Wyrok WSA w Opolu, sygn. akt II SA/Op 398/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Data orzeczenia: 2014-11-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 16a
journal: Dz.U. 2013 poz 1456
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Grodkowa z dnia 17 grudnia 2013 r., nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.


UZASADNIENIE

Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 30 kwietnia 2014 r., nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymująca

w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Grodkowie – wydaną z upoważnienia Burmistrza Grodkowa – z dnia 17 grudnia 2013 r., nr [...], odmawiającą przyznania L.B. na okres od 1 października 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką K.B., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Zaskarżoną decyzję poprzedziło postępowanie o następującym przebiegu.

W dniu 29 listopada 2013 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Grodkowie wpłynął wniosek L.B. o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką – K.B.. Wnioskodawczyni wskazała, że w skład rodziny wchodzi ona i syn P.Ł. Do wniosku strona dołączyła m.in.: kserokopię dowodu osobistego swojego i matki; orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Brzegu z dnia 6 listopada 2008 r., nr [...], o zaliczeniu K.B. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności; dowody dotyczące dochodów członków rodziny. Orzeczenie o niepełnosprawności podaje, że zostało wydane na stałe i nie da się ustalić daty, od której niepełnosprawność istnieje. Do akt sprawy dołączono także aktualny wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu 4 grudnia 2013 r. oraz świadectwa pracy L.B., w tym ostatnie świadectwo pracy z 1997 r. Materiał dokumentacyjny sprawy zawiera również zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w Grodkowie z dnia 11 października 2013 r.

Po rozpatrzeniu wskazanego wniosku, Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych

i Funduszu Alimentacyjnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Grodkowie decyzją z dnia 17 grudnia 2013 r., nr [...], odmówił przyznania L.B. na okres od 1 października 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką K.B.

Po przytoczeniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczącego specjalnego zasiłku opiekuńczego organ przyznał, że K.B. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym w dniu 6 listopada 2008 r. Z orzeczenia tego wynika, że stopień niepełnosprawności ma charakter trwały, ustalony dzień niepełnosprawności datuje się na 14 sierpnia 2008 r., a daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Jednocześnie na podstawie wywiadu środowiskowego organ I instancji ustalił, że L.B. sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, ostatnio zatrudniona była w firmie "[...]", od 3 czerwca 1997 r. do 30 czerwca 1997 r., a stosunek pracy został rozwiązany po upływie czasu, na jaki została zawarta umowa.

Wobec powyższego, organ stwierdził, że L.B. nie spełniła ustawowej przesłanki uprawniającej do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego - warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ uznał, że rezygnacja z zatrudnienia nie nastąpiła w związku z koniecznością sprawowania opieki, ponieważ w momencie zakończenia zatrudnienia matka wnioskodawczyni nie posiadała orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji L.B. podniosła, że matka jej choruje od 1980 r. i od tego czasu wielokrotnie przebywała w szpitalach. Zwróciła uwagę, że w 1997 r. pracowała zawodowo, a później była zarejestrowana

w PUP w Grodkowie. W tym czasie stan zdrowia matki uległ pogorszeniu, wymagała ona stałej opieki, w związku z czym odwołująca nie była w stanie podjąć pracy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu opisaną na wstępie decyzją uznało, że odwołanie L.B. nie zasługuje na uwzględnienie.

Kolegium podało, że materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2008 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U.

z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), po czym przytoczyło treść art. 16a tej ustawy i wyjaśniło, że regulacja ta obowiązuje od 1 stycznia 2013 r., na mocy ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw

z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), która znowelizowała przepisy dotyczące świadczeń przyznawanych z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną. Zaznaczyło, że obok dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego, uregulowanego w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadzono specjalny zasiłek opiekuńczy, który przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz.788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem

o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 przedmiotowej ustawy, a więc kwoty 623 zł.

Po wskazaniu przesłanek negatywnych, których wystąpienie powoduje, że prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie przysługuje po myśli art. 16a ust. 8 ustawy

o świadczeniach rodzinnych, Kolegium wyjaśniło, że aby otrzymać specjalny zasiłek opiekuńczy należy spełniać przesłanki pozytywne określone w art. 16a ust. 1 ustawy,

a jednocześnie nie mogą zaistnieć przesłanki negatywne. Zaakcentowało, że jednym

z wymogów uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, które to pojęcie zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 22 ustawy, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. SKO dodatkowo zwróciło uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt K 27/13, w którym orzeczono, że art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP oraz zobowiązano ustawodawcę do zmiany tych przepisów bez niezbędnej zwłoki.

Po przypomnieniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie organ odwoławczy przyznał, że L.B. obciążona jest obowiązkiem alimentacyjnym, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, jednakże uznał, że spełnienie jednego

z warunków, o którym mowa w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest wystarczające do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podkreślił, że organ decydujący o przyznaniu wnioskowanego świadczenia jest związany przepisami prawa, jak i wyjaśnił, że ustawodawca nie uchwalił przepisu dającego możliwość uwzględnienia przypadków szczególnych, wykraczających swym stanem faktycznym poza kryteria ustalone w przepisach. Zatem nie pozostawił organom administracji publicznej prawa przyznawanie przedmiotowego świadczenia na zasadzie uznania administracyjnego.

Kolegium zwróciło uwagę, że w odniesieniu do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustawodawca wymaga, aby konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w każdym przypadku wiązała się z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Implikuje to konieczność wykazania przez osobę ubiegającą się o zasiłek bezpośredniego związku, tak funkcjonalnego, jak i czasowego, pomiędzy zaprzestaniem pracy zarobkowej, a podjęciem się sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sytuacji braku wystąpienia zbieżności czasowej pomiędzy obu zdarzeniami można, zdaniem SKO, mówić jedynie o niepodejmowaniu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki, a nie o rezygnacji z pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W ocenie zespołu orzekającego w rozpoznawanej sprawie, nie można uznać, że L.B. zrezygnowała z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej, ponieważ umowa z firmą "[...]" została rozwiązana w dniu 30 czerwca 1997 r., z upływem okresu, na jaki została zawarta (art. 30 § 1 pkt 4 Kodeksu pracy). Z kolei wskazując na zaświadczenie z dnia 11 października 2013 r. podające, że w okresie od 1 lipca 197 r. do dnia 1 grudnia 2003 r., jak również w okresie od dnia 29 grudnia 2003 r. do chwili obecnej, strona jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, Kolegium uznało, że L.B. nie zrezygnowała z pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mamą. Powyższe spowodowało, w ocenie organu odwoławczego, że wnioskodawczyni nie spełniła obligatoryjnej przesłanki do otrzymania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Kolegium dowodziło, że ustanie zatrudnienia strony w 1997 r., przy ustaleniu znacznego stopnia niepełnosprawności K.B. od dnia 14 sierpnia 2008 r., nie mogło mieć związku z koniecznością sprawowania opieki. Zaakcentowało również, że pismem z dnia 31 marca 2014 r. wzywało stronę do przedłożenia dowodów potwierdzających stopień niepełnosprawności matki przed rokiem 2008, zgodnie z art. 3 pkt 21 ustawy

o świadczeniach rodzinnych. Jednakże w odpowiedzi, otrzymało jedynie dokumentacje leczenia szpitalnego. L.B. nie przedłożyła dokumentu, który by wskazywał o wcześniejszym znacznym stopniu niepełnosprawności matki. W tych okolicznościach organ odwoławczy przyjął, że zatrudnienie lub inna praca zarobkowa strony nie zostało rozwiązane w związku z niepełnosprawnością K.B. i koniecznością sprawowania nad nią opieki, a tym samym nie wystąpił związek przyczynowy pomiędzy ustaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, posiadającym znaczny stopień niepełnosprawności. Organ argumentował, że z obowiązujących przepisów wynika jednoznacznie, że konieczność opieki musi dotyczyć osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym, dlatego dopiero od momentu, w którym matka strony legitymowała się orzeczeniem o takim stopniu niepełnosprawności, można mówić o konieczności opieki nad nią w odniesieniu do niezbędnych do spełnienia przesłanek, warunkujących przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia. W konsekwencji, nawet faktyczna opieka nad osobą chorą w okresie przed ustaleniem znacznego stopnia niepełnosprawności nie ma znaczenia dla przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.

Powyższą decyzję L.B. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem oceny Sądu pozostawała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą odmówiono przyznania skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego aktu stanowił przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U.

z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm., dalej zwanej ustawą). W myśl tego przepisu, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wyjaśnić przy tym należy, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem, wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia

2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013 r. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje jeżeli, poza innymi warunkami, łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. (dochód nie wyższy niż 623 złotych na osobę w rodzinie).

W kontrolowanej sprawie istota sporu sprowadzała się zasadniczo do oceny spełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wynikającej z ust. 1 art. 16a ustawy. Bezsporne bowiem jest, że na skarżącej jako córce osoby, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, ciąży zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny.

Jako przyczynę odmowy przyznania dochodzonego świadczenia organy obu instancji orzekające w sprawie zgodnie uznały, iż fakt ustania ostatniego zatrudnienia skarżącej z dniem 30 czerwca 1997 r. wskutek upływu czasu, na jaki zawarta była umowa o pracę oraz okoliczności, iż z orzeczenia o niepełnosprawności wynika, że u matki wnioskodawczyni niepełnosprawność w stopniu znacznym, powodująca konieczność stałej opieki innej osoby datuje się od 14 sierpnia 2008 r., przesądzają o braku związku przyczynowego i czasowego między ustaniem zatrudnienia a koniecznością opieki. Tym samym wykluczone jest uznanie, iż spełniona została przesłanka rezygnacji z zatrudnienia.

Tymczasem, w przekonaniu Sądu, istotą specjalnego zasiłku opiekuńczego, tak zresztą jak i świadczenia pielęgnacyjnego, jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki powinno być zatem wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2007r., w sprawie o sygn. akt I OSK 1411/06, dostępny na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http:// orzeczenia.nsa.gov.pl, także jako CBOSA).

Dokonując takiej wykładni przepisu art. 16a ustawy skład orzekający w niniejszej sprawie identyfikuje się z poglądem wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 599/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyrokach z dnia 2 października 2014 r.,

w sprawach: sygn. akt III SA/Gd 645/14, III SA/Gd 529/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt II SA/Op 321/14 (CBOSA).

W tym miejscu zwrócić uwagę przyjdzie, na definicję osoby bezrobotnej zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (obecnie Dz. U. z 2013 r. poz. 674), zgodnie z którą osobą posiadającą taki status jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Zatem osoba taka w sytuacji powstania konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny rezygnuje z gotowości do pracy, a zatem również z potencjalnej pracy, którą mogłaby wykonywać w sytuacji zaproponowania jej zatrudnienia przez organ zatrudnienia, jeżeli dysponuje on ofertami pracy. Wprawdzie ewentualna możliwość zatrudnienia nie jest tożsama z trwającym zatrudnieniem,

z którego, w myśl art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba ubiegająca się,

o specjalny zasiłek opiekuńczy musiałaby zrezygnować, to jednak nie można uznać, iż w przypadku osoby bezrobotnej nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia o jakiej mowa w powołanym przepisie.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym w sprawach dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego utrwalił się pogląd, iż nie każda rezygnacja i niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko takie, której celem jest sprawowanie opieki. Zarówno rezygnacja jak i niepodejmowanie zatrudnienia musi być zatem wyłącznie spowodowane koniecznością sprawowania opieki, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym ugruntowane było stanowisko dopuszczające możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie bezrobotnej, jeśli oczywiście zachodził wyraźny i bezpośredni związek czasowy między rezygnacją

z podjęcia zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą najbliższą (zob. wyroki NSA z dnia 24 października 2008r., w sprawie o sygn. akt I OSK 1758/07 i z dnia 7 lipca 2011r., w sprawie o sygn. akt I OSK 437/11, CBOSA). Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca w przepisie art.16a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w jego aktualnym brzmieniu, wiąże okoliczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z faktem konieczności sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie wprowadzając pojęcia "aktualnej", czy też "obecnej" rezygnacji z zatrudnienia.

W okolicznościach niniejszej sprawy skarżąca pozostawała w zdolności i gotowości do podjęcia pracy od momentu rejestracji w charakterze osoby bezrobotnej. W jej subiektywnym odczuciu – czemu dawała wyraz w odwołaniu i skardze - stan zdrowia matki wymagał opieki już wcześniej. Jednakże dla oceny, kiedy rzeczywiście matka skarżącej stała się osobą wymagającą opieki, w rozumieniu ustawy oświadczeniach rodzinnych, decydujące pozostaje orzeczenie właściwego organu. Z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Brzegu z dnia 6 listopada 2008 r., którym matka skarżącej została zaliczona na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności, wynika, że daty istnienia niepełnosprawności nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się na dzień 14 sierpnia 2008 r. Od tego dopiero momentu matka skarżącej stała się osobą wymagająca opieki,

w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, a skarżąca zrezygnowała

z zatrudnienia (rozumianego jako istniejąca po jej stronie zdolność i gotowość do podjęcia pracy) w celu sprawowania opieki nad członkiem rodziny, w stosunku do którego ciąży na niej obowiązek alimentacyjny, poprzez formalne pozostawanie

w rejestrze osób bezrobotnych od 29 grudnia 2003 r. i nie przyjmowania konkretnej propozycji pracy.

W ocenie Sądu, podkreślić należy, iż ustawodawca wśród wskazanych w art. 16a ust. 8 ustawy szeregu okoliczności, stanowiących przesłanki negatywne uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie wskazał statusu bezrobotnego osoby ubiegającej się o taki zasiłek.

W przekonaniu Sądu, specjalny zasiłek opiekuńczy ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoim obywatelem. Skarżąca jako córka jest osobą zobowiązaną do alimentacji na rzecz swojej niepełnosprawnej matki, a w niespornym stanie faktycznym przedmiotowej sprawy sprawowania opieki nad matką (całkowita niepełnosprawność wymagająca całodobowej opieki) nie da się pogodzić

z pracą zawodową.

Reasumując, nie sposób jest przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób, tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki osoba ta dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast drugiej prawo to nie będzie przysługiwać, gdyż osoba ta - pomimo sprawowania faktycznej opieki

i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia - nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej".

Potwierdzenia prawidłowości powyższej wykładni art. 16a ust. 1 ustawy, zdaniem Sądu, doszukać się można w związanych z analizowanym stanem prawnym orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał ten, wyrokiem z dnia 5 grudnia 2013 r. w sprawie K 27/13 (publ. OTK-A 2013/9/134, Dz. U. poz.1557) orzekł o niezgodności z art. 2 Konstytucji RP przepisów art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548). Przepisy ustawy nowelizującej przewidywały zachowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby uprawnione na podstawie przepisów dotychczasowych do dnia 30 czerwca 2013 r., jeżeli spełniają warunki określone w tych przepisach. Wydane natomiast na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasnąć miały z mocy prawa po upływie terminu 30 czerwca 2013 r. W uzasadnieniu wyroku Trybunał wskazał jednakże, że można doprowadzić do wykluczenia możliwości ubiegania się o to świadczenie przez osoby, które pobierały świadczenie na zasadach dotychczasowych, a następnie utraciły to prawo w związku z wygaszeniem decyzji administracyjnych na mocy art. 11 ust. 3 ustawy nowelizującej. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że "osoby te - de nomine - nie będą bowiem ubiegały się o specjalny zasiłek opiekuńczy z pozycji "rezygnujących

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", gdyż w okresie pobierania zasiłku pielęgnacyjnego nie pracowały. W jeszcze mniej korzystnej sytuacji są ci spośród dotychczasowych beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego, którzy w ogóle nie podejmowali zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a więc nie mogą z nich zrezygnować". W tym kontekście przywołać również przyjdzie postanowienie z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt P 1/14, którym Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie wszczęte wskutek pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Poznaniu: czy art. 16a ust. 1 ustawy w zakresie, w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny

z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 Konstytucji. W uzasadnieniu postanowienia Trybunał zwrócił uwagę na to, że pytający sąd zasygnalizował istniejące rozbieżności w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych co do interpretacji art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trybunał Konstytucyjny w dalszej części swego orzeczenia stwierdził, że "tak długo, jak rozbieżności mogą być usunięte przez sądy administracyjne, a zwłaszcza przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie jest konieczne rozstrzyganie pytań prawnych opartych tylko na jednej ze stosowanych w praktyce interpretacji zakwestionowanego przepisu, gdy inne – również występujące w praktyce – przynoszą rezultat pozostający w zgodzie z Konstytucją".

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy administracji dokonały błędnej wykładni art.16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Ponownie rozpoznając sprawę organy winny mieć na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ponownie dokonać oceny stanu faktycznego według wskazań zawartych w niniejszym wyroku oraz zbadać czy strona skarżąca spełnia pozostałe przesłanki wynikające z art. 16a ustawy do przyznania specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję uznając, iż wydana została z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.