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej zainteresowana strona mogła (i może nadal) wnioskować do właściwego organu o stwierdzenie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania przepisów dekretu, ale tylko w zakresie art. 2 ust. 1 pkt e. Przewiduje to przepis § 5 i § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Istotą więc rozstrzygnięcia w trybie wskazanych przepisów rozporządzenia jest uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania przepisów art. 2 ust. 1 pkt e dekretu. Natomiast nie jest celem ustalenia w tym trybie, że dana nieruchomość podpada pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, bo to nastąpiło z mocy prawa, co zostało już wyżej wykazane. Rację mają też organy obu instancji, że z wnioskiem w trybie § 5 i § 6 rozporządzenia może wystąpić tylko właściciel nieruchomości bądź jego następcy prawni w dacie jej przejęcia na własność Państwa na mocy przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Natomiast, co jest bezsporne, skarżąca spółka do wskazanego kręgu uprawnionych do wystąpienia z takim wnioskiem nie należy i, z resztą, na to się nie powołuje. Skarżąca spółka również nie sprecyzowała swojego roszczenia jako wniosek o uznanie, że przedmiotowa nieruchomość nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 pkt e dekretu, co wadliwie przyjmują organy obu instancji.

We wniosku z dnia 21 grudnia 2012 r. skarżąca jasno formułuje swoje roszczenie wnosząc o stwierdzenie, że fragment nieruchomości ziemskiej będącej własnością A. B., dla której prowadzono księgę wieczystą pod nazwą "[...]", szczegółowo opisaną we wniosku, przeszedł z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, na podstawie art. 2 ust. 1 lit e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (str. 2 wniosku). W uzasadnieniu wniosku powołuje, że takie stwierdzenie w drodze decyzji administracyjnej odbywa się na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. (str. 3 wniosku). Organ obowiązany jest rozpoznać wniosek mając na uwadze przedmiot sprawy wskazany we wniosku przez stronę albowiem jest związany treścią tego żądania. Organ uznaje, że wniosek został złożony na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. oraz, że dotyczy stwierdzenia o nie podpadaniu nieruchomości pod działalnie przepisów o reformie rolnej. Jednakże błędnie uznaje, że nie ma to znaczenia, bo w sytuacji gdy wniosek jest złożony na podstawie § 5 rozporządzenia to organ w pierwszej kolejności musi zbadać czy wnioskodawca jest uprawniony do wystąpienia z takim wnioskiem.

Jak to już zostało wskazane w niniejszym uzasadnieniu na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. może być rozpoznany tylko wniosek o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania przepisów zawartych w art. 2 ust. 1 pkt e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej a nie wniosek przeciwny jak domaga się tego skarżąca. Nie ma również innych przepisów, które umożliwiałyby rozpoznanie przez organ administracji publicznej, w drodze postępowania administracyjnego, roszczenia sformułowanego przez skarżącego we wniosku z dnia 22 grudnia 2012 r. W konsekwencji nie jest możliwe wszczęcie postępowania administracyjnego celem rozpoznania żądania zgłoszonego w tym wniosku, a w takiej sytuacji organ wydaję postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, co przewidziane jest w art. 61 a k.p.a., a takie postanowienie zostało w niniejszej sprawie wydane, co jest zgodne z prawem.

Wniosek złożony przez skarżącą w istocie sprowadza się do żądania ustalenia, że Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości z mocy art. 2 ust. 1 pkt e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, a nie z mocy przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, co nie należy do drogi postępowania administracyjnego.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekła jak w sentencji wyroku.