Wyrok WSA w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 783/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Data orzeczenia: 2018-02-21 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne: Bezrobocie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 15  w zw. z art. 127 , art. 145 § 1 pkt 5 , art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3  oraz art. 138 § 1 pkt 1, art. 40 § 2,  art. 10 § 1, art. 9
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
article: art. 76 ust. 1, 2,3, 7, art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f
journal: Dz.U. 2016 poz 645
law: Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
article: art. 123
journal: Dz.U. 2017 poz 459
law: Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Renata Detka, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lutego 2018r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania A. B., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 6.05.2013r. Prezydent Miasta [...] uznał A. B. za osobę bezrobotną z dniem 29.04.2013r., przyznając prawo do zasiłku od dnia 7.05.2013r. - w oparciu o wypełnioną wówczas przez niego "Kartę rejestracyjną bezrobotnego", złożone oświadczenia i przedłożone dokumenty.

Decyzją z dnia 23.05.2014r. Prezydent Miasta [...] orzekł o utracie przez A. B. prawa do zasiłku od dnia 7.05.2014r. – w związku z upływem maksymalnego okresu pobierania zasiłku, a następnie decyzją z dnia 9.06.2014r. pozbawiono stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 21.05.2014r. – z powodu podjęcia pracy.

W dniu kolejnej rejestracji w MUP, tj. 1.03.2016r. wyszły na jaw nowe okoliczności, tj. fakt posiadania przez A. B. wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, z którego wynika, że data rozpoczęcia działalności gospodarczej przypadała na dzień 10.03.1997r., a wykreślenie wpisu z rejestru nastąpiło 10.01.2014r.

W dniu 1.03.2016r. złożył oświadczenie, że w okresie od 10.03.1997r. do 10.01.2014r. prowadził działalność gospodarczą, faktu tego nie zgłosił do urzędu, ponieważ znalazł pracę, która jest udokumentowana i z nieświadomości przepisów nie wyrejestrował działalności. Działalność prowadzona była "tylko na papierze", nie płacił żadnych zobowiązań z tego tytułu, po prostu zapomniał o tym fakcie.

Postanowieniami z dnia 1.03.2016r. organ I instancji wznowił postępowania w sprawach zakończonych;

- ww. decyzją z dnia 23.05.2013r. w przedmiocie utraty prawa do zasiłku

- ww. decyzją z dnia 9.06.2014r. w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej,

a następnie decyzją z dnia 15.03.2016r. uchylił ww. decyzję własną z dnia 6.05.2013r. o uznaniu A. B. za osobę bezrobotną z dniem 29.04.2013r., przyznającą ww. prawo do zasiłku od dnia 7.05.2013r. oraz odmówił uznania A. B. za osobę bezrobotną z dniem 29.04.2013r. i odmówił przyznania A. B. prawa do zasiłku od dnia 7.05.2013r. – z powodu prowadzenia działalności gospodarczej.

Prawomocną decyzją z dnia 12.05.2016r. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania A. B., utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia 15.03.2016r.

Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia 15.06.2016r. organ I instancji orzekł o obowiązku zwrotu przez A. B. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych.

Decyzją z dnia 08.08.2016 Wojewoda utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie.

Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, która została uwzględniona przez Wojewodę– decyzją z dnia 4.10.2016r., którą uchylono ww. decyzje z dnia 8.08.2017r. oraz 15.06.2016r. – wobec czego postępowanie sądowe zostało prawomocnie umorzone.

Organ I instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał w dniu 2.05.2017r. decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych.

Decyzją z dnia 13.06.2017r. Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania A. B., uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W pisemnym oświadczeniu z dnia 10.07.2017r. A. B. wyjaśnił, że z pouczeń organu przy rejestracji jako osoba bezrobotna nie wynikało, że prowadzeniem działalności gospodarczej ma być nie stanem rzeczywistym, a ściśle formalnym. Tymczasem strona, pomimo wpisu w ewidencji, nigdy faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej. Następnie A. B., zgłaszając się w dniu 26.07.2017r. w siedzibie organu, odmówił złożenia oświadczenia.

Organ I instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał w dniu 2.05.2017r. decyzję o zwrocie przez W. K. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od 7.05.2013r. do 6.05.2014r. w kwocie brutto 9 979,50 zł w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji – na podstawie art. 76 ust. 1, 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016r. poz. 645 ze zm.), zwanej dalej ustawą.

Odwołanie od ww. rozstrzygnięcia wniósł A. B., wskazując na naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 i art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 40 § 2 i art. 10 § 1 K.p.a. oraz art. 76 ust. 1 i art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy poprzez błędną ich wykładnię, a także art. 76 ust. 3 ustawy poprzez jego niezastosowanie – ponieważ w przedmiotowej sprawie roszczenie w stosunku do skarżącego uległo przedawnieniu. Zdaniem strony prawidłowa wykładnia przepisu art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy nakazuje przyjąć, że regulacja ta odnosi się do świadczenia, które jest bezrobotnemu wypłacone pomimo ustania prawa do jego pobierania – co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Wojewoda, utrzymując w mocy zakwestionowaną decyzję – na podstawie art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., podkreślił że A. B.:

- dokonując w dniu 29.04.2013r. czynności rejestracyjnych w Miejskim Urzędzie Pracy, złożył oświadczenie potwierdzające, że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej,

- zobowiązał się do bezzwłocznego informowania MUP o wszelkich zmianach zawartych w karcie rejestracyjnej,

- został pouczony o konieczności informowania o wszelkich zmianach dotyczących sytuacji mającej wpływ na zachowanie statusu osoby bezrobotnej,

- otrzymał "Informację dla osób bezrobotnych" o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej zawierającą m.in. stosowne pouczenie w ww. zakresie,

Organ odwoławczy wskazał, że A. B.:

- nabywając status osoby bezrobotnej oraz pobierając zasiłek dla bezrobotnych posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej – o czym świadczy informacja z CEIDG,

- w dniu rejestracji nie spełniał warunków do uznania go za osobę bezrobotną,

- składając podczas rejestracji pod odpowiedzialnością karną oświadczenie, że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej wprowadził urząd pracy w błąd co do spełniania ustawowych przesłanek do posiadania statusu osoby bezrobotnej – w związku z czym został błędnie uznany za osobę bezrobotną.

Reasumując, Wojewoda stwierdził, że skoro w dniu 29.04.2013r. A. B. nie mógł przysługiwać status osoby bezrobotnej, to tym samym nie mógł mu przysługiwać zasiłek dla bezrobotnych, pobrany za okres od 7.05.2013r. do 6.05.2014r. w kwocie brutto 9 979,50 zł – co uzasadniało wydanie decyzji o zwrocie tego nienależnie pobranego świadczenia.

Odnosząc się do zarzutów odwołania organ uznał, że w niniejszej sprawie nie naruszono zasad K.p.a., jak również nie nastąpiło przedawnienie roszczenia w myśl art. 76 ust. 3 ustawy. Przytaczając art. 76 ust. 3 ustawy wskazano, że odpowiednio stosując rozwiązania związane z przedawnieniem roszczeń zawarte w art. 123 § 1 K.c., za czynność bezpośrednio związaną z odzyskaniem przez powiatowy urząd pracy nienależnie pobranych świadczeń można uznać wszczęcie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania przyznającego status i prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Końcowo pouczono stronę o treści art. 76 ust. 7 ustawy.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A.B., zarzucając decyzji organu odwoławczego naruszenie:

art. 15 K.p.a. w zw. z art. 127 K.p.a., polegające na odmiennym od I-instancyjnego ukształtowaniu przedmiotowego zakresu sprawy i oparciu orzeczenia na normie prawnej innej aniżeli uczynił to organ I instancji - w wyniku czego doszło do naruszenia prawa strony do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej – gdyż organ odwoławczy orzekł co do istoty sprawy w oparciu o inny przepis prawa materialnego, niż uczynił to wcześniej organ I instancji, pomimo że powyższe stoi w oczywistej sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego;

art. 6 K.p.a. (zasada legalności działania), art. 7 K.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 K.p.a. (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich kultury prawnej) art. 77 § 1 K.p.a. (zasada oficjalności postępowania dowodowego prawdy obiektywnej,) polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym w szczególności niewyjaśnienie po pierwsze czy skarżący został pouczony w sposób prawidłowy o okolicznościach istotnych dla przyznania świadczenia, w tym także o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie świadczeń oraz po drugie, czy skarżący miał, a przynajmniej przy zachowaniu należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby z jego wiedzą, wykształceniem i doświadczeniem, powinien mieć świadomość, że prowadzenie działalności gospodarczej ma być nie stanem rzeczywistym, a ściśle formalnym, tj., że chodzi o wpis do ewidencji, a nie o to czy działalność jest faktycznie prowadzona;

art. 107 § 3 K.p.a. poprzez pominięcie wskazania w uzasadnieniu decyzji, którym dowodom organ dał wiarę i na których oparł swoje rozstrzygnięcie, a którym odmówił mocy dowodowej wraz ze wskazaniem przyczyn takiego postępowania;

- art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez jego zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji pomimo istnienia podstaw do jej uchylenia;

art. 40 § 2 K.p.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a. poprzez bezpośrednie doręczenie decyzji organu I instancji i pism stronie, pomimo że była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i wszystkie pisma powinny być mu doręczane;

- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niepoinformowanie pełnomocnika strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, pomimo że organ ma obowiązek informować pełnomocnika o planowanych czynnościach, a brak udziału pełnomocnika w czynnościach przeprowadzanych przez organ traktować należy jak brak udziału strony;

- ewentualnie - przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, to jest art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy – poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wprowadzenie w błąd państwowego urzędu pracy przez osoby pobierające to świadczenie nie musi być świadome, co jest sprzeczne z przesłankami wynikającymi z powyższej normy prawnej, a w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie .

Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Na rozprawie sądowej pełnomocnik A. B. poparł skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem – nie zaś pod kątem słuszności i celowości. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.).

Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego.

Na wstępie podkreślić trzeba, że kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Wojewody, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o zwrocie przez A.B. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od 7.05.2013r. do 6.05.2014r. w kwocie brutto 9 979,50 zł w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji.

Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że:

1. w dniu 29.04.2013r. A. B. został zarejestrowany w Miejskim Urzędzie Pracyi w oparciu o wypełnioną wówczas przez niego "Kartę rejestracyjną bezrobotnego", złożone oświadczenia i przedłożone dokumenty decyzją z dnia 6.05.2013r. Prezydent Miasta [...] uznał skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 29.04.2013r., przyznając prawo do zasiłku od dnia 7.05.2013r.;

2. decyzją z dnia 23.05.2014r. Prezydent Miasta [...] orzekł o utracie przez A. B. prawa do zasiłku od dnia 7.05.2014r. – w związku z upływem maksymalnego okresu pobierania zasiłku, a następnie decyzją z dnia 9.06.2014r. pozbawiono stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 21.05.2014r. – z powodu podjęcia pracy;

3. w dniu kolejnej rejestracji, tj. 1.03.2016r. wyszły na jaw nowe okoliczności, tj. fakt posiadania przez A. B. wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, z którego wynika, że data rozpoczęcia działalności gospodarczej przypadała na dzień 10.03.1997r., a wykreślenie wpisu z rejestru nastąpiło 10.01.2014r.; zgodnie z informacją z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dnia 1.03.2016r. w rubryce "data zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej" brak wpisów, a w rubryce "data zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej" widnieje data 3.01.2014r.;

4. postanowieniami z dnia 1.03.2016r. organ I instancji wznowił postępowania w sprawach zakończonych;

- ww. decyzją z dnia 23.05.2013r. w przedmiocie utraty prawa do zasiłku

- ww. decyzją z dnia 9.06.2014r. w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotne

a następnie decyzją z dnia 15.03.2016r. uchylił decyzję własną z dnia 6.05.2013r. o uznaniu A. B. za osobę bezrobotną z dniem 29.04.2013r., przyznającą ww. prawo do zasiłku od dnia 7.05.2013r. oraz odmówił uznania A. B. za osobę bezrobotną z dniem 29.04.2013r. i odmówił przyznania A. B. prawa do zasiłku od dnia 7.05.2013r. – z powodu prowadzenia działalności gospodarczej.

W pierwszej kolejności należało odnieść się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 15 K.p.a. w zw. z art. 127 K.p.a. – które okazały się nietrafne. W tym zakresie strona zauważyła, że:

- podstawą prawną powołaną przez organ I instancji stanowił przepis art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2016r. poz. 645 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach,

- podczas gdy zaskarżoną decyzję wydano w oparciu o art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.

W tym miejscu wskazania wymaga, że – istotnie – przepis prawa materialnego określa kierunek i zakreśla granice prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Jednak analizując uzasadnienie decyzji organu I instancji oraz zakres prowadzonego przezeń postępowania zasadnym jest stwierdzenie, że rozstrzygnięcie to (utrzymane w mocy zaskarżonym rozstrzygnięciem, już z przytoczeniem właściwego przepisu) mimo powołania błędnej podstawy prawnej – odpowiada prawu. Ponadto, jakkolwiek organ I instancji powołał art. 76 ust. 2 pkt 1 ustawy, to już w samym rozstrzygnięciu o zwrocie posłużył się właściwym sformułowaniem co do "nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych", co wskazuje że intencją organu było posłużenie się trybem z art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, a powołanie innej jednostki redakcyjnej tego rozbudowanego przepisu mogło mieć jedynie charakter omyłki. W konsekwencji brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji tylko i wyłącznie z tej przyczyny, z powołaniem się na zasadę dwuinstancyjności postępowania – co zgodne jest ze stanowiskiem wyrażanym w ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28.10.2008r. o sygn. akt II SA/Lu 606/08 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Oddział Zamiejscowy w Katowicach z dnia 12.12.2000r. o sygn. akt I SA/Ka 630/99). Z analizy cyt. przepisu wynika, że przyjęcie, iż przedmiotowe świadczenia zostały pobrane przez skarżącego nienależnie, wymagało wykazania zachowania strony polegającego na niezgodnym z prawem korzystaniu ze środków publicznych – któremu to obowiązkowi, zdaniem Sądu, zadośćuczyniono tak na etapie postępowania I – instancyjnego, jak i odwoławczego. Jak wynika bowiem z treści art. 76 ust. 1 i ust. 2 ustawy, obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego" – przy czym wskazane sformułowania nie są pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się uwagę na to, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie to nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tego, kto przyjął świadczenie, wiedząc lub mogąc tę wiedzę uzyskać przy zachowaniu wymaganej staranności, że mu się ono nie należy, co – obok przypadku posłużenia się sfałszowanymi dokumentami i świadomego wprowadzenia w błąd – dotyczy również osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń i złożyła nieprawdziwe oświadczenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2009r. sygn. akt I OSK 826/09, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA). Nie budzi wątpliwości Sądu, że ten właśnie ostatni przypadek zaistniał w stanie faktycznym niniejszej sprawy – co w sposób wystarczający uzasadniły organy obu instancji. Bezsporne przy tym jest, że A. B.:

- po pierwsze, w dniu rejestracji (29.04.2013r.), będąc pouczony o odpowiedzialności karnej z art. 233 k.k. za składanie fałszywych zeznań, złożył oświadczenie potwierdzające, że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (k. 5, poz. 11),

- po drugie, został pouczony o konieczności informowania o wszelkich zmianach dotyczących sytuacji mającej wpływ na zachowanie statusu osoby bezrobotnej,

- po trzecie, otrzymał "Informację dla osób bezrobotnych" (k. 8) o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej zawierającą m.in. pouczenie, że status bezrobotnego może posiadać osoba, która zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej lub nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis, zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.

Otrzymanie ww. informacji skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem i zobowiązał się do zapoznania jej treścią – co ułatwiała forma dokumentu papierowego, umożliwiająca wielokrotny dostęp do treści pouczenia, również w domu.

Pomimo powyższych zapewnień, w dniu 1.03.2016r. okazało się – na podstawie informacji uzyskanej z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dnia 1.03.2016r. – że w dniu rejestracji A. B. posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej, z którego został wykreślony dopiero w dniu 10.01.2014r. (okoliczność niesporna), co stanowiło przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., w oparciu o który prawidłowo wznowiono postępowania w przedmiocie utraty prawa do zasiłku oraz pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. Następnie, jak już to wyżej wskazano w pkt 4, ostateczną i prawomocną decyzją z dnia 15.03.2016r. organ I instancji uchylił decyzję własną z dnia 6.05.2013r. o uznaniu A. B. za osobę bezrobotną z dniem 29.04.2013r., przyznającą ww. prawo do zasiłku od dnia 7.05.2013r. oraz odmówił uznania A. B. za osobę bezrobotną z dniem 29.04.2013r. i odmówił przyznania A. B. prawa do zasiłku od dnia 7.05.2013r. – z powodu prowadzenia działalności gospodarczej.

Wobec powyższego Prezydent Miasta [...] zobligowany był do wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oraz wydania pozytywnej w tym zakresie decyzji – co do którego rozstrzygnięcia w zaskarżonej decyzji z dnia 19.09.2017r. powołano właściwą podstawę prawną. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności ww. wyczerpujących pouczeń, świadczenie pieniężne zostało bowiem wypłacone skarżącemu na podstawie jego nieprawdziwych oświadczeń, wobec czego nie mogły odnieść skutku jego zarzuty co do braku świadomości co do treści składanego oświadczenia.

W kontekście obowiązujących przepisów oraz szczegółowych pouczeń, jakie otrzymał skarżący, nie mogły odnieść skutku jego zarzuty, że pomimo wpisu w ewidencji, nigdy faktycznie nie prowadził działalności gospodarczej – zwłaszcza że nie zgłosił do ewidencji działalności gospodarczej wniosku o zawieszenie jej wykonywania. Zaznaczyć przy tym trzeba, że art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy (w brzmieniu na datę złożenia ww. oświadczenia) wprost stanowił, że bezrobotnym jest osoba spełniająca wskazane w ustawie warunki, która (...) nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis: zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu sam wpis do ewidencji działalności gospodarczej uniemożliwia uznanie osoby posiadającej ten wpis za bezrobotnego w rozumieniu ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.07.2008r. sygn. akt I OSK 1273/07, dostępny j.w.). Oznacza to, że w zaskarżonej decyzji prawidłowo zastosowano art. 76 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 76 ust. 1 ustawy, bowiem z okoliczności sprawy bezsprzecznie wynika, iż skarżący kasacyjnie, wbrew skierowanym do niego pouczeniom o prawach bezrobotnego, złożył nieprawdziwe oświadczenie oraz oświadczenia tego nie sprostował. W konsekwencji strona w świetle obowiązujących przepisów prawa nie mogła uzyskać statusu osoby bezrobotnej i otrzymać zasiłku dla bezrobotnych. Skoro jednak status bezrobotnej został jej przyznany i otrzymała zasiłek, świadczenie to musiało zostać uznane za pobrane nienależnie i jako takie, wobec spełnienia jednej z przesłanek z art. 76 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, podlegać zwrotowi. Okoliczności te w sposób wyczerpujący zostały ustalone w prowadzonym postępowaniu i znajdują odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji. W konsekwencji nie zasługują na akceptację także zarzuty skargi mówiące o naruszeniu art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Strona nie wykazała również w sposób przekonujący, aby podnoszone naruszenia przepisów postępowania, w tym również art. 40 § 2, art. 10 § 1 K.p.a., miały istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt lit. c ustawy P.p.s.a.)

Dodatkowo podkreślić trzeba, że organy obu instancji w należyty sposób omówiły kwestię prawidłowości pouczenia skarżącego o jego statusie i obowiązkach, co w zestawieniu z uzyskaną informacja z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dnia 1.03.2016r. była wystarczające do wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, której rozstrzygnięcie bez wątpienia znajduje oparcie w art. 76 ust. 1, 2 pkt 2 ustawy (świadczenie pieniężne zostało wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń).

Nietrafny okazał się również zarzut skargi o przedawnieniu roszczenia. Przepis art. 76 ust. 3 ustawy stanowi bowiem, że roszczenia z tytułu zasiłków, stypendiów i innych świadczeń pieniężnych finansowanych z Funduszu Pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia spełnienia warunków do ich nabycia przez uprawnioną osobę, a roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty, przy czym, stosownie do art. 76 ust. 5 ustawy, w zakresie nieuregulowanym w ust. 2-4 stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. - Kodeks cywilny dotyczące przerwania biegu terminu przedawnienia. Jak wynika z art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego bieg przedawnienia przerywa się:

1) przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia;

2) przez uznanie roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje,

3) przez wszczęcie mediacji.

W tym miejscu zaznaczyć trzeba, że odpowiednie stosowanie przepisów oznacza bądź stosowanie ich wprost, bądź z modyfikacjami, a w pewnych okolicznościach może w ogóle wykluczać ich stosowanie. W ocenie Sądu, odpowiednie przeniesienie zasad przewidzianych w art. 123 Kodeksu cywilnego nie może nastąpić bez uwzględnienia specyfiki postępowania administracyjnego, w toku którego organ ma prawo dochodzić należności od osób, które pobrały nienależne świadczenie. Sytuacja podmiotu występującego z określonym roszczeniem na gruncie procedury cywilnej jest zgoła odmienna od sytuacji urzędu pracy w zakresie odzyskania świadczeń nienależnie pobranych. W postępowaniu cywilnym za czynność bezpośrednio związaną z dochodzeniem roszczenia może być uznane złożenie pozwu z wyartykułowanym w nim roszczeniem, bez względu na wynik sprawy. Z kolei w postępowaniu administracyjnym organ przed wydaniem decyzji orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, a nawet przed wszczęciem postępowania w tym zakresie, musi wzruszyć i w prawie przewidzianym trybie wyeliminować decyzję przyznającą prawo do danego świadczenia. Co więcej, rozstrzygnięcie w tym przedmiocie winno mieć przymiot ostatecznego. Okoliczności i warunki umożliwiające powiatowemu urzędowi pracy do formalnego określenia (decyzją) wysokości nienależnie pobranego świadczenia są zatem zgoła odmienne od tych, które mogą skutecznie przerwać bieg terminu przedawnienia roszczenia w procedurze cywilnej. Przyjęcie zatem tezy, że czynnością bezpośrednio zmierzającą do odzyskania nienależnie pobranych świadczeń jest jedynie wszczęcie postępowania lub wydanie decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu tych świadczeń stawiałoby organ administracji publicznej w sytuacji daleko gorszej od sytuacji wierzyciela w postępowaniu cywilnym, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek argumentów do wyprowadzania na korzyść osób, które pobrały nienależnie świadczenie, tak sprzyjającej im wykładni, którą jednocześnie stałaby w sprzeczności z interesem społecznym, reprezentowany przez powiatowy urząd pracy, w odzyskaniu nienależnie pobranych świadczeń z Funduszu Pracy.

W konsekwencji, uprawnione jest stwierdzenie, że odpowiednio stosując rozwiązania związane z przedawnieniem roszczeń zawarte w art. 123 § 1 Kodeksu cywilnego, za czynność bezpośrednio związaną z odzyskaniem przez urząd pracy nienależnie pobranych świadczeń, można uznać wszczęcie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania przyznającego status i prawo do zasiłku dla bezrobotnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26.10.2016r. o sygn. akt II SA/Sz 801/16, dostępny j.w.). To z kolei oznacza, że niezasadny jest zarzut skargi dotyczący przedawnienia się roszczenia określonego w wydanych w niniejszej sprawie decyzjach, albowiem postanowieniami z dnia 1.03.2016r. organ I instancji wznowił postępowania w sprawach zakończonych;

- ww. decyzją z dnia 23.05.2014r. w przedmiocie utraty prawa do zasiłku,

- ww. decyzją z dnia 9.06.2014r. w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej.

Z kolei uznanie A. B. za osobę bezrobotną z dniem 29.04.2013r., wraz z przyznaniem prawa do zasiłku od dnia 7.05.2013r. miało miejsce w decyzji z dnia 6.05.2013r. – a zatem niespełna 3 lata wcześniej, wobec czego nie została spełniona przesłanka z art. 76 ust. 3 ustawy.

Końcowo zaznaczyć trzeba, że Wojewoda, prawidłowo zapewniając realizację zasady z art. 9 K.p.a., pouczył stroną o treści art. 76 ust. 7 ustawy, zgodnie z którym starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie (...) albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć to świadczenie w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.