Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 708/17
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2017-12-06 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 151
journal: Dz.U. 2017 poz 1369
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
article: art. 29 ust. 1-4
journal: Dz.U. 2007 nr 231 poz 1700
law: Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.


UZASADNIENIE

M.K. (dalej: "skarżący" lub "strona") złożył w dniu [...] maja 2013 r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] wniosek o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na 2013 r.

W toku postępowania zgromadzono obszerny materiał dowodowy obejmujący m.in. umowy dzierżawy, umowy o wspólnym gospodarowaniu, oświadczenia, odpisy ksiąg wieczystych, polecenia przelewów czynszu dzierżawnego i podatku rolnego, faktury VAT, protokoły z siewu, protokoły inwentaryzacji nieruchomości, wypisy z rejestru gruntów, protokoły wykonywania prac na nieruchomości, potwierdzenia zawarcia umów ubezpieczeń działek rolnych, protokoły zajęcia i zabezpieczenia nieruchomości, odpisy pozwów o przywrócenie posiadania i apelacji w tych sprawach, odpisy pozwów o wydanie nieruchomości i bezumowne korzystanie, wyroki, postanowienia i zarządzenia sądów w sprawach cywilnych i karnych, umowy zlecenia, decyzje w sprawie podatku gruntowego, oraz zdjęcia i filmy z wykonanych prac polowych.

Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] (dalej: "Kierownik Biura" lub "organ I instancji") wydał z dnia [...] stycznia 2016 r. decyzję nr [...] mocą której:

1. odmówił przyznania skarżącemu jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 160 654,75 zł, orzekając, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych

2. odmówił przyznania skarżącemu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości 26.970,57 zł. orzekając, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.

Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor Oddziału" lub "organ odwoławczy"), decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Biura.

Organ odwoławczy w całości podzielił ustalenia Kierownika Biura, dokonaną subsumpcję stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie normy prawne oraz jej uzasadnienie, i uznał rozstrzygnięcie za prawidłowe w całości.

Dyrektor Oddziału wyjaśnił, że zgodnie z treścią art 7 ust 1a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr.35, poz. 217), dalej: "ustawa o płatnościach", jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Oznacza to, iż płatność obszarowa nie jest przyznawana do powierzchni gruntów rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków lecz do powierzchni gruntów, które przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek były utrzymywane przez wnioskodawcę zgodnie z normami. Tylko takie powierzchnie winny być przez rolnika zgłaszane we wniosku o przyznanie płatności obszarowych.

Strona zgłosiła do płatności w 2013 r. grunty rolne o łącznej powierzchni 193,49 ha, położonych obręb C., gmina C., powiat [...]. W ocenie organu odwoławczego z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w 2013 r. skarżący nie posiadał wskazanych we wniosku działek w rozumieniu art. 7 ust 1 ustawy o płatnościach, tj. nie użytkował ich rolniczo.

Organ przytoczył definicję posiadania z art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.), dalej "K.c.", i wyjaśnił czym różni się posiadanie samoistne od posiadania zależnego. Dodał, że z uwagi na konstrukcję płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w tym w szczególności ich cel, jakim jest dofinansowanie do produkcji rolnej, pomoc rolnikom, którzy faktycznie użytkują będące w ich posiadaniu grunty rolne, cywilistyczne ujęcie pojęcia posiadania nie jest wystarczające do prawidłowego ustalenia przesłanek przyznania płatności. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne Dyrektor Oddziału podał, że pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych zatem, aby zostać beneficjentem tej pomocy nie wystarczy być posiadaczem (samoistnym) działek rolnych w rozumieniu K.C., ale należy je również rolniczo użytkować. Ta właśnie okoliczność powoduje, że organ rozpoznający wniosek pomocowy jest zobowiązany przede wszystkim ocenić, czy wnioskodawca faktycznie posiada grunty rolne, których ma dotyczyć płatność oraz czy utrzymuje wszystkie grunty zgodnie z normami użytkując je rolniczo Istotą płatności jest więc to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście użytkuje grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakich dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony, utrzymuje te grunty zgodnie z normami dobrej kultury rolnej. Takie rozumienie wynika również z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE.

W toku kontroli administracyjnej (kontroli krzyżowej) ustalono, że działki zgłoszone do płatności przez skarżącego zostały zgłoszone także przez innych producentów rolnych, tj. J.C., D.C. i A.C.

Organ ustalił, że zgłoszona nieruchomość została na podstawie umowy z dnia [...] stycznia 1995 r. wydzierżawiona A.C., J.C. i D.C. przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa na okres 10 lat, który został w roku 1999 r. wydłużony do 20 lat. W dniu [...] listopada 2011 r. nieruchomość ta została sprzedana A.K., S.B., K.B. i J.K. Nowi właściciele nieruchomości zawarli szereg umów o wspólnym gospodarowaniu, a także udzielili pełnomocnictw do wykonywania nadzoru i zarządu nieruchomościami A.B., M.Z. i M.K. W dniu [...] sierpnia 2012 r. zawarli też z M.K. umowę dzierżawy na okres 25 lat od dnia wydania przedmiotu dzierżawy. Ponadto w dniu [...] listopada 2011 r. K.B. zlecił M.K. zarządzanie majątkiem C. w jego imieniu i na jego rzecz. Podobne czynności zleciły M.K. A.K., S.B., J.K. i ponownie K.B. ([...] października 2011 r.). Zlecenie obejmowało m. in. dokonywanie w imieniu i na rzecz zleceniodawców nadzoru nad gospodarowaniem majątkiem C. przez dzierżawców panów C., monitorowanie stanu technicznego budynków i gleby, monitorowanie stanu zobowiązań publiczno-prawnych majątku C., reprezentowania właścicieli przed sądami i organami administracji i innych podobnych czynności.

Dzierżawcy panowie C. bezskutecznie domagali się przed sądem unieważnienia zarówno umowy sprzedaży z dnia [...] listopada 2011 r. oraz umowy przedwstępnej. Ich powództwo zostało oddalone wyrokiem SO w W. z dnia [...] maja 2014 r. sygn. akt [...], utrzymanym wyrokiem SA w W. o sygn. akt [...].

Na mocy umowy sprzedaży nowi właściciele nieruchomości weszli w prawa wydzierżawiającego (Agencji Nieruchomości Rolnych) i kontynuując dotychczasową umowę wezwali panów C. do przedłożenia odpowiednich dokumentów i sprawozdań. Następnie, wobec nie wykonania tych czynności oświadczeniem z dnia [...] marca 2012 r. rozwiązali umowę dzierżawy ze skutkiem natychmiastowym, żądając wydania nieruchomości. W dniu [...] kwietnia 2012 r. J.K., H.P., A.B., M.K. i M.Z. podpisali "Protokół z przejęcia zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej we wsi C. gmina C. powiat [...], dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi KW [...], KW [...]". Z treści protokołu wynika, że nie stawili się J.C., D.C., A.C. oraz sołtys wsi C. G.U.

Celem odzyskania nieruchomości A.K., S.B., K.B. i J.K. złożyli pozew przeciwko panom C. o wydanie i zapłatę z tytułu bezumownego użytkowania. Sąd Okręgowy w O. w dniu [...] września 2014 r. oddalił powództwo ([...]), a apelacja właścicieli została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] lipca 2015 r. ([...]). Sąd uznał, że umowa dzierżawy z dnia [...] stycznia 1995 r. nie została skutecznie rozwiązana oświadczeniem z dnia [...] marca 2012r., zatem nie ma podstaw do wydania nieruchomości.

Następnie właściciele nieruchomości wnieśli do Sądu Rejonowego w P. pozew przeciwko dzierżawcom o usunięcie niezgodności treści księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym, domagając się wykreślenia umowy dzierżawy zawartej pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych a J., D. i A. C. i wpisania na to miejsce umowy dzierżawy zawartej w dniu [...] sierpnia 2012 r. do dnia [...] lipca 2037 r. pomiędzy właścicielami a M.K. Sąd Rejonowy w P. oddalił to powództwo wyrokiem z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. akt [...], zaś apelacja powodów została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] listopada 2014 r. sygn. akt [...]. Sądy uznały, że nie doszło do rozwiązania umowy dzierżawy, a tym samym nie znalazły podstaw do jej wykreślenia z księgi wieczystej. Z kolei w dniu [...] stycznia 2015 r. SR w P. (sygn. [...]) umorzył postępowanie z powództwa J.C., D.C. i A.C. o ustalenie istnienia stosunku prawnego.

W 2013 r. toczyły się postępowania o naruszenia inicjowane zarówno przez skarżącego jak i panów C. Wyrokiem z dnia [...] września 2014 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w P. nakazał M.K. zaniechania naruszania posiadania gruntów rolnych będących w posiadaniu panów C., zaś wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Sąd ten oddalił pozew o naruszenie posiadania złożony przeciwko M.K. i M.K. z uwagi na zrzeczenie się roszczenia po wygaśnięciu umowy dzierżawy w dniu [...] stycznia 2015 r. Ponadto w 2013 r. toczyły się liczne postępowania karne dotyczące nieopuszczenia cudzego terenu (art. 157 § 1 Kodeksu wykroczeń) - w sprawach [...],[...],[...],[...] zarzuty nie potwierdziły się. Natomiast w sprawach [...], [...], [...] Sąd Rejonowy w P. uznał M.K. i M.K. winnych tego, że w dniach [...] sierpnia 2013 r., [...] sierpnia 2013 r. oraz [...] września 2013 r. nie opuścili gruntów wbrew żądaniu uprawnionych dzierżawców panów C., to jest wykroczenia z art. 157 § 1 K.w. W sprawie [...] Sąd Rejonowy w P. uznał M.K. za winnego wykroczenia z art. 156 § 1 K.w. i art. 157 § 1 K.w,. to jest o zniszczenie w dniach [...] i [...] kwietnia 2013 r. powierzchni zasiewów rzepaku na szkodę J., A. i D. C. W sprawie [...]umorzono dochodzenie dotyczącego przywłaszczenia zbelowanej słomy rzepaczanej i zniszczenia zasiewu pszenicy ozimej na szkodę M.K.

Zdaniem organu II instancji z ustalonego stanu prawnego gruntów zgłoszonych do płatności w 2013 r. przez M.K. wynika, że znajdowały się one w posiadaniu J., D. i A.C. jako dzierżawców nieruchomości. Znalazło to potwierdzenie w orzeczeniach sądów powszechnych w sprawach o wydanie nieruchomości i zapłatę, o przywrócenie naruszonego posiadania i zaniechanie naruszeń, o uzgodnienie stanu księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W przekonaniu Dyrektora Oddziału to panowie C. wykonywali władztwo nad rzeczą w ramach trwającej umowy dzierżawy, która zakończyła się w dniu [...] stycznia 2015 r., mieli do niej swobodny dostęp i korzystali z niej. Stanu tego nie zmieniło wydzierżawienie przez właścicieli gruntu M.K., gdyż nie doszło do objęcia przez nią posiadania spornego gruntu. Tym bardziej zaś gruntu tego nie objął posiadaniem wnioskodawca M.K. Świadczy o tym przede wszystkim wszczęcie egzekucji komorniczej zmierzającej do wydania nieruchomości przez panów C., zwieszonej na skutek powództwa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, a nadto wyrok w sprawie naruszenia posiadania, gdzie sąd nakazał M.K. zaniechanie naruszania posiadania panów C.

Organ zauważył, iż celem potwierdzenia swojego władztwa nad spornymi gruntami M.K. przedstawiła liczne dokumenty, z których tylko część jednak dotyczyła 2013 r. Były to przede wszystkim protokoły przekazania pszenicy pod siew, siewu pszenicy i protokoły potwierdzające zbiórkę kamieni, wysiew nawozów. Ponadto strona przedstawiła faktury zakupu nawozów i słupków betonowych. Organ uwzględnił tylko te protokoły i faktury, które dotyczyły 2013 r., a także zdjęcia i filmy złożone na dowód przeprowadzenia prac polowych. M.K. dołączyła także w charakterze dowodów potwierdzenie przelewu na rzecz J.K. z tytułem czynsz dzierżawny, polecenie przelewu na rzecz J.K. z tytułem podatek rolny od nieruchomości, dokumenty dotyczące wznowienia granic, usunięcia drzew i protokół analizy gleby, umowy o wspólnym gospodarowaniu zawarte przez nią z właścicielami spornej nieruchomości, umowy stałego zlecenia oraz oświadczenia A.B., M.K., M.K., J.B., K.G., S.S., P.G., P.S., K.K. o tym, że w 2013 r. wykonywali prace agrotechniczne na rzecz M.K. M.K. złożyła też oświadczenie o tym, że w 2013 r. prace rolne odbywały się w jej imieniu i na jej rzecz.

Dyrektor Oddziału uwzględnił także oświadczenia i wyjaśnienia pisemne J., D. i A.C., oświadczenie sołtysa Ch. G.U. z dnia [...] kwietnia 2014 r. o tym, że w 2012 i 2013 r. dzierżawcy panowie C. wykonywali określone prace, A.H. dot. doradztwa w zakresie środków ochrony roślin, R.B., J.N., J.N., T.S., G.C., A.G., D.G., M.P., R.C .o tym, że pomagali panom C. w wykonywaniu prac. Wzięto też pod uwagę opinię doradcy rolniczego W.R. o rolniczym wykorzystaniu gruntów rolnych, opinię doradcy rolniczego dot. lustracji uprawy rzepaku, polisę [...].

Na tej podstawie wymienionych dokumentów organ odwoławczy ustalił, że w drugiej połowie 2012 r. panowie C. obsiali sporne działki rzepakiem ozimym i żytem, w kwietniu 2013 r. dokonali oprysku przedmiotowych gruntów, a w sierpniu zbiorów. Słoma została sprasowana i uprzątnięta, następnie działki zostały zaorane i przygotowane pod kolejną uprawę. Czynności dokonano maszynowo siłami własnymi i przy pomocy osób trzecich.

M.K. tymczasem przy pomocy innych osób dokonała w 2012 r. ręcznie siewu rzepaku ozimego i żyta ozimego. W 2013 r. dokonała ręcznego i z użyciem jednego ciągnika wysiewu nawozu. W kwietniu 2013 r. na jej zlecenie M.K. dokonał zaorania ok. 40 arów rzepaku, ponadto wspólnie z M.K. dokonywała w dniach [...] i [...] sierpnia 2013 r., [...] września 2013 r. czynności na przedmiotowych gruntach. Przedstawiła także protokoły o wykonywaniu zbiórki kamieni, rozsiewania nawozów i siewu pszenicy. Nadto z jej inicjatywy odbyło się rozgraniczenie gruntów rolnych, usunięto drzewo przy drodze oraz pobrano próbki gleby i dokonano ich analizy chemicznej.

Z uwagi na powyższe zdaniem organu nie sposób uznać, że M.K. dokonywał na tych gruntach jakichkolwiek czynności mogących świadczyć o tym, że nimi władał we własnym imieniu i na własną rzecz, użytkował je rolniczo we własnym imieniu i na własną rzecz w sposób trwały i utrzymywał przez cały rok zgodnie z normami. Czynności, jakich dokonywał w związku z gospodarstwem, były dokonywane w imieniu i na rzecz M.K., nadto w imieniu i na rzecz J.K., K.B., A.K. i S.B. na podstawie umów zlecenia zarządu majątkiem C. Świadczą o tym oświadczenia zarówno M.K., jak i M.K., nadto oświadczenia innych osób: we wszystkich jest mowa o dokonywaniu czynności na gruntach w imieniu i na rzecz M.K. Dyrektor Oddziału zaznaczył, że nawet gdyby uznać przedstawioną przez stronę argumentację dotyczącą wspólnego numeru ewidencyjnego małżonków i współposiadania przez nich gruntów rolnych, nie sposób przyjąć, że M.K. w 2013 r. posiadała przedmiotowe grunty w rozumieniu art. 7 ustawy o płatnościach, to jest objęła je w posiadanie, miała do nich swobodny dostęp, samodzielnie decydowała o sposobie ich zagospodarowania, wykonywała zabiegi agrotechniczne, zbierała plony itp.

Odnosząc się do przedstawionych przez M.K. faktur za zakup nawozów, protokoły wysiewu nawozów, zbioru kamieni, wysiewu rzepaku ozimego (2012 r.) i pszenicy organ II instancji zauważył, że dowody te pochodzą tylko od strony i osób, które są ze stroną powiązane rodzinnie, względnie dzielą zarząd przedmiotowymi gruntami. Jeśli nawet uznać, że czynności te były rzeczywiście dokonywane, (co z pewnością miało miejsce w dniach [...] i [...] sierpnia 2013 r. oraz [...] września 2013 r.) to, jak wynika z treści protokołów oraz załączonych zdjęć i filmów, cześć tych czynności była wykonywana ręcznie, bez użycia odpowiedniego sprzętu rolniczego, co nie mieści się w granicach zwykłej dobrej praktyki rolniczej. Organ uważa, że czynności te miały charakter przypadkowy i pozorny i jeśli nawet zostały dokonane na gruncie, nie były nastawione na utrzymywanie go w dobrej kulturze rolnej. Także faktury zakupu nawozów nie mogą być potwierdzeniem prowadzenia działalności rolniczej, gdyż stanowią dowód jedynie na to, że nawozy zostały zakupione, ale nie dowodzą ich zastosowania na przedmiotowych gruntach. Dodatkowo jeżeli wziąć pod uwagę areał zgłoszonych do płatności gruntów (194 ha) oraz charakter uprawy i trzeba uznać, że ręczne wykonywanie siewu nawozów nie mogło przynieść zamierzonego efektu. Bezwartościowy z punktu widzenia racjonalnej gospodarki rolnej był też ręczny wysiew rzepaku ozimego, gdzie rzepak powinien być wysiewany punktowo odpowiednim siewnikiem, na odpowiedniej głębokości, gdyż tylko taki jego wysiew gwarantował osiągnięcie odpowiedniego plonu. Także wysiew zbóż musiał budzić poważne wątpliwości zarówno co do gęstości wysiewu, jak i rozmieszczenia ziaren; dodatkowo ziarna nie zostały przykryte i zabezpieczone przed utratą i wyschnięciem. Wszystkie te czynności, jeśli rzeczywiście miały miejsce, były dokonywane z użyciem jednego ciągnika (co wynika z przedłożonych protokołów), co przy powierzchni upraw 194 ha musi budzić poważne wątpliwości.

Organ ustalił, że ani M.K. ani M.K. nie mogli swobodnie dysponować gruntami zgłoszonymi do płatności, nie mogli z niego swobodnie korzystać, nie decydowali o rodzaju upraw, o sposobie i terminie zbiorów ani o przeznaczeniu uzyskanych plonów, zwózce i wykorzystaniu słomy itp., nie utrzymywała gruntów w dobrej kulturze rolnej. Strona nie wykazała też, że dokonywała orki gruntów lub zbierała plony w 2013 r. Zgromadzone dowody potwierdzają zbiór plonów przez panów C. (materiał filmowy i ich oświadczenia, ale przede wszystkim umorzenie dochodzenia o przywłaszczenie przez panów C. zbelowanej słomy rzepaczanej i zniszczenia zasiewu pszenicy ozimej na szkodę M.K.). Również to dzierżawcy dokonali zaorania gruntów przygotowując je po zbiorach na kolejny zasiew. J., D. i A.C. mieli swobodny dostęp do przedmiotowych gruntów, swobodnie decydowali o ich zagospodarowaniu i dokonywali określonych zabiegów, gospodarując w sposób zgodny z zasadami zwykłej dobrej praktyki rolniczej, dysponowali odpowiednim sprzętem rolniczym i odpowiednią infrastrukturą, w tym nabytą z wykorzystaniem dofinansowania ze środków unijnych.

W ocenie Dyrektora Izby jeśli nawet na przedmiotowych gruntach dokonywano określanych czynności na rzecz M.K. i na jej zlecenie, nie miały one charakteru trwałego posiadania w rozumieniu art. 7 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie mieściły się w ramach zwykłej praktyki rolniczej i miały charakter przypadkowy i przemijający. Strona dokonywała czynności na tych gruntach osobiście lub z użyciem osób trzecich w sposób przypadkowy, jednorazowy, wyłącznie celem stworzenia odpowiedniej dokumentacji na potrzeby uzyskania płatności. M.K. nie przejawiała woli prowadzenia na przedmiotowych gruntach racjonalnej gospodarki rolnej. Organ uwzględnił przy tym, że M.K. działając w ramach zlecenia dokonała takich czynności jak rozgraniczenie gruntów, zbadanie próbek gleby czy wycinka drzewa, nadto że płaciła J.K. czynsz dzierżawny. Jednakże nie mógł uznać tych czynności za rolnicze użytkowanie gruntów, szczególnie, że jak wynika z przedstawionych przez M.K. umów zlecenia, dokonywała tych czynności w imieniu i na rzecz właścicieli gruntów. Trudno zatem przyjąć, że ona i M.K. użytkowali rolniczo grunty zgłoszone do płatności na 2013 r., trwale je posiadali i prowadzili na nich działalność rolniczą, utrzymując je zgodnie z normami i wymogami; nie spełnili zatem warunków przyznania płatności.

Organ uwzględnił także oświadczenia osób trzecich złożone zarówno przez M.K., jak i panów C. na potwierdzenie użytkowania przez nich gruntów zgłoszonych do płatności, organ dokonał oceny tych oświadczeń biorąc pod uwagę, że nie są one równoważne z zeznaniami świadków i w postępowaniu powinny być traktowane jako dowód na to, że dana osoba złożyła oświadczenie. K.G., S.S., P.G., P.S. oświadczyli że wykonywali prace agrotechniczne na rzecz M.K. w 2012, 2013, 2014 r. Treść tych oświadczeń nie stoi w sprzeczności ze zgromadzonym dotychczas materiałem dowodowym, gdyż czynności dokonywane na rzecz M.K. na przedmiotowych gruntach, nawet jeśli były wykonane, nie mieściły się w definicji posiadania w rozumieniu art. 7 ustawy o płatnościach. Podobnie organ II instancji ocenił oświadczenia R.B., J.N., J.S., T.S., G.C., A.G., D.G., M.P., R.C. dotyczące pomocy w wykonywaniu prac na gruncie rolnym panów C. Fakt posiadania przez dzierżawców przedmiotowych działek w rozumieniu art. 7 ustawy o płatnościach wynika przede wszystkim z innych dowodów zgromadzonych w sprawie, a wymienione oświadczenia nie stoją z nimi w sprzeczności.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Izby podkreślił, że niniejsza sprawa dotyczy płatności na 2013 r., a nie płatności za 2012 r. Stan faktyczny sprawy z wniosku o płatności na 2012 r. był inny ponieważ o płatności wystąpiła J.K. będąca współwłaścicielką przedmiotowych gruntów. Postępowanie wyjaśniające zmierzało więc do ustalenia, czy była ona posiadaczką zgłoszonych przez siebie gruntów w rozumieniu art. 7 ustawy o płatnościach. Nieuzasadnione jest wnioskowanie przez analogię o rzekomych błędach w prowadzeniu postępowania dowodowego przez organ w sprawie za 2013 r. tylko na tej podstawie, że takie błędy mogły wystąpić w sprawie o przyznanie płatności J.K. na 2012 r. Nadto nawet gdyby J.K. otrzymała płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 r., nie przesądziłoby to o prawie do płatności M.K. za rok 2013.

Co do dowodu w postaci zeznań świadka K.R. organ podał, iż zeznania te zostały złożone w sprawie przyznania płatności J.K. na rok 2012. W postępowaniu o przyznanie płatności skarżącemu za 2013 r. ani strona postępowania ani jej pełnomocnik, nie składali dowodu w postaci oświadczenia K.R. ani nie wnosili o jego przesłuchanie, dowód taki nie wpłynął również ze strony panów C. a organ uznał, że nie ma podstaw do przeprowadzania go z urzędu. Zeznania świadka dotyczą wyraźnie sprawy o przyznanie płatności za 2012 r. i nie wypowiada się co do roku 2013, a w trakcie przesłuchania nie jest o to pytany. Zatem trudno ocenić, jaka byłaby wiedza tego świadka co do sprawy przyznania płatności na 2013 r.

M.K. zaskarżył decyzję Dyrektora Oddziału do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania tj. art. 7 w zw. z art. 77 oraz art. 85 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23), dalej: "k.p.a.", przez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności pominięcie tej jego części, która wykazuje faktyczne rolnicze użytkowanie spornego gruntu przez wnioskodawcę oraz zaniechanie przeprowadzenia dowodów koniecznych dla rozstrzygnięcia tego rodzaju sporu, a ponadto przez niewyjaśnienie dokładnie którym dowodom i dlaczego organ odmówił wiarygodności,

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 i 1a ustawy o płatnościach w zw. z art. 58 rozporządzenia Komisji WE 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. przez odmowę przyznania wnioskodawcy płatności za sporny grunt za rok 2013.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji uwzględniającej wniosek skarżącego co do przyznania mu płatności za rok 2013 oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zdaniem skarżącego organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniu braku dostatecznych cech posiadania (w rozumieniu węższym przyjmowanym w tego rodzaju sprawach) spornego gruntu rolnego przez wnioskodawcę w 2013 r. Pominął przy tym charakterystykę umowy dzierżawy jako stosunku obligacyjnego, z którego wynika, iż samo zawarcie takiej umowy czyni ją skuteczną i daje tytuł do władania grantem, niezależnie od ewentualnego zbiegu z inną podstawa prawną. W grę może wchodzić hipotetycznie współposiadanie, jednak tej kwestii organ nie wziął pod uwagę ani nie zbadał. Nadto weryfikacja tego, czy grunt jest faktycznie użytkowany rolniczo i przez kogo wymaga poczynienia bezpośrednich ustaleń w terenie, a organ nie przeprowadził jednak tzw. kontroli na miejscu w pełnym zakresie, w trybie ustawy o płatnościach. Tymczasem, jest to instrument proceduralny znajdujący szerokie zastosowanie, gdy wziąć pod uwagę choćby obszerny zakres kontroli "danego wymogu, normy, aktu prawnego, o którym stanowi art. 49 rozporządzenia Komisji nr 1122/2009. Dyrektor Oddziału dysponował także ogólnym środkiem dowodowym wynikającym z art. 85 k.p.a., jakim są oględziny.

Skarżący uważa za błędne uznanie przez Dyrektora Oddziału, że fakt przedstawienia upoważnienia dla niego od właścicieli nieruchomości przekreśla jego swobodę w prowadzeniu prac rolnych i posiadaniu nieruchomości. Wniosek taki został oparty na błędnej ocenie zakresu tego upoważnienia, którego właściwa analiza swobody takiej nie przekreśla. Nadto organ kilkukrotnie oparł się na oświadczeniach osób trzecich, wskazując przy tym ich ograniczoną moc dowodową. Tymczasem w sprawie tak spornej nie powinien poprzestać na pisemnych wyjaśnieniach, tylko przeprowadzić przesłuchanie najważniejszych osób i w sposób bezpośredni wyjaśnić sprzeczne twierdzenia. Pozostałe ustalenia od strony pozytywnej oparto na materiałach pobocznych, a części z kolei odmówiono wartości dowodowej - jak choćby przedstawionym fakturom VAT, które w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, świadczyć powinny o zaangażowaniu skarżącego w prowadzenie prac rolnych na spornym gruncie w roku 2013. Zdaniem strony skuteczność ustaleń i wnioskowania organu podważa odwołanie się do orzeczeń sądowych dot. wykroczeń skarżącego, czy jego małżonki, ale także wyroku dot. posiadania, który zapadł w sprawie M.K., niebędącego stroną postępowania.

M.K. podniósł, że materiał dowodowy sprawy jest bardzo obszerny, jednak nie został prawidłowo oceniony. Argumentacja organu polega na wymienieniu wszystkich zgłoszonych w toku postępowania środków dowodowych, a następnie stwierdzenie, że wnioskodawca nie wykazał koniecznego posiadania, a panowie C. ten fakt udowodnili. W ocenie skarżącego, brak jest przyporządkowania tych wniosków konkretnym dowodom, które miałyby za tym przemawiać. Co więcej nie uwypuklono, którym dowodom i dlaczego odmówiono wiarygodności. Skarżący twierdzi bowiem, że przedstawione przez niego uzasadnienie wraz z dokumentacją jest dostateczne dla uznania spełnienia przesłanek przyznania mu dopłat za rok 2013 r., a nie są one uznawane, w przeciwieństwie do tych oferowanych przez panów C.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału wniósł o jej oddalenie.

W piśmie procesowym z dnia [...] września 2016 r. skarżący powołał się na wyroki sądów potwierdzające m.in. brak zapłaty czynszu za rok 2011, rok 2012, 2013, 2014 przez J., D. i A.C. , na rzecz właścicieli nieruchomości w wymaganych terminach wynikających z umowy dzierżawy. Ma to dowodzić, że rozwiązanie umowy dzierżawy przez właścicieli nieruchomości z J., D. i A.C. w kwietniu 2012 r. było słuszne i prawidłowe. Istnieją też prawomocne wyroki oddalające powództwo panów C. wobec skarżącego i jego małżonki w zakresie ochrony naruszonego posiadania i postanowienia sądów w zakresie cofnięcia powództw o ochronę naruszonego posiadania przez panów C. wobec J.K., S.B., K.B., A.K., M.K., A.B., M.Z., M.K. Zdaniem strony brak jest dowodów na posiadanie nieruchomości w m. C. od dnia [...] marca do dnia dzisiejszego przez panów C. z uwagi na brak postanowienia Sądu w tym przedmiocie. Tymczasem istnieją prawomocne postanowienie w spr. [...] SR w P. oddalające powództwo C. o naruszenie posiadania przez M. i M.K. oraz w sprawie [...] połączonej ze sprawa [...] zakończonych przed SR w P., prawomocne zawiadomienie z dnia [...] czerwca 2015 r., gdzie panowie C. cofnęli powództwo z jednoczesnym zrzeczeniem się roszczenia przeciwko M.K., M.K., A.B., M.Z. o naruszenie posiadania. Nadto w sprawie o sygn. akt [...] jest również prawomocne postanowienie SR w P. z dnia [...] września 2012 r. dotyczące cofnięcia przez panów C. pozwu wobec właścicieli nieruchomości o ochronę naruszonego posiadania. Brak jest też postanowienia w przedmiocie istnienia stosunku dzierżawy panów C. od dnia wypowiedzenia umowy dzierżawy, tj. od [...] marca 2012 roku do dnia dzisiejszego. Wręcz przeciwnie powództwo o sygn. akt [...] wniesione przez dzierżawców w sprawie ustalenia istnienia stosunku dzierżawy zostało przez nich wycofane wraz ze zrzeczeniem się roszczenia w tym przedmiocie.

Z kolei w piśmie, które wpłynęło do Sądu [...] listopada 2017 r. skarżący zarzucił organowi zaburzenie chronologii zdarzeń, co ujemnie rzutuje na ich końcową ocenę pod kątem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Umową z dnia [...] listopada 2011 r. Agencja Nieruchomości Rolnych sprzedała sporną nieruchomość J.K., A.K., S.B. oraz K.B., gdyż są oni spadkobiercami byłych właścicieli. Na podstawie umowy dzierżawy z dn. [...] sierpnia 2012 r., przedmiotowa nieruchomość rolna została wydzierżawiona M.K. – małżonce skarżącego, a ona zawarła z dnia w dniu [...] sierpnia 2012 r. umowę o wspólnym gospodarowaniu. Stworzyła tym samym podstawę formalnoprawną do korzystania przez skarżącego z tego gruntu, co obejmuje także jego posiadanie, niezbędne dla przyznania dopłat. Dotychczasowi dzierżawcy panowie C., wytoczyli natomiast powództwo o stwierdzenie istnienia stosunku dzierżawy, które nie zostało rozstrzygnięte merytoryczną decyzją Sądu, gdyż postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla [...] w W. umorzył to postępowanie. Nadto decyzje w przedmiocie przyznania stronie dopłat związanych ze spornymi gruntami za lata 2012 i 2014 r. na dzień dzisiejszy pozostają uchylone i sprawa ta nie jest rozstrzygnięta do dnia dzisiejszego. Tymczasem organ odwoławczy mając tego rodzaju dylematy w kwestii ustalenia prawidłowego stanu faktycznego, nie przesłuchał świadków zgłoszonych przez skarżącego.

Zdaniem skarżącego z powyższej reasumpcji faktów wynikał tytuł prawny do korzystania ze spornej nieruchomości zarówno przez niego, jak i jego rodzinę oraz współpracowników - umowa o współdziałanie zawarta była z szerszą grupą osób. Jednym z wykonawców prac polowych był M.K. z racji jego doświadczenia i przygotowania rolniczego. Osoby, które przebywały na spornych polach, na podstawie ww. umów o wspólnym zagospodarowaniu, były narażane na przemoc zagrażającą ich życiu i zdrowiu, kierowaną wobec nich przez panów C., m.in. M.K. Sprawy te znalazły swój finał w sądzie i zostały rozstrzygnięte po myśli strony skarżącego.

Strona zaznaczyła też, iż w dacie składania wniosku o przyznanie dopłat za rok 2013 r. obowiązywały przepisy, wedle których numer producenta identyfikujący go w stosunku do ARiMR, mógł przysługiwać tylko jednemu małżonkowi bez względu na to, czy była rozdzielność majątkowa i kto faktycznie prowadził gospodarstwo. W tym przypadku, numer taki wcześniej uzyskał skarżący, a nie jego żona M.K. Także jej wnioski nie był akceptowane przez organ z przyczyn formalnych i wzywano do jego podpisania skarżącego. Ten wadliwy stan prawny uległ zmianie dopiero po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 grudnia 2013 r., P 40/12 i zaczął obowiązywać na mocy nowego prawa od roku 2015.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r. poz.1066 j.t. ze zm. ) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2016r. poz. 718 j.t. ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego czy w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Ustalenia faktyczne organu nie budzą wątpliwości jako oparte o pełną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Stąd ustalenia te sąd w pełni akceptuje, przyjmując je za podstawę własnego rozstrzygnięcia.

Wbrew zarzutom skargi zaskarżona decyzja zawiera pełny opis stanu faktycznego, zawiera wskazanie dowodów, na których te ustalenia oparto oraz ocenę dowodów i wnioski wynikające z tej oceny.

Analiza akt administracyjnych potwierdza zasadność i prawidłowość ustaleń organu.

W ramach ustaleń faktycznych organ przedstawił zarówno stan prawny nieruchomości, jak i stan faktycznego, rolniczego jej użytkowania w roku 2013. Podnoszony przez skarżącego zarzut braku przedstawienia chronologii zdarzeń i prawidłowej oceny umów, w tym umowy dzierżawy z dnia [...] sierpnia 2012r. jest niezrozumiały w świetle prawidłowych ustaleń organu. Nie budzi wątpliwości sądu, że w sprawie, w odniesieniu do nieruchomości rolnych zgłoszonych wnioskiem skarżącego o płatności obszarowe na 2013r., została przywołana i objęta analizą m.in. treść umowy ich dzierżawy i jej przedłużenia do dnia [...] stycznia 2015r., zawartej przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa z A.C., D.C. i J.C. ( tom X akt adm.), treść dwóch aktów notarialnych z dnia [...] października 2011r. i [...] listopada 2011r. ( tom X akt adm.), treść umowy dzierżawy z dnia [...] sierpnia 2012 r. zawartej przez nowych właścicieli gruntu z M.K. ( żoną skarżącego) oraz szereg pełnomocnictw i umów o współdziałaniu oraz złożonych oświadczeń a także licznych wyroków wydanych przez sądy powszechne.

Z treści tych dokumentów wynika, że przedmiotowe grunty , przed II wojną światową, wchodziły w skład majątku C., będącego własnością M.B. Na mocy Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6 września 1944r. o wprowadzeniu Reformy Rolnej, art.2, zostały przejęte pod zarząd państwowy. Jako grunty wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa zostały wydzierżawione ( na zasadach przepisów kodeksu cywilnego) A.C., D.C. i J.C., na czas określony, tj. do dnia [...] stycznia 2015r.

Aktem notarialnym z dnia [...] listopada 2011r. grunty te zostały sprzedane przez Agencję Nieruchomości Rolnych spadkobiercom M.B., tj. S.B., A.K., K.B. i J.K. Sprzedaż nastąpiła na podstawie art. 29 ust.1 pkt.1 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa( Dz. U z 2007r. nr. 231, poz. 1700 j.t., ze zm.). Spadkobiercy skorzystali z pierwszeństwa zakupu i z uprzywilejowania co do ceny stałej (4.600.000zł), określonej przez organ (a nie ceny wynikającej z licytacji, będącej zasadą sprzedaży takich nieruchomości, podmiotom innym niż uprzywilejowane). Cena zakupu została też rozłożona na raty (po uprzednim wniesieniu zapłaty 20 % ceny – 920.025,41 zł). Raty były półroczne - 28 rat, 14 lat płatności.

Według treści umowy nabywcy zostali poinformowani o istniejącej, obowiązującej umowie dzierżawy nieruchomości na rzecz panów C. i weszli w prawa wydzierżawiającego.

Zgodnie z art. 29 ust.4 ww. ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi SP, Agencji przysługiwało prawo pierwokupu na rzecz Skarbu Państwa przy odsprzedaży nieruchomości przez nabywcę w okresie 5 lat od nabycia tej nieruchomości od Agencji.

Wskazać też należy, że wymieniony przepis art. 29 ust.1 w pkt. 3 przewidywał pierwszeństwo sprzedaży również na rzecz dzierżawcy zbywanej nieruchomości, jeżeli dzierżawa trwała faktycznie przez okres co najmniej trzech lat. Pierwszeństwo stosowane było wg. kolejności wymienionej w art.29 ust.1.

Dalej wskazać należy, że zakup nieruchomości, dokonany w dniu [...] listopada 2011r. przez spadkobierców byłego właściciela majątku, został poprzedzony inną ich czynnością prawną. Mianowicie aktem notarialnym z dnia [...] października 2011r. ( sporządzonym 2 tygodnie przed nabyciem nieruchomości) spadkobiercy przyrzekli, w ramach umowy przedwstępnej, sprzedać tę nieruchomość skarżącemu, M.Z. i A.B. na współwłasność. Z treści umowy przyrzeczenia wynikało, iż przyrzeczona umowa sprzedaży ma zostać zawarta do dnia [...] listopada 2016r. ( czyli przy zachowaniu upływu terminu 5 lat zastrzeżonego prawem pierwszeństwa dla Agencji Nieruchomości Rolnych). Strony ustaliły cenę zakupu na kwotę 5.200.000zł ( o 600.000 zł większą niż cena sprzedaży przez Agencję), przy czym uiszczenie całej kwoty zostało powiązane z warunkami płatności ujętymi w umowie nabycia nieruchomości przez spadkobierców od Agencji. To skarżący, M.Z. i A.B. (jako przyszli kupujący tę nieruchomość) mieli uiścić całą cenę wynikającą z umowy zawartej przez spadkobierców z Agencją i co ważne na rzecz tej Agencji, w tym pierwsze 20% - tj. 920.025,41 zł w terminie najpóźniej na jeden dzień przed zawarciem umowy przez spadkobierców z Agencją, a pozostałą kwotę wg. określonych rat, płatnych bezpośrednio na rachunek Agencji. Natomiast kwota 600.000zł stanowiąca różnicę między ceną zastosowaną przez Agencję, a ceną określoną w umowie przedwstępnej, miała zostać wypłacona przyrzekającym (spadkobiercom) w terminie najpóźniej na jeden dzień przed zawarciem przez nich umowy z Agencją.

W samej umowie nabycia nieruchomości przez spadkobierców z dnia [...] listopada 2011r., skarżący brał udział, ustanawiając na rzecz Agencji zabezpieczenie roszczeń z umowy w postaci hipoteki łącznej na własnym lokalu mieszkalnym. Pozostali potencjalni nabywcy nieruchomości, tj. M.Z. i A.B., a także żona skarżącego – M.K., udzielili dodatkowego zabezpieczenia na rzecz roszczeń Agencji, podpisując, jako poręczyciele, dwa weksle in blanco wystawione przez spadkobierców.

Analiza tych dokumentów, nie wypada korzystnie na rzecz skarżącego. Przypomnieć należy, że jest to analiza wywołana zarzutami skarżącego, iż pominięto chronologię zdarzeń, przez co doszło do nieprawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy. O tuż przedstawione dokumenty świadczą o nadużyciu prawa zarówno przez spadkobierców byłego właściciela nieruchomości, jak i przez skarżącego działającego w powiazaniu z pozostałymi potencjalnymi nabywcami, tj. M.Z. i A.B. Do nadużycia prawa doszło w dacie zdarzeń objętych aktami notarialnymi. Oba akty notarialne oceniane łącznie wskazują, że choć formalnie odpowiadają literze prawa, to jednak cel i duch regulacji prawnych został nimi złamany. Nie było celem prawodawcy, zawartym w ustawie z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, umożliwienie osobom trzecim nabywania nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, z pominięciem publicznego przetargu lub w wyjątkowych sytuacjach, co najmniej konkursu ofert ( art. 29 ust.2 i 3). Nie było też celem i założeniem ustawodawcy aby sprzedaż nieruchomości, spadkobiercom byłego właściciela ziemskiego, w warunkach pierwszeństwa i gwarantowanej ceny, nie była związana z rzeczywistą wolą odzyskania gospodarstwa po ich poprzedniku i jego uprawiania. Taka sprzedaż, w założeniu ustawodawcy, nie miała na celu ułatwianie osobom trzecim pominięcia przepisów dotyczących przetargu publicznego. Sam zapis dający prawo pierwokupu Agencji, w chronionym okresie 5 lat od nabycia przez spadkobierców, jest tego znamiennym przykładem. Powyższe warunki i cele nie zostały zachowane przez uczestników tych zdarzeń prawnych, co daje podstawę do stwierdzenia, iż doszło tu do nadużycia prawa.

Podkreślić też należy, że spadkobiercy, bezpośrednio po nabyciu nieruchomości, udzielili pełnomocnictw do wykonywania nadzoru i zarządu nad nim A.B., M.Z. i M.K.

W świetle dalszych zdarzeń i dowodów opisanych w przedmiotowej sprawie, należy stwierdzić, że umowy z dnia [...] października 2011r. i [...] listopada 2011r. dały początek zdarzeniom związanym z konfliktem, co do osób i faktycznego, rolniczego użytkowania tych gruntów, w tym w okresie objętym wnioskiem o płatności obszarowe na 2013r. Liczne zdarzenia i postępowania sądowe oraz rozstrzygnięcia sądów powszechnych są tego dowodem. Dzierżawcy C. nie godzili się na wcześniejsze rozwiązanie umowy ani na wydanie nieruchomości, do czego dążyła strona im przeciwna. Sytuacji tej nie polepszała okoliczność istnienia przepisu (art. 3) w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego z dnia 11 kwietnia 2003r. Dz. U. z 2016r. poz. 2052 j.t. ze zm.), przyznającego prawo pierwokupu dotychczasowym dzierżawcom gruntu, po spełnieniu pewnych wymagań.

Nie było tak jak twierdzi skarżący, iż skutecznie wypowiedziano umowę dzierżawy zawartą przez J., A. i D. C. z Agencją Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa. Przeczy temu prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] września 2014r. , sygn. akt [...], oddalający powództwo spadkobierców przeciwko J., A. i D. C. o wydanie nieruchomości i zapłatę za bezumowne korzystanie oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w B. z dnia [...] lipca 2015r., sygn. akt [...] oddalający apelację powodów ( tom XII akt adm.). Z uzasadnienie wyroków wynika, że nie doszło do wcześniejszego rozwiązania wymienionej umowy dzierżawy. Uzasadnienie Sądu Apelacyjnego wskazuje na okoliczność wydania nieruchomości w dniu [...] stycznia 2015r., po wygaśnięciu umowy dzierżawy, poprzez wyzbycie się władania nieruchomością przez dzierżawców, o czym świadczy ich pismo z dnia [...] stycznia 2015r. oraz ich pozew wniesiony na podstawie art.706 K.c., zawisły przed Sądem Okręgowym w W., sygn. akt [...], dotyczący zwrotu nakładów poczynionych na zasiewy, których plony będą zbierane w 2015r.

W sprawie nie doszło też do dobrowolnego przekazania gruntów przez dzierżawców C. na rzecz nowych właścicieli, przed upływem terminu dzierżawy. Wymieniany przez skarżącego protokół przejęcia gruntu z dnia [...] kwietnia 2012 był jednostronnym oświadczeniem woli złożonym bez udziału dzierżawców C. i nie rodzącym skutku prawnego. Nie mogło bowiem dojść do fizycznego przejęcia nieruchomości, gdyż było to niemożliwe z uwagi na wielkość obszaru, którego dotyczyło ( ok. 200 ha). Natomiast dzierżawcy nie tylko nie stawili się we wskazanym dniu ale także nie wyzbyli się wykonywania władztwa względem tej nieruchomości do czasu upływu terminu umowy dzierżawy. Dowodzą tego opisane przez organ ( i zgromadzone sprawie) orzeczenia sądów powszechnych w sprawach o wydanie nieruchomości i zapłatę, o przywrócenie naruszonego posiadania i zaniechanie naruszeń, o uzgodnienie stanu księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

Prawidłowo organ ocenił, że dzierżawcy C. wykonywali władztwo nad rzeczą w ramach trwającej umowy dzierżawy, która zakończyła się w dniu [...] stycznia 2015 r., mieli do niej swobodny dostęp i korzystali z niej. Stanu tego nie zmieniło wydzierżawienie przez właścicieli gruntu M.K., gdyż nie doszło do objęcia przez nią posiadania spornego gruntu. Tym bardziej gruntu tego nie objął w posiadanie skarżący. Z dokumentów wynika, że małżonkowie mają rozdzielność majątkową (patrz akt notarialny z dnia [...] listopada 2011r.). Słusznie organ wskazał, iż świadczą o tym takie fakty jak wszczęcie wiosną 2013r. egzekucji komorniczej zmierzającej do wydania nieruchomości przez dzierżawców C. ( tom XII akt adm.), zwieszonej na skutek powództwa o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, a nadto prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w P., sygn. akt [...], z dnia [...] września 2014r.w sprawie naruszenia posiadania ( tom VI i XI akt adm.) , gdzie sąd nakazał M.K. zaniechanie naruszania posiadania J., A. i D. C. ( apelacja M.K. została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w O. z dnia [...] maja 2015r., sygn. akt [...]). Z uzasadnienia obu wyroków wynika, że do naruszenia posiadania doszło w kwietniu 2013r. Polegało ono na wtargnięciu pozwanego na grunt i niszczeniu upraw rzepaku zasianego w 2012r. przez dzierżawców C. Okolicznością istotną dla treści tego orzeczenia było ustalenie przez sąd powszechny samodzielnego posiadania nieruchomości przez dzierżawców C., o czym świadczy treść uzasadnienia wyroku. Z uzasadnienia wyroku wynikają także ustalenia dotyczące zbioru plonów latem 2013r. przez J.,A. i D. C.

Wbrew zarzutom skargi powyższa okoliczność jest istotna dla niniejszej sprawy, gdyż dowodzi ówczesnego, faktycznego władania nieruchomością rolną przez dzierżawców C., a nie przez skarżącego, jego żonę czy też właścicieli nieruchomości. Potwierdza również dokonanie, przez powyższych dzierżawców, zasiewu upraw ozimych w 2012r. i ich zbiór w 2013r.

Ustalenia sądu powszechnego stanowią też odniesienie do oceny innych dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie, w tym oświadczeń na okoliczność wykonywania prac rolnych na tym gruncie.

Słusznie organ dokonywał oceny złożonych oświadczeń przez pryzmat innych dowodów. Ocena i wnioski organu są prawidłowe, rzetelne i logiczne.

Prawidłowo organ ustalił i analizował czynności przeprowadzone w 2013r. na przedmiotowym gruncie przez dzierżawców C. oraz przez M.K. i osoby przez nią upoważnione. Słusznie ocenił, iż faktycznie grunt był uprawiany przez dotychczasowych dzierżawców natomiast czynności wykonane w imieniu M.K. miały charakter przypadkowy i pozorny i jeśli nawet zostały dokonane na gruncie, nie były nastawione na utrzymywanie go w dobrej kulturze rolnej.

Zaskarżona decyzja zawiera, na kilku stronach, opis dowodów zgromadzonych w sprawie, zawiera ustalenia faktyczne i wskazanie, które dowody stanowiły o ustalonych faktach. Zarzut skarżącego o ogólnikowości decyzji i braku omówienia wskazanych dowodów jest niezasadny.

W tym miejscu wskazać należy, że strona bardzo aktywnie uczestniczyła w postępowaniu administracyjnym i wiele dowodów pisemnych składała nie tylko w jednym egzemplarzu. Również w toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący złożył szereg wyroków sądów powszechnych, mimo, iż stanowiły one materiał dowodowy zgromadzony w sprawie przez organ.

Skarżący w rzeczywistości polemizuje z ustaleniami organu.

Prawidłowość ustaleń faktycznych oraz obszerny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w pełni uzasadnia przyjęte rozstrzygnięcie.

Podkreślić też należy, że prawidłowo zostały zastosowane przepisy prawa materialnego. Słusznie organ uznał, że pojęcie posiadania gruntów rolnych, w rozumieniu ustawy o płatnościach bezpośrednich, należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów rolnych i to przez cały rok kalendarzowy. Wynika to z treści art. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich, gdzie jednym z koniecznych warunków jest utrzymywanie wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności oraz przestrzeganie wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności.

Reasumując sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty jak i ich argumentacja nie są zasadne. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Nie znajduje zasadności zarzut naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący istotnie wpłynąć na wynik sprawy ani zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.