Wyrok NSA, sygn. akt I OSK 823/09
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2010-01-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne: Żołnierze zawodowi
Skarżony organ: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
Treść wyniku: Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy: article: art. 75 ust. 3, art. 81, art. 76 ust. 1
journal: Dz.U. 2003 nr 179 poz 1750
law: Ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
article: art. 183 § 1, art. 185 § 1, art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 i 3
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 14 ust. 2 pkt 2a
journal: Dz.U. 2002 nr 163 poz 1349
law: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
article: art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
journal: Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska Sędzia WSA del. Jolanta Rudnicka (spr.) Protokolant Agnieszka Gugała - Szczerbicka po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2009 r. sygn. akt IV SA/Po 43/09 w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odsetek od uposażenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od A. J. na rzecz Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. IVSA/Po 43/09 uchylił decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień – Poznań [...] z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie zapłaty odsetek od uposażenia.

W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. A. J. złożył wniosek do Wojskowego Komendanta Uzupełnień Poznań - [...] o zapłatę odsetek od uposażenia wypłaconego wnioskodawcy po przywróceniu do zawodowej służby wojskowej tj. za okres od [...] lutego 2003 r. do [...] sierpnia 2006 r.

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Wojskowy Komendant Uzupełnień Poznań - [...], działając na podstawie art. 104 § 1 oraz art. 61 § 1 K.p.a., art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r., nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz art. 14 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., nr 241, poz. 2416 ze zm.) odmówił sierż. sztab. A. J. przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego uposażenia.

Organ I instancji podał, że 1 listopada 2003 r. Dowódca Wojsk Lądowych w oparciu o rozkaz PF 179 z dnia 5 września 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych i dyslokacyjnych w wojskowych komendach uzupełnień zlikwidował między innymi stanowisko służbowe zajmowane przez A. J. Następnie Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego wydał decyzję o wypowiedzeniu żołnierzowi zawodowej służby wojskowej a w konsekwencji rozkaz zwalniający A. J. z zawodowej służby wojskowej i przenoszący do rezerwy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] Dowódca Wojsk Lądowych stwierdził nieważność decyzji o wypowiedzeniu zawodowej służby wojskowej. A. J. stawił się do miejsca pełnienia służby wojskowej, został przyjęty na ewidencję i zaopatrzenie, ale bez wyznaczenia na stanowisko, bowiem stanowisko nie istniało od dnia 1 listopada 2003 r. Od dnia zwolnienia do dnia przywrócenia do zawodowej służby wojskowej A. J. przyznano zwaloryzowane należności wynikające z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej. Przy wypłacie tych należności potrącono nienależne świadczenia z tytułu odprawy, ekwiwalentu za urlop. Po otrzymaniu tych świadczeń A. J. wystąpił z wnioskiem o odsetki.

Organ I instancji przywołał treść art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wywiódł, że tylko instytucja zwłoki, w odróżnieniu od opóźnienia, warunkowana jest winą. Nie można przypisać winy organowi zobowiązanemu do wypłaty uposażenia, gdyż w spornym okresie A. J. nie pełnił służby wojskowej, ale w tym czasie jednak otrzymywał od resortu Obrony Narodowej należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej: dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. Po przywróceniu do służby A. J. odmówił zwrotu świadczenia emerytalnego i innych nienależnych świadczeń. Roszczenia o odsetki, zdaniem organu, nie mają żadnego uzasadnienia.

W odwołaniu od powyższej decyzji A. J. podniósł, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i powołując się na treść art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowej wywodził, że stwierdzenie nieważności decyzji wywołuje skutki ex tunc, wypłacenie należności stało się wymagalne z dniem zwolnienia ze służby wojskowej tj. od dnia 1 marca 2003 r. Obowiązek wypłaty odsetek wynika z charakteru instytucji odsetek, stanowiących wynagrodzenie za używanie cudzych pieniędzy, płatne w stosunku do długu głównego i czasu tego używania.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powtórzono argumenty organu I instancji wskazując, że zasadnie organ I instancji wydał decyzję o odmowie przyznania świadczenia pieniężnego w postaci odsetek.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. J. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie co do zasady należnego świadczenia pieniężnego w postaci odsetek od wypłaconego z opóźnieniem uposażenia oraz świadczenia potrąconego przy wypłacie tego uposażenia oraz zasądzenie od organu kosztów sądowych. W uzasadnieniu przytoczył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2008 r. skarżący sprecyzował, iż jego żądanie zawarte w skardze dotyczy jedynie odmowy wypłaty odsetek od należnego uposażenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględniając skargę A. J. wskazał, że świadczenia odsetkowe, o których mowa w art.75 ust.3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, należą do drogi administracyjnej. Na tę okoliczność Sąd powołał uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., I OPS 3/06 (ONSAiWSA z 2006 r., nr 3, poz. 69), uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2007 r., III CZP 106/07 (Lex nr 319935).

W ocenie Sądu I instancji chybiony jest pogląd organów administracji, że odsetki od zaległego roszczenia należy uznać za uzasadnione od momentu, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności w przedmiocie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej stała się wykonalna i wadliwie organ przypisuje decyzji Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia 28 czerwca 2006 r. cechę kształtującą. Sąd podkreślił, że art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi, iż w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne. Sąd zauważył, że organy, powołując się na decyzję stwierdzającą nieważność decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego pomijają to, iż przesłanką stwierdzenia nieważności tej ostatnio wymienionej decyzji było podjęcie jej z rażącym naruszeniem prawa.

Sąd I instancji nie podzielił poglądu organów, wskazujących na brak po ich stronie winy i podkreślił, że stwierdzenie "rażącego naruszenie prawa" przy wydawaniu decyzji o zwolnieniu samo w sobie jest stwierdzeniem "winy" jednego z organów Państwa od momentu wydania decyzji o zwolnieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył, że stwierdzając nieważność decyzji, Dowódca Wojsk Lądowych wskazał na ciężką wadliwość decyzji obarczającą ją od daty wydania, czyli ze skutkiem ex tunc. Oznacza to, zdaniem Sądu, że nieważność decyzji istniała już w dacie orzekania o niej, a skarżący nie został skutecznie zwolniony ze służby.

Sąd I instancji przywołując treść art. 81 ust. 1 , 2 i 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, określający terminy wypłaty uposażenia zasadniczego, dodatków o charakterze stałym i innych należności uznał, że proste zestawienie powyższego przepisu z art. 75 ust. 3 tej samej ustawy pozwala na uznanie, że organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu pozostawały w zwłoce. Regulacje dotyczące wypłaty uposażenia, dodatków do uposażenia, wreszcie odsetek stanowią "lex specialis". Sąd uznał, że odmawiając skarżącemu wypłaty odsetek od należnego uposażenia organy administracji publicznej nie rozważyły konsekwencji, jakie przepisy K.p.a. wiążą ze stwierdzeniem nieważności decyzji.

W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień w Poznaniu -[...] zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 81 ust. 1 - 3, art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił obie wydane w postępowaniu administracyjnym decyzje.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Poznaniu, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U z 2008 r. Nr 141 późń. zm. 892 ), poprzez wadliwe przyjęcie, że stronie przysługują odsetki ustawowe, a organy zobowiązane do wypłaty świadczeń skarżącemu pozostawały w zwłoce;

- art. 81 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U z 2008 r. Nr 141 poz. 892 ), poprzez wadliwe przyjęcie, że stronie przysługuje uposażenie, dodatki i inne należności oznaczone w art. 73 od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej wraz z odsetkami ustawowymi;

2. naruszenie przepisów postępowania przez błędne zastosowanie:

- art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 oraz z 2004 r. Nr 162, poz. 1692) w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 K. p. a. i przyjęcie tych przepisów jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia.

Powołując się na powyższe zarzuty autor skargi kasacyjnej wnosił się o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że instytucja zwłoki, w odróżnieniu od opóźnienia, warunkowana jest winą. Jednakże w niniejszej sprawie nie można przypisać winy organowi zobowiązanemu do zapłaty uposażenia. Ponadto chociaż decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych o stwierdzeniu nieważności decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego o wypowiedzeniu żołnierzowi zawodowej służby wojskowej wywiera skutki ex tunc, to wydana została w określonym czasie, a realizacja wynikających stąd świadczeń została spełniona bez zwłoki (wypłata zwaloryzowanych świadczeń).

Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że w spornym okresie A. J. nie pełnił służby wojskowej, ale w tym czasie jednak otrzymywał od resortu MON należności pieniężne związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. W szczególności w związku ze zwolnieniem ze służby wojskowej żołnierz otrzymał od Skarbu Państwa przewidziane przepisami ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz ustawy o uposażeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, następujące świadczenia: dwunastomiesięczne uposażenie, emeryturę wojskową i odprawę wojskową. W spornym okresie do chwili przywrócenia do służby wojskowej od resortu Obrony Narodowej otrzymywał też emeryturę. A więc ten sam reprezentant Skarbu Państwa, od którego domaga się on odsetek, regularnie co miesiąc wypłacał mu pieniądze, które po unieważnieniu decyzji o zwolnieniu okazały się być świadczeniem nienależnym. Dlatego zdaniem autora skargi kasacyjnej roszczenia o odsetki nie mają żadnego uzasadnienia. Najbardziej nieuzasadnione, w ocenie skarżącego kasacyjnie, wydaje się roszczenie o odsetki za świadczenie, które pobrał żołnierz z góry (roczne uposażenie przez pierwszy rok po zwolnieniu). Zdaniem organu wojskowego dopiero w chwili, kiedy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej stała się wykonalna, roszczenia o odsetki można naliczać od tego właśnie momentu, ale nie wstecz.

Zarzut naruszenia art. 81 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U z 2008 r. Nr 141 póz. 892 ) polega, według autora skargi kasacyjnej, na wadliwym przyjęciu, że A. J. przysługuje uposażenie, dodatki i inne należności oznaczone w art. 73 od momentu stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby wojskowej wraz z odsetkami ustawowymi. Gdy tymczasem prawo żołnierza do uposażenia powstaje pod warunkiem faktycznego stawienia się w celu pełnienia służby i rzeczywistej realizacji tej służby. Stąd stwierdzenie nieważności decyzji zwalniającej ze służby, nie uprawnia żołnierza do uposażenia za czas przypadający pomiędzy datą zwolnienia a datą rozpoczęcia ponownego pełnienia służby po wydaniu decyzji o stwierdzeniu nieważności. W niniejszej sprawie nie miała bowiem miejsce kontynuacja pełnienia służby, gdyż żołnierz służby nie pełnił. Zaprzestał on pełnienia służby wojskowej i korzystał z praw socjalnych oraz ubezpieczeniowych dla zwolnionych ze służby żołnierzy, do czego uzyskał tytuł na podstawie ostatecznych, wykonalnych decyzji Ministra Obrony Narodowej zwalniającej ze służby oraz decyzji wojskowego organu emerytalnego przyznającego roczne uposażenie dla zwolnionych żołnierzy, odprawę wraz z dodatkami, a następnie emeryturę wojskową. Skutku polegającego na niepełnieniu służby nie uchyla z mocą wsteczną ani wyrok uwzględniający skargę na decyzję zwalniającą ze służby, ani decyzja o stwierdzeniu jej nieważności, ani też kolejne decyzje organu emerytalnego orzekające częściowy zwrot świadczenia emerytalnego, za okres pozostawania w stosunku służbowym. Autor skargi kasacyjnej nadmienił, że okres pozostawania w służbie, w którym żołnierz nie pełnił służby z powodu niezgodnego z prawem zwolnienia, dodatkowo zaliczono mu do stażu służby uprawniającego do wojskowej emerytury.

Zdaniem organu, wskazane naruszenia przepisów postępowania, jakich dopuścił się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w tym również naruszenia art.145 §1 pkt 1 lit.a, art.152, art.119 §2, art.120 P.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie za podstawę uchylenia decyzji organu przepisu art.156 §1 pkt 2 K.p.a., miało istotny wpływ na wynik sprawy i treść orzeczenia Sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W skardze kasacyjnej wniesionej w rozpoznawanej sprawie powołano obie podstawy z art.174 ustawy z dnia 30 września 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej, jako "P.p.s.a." Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 §1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art.156 §1 pkt 1 K.p.a. stwierdzić należy, że nie mógł on odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku. Sąd I instancji nie stosował wskazanych przez autora skargi kasacyjnej przepisów, a zatem nie mógł tych przepisów naruszyć. Wskazany przez autora skargi kasacyjnej przepis może dotyczyć wyłącznie podstawy wyroku stwierdzającego nieważność zaskarżonej decyzji, podczas gdy w niniejszej sprawie uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ja decyzję na podstawie art.145 §1 pkt 1 lit.a P.p.s.a.

Zasadne są natomiast podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia norm prawa materialnego tj. art.75 ust.3 i art. 81 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez błędną wykładnię i w konsekwencji też niewłaściwe zastosowanie. Stosownie do art.75 ust.3 wymienionej ustawy : " W razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art.73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stały się wymagalne".

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej a następnie przywróconemu do służby w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej przysługują odsetki od uposażenia wypłaconego po przywróceniu do wojskowej służby zawodowej za okres, gdy obowiązywała decyzja o zwolnieniu ze służby. Aby rozstrzygnąć przedstawione zagadnienie w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że sprawa o odsetki od uposażenia żołnierza zawodowego jest sprawą cywilną z mocy przepisu szczególnego przekazaną do właściwości innych organów niż sądy powszechne. Jak trafnie stwierdził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 29 listopada 2007 r. ( sygn. III CZP 106/07, publ. Lex nr 319935)"odsetki od nieterminowo wypłaconego uposażenia są świadczeniem o charakterze cywilnoprawnym, a sprawa o zapłatę odsetek jest sprawą cywilną w rozumieniu art.1 kodeksu cywilnego." Z tej przyczyny przy rozważaniu skutków wywołanych decyzją organu nadzoru o stwierdzeniu nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej należy rozważyć pojęcie zwłoki w wypłacie uposażenia, o którym mowa w art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie można pomijać wykładni tego pojęcia wypracowanej przez orzecznictwo sądów cywilnych i piśmiennictwo. Nie można zgodzić się z prezentowanym przez Sąd I instancji odrzuceniem pojęć cywilnoprawnych na rzecz " obowiązku respektowania przepisów obowiązujących w postępowaniu administracyjnym". Taka sprzeczność w przedmiotowej sprawie nie zachodzi. Zwłoka w ujęciu cywilistycznym ma charakter opóźnienia kwalifikowanego, jest to opóźnienie w wykonaniu zobowiązania wynikłe wskutek okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność(art.476 kodeksu cywilnego). Warunkiem przyjęcia, że dłużnik jest w zwłoce jest wina dłużnika, który jednak nie odpowiada za zwłokę, gdy nastąpiła ona wskutek okoliczności, które zaszły bez jego winy. Do takich zaś okoliczności należą przypadki siły wyższej, ale też różnego rodzaju fakty usprawiedliwiające zwłokę, przy zaistnieniu których nie można przypisać dłużnikowi celowego, rozmyślnego działania lub zaniechania, bądź niedołożenia należytej staranności wymaganej w uczciwym obrocie lub stosunku prawnym. Dużym uproszczeniem zagadnienia " zwłoki" jest twierdzenie Sądu I instancji, że skoro została stwierdzona nieważność decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej na podstawie art.156 §1 pkt 2 K.p.a., to nie może być mowy o braku winy organu. Wskazany przepis art.156 § 1 pkt 2 K.p.a. nie posługuje się pojęciem winy, lecz celem tego przepisu jest wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwej decyzji i dlatego wywodzony przez Sąd I instancji wniosek nie jest uzasadniony. Istotne jest natomiast, że zwłoka ( ale i też opóźnienie) zachodzą, gdy zobowiązanie jest ważne a wierzytelność wierzyciela wymagalna. Ponadto świadczenie dłużnika musi być możliwe do spełnienia. Wierzytelność zaś jest wymagalna, gdy wynika to z czynności prawnej lub po wezwaniu dłużnika do spełnienia świadczenia albo - jak w niniejszej sprawie – jest skutkiem decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o wypowiedzeniu żołnierzowi zawodowej służby wojskowej.

W przedmiotowej sprawie w okresie od dnia [...] lutego 2003 r.( od tej daty A. J. żąda odsetek) do dnia gdy stała się ostateczna decyzja z dnia [...] czerwca 2006 r. stwierdzająca nieważność decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej w obrocie prawnym była decyzja Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego o wypowiedzeniu A. J. zawodowej służby wojskowej. A zatem w tym okresie wierzytelność A. J. o wypłatę comiesięcznego uposażenia nie mogła być wymagalna, co więcej ona w tym okresie nie istniała, bo tego uposażenia w tym okresie nie mógł wypłacać organ wojskowy, ani nie mógł domagać się tej wypłaty zwolniony ze służby żołnierz. W tym czasie zwolniony żołnierz otrzymywał świadczenia wypłacane przez wojskowy organ emerytalny, co wykluczało też wymagalność wierzytelności o wypłatę uposażenia we wskazanym wyżej okresie. A skoro wierzytelność nie była wymagalna, to nie może być mowy o powstaniu roszczenia o zapłatę odsetek od niewymagalnej wierzytelności. Dlatego błędne jest stanowisko Sądu I instancji, że organy zobowiązane do wypłaty świadczeń A. J. pozostawały w zwłoce. Oceny tej nie zmienia, ani nie pozostaje z tą oceną w sprzeczności charakter decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o wypowiedzeniu zawodowej służby wojskowej oraz skutki, która ta decyzja wywołała.

Decyzja stwierdzająca nieważność, oprócz charakteru deklaratoryjnego, wywołuje też inne skutki w obrocie prawnym. Decyzja nieważna wiąże do czasu stwierdzenia jej nieważności, z chwilą doręczenia stronom decyzji nadzorczej upada domniemanie legalności weryfikowanej decyzji. Weryfikowana decyzja o wypowiedzeniu żołnierzowi zawodowej służby wojskowej też wywołała określone skutki w zakresie statusu skarżącego ( przeniesienie do rezerwy), prawa do odprawy, prawa do emerytury wojskowej i innych świadczeń. W okresie obowiązywania decyzji o wypowiedzeniu zasadniczej służby wojskowej skarżącemu nie przysługiwało prawo do uposażenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że decyzja stwierdzająca nieważność wypowiedzenia zasadniczej służby wojskowej wywołuje skutek w postaci reaktywowania stosunku zawodowej służby wojskowej, powstaje też prawo do uposażenia za okres od dnia rozwiązania stosunku służbowego, natomiast nie następuje odwrócenie skutku upływu czasu w zakresie prawa do tych świadczeń, nie zaktualizowują się terminy, o których mowa w art.81 ust.1 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jest to skutek prawny, będący elementem konstytutywnym decyzji nieważnościowej. Nie wszystkie skutki wywołane przez decyzję nieważną są odwracalne. Do skutków o charakterze nieodwracalnym należy upływ czasu ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. I OSK 328/09 i sygn. akt I OSK 327/09; z 22 lipca 2009 r., sygn. akt I OSK 1455/08, z 30 września 2009 r. ,sygn. akt I OSK 101/09,niepubl.). Tę linie orzeczniczą podziela Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie.

Skoro prawo do uposażenia, jak trafnie wywiedziono w skardze kasacyjnej, jest ściśle powiązane z pełnieniem służby, to w sprawie nie mógł mieć zastosowania art.81 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jest bowiem oczywiste, że były żołnierz zawodowy pobierający świadczenia emerytalne nie należy do kręgu żołnierzy pełniących zawodową służbę wojskową i nie mają do niego zastosowania uregulowania dotyczące terminów wypłaty należności ( art.81 ust.3 wymienionej wyżej ustawy), o których mowa w art.73 ustawy.

Trafny jest zatem zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art.75 ust.3 w zw. z art.81 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych przez niewłaściwe zastosowanie, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku.

Jak zostało wyżej wywiedzione wymagalność uposażenia za okres od daty decyzji o wypowiedzeniu wojskowej służby zawodowej do daty stwierdzenia nieważności tej decyzji jest wyłącznie skutkiem decyzji stwierdzającej nieważność i dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji powinien ustalić dokładną datę wymagalności należności, a następnie rozstrzygnąć, czy organ dopuścił się zwłoki w wypłacie uposażenia.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.185 §1 P.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie w art.209 w zw. z art. 203 pkt 2, art. 205 §2 i 3 P.p.s.a. w zw. z §14 ust.2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).