Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 416/05
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2005-10-20 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Tadeusz Lipiński Marzenna Glabas (spr.) Beata Jezielska Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2005 r. sprawy ze skargi A sp. z o.o. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. decyzją Nr "[...]" z dnia 17 września 2004 r., stwierdził u J. R. chorobę zawodową - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

Odwołanie od tej decyzji wniosła A. Spółka z o.o. w O., zarzucając naruszenie § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. przez wydanie decyzji po upływie okresu przewidzianego w wykazie chorób zawodowych oraz błędną ocenę narażenia zawodowego w związku z tym, że w okresie zatrudnienia J. R. przebywał wiele razy na zwolnieniach lekarskich, których łączny okres wyniósł 278 dni.

Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 8 listopada 2004 r., nr "[...]", uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że karta oceny narażenia zawodowego sporządzona w rozpatrywanej sprawie odnosi się jedynie do ostatniego zakładu pracy, w którym pracował J. R. i nie uwzględnia narażenia występującego w pozostałych miejscach pracy. W aktach sprawy brak jest zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, nie wiadomo zatem, którego dnia tego zgłoszenia dokonano. Wskazał też na konieczność wyjaśnienia, dlaczego zostało wydane orzeczenie lekarskie o stwierdzeniu choroby

zawodowej, jeżeli w wykazie chorób zawodowych w poz. 20.1 określono, iż okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia, wynosi jeden rok.

Wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją Nr "[...]" z dnia 15 lutego 2005 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. stwierdził u J. R. chorobę zawodową - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20. l wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W uzasadnieniu organ inspekcji sanitarnej stwierdził, że chorobę zawodową rozpoznał na podstawie orzeczenia lekarskiego nr "[...]" o rozpoznaniu choroby zawodowej, wystawionego przez Poradnię Chorób Zawodowych Przychodni Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Przemysłowej oraz przeprowadzonych przez siebie wywiadów środowiskowych co do warunków pracy. Podał, że J. R. w okresie od l września 1973 r. do 2 września 1975 r. był zatrudniony jako uczeń nauki zawodu, następnie w okresie od 3 września 1975 r. do 16 listopada 1976 r. oraz od 23 lutego 1980 r. do 31 maja 1992 r. zatrudniony był na stanowisku masarz -wędliniarz przy produkcji wędlin w Masarni "[...]". W okresie od 19 listopada 1976 r. do 22 lutego 1980 r. (w tym od 28 kwietnia 1978 r. do 30 marca 1979 r. służba wojskowa) zatrudniony był w Zakładach "[...]" na stanowisku rozbieracz - wykrawacz działu rozbioru. W okresie od 9 lutego do 15 kwietnia 1994 r. J. R. zatrudniony był w Zakładzie "[...]" na stanowisku masarza w wymiarze 1-2 etatu, a następnie w zlikwidowanych prywatnych masarniach, w których według oświadczenia J. R. pracował na stanowisku masarz - wędliniarz. W okresie od 16 czerwca 1999 r. do 31 maja 2002 r. zatrudniony był w zakładzie A

Spółce z o.o. w O. na stanowisku pracownika produkcji działu rozbioru, gdzie narażony był na wykonywanie ruchów monotypowych z dużą liczba powtórzeń i w wymuszonym rytmie pracy, w wyniku czego zachorował. Z dokumentacji lekarskiej wynika, że pierwsze objawy chorobowe (obustronne drętwienie rąk) odnotowano w karcie historii leczenia ambulatoryjnego w Ośrodku Zdrowia w M. w dniu l października 1999 r., natomiast od dnia 31 stycznia 2002 r. J. R. jest pacjentem Poradni Neurologicznej m. in. w związku z drętwieniem rąk.

W złożonym odwołaniu A. Spółka z o.o. w O., zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. i wydanie decyzji po upływie terminu przewidzianego w wykazie chorób zawodowych oraz błędną ocenę narażenia zawodowego w związku z tym, że w okresie zatrudnienia J. R. przebywał na zwolnieniach lekarskich.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 22 kwietnia 2005 r., nr "[...]", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wywiódł, że wykonywane badania lekarskie - profilaktyczne do 1999 r. nie wykazywały przeciwwskazań do pracy na zajmowanych przez J. R. stanowiskach pracy, ponadto nie zgłaszał on dolegliwości związanych z rozpoznaną w 2004 r. chorobą zawodową. Po raz pierwszy objawy chorobowe wystąpiły u niego podczas zatrudnienia w zakładzie A Spółka z o.o. w O. J. R. był badany przez jednostkę uprawnioną do orzekania w sprawie chorób zawodowych. Organ podkreślił, że pomimo upływu ponad rocznego okresu od zakończenia pracy J. R. do momentu zgłoszenia choroby zawodowej, istotne znaczenie przy wydawaniu decyzji w sprawie choroby zawodowej ma wystąpienie u pacjenta udokumentowanych objawów chorobowych w czasie zatrudnienia, co wynika z załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Pierwsze objawy obustronnego drętwienia rąk wystąpiły u J. R. już w październiku 1999 r., tj. w czasie pracy w zakładzie odwołującej się Spółki.

Organ drugiej instancji nie dopatrzył się uchybień w karcie oceny narażenia zawodowego. Ocenił również, że rodzaj i chronometraż czynności wykonywanych przez J. R. oraz fakt pracy w systemie akordowym i ciężar indyków miały wpływ na proces chorobowy, który uwidocznił się już kilka miesięcy po podjęciu pracy w zakładzie A. Nie można więc mówić o braku narażenia ze względu na dużą liczbę zwolnień lekarskich.

W złożonej skardze pełnomocnik A Spółki z o.o. w O. powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu i wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Wskazał ponadto, że J. R. nie zgłosił podejrzenia choroby zawodowej w trakcie zatrudnienia w skarżącej Spółce. Wystąpienie u pacjenta objawów choroby zawodowej w trakcie trwania zatrudnienia nie ma wpływu na ocenę faktu, kiedy dokonał jej zgłoszenia i zachowania w tym przedmiocie stosownego terminu. Rozporządzenie nie uzależnia rozpoznania choroby zawodowej od wystąpienia jej pierwszych objawów, ale od prawidłowo dokonanego zgłoszenia jej podejrzenia.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji. Stwierdził ponadto, że także pracodawca mógł zgłosić podejrzenie choroby zawodowej J. R., co wynika z § 3 ust. l pkt l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji administracyjnej. Skarżąca Spółka nie podniosła żadnych argumentów wskazujących na naruszenie prawa materialnego bądź procedury administracyjnej.

Nie jest zasadny zarzut naruszenia § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Zgodnie z tym przepisem zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych. W wykazie tym określono okresy, w których wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego. Skuteczne zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej (i jej rozpoznanie) następuje zatem w dwóch przypadkach. Może ono nastąpić albo w okresie zatrudnienia pracownika w narażeniu zawodowym, bądź też po zakończeniu pracy w takim narażeniu. W tym ostatnim przypadku warunkiem niezbędnym jest jednak, aby wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych, pomimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego, nastąpiło w okresie wskazanym w przedmiotowym rozporządzeniu. Zatem, wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze, istotny jest moment wystąpienia objawów chorobowych oraz fakt ich udokumentowania. Gdyby udokumentowane objawy choroby wystąpiły po upływie okresu przewidzianego w załączniki do powołanego rozporządzenia, dla przewlekłych chorób obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka- jest to okres l roku, to dopiero w takiej sytuacji zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej i jej rozpoznanie naruszałoby regulację § 2 ust. 2 powołanego rozporządzenia.

W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że pierwsze udokumentowane objawy obustronnego drętwienia rak u J. R. wystąpiły w dniu l października 1999 r., natomiast od 31 stycznia 2002 r. leczył się on w poradni Neurologicznej m. in. w związku z drętwieniem rąk, co wynika z zapisów w kartach chorobowych z lat 1997 - 2002. Uzasadniony jest więc wniosek, że schorzenie J. R. zaistniało już w trakcie zatrudnienia w A Spółce z o.o., gdyż wtedy wystąpiły pierwsze objawy, natomiast w ciągu dalszych kilku lat doszło jedynie do ich pogłębienia i w związku z tym rozpoznania w dniu l września 2004 r. choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka lewego. Organ inspekcji sanitarnej pierwszej instancji, stosownie do § 2 ust. 5 pkt 3 powołanego rozporządzenia, dokonał oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej J. R. odnośnie do Masarni "[...]", Zakładów "[...]", Zakładu "[...]" oraz A Spółki z o.o. w O. Natomiast z uwagi na likwidację masarni "[...]" i masarni "[...]" przyjął oświadczenie J. R. dotyczące zakresu wykonywanych prac i wyników badań lekarskich. Rodzaj wykonywanych przez J. R. czynności w Masarni "[...]" (uczeń zawodu, następnie masarz - wędliniarz), Zakładów "[...]" (rozbieracz - wykrawacz w dziale rozbioru), Zakładzie "[...]" (masarz) oraz masarniach "[...]" i "[...]" (masarz - wędliniarz) wyklucza możliwość wystąpienia choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka lewego. Dopiero praca wykonywana w zakładzie skarżącej Spółki spowodowała powstanie tego schorzenia. Jak podał organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, zespół cieśni nadgarstka powstaje w następstwie wykonywania czynności wymagających częstych ruchów zginania i prostowania ręki w stawie nadgarstkowym. Bezsporne jest zaś, że J. R. wykonywał w zakładzie A Spółki z o.o. ruchy monotypowe z dużą liczbą powtórzeń i w

wymuszonym rytmie pracy, gdyż wykonywał czynności wymagające częstych ruchów zginania rąk w stawach nadgarstkowych - praca polegająca na zdejmowaniu indyka z taśmy, kładzeniu go na stół produkcyjny, przytrzymywaniu podczas rozbioru, wkładaniu poszczególnych elementów do pojemników (czynności wykonywane lewą ręką), rozbiorze indyka na elementy przy użyciu noża (czynność wykonywana prawą ręką) oraz odstawianie napełnionych pojemników i dostawianie pustych (obie ręce). Ponadto praca ta odbywała się w systemie akordowym oraz w godzinach nadliczbowych i w dniach wolnych od pracy.

Te okoliczności, tj. sposób wykonywania pracy, w myśl § 2 ust. l powołanego wyżej rozporządzenia, mają przesądzające znaczenie dla rozpoznania choroby zawodowej, a skoro fakt wystąpienia jej udokumentowanych objawów w trakcie zatrudnienia w A pozostaje poza sporem, to samo rozpoznanie choroby zawodowej J. R. w czasie, gdy nie był już pracownikiem tej Spółki, nie narusza przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia.

Nie jest zasadny również drugi zarzut, dotyczący błędnej oceny narażenia zawodowego z uwagi na fakt częstego przebywania J. R., w czasie zatrudnienia w skarżącej Spółce, na zwolnieniach lekarskich. Stosownie do § l ust. 2 cytowanego rozporządzenia przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W celu uznania danej choroby za zawodową wystarczające jest zatem ustalenie, że choroba ta mieści się w wykazie chorób zawodowych i została spowodowana (lub fakt ten jest wysoce prawdopodobny) wykonywaniem zatrudnienia w warunkach narażających na jej powstanie. W niniejszej sprawie organ inspekcji sanitarnej uwzględnił przy ocenie narażenia zawodowego stopień obciążenia

wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności. W zaskarżonej decyzji wskazano na fakt wykonywania pracy w systemie akordowym oraz technologię uboju indyków i ich ciężar. Stwierdzono zatem bezspornie istnienie warunków narażających na powstanie przedmiotowej choroby. Podkreślić należy, że nie jest konieczne udowodnienie, że w konkretnym przypadku warunki te spowodowały chorobę zawodową, gdyż wystarczy, że sposób wykonywania określonej pracy jest szkodliwy dla danego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość. Zatem bez znaczenia w sprawie jest fakt, że w toku trzyletniej pracy J. R. w skarżącej Spółce wielokrotnie przebywał on na zwolnieniach lekarskich (łącznie 278 dni w okresie trzech lat), skoro bezspornie występowało narażenie na powstanie choroby zawodowej i istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zachorowaniem tego pracownika a sposobem wykonywania pracy.

Wobec bezzasadności zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostaje okoliczność, że pracownik nie zgłosił podejrzenia choroby zawodowej jeszcze w trakcie zatrudnienia w Spółce.

Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Zespołu Medycyny Pracy, po przeanalizowaniu dokumentacji dotyczącej przebiegu pracy zawodowej, narażenia oraz w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań konsultacyjnych, orzekła o rozpoznaniu choroby zawodowej J. R. (orzeczenie lekarskie nr "[...]" z dnia l września 2004 r.), jako wywołanej sposobem wykonywania pracy, mimo że w tym czasie nie był już pracownikiem. Wskazano na związek pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a narażeniem na stanowisku pracy. Poradnia ta jest placówką służby zdrowia właściwą w świetle § 5 ust. 2 pkt l rozporządzenia do rozpoznania choroby zawodowej. Właściwy państwowy inspektor sanitarny wydał decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej na podstawie danych zawartych w w/w orzeczeniu lekarskim oraz ocenach narażenia zawodowego pracownika.

W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, należało skargę jako nieuzasadnioną oddalić na

podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).