Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 2104/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2020-04-27 00:00:00+02:00 (orzeczenie nieprawomocne)
Symbol z opisem: 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 64c par 1; art. 64
journal: Dz.U. 2019 poz 1438
law: Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia ... września 2019 r. nr .... w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Przedmiotem skargi [...] (dalej: "[...]", "skarżąca" lub "strona") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: "Dyrektora IAS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia [...] września 2019 r. uchylające w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]z dnia [...] lipca 2019 r. i orzekające o obciążeniu wierzyciela - [...] kosztami egzekucyjnymi powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] w łącznej kwocie 7.929,30 zł.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...]prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na podstawie wystawionych przez [...] tytułów wykonawczych: nr [...] z dnia [...] października 2016 r., obejmującego zobowiązanie z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków w łącznej wysokości należności głównej 43.059,50 zł.; nr [...] z dnia [...] października 2016 r., obejmującego zobowiązanie z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków w łącznej wysokości należności głównej 80.561,30 zł. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, w kwocie na dzień wystawienia tytułu wykonawczego 4.873,40 zł.

Zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2016 r. organ egzekucyjny dokonał zajęć rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w [...] Bank S.A. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 22 listopada 2016r. Pismem z dnia 24 listopada 2016r. [...] Bank S.A. poinformował organ egzekucyjny o zaistnieniu przeszkód w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków na rachunku, a następnie pismem nr [...] z dnia 22 marca 2017 r. o zamknięciu w dniu [...] lutego 2017r. rachunku bankowego Spółki.

Zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2016 r. organ egzekucyjny dokonał zajęć rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w Banku [...]S.A. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 22 listopada 2016 r. Pismami z dnia 24 listopada 2016r. i z dnia 11 stycznia 2017r. Bank [...] S.A. poinformował organ egzekucyjny o zaistnieniu przeszkód w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków na rachunku.

Przedmiotowe zawiadomienia wraz z odpisami w/w tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanej Spółce w dniu 23 listopada 2016 r.

Zawiadomieniem z dnia 28 czerwca 2017r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 28 czerwca 2017r., natomiast zobowiązanej Spółce w dniu 14 lipca 2017 r. Pismem z dnia 28 czerwca 2017r. Bank [...] S.A. poinformował organ egzekucyjny o zaistnieniu przeszkód w realizacji zajęcia z uwagi na brak środków na rachunku.

Naczelnik Urzędu Skarbowego [...]postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2018r., wydanym w trybie art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 z późn. zm.), dalej jako "u.p.e.a." umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec [...] Sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] w związku ze stwierdzeniem, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Zawiadomieniem z dnia 21 marca 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...]poinformował wierzyciela o wysokości obciążających go kosztów postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego wobec zobowiązanej Spółki na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] w kwocie 7.929,32 zł. Niniejsze zawiadomienie doręczono wierzycielowi w dniu 26 marca 2018r.

Pismem z dnia 29 marca 2018 r. [...] wystąpiła do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. działając na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a., Naczelnik Urzędu Skarbowego [...]obciążył wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] wobec [...] Sp. z o.o. w kwocie 7.929,32 zł.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], po rozpatrzeniu zażalenia Wierzyciela na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] kwietnia 2018r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1355/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]z dnia [...] kwietnia 2018 r.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 u.p.e.a. Przepisy te jak wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. SK 31/14, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a jak również opłaty manipulacyjnej o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a. Dopóki jednak ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian, organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku. Tak więc ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które mają obciążyć wierzyciela, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w oderwaniu od nakładów pracy organu. Zdaniem Sądu, dokonując oceny, czy koszty egzekucyjne są właściwe w danej sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko faktycznie poniesione wydatki, ale uwzględnić również fakt, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wymaga nakładu pracy i czasu. Odnosząc wspomniane uwagi do zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu I instancji Sąd stwierdził, że nie dokonano w nich takiej oceny, co skutkuje uznaniem naruszenia treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a i § 6 tego przepisu. Sąd wskazał, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie zatem takie wyliczenie kosztów egzekucyjnych w zakresie opłat egzekucyjnych, jak i opłaty manipulacyjnej ażeby okazały się one adekwatne do poniesionych wydatków, jak również nakładu pracy organu egzekucyjnego mając na uwadze standardy wynikające z wyroku SK 31/14.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...]określił wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] wobec [...] Sp. z o.o., w łącznej kwocie 7.932,84 zł.

Pismem z dnia 19 lipca 2019 r. nadanym za pośrednictwem operatora pocztowego w tej samej dacie, pełnomocnik [...] wniósł w terminie ustawowym zażalenie na powyższe postanowienie.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2019 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]z dnia [...] lipca 2019 r. i orzekł o obciążeniu wierzyciela - [...] kosztami egzekucyjnymi powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] w łącznej kwocie 7.929,30 zł. Niniejsze postanowienie doręczono wierzycielowi w dniu 27 września 2019 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 u.p.e.a. opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach. Natomiast zgodnie z art. 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego.

W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec [...] Sp. z o.o. powstały koszty egzekucyjne w łącznej kwocie 7.929,30 zł. (z uwzględnieniem zaokrągleń do pełnych dziesiątek groszy, zgodnie z art. 27a § 1 i § 2 u.p.e.a.). Kwota w/w należności dla tytułu wykonawczego [...] wynosi 2.583,60 zł. i wynika:

• z opłaty manipulacyjnej naliczonej w następujący sposób: 1% z kwoty 43.059,50 zł. (kwota należności głównej) = 430,60 zł.;

• z opłaty za dokonane czynności egzekucyjne w postaci zajęć rachunków bankowych w [...] Bank S.A. oraz w Banku [...]S.A., powstałej na dzień 22 listopada 2016 r., naliczonej w następujący sposób: 5% z kwoty 43.059,50 zł. (kwota należności głównej) = 2.153,00 zł.,

natomiast dla tytułu wykonawczego nr [...] wynosi 5.345,70 zł. i wynika:

• z opłaty manipulacyjnej naliczonej w następujący sposób: 1% z kwoty 85.593,62 zł. (80.561,30 zł. kwota należności głównej + 5.032,32 zł. kwota odsetek naliczonych na dzień 02.11.2016r. tj. na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego) = 855,90 zł.;

• z opłaty za dokonane czynności egzekucyjne w postaci zajęć rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych w [...] Bank S.A. oraz w Banku [...]S.A., powstałej na dzień 22 listopada 2016 r., naliczonej w następujący sposób: 5% z kwoty 85.946,77 zł. (80.561,30 zł. kwota należności głównej + 5.385,47 zł. kwota odsetek naliczonych na dzień 22 listopada 2016r.) = 4.297,30 zł.;

• z opłaty za dokonaną czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] S.A., powstałej na dzień 28 czerwca 2017 r., naliczonej zgodnie z art. 64 § 5 u.p.e.a. w następujący sposób: 5% z kwoty 89.796,05 zł. (80.561,30 zł. kwota należności głównej + 9.234,75 zł. kwota odsetek naliczonych na dzień 28 czerwca 2017 r.) pomniejszoną o opłatę za wcześniej dokonaną czynność egzekucyjną tj. kwotę 4.297,30 zł. = 192,50 zł. Powyższa należność obciążała, zgodnie z przywołanym wyżej 64c § 1 u.p.e.a., zobowiązanego, w tym przypadku [...] Sp. z o.o. Równocześnie w toku postępowania na poczet kosztów egzekucyjnych nie wyegzekwowano żadnych kwot.

Dyrektor IAS wskazał, że umorzeniu uległo postępowania egzekucyjne prowadzonego wobec Spółki w związku ze stwierdzeniem, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Powołane postanowienie nie zostało zaskarżone, w konsekwencji czego stało się ostateczne. Zdaniem organu II instancji w niniejszej sprawie brak było możliwości obciążenia kosztami egzekucyjnymi zobowiązanej Spółki i zaistniała konieczność obciążenia nimi wierzyciela. Dyrektor IAS uznał, że Naczelnik US ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie uwzględnił wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2018r. sygn. akt V SA/Wa 1355/18, w którym Sąd wskazał, iż organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego zawartymi w wyroku z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku.

W opinii organu odwoławczego, organ egzekucyjny w wydanym postanowieniu z dnia [...] lipca 2019 r. uwzględnił stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w w/w wyroku, zgodnie z którym brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...]wskazał, iż określając wysokość kosztów egzekucyjnych, z uwagi na brak górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, zasadnym jest odwołanie się do art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., w którym ustawodawca określił wysokość opłaty za zajęcie nieruchomości w wysokości 8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł. Należy zatem zauważyć, iż zastosowanie środka egzekucyjnego polegającego na egzekucji z nieruchomości, w porównaniu do pozostałych środków egzekucyjnych, jest bardziej skomplikowane i czasochłonne, natomiast w zależności od stopnia skomplikowania czynności ustawodawca określił odmiennie wysokość opłat: 4% za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego i wynagrodzenia za pracę, 5% za pobranie pieniędzy i zajęcie innej wierzytelności, 6% za zajęcie ruchomości i 8% za zajęcie nieruchomości. Wobec powyższego oraz mając na uwadze różnice w wysokości opłat przyjętych przez ustawodawcę w u.p.e.a. pomiędzy 4% a 8%, to zachowując ustawową proporcję zasadne jest przyjęcie, że skoro opłata procentowa od 8% została ograniczona do 34.200 zł., to wypełnieniem standardów określonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r. sygn. akt SK 31/14 będzie przyjęcie proporcji od tej maksymalnej stawki z uwzględnieniem stawki procentowej dla poszczególnego zajęcia np. za zajęcie rachunku bankowego maksymalna opłata będzie wynosiła 21.375 zł., natomiast maksymalna wysokość opłaty manipulacyjnej wg 1% stawki procentowej będzie wynosiła 4.275 zł. dla każdego tytułu wykonawczego.

Niemniej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego, uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...]z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w całości i orzekł co do istoty sprawy z uwagi na fakt, iż organ egzekucyjny dokonując w przedmiotowym postanowieniu wyliczenia wysokości opłaty - manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a. błędnie wskazał wysokość odsetek z tytułu niezapłacenia w terminie należności objętych tytułem wykonawczym nr [...], bowiem jak wynika z analizy akt przedmiotowego postępowania egzekucyjnego przeprowadzonej przez organ nadzoru, Naczelnik Urzędu Skarbowego [...]dokonując wyliczenia wysokości odsetek na moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego błędnie przyjął za moment wszczęcia tegoż postępowania dzień [...] listopada 2016r., zamiast dzień [...] listopada 2016 r., w której to dacie przedmiotowy tytuł wykonawczy wpłynął do organu egzekucyjnego. Konsekwencją powyższego było określenie opłaty manipulacyjnej dla tytułu wykonawczego nr [...] w zawyżonej wysokości. Ponadto organ egzekucyjny wskazując w sentencji zaskarżonego postanowienia wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela nie uwzględnił zasady wyrażonej w art. 27a § 1 i § 2 u.p.e.a. zgodnie, z którą koszty egzekucyjne wykazuje się po zaokrągleniu do pełnych dziesiątek groszy. Wobec powyższego w/w postanowieniem wierzyciel został obciążony kwotą kosztów egzekucyjnych w wysokości 7.932,84 zł., natomiast kwota kosztów egzekucyjnych faktycznie powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...] powinna wynieść 7.929,30 zł. Zatem w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] zasadnym było uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i obciążenie wierzyciela kosztami-egzekucyjnymi powstałymi w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie w/w tytułu wykonawczego w kwocie 7.929,30 zł.

Równocześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] zauważył, iż wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających w przedmiotowej sprawie Wierzyciela, na które składają się opłata manipulacyjna w wysokości 430,60 zł. dla tytułu wykonawczego [...] oraz w wysokości 855,90 zł. dla tytułu wykonawczego [...], a także opłata za dokonane w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjne w postaci zajęć rachunków bankowych w łącznej wysokości 6.642,80 zł. (opłata w wysokości 2.153,00 zł. za zajęcie rachunków bankowych w [...] Bank S.A. oraz w Banku [...]S.A. dla tytułu wykonawczego [...] oraz opłata w wysokości 4.297,30 zł. za zajęcie rachunków bankowych w [...] Bank S.A. oraz w Banku [...]S.A. i w wysokości 192,50 zł. za zajęcie rachunku bankowego w Banku [...] S.A. dla tytułu wykonawczego [...]), nie pozostaje w oderwaniu od poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych, jak również nie przekracza maksymalnego rozsądnego pułapu poszczególnych opłat składających się na koszty egzekucyjne, których maksymalna wysokość w odniesieniu do opłaty za zajęcie rachunku bankowego z uwzględnieniem stawki procentowej będzie wynosiła 21.375 zł., natomiast w odniesieniu do opłaty manipulacyjnej wg 1% stawki procentowej będzie wynosiła 4.275 zł. dla każdego tytułu wykonawczego.

Odnosząc się do zarzutu [...], iż brak było podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w sytuacji, w której w toku egzekucji nie doszło do zajęcia wierzytelności skoro na zajętych rachunkach bankowych nie było żadnych środków pieniężnych, Dyrektor IAS zauważył, iż w egzekucji należności pieniężnych za dokonane czynności egzekucyjne, w tym za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, organ egzekucyjny pobiera opłaty w wysokości odpowiadającej określonemu procentowi kwoty egzekwowanej należności. Sposób dokonania czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego należy rozpatrywać na podstawie regulacji zawartych w przepisie art. 80 u.p.e.a., który w § 2 wskazuje, iż zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Organ II instancji podkreślił, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu i bez znaczenia dla faktu dokonania czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego pozostaje stan zgromadzonych na tym rachunku środków nadających się do zrealizowania w dniu zajęcia. Kończąc Dyrektor IAS zaznaczył, że formuła jaką posługuje się art. 64c § 7 u.p.e.a., dotycząca wydawania postanowienia "w sprawie kosztów egzekucyjnych", może obejmować zarówno rozstrzygnięcia określające wysokość tych kosztów, jak i zasady ich ponoszenia. Brak jest więc podstaw do rozstrzygania w niniejszym postępowaniu o prawidłowości czy też celowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor IAS dodał że organ egzekucyjny przystępując do egzekucji, w przypadku jeżeli wcześniej nie prowadził egzekucji wobec danego zobowiązanego, z reguły nie dysponuje wiedzą w zakresie posiadanego przez tegoż zobowiązanego majątku, która to wiedza umożliwiałaby mu stwierdzenie, iż w toku egzekucji nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dopiero bowiem zastosowanie konkretnych środków egzekucyjnych w toku prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec danego zobowiązanego i dokonanie, tak jak w przedmiotowej sprawie, zajęć rachunków bankowych oraz uzyskanie na tej podstawie odpowiedzi od dłużników zajętych wierzytelności, pozwala organowi egzekucyjnemu na stwierdzenie czy w toku egzekucji uzyska się kwotę przewyższającą wydatki egzekucyjne czy też nie. Organ nie uznał zatem za zasadne zarzuty [...] dot. naruszenia zasady celowości i niezbędności postępowania egzekucyjnego poprzez nieskorzystanie przez organ egzekucyjny z możliwości nieprzystąpienia do egzekucji, z uwagi na uprawdopodobnienie, że w toku egzekucji nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W skardze na postanowienie Dyrektora IAS z dnia [...] września 2019 r. strona wniosła o: uchylenie obydwu postanowień i zasądzenie kosztów postępowania. Wniosła także o dopuszczenie dowodu z dokumentu: Ocena Skutków Regulacji Projektu ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na okoliczności powołane w skardze.

[...] zarzuciła naruszenie:

prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.

art. 64 § 1 pkt 4 w zw. z art. 80 u.p.e.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że przepisy u.p.e.a. przewidują opłatę egzekucyjną za samo zajęcie rachunku bankowego, podczas gdy zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. podstawą prawną naliczenia opłaty egzekucyjnej zachodzi wyłącznie w wypadku zajęcia wierzytelności pieniężnych tym samym, ponieważ w przedmiotowej sprawie nie doszło do zajęcia wierzytelności pieniężnej, nie było podstaw do naliczania opłaty w wysokości aż 6 642,80 zł za zajęcie pustych rachunków bankowych;

art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 w zw. z art. 64c § 4 u.p.e.a. poprzez przyjęcie przez organ odwoławczy, że dokonane przez organ egzekucyjny obciążenie Skarżącej opłatami egzekucyjną w maksymalnej wysokości i opłatą manipulacyjną w maksymalnej wysokości jest prawidłowe, zgodne z prawem i znajduje odzwierciedlenie w faktycznie poniesionych przez organ egzekucyjny nakładach pracy, w sytuacji, gdy Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. (SK 31/14) stwierdził niezgodność przepisów art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. z Konstytucją w zakresie, w jakim nie określają one maksymalnej wysokości tych opłat.

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7, art. 7a, art. 8, art 77 § 1, art. 124 § 2 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2018r., poz. 2096 z późn. zm.), dalej jako "k.p.a." oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącego, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek wydanego postanowienia, przede wszystkim poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia okoliczności faktycznych świadczących o poziomie skomplikowania dokonanych czynności egzekucyjnych oraz o poniesionym nakładzie pracy organu egzekucyjnego (np. brak stosownej dokumentacji), jak również nie uwzględnienie skutków i wytycznych, jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 6 u.p.e.a. ma wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (SK 31/14);

art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 64c § 7 u.p.e.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie koresponduje z treścią zarzutów i jest wewnętrznie niespójne w kontekście jego weryfikacji w szczególności poprzez stwierdzenie, że art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. straciły domniemanie konstytucyjności przy jednoczesnym twierdzeniu, że organ egzekucyjny jest zobowiązany do ich stosowania - a w konsekwencji powyższego nieuprawnione zastosowanie art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a. (dotyczącego opłaty maksymalnej ale jedynie za zajęcie nieruchomości) i w konsekwencji nadal brak realnego odniesienia się w uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia do zasadności ustalenia procentowej wysokości opłaty egzekucyjnej i manipulacyjnej przy jednoczesnym nie uwzględnieniu wysokości przywołanych opłat od takich czynników jak: efektywność i skuteczność egzekucji, poziom skomplikowania poszczególnych czynności, czy nakład pracy organu egzekucyjnego a w konsekwencji obciążenie skarżącego maksymalną wysokością kosztów egzekucji;

art. 7a § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie się przez organ II instancji do domniemania wynikającego z art. 7a § 1 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek rozstrzygnięcia wątpliwości co do treści normy prawnej, na korzyść strony.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm., dalej: "ppsa") wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zastosowanie znajduje też art. 153 ppsa, który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Realizując powyższe uprawnienia sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 119 pkt 3 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W sprawie takie postanowienie zostało wydane i dlatego też sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Przedmiotem sporu jest prawidłowość ustalenia kosztów egzekucyjnych wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela będącego skarżącą w sprawie.

Kwestia kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym uregulowana jest w Rozdziale 6 Działu I ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera zgodnie z art. 64 § 1 i 6 u.p.e.a. opłaty za dokonane czynności egzekucyjne i opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych w wysokości określonej w tych przepisach.

W art. 64c § 1 u.p.e.a. została ustanowiona generalna zasada, że opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a u.p.e.a., wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny, stanowią koszty egzekucyjne, które obciążają zobowiązanego. Te koszty egzekucyjne podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie egzekucji administracyjnej. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel lub organ egzekucyjny (art. 64c § 2 - 4 u.p.e.a.). Art 64c § 4 u.p.e.a. stanowi, że wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a u.p.e.a. W sprawie taki wyjątek nastąpił i organ egzekucyjny obciążył wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w postaci opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, w postaci zajęć wierzytelności z rachunku bankowego.

Zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Przewidziana art. 64 § 6 u.p.e.a. oplata manipulacyjna stanowi szczególny rodzaj opłaty pobieranej z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych i jak wskazuje powołany przepis wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednali niż 1 zł 40 gr. Obowiązek uiszczenia ww. opłaty manipulacyjnej powstaje, co do zasady, z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Natomiast zgodnie z art. 64 § 10 zdanie drugie u.p.e.a., jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. Ustawodawca nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty manipulacyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności.

Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy wydając zaskarżone postanowienie i obciążając stronę (Wierzyciela) opłatą manipulacyjną i opłatą za zajęcie rachunku bankowego uwzględnił w nim ocenę odnoszącą się do konstytucyjności art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. wyrażoną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. SK 31/14 i skutek jaki wyrok ten wywiera w odniesieniu do możliwości określenia kosztów egzekucyjnych w myśl tych przepisów.

W odniesieniu do art. 64 § 6 u.p.e.a., jak również art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 orzekł m. in., że:

1. art. 64 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599) w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

2. art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

3. art. 64 § 8 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości obniżenia opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 tej ustawy i opłaty manipulacyjnej w razie umorzenia postępowania z uwagi na dobrowolną zapłatę egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji;

4. art. 64 § 1 pkt 1-5, 7, 11, 12 i art. 64 § 6 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przepisy te nie określają maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej, nie są niezgodne z art. 217 Konstytucji.

TK w uzasadnieniu wyroku wyjaśnił, że: "dla właściwej realizacji wyroku Trybunału w rozpatrzonej sprawie konieczna będzie interwencja ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku Trybunału, określić nie tylko maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o której mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a., ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych, przeciwko którym można wysunąć zarzuty podobne do rozpatrzonych w niniejszej sprawie. Ustawodawca powinien nadto określić sposób obliczania wysokości tych opłat w razie umorzenia postępowania w związku z dobrowolną zapłatą egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych. Trybunał Konstytucyjny, jako "ustawodawca negatywny", nie ma w tym zakresie kompetencji."

Dodać także należy, że wyrok TK zapadł w sprawie, w której doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na uregulowanie należności przez zobowiązanego poza postępowaniem egzekucyjnym. W sprawie tej określono koszty egzekucyjne na kwotę 7.929,30 zł.

W wyroku SK 31/14, nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty manipulacyjnej (czy też egzekucyjnej) w razie bezskuteczności egzekucji ani też możliwość obciążania nią wierzyciela - w sytuacji, gdy nie można ich ściągnąć od zobowiązanego a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat. Podkreślenia również wymaga, że w odniesieniu do charakteru wyroku TK o sygn. akt SK 31/14 i jego skutków w zakresie dalszego stosowania zakwestionowanych przepisów u.p.e.a, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 marca 2018 r. sygn. II FSK 2206/17. NSA wskazał, że "Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest bowiem wyrokiem zakresowym, co wyraźnie wynika z jego sentencji. Wyrok ten - w przeciwieństwie do klasycznego wyroku uznającego zaskarżony przepis za niezgodny z Konstytucją - nie powoduje utraty mocy zaskarżonego przepisu. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją, ale tylko w granicach (w zakresie) określonych w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie może, a nawet - musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu. Jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany (w szczególności przez organy i sądy) zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału".

Organ egzekucyjny w rozpoznawanej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt.4 i § 6 u.p.e.a. Przepisy te, jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty egzekucyjnej za zajęcie innych niż wymienione w pkt. 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych oraz maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art 64 § 1 pkt.4 u.p.e.a. oraz opłaty manipulacyjnej, o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a. Podkreślić należy, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, w tym opłat. Uwzględniając obiektywny wymiar danej opłaty co do zasady nie bierze się pod uwagę sytuacji indywidualnego podmiotu, który te opłaty uiszcza. Stawki stosunkowe są obciążeniem proporcjonalnym do wysokości kwoty podlegającej egzekucji, toteż nie zawsze tak określona opłata będzie w pełni adekwatna do nakładu pracy organu egzekucyjnego i stopnia skuteczności jego działań. Niemniej jednak, jest to sytuacja konstytucyjnie dopuszczalna. Co więcej, z samej istoty opłat wynika, że nie zawsze wiążą się one z ekwiwalentnym świadczeniem podmiotu publicznego. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że brak określenia górnej granicy opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej powoduje, że w wypadku należności o znacznej wartości następuje zachwianie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością opłat ponoszonych z tego tytułu, które stają się niejako "sankcją" pieniężną. Mechanizm ustalania opłaty stosunkowej ze wskazaną jej górną granicą chroni przed tego typu sytuacjami. Trybunał wskazał na konieczność interwencji ustawodawcy, który powinien, w granicach norm konstytucyjnych i z uwzględnieniem wniosków wynikających z wyroku TK, określić nie tylko maksymalną wysokość opłat będących przedmiotem skargi konstytucyjnej, ale także maksymalną wysokość innych opłat egzekucyjnych. Jednakże do czasu ewentualnej nowelizacji ustawy należy stosować ten przepis w taki sposób, by można było uznać go za konstytucyjny w świetle powołanego wyroku.

Wobec powyższego, należało sprawdzić, czy koszty ustalone przez organ odwoławczy w oparciu o nadal obowiązujące przepisy prawa nie pozostają w rażącej dysproporcji do rzeczywistych kosztów poniesionych w drodze egzekucji. Wobec braku górnej granicy opłat, o których mowa w art. 64 § 1 pkt 4 oraz w § 6 u.p.e.a. organ dokonał analizy, w której porównał poszczególne wysokości opłat mających przewidziane górne granice, tj.: 5% za zajęcie innej wierzytelności i 8% za zajęcie nieruchomości. Organ podniósł, że różnice w wysokości opłat wiążą się ze stopniem skomplikowania i czasochłonnością zastosowania poszczególnych środków egzekucyjnych. Opierając się na tym przeświadczeniu i zastosowanym przez ustawodawcę proporcjonalnym uszeregowaniu opłat z poszczególnych tytułów, organ przyjął, że maksymalna opłata za zajęcie rachunku bankowego powinna stanowić 21.375,00 zł, zaś maksymalna opłata manipulacyjna w wysokości 1% egzekwowanej należności, w myśl art. 64 § 6 u.p.e.a., nie może być wyższa niż 4.275,00 zł dla każdego tytułu wykonawczego. Wyliczenia tego dokonał w odniesieniu do górnej granicy opłaty wskazanej przez ustawodawcę za zajęcie nieruchomości (8% kwoty egzekwowanej należności, nie więcej jednak niż 34.200 zł).

Na opłaty egzekucyjne naliczone przez organ składają się opłata manipulacyjna w wysokości 430,60 zł dla tytułu wykonawczego [...] oraz w wysokości 855,90 zł dla tytułu wykonawczego [...], a także opłata za dokonane w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjne w postaci zajęć rachunków bankowych w łącznej wysokości 6.642,80 zł. (opłata w wysokości 2.153,00 zł. za zajęcie rachunków bankowych w [...] Bank S.A. oraz w Banku [...]S.A. dla tytułu wykonawczego [...] oraz opłata w wysokości 4.297,30 zł. za zajęcie rachunków bankowych w [...] Bank S.A. oraz w Banku [...]S.A. i w wysokości 192,50 zł. za zajęcie rachunku bankowego w Banku [...] S.A. dla tytułu wykonawczego [...]).

Kwoty naliczonych opłat nie przekraczają wyżej określonych maksymalnych kwot opłaty za zajęcie rachunku bankowego i opłaty manipulacyjnej. Wbrew zarzutom skargi wyliczenia tych kwot, dokonane przez organ odwoławczy, odpowiadają prawu i są adekwatne do poniesionego przez organ nakładu pracy na przeprowadzone w sprawie czynności egzekucyjne. Organ tym samym zastosował się też do wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1355/18.

Tym samym, w ocenie Sądu, w całości uwzględnił ocenę prawną zawartą w tym wyroku. Sąd w powyższym wyroku użył sformułowań nakazujących organowi uwzględnienie rzeczywistych wydatków i kosztów, jednakże w tym zakresie pozostawił organowi swobodę ich ustalenia. Organ egzekucyjny dokonał tego poprzez porównanie do górnej granicy opłaty za zajęcie nieruchomości, co w ocenie sądu było dopuszczalne i prawidłowe, wobec braku interwencji ustawodawcy w tym zakresie.

Sąd nie uznaje za trafny pogląd, że naliczanie opłat egzekucyjnych jest możliwe tylko wówczas, gdy z zajętego rachunku bankowego organ przeprowadzi skutecznie egzekucję i podziela w tym zakresie stanowisko zajęte w tej kwestii przez: WSA w Gliwicach w wyroku z 21 maja 2018 r., I SA/GI 221/18, WSA w Opolu w wyroku z 21 marca 2018 r., I SA/Op 33/18. Zdaniem Sądu, stanowisko takie jak zajmuje skarżąca, nie znajduje potwierdzenia w treści obowiązujących przepisów u.p.e.a., które nie uzależniają możliwości naliczenia opłaty od efektywności przeprowadzonej czynności egzekucyjnej.

Stosownie bowiem do treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny w egzekucji należności pieniężnych pobiera za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.

Natomiast § 9 ww. przepisu stanowi, że obowiązek uiszczenia opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych u dłużnika zajętej wierzytelności powstaje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Zgodnie z art. 80 § 1 zd. pierwsze u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zgodnie zaś z art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1 i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.

Co więcej także w dalszych jednostkach redakcyjnych ustawodawca wskazał kiedy określone zajęcie jest skuteczne i skuteczność zajęcia powiązał z doręczeniem zawiadomienia bankowi, mimo braku np. numeru rachunku. Wskazał bowiem w art. 81 § 1 i 1a u.p.e.a., że zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 80 § 1, numery tych rachunków (§ 1 art. 81 u.p.e.a.). Zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunku bankowego prowadzonego dla kilku osób fizycznych, którego współposiadaczem jest zobowiązany. Przepis art. 80 § 2 stosuje się odpowiednio (art. 81 § 1a u.p.e.a.).

Dodatkowo zauważenia wymaga, że ustawodawca w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. użył określenia "egzekwowanej" a nie "wyegzekwowanej" należności. Dlatego też w ocenie sądu ustawodawca nie uzależnił możliwości naliczenia opłaty egzekucyjnej od faktycznego wyegzekwowania wierzytelności.

Sąd orzekający w sprawie ma świadomość, że w orzecznictwie sądów administracyjnych reprezentowane jest także stanowisko odmienne, zgodnie z którym w postępowaniu egzekucyjnym zajęciu podlega wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku, nie zaś sam rachunek bankowy, jako narzędzie oszczędnościowo - rozliczeniowe. Opłata egzekucyjna, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. - przy takim założeniu - może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Według tego stanowiska przepisy upea nie przewidują opłat i kosztów za zajęcie rachunku bankowego, a jedynie za zajęcie wierzytelności pieniężnych. W tej sytuacji, jeżeli nie doszło do zajęcia wierzytelności, nie ma także podstaw do naliczenia opłaty w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2017r. sygn. akt II FSK 693/15, wyrok NSA z 19 lutego 2019r. sygn. akt II FSK 589/17).

Sąd stoi jednak na stanowisku, że do zajęcia rachunku bankowego dochodzi także wtedy, gdy na rachunku bankowym nie ma żadnej kwoty w chwili zajęcia, bowiem obejmuje także kwoty, które zostały wpłacone po dokonaniu zajęcia. W rezultacie zajęcie rachunku bankowego jest zajęciem nie tylko istniejącej wierzytelności, ale także wierzytelności przyszłej zobowiązanego w stosunku do banku wynikającej z umowy rachunku bankowego. Należy zatem przyjąć, że czynność egzekucyjna w postaci zajęcia rachunku bankowego jest czynnością formalnie skuteczną niezależnie od tego czy zobowiązany posiada w danej chwili środki na rachunku bankowym czy ich nie posiada. Nawet jeżeli przed likwidacją rachunku bankowego nie zostaną wyegzekwowane żadne środki, to takiej czynności egzekucyjnej nie można uznać za niebyłą, czy niewywołującą żadnych skutków, które prawo wiąże z tą czynnością egzekucyjną. W szczególności zajęcie istniejącego rachunku bankowego, niezależnie od tego czy doprowadzi do uzyskania jakichkolwiek kwot jest zastosowaniem środka egzekucyjnego polegającego na egzekucji z rachunku bankowego, prowadzącym, do naliczenia opłaty za dokonaną czynność egzekucyjną. Zajęcie rachunku bankowego tj. zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego, a w praktyce egzekucja z rachunków bankowych, sprowadza się do egzekucji wierzytelności wynikającej z umowy rachunku bankowego zawieranej pomiędzy bankiem a posiadaczem rachunku.

Prawidłowo też została wyliczona przez organ opłata manipulacyjna. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 64 § 6 u.p.e.a. Opłata manipulacyjna wynosi 1 % kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej niż 1 zł 40 gr. Przy czym zgodnie z art. 64 § 10 u.p.e.a. obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Jeżeli pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie wierzytelności pieniężnej lub innego prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje równocześnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie. W rozpoznawanej sprawie spełnione zostały wszystkie wymagania wynikające z powołanych wyżej przepisów.

Reasumując, w ocenie sądu pomimo braku uregulowania ustawowo maksymalnych kwot opłaty egzekucyjnej w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i opłaty manipulacyjnej w art. 64 § 6 u.p.e.a., organ odwoławczy prawidłowo ustalił koszty egzekucyjne, z uwzględnieniem wytycznych ujętych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. SK 31/14 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2018r. sygn. akt V SA/Wa 1355/18, zapadłym w przedmiotowej sprawie.

Między naliczonymi opłatami a rzeczywistymi kosztami postępowania egzekucyjnego nie zachodzi rażąca dysproporcja, a zestawienie wysokości naliczonych opłat z wysokością egzekwowanej należności prowadzi do wniosku, że nie doszło do naruszenia równowagi między interesem państwa, a ochroną podmiotów przed nadmiernym fiskalizmem państwa.

Sąd nie stwierdził aby postępowanie w sprawie zawierało naruszenie, zarzucanych przez skarżącą, przepisów procesowych w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy. Wbrew zarzutom skargi zaskarżone postanowienie zawiera pełne ustalenia faktyczne w sprawie, zawiera szczegółowe uzasadnienie zastosowanych przepisów prawa materialnego.

W ocenie Sądu, organ podjął wszelkie czynności niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Postępowanie prowadzone było w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Skarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Organ w pełni wyjaśnił okoliczności prawne i faktyczne będące podstawą rozstrzygnięcia, wskazał na ich interpretację oraz dokładnie opisał tok rozumowania przeprowadzony przy ustalaniu kosztów egzekucyjnych.

Na zakończenie sąd wyjaśnia, że dowód z dokumentu w postaci oceny skutków regulacji zmiany ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ma zasadniczego znaczenia dla przedmiotowej sprawy, gdyż jest dokumentem odnoszącym się do przyszłego stanu prawnego, który będzie obowiązywał od 20 lutego 2021 r.

W tym stanie rzeczy skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.