Wyrok WSA w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 532/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Data orzeczenia: 2018-11-07 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Przywrócenie terminu
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 162 par. 1 i 2
journal: Dz.U. 2018 poz 800
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz,, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 listopada 2018 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od lipca 2013 r. do września 2016 r. oddala skargę


UZASADNIENIE

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. Zarząd Przedsiębiorstwa Usługowo – Handlowo – Produkcyjnego "L." Sp. z o.o. w B. (dalej: "Zarząd PUHP") określił T. P. (zwanej dalej: "Skarżącą") zobowiązanie z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres VII 2013 r. - IX 2016 r. Decyzję tę doręczono Skarżącej w dniu [...] sierpnia 2017 r.

2. W dniu [...] września 2017 r. (data stempla pocztowego) Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zanegowała podstawę obliczenia opłat.

3. Następnie, w dniu [...] listopada 2017 r. Skarżąca za pośrednictwem poczty złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie było celowym działaniem, lecz wynikało z kłopotów zdrowotnych związanych z podeszłym wiekiem, kłopotami z pamięcią, przebytym wcześniej udarem mózgu i stresem.

4. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, że termin na złożenie w sprawie odwołania minął w dniu [...] września 2017 r. Skarżąca złożyła odwołanie w placówce pocztowej w dniu [...] września 2017 r. a więc z uchybieniem ustawowemu 14-dniowemu terminowi. Zważywszy na datę złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r. organ uznał, że wniosek ten należało załatwić odmownie.

Organ zauważył, że Skarżąca uzyskała wiedzę o wydaniu decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości długo przed wysłaniem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do twierdzeń Skarżącej, że uchybienie terminowi miało związek z zaburzeniami pamięci (wynikającymi głównie z przebytego wcześniej udaru mózgu) organ stwierdził, że kłopoty z pamięcią mogą być hipotetyczną przyczyną nieterminowego wniesienia odwołania. Uchybienie terminowi powinno być jednak niezawinione. Skarżąca zaś już od dawna - przynajmniej od 2015 r. - ma świadomość istnienia kłopotów z pamięcią, co wynika z dowodów w postaci kopii wystawionych przez szpital kart informacyjnych, umowy o rozłożenie na raty zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, z których dwie nie zostały uiszczone właśnie w związku z kłopotami z pamięcią).

Przerwanie świadczenia usług TV i telefonicznych powinno było zmobilizować stronę do ustanowienia pełnomocnika lub opiekuna, który zajmowałby się prowadzeniem bieżących spraw wnioskodawczyni. Zdaniem organu nie można więc powiedzieć, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nie nastąpiło z winy strony.

Organ uznał za najważniejsze jednak to, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania należało złożyć w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła, kiedy ustała przeszkoda w terminowym złożeniu podania. Okoliczności wynikające z akt sprawy pozwalają na przyjęcie tylko dwóch założeń (żadne z nich nie uzasadnia pozytywnego rozpatrzenia wniosku):

1) przeszkoda w złożeniu odwołania ustała w dniu złożenia tego odwołania ([...] września 2017 r.) - w tym wypadku wniosek o przywrócenie terminu powinien być złożony do [...] września 2017 r.:

2) "przeszkoda" w złożeniu odwołania ustała w dniu, kiedy strona dowiedziała się, że uchybiła terminowi, czyli [...] września 2017 r. (kiedy to organ I instancji doręczył stronie pismo przewodnie z dnia [...] września 2017r. informujące m.in. o nieterminowym złożeniu odwołania) - w tym wypadku podanie o przywrócenie terminu należało wnieść do dnia [...] listopada 2017r.

Nadanie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania dopiero w dniu [...] listopada 2017 r., nastąpiło więc ze znacznym przekroczeniem terminu wynikającego z art. 162 o.p. i z tego względu wniosek został rozpatrzony odmownie.

5. Na powyższe postanowienie Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego to postanowienie postanowienia wydanego przez Zarząd PUHP Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:

- art. 58 § 1 w zw. z art. 58 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na nieprzywróceniu Skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji Zarządu PUHP z dnia [...] sierpnia 2017 r. poprzez: uznanie, że przeszkoda w dokonaniu czynności była przez Skarżącą zawiniona, podczas gdy Skarżąca w swej prośbie o przywrócenie terminu w sposób wyczerpujący przedstawiła swoją sytuację rodzinną i zdrowotną, a także w sposób niepozostawiający wszelkich wątpliwości udowodniła, iż stan po przebytym udarze uniemożliwia jej w pełni prawidłowe funkcjonowanie, w szczególności poprzez fakt, iż nie jest ona w stanie kontrolować konieczności terminowego wykonywania jakichkolwiek obowiązków oraz uznanie, że Skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w terminie 7 dni od ustania przyczyny jego uchybienia, podczas gdy wobec faktu, że Skarżąca nie rozumiała języka używanego w kierowanych do niej przez organ pismach, w dniu [...] listopada 2017 zwróciła się z prośbą o interpretację treści w nich zawartych do swojej córki - po ich analizie, otrzymała od córki informację, że odwołanie z dnia [...] września 2017r. zostało złożone z jednodniowym opóźnieniem - przyczyna uchybienia ustała więc w dniu [...] listopada 2017 r., kiedy córka skarżącej wytłumaczyła jej stan faktyczny sprawy, zgodnie więc z tak zaistniałą sytuacją, termin na złożenie prośby o przywrócenie terminu do złożenia odwołania upływał w dniu [...] listopada 2017 r., a Skarżąca nie uchybiła terminowi określonemu w przepisie art. 58 § 2 k.p.a.

- art. 7 k.p.a. w zw. z art 58 k.p.a. poprzez załatwienie sprawy w sposób nieuwzględniający słusznego interesu Skarżącej, tj. poprzez nieuwzględnienie prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy Skarżąca jest schorowaną osobą w podeszłym wieku, a wobec przebytego udaru mózgu i związanych z tym problemów z pamięcią nie jest w pełni władna kontrolować, kiedy upłynął jej termin do wniesienia odwołania lub prośby o jego przywrócenie - podczas gdy Skarżąca wskazała niejednokrotnie, iż odwołanie od wydanej w jej sprawie decyzji oraz prośba o przywrócenie terminu do wniesienia tegoż odwołania zostały przez nią złożone w możliwie najkrótszym czasie po tym, jak dowiedziała się o fakcie uchybienia terminowi, a zatem nie można mówić o zawinionym działaniu Skarżącej (które wywołane jest chorobą), jak również o niezachowaniu terminu 7 dni do wniesienia prośby o przywrócenie terminu od chwili ustania przyczyny uchybienia terminowi - ponadto wskazać należy, iż wszelkie przesłanki zawarte w art. 58 k.p.a. zostały przez Skarżącą spełnione;

- art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie Skarżącej czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz uniemożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz materiałów - w szczególności wobec trudnej sytuacji rodzinnej i zdrowotnej Skarżącej, postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza prawo Skarżącej do pełnej i niezakłóconej możliwości obrony swoich praw przed organami administracyjnymi, mając na względzie stan po przebytym udarze mózgu Skarżącej;

- art. 77, art. 80, art. 81 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ uzasadnienia swojej decyzji w sposób przekonujący i odnoszący się do wszystkich zarzutów i okoliczności przedstawionych w odwołaniu oraz prośbie o przywrócenie terminu, a także poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności mając na względzie okoliczności związane ze stanem zdrowia oraz sytuacją życiową Skarżącej, które w pełni uzasadniają przywrócenie jej terminu do wniesienia odwołania.

6 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu postanowienia.

II Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem.

2. Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

3. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu na złożenie odwołania od decyzji Zarządu PUHP określającej Skarżącej zobowiązanie z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W sprawie bezspornym pozostaje fakt złożenia przez Skarżącą odwołania z uchybieniem ustawowego terminu.

Zgodnie z art. 162 § 1 i 2 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

W okolicznościach sprawy organ prawidłowo przyjął, że strona skarżąca wniosek o przywrócenie terminu wniosła z uchybieniem 7 - dniowego terminu. Skarżąca złożyła odwołanie w dniu [...] września 2017 r., tj. dzień po terminie do jego złożenia. Zdaniem Sądu, termin do złożenia wniosku w niniejszej sprawie należy liczyć nie od dnia [...] września 2017 r., lecz od dnia [...] września 2017 r., kiedy to Skarżąca otrzymała pismo Zarządu PUHP z dnia [...] września 2017 r., informujące ją m.in. o nieterminowym wniesieniu odwołania. Termin do złożenia wniosku upłynął więc z dniem [...] października 2017 r., a zatem złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w dniu [...] listopada 2017 r. nastąpiło z uchybieniem terminu 7-dniowego. Zatem nie została spełniona przesłanka formalna z art. 162 § 2 o.p.

Sąd nie podzielił stanowiska Skarżącej, że przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu [...] listopada 2017r., kiedy córka Skarżącej wytłumaczyła jej stan faktyczny sprawy i wówczas Skarżąca zorientowała się, że złożyła odwołanie z 1-dniowym opóźnieniem. W piśmie Zarządu PHUP z dnia [...] września 2017 r. (w aktach sprawy administracyjnej) zatytułowanym "Stanowisko do odwołania Strony" w akapicie drugim wyraźnie wskazano, że odwołanie Skarżącej od decyzji wpłynęło do organu po terminie przewidzianym w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacja podatkowa. Informacja o tym była wyrażona na tyle jasno, że, zdaniem Sądu, Skarżąca, mogła zrozumieć jego treść. W konsekwencji należało przyjąć, że data otrzymania tego pisma zapoczątkowała bieg terminu 7-dniowego do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.

Zdaniem Sądu, rację ma organ stwierdzając, że Skarżąca nie uprawdopodobniła też, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy zgodnie z art. 162 § 1 o.p. Zauważyć przy tym należy, że przepis ten wymaga uprawdopodobnienia braku winy, a nie wykazania braku winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie.

Skarżąca wskazuje, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania spowodowane było okolicznościami związanymi z jej stanem zdrowia. Podnosi, że stan po przebytym udarze uniemożliwia jej w pełni prawidłowe funkcjonowanie, w szczególności poprzez fakt, iż nie jest ona w stanie kontrolować konieczności terminowego wykonywania jakichkolwiek obowiązków.

W aktach sprawy znajduje się m.in. karta informacyjna SP ZOZ Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego im. [...] w B. z dnia [...] września 2015 r., z której wynika, że Skarżąca leczy się neurologicznie, z rozpoznaniem udaru niedokrwiennego mózgu. Z karty informacyjnej sporządzonej przez USK w B. w dniu [...] listopada 2015 r. wynika, że w toku leczenia szpitalnego Skarżąca miała problemy z zaburzeniami pamięci. Również z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] października 2017 r. wydanego "dla potrzeb sądu" wynika, że Skarżąca jest pacjentką po udarze niedokrwiennym mózgu z niedowładem połowicznym lewostronnym i cierpi na zaburzenia pamięci.

Sąd przyjął jednak, że choć niewątpliwie Skarżąca posiada dolegliwości związane z zaburzeniami pamięci, to jednak występują one już od dłuższego czasu, Skarżąca jest ich świadoma i troska o własne interesy powinna skłonić ją do ustanowienia pełnomocnika w sprawie.

W orzecznictwie wskazuje się, że przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności istotne jest rozróżnienie samej przeszkody od okoliczności wskazujących na brak po stronie wnioskodawcy winy w uchybieniu terminowi, tj. okoliczności, które świadczą o tym, że wnioskodawca dołożył należytej staranności, aby mimo zaistnienia danej przeszkody dokonać czynności w stosownym terminie.

O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (zob. min. wyrok NSA z dnia 5 września 2018 r. , II FSK 2052/16, http://orzeczenia.nsa.gov.pl)

Sąd zauważa, że Skarżąca świadoma swojej choroby i zaburzeń pamięci ustanowiła pełnomocnika w osobie swojej córki w sprawach prowadzonych w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (k. 6 akt admin.). Mogła więc uczynić podobnie także w sprawie w zakresie określenia jej zobowiązania z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustrzegając się przed ewentualnymi negatywnymi skutkami zaburzeń pamięci.

W ocenie Sądu, do powyższych wniosków o posiadanych możliwościach zadbania o swoje interesy życiowe prowadzi też obserwacja, że styl pisania Skarżącej wskazuje na jej wysoką inteligencję, a więc także możliwość przewidywania negatywnych skutków zaburzeń pamięci, których to występowania u siebie świadoma była Skarżąca. Nie można więc uznać, że Skarżąca w tej sprawie spełniła przesłanki do przywrócenia terminu na złożenie odwołania. O braku winy i spełnieniu przesłanki przywrócenia terminu można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W tej sprawie zarówno przeszkoda w postaci problemów zdrowotnych jak i skutki z niej wynikające były Skarżące znane już wcześniej. Reasumując, w ocenie Sądu, postanowienie organu odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania, było w pełni uzasadnione.

4. W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonego postanowienia, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.