Wyrok NSA, sygn. akt II FSK 1267/07
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2008-12-03 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne: Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ: Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 271 pkt 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krystyna Nowak (sprawozdawca), Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, Protokolant Anna Dziewiż - Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 967/06 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 1 grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 1564/03 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od W. S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3) przyznaje adwokatowi K. S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za udzielenie nieopłaconej pomocy prawnej.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z 8 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 967/06, wydanym na podstawie art. 282 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę W.S. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 1 grudnia 2003 r. nr [...] zakończonej wyrokiem tego Sądu z 27 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 1564/03.

Z uzasadnienia wyroku wynikało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 27 lutego 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 1564/03 oddalił skargę W.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 1 grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 1999. Skarżący 6 marca 2007 r. (data stempla pocztowego) złożył wniosek o wydanie wyroku wraz z uzasadnieniem oraz o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z 4 lipca 2006 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Wyznaczony w sprawie pełnomocnik - adwokat K.S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

W.S. wniósł 14 listopada 2006 r. skargę na niewłaściwe postępowanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku oraz na niewłaściwe postępowanie ustanowionego z urzędu adwokata. Skarżący stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 27 lutego 2006 r. oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z przyczyn do chwili obecnej jemu nie znanych. Wyjaśnił, że złożył wniosek o wydanie wyroku wraz z uzasadnieniem oraz o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Prośbie tej nie uczyniono zadość; skarżący do dnia złożenia opisywanej skargi uzasadnienia wyroku nie otrzymał. Było dla niego niezrozumiałe, na jakich dowodach oparł się sąd oddalając skargę. Stosując się do zaleceń zawartych w pismach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 20 lipca 2006 r. skarżący stawił się w Zespole Adwokackim w G. w celu udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi K.S. oraz uiszczenia opłaty skarbowej. Prosił pełnomocnika o sporządzenie skargi kasacyjnej, albowiem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku był dla niego bardzo krzywdzący, niesłuszny oraz niezgodny ze stanem faktycznym. Skarżący, w związku z tym, iż nie otrzymał żadnej informacji na temat sporządzenia skargi kasacyjnej od ustanowionego w sprawie pełnomocnika skontaktował się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku, gdzie został poinformowany o złożeniu przez pełnomocnika opinii o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej oraz, że kwestionowany wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego został już uprawomocniony. Skarżący podniósł, że nie jest mu znana regulacja, która pozwala pełnomocnikowi, bez zgody strony, na sporządzenia takiej opinii, jest to działanie samowolne.

Pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w G. obecny na rozprawie 8 maja 2007 r. wniósł o oddalenie skargi o wznowienie postępowania wskazując, że brak jest podstaw wznowienia postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że skarga W.S. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 27 lutego 2006 r. sygn. akt I SA Gd 1564/03 nie zasługiwała na uwzględnienie.

Wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, zgodnie z art. 270 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, można było żądać z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, albo nie była należycie reprezentowana, lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania; nie można było żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (art. 271 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Sąd badając dopuszczalność wznowienia postępowania stwierdził, że skarga o wznowienie została wniesiona w terminie zakreślonym w art. 277 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz że oparta została na ustawowej podstawie wznowienia.

Sąd rozpoznając wniosek W.S. przyjął, że skarżący jako podstawę wznowienia wskazał nienależytą reprezentację. Przy czym nie ulegało wątpliwości, że okolicznością, która uzasadniała tę podstawę było prowadzenie sprawy przez adwokata ustanowionego z urzędu, a konkretnie sporządzenie przez niego opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. To działanie pełnomocnika pozostawało w sprzeczności z zamierzeniami strony co do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 27 lutego 2006 r. Tak sprecyzowane okoliczności, w ocenie Sądu, nie stanowiły podstawy wznowienia określonej w art. 271 pkt 2 Prawa o postępowaniu... Podstawa wznowienia polegająca na "nienależytym reprezentowaniu strony" zachodzi wówczas, gdy w sprawie nie działa organ osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, powołany do jej reprezentacji, albo występujący w sprawie reprezentant strony nie ma wymaganych przymiotów do występowania w tej roli. Strona, za którą w procesie działał jako jej pełnomocnik adwokat ustanowiony przez sąd, nie jest nienależycie reprezentowana w rozumieniu art. 271 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ze względu na okoliczności, które skarżący przytoczył w skardze o wznowienie postępowania, w ocenie Sądu, wymagało rozważenia, czy podstawą wznowienia nie było pozbawienie go możliwości działania (art. 271 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu...). Pozbawienie strony możności działania wskutek naruszenia przepisów prawa niewątpliwie nie obejmowało sposobu czy też formy prowadzenia sprawy przez samą stronę. Jego zakresem były objęte tylko czynności, które powodowały pozbawienie strony możności działania w procesie niespowodowane przez samą stronę i niezależne od jej zachowania. Działanie pełnomocnika, na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa, było równoznaczne z działaniem samego mocodawcy. Zasada ta dotyczy także pełnomocnika procesowego. Tak więc, nawet niezgodne z wolą strony działanie pełnomocnika nie mogło stanowić podstawy wznowienia, polegającej na pozbawieniu strony możności działania.

Sąd odnosząc się do zastrzeżenia zawartego w skardze o wznowienie postępowania, iż odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć należy skarżącemu wyjaśnia, że zgodnie z treścią art. 67 § 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Treść powołanego przepisu przesądzała także o tym, że doręczenie wyroku z 27 lutego 2006 r. ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi było prawidłowe.

Zaniechanie złożenia środka odwoławczego było kwestią relacji pomiędzy skarżącym a ustanowionym w sprawie pełnomocnikiem.

W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku W.S., działający przez upoważnionego pełnomocnika, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gdańsku oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu; koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.

Wyrokowi zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania - art. 271 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi o wznowienie postępowania w sytuacji gdy, zdaniem skarżącego, nie był on należycie reprezentowany, a uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy,

2) naruszenie przepisów postępowania - art. 271 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie, iż skarżący pozbawiony był możliwości działania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. wznowienie postępowania może nastąpić z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie było należycie reprezentowania lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. W opinii skarżącego W.S. Sąd I instancji niesłusznie oddalił skargę o wznowienie postępowania, albowiem w przedmiotowej sprawie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., tj. nienależyta reprezentacja.

Zdaniem skarżącego, W.S., fakt, że ustanowiony w sprawie adwokat z urzędu nie sporządził na jego żądanie skargi kasacyjnej a jedynie opinię o braku podstaw do złożenia tejże skargi naruszył jego uzasadnione interesy w toczącym się postępowaniu.

Nadto skarżący wskazał, iż niedoręczenie mu wyroku wraz z uzasadnieniem przez Sąd I instancji, pomimo złożonego przez niego wniosku, również miało istotny wpływ na wynik sprawy i stanowiło pozbawienie go możliwości działania w sprawie.

Odpowiadając na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna W.S. nie miała uzasadnionych podstaw.

Nie można było zgodzić się z zawartym w niej twierdzeniem, że strona nie była należycie reprezentowana w postępowaniu sądowoadministracyjnym lub też, że była pozbawiona możności działania, co wyczerpywałoby jedną z przesłanek ujętych w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Wskazane w skardze kasacyjnej i opisane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczności nie mogły zaważyć na wyniku postępowania przed Sądem administracyjnym I instancji, gdyż sprowadzały się one do zaniechania wniesienia skargi kasacyjnej od zapadłego już wyroku. Dotyczyły zatem nie tego, co działo się przed jego wydaniem, lecz po wydaniu wyroku. Zarzut braku należytej reprezentacji lub pozbawienia możności działania trzeba było - wobec tego - traktować jako bezprzedmiotowy, zaś zastosowany środek ochrony interesów skarżącego - jako niedostosowany do powstałej sytuacji prawnoprocesowej. Skutecznej ochrony swoich interesów skarżący, reprezentowany przecież przez profesjonalnego pełnomocnika, mógłby poszukiwać jedynie poprzez wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej (art. 86 § 1 p.p.s.a), powołując się na fakt przedłożenia opinii o braku podstaw do wniesienia tejże skargi nie jemu, lecz Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz niezawinionego przez siebie uchybienia terminowi, o którym mowa w art. 177 § 1 p.p.s.a. Tryb ten nie został jednak uruchomiony, czego konsekwencją było zakwalifikowanie wniesionej skargi kasacyjnej jako bezzasadnej, a ściśle rzecz określając - nieposiadającej uchwytnego przedmiotu.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach zastępstwa dla pełnomocnika (skarżącego) wyznaczonego z urzędu orzeczono na podstawie art. 141 i 250 ww. ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b/ oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).