Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp., sygn. akt II SA/Go 422/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia: 2010-07-28 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Dowódca Jednostki Wojskowej
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, art. 205 § 2
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 25, art. 60, art. 72 ust. 1 pkt 7, art. 80, art. 88 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2008 nr 141 poz 892
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 76 § 1 i 3, art. 77 § 1 i § 4
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 3, art. 18 ust. 1 i 1a, art. 18d ust. 1 pkt 4, art. 32j ust. 1, art. 32k ust. 1, art. 69 ust. 2a i ust. 3
journal: Dz.U. 2007 nr 14 poz 89
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 o zakładach opieki zdrowotnej
article: art. 18, art. 23, art. 29
journal: Dz.U. 2002 nr 101 poz 926
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych - tekst jedn.
article: § 3 pkt 2 i 3, § 6 ust. 1 i 7, §  7 ust. 1 i 2, § 14 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 108 poz 1141
law: Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2010 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dodatkowego wynagrodzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] z dnia [...] r., II. określa, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu, III. zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] na rzecz skarżącego J.S. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...], na podstawie art. 104 k.p.a., art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.) oraz § 3 pkt 3, § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz. U. Nr 108, poz. 1141, ze zm.), odmówił J.S. wypłaty dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie, zgodnie z rozkazami dowódcy, dyżurów i pozostawanie poza PZOP JW. Nr [...], w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż J.S. pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku młodszego specjalisty - lekarza sekcji służby zdrowia. Zgodnie z Decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. z dniem [...] lutego 2008 r. został zwolniony z zajmowanego stanowiska służbowego i przeniesiony celem dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej do Brygady Wsparcia Dowodzenia na stanowisko szefa sekcji – szefa służby zdrowia. Organ wskazał, że J.S. na podstawie rozkazów dziennych Dowódcy JW [...] pełnił dyżury pod telefonem. Obowiązek pełnienia dyżuru pod telefonem przez wyznaczonego wg grafiku lekarza pułku ujętego w rozkazie dziennym w godzinach od 15.30 - 7.30 wynikał z Rozkazów Dowódcy Pułku Nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r., Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. do działalności w latach 2006, 2007 i 2008 ( pkt 11 i pkt 16 w zakresie zabezpieczenia medycznego ). Takiego zapisu nie zawiera Rozkaz Dowódcy Pułku nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. do działalności w 2005 r. Organ przyjął, że wysokość oraz szczegółowe warunki i tryb wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia za czasowe pełnienie obowiązków służbowych oraz za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanych stanowisk służbowych, a także stawki i terminy jego wypłacania określa rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz. U. Nr 108, poz. 1141, ze zm.). Zgodnie z § 6 ust. 1 żołnierzowi zawodowemu - lekarzowi (...), któremu kierownik zakładu opieki zdrowotnej powierzył czynności polegające na pełnieniu dyżuru medycznego przysługuje, z zastrzeżeniem wyjątku wskazanego w rozporządzeniu, za każdą pełną godzinę takiego dyżuru pełnionego poza normalnymi godzinami służby, dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 0,5 % stawki uposażenia zasadniczego należnego temu żołnierzowi. Jednocześnie żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa wyżej, zobowiązanemu przez kierownika zakładu opieki zdrowotnej do pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, przysługuje za każdą godzinę pozostawania w tej gotowości dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 50 % stawki określonej w § 6 ust.1.

Zdaniem organu I instancji, przesłanką otrzymania dodatkowego wynagrodzenia przez żołnierza zawodowego - lekarza, pozostającego w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych poza zakładem opieki zdrowotnej jest zobowiązanie do takiego działania przez kierownika zakładu opieki zdrowotnej. Ponadto Dowódca podniósł, że w myśl rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 marca 2003 r. w sprawie utworzenia ambulatoriów - publicznych zakładów opieki zdrowotnej i ambulatoriów z izbą chorych - publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 49, poz. 416, ze zm.) dowódca jednostki wojskowej nie jest kierownikiem zakładu opieki zdrowotnej. Nie można takiego wniosku również wywieść z treści umów zawieranych przez dowódcę jednostki wojskowej, jako kierownika jednostki organizacyjnej o świadczenia usług medycznych z Oddziałem Wojewódzkim Narodowego Funduszu Zdrowia. Tym samym, w ocenie organu, dowódca jednostki wojskowej nie mógł zobowiązać wnioskodawcy na zasadach przewidzianych w wymienionym wyżej rozporządzeniu w sprawie wypłacania dodatkowego wynagrodzenia do wykonywania zadań ujętych w treści § 6 ust. 1 oraz § 7. Ponadto takiego wniosku nie można wywieść z treści wydanych rozkazów do działania na rok 2006, 2007 oraz 2008. Rozkazy te dotyczyły wykonania obowiązków przez żołnierzy - lekarzy w ramach pełnionych przez nich służby, nie zaś pełnienia dyżuru medycznego czy też pozostawania poza PZOZ w gotowości do realizowania świadczeń medycznych. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest zdaniem organu wyjaśnienie złożone przez ówcześnie pełniącego obowiązki Szefa Sekcji Służby Zdrowia JW [...] mjr J.S. (pismo z dnia [...] października 2009 r.), z którego wynika, że w Jednostce Wojskowej [...], żadnemu z lekarzy jednostki, nie zostało powierzone wykonywanie obowiązków Kierownika Ambulatorium z Izbą Chorych PZOZ (kierownika zakładu opieki zdrowotnej).

Dowódca podkreślił, że J.S. w trakcie pełnienia służby wojskowej nie zwracał się do dowódcy jednostki wojskowej z wnioskiem o wypłatę dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie, zgodnie z rozkazami dowódcy, dyżurów i pozostawanie poza PZOP JW. Nr [...], w gotowości do udzielenia świadczeń zdrowotnych za okres styczeń 2005 r. - kwiecień 2008 r. (w przypadku J.S. do końca stycznia 2008 r.).

Ponadto, organ podał, że J.S., podejmował dodatkową pracę poza Siłami Zbrojnymi w SP ZOZ na stanowisku lekarza dyżurnego Izby Przyjęć i Pogotowia Ratunkowego SPZOZ. Na wykonywanie dodatkowej wnioskodawca nie miał zezwolenia dowódcy jednostki wojskowej (takiej decyzji zezwalającej nie ma w dokumentacji jednostki wojskowej), czym uchybił obowiązkowi wynikającemu z ustawy pragmatycznej. Chcąc dokładnie ustalić kiedy i w jakim wymiarze dyżury te były pełnione przez wnioskodawcę, Dowódca JW [...] zwrócił się w tej sprawie pismem z dnia [...] lutego 2009r. do Dyrektora SPZOZ. W odpowiedzi (pismo z dnia [...] lutego 2009 r.) powziął informację, że J.S. od [...] stycznia 2005 r. do [...] kwietnia 2008 r. pełnił w SPZOZ dyżury medyczne. Jednocześnie J.S. nie wyraził zgody na udostępnienie przez SPZOZ danych (termin i czas) dotyczących pełnienia tych dyżurów.

Od powyższej decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] odwołał się J.S., reprezentowany przez radcę prawnego M.P.. Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie, że skarżącemu należy wypłacić dodatkowe wynagrodzenie w kwocie 54.036,32 zł, wraz z należnymi odsetkami ustawowymi, podnosząc w uzasadnieniu odwołania, że odmowa wypłaty wynagrodzenia oparta na twierdzeniu, że tylko kierownik ZOZ mógł zobowiązać lekarza do pełnienia dyżurów i pozostawania w gotowości do udzielenia świadczeń zdrowotnych nie ma prawnego uzasadnienia. W ocenie odwołującego, w sprawie nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów Dowódca JW. [...] nie powołał kierownika ZOZ. Zdaniem pełnomocnika jest to sprawa organizacyjna, za którą zgodnie z statutem ZOZ odpowiada dowódca jednostki wojskowej i nie może to wywoływać ujemnych skutków prawnych w zakresie wypłaty należnego lekarzowi wynagrodzenia. Zdaniem strony uwzględnić także należy treść § 7 Statutu ZOZ mówiącego, że nadzór służbowy i organizacyjny nad ZOZ sprawuje dowódca jednostki wojskowej oraz zapis § 14 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie dodatkowego wynagrodzenia mówiący, że wysokość dodatkowego wynagrodzenia, w ramach posiadanych środków, ustala dowódca jednostki wojskowej albo kierownik ZOZ. W przypadku braku powołania bądź działania kierownika ZOZ, jego funkcje przejmuje dowódca jednostki wojskowej. Ponadto pełnomocnik odwołującego wskazał, iż dowódca jednostki wojskowej nie kwestionuje ani wskazanych ilości dyżurów, ani wysokości należności za poszczególne miesiące.

Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...], na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750, ze zm.) oraz § 3 pkt 3, § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz. U. Nr 108, poz. 1141, ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny i prawny sprawy podany w zaskarżonej decyzji oraz wskazał, że dowódca jednostki wojskowej nie mógł zobowiązać wnioskodawcy na zasadach przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania dodatkowego wynagrodzenia do wykonywania zadań ujętych w treści jego § 6 ust. 1 oraz § 7. Takiego wniosku, zdaniem organu odwoławczego, nie można również wywieść z treści wydanych rozkazów do działania na rok 2006, 2007 oraz 2008.

W ocenie organu II Instancji treści samych rozkazów organizacyjnych, czy wydawanych rozkazów dziennych dowódcy jednostki wojskowej, nie mogą również stanowić przesłanki do uznania, że wykonywane czynności na ich podstawie oznaczają dyżury medyczne, o których mowa w § 6 wymienionego wyżej rozporządzenia, co uzasadniałoby możliwość wypłaty dodatkowego wynagrodzenia. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że treści rozkazów wydawanych w jednostce wojskowej winne być jasne i precyzyjne, aby nie stwarzały jakiejkolwiek dowolności w ich rozumieniu. Taki szczególny obowiązek spoczywa na wszystkich, którzy takie rozkazy formułują, a następnie przedkładają właściwemu organowi do podpisu.

Organ odwoławczy nie zgodził się z twierdzeniem strony, że zgodnie z § 14 rozporządzenia, wobec braku powołania bądź działania kierownika ZOZ, jego funkcje w tym ustalenie wysokości dodatkowego wynagrodzenia lekarzom za wykonanie czynności, o których mowa w jego § 6, winien przejąć dowódca jednostki wojskowej. Zdaniem organu z § 14 rozporządzenia jednoznacznie wynika, że taki obowiązek spoczywał na kierowniku zakładu opieki zdrowotnej, gdyż leżało to w jego kompetencji.

Skargę na powyższą decyzję złożył pełnomocnik skarżącego – radca prawny M.P., który wniósł o uchylenie decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] i poprzedzającej ją decyzji Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko, zwracając uwagę, iż fakt zaniechania powołania przez Dowódcę Kierownika PZOZ i fakt nienaliczania przez służby kadrowo – finansowe należnych lekarzom z urzędu (nie na wniosek) dodatkowych wynagrodzeń świadczyć może o niedowładzie organizacyjnym w danej JW., a nie o utracie prawa do wynagrodzenia za rzeczywiście wykonane, niekwestionowane przez stronę przeciwną, dyżury.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Kryterium kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), który stanowi, iż jest ona sprawowana przez sądy administracyjne pod względem legalności. Kontrola ta polega więc na badaniu czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie zastępuje więc organu administracji publicznej i nie przejmuje jego kompetencji do końcowego załatwienia sprawy i wydania rozstrzygnięcia. Sprawa, której przedmiot związany jest z działalnością określonego organu administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy do tego organu.

W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji publicznej było wnioskowane przez J.S. ustalenie jego uprawnień do otrzymania dodatkowego wynagrodzenia z tytułu "pełnienia, zgodnie z rozkazami dowódcy, dyżurów - i pozostawanie poza PZOP JW [...] w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych" w okresie od stycznia 2005 r. do lutego 2008 r. Kluczowe znaczenie dla orzekania w tym przedmiocie mają przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892, ze zm.), dalej przywoływanej jako: "ustawa" . Zgodnie z przepisem art. 73 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 72 ust. 1 ustawy, poza uposażeniem zasadniczym wraz z dodatkami, żołnierze zawodowi utrzymują "inne należności" pieniężne, w tym dodatkowe wynagrodzenie za dodatkowo powierzone czasowe pełnienie obowiązków służbowych i za wykonywanie czynności powierzonych, wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego. Interpretacja tego przepisu prowadzi do jednoznacznej, rozstrzygającej dla sprawy konkluzji, że otrzymywanie przewidzianych przepisem należności pieniężnych nie jest uzależnione od uznania organu administracyjnego. Ustawodawca kładzie tutaj szczególny nacisk na obligatoryjność przyznania świadczenia uprawnionemu żołnierzowi. Określony w ten sposób przepis ustawowy musi być bezwzględnie respektowany w ewentualnym jego rozwinięciu w formie przepisów wykonawczych, zgodnie z zasadą hierarchicznego podporządkowania systemu źródeł prawa w Polsce.

W myśl przepisu art. 88 ust. 1 ustawy, żołnierzowi zawodowemu, któremu przez okres co najmniej dwóch miesięcy dodatkowo powierzono czasowe pełnienie obowiązków służbowych w trybie określonym w art. 25, przysługuje dodatkowe wynagrodzenie. Z kolei art. 25 ustawy daje dowódcy jednostki wojskowej uprawnienie do dodatkowego powierzenia żołnierzowi czasowego pełnienia obowiązków służbowych w tej jednostce na stanowisku nieobsadzonym, na którym wyznaczony żołnierz czasowo nie wykonuje zadań służbowych. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, w ocenie Sądu nie zachodzi sytuacja, o której wyżej mowa.

Odmienną sytuację reguluje art. 88 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym żołnierz zawodowy otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego. Przepis rangi ustawowej ustanowił zatem podstawową zasadę - za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego żołnierz zawodowy otrzymuje dodatkowe wynagrodzenie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia sygn. akt II SA/Bd 575/06, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Charakterystyczny dla przepisów ustawowych poziom ogólności omawianej regulacji prawnej doznaje jednak uszczegółowienia w postaci aktu wykonawczego Ministra Obrony Narodowej, dla którego delegacja ustawowa zawarta jest w art. 88 ust. 3 cyt. ustawy upoważniającym do wydania rozporządzenia określającego wysokość oraz szczegółowe warunki i tryb wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia o którym mowa w ust. 1 i 2, z uwzględnieniem czynności powierzonych wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanych przez żołnierzy stanowisk służbowych, które uprawniają do dodatkowego wynagrodzenia, a także stawek oraz terminów jego wypłacania. Ustawodawca wskazał także kryteria mające wpływ na określenie wysokości dodatkowego wynagrodzenia, które powinno uwzględnić rozporządzenie.

Określona w ten sposób delegacja ustawowa charakteryzuje się wysokim stopniem szczegółowości co do zakresu ewentualnej przyszłej regulacji wykonawczej wydanej przez uprawniony podmiot. Oznacza to w konsekwencji, iż przedmiotem regulacji aktu wykonawczego może być jedynie zakres spraw szczegółowo wskazanych w konkretnej delegacji ustawowej.

Wykonując delegację zawartą w art. 88 ust. 3 ustawy Minister Obrony Narodowej wydał rozporządzenie z 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia (Dz. U. Nr 108, poz. 1141, ze zm.). W § 3 tego rozporządzenia do czynności powierzonych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierzy, za które przysługuje dodatkowe wynagrodzenie (zwane przez ustawę czynnościami), z dziedziny służby zdrowia, zaliczone są dwie sytuacje:

1) dyżury medyczne pełnione w utworzonych przez MON zakładach opieki zdrowotnej przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowego udzielania świadczeń zdrowotnych,

2) pozostawanie poza zakładem opieki zdrowotnej utworzonym przez MON

w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych.

Są to dwie różne sytuacje i tak też zostały potraktowane w dalszych częściach rozporządzenia określających wysokość wynagrodzenia.

W myśl przepisu § 6 ust. 1 rozporządzenia, żołnierzowi zawodowemu – lekarzowi, któremu kierownik zakładu opieki zdrowotnej powierzył czynności polegające na pełnieniu dyżuru medycznego, za każdą pełną godzinę takiego dyżuru pełnionego poza normalnymi godzinami służby przysługuje dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 0,5 % stawki uposażenia zasadniczego należnego temu żołnierzowi (ze zwiększeniami i ograniczeniami określonymi w ust. 2-5). Z kolei po myśli § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia, żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w § 6 ust. 1, zobowiązanemu przez kierownika zakładu opieki zdrowotnej do pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, przysługuje za każdą godzinę pozostawania w tej gotowości dodatkowe wynagrodzenie w wysokości 50 % stawki określonej w § 6 ust. 1. Przy czym, w przypadku wezwania do zakładu opieki zdrowotnej żołnierzowi zawodowemu przysługuje dodatkowe wynagrodzenie, jak za pełnienie dyżuru medycznego, za cały czas pozostawania w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych w danym dniu (§ 7 ust. 2 ).

Zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia wysokość dodatkowego wynagrodzenia za wykonanie wskazanych wyżej czynności ustala, w ramach posiadanych na ten cel środków finansowych, dowódca albo kierownik zakładu opieki zdrowotnej.

W przedmiotowej sprawie głównym powodem odmowy przez organy administracji spełnienia żądania skarżącego jest fakt, iż przesłanką otrzymania dodatkowego wynagrodzenia przez żołnierza zawodowego - lekarza, pozostającego w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych poza zakładem opieki zdrowotnej jest zobowiązanie do takiego działania przez kierownika zakładu opieki zdrowotnej. Zdaniem organów, wobec braku powołania kierownika zakładu opieki zdrowotnej (ambulatorium z izbą chorych) dowódca jednostki wojskowej JW, który nie jest kierownikiem zakładu opieki zdrowotnej, nie mógł zobowiązać skarżącego, na zasadach przewidzianych w ww. rozporządzeniu do wykonywania czynności określonych w § 6 ust. 1 i 7. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko organu pierwszej instancji, zgodnie z którym założeniem wydającego rozkaz dzienny był fakt wykonania obowiązków przez żołnierzy - lekarzy w ramach pełnionych przez nich codziennych służby, nie zaś pełnienia dyżuru medycznego, czy też pozostawania poza PZOZ w gotowości do realizowania faktycznych świadczeń medycznych.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego powyższa teza oparta jest na błędnej wykładni przepisów prawa materialnego - art. 88 ust. 2 w zw. z art. 73 ust. 1 pkt 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, a nadto nie została poparta rzetelnym wyjaśnieniem całości sprawy, z pominięciem jej najistotniejszych aspektów. Podkreślenia bowiem wymaga, iż materialnoprawne podstawy przyznania uprawnienia do dodatkowego wynagrodzenia z tytułu wykonywania czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego wynikają jedynie z art. 73 ust. 1 pkt 7 i art. 88 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W konsekwencji przepisy ustawowe nie mogą być w żaden sposób modyfikowane rozporządzeniem wykonawczym przedmiotowo dotyczącym kwestii technicznej procedury wypłaty przysługującego z mocy ustawy dodatkowego wynagrodzenia. Jak już wyżej wskazano, przepis art. 88 ust. 3 ustawy upoważniał jedynie do "określenia wysokości" oraz "szczegółowych warunków i trybu wypłacania" dodatkowego wynagrodzenia przyznanego na mocy poprzedniego ustępu art. 88 cyt. ustawy. Nie budzi zatem wątpliwości, iż niedopuszczalna jest taka wykładnia przepisów aktu wykonawczego, która prowadziłaby do ograniczenia ustawowo określonego kręgu osób uprawnionych z mocy ustawy do otrzymania dodatkowego wynagrodzenia, w tym poprzez kreowanie dodatkowych przesłanek, nieustanowionych mocą przepisów ustawy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż skarżący pełnił "dyżury pod telefonem", a obowiązek pełnienia takiego dyżuru, przez wyznaczonego według grafiku lekarza pułku, ujętego w rozkazie dziennym w godzinach od 15.30 - 7.30 wynikał z rozkazów Dowódcy Pułku do działalności w latach 2006, 2007 i 2008 (pkt 11 i pkt 16 w zakresie zabezpieczenia medycznego). Takiego zapisu nie zawierał rozkaz nr [...] do działalności w 2005 r. Z tak sformułowanych rozkazów, które określały jedynie, iż dyżur pełni wyznaczony według grafiku lekarz pułku, nie można jeszcze wywieść obowiązku skarżącego pełnienia przedmiotowych "dyżurów", ani szczegółowego ich charakteru. Powyższe zarządzenia nie stanowiły rozkazu wprost skierowanego do J.S., który kreowałby pełnienie przez niego przedmiotowych dyżurów "pod telefonem", ale stanowiły jedynie podstawę do wydania dalszych rozkazów i w rezultacie do wydania przez przełożonego żołnierza zawodowego-lekarza konkretnego rozkazu polecającego pełnienie w danym okresie skonkretyzowanych obowiązków, w sposób określony ww. rozkazami, czyli w godz. 15.30 - 7.30. Te właśnie rozkazy dzienne powinny znaleźć się w aktach sprawy i powinny zostać szczegółowo przeanalizowane przez organ, we wskazanym poniżej przez Sąd kierunku.

Organ powinien zatem uzupełnić materiał dowodowy o analizę wyżej wspomnianych rozkazów oraz innych aktów regulujących organizację pełnienia przez skarżącego zawodowej służby wojskowej na jego stanowisku pod kątem ewentualnego zastosowania przepisów § 3 pkt 2, 3 lub ewentualnie 9, § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia. Podkreślenia wymaga, iż wobec treści żądania pełnomocnika skarżącego "wypłacenia dodatkowego wynagrodzenia za pełnienie, zgodnie z rozkazami dowódcy, dyżurów - i pozostawanie poza PZOP JW nr [...] w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych" niezbędna jest analiza treści tychże rozkazów dowódcy, jak i ustalenie jaki charakter miały polecone dyżury, w kontekście powszechnie obowiązujących przepisów prawa oraz stanowiska organu zaprezentowanego na rozprawie o dwóch odrębnych pionach służby medycznej w JW.. Nie jest zrozumiałym jaki charakter czynności uznał dokładnie organ pod pojęciem "dyżuru pod telefonem". Kwestie te nie zostały w postępowaniu ustalone, ani też wyjaśnione w uzasadnieniach rozstrzygnięć organów, brak również w aktach sprawy dokumentów umożliwiających jednoznaczne ustalenie charakteru pełnionych przez skarżącego "dyżurów". Na obecnym etapie postępowania nie jest zatem możliwe dokonanie przez Sąd jednoznacznej oceny, czy przedmiotowe "dyżury" w istocie odpowiadają czynnościom określonym w § 3 ww. rozporządzenia MON.

Dokonując powyższej analizy, organ powinien uwzględnić treść rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 marca 2003 r. w sprawie utworzenia ambulatoriów - publicznych zakładów opieki zdrowotnej i ambulatoriów z izbą chorych - publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 49 poz. 416, ze zm.), a w szczególności pkt 22 załącznika do tego rozporządzenia, z którego wynika, iż w skład Jednostki Wojskowej Nr [...] wchodzi Ambulatorium z Izbą Chorych - Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Jednostki Wojskowej [...] i wyjaśnić jaki był związek pomiędzy stanowiskiem skarżącego - lekarza sekcji służby zdrowia i wynikającym z niego zakresem obowiązków, a powyższym publicznym zakładem opieki zdrowotnej. W myśl § 5 ww. rozporządzenia podległość organizacyjną zakładu opieki zdrowotnej określa etat jednostki organizacyjnej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, której częścią organizacyjną jest ów zakład, a nadzór nad jego działalnością statutową sprawuje Minister Obrony Narodowej.

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy bezsporna pozostaje okoliczność, iż Ambulatorium wraz z Izbą Chorych - Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Jednostki Wojskowej [...] jest jednostką organizacyjną wchodzącą w skład Jednostki Wojskowej [...] co oznacza, iż w zakresie organizacji tej jednostki uwzględniane muszą być przepisy regulujące organizację jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych, lecz również przepisy regulujące zasady funkcjonowania i organizacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej, w szczególności w zakresie zapewnienia udzielania przez nie świadczeń zdrowotnych. Aspekt ten zmarginalizowały, a wręcz pominęły w swych rozważaniach organy administracji.

Zasady tworzenia, likwidacji, organizacji zakładów zdrowotnych, zarządzania, udzielania świadczeń zdrowotnych oraz nadzoru i kontroli w tym zakresie regulują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tekst. jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89, ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 69 ust. 2a ww. ustawy (zamieszczonym w dziale IV zakłady opieki zdrowotnej podlegające szczególnej regulacji) do publicznych zakładów opieki zdrowotnej utworzonych przez Ministra Obrony Narodowej nie stosuje się art. 44a-44c i art. 45-48a oraz działu III, z wyjątkiem art. 67 ust. 1-3 oraz art. 67a. W ust. 3 art. 69 ustawy o z.o.z. ustawodawca zawarł delegację ustawową, między innymi dla Ministra Obrony Narodowej aby, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, w zakresie swojego działania określił, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady tworzenia, przekształcania, likwidacji, organizacji, zarządzania i kontroli zakładów opieki zdrowotnej. Na tej podstawie Minister Obrony Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 5 października 2005 r. w sprawie zasad tworzenia, przekształcania, likwidacji, organizacji, zarządzania i kontroli zakładów opieki zdrowotnej utworzonych przez Ministra Obrony Narodowej (Dz. U. Nr 207, poz. 1735). W konsekwencji należy stwierdzić, iż do publicznych zakładów opieki zdrowotnej utworzonych przez MON zasadniczo mają zastosowanie przepisy ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, z uwzględnieniem odmienności wynikających z ww. aktu wykonawczego, oraz z zastrzeżeniem wyłączeń określonych w art. 69 ust. 2a ww. ustawy.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia MON z 5 października 2005 r. czynności należące do Ministra Obrony Narodowej jako organu tworzącego zakład opieki zdrowotnej wykonuje szef jednostki organizacyjnej resortu obrony narodowej właściwej do spraw zdrowia na podstawie odrębnych przepisów. W myśl § 5 rozporządzenia szczegółowy zakres działania oraz zakres obowiązków na poszczególnych stanowiskach w zakładzie opieki zdrowotnej określa regulamin porządkowy, który przed wprowadzeniem w życie zatwierdza szef jednostki organizacyjnej, o którym mowa w § 2. Organizacja zakładu opieki zdrowotnej powinna zapewnić: 1) realizację zadań statutowych; 2) dostępność do świadczeń zdrowotnych, z uwzględnieniem praw pacjenta; 3) prawidłowość gospodarowania mieniem; 4) wykorzystanie środków publicznych na cele i w wysokości ustalonej w planie finansowym.

W myśl § 6 rozporządzenia, zakładem opieki zdrowotnej kieruje i reprezentuje na zewnątrz kierownik zakładu opieki zdrowotnej, z którym umowę cywilnoprawną lub umowę o pracę zawiera szef komórki organizacyjnej, o którym mowa w § 2. Kierownik zakładu opieki zdrowotnej podejmuje samodzielnie decyzje dotyczące organizacji i funkcjonowania zakładu oraz realizacji jego zadań statutowych, z uwzględnieniem przepisów regulaminu porządkowego (§ 4 ust. 1). Kierownik zakładu opieki zdrowotnej jest przełożonym pracowników zakładu i żołnierzy pełniących służbę w zakładzie (§ 7 rozporządzenia).

Zgodnie z powyższymi uregulowaniami do kierownika zakładu opieki zdrowotnej należy kierowanie, organizacja i zapewnienie właściwego funkcjonowania i realizowania nader istotnych zadań tego zakładu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy bezsporny jest fakt, iż w okresie od stycznia 2005 r. do lutego 2008 r. skarżący jako żołnierz zawodowy (lekarz) Jednostki Wojskowej - pełnił "dyżury pod telefonem". Bezspornym jest również, iż w ww. okresie nie został powołany/wyznaczony kierownik publicznego zakładu opieki zdrowotnej - Ambulatorium wraz z Izbą Chorych, stanowiącego jednostkę organizacyjną Jednostki Wojskowej [...]. Z akt sprawy, w tym z treści zaskarżonej decyzji, w sposób dorozumiany wynika również, iż w tym okresie wskazany wyżej zakład opieki zdrowotnej funkcjonował i udzielał świadczeń zdrowotnych na podstawie umów o świadczenie usług medycznych z Narodowym Funduszem Zdrowia, przy zawieraniu których reprezentował go kierownik jednostki organizacyjnej - dowódca jednostki wojskowej.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu oczywistym jest, iż pomimo nie obsadzenia przez dowódcę jednostki organizacyjnej Sił Zbrojnych stanowiska kierownika jednostki podległej mu organizacyjnie - publicznego zakładu opieki zdrowotnej, wykonywane były zadania i obowiązki należące zgodnie z obowiązującymi przepisami do kierownika zakładu opieki zdrowotnej. W świetle rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 19 marca 2003 r. w sprawie utworzenia ambulatoriów - publicznych zakładów opieki zdrowotnej i ambulatoriów z izbą chorych - publicznych zakładów opieki zdrowotnej ambulatoria - publiczne zakłady opieki zdrowotnej są częścią jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Jako część jednostki wojskowej - Ambulatorium z Izbą Chorych - Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej podlegało dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...]. Oznacza to, iż dowódca jednostki wojskowej sprawuje nad nim nadzór służbowy i organizacyjny.

Okoliczności te nie są bez znaczenia. Pojęcie kontroli i nadzoru zostało wielokrotnie wyjaśnione w literaturze przedmiotu - przykładowo S. Jędrzejewski: Kontrola administracji (ogólne problemy teoretyczne i struktura systemu) wyd. III Toruń 1979 r., S. Jędrzejewski, H. Nowicki: Kontrola administracji publicznej. Kontrola a nadzór struktura systemu instytucje, Wydawnictwo Comer 1995 r., M. Szewczyk: Nadzór w materialnym prawie administracyjnym Administracja wobec wolności i innych praw podmiotowych jednostki Poznań 1995 r. S. Jędrzejewski: Zakres pojęcia "nadzór" w doktrynie prawa administracyjnego (kolejna próba zbliżenia poglądów) (w:) Administracja publiczna u progu trzeciego tysiąclecia Przemyśl 2000, A. Sylwestrzak: Kontrola administracji publicznej w III Rzeczypospolitej Polskiej Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego Gdańsk 2001, J. Jagielski: Kontrola administracji publicznej, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2006). W tradycyjnym ujęciu prawa administracyjnego termin "nadzór" oznacza prawo wydawania dyrektywy o zmianie kierunku działania. W nowszej literaturze przedmiotu (J. Jagielski op. cit. Str. 21) wskazuje się, że jednym z głównych identyfikatorów nadzoru jest prawo władczej ingerencji. Decyzje organów administracji obydwu instancji przyznają dowódcy jednostki wojskowej prawo sprawowania nadzoru służbowego i organizacyjnego, ale odmawiają wykonywania czynności związanych z nadzorem organizacyjnym w postaci wyznaczania dyżurów poza godzinami pracy i wiążącym się z tym wynagrodzeniem. Prawo dowódcy do operowania czasem pracy żołnierzy wynika także z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 stycznia 2004 r. w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 161).

W sytuacji zatem gdy dowódca jednostki wojskowej faktycznie kierował działalnością, funkcjonowaniem zakładu opieki zdrowotnej, przy jednoczesnym zaniechaniu obsadzenia stanowiska kierownika tej podległej mu jednostki, decyzja o odmowie przyznania skarżącemu żądanego wynagrodzenia dodatkowego za wykonywanie czynności powierzonych, które wykraczają poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego jedynie z powodu zaniechania powołania kierownika zakładu opieki zdrowotnej, narusza cytowane wyżej przepisy art. 73 i 88 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] jako dowódca jednostki organizacyjnej Sił Zbrojnych RP i przełożony służbowy żołnierzy - lekarzy pełniących w tej jednostce zawodową służbę wojskową był uprawniony do powierzenia tym żołnierzom czynności wykraczających poza ich zakres obowiązków, w tym czynności polegających na pełnieniu dyżurów medycznych, pozostawaniu poza terenem zakładu opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, bądź dyżurów o innych charakterze, uzasadnionych potrzebami danej jednostki organizacyjnej.

W ocenie Sądu, niezależnie od powyższego uchybienia przepisom prawa materialnego, stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie został ustalony w stopniu umożliwiającym rozstrzygnięcie, czy żądanie skarżącego w okolicznościach rozpoznawanej sprawy jest zasadne i w jakim zakresie. Konieczne jest zatem uzupełnienie postępowania dowodowego, zgodnie z wymogami przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego w celu ustalenia szczegółowej organizacji i zasad kierowania zakładem opieki zdrowotnej, w szczególności zapewnienia realizacji jego podstawowej funkcji - udzielania świadczeń zdrowotnych, w zakresie wynikającym z treści rozkazów organizacyjnych dowódcy jednostki wojskowej, statutu oraz regulaminu organizacyjnego Ambulatorium wraz z Izbą Chorych - Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Jednostki Wojskowej [...], umów z Narodowym Funduszem Zdrowia, w tym ewentualnie zapewnienia dyżurów medycznych lub zapewnienie służby medycznej po godz. 15.30 poprzez pozostawanie przez żołnierzy zawodowych - lekarzy w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych poza zakładem opieki zdrowotnej (brak w aktach sprawy, jak również brak szczegółowej analizy treści dokumentów w uzasadnieniu rozstrzygnięć organów). Zgodnie z przepisami art. 18a ust. 1 i 1a ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, organizację i porządek procesu udzielania świadczeń zdrowotnych w zakładzie opieki zdrowotnej określa regulamin porządkowy zakładu opieki zdrowotnej, który powinien określać w szczególności:

1) przebieg procesu udzielania świadczeń zdrowotnych z zapewnieniem właściwej dostępności i jakości tych świadczeń w jednostkach organizacyjnych zakładu opieki zdrowotnej;

2) organizację i zadania poszczególnych jednostek organizacyjnych zakładu opieki zdrowotnej, w tym zakresy czynności pracowników oraz warunki współdziałania między tymi jednostkami dla zapewnienia sprawności funkcjonowania zakładu opieki zdrowotnej pod względem leczniczym, administracyjnym i gospodarczym.

Z treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, oraz utrzymanego w mocy rozstrzygnięcia Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] nie wynika jaki był zakres obowiązków skarżącego jako żołnierza zawodowego w spornym okresie. W aktach administracyjnych przedłożonych wraz ze skargą brak jest dokumentu, który jednoznacznie pozwoliłby ustalić zakres obowiązków służbowych skarżącego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy ustalenia wymaga również w jakim charakterze skarżący wykonywał "dyżury pod telefonem", z jakimi obowiązkami one się wiązały, czy rozkazy dzienne dotyczące służby obejmowały tylko zabezpieczenie medyczne jednostki wojskowej, czy także zakładu opieki zdrowotnej, czy był wzywany w ich trakcie do udzielania świadczeń zdrowotnych. Ustalenia te, zdaniem Sądu są niezbędne dla rozstrzygnięcia o żądaniu strony.

Zważyć przyjdzie, iż przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie regulują pojęcia "dyżur pod telefonem". Rozporządzenie wykonawcze Ministra Obrony Narodowej z 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia w § 3, do czynności powierzonych wykraczających poza zwykłe obowiązki służbowe żołnierzy, za które przysługuje dodatkowe wynagrodzenie, zalicza między innymi: w pkt 2 "dyżury medyczne pełnione w utworzonych przez Ministra Obrony Narodowej zakładach opieki zdrowotnej przeznaczonych dla osób, których stan zdrowia wymaga całodobowego udzielania świadczeń zdrowotnych", w pkt 3 "pozostawanie poza zakładem opieki zdrowotnej utworzonym przez Ministra Obrony Narodowej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych", a nadto w pkt 9 wykonywanie innych niż wymienione w pkt 1-8 czynności o charakterze stałym związanych z zabezpieczeniem funkcjonowania jednostki wojskowej, jeżeli wykonywanie tych czynności wynika z innych przepisów, w których nie określono prawa do wynagrodzenia albo nie określono jego wysokości.

W myśl § 6 ust. 1 rozporządzenia żołnierzowi zawodowemu-lekarzowi (...), któremu kierownik zakładu opieki zdrowotnej (z uwzględnieniem powyższego stanowiska Sądu) powierzył czynności polegające na pełnieniu dyżuru medycznego, za każdą pełną godzinę takiego dyżuru pełnionego poza normalnymi godzinami służby, przysługuje dodatkowe wynagrodzenie z uwzględnieniem zasad określonych w tym przepisie. Z kolei zgodnie z § 7 ust. 1 żołnierzowi zawodowemu-lekarzowi (...) zobowiązanemu do pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, dodatkowe wynagrodzenie przysługuje zasadniczo za każdą godzinę pozostawania w tej gotowości.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej "świadczeniem zdrowotnym" są działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania, których otwarty katalog określono w pkt 1-14.

Pojęcie "dyżuru medycznego" zdefiniował ustawodawca w art. 18 d ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, jako wykonywanie, poza normalnymi godzinami pracy, czynności zawodowych przez lekarza (...), w zakładzie opieki zdrowotnej przeznaczonym dla osób, których stan zdrowia wymaga udzielania całodobowych świadczeń zdrowotnych. Zgodnie z przepisem art. 32j ust. 1 ustawy o z.o.z. lekarze (...) zatrudnieni w zakładzie opieki zdrowotnej przeznaczonym dla osób, których stan zdrowia wymaga udzielania całodobowych świadczeń zdrowotnych, mogą być zobowiązani do pełnienia w tym zakładzie dyżuru medycznego. Po myśli art. 32k ust. 1 ww. ustawy wskazane wyżej osoby mogą zostać zobowiązane do pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych.

W orzecznictwie oraz literaturze przedmiotu podkreśla się, iż pojęcie "gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych" oznacza pozostawanie w dyspozycji pracodawcy nie w samym zakładzie opieki zdrowotnej, lecz w innym wybranym przez pracownika miejscu. Miejsce to nie musi być wskazane pracodawcy. Istotą tej formy wykonywania obowiązków zawodowych poza normalnym czasem pracy jest obowiązek pracownika, w czasie określonym w poleceniu pracodawcy (przy zapewnieniu możliwości nieskrępowanego kontaktu z pracownikiem - np. za pośrednictwem telefonu), pozostawania w faktycznej gotowości do pracy oraz niezwłoczne stawiennictwo w zakładzie opieki zdrowotnej w razie wezwania w celu udzielenia świadczeń zdrowotnych (Dercz M., Rek T. Ustawa o zakładach opieki zdrowotnej. Komentarz, wyd. ABC 2007). W konsekwencji w tym przypadku organ musi ustalić, czy w przypadku pełnienia tego typu "dyżuru" skarżący pozostawał poza zakładem opieki zdrowotnej w rzeczywistej gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych, także czy w tym samym czasie nie wykonywał czynności lub nie świadczył usług, które kolidowałyby z możliwością pełnego wywiązania się z tak istotnych obowiązków jak zagwarantowanie w trakcie dyżuru niezwłocznej gotowości do podjęcia przez lekarza obowiązków zawodowych - udzielenia świadczeń zdrowotnych w danym zakładzie opieki zdrowotnej.

Istotne różnice omówionych form czynności powierzonych wykraczających poza zakres czynności żołnierza zawodowego - lekarza i związanego z nimi wynagrodzenia, a jednocześnie niejednoznaczna treść żądania skarżącego zawartego we wniosku z [...] maja 2008 r. o wypłatę dodatkowego wynagrodzenia z tytułu "pełnienia, zgodnie z rozkazami dowódcy, dyżurów - i pozostawanie poza PZOP JW. nr [...] w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych" (z powołaniem się na przepisy § 3, 6, 7 i 14 rozporządzenia) skutkują tym, iż rozstrzygnięcie o spornym żądaniu opierać się powinno na dokonaniu odpowiednich ustaleń faktycznych w odniesieniu do konkretnego przypadku. "Dyżur pod telefonem" - jak to określa organ, ale również strona w zestawieniu dyżurów dołączonym do wniosku skarżącego, może mieć różny charakter. Organ kwestionując uprawnienie dowódcy jednostki wojskowej do zobowiązania skarżącego do wykonywania zadań ujętych w § 6 i § 7 ww. rozporządzenia wskazał, że rozkazy dowódcy jednostki wojskowej dotyczyły wykonywania obowiązków żołnierzy - lekarzy w ramach pełnionej przez nich codziennej służby, nie zaś dyżuru medycznego czy też pozostawania w gotowości do realizowania świadczeń medycznych. Twierdzenia tego jednak organ nie uzasadnił prawnie ani też faktycznie i nie wskazał na podstawie jakich dowodów uznał pełnione przez skarżącego dyżury za typowe czynności żołnierza zawodowego-lekarza. Nie odniesiono się w żadnym zakresie do zakresu obowiązków służbowych skarżącego wynikających z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego, z których ewentualnie mogłoby wynikać, że pełnienie "dyżurów pod telefonem": jest normalną typową sytuacją i mieściło się w normach czasu służby tego żołnierza zawodowego. Stosownej oceny prawnej należało dokonać przy uwzględnieniu treści przepisu art. 60 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, z uwzględnieniem zmian legislacyjnych w okresie objętym wnioskiem oraz obowiązujących w tym okresie aktów wykonawczych tj. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 stycznia 2004 r. w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 161), uchylonego z dniem 23 września 2006 r. rozporządzeniem z 29 sierpnia 2006 r. w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 161 poz. 1138) -obowiązującym do 24 lipca 2008 r.

Wobec stwierdzenia, iż w aktach administracyjnych sprawy zabrakło wyżej wskazanych dokumentów, stanowiących w ocenie Sądu istotę materiału dowodowego w niniejszej sprawie, jak i zabrakło opisanych wyżej ustaleń, co wynikało poniekąd z faktu niepełnego materiału dowodowego, stwierdzić należało, iż zaskarżona decyzja jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji, wydane zostały z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasad informowania stroni przekonywania (art. 9 i art. 11), jak i przepisów art. 76 § 1 i 3, art. 77 § 1 i 4, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.; i przez to w dalszej konsekwencji, naruszenia prawa materialnego to jest przepisów § 6 i § 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia, a zatem również przepisów 80 i art. 88 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych.

Prowadząc ponownie postępowanie organ winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zgodnie z powyższymi wskazaniami, a następnie dokładnie wyjaśnić wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia o żądaniu J.S.. W szczególności wyjaśnienia wymaga zakres obowiązków służbowych skarżącego podczas pełnienia zawodowej służby wojskowej w spornym okresie, organizacja zarówno jednostki wojskowej, jak i publicznego zakładu opieki zdrowotnej - ambulatorium z izbą chorych w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych, a także treść i zakres rozkazów zobowiązujących skarżącego do pełnienia spornych "dyżurów pod telefonem". W dalszej kolejności, o ile organ ustali, iż dyżury miały charakter zobowiązania żołnierza zawodowego - lekarza do pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych (w rozumieniu § 7 ust. 1 rozporządzenia), winien uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia czy w trakcie pełnienia wskazanych dyżurów skarżący pozostawał przez cały czas w faktycznej gotowości do udzielania na wezwanie świadczeń zdrowotnych w zakładzie opieki zdrowotnej. Niezbędne jest zatem ustalenie zakresu i terminów czynności podejmowanych przez skarżącego w spornym okresie na podstawie umowy cywilnoprawnej z innym zakładem opieki zdrowotnej i ewentualna ocena czy nie kolidowały one z istotą dyżurów medycznych lub pozostawania poza zakładem opieki zdrowotnej w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych.

Ponadto podkreślenia wymaga, iż obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego z urzędu nie oznacza, iż w określonych sytuacjach organ nie może zwrócić się do strony o przedłożenie konkretnych dokumentów niezbędnych do załatwienia sprawy (z uwzględnieniem wymogów art. 9 k.p.a.), zwłaszcza wtedy gdyby uzyskanie takich danych przez organ było niemożliwe lub nadmiernie utrudnione. W takiej sytuacji brak współpracy strony w celu uzyskania danych niezbędnych dla rozpoznania sprawy, wobec wyczerpania przez organ administracji zgodnie z obowiązującymi przepisami innych środków dowodowych, może skutkować nawet odmową uwzględnienia żądania strony. Z akt sprawy wynika (uzasadnienie decyzji organu I instancji), iż Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] zwracał się do Dyrektora Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej o udostępnienie danych dotyczących pełnienia dyżurów medycznych w Izbie Przyjęć i Pogotowiu Ratunkowym SP ZOZ m.in. przez skarżącego i otrzymał odpowiedź odmowną. Wskazać należy, iż odmowa ta nie zawiera podstawy prawnej odmowy danych. Żądana informacja winna być przez organ administracji zweryfikowana w trybie stosownych przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych ( Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926, ze zm.), z uwzględnieniem przepisów art. 18, art. 23 i art. 29 ww. ustawy.

Dopiero po uzupełnieniu postępowania wyjaśniającego we wskazanym wyżej zakresie można będzie w sposób prawidłowy ustalić, czy wskazane wyżej przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie wypłacania żołnierzom zawodowym dodatkowego wynagrodzenia będą miały w sprawie zastosowanie, czy też nie i ewentualnie określić wysokość należnego skarżącemu wynagrodzenia dodatkowego, z uwzględnieniem zakresu żądania oraz obowiązujących przepisów, w tym dotyczących żądanych odsetek oraz przedawnienia roszczeń, zgodnie z art. 57 ustawy.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyżej wskazane uchybienia przepisom prawa materialnego oraz procedury administracyjnej przy rozpoznaniu niniejszej sprawy miały istotny wpływ na jej wynik i dlatego wydane w sprawie decyzje organów administracyjnych musiały zostać przez Sąd uchylone z wiążącymi dla organu wskazaniami, co do dalszego postępowania. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt l sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy i § 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 162, poz. 1349, ze zm. ), zasadzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania tj. wynagrodzenia ustanowionego pełnomocnika (240 zł) oraz uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).