Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 1666/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2007-12-19 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6076 Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich
Hasła tematyczne: Grunty warszawskie
Skarżony organ: Wojewoda
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 4,  art. 7  ust. 1
journal: Dz.U. 1945 nr 50 poz 279
law: Dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
article: par. 3, 5, 8
journal: Dz.U. 1946 nr 16 poz 112
law: Rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy.
article: ust. 3
journal: Dz.U. 1948 nr 6 poz 43
law: Rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie sędzia WSA Iwona Owsińska – Gwiazda (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Marta Maciejkowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. D. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] Wojewoda Mazowiecki po rozpatrzeniu odwołania H. D. uchylił zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako [...] i jednocześnie Wojewoda Mazowiecki odmówił zwrotu powyższej nieruchomości.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda Mazowiecki przedstawił następujący stan sprawy.

Starosta Powiatu W. decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu gruntu położonego w W. przy ul. [...], uzasadniając to faktem nie złożenia przez dotychczasowych właścicieli stosownych wniosków w tym zakresie w przewidzianych przepisami prawa terminach. Od decyzji Starosty Powiatu W. odwołanie wniosła H. D. wnosząc o jej uchylenie.

Rozpatrując odwołanie organ II instancji stwierdził, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...], oznaczona jako [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Z dniem 21 listopada 1945 r. tj. z dniem wejścia w życie w/w dekretu przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa. Zgodnie z art.7 ust.1 powołanego dekretu, dotychczasowy właściciel gruntu lub jego następcy prawni, będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawne jego reprezentujące mogli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę złożyć wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, a gmina taki wniosek miała obowiązek uwzględnić , jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela można było pogodzić z jego przeznaczeniem wg planu zabudowy. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy oraz przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że byli właściciele nieruchomości nie złożyli w trybie określonym w ustawie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu.

Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 12 maja 1995 r. o zwrot nieruchomości wystąpiła D. G. – J. następca prawny byłych właścicieli.

Jak wskazuje organ w dniu 1 sierpnia 1985 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. z 1991 r., Nr 30, poz.127). Art. 82 ust. 2 w/w ustawy stworzył możliwość byłym właścicielom lub ich następcom prawnym ubiegania się o zwrot nieruchomości i o przyznanie prawa użytkowania wieczystego gruntu. Obowiązujący obecnie art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który nawiązuje do treści art.82 ust.2 w/w ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. stanowi, że zwrot nieruchomości przysługuje poprzednim właścicielom nieruchomości zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekraczała 20, oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych, jeżeli złożą stosowny wniosek w tym zakresie w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Wojewoda Mazowiecki wskazuje, że z literalnego brzmienia art.214 w/w ustawy wniosek D. G. – J. nie spełniał kryteriów przewidzianych w tym przepisie, ponieważ dotyczył nieruchomości, która w dniu wejścia w życie dekretu tj. w dniu 21 listopada 1945 r. stanowiła niezabudowaną działkę gruntu i złożony został w dniu 12 maja 1995 r. tj. z uchybieniem terminu mającego charakter prekluzyjny, a więc nie podlegający przywróceniu.

Organ I instancji rozpatrując wniosek o zwrot nieruchomości umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego organ II instancji wskazał, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialno – prawnego, skutkującego niemożnością załatwienia sprawy co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego jest równoznaczna z brakiem przedmiotu postępowania, a więc konkretnej sprawy, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany, rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego, o uprawnieniach i obowiązkach indywidualnego podmiotu. W związku z powyższym – jak wskazuje organ – w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki uznania postępowania za bezprzedmiotowe i z tych względów decyzję organu I instancji należało uchylić.

Jednocześnie Wojewoda Mazowiecki zwrócił uwagę, że organ I instancji wydając decyzję nie przywołał przepisów prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygnięcia.

Dla porządku dodać należy, że organ II instancji zawarł błędne pouczenie co do sposobu zaskarżenia decyzji, toteż [...] kwietnia 2005 r. wydał postanowienia nr [...], którym na podstawie art. 113 § 1 kpa sprostował z urzędu oczywistą pomyłkę i zawarł prawidłowe pouczenie co do przysługującego stronie prawa wniesienia odwołania.

Od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] stycznia 2005r. skargę zatytułowaną "odwołanie" wniosła H. D. W skardze H. D. opisała szczegółowo sprawę nieruchomości przy ul. [...] oraz wydawane w sprawie tej nieruchomości orzeczenia. Jednocześnie po uzyskaniu postanowienia Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. z prawidłowym pouczeniem co do sposobu zaskarżenia decyzji, zażalenie ( o identycznej treści co odwołanie) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – traktowane jako skarga – wniosła skarżąca.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 marca 2006r., sygn. akt I SA/Wa 1103/05 oddalił skargę H. D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] stycznia 2005 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości [...]. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że zgodnie z wypisami z rejestru gruntów dawna działka nr [...] położona przy ul. [...] uregulowana w księdze wieczystej pod nazwą [...] własność Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym osób fizycznych oraz działkę ewidencyjną nr [...] stanowiącą własność Gminy W. we władaniu Urzędu Dzielnicy P. Zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji rozstrzyga sprawę zwrotu nieruchomości na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli jedynie, co do działek ewidencyjnych [...] będących własnością Skarbu Państwa. Natomiast wnioski H. D. i D. G. – J. odnośnie działki nr [...] stanowiące własność Gminy W. przekazane zostały zgodnie z właściwością.

Przede wszystkim wskazać należy, że przedmiotem rozpoznania przez organ l instancji był wniosek H. D. (byłej współwłaścicielki oraz spadkobierczyni byłej współwłaścicielki) z 20 listopada 1992 r., w którym domagała się odszkodowania lub działki zamiennej za nieruchomość przy ul. [...]. Jednocześnie 12 maja 1995 r. wniosek ten został poparty przez "podanie" D. G. – J. (spadkobierczynię byłej współwłaścicielki), która jest siostrą H. D.. W piśmie tym D. G. – J. domagała się zwrotu nieruchomości przy ul. [...]. Pismem z 9 kwietnia 2001 r. H. D. sprecyzowała swój wniosek w toku prowadzonego postępowania i wniosła o zwrot nieruchomości, następnie zaś pismem z 19 marca 2002 r. ostatecznie - w związku z wezwaniem Starosty Powiatu W., do sprecyzowania, w jakim kierunku toczyć ma się postępowanie - wniosła o zwrot nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279). Z dniem 21 listopada 1945 r. tj. po wejściu w życie w/w dekretu grunt przedmiotowej działki na podstawie art. 1 dekretu przeszedł na własność gminy W., a następnie na własność Skarbu Państwa. Wobec nie złożenia przez byłych właścicieli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej co do gruntu w trybie art.7 powołanego dekretu, nieruchomość z mocy prawa stała się własnością Skarbu Państwa. W dniu 1 sierpnia 1985 r. weszła w życie ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ), która wygasiła ostatecznie prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w/w przepisami dekretu. Wprowadziła ona natomiast szczególne unormowania (art. 82 i 83) związane z konkretnymi sytuacjami dotyczącymi byłych właścicieli nieruchomości [...]. Przepisy te zostały następnie powtórzone w obecnie obowiązującej ustawie z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, z 2000 r. poz. 543 ze zm.) i są to odpowiednio art. 214 i 215. Przepisy te mają charakter wyjątkowy i szczególny w stosunku do ogólnych zasad gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa i gminy. W rozpoznawanej sprawie koniecznym jest więc ustalenie prawidłowej wykładni przepisu art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 214, który - nawiązuje do treści art. 82 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - zwrot nieruchomości przysługuje poprzednim właścicielom nieruchomości zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, oraz domami, w których przed 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych, jeżeli złożą stosowny wniosek w tym zakresie w terminie do 31 grudnia 1988r. Odnosząc to na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, ż przedmiotowy wniosek został złożony po dacie 31 grudnia 1988 r.

Zdaniem Sądu Wojewoda Mazowiecki działający w trybie odwoławczym nie miał wątpliwości, co do stanu faktycznego w sprawie i nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 k.p.a.). Prawidłowo zatem Wojewoda Mazowiecki stwierdził, że organ I instancji rozpatrując wniosek o zwrot nieruchomości niesłusznie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Od tego wyroku skargę kasacyjną złożyła H. D., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów postępowania, a to:

1. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) polegającym na nie uchyleniu decyzji Wojewody Mazowieckiego nr [...] pomimo naruszenia przez ten organ przy jej wydawaniu przepisu art. 7 KPA przez nie wyjaśnienie całości okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, tj.: a) czy nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została objęta w posiadanie przez gminę a w każdym razie bez poczynienia ustalenia czy i w jakim terminie objęcie takie nastąpiło, b) czy wnioski składane przez matkę skarżącej przed 31 grudnia 1988r. nie stanowiły wniosku złożonego w trybie art. 82 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, co wskazuje na nie rozważenie przez Wojewodę Mazowieckiego, a w konsekwencji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny meritum sprawy, i co miało bezpośredni i istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy,

2. art. 106 § 3 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na nie podjęciu próby wyjaśnienia okoliczności wskazanych w pkt. 1 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny,

II. przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przez Sąd:

1. art. 7 ust. l dekretu z dnia 26 października 1945 r. przez nieprawidłowe przyjęcie, że ani skarżąca ani Jej poprzednicy prawni nie złożyli we właściwym terminie wniosku w trybie określonym w tym przepisie,

2. art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że nie został złożony wniosek w terminie przewidzianym w przepisie art. 82 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości z 1985r. i skarżącej nie przysługuje odszkodowanie za ww nieruchomość na podstawie przepisu art. 215 ust. 2 ustawy z 1997r.

Wskazując na powyższe uchybienia, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Uzasadniając to żądanie podniesiono, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd nie odniósł się w ogóle do zarzutu skarżącej, że przedmiotowa nieruchomość nie została objęta w posiadanie przez gminę, bowiem nie zostało wykazane żadnym dowodem, że nastąpiło to w trybie przepisów rozporządzenia Ministra Odbudowy wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z 7 kwietnia 1946r. (zawiadomienie o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie przez ogłoszenie Zarządu Miejskiego w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., oględziny, protokół lub ogłoszenie o sporządzeniu protokołu oględzin) czy rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r. (ogłoszenie o sporządzeniu protokołu oględzin). Stąd w ogóle nie wiadomo, czy i kiedy nieruchomość ta została objęta w posiadanie przez gminę a co za tym idzie nie ma żadnych podstaw do tego by uznawać pisma składane przez matkę skarżącej za składane w niewłaściwych terminach czy po terminie. Poza dokumentami wskazującymi na przekazanie tej nieruchomości kolei i zlokalizowanie na niej inwestycji nie pojawia się żaden dokument wskazujący czy działka ta została objęta w posiadanie przez jakikolwiek podmiot przed datą 5 kwietnia 1958 r., co z kolei dawałoby skarżącej uprawnienie do ubiegania się o odszkodowanie na podstawie przepisu art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ewentualności takiej Sąd w ogóle nie rozważał, bowiem wspomina tylko o przepisie art. 214 tej ustawy, choć kwestię daty rozpoczęcia budowy, a co za tym idzie daty pozbawienia władztwa nad nieruchomością skarżąca sygnalizowała w swojej skardze.

Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2007r., sygn. akt I OSK 1318/06 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie zarzucono sądowi I instancji, że nie rozważył on podniesionych w skardze zarzutów, co do prawidłowości ustalonego w postępowaniu administracyjnym stanu faktycznego sprawy. Skarżąca od samego początku, także w złożonej do WSA w Warszawie kwestionuje 1) objęcie przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez gminę oraz 2) nie złożenie przez jej poprzedniczkę prawną wniosku o odszkodowanie w rozumieniu art. 82 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Ustalenie istnienia tych okoliczności jest ważące dla wyniku sprawy. Tymczasem Sąd I instancji w ogóle nie ustosunkował się do zarzutów skargi w tym zakresie, mimo że skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji z tych właśnie powodów, a więc zastosowania podstawy orzeczniczej wskazanej w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Jednocześnie Sąd zastosował art. 151 p.p.s.a., nie wyjaśniając dlaczego skarżąca nie ma racji. Wskazał na obowiązek WSA w Warszawie wyjaśnienia w/w kwestii w powtórnym postępowaniu.

Podniósł także, iż nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 106 § 3 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. polegający na nie podjęciu próby wyjaśnienia okoliczności wskazanych w pkt. 1 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, ponieważ z powołanych przez skarżącą przepisów nie da się wyprowadzić takiego obowiązku.

Naczelny Sąd Administracyjny za nietrafne uznał zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi zatem o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, która jest dokonywana w kontekście zgodności z prawem materialnym i procesowym, a nie według kryteriów celowościowych.

Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną

(art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Skarga analizowana stosownie do wymienionych założeń kontroli sądowej decyzji administracyjnych jest zasadna.

W pierwszej kolejności, mając na uwadze wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku NSA, Sąd rozważał zarzut skargi dotyczący nie objęcia nieruchomości w posiadanie przez gminę. Skarżąca wywodziła, iż w 1961 roku jej matka L. D. stwierdziła że na przedmiotowym placu budowany jest dom. Był to budynek mieszkalny dla pracowników Przedsiębiorstwa [...], które poinformowało, iż otrzymało nieruchomość od Rady Narodowej P. Jednocześnie w dniu 23 stycznia 1961 roku zażądano od L. D. dostarczenia dowodu od jakiej daty plac przeszedł na rzecz Skarbu Państwa, gdyż w żadnym urzędzie nie znaleziono wówczas dokumentu przekazania placu ani lokalizacji budynku mieszkalnego. W decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 1982 roku podano po raz pierwszy, iż przejęcie przez Państwo nieruchomości nastąpiło protokołem zdawczo – odbiorczym z dnia 3 grudnia 1955 roku na podstawie decyzji z dnia 24 stycznia 1955 roku o przekazaniu terenu Przedsiębiorstwu [...] , zgodnie z decyzja lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] marca 1954 roku ,pod budowę budynków mieszkalnych. Do działu księgi wieczystej dopiero w dniu 22 sierpnia 1995 roku wpłynął wniosek Przedsiębiorstwa [...] w W. o założenie księgi wieczystej dla w/w nieruchomości.

Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przedmiotowa nieruchomość położona przy ulicy [...] w W. objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz. 279 z 1945 roku). Przepis art. 4 dekretu stanowi, iż terminy i tryb obejmowania przez gminę W. w posiadanie gruntów na obszarze W. ustali w rozporządzeniu Minister Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej. Wydane w oparciu o w/w delegację ustawową przepisy rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 roku wydane w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę W. stanowią: w § 3 o konieczności zamieszczenia ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego – Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie przez gminny Zarząd Miejski W. wskazując w nim m.in. termin oględzin nieruchomości , wezwanie dotychczasowego właściciela do wzięcia udziału w oględzinach ; w § 5 o przesłaniu zawiadomień dotychczasowym właścicielom gruntu o przystąpieniu do obejmowania gruntu w posiadanie. Grunt uważa się za objęty przez gminę W. w posiadanie w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dniem dokonania przez Zarząd Miejski w organie urzędowym Zarządu Miejskiego ogłoszenia o sporządzonym protokole oględzin , chociażby grunt ten znajdował się pod zarządem lub w faktycznym posiadaniu gminy - § 8 rozporządzenia . W przypadku nie objęcia w posiadanie przez gminę na podstawie w/w rozporządzenia obejmowanie w posiadanie następuje w sposób przewidziany w rozporządzeniu Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 roku wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę W. ( Dz. U. z dnia 10 lutego 1948 roku). Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie niniejszej prowadzi do wniosku, iż brak jest jakichkolwiek ustaleń na okoliczność objęcia w posiadanie przez gminę spornej nieruchomości. Wyjaśnienie tej okoliczności ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Fakt znajdowania się nieruchomości pod zarządem gminy lub w jej faktycznym posiadaniu nie stanowi bowiem o objęciu jej w posiadanie przez gminę. Takie objęcie w posiadanie następuje z dniem dokonania ogłoszenia w myśl opisanego wyżej § 8 rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 roku bądź z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego , w którym zamieszczono ogłoszenie zgodnie z § 3 rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 roku.

Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wygasiła ostatecznie prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty , budynki, i inne części składowe nieruchomości przewidziane przepisami dekretu. Wprowadziła natomiast szczególne unormowania – w art. 82 i 83 _ związane z konkretnymi sytuacjami dotyczącymi byłych właścicieli nieruchomości [...]. Przepisy te zostały następnie powtórzone w obowiązującej obecnie ustawie z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami i są to odpowiednio art. 214 i 215. Przepis art. 215 ust. 2 stanowi, iż przepisy dot. odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne , jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 roku. Jak wynika z treści przepisu art. 214 ust. 1 ustawy, który nawiązuje do treści art. 82 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości zwrot nieruchomości przysługuje poprzednim właścicielom nieruchomości zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, oraz domami, w których przed 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych, jeżeli złożą stosowny wniosek w tym zakresie w terminie do 31 grudnia 1988r. Odnosząc to grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, ż przedmiotowy wniosek został złożony przed datą 31 grudnia 1988 roku.

W aktach sprawy znajduje się szereg wniosków składanych przez poprzedniczkę prawną H. D. – L. D. wniosek z dnia 22 marca 1957 roku, 31 maja 1957 roku, 4 września 1957 roku, z 8 sierpnia 1958 roku, 12 sierpnia 1958 roku, 15 grudnia 1958 roku, 8 lutego 1961 roku, 21 maja 1982 roku – o przydzielenie działki zamiennej w zamian za działkę przy [...] bądź wypłatę odszkodowania. Decyzją [...] z dnia [...] października 1982 roku Naczelnik Dzielnicy W. wniosek o przyznanie odszkodowania pozostawił bez rozpoznania, a Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 1982 roku utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

Kolejne wnioski w tym przedmiocie wpłynęły w dniu 6 maja 1986 roku, 11 czerwca 1986 roku, 14 lipca 1986 roku. Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1986 roku Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami umorzył postępowanie z wniosku L. D. w sprawie ustalenia odszkodowania za przejętą przez Państwo na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 roku nieruchomość przy ulicy [...]. Jak wynika z pisma dyrektora Urzędu Miasta W. z dnia [...] czerwca 1987 roku do L. D. w związku z jej wystąpieniem do Ministra Budownictwa, Gospodarki Przestrzennej i Komunalnej w sprawie działki zamiennej w sprawie tej została wydana przez organ II instancji decyzja ostateczna z dnia [...] września 1986 roku Nr [...]. Decyzji o jakiej mowa w piśmie nie dołączono do akt sprawy niniejszej.

W dniu 22 stycznia 1988 roku L. D. złożyła następny wniosek do Urzędu Dzielnicowego W. o działkę zamienną – [...]. Wniosek swój ponowiła w dniu 18 lutego 1988 roku – k. 68 w/w akt administracyjnych. Wnioski te nie zostały do dnia dzisiejszego rozpoznane. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż ustalenia organów obu instancji co do nie złożenia stosownych wniosków do dnia 31 grudnia 1988 roku będące podstawą wydania zaskarżonych decyzji pozostają w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Zdaniem Sądu przy rozstrzyganiu sprawy niniejszej organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego to jest art. 7, 77 1 kpa a także przepisy prawa materialnego – art. 214 i 215 ugn poprzez niedostateczne zbadanie przesłanek w nich wymienionych.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien przede wszystkim dokonać prawidłowego ustalenia stanu faktycznego biorąc pod uwagę także wnioski z dnia 22 stycznia 1988 roku i z 18 lutego 1988 roku , poczynić ustalenia czy miało miejsce objęcie przedmiotowej nieruchomości w posiadanie przez gminę i ewentualnie w jakiej dacie w oparciu o przepisy cytowanych wyżej rozporządzeń Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 roku bądź 27 stycznia 1948 roku.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c

oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 200, 205 § 2 u.p.p.s.a.

w związku z § 18 ust. 1 pkt. 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

(Dz. U. 123, poz. 1058 ze zm.).