Wyrok WSA we Wrocławiu, sygn. akt II SA/Wr 124/18
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Data orzeczenia: 2018-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne: Ewidencja ludności
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: *Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 25, art. 27, art. 35
journal: Dz.U. 2017 poz 657
law: Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności - tekst jedn.

SENTENCJA

Dnia 25 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz Asesor WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Protokolant Natalia Rusinek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę w całości.


UZASADNIENIE

D. J. (powoływany dalej także jako: strona, odwołujący lub skarżący) wniósł skargą na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2017r., nr [...], którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1257, dalej jako k.p.a.) w związku z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 657, dalej zwanej: ustawą), utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego w lokalu w miejscowości [...][...], gmina [...].

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

W dniu [...] lutego 2016 r. A. M. (dalej również jako: wnioskodawczyni lub najemczyni) złożyła wniosek w wymeldowanie brata D. J. z miejsca pobytu stałego w lokalu w [...][...]. We wniosku podała, że jej brat opuścił miejsce stałego zameldowania w czerwcu 2015 r. i w tym miejscu nie ma jego rzeczy osobistych. Wskazała również na obecny adres, pod którym przebywa D, J., który znajduje się w [...] przy ul. [...][...]. Do wniosku dołączyła kopię umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia [...]lutego 2016 r., zgodnie z którą stała się ona wyłącznym najemcą wskazanego we wniosku o wymeldowanie lokalu.

Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. organ I instancji – Wójt Gminy [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania. W ten sposób zainicjowanym postępowaniu, przesłuchano w charakterze świadka S. N., który oświadczył, że nie będzie zeznawał, gdyż nie jest mu znana sytuacja D. J. Świadek B. G. zeznała, że D. J. nie przebywa w lokalu od roku czasu. Świadek J. C. zeznała, że nie widuje D. J., ponieważ rano wyjeżdża do pracy i wraca wieczorem.

Komenda Powiatowa Policji w [...] poinformowała w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. organ prowadzący postępowanie, że D. J. nie zamieszkuje w lokalu od około 3 lat. Powołując się na rozmowę z wnioskodawczynią ustalono, że D. J. przebywa w [...] przy ul. [...][...], gdzie mieszka jego dziewczyna i w miejscu stałego zameldowania nie ma żadnych jego rzeczy osobistych. Ponadto wskazano, że D. J. nie zgłaszał żadnych utrudnień w korzystaniu z mieszkania w miejscu zameldowania.

W dniu [...] marca 2016 r. organ I instancji przeprowadził oględziny lokalu z udziałem stron postępowania. Podczas oględzin wnioskodawczyni oświadczyła, że pokój jej brata jest niezamieszkały, natomiast przyjechał on do lokalu w dniu oględzin, w pokoju znajdują się rzeczy należące do niego (ubrania, kosmetyki). D. J. oświadczył, że sporny lokal jest jego centrum życiowym i zamieszkuje w nim na tyle, na ile może. Wcześniej przebywał w zakładzie karnym za granicą i opuścił go w grudniu 2015 r., w tym samym miesiącu skończył odpracowywać w [...] godziny w ramach prac społeczno-użytecznych. Wyjaśnił, że około 2 lata temu złożył wniosek o przydział mieszkania i jeśli je otrzyma, to się wyprowadzi. Oświadczył, że meble w pokoju stanowią własność wnioskodawczyni, a wcześniejsze zostały wymienione pod jego nieobecność.

W dniu [...] marca 2016 r. wpłynęło pismo D. J., w którym zwrócił się do organu o zaprzestanie ustalania miejsca jego zamieszkania. Oświadczył, że w dalszym ciągu przebywa w lokalu w [...].

W dniu [...] marca 2016 r. wnioskodawczyni dostarczyła do organu gminy zdjęcia pokoju brata zrobione przed przeprowadzeniem oględzin i po przeprowadzeniu oględzin. Na zdjęciu wskazanym jako zrobione po przeprowadzeniu oględzin widoczne są dodatkowe rzeczy należące do brata.

W piśmie z dnia [...] marca 2016 r. Komenda Powiatowa Policji w [...] poinformowała organ I instancji, że D, J. zamieszkuje przy ul. [...][...] w [...] od około roku i jest to jego centrum spraw życiowych.

Zgodnie z art. 10 k.p.a. strony zostały zawiadomione o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Korzystając z tego prawa, wnioskodawczyni zeznała, że D. J. nie zamieszkuje w objętym wnioskiem o wymeldowanie lokalu. Oświadczyła, że podczas oględzin przyniósł on swoje rzeczy do pokoju. Od czasu oględzin nie pojawił się w miejscu stałego zameldowania. Złożyła również oświadczenie, odnoszące się do pisma Komendy Powiatowej w [...], w którym wyjaśniła, że fakt braku rzeczy należących do D. J. w lokalu nie wynika tylko z jej opinii, ale został potwierdzony przez dzielnicowego, kiedy odwiedził on mieszkanie. Z kolei w oświadczeniu złożonym w dniu [...] kwietnia 2016 r. D. J. wniósł o konfrontację ze świadkami, ponieważ nie zgadza się z ich zeznaniami złożonymi podczas postępowania i uważa, że zostały one nakłonione do

złożenia nieprawdziwych zeznań. W trakcie przeprowadzonego w tym samym dniu przesłuchania podważył również autentyczność zdjęć przedłożonych przez siostrę.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Wójt Gminy [...] orzekł o wymeldowaniu D. J. z miejsca pobytu stałego w lokalu w miejscowości [...][...], gmina [...]. W wyniku rozpatrzenia odwołania D. J., Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego w sprawie i nie zebrał materiału dowodowego umożliwiającego wydanie rozstrzygnięcia niebudzącego żadnych wątpliwości.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji przesłuchał w charakterze świadka B. J., sąsiadkę, która zeznała, że nie widuje D. J. w pobliżu lokalu, ale nie była w tym mieszkaniu. Oświadczyła, że w lokalu mieszka wnioskodawczyni wraz z rodziną, natomiast nie wie, gdzie przebywa D. J. Świadek J. G., sąsiad, zeznał, że nie widział D. J. w [...] od około roku czasu i nie wie, gdzie on obecnie przebywa. Oświadczył, że jest na emeryturze, przebywa w domu i gdyby D. J. pojawił się w lokalu, to by go zauważył, jak chodzi po klatce schodowej. Świadek W. K., sąsiadka, zeznała, że nie widziała D. J. od ponad roku. Oświadczyła, że przebywa na rencie i jest cały czas w domu i gdyby D. J. przebywał w lokalu, to by go widziała. W oświadczeniu z dnia [...] października 2016 r. J. K., społeczny kurator sądowy D. M., zamieszkałego w spornym lokalu, wskazała, że podczas niezapowiadanych wizyt w różnych porach dnia ani razu nie zastała D. J. Przesłuchany w charakterze świadka A. S., listonosz, zeznał, że korespondencja wysyłana do D. J. nie zostaje mu doręczona, ponieważ adresat nie przebywa w miejscu zamieszkania. Świadek W. K. zeznała, że przychodzi do lokalu w celu przeprowadzenia wywiadów środowiskowych i od stycznia 2016 r. nie zastała tam D. J. Świadek D. B. zeznała, że w okresie od 2013 do 2015 r. (z przerwami) jako asystent rodziny raz w tygodniu odwiedzała rodzinę wnioskodawczynię i nie przypomina sobie, aby w tym okresie widziała D. J. W złożonym do akt oświadczeniu D.M. podał, że od [...] marca 2016 r. do [...] lipca 2016 r. mieszkał w lokalu w [...] w tym czasie ani razu nie widział D. J. Świadek B. G. zeznała, że jak bywała w lokalu u wnioskodawczyni, to nigdy nie zastała w tym lokalu D. J.

Przewidziana na dzień [...] grudnia 2016 r. wizja lokalu, pomimo asysty policji nie doszła do skutku z powodu zagrożenia bezpieczeństwa przeprowadzających wizję, związanego z gwałtownym konfliktem odnośnie wpuszczenia do mieszkania D. J. W złożonym w tym samym dniu piśmie strona poinformował organ, że w lokalu zostały wymienione drzwi do mieszkania, nie udostępniono mu klucza do lokalu, co uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie i przebywanie pod tym adresem.

W dniu [...] stycznia 2017 r. powtórnie przeprowadzono wizję lokalną. W jej trakcie wnioskodawczyni odmówiła wpuszczenia do mieszkania D. J., ponieważ obawia się o swoje życie i zdrowie. Podczas wizji nie stwierdzono w lokalu rzeczy należących do strony. D. J. podczas tych oględzin przebywał na klatce schodowej w asyście policjantów. W sporządzonym na okoliczność tej czynności dowodowej protokole D. J. oświadczył, że w całości nie zgadza się z zeznaniami wnioskodawczyni. Z kolei w złożonych w tym samym dniu zeznaniach oświadczył, że do dnia [...] grudnia 2016 r. mieszkał w lokalu i dokładał się do opłat. Wszystkie jego rzeczy były w mieszkaniu wraz z umeblowaniem. Wyjaśnił, że od momentu, kiedy zostały wymienione drzwi wejściowe, nie umożliwiono mu wejścia, gdyż nie dostał nowego klucza, a należące do niego rzeczy zostały skradzione. Zeznał, że fakt uniemożliwienia wejścia do lokalu kilkakrotnie zgłaszał policji. W piśmie z dnia [...] marca 2017 r. D. U. oświadczyła, że D. J. od 2007 r. pomieszkiwał z nią w [...] przy ul. [...][...], a od 2011 r. mieszkał u niej na stałe. Wskazała również, że w momencie, kiedy dowiedział się o wymeldowaniu ze spornego lokalu, postanowił tam zamieszkać.

W ramach pomocy prawnej organ I instancji zwrócił się do Urzędu Miasta i Gminy w [...] o ustalenie, czy D. J. mieszka przy ul. [...][...] w [...]. W odpowiedzi otrzymano informację z dnia [...] stycznia 2017 r., sporządzoną na podstawie ustaleń Straży Miejskiej w [...] , z których wnika, że D. J. nie zamieszkuje przy ul. [...][...] w [...]. Wskazano, że strona prawdopodobnie przebywa na terenie miasta [...], jednak nie ustalono dokładnego adresu jego pobytu. W piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. Komenda Powiatowa Policji w [...] poinformowała, że D. J. zamieszkuje w [...] przy ul. [...][...], jest często widywany pod tym adresem, jednak nie można stwierdzić, czy jest to jego centrum spraw życiowych.

Zgodnie z art. 10 k.p.a. strony zostały zawiadomione o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. A. M. dołączyła wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]lutego 2013 r. sygn. akt I C [...], nakazujący pozwanym (m.in. D. J.), aby opuścili, opróżnili i wydali stronie powodowej Agencji Nieruchomości Rolnych w [...] Oddziałowi Terenowemu we [...] przedmiotowy lokal. Dołączono również dokumentację związaną z wymianą drzwi w lokalu w roku 2016.

Na podstawie poczynionych ustaleń Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] orzekł o wymeldowaniu D. J. z miejsca pobytu stałego z lokalu w [...][...]. W uzasadnieniu decyzji po przestawieniu stanu faktycznego organ wskazał, że podstawą wymeldowania jest ustalenie czy dana osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego, przy czym przesłanka ta jest spełniona jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Opuszczenie przez daną osobę miejsca pobytu stałego ma charakter trwały jeżeli towarzyszy temu zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym miejscem pobytu i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Organ I instancji uznał w takich okolicznościach sprawy, że D. J. opuścił lokal położony w [...] nr [...], nie zamieszkuje w nim i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Wymeldowana strona w ustawowo przewidzianym terminie wniosła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzuciła organowi naruszenie art. 35 ustawy przez bezzasadne przyjęcie, że opuścił miejsce stałego pobytu, art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie konfrontacji ze świadkami i uniemożliwienie zadania pytań, art. 8 k.p.a. przez przeprowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów. W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że sporny lokal jest jego domem rodzinnym, gdzie jest zameldowany w zasadzie od zawsze. Wskazał, że materiał dowodowy został zinterpretowany błędnie i w sposób rażąco jednostronny. Jego wniosku dowodowe nie zostały uwzględnione. Żaden też ze świadków nie zeznał, że nie przebywa pod adresem zameldowania. Z tych też przyczyn wnosi o przeprowadzenie konfrontacji. Dodał również, że jest po wypadku motocyklowym jego stan zdrowia nie był przedmiotem rozważań organu.

W toku postępowania odwoławczego, pismami z dnia [...] września 2017 r. Wojewoda zwrócił się do organu I instancji o ustalenie, kiedy wymieniono drzwi i zamki w lokalu. W odpowiedzi - na podstawie zeznań wnioskodawczyni, przedstawionego rachunku oraz protokołu z przeglądu lokalu, podano, że wymiana drzwi nastąpiła w lipcu 2016 r. Zwrócono się również do Komendy Powiatowej Policji w [...] z zapytaniem, czy odwołująca się strona zgłaszała policji fakt utrudniania jej zamieszkiwania w lokalu oraz czy toczyły się bądź toczą w tej sprawie postępowania. W odpowiedzi uzyskano informację, że strona nie zgłaszał żadnych utrudnień w korzystaniu z mieszkania. Zwrócono się także do GOPS w [...] z zapytaniem, czy wnioskodawczyni w latach 2015-2017 wskazywała brata jako osobę zamieszkującą w lokalu. W odpowiedź poinformowano, że w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 11 lutego 2016 r. wnioskodawczyni podała brata jako osobę zamieszkującą w lokalu.

Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji zgodził się z ustaleniami dotyczącymi faktycznego opuszczenia przez stronę miejsca stałego zameldowania. Wskazują na to zgodne zeznania świadków – sąsiadów, z których wynika, że nie widują oni strony od około roku od chwili składania zeznań. Przesłuchani w charakterze świadków pracownicy socjalni zeznali, że podczas ich wizyt w lokalu nie widzieli strony. Przesłuchany podczas postępowania listonosz zeznał, że korespondencja wysyłana do stronny nie zostaje jej doręczona, ponieważ adresat nie przebywa w miejscu zamieszkania. Fakt, że wnioskodawczyni w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 11 lutego 2016 r. wskazywała w GOPS odwołującą się stronę jako osobę zamieszkującą w lokalu, w przekonaniu organu II instancji, nie ma rozstrzygającego znaczenia w świetle całego zgromadzonego materiału dowodowego. Organ administracji w toku postępowania zgodnie z zasadą dążenia do prawdy obiektywnej bada bowiem stan faktyczny, a nie tylko same deklaracje stron postępowania.

Według organu II instancji, powyższe dowody potwierdzają fakt niezamieszkiwania odwołującego się w lokalu. Potwierdził to również sam odwołujący się, ponieważ oświadczył, że w grudniu 2015 roku opuścił zakład karny za granicą, gdzie wcześniej przebywał. Natomiast gdy wrócił z zakładu karnego, nie zamieszkał już w tym lokalu. Odnosząc się do zeznań odwołującego się, że do dnia [...] grudnia 2016 r. (a więc do dnia zaplanowanych oględzin) mieszkał w tym lokalu i że od momentu, kiedy zostały wymienione drzwi wejściowe, nie umożliwiono mu wejścia, gdyż nie dostał nowego klucza, Wojewoda zauważył, że drzwi do lokalu wraz z zamkami zostały wymienione w lipcu 2016 r., natomiast z akt sprawy wynika, że o wymianie drzwi odwołujący się powziął wiedzę w dniu zaplanowanych oględzin, co wskazuje, że nie odwiedzał on wcześniej lokalu oraz nie koncentrował on w nim swoich spraw życiowych. Z wyjaśnień odwołującego się złożonych podczas postępowania wynika również, że utożsamia on posiadanie przez niego kluczy do lokalu z zamieszkiwaniem w tym lokalu. W ocenie organu odwoławczego, brak kluczy nie był przyczyną opuszczenia lokalu przez odwołującego się, ponieważ opuścił on ten lokal wcześniej. Również sam fakt posiadania kluczy nie może świadczyć, że lokal ten pełnił funkcję centrum jego spraw życiowych, co zostało potwierdzone przez zgromadzony materiał dowodowy. Oceniając brak przeprowadzeniem dowodu z oględzin lokalu z udziałem odwołującej się strony, Wojewoda uznał, że okoliczność ta nie przekłada się bezpośrednio na merytoryczne rozstrzygnięcie, ponieważ organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy istotne dla sprawy okoliczności zostały udowodnione. Zauważył również, że w toku postępowania w sprawie o wymeldowanie organy administracji mają obowiązek zbadać, czy dana osoba opuściła lokal w sposób dobrowolny i trwały i czy dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie, jest tylko i wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, czy też ustania jej pobytu w dotychczasowym miejscu.

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz wyjaśnień odwołującego się złożonych podczas postępowania, organ odwoławczy stwierdził, że rozpoznanie sprawy w postępowaniu meldunkowym następuje w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji przez organ administracji, który jest zobligowany do tego, żeby z urzędu uwzględniać zmiany stanu faktycznego i prawnego, jakie dokonały się w okresie pomiędzy dniem wszczęcia postępowania oraz dniem wydania decyzji. Jeżeli przez dłuższy czas strona, będąc zameldowana w lokalu, mieszka w innym miejscu, to tym samym daje wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowana. Organy administracji publicznej mogą jedynie - przy ocenie trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu - rozważać charakter i czas podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu (domu) i powrotu do niego. Sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały i to w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania.

Wojewoda podkreślając fakt silnego skonfliktowania stron, zauważył, że organ prowadzący postępowanie w celu ustalenia stanu rzeczywistego w zgodzie z dążeniem do ustalenia prawdy obiektywnej zebrał obszerny materiał dowodowy, który stanowi podstawę do weryfikacji oświadczeń złożonych przez strony postępowania. Za bezsporny uznał fakt, że obecnie odwołując się strona nie mieszka w miejscu pobytu stałego w lokalu, gdyż w tej kwestii zgodne ze sobą są zeznania przesłuchanych w sprawie świadków oraz ustalenia policji. Odnosząc się do podniesionego przez stronę w odwołaniu zarzutu utrudniania zamieszkiwania w spornym lokalu, zauważył organ odwoławczy z kolei, że sądy administracyjne konsekwentnie utrzymują pogląd, iż dla wykazania niedobrowolnego charakteru opuszczenia miejsca pobytu wymagane jest podjęcie przewidzianych prawem środków, skutkujących uzyskaniem rozstrzygnięcia organu państwa m.in. wyroku przywracającego posiadanie lokalu lub orzeczenia potwierdzającego fakt zmuszania do jego opuszczenia. Wobec braku podjęcia przez odwołującego skutecznych działań w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu, opuszczenie przez stronę miejsca stałego zameldowania organ odwoławczy uznał za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. W ocenie tego organu, podnoszone przez odwołującego się kwestie dotyczące utrudniania przez wnioskodawczynię zamieszkiwania mu w miejscu zameldowania na pobyt stały nie mogą stać na przeszkodzie do wymeldowania. W toku postępowania odwołujący poza pisemnym poinformowaniem Wójta, że w lokalu zostały wymienione drzwi do mieszkania i nie udostępniono mu klucza do lokalu, co uniemożliwia mu funkcjonowanie i przebywanie pod tym adresem, nie złożył jednak zawiadomienia w tej sprawie policji ani nie podjął innych skutecznych działań za pośrednictwem policji albo prokuratury, które umożliwiłyby mu dostęp do nieruchomości. Od chwili wymiany drzwi wraz z zamkami odwołujący się nie podjął czynności prawnych wskazujących na chęć powrotu do tego lokalu. Z tych też powodów organ odwoławczy stwierdził brak podstaw pozwalających na przyjęcie, że opuszczenie lokalu przez stronę nie miało charakteru dobrowolnego. Podkreślono również, że wnioskodawczyni w dniu [...] lutego 2016 r. podpisała nową umowę najmu lokalu z nowym właścicielem - Gminą [...]. Z tej umowy nie wynika aby odwołujący się był osobą uprawnioną do zamieszkiwania w tym lokalu. Wcześniej właścicielem lokalu była ANR, która uzyskała wyrok eksmisyjny w stosunku do stron niniejszego postępowania, jednak z akt sprawy nie wynika, aby eksmisja została wykonana. Na mocy podpisanej z nowym właścicielem umowy wnioskodawczyni mieszka obecnie w tym lokalu wraz ze swoją rodziną. W ocenie organu II instancji, z uwagi na oczywistość konfliktu istniejącego pomiędzy stronami, najemczyni nie ma obowiązku udostępnić odwołującemu się swoje mieszkanie, ponieważ ma prawo do niezakłóconego korzystania ze spornej nieruchomości, czyli ochrony miru domowego. Takie stanowisko jest zgodne z art. 47 Konstytucji RP.

Rozważając kwestię trwałości opuszczenia miejsca stałego zameldowania przez odwołującego się, w przekonaniu organu odwoławczego, ustaleniu o braku pełnienia przez lokal funkcji centrum spraw życiowych dla strony, która nie wykonuje w nim obecnie żadnej czynności właściwej dla miejsca stałego pobytu, nie sprzeciwia się stanowisko zawarte w odwołaniu, że jedynie na krótko strona wyjeżdża w celach zarobkowych, ale zawsze wraca do przedmiotowego lokalu. Podkreślono ponownie, że dowody zgromadzone w sprawie nie potwierdzają aby strona mieszkał w lokalu w okresie od czerwca 2015 r. Jednocześnie ustalenia policji wskazują, że odwołujący się zamieszkuje w [...] przy ul. [...][...] i jest często widywany pod tym adresem. Lokal ten wskazuje również odwołujący się jako adres do korespondencji. Odwołujący nie ma dostępu do lokalu, nie utrzymuje z tym lokalem żadnych więzi. W związku z powyższym zerwał on wszelkie związki łączące go z miejscem stałego zameldowania. W istniejącym w niniejszej sprawie stanie faktycznym dalsze utrzymywanie, że miejscem stałego pobytu strony odwołującej się jest lokal, będzie sprzeczne z zasadami prowadzenia rejestrów ewidencji ludności, których zadaniem jest potwierdzenie zamieszkiwania osoby w miejscu jej zameldowania.

Skargę na decyzję Wojewody złożył D. J. Podniósł w niej zarzut naruszenia art. 35 ustawy przez bezzasadne przyjęcie, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu, a także naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie obywateli do organów oraz błędne uznanie, że skarżący opuścił lokal dobrowolnie, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że wymiana drzwi przez wnioskodawczynię, jak też usunięcie jego rzeczy osobistych nastąpiło przed wizją lokalną, ponadto wnioskodawczyni w swoich wnioskach do GOPS wskazywała skarżącego jako osobę zamieszkującą w lokalu. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skargi jej autor wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i obciążenie w całości kosztami postępowania wnioskodawczyni. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że przy wydaniu decyzji o wymeldowaniu organ całkowicie pominął okoliczność, że lokal mieszkalny, z którego został wymeldowany, to jego dom rodzinnych. Mieszkał on tam wraz ze siostrą i rodzicami. Wskazując na jednostronność interpretacji materiału dowodowego, według skarżącego, organ podejmował jedynie czynności na korzyść strony przeciwnej. Pomimo, że skarżący nie posiadał pełnomocnika, nie podjęto w sprawie jakiejkolwiek czynności z urzędu, które mogłyby potwierdzić jego stanowisko. Potwierdzeniem dowolnej interpretacji materiału dowodowego w sprawie jest fakt, że poświadcza on w sposób oczywisty, że wnioskodawczyni wymieniła drzwi do lokalu wraz z zamkiem przed wizją lokalną. W ocenie skarżącego, trudno o bardziej ewidentny dowód utrudnienia komuś dostania się do lokalu. Podobnie sytuacja wygląda z rzeczami osobistymi skarżącego, które w dniu [...] marca 2016r. jeszcze znajdowały się w lokalu mieszkalnym i jeszcze w tym dniu wnioskodawczyni osobiście mówiła o jednym z pokoi jako "pokój D. J.". Te wszystkie okoliczności ocenione w sposób swobodny, a nie dowolny świadczą w sposób oczywisty o zamieszkiwaniu i chęci zamieszkiwania skarżącego. Wymiana drzwi celem uniemożliwienia dostępu do lokalu świadczy jednoznacznie o braku dobrowolności w opuszczeniu mieszkania. Takie zachowanie wnioskodawczyni nie powinno zasługiwać na ochronę przez organy. Chęć uregulowania własnych interesów nie może być sprzeczna z prawem. W przekonaniu skarżącego, powinny zostać ocenione wyjątkowo ostrożnie zeznania wnioskodawczyni, które ewidentnie na prawdzie nie polegają, czego przykładem jest choćby wskazanie przez nią we wniosku o wymeldowanie daty niezamieszkiwania skarżącego w lokalu od czerwca 2015 r., podczas gdy z dowodu przeprowadzonego na jego wniosek - informacji z GOPS, wynika, że w lutym 2016 r. wskazywała ona skarżącego jako osobę zamieszkującą pod adresem zameldowania. Takie dowody obiektywne, a nie gołosłowne deklaracje, powinny stanowić pierwszeństwo przy wnioskowaniu i procedowaniu. Według skarżącego w sprawie został błędnie ustalony stan faktyczny, ponieważ z zeznań świadków nie wynikają wnioski przyjęte przez organ orzekający. Świadkowie (którzy nie zamieszkują w tym lokalu) twierdzą, że nie widzieli skarżącego. On sam wskazał, że pracuje poza miejscowością [...] i od początku nie przebywał w tym lokalu na co dzień, a jedynie w trakcie powrotów do kraju. Żaden ze świadków nie zeznał natomiast, że skarżący nie przebywał pod adresem, z którego został wymeldowany. W jego ocenie, nie jest możliwe aby przez 24 godziny na dobę, świadkowie stali pod mieszkaniem. Pominięto, że skarżący wykonuje prace poza granicami kraju. Odnosząc się do zeznań listonosza, autor skargi stwierdził, że wnioskodawczyni jako osoba, która nie pracuje i stale przebywająca w tym mieszkaniu ma możliwość dowolnego wskazywania informacji listonoszowi jak też innym osobom. Zeznania takich świadków nie mogą zatem prowadzić do wniosku, że skarżący nie mieszka w tym lokalu, a tym bardziej, że opuścił go dobrowolnie i w sposób trwały. Wola skoncentrowania jego spraw życiowych właśnie w tym miejscu jest oczywista. Uniemożliwienie wejścia do mieszkania w chwili wizji, po wcześniejszej zmianie drzwi nie może być odczytane na jego niekorzyść. Było to działanie jedynie dla potrzeb niniejszego postępowania, mające służyć celowi tego postępowania i nie powinno spotykać się z aprobatą organu. Zostało również pominięte w sprawie, że wnioskodawczyni jeszcze w dniu [...] marca 2016 r. przyznała, że w mieszkaniu znajdują się osobiste rzeczy skarżącego, co zostało odzwierciedlone w sporządzonym wówczas protokole. Potem rzeczy zniknęły przed kolejną wizją. W ocenie skarżącego, prowadzący postępowanie organ nie wyciągnął poprawnych wniosków z takich zdarzeń. Skarżący przyznając, że miewał wyjazdy w celach zarobkowych, ale zawsze wracał do swojego centrum życiowego tj. do domu rodzinnego w [...][...]. Gdyby dłużej przebywał poza miejscem stałego pobytu, zawiadomiłby zgodnie z przepisami właściwe organy. Faktem jest też, że zdarza się przebywać skarżącemu u swojej dziewczyny, niemniej jednak nie jest to jego centrum życiowe. Według skarżącego, w sprawie pominięto okoliczność związaną z jego wypadkiem motocyklowy i wynikającymi z tego faktu wpływem na jego stan zdrowia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657), który stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W kontrolowanej sprawie organem uprawnionym do wydania decyzji na tej podstawie prawnej był Wójt Gminy [...], który decyzją z dnia [...] marca 2017 r. orzekł - po rozpatrzeniu wniosku najemczyni A. M. - o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego z lokalu położnego w miejscowości [...] nr [...]. Spór w sprawie dotyczy wyjaśnienia, czy skarżący opuścił w sposób dobrowolny i trwały miejsce pobytu stałego pod wyżej wskazanym adresem i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Konstrukcja wymeldowania w aktualnie obowiązujących przepisach podobna jest do regulacji zawartej w art. 15 ust. 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z tym przepisem organ gminy wydawał na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stwierdzić zatem pozostaje, że orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowane na gruncie stosowania regulacji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych zachowuje w dużej mierze aktualność w odniesieniu do treści aktualnie obowiązującego art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. wykształcił i utrwalił się w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Zgodnie z tym poglądem przyjmuje się, że o trwałym opuszczeniu dotychczasowego miejsca pobytu stałego świadczy nie tylko fizyczne i długotrwałe nieprzebywanie osoby pod wskazanym adresem, ale także zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych, który jest połączony z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania (zob. m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 654/12).

Zauważyć należy także, że w art. 27 ust. 2 ustawy prawodawca wskazał, że równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Natomiast w art. 25 ust. 2 tej ustawy wyjaśniono, że pobytem czasowym jest przebywanie bez zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego w innej miejscowości pod oznaczonym adresem lub w tej samej miejscowości, lecz pod innym adresem. Z treści tych przepisów należy wywodzić, że dopuszczalne jest opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu i skoncentrowanie czasowo swoich spraw życiowych w innym miejscu, jeżeli dana osoba nie ma zamiaru zmiany miejsca pobytu stałego, tzn. przewiduje powrót do miejsca dotychczasowego zameldowania na pobyt stały po upływie określonego terminu. Termin ten musi być jednakże od początku przewidywalny, przemijalny, a jego zakres usprawiedliwiony okolicznościami stanowiącymi powód opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. Stąd też za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta wbrew swej woli, ale nie skorzystała - co należy podkreślić - we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Takimi środkami są roszczenia cywilnoprawne. Nieskorzystanie z nich we właściwym czasie, jak również sytuacja, gdy nie odniosły one zamierzonego skutku powoduje, że zachodzą podstawy do wymeldowania, skoro jego przesłanką jest fakt niezamieszkiwania w lokalu.

Sąd w tym miejscu wskazuje, że obowiązkiem organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest ustalenie - w oparciu o zebrany materiał dowodowy - okoliczności faktycznych, to jest tego czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Inaczej mówiąc, przesłankami wymeldowania są tylko okoliczności faktyczne, nie zaś kwestie materialnoprawne, których rozstrzygnięcie mogłoby być przedmiotem postępowania przed sądem lub innym organem. Ewidencja ludności służy bowiem jedynie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego.

Przenosząc powyższe zapatrywania w realia niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie zaskarżonej do sądu decyzji, organy obu instancji w sposób prawidłowy zebrały i oceniły materiał dowodowy, biorąc pod uwagę mającą zastosowanie w sprawie normę wynikającą z art. 35 ustawy. Fakt niezamieszkiwania skarżącego w lokalu mieszkalnym w miejscowości [...][...] potwierdzają zeznania świadków, w tym nie tylko osób będących sąsiadami skarżącego, ale także pracowników pomocy społecznej, kuratora sądowego oraz listonosza, które to osoby z racji pełnionych obowiązków służbowych miały wiedzę na temat osób przebywających w spornym lokalu. W sprawie brak jest jakichkolwiek podstaw aby zarzucać takim osobom stronniczość w przedstawieniu spostrzeżeń na temat okoliczności faktycznych, które świadczą o braku zamieszkiwaniu przez skarżącego pod adresem zameldowania. Z tymi ustaleniami korespondują w pełni informacje pochodzące od Policji. Odnosząc się w tym miejscu do akcentowanego w skardze zarzutu braku umożliwienia skarżącemu przeprowadzenia konfrontacji z takimi świadkami, przyjdzie po pierwsze zauważyć, że przepisy k.p.a. nie przewidują takiej instytucji, a po drugie organ prowadzący postępowanie zawiadomił skarżącego (zarówno na adres w [...][...], a także w [...] przy ul. [...][...]), o terminie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, niemniej jednak skarżący z tego prawa nie skorzystał. Nic również nie stało na przeszkodzie aby skarżący zaproponował organowi przesłuchanie wskazanych przez niego samego świadków. Nie można w tym miejscu nie zauważyć, że niekorzystne dla skarżącego oświadczenie złożyła także D. U., która wskazał, że skarżący od roku 2007 pomieszkiwał z nią w [...] przy ul. [...][...], a od 2011 r. mieszkał u niej na stałe. Wskazała również, że w momencie, kiedy dowiedział się o wymeldowaniu ze spornego lokalu, postanowił tam zamieszkać. Bez znaczenia dla sprawy pozostają wskazywane przez skarżącego okoliczności związane z faktem, że lokal z którego został wymeldowany stanowił jego dom rodziny. Skarżący na mocy prawomocnego wyroku został z tego lokalu eksmitowany. Ponadto, obecnie wyłącznym najemcą lokalu jest jego siostra (osoba wnioskująca o wymeldowanie skarżącego). Nie posiada on zatem tytułu prawnego do tego lokalu, np. w postaci umowy najmu. Skarżący poza twierdzeniami, nie wykazał, że ponosił koszty związane z bieżącą eksploatacją tego lokalu. Przyjdzie dalej zauważyć, że nawet gdyby przyjąć, że skarżący opuściła lokal w związku z wymianą drzwi przez najemczynię, to nie podjął on środków prawnych w zakresie przywrócenia naruszonego posiadania. Takim działaniem nie jest zgłoszenie faktu wymiany drzwi dokonane w toku niniejszego postępowania Wójtowi Gminy [...]. Skarżący nie poczynił zatem żadnych skutecznych działań celem przywrócenia zamieszkania w spornym lokalu, co wskazuje, że zrezygnował z przebywania pod adresem zameldowania. Za działania przywracające naruszone posiadanie nie można uznać jego postawy procesowej w niniejszym postępowaniu administracyjnym. W ocenie Sądu, skarżący nie może zasłaniać się również tym, że nie był w sprawie reprezentowany przez pełnomocnika, a także pominięcie okoliczności związanych z wypadkiem motocyklowym, któremu uległ, co miało mieć wpływ na jego stan zdrowia. Skarżący na tą ostatnią okoliczność nie przedstawił organowi żadnych dowodów. Jak wynika z akt sprawy, organ administracji dokonał wobec skarżącego wszelkich niezbędnych pouczeń związanych z przysługującymi jemu uprawnieniami procesowymi, z których skarżący korzystał (składał wyjaśnienia, zapoznawał się z aktami sprawy). Wobec powyżej przedstawionych faktów, które znajdują poparcie w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy, przyjąć należy, że opuszczenie przez skarżącego spornego lokalu nabrało cech trwałego opuszczenia miejsca zameldowania, a pozostawienie zameldowania skarżącego w lokalu, w którym na dzień wydawania zaskarżonej decyzji nie zamieszkuje, stanowiłoby fikcję meldunkową. Przy tak ukształtowanym stanie faktycznym i prawnym deklaracje skarżącego o zamiarze powrotu do lokalu i zamieszkiwania w nim nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Dowody zgromadzone w sprawie nie potwierdzają aby skarżący mieszkał w spornym lokalu po czerwcu 2015 r. Skarżący zerwał wszelkie związki łączące go z miejscem stałego zameldowania. W ocenie Sądu, deklarowana przez skarżącego wola zamieszkiwania w spornym lokalu jest gołosłowna. Sam zresztą zamiar powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały, nie może przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania. Skarżący nie zadeklarowałby przy tym kiedy miałoby ten powrót nastąpić, natomiast znamienne jest w sprawie to, że on sam uzależnił wyprowadzenie się z tego miejsca dopiero po przydzieleniu przez gminę nowego mieszkania. Wobec postawy najemczyni i osób z nią zamieszkujących, trudno jest przyjąć, aby centrum życiowe skarżącego mogło koncentrować się w miejscu dotychczasowego zameldowania. Okolicznością, której znaczenia w sprawie nie można było pominąć ma konflikt między skarżącym a jego siostrą.

W ocenie Sądu, materiał dowodowy w sprawie potwierdza zaistnienie przesłanek z art. 35 ustawy. Podstawą prawną wydania na podstawie tego przepisu decyzji był bowiem ustalony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej stan faktyczny a nie deklaracje stron postępowania, w tym oświadczenia wnioskodawczyni składane dla potrzeb odrębnego postępowania administracyjnego. Rzeczą organu prowadzącego owo postępowanie będzie ewentualna weryfikacja złożonych oświadczeń i rozważanie wyciągnięcie z tego faktu stosownych wniosków. W konsekwencji stwierdzić należy, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy uzasadniały wydanie decyzji o wymeldowaniu, o czym zasadnie orzekł organ pierwszej instancji i która to decyzja została utrzymana w postępowaniu odwoławczym. Dalsze podtrzymywanie fikcji meldunkowej jest bowiem sprzeczne z rejestracyjną istotą instytucji zameldowania na pobyt stały, która - jak wynika z art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności - ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu zameldowania.

Wobec powyższego, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), skargę oddalił jako niezasadną.