Wyrok WSA w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 1115/15
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Data orzeczenia: 2016-01-18 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne: Budowlane prawo
Skarżony organ: Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku: uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 37 ust. 1 pkt 1
journal: Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
law: Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (sp.) Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Jakub Jagodziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi K. B. D. i A. D. na decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 774 siedemset siedemdziesiąt cztery) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] maja 2015 r., znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej zwana K.p.a.) nakazał K. B.-D. i A. D. dokonać rozbiórki samowolnie zrealizowanego parterowego budynku letniskowego o wymiarach w rzucie 6,70 m x 5,25 m i powierzchni zabudowy 35 m2 wraz z instalacjami: elektryczną, wodociągową i kanalizacyjną wraz ze zbiornikiem na nieczystości płynne, usytuowanego na terenie działki nr ewid. [...], położonej w miejscowości K.

W uzasadnieniu organ wskazał, że na terenie w/w działki znajduje się kilkanaście samowolnie zrealizowanych w latach 1960-1980 domków letniskowych. Między innymi, znajduje się tam parterowy domek letniskowy, opisany wcześniej. Jest położony w odległości 23 m od linii brzegowej akwenu wodnego.

Zgodnie z księgą wieczystą [...] ww. działka o nr ewid. [...] jest własnością Skarbu Państwa we władaniu P. P. E. K. w B., którego następcą prawnym jest E. S.A.

Kr. B.-D. podała, że budynek został nabyty w 2011 r. od poprzednich właścicieli A. i W. M., którzy zakupili ten budynek od J. M., który go wybudował w 1965 r., na prywatnym, dzierżawionym gruncie. Właściciele budynku nie dysponują żadnymi dokumentem o pozwoleniu na budowę. W aktach znajduje się oświadczenie córki właściciela gruntu I. M. dotyczące budowy tego obiektu letniskowego na prywatnym gruncie za zgodą jego właścicieli. Z wyjaśnień aktualnych właścicieli budynku i ww. oświadczenia w żaden sposób nie wynika, że przedmiotowy obiekt letniskowy został wybudowany za zgodą właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej.

Z pisma z dnia [...].12.1994 r. Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w B. wynika, że obszar przedmiotowej działki nigdy nie był przeznaczony pod zabudowę i znajduje się na terenie lasów - terenie ochronnym bez prawa zabudowy.

Z informacji uzyskanych od Burmistrza . zawartych w piśmie z dnia [...].08.2014 r. wynika, że:

miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy K. zatwierdzony Uchwałą Nr W27/94 Rady Miasta i Gminy Koronowo w dniu 9.11.1994 r. (ogłoszony w Dz. Urz. Woj. Bydgoskiego Nr 17, poz. 252 z dnia 5.12.1994 r.), stracił swoją ważność z dniem 31.02.2003 r., brak jest aktualnego planu,

na działkę o nr ewid. [...] nie wydano decyzji o warunkach zabudowy w rozumieniu ustawy z dnia 27.03.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 647 z późn. zm.),

w ustaleniach studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Koronowo uchwalonego Uchwałą Nr XXXIX/440/09 Rady Miejskiej w Koronowie z 30.09.2009 r. przedmiotowa działka oznaczona jest jako lasy, leży na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu ustanowionego aktualnym aktem prawnym - Uchwałą Nr VI/106/11 Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego z 21.03.2011 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu (opublikowany w Dz. Urz. Woj. Kujawsko-Pomorskiego Nr 99, poz. 793 z 22.04.2011 r.); przedmiotowy budynek letniskowy znajduje się w pasie o szerokości 100 m od linii brzegowej zbiornika wodnego, w którym lokalizacja obiektów budowlanych jest zakazana.

Skoro budynek letniskowy powstał przed dniem wejścia w życie obecnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane z 1994 r., to zgodnie z art. 103 ust. 2 tej ustawy, organ dokonał rozstrzygnięcia tej sprawy w oparciu o przepisy dotychczasowe, czyli ustawy Prawo budowlane z 1974 r. i zastosował jej art. 37 ust. 1 pkt 1. Zgodnie z art. 3 cyt. ustawy, obiekty budowlane mogą być budowane wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel z przepisami o planowaniu przestrzennym.

W art. 29 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. ustawodawca określił, jakie obiekty budowlane nie wymagają pozwolenia na budowę, a w art. 29 ust. 2 wymienione zostały roboty budowlane zwolnione z ww. obowiązku, z kolei art. 30 stanowi o tym, które z nich wymagają zgłoszenia zamiaru ich realizacji. Przy czym są to wyliczenia enumeratywne (stanowią listę zamkniętą). Wśród ww. obiektów i robót budowlanych nie znajduje się obiekt typu budynek letniskowy.

Art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. stanowi, że przed rozpoczęciem robót budowlanych należało uzyskać pozwolenie na budowę. Zwolnione z tego obowiązku są obiekty budowlane wymienione w § 44 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20.02.1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego (Dz. U. Nr 8, poz. 48 z poźn. zm.), jednak budynek letniskowy nie został wymieniony, czyli jego realizacja wymagała pozwolenia na budowę.

Przepisy ustawy wcześniejszej, tj. Prawo budowlane z dnia 31.01.1961 r. (Dz. U. Nr 7, poz. 46 z poźn. zm.) stanowiły o konieczności dysponowania pozwoleniem na budowę dla budynku letniskowego, co wynika z art. 36 ust. 1 tej ustawy i z § 4 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 12.07.1961 r. w sprawie państwowego nadzoru nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz. 197 ze zm.)

Zatem, dla obiektu budowlanego takiego jak budynek letniskowy, było i jest wymagane pozwolenie na budowę.

Obiekty wybudowane lub będące w budowie na terenie nie przeznaczonym na te cele zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt. 1 Prawo budowlane z 1974 r. podlegają przymusowej rozbiórce.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyli K. B.-D. i A. D. wnosząco o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazali, że analiza przepisów oraz nie budzący wątpliwości fakt, że zgodność obiektu z przepisami oceniana jest na dzień budowy obiektu prowadzi do konstatacji, iż ocena przesłanek warunkujących nakaz rozbiórki w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym powinna być dokonywana według stanu istniejącego w dacie budowy obiektu budowlanego. Pogląd taki uwzględnia cel regulacji ustawowej, jakim jest dążenie do legalizacji samowoli budowlanej, oraz zabezpiecza prawa nabyte uprawnionego.

Dokonanie przez organ wymaganej w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oceny, czy dany teren "przeznaczony jest pod zabudowę" lub ewentualnie "pod innego rodzaju zabudowę", wymaga odniesienia się do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co jest możliwe jedynie wówczas, gdy takowy w chwili powstania samowoli istniał. Jeżeli zaś dla danego obszaru brak było obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, to opinia na temat zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu przestrzennym jest w zasadzie wykluczona. W konsekwencji brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla danego terenu wyłącza możliwość orzeczenia przez organ nadzoru budowlanego rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. Na dzień wzniesienia domku letniskowego okoliczność, o której mowa w cyt. przepisie, nie występowała. Nie występują także dwie pozostałe okoliczności z art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2. Z uwagi na fakt, że okoliczności z art. 37 nie zachodzą, organ winien wydać decyzję nakazującą wykonanie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodności z prawem (art. 40 cyt. ustawy).

Pismo Burmistrza K. z [...].08.2014 r., na które organ powołuje się w swojej decyzji, zawiera informacje bez znaczenia dla niniejszego postępowania, gdyż nie wyjaśnia i nie dokumentuje ono stanu prawnego istniejącego w dniu wzniesienia przedmiotowego domku letniskowego.

W znajdującym się w aktach sprawy piśmie z grudnia 1994 r. Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w B. zawarte jest stwierdzenie, że "w obecnej wersji planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego m. K. zatwierdzonego uchwałą z dnia 9.11.1994 r. inwestycja ta znajduje się w granicach symbolu E 54 RL - lasy ochronne bez prawa zabudowy". Natomiast, również zgodnie z ww. pismem, "dla terenów nad jeziorem L. był opracowany szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego ogródków działkowych P.-K." zatwierdzony zarządzeniem Nr 2 Naczelnika Miasta Koronowa z dnia 27.06.1975 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym WRN nr 7 z dnia 28.07.1975 r. Plan nie ma mocy prawnej, ponieważ nie został ujęty w wykazie obowiązujących uchwał prawa miejscowego (opublikowanych w Dzienniku Urzędowym Województwa Bydgoskiego nr 5 z 1991r.)".

Pomijając fakt, że ww. plan dotyczy okresu sprzed wzniesienia domku to:

akt ten został uchwalony opublikowany i wszedł w życie; fakt, że utracił moc obowiązującą nie ma znaczenia;

okoliczność, o której mowa powyżej (wejście w życie ww. planu), stoi w całkowitej sprzeczności z cyt. wyżej pismem Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w B., powołanym w zaskarżonej decyzji jako zasadnicza podstawa rozstrzygnięcia, według którego "teren działki o nr ewidencyjnym [...] był zawsze terenem bez prawa zabudowy"; ponadto zdefiniowanie okresu istnienia określonego stanu prawnego mającego zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, z którego wynikają dla stron postępowania daleko idące skutki prawne, jako "zawsze" z oczywistych względów nie może zostać przyjęte i nie może się ostać; w braku możliwości ustalenia, czy w okresie wzniesienia domku letniskowego taki zakaz istniał, należy uznać, że takiego zakazu nie było.

W chwili wzniesienia domku letniskowego znajdował się on w znacznie większej odległości od linii brzegowej, która uległa przesunięciu wskutek erozji gruntu w wyniku działania wody Z. K. Domek letniskowy był wzniesiony na terenie stanowiącym grunty orne oraz pastwiska, które pozostawały w użytkowaniu P. G., za którego zgodą domki zostały wzniesione. Dopiero później w wyniku samosiewu linia lasu uległa znacznemu przesunięciu (co jest oczywiste z uwagi na upływ około 50 lat) i las zajmuje teren tak rozległy, jak w dniu dzisiejszym.

Odwołujący się zawnioskowali o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków F. i B. S. oraz I. i B. M. na okoliczność budowy domków letniskowych, w tym domku, którego dotyczy niniejsze postępowanie i zdarzeń z tym związanych: powstawania Z. K., przebiegu linii brzegowej, terenu zajmowanego przez las, sadzenia drzew liściastych i krzewów przez osoby wznoszące domki letniskowe, między innymi celem umocnienia skarpy i jej ochrony przed niszczącym działaniem wody.

Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r., znak [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. na podstawie art. 104 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ w całości podzielił wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji odnośnie ustalenia, że właściciele budynku nie posiadają pozwolenia na jego budowę i w związku z powyższym winien mieć zastosowanie art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Kontrolowany obiekt budowlany powstał na terenie, który nie jest przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę.

Ewentualne doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami (art. 40 ww. ustawy) oznacza konieczność spełnienia aktualnych wymagań dotyczących przepisów o planowaniu przestrzennym, co wynika wprost z art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Natomiast obiekt leży w strefie ochronnej (o szerokości 100 m) linii brzegowej Z. K., na terenie O. C. K., gdzie istnieje zakaz lokalizacji obiektów budowlanych. Ww. obszar pierwotnie utworzony został - rozporządzeniem Nr 9/1991 Wojewody Bydgoskiego z dnia 14.06.1991 r. (ogłoszony: Dz. Urz. Woj. Bydg. z dnia 10.09.1991 r. Nr 17, poz. 127). Przy czym, zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 27.04.2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz.1232, z późn. zm.), w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, należy uwzględniać ograniczenia wynikające z ustanowień zawartych w (m.in.) obszarach chronionego krajobrazu. Zatem, mimo braku aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu działki nr ewid. [...], lokalizacja spornego obiektu letniskowego jest niezgodna z przepisami o planowaniu przestrzennym.

Również wcześniejsze nieobowiązujące już miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego nie przewidywały możliwości zabudowy ww. terenu, co wynika z informacji uzyskanych od Burmistrza Miasta K. zawartych w pismach z dnia [...].08.2014 r., oraz z dnia [...].11.2014 r. Ostatni obowiązujący miejscowy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego miasta Koronowa zatwierdzony Uchwałą Nr V/28/94 Rady Miasta i Gminy Koronowo w dniu 9.11.1994 r. (ogłoszony w Dz. Urz. Woj. Bydgoskiego Nr 17, poz.249 z dn. 5.12.1994 r.), który stracił swą ważność z dniem 31.12.2003 r., stanowił, że działka nr [...] położona była na obszarach oznaczonych następującymi symbolami (o znaczeniu): E 35 ZP (zieleń wysoka ogólnodostępna), jezioro Lipkusz, E 43 Zl (zieleń izolacyjna, zakaz zabudowy), E 54 RL (tereny lasów ochronnych). Natomiast według wcześniejszego ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Koronowa - perspektywa (aktualizacja) - zatwierdzonego Uchwałą Nr XXI/131/88 Rady Narodowej Miasta i Gminy w Koronowie z dnia 24.03.1988 r. (ogłoszony w Dz. Urz. Woj. Bydgoskiego z dnia 8.07.1988 r. Nr 14, poz. 182) wynika, że przedmiotowa działka znajdowała się na obszarze oznaczonym symbolem H1W, co oznaczało - tereny wód otwartych - Zalew Koronowski. Nadto ww. plan (w pkt 5 na str. 7) stanowił o obowiązku zachowania minimalnej szerokości 100 m pasa ogólnodostępnego wzdłuż brzegów jeziora, którego zagospodarowanie w obrębie zespołów turystyczno-wypoczynkowych stanowi inwestycję wspólną. Przy czym, ww. plan uwzględniał wcześniejsze wytyczne organów planowania gospodarczego wynikające z planu ogólnego regionalnego województwa, w tym z zatwierdzonego Zarządzeniem Wojewody Bydgoskiego Nr 4/75 z dnia 15.01.1975 r. "Planu zagospodarowania przestrzennego zespołu jednostek turystycznych rejonu Zalewu Włocławskiego oraz aktualizacji planu zagospodarowania przestrzennego zespołu jednostek turystycznych rejonu Zalewu Koronowskiego". Z treści owego planu wynika (m.in.), że wzdłuż brzegów jeziora K. obowiązuje zachowanie 100-metrowego pasa ogólnodostępnego, którego zagospodarowanie w obrębie zespołów turystyczno-wypoczynkowych stanowi inwestycję wspólną.

Powyżej wykazane okoliczności uzasadniają zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Zgodnie z art. 38 ust. 1 cyt. ustawy, stroną zobowiązaną do wykonania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu.

Odnosząc się do wniosku zawartego w odwołaniu o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków organ wskazał, że wymienione okoliczności nie uzasadniają konieczności jego przeprowadzenia, albowiem nie są to okoliczności mające znaczenie dla przedmiotowej sprawy.

Skargę na powyższą decyzję złożyli K. B.-D. i A. D. wnosząc o jej uchylenie.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że główna różnica zdań między nimi a organem stanowi kwestia tego, czy ocena przesłanek legalizacji samowoli budowlanej powinna podlegać ocenie na podstawie przepisów obowiązujących w dacie dokonania samowoli, czy też innych, np. obowiązujących w dacie rozstrzygania przez organ. Analiza przepisów oraz nie budzący wątpliwości fakt, że zgodność obiektu z przepisami oceniana jest na dzień budowy obiektu, prowadzi do konstatacji, że ocena istnienia przesłanek warunkujących nakaz rozbiórki w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym powinna być dokonywana według stanu istniejącego w dacie budowy obiektu budowlanego. Dokonanie przez organ wymaganej w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oceny, czy dany teren "przeznaczony jest pod zabudowę" lub ewentualnie "pod innego rodzaju zabudowę", wymaga odniesienia się do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co jest możliwe jedynie wówczas, gdy takowy w chwili powstania samowoli istniał. Jeżeli zaś dla danego obszaru brak było obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, to opinia na temat zgodności samowoli budowlanej z przepisami o planowaniu przestrzennym jest w zasadzie wykluczona. W konsekwencji brak obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego dla danego terenu wyłącza możliwość orzeczenia przez organ rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy.

W postępowaniu nie ustalono, że przedmiotowy budynek był położony na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w roku powstania samowoli (rok 1963) nie był przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony był pod innego rodzaju zabudowę. Dokumenty, na które powołują się organy uzasadniając wydanie decyzji, nie dotyczą stanu prawnego istniejącego w roku 1963.

Skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków F. i B. S. oraz I. i B. M., a także z przesłuchania stron na okoliczność budowy domków letniskowych, w tym domku którego dotyczy niniejsze postępowanie oraz na okoliczność powstawania Z. K., przebiegu linii brzegowej, terenu zajmowanego przez las, sadzenia drzew liściastych i krzewów przez osoby wznoszące domki letniskowe, między innymi celem umocnienia skarpy i jej ochrony przed niszczącym działaniem wody,

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej przywoływana jako P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W rozumieniu powyższych przepisów, sąd administracyjny bada legalność, czyli innymi słowy zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron, oraz z przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd orzekając w sprawie nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a, skarga podlega oddaleniu w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a.

Wychodząc z tych przesłanek Sąd uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. stanowi podstawę do ich uchylenia.

W sprawie bezsporna była okoliczność wybudowania przedmiotowego domku letniskowego w latach 60-tych ubiegłego wieku (w okresie od 1963 do 1965 r.). W związku z powyższym zastosowanie winny znaleźć, stosownie do art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., w szczególności jej art. 37. Przy czym przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. mają zastosowanie również do likwidacji samowoli budowlanych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, to jest przed 1 marca 1975 r., a więc także pod rządami ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 7, poz. 46 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 65 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., przepisy ustawy stosuje się również do spraw wszczętych przed dniem wejścia jej w życie, a niezakończonych decyzją ostateczną. Wprowadzając ustawę z 1974 r. ustawodawca zdecydował o stosowaniu nowej ustawy do zdarzeń prawnych powstałych przed jej wejściem w życie, nie przewidując w tym zakresie żadnych wyjątków. W związku z tym przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. dotyczące likwidacji skutków samowoli budowlanej będą miały zastosowanie także do likwidacji samowoli budowlanych powstałych przed 1.03.1975 r., o ile zostały spełnione warunki, o których mowa w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. (vide uchwała 7 sędziów NSA z 16.12.2003 r., II OPS 2/13, LEX nr 1404021).

W sprawie bezsporne również pozostawało to, że budynek powstał bez stosownego pozwolenia. Jedyne obiekty budowlane, których budowa nie wymagała w latach 60-tych ubiegłego wieku uzyskania pozwolenia, ani zgłoszenia, zostały wskazane w rozporządzeniu Przewodniczącego Komitetu budownictwa, urbanistyki i architektury z dnia 27 lipca 1961 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz. U. Nr 38, poz. 197 ze zm.). Domek letniskowy skarżących się do nich nie zalicza.

W niniejszej sprawie nie znajduje w szczególności zastosowania przepis § 4 ust. 1 pkt 5 ww. rozporządzenia stanowiący, że ani zgłoszenia, ani pozwolenia organów państwowego nadzoru budowlanego nie wymaga budowa na terenach położonych poza granicami administracyjnymi miast i osiedli oraz na terenach ogródków działkowych i ośrodków ogrodniczo-warzywnych w miastach i osiedlach podrzędnych budynków gospodarczych, jak kurniki, altany, szopy, składziki, budki, komórki itp. budynki bez palenisk, o powierzchni zabudowania nie przekraczającej 12m2 i nie wyższych od 3 m oraz położonych w odległości większej od 15 m od linii rozgraniczającej ulicy. Bezspornym pozostaje, że powierzchnia zabudowania należącego do skarżących obiektu wynosi 35 m2 i przekracza 12m2 .

Również inne wyłączenia dotyczące możliwości budowy bez pozwolenia lub zgłoszenia, przewidziane w przepisach przedmiotowego rozporządzenia nie odnoszą się do obiektów budowlanych pełniących funkcję letniskową.

Zgodnie z treścią art. 1 ust. 4 pkt 1, 2 i 3 ustawy Prawo budowlane z 1961 r., obiekty budowlane to zarówno stałe, jak i tymczasowe, budynki (czyli wszelkie budowle posiadające ściany lub filary bądź słupy i pokrycie), urządzenia budowlane związane z budynkami, obiekty inżynierskie, urządzenia techniczne, instalacje przemysłowe, pomniki, posągi, wodotryski itp. obiekty architektury ogrodowej oraz kapliczki i inne podobne obiekty kultu religijnego. Przez tymczasowe obiekty budowlane należy przy tym rozumieć obiekty budowlane przeznaczone do czasowego użytku, które po upływie okresu, oznaczonego w pozwoleniu na budowę ulegają rozbiórce lub przeniesieniu, oraz obiekty budowlane nie połączone trwale z terenem i przeznaczone do częstej rozbiórki i składania, jak np.: strzelnice, uliczne kioski, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, cyrki wędrowne, urządzenia rozrywkowe, trybuny na wolnym powietrzu itp.

Jak z powyższego wynika, w świetle przepisów obowiązujących w okresie budowy, tzn. przepisów ustawy z Prawo budowlane z 1961 r. oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy, na budowę obiektu budowlanego o funkcji letniskowej należało uzyskać stosowne pozwolenie, którego skarżący nie posiadają (okoliczność bezsporna).

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał także na uwadze, że zgodnie z treścią obowiązującego w dacie budowy art. 3 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1961 r., obiekty budowlane mogły być wznoszone wyłącznie na terenach przeznaczonych na dany cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. O tym, w jaki sposób dany teren był przeznaczany na cel budowlany "zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym", stanowiły w latach 60-tych ubiegłego wieku przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 7, poz. 47) oraz przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (tekst jednolity: Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216 ze zm.).

Art. 1 ust. 2 pierwszej z ww. ustaw stanowił, że zadaniem planowania przestrzennego jest ustalenie dla poszczególnych obszarów przeznaczenia i sposobu zagospodarowania terenów na określone cele, z uwzględnieniem potrzeb bieżących i przyszłych wynikających z programu rozwoju gospodarczego i społecznego. Planowanie przestrzenne prowadzone było:

- dla obszaru całego Państwa - w ramach perspektywicznych planów rozwoju gospodarki narodowej (art. 2 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy),

- dla obszarów poszczególnych województw lub ich części - w ramach planów perspektywicznych rozwoju województw lub ich części (art. 2 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy),

- dla obszarów poszczególnych jednostek osadniczych (tj. miast bądź osiedli oraz wsi lub innych miejscowości, które stanowiły skupienie budynków mieszkalnych i wraz z powiązanymi z nimi urządzeniami produkcyjnymi i usługowymi tworzyły określone środowisko życia ludności – art. 2 ust. 2 cyt. ustawy) lub ich części, zespołów tych jednostek, a w przypadkach szczególnych również dla miejscowości nie mających charakteru jednostek osadniczych - w ramach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, zwanych "planami miejscowymi" (art. 2 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy).

Z treści art. 13 cyt. ustawy wynikało nadto, że miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego mogły być ogólne lub szczegółowe. Plan szczegółowy - zgodnie z art. 17 ust. 1, 3 i 4 cyt. ustawy - sporządzało się dla części obszaru jednostki osadniczej, przewidzianej do zagospodarowania (zabudowy, odbudowy, przebudowy) w okresie bieżącego i najbliższego wieloletniego narodowego planu gospodarczego. Plan ten określał szczegółowo przeznaczenie terenów na poszczególne cele, wyznaczał linie rozgraniczające te tereny, ustalał zasady uzbrojenia i urządzenia terenu, określał linię zabudowy oraz dopuszczalną wysokość zabudowy, a w miarę potrzeby również inne warunki i wytyczne kształtowania zabudowy. Dla obszaru wsi plan szczegółowy sporządzany był tylko dla terenów przeznaczonych pod zabudowę (art. 17 ust. 4). A contrario – dla terenów wsi nie przeznaczonych pod zabudowę planu szczegółowego nie sporządzano.

O tym, że budować można było jedynie na terenach wyraźnie przeznaczonych pod zabudowę, stanowiły również przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi. Z art. 1 tej ustawy wynikało bowiem, że budownictwo mieszkaniowe, zagrodowe i gospodarcze oraz budownictwo usługowe i administracyjne na obszarach wsi może być realizowane wyłącznie na terenach wyznaczonych na ten cel, zwanych w dalszym ciągu ustawy "terenami budowlanymi". Ustawodawca w art. 2 tejże ustawy dał pierwszeństwo regulacjom zawartym w planach zagospodarowania przestrzennego – stwierdzając, że tereny budowlane określają przede wszystkim plany zagospodarowania przestrzennego (art. 2 ust. 1). Dopiero w braku zatwierdzonych planów zagospodarowania przestrzennego tereny budowlane wyznaczane były na podstawie przepisów art. 3-6 ww. ustawy (art. 2 ust. 3).

Zgodnie z art. 3 ust. 1 cyt. ustawy, projekt wyznaczenia terenów budowlanych opracowywany był przez właściwy do spraw planowania przestrzennego organ prezydium powiatowej rady narodowej w porozumieniu z właściwym do spraw rolnych organem tegoż prezydium. Projekt wyznaczenia terenów budowlanych zatwierdzało prezydium powiatowej rady narodowej - uchwałą podawaną do powszechnej wiadomości w sposób przyjęty w danej miejscowości (art. 4 ust. 4 i 6).

Wyjątki od opisanej powyżej procedury wyznaczania terenów budowlanych zawierały przepisy art. 7 i art. 19 cyt. ustawy. Zgodnie z art. 7 - w wyjątkowych, gospodarczo uzasadnionych przypadkach organ właściwy do spraw planowania przestrzennego prezydium powiatowej rady narodowej mógł wyrazić zgodę na realizację budownictwa poza terenami budowlanymi. Art. 19 stanowił zaś, że do czasu wyznaczenia, przejęcia na własność Państwa i podziału terenów budowlanych, organ miejscowego planowania przestrzennego prezydium powiatowej rady narodowej, na wniosek osoby zainteresowanej, mógł wyrazić zgodę na przeznaczenie jej działki pod zabudowę. Z obu ww. przepisów wynikało, że trzeba było posiadać pozytywną decyzję dotyczącą przeznaczenia terenu pod zabudowę, aby można było rozpocząć proces inwestycyjny na terenie nie przeznaczonym pod budownictwo w planie miejscowym lub uchwale zatwierdzającej projekt wyznaczenia terenów budowlanych.

Reasumując, zgodnie z przepisami wskazanych powyżej ustaw, realizacja obiektu budowlanego dopuszczalna była wyłącznie na terenie do tego wyraźnie przeznaczonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w uchwale o zatwierdzeniu projektu wyznaczenia terenów budowlanych. Jeżeli dla danego terenu nie uchwalono planu miejscowego i nie podjęto przedmiotowej uchwały, a strona nie dysponowała decyzją zezwalającą jej na budowę poza terenem budowlanym, budowa była sprzeczna z przepisami o planowaniu przestrzennym, ponieważ realizowana była na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę zgodnie z tymi przepisami.

Organy nie ustaliły, czy na przedmiotowym terenie w dacie budowy domku obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Wskazać dodatkowo trzeba, iż istnieje możliwość, że w stosunku do tego terenu podjęto (obowiązującą w dacie budowy) uchwałę w trybie ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, przeznaczając go pod budownictwo mieszkaniowe, lub na inny cel. Kwestie te, tj. związane z ustaleniem przez organ stanu faktycznego, będą analizowane w dalszej części uzasadnienia.

Stosownie do przepisu art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:

1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub

2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.

Natomiast w myśl art. 37 ust. 2 cyt. ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce albo o przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.

Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z przepisem art. 40, który stanowi, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.

Powyższe przepisy dotyczą m.in. obiektów wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę i stwierdzić należy, że jako zasadę przewidują legalizację popełnionej samowoli, w trybie art. 40 i art. 42 ustawy; wyjątkiem jest natomiast nakaz rozbiórki i dotyczy sytuacji określonych w przepisie art. 37, ponieważ zasadą Prawa budowlanego z 1974 r. jest legalizacja samowoli budowlanej (tak słusznie wyrok NSA z 26.07.2007 r., II OSK 1094/06, LEX nr 366799).

W tym miejscu wskazać należy na cyt. wyżej uchwałę NSA w sprawie II OPS 2/13. Stwierdza ona mianowicie, że "Przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawo budowlane z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy. Jak wskazano w uzasadnieniu ww. uchwały, "Wprawdzie przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dniu orzekania przez organ administracji, lecz w przedstawionych wyżej sytuacjach nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi - zwłaszcza z zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasadą ochrony własności (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) - byłoby orzeczenie nakazu rozbiórki z powodu niezgodności obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w czasie orzekania przez organy z pominięciem oceny przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym. O ile samo zjawisko samowoli budowlanej należy uznać za wysoce naganne, o tyle jednak w razie bierności organów administracji, które nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji tej samowoli, podczas gdy stan prawny w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym był przez lata korzystniejszy dla inwestora, interes prawny takiego inwestora zasługuje na konstytucyjną ochronę. Należy bowiem mieć na uwadze, że przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. ma nadal zastosowanie nie tylko do obiektów samowolnie wybudowanych w okresie obowiązywania tej ustawy, lecz także do obiektów wybudowanych w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1961 r. i 1928 r.".

Przekładając powyższe rozważania na stan niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że organy usiłowały ustalić, jakie było przeznaczenie terenu, na którym posadowiono domek letniskowy, od daty jego powstania, jednak pomimo podjętych w tym zakresie czynności nie zdołały ustalić, jakie było przeznaczenie terenu w latach 1963-65 (data wybudowania domku). W niniejszej sprawie organ I instancji ustalił wyłącznie, że w roku 1970 dla działki, na której usytuowany jest przedmiotowy domek, obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego, a ponadto ustalił kolejne akty regulujące przeznaczenie tej działki, jednak brak jest ustaleń dotyczących lat 60-tych ubiegłego wieku, co wprost wynika z notatki z dnia [...].01.2014 r. (k. 77 akt adm.) oraz z pisma Burmistrza K. z dnia [...].02.2105 r. (k. 81 akt adm.). Należy podkreślić, że organy pozostawały bierne w zakresie przedmiotowej inwestycji przez okres ponad 50 lat i nie można obecnie przerzucać skutków tego w postaci braku możliwości ustalenia stanu prawnego w zakresie możliwości realizowania inwestycji w dacie budowy domu na skarżących.

Zgodnie z art. 7 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Oznacza to, że obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie i nie może być przerzucony na stronę. Ciężar dowodu na mocy art. 77 § 1 K.p.a. obciąża przy tym organ administracji publicznej. Jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. Organ winien przy tym mieć na uwadze, że z treści przepisów art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. wynika, iż postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracji zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego. Zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy i w tym celu dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem (por. wyroki NSA z 21.12.2000 r., V SA 1816/00, LEX nr 77645, NSA z 29.11.2000 r., V SA 948/00, LEX nr 50114). W pewnych sytuacjach związanych ze współdziałaniem stron postępowania z organem można stwierdzić, że przy braku takiego współdziałania, pomimo posiadania przez stronę określonych informacji i dowodów, których celowo nie udostępnia ona organowi, można mówić o zmianie rozkładu ciężaru dowodu i przeniesieniu go na stronę. Taka sytuacja jednak nie wystąpiła w niniejszej sprawie.

Ponadto, w analizowanej sprawie trzeba podkreślić, że już z samego sformułowania z art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wynika, iż to organ winien wykazać, że obiekt budowlany "znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę". Celem postępowania zatem było wykazanie, biorąc pod uwagę treść cyt. uchwały NSA w sprawie II OPS 2/13, czy przedmiotowa działka nie znajduje się aktualnie oraz nie znajdowała się również w dacie budowy domku na obszarze, który nie był przeznaczony pod zabudowę. O ile bezsporne było, że aktualnie na przedmiotowym terenie obowiązuje zakaz zabudowy, to brak jest stosownych ustaleń odnośnie lat 60-tych ubiegłego wieku.

Przypomnienia wymaga, że organy pozostawały bierne w zakresie przedmiotowej inwestycji przez okres ponad 50 lat i nie można obecnie przerzucać skutków tego w postaci braku możliwości ustalenia stanu prawnego w zakresie możliwości realizowania inwestycji w dacie budowy domku na skarżących.

Poprzestanie zatem przez organ I instancji na zebranym materiale dowodowym, który nie wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, należało uznać za naruszenie ww. przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organ I instancji naruszył art. 86 K.p.a., powinien był bowiem przeprowadzić dowód z przesłuchania skarżących. Zgodnie bowiem z cyt. przepisem, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. Taka sytuacja niewątpliwie wystąpiła w analizowanej sprawie. Natomiast organ II instancji winien ponadto dopuścić dowód z zeznań świadków wskazywanych przez skarżących w odwołaniu, którzy w ocenie skarżących mogą być w posiadaniu wiedzy na temat budowy domków letniskowych na tym obszarze, ponieważ podkreślić trzeba, że w sumie na tym terenie istnieje kilkanaście podobnych domków letniskowych budowanych w ubiegłym wieku. Następnie organ winien ocenić, czy w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki określone nie tylko w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., lecz również w art. 37 ust. 1 pkt 2 oraz art. 37 ust. 2 tejże ustawy (tak słusznie wyrok WSA w Gdańsku z 27.05.2010 r., II SA/Gd 65/10).

Na koniec należy wskazać, że organy niesłusznie określały skarżących jako właścicieli przedmiotowego domku letniskowego, ponieważ bezspornie właścicielem nieruchomości, na której się on znajduje, jest E. S.A., zatem, stosownie do treści art. 48 i art. 47 Kodeksu cywilnego to ww. spółka jest jego właścicielem. Zgodnie z cyt. przepisami, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania, a część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Naruszenie prawa w tym zakresie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, ponieważ stosownie do art. 38 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., to inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części albo urządzenia, objętego nakazem przymusowej rozbiórki. Kolejność wskazana w cyt. przepisie nie jest przypadkowa, a decyzje wydawane na jego podstawie winny być kierowane w pierwszej kolejności do inwestora. O ile jest to możliwe, organ administracji winien zatem nałożyć obowiązek dokonania rozbiórki na inwestora. Określenie adresata wymaga więc ustalenia osoby inwestora i jego aktualnego związku z przedmiotową nieruchomością, tj. czy posiada on tytuł prawny do obiektu budowlanego umożliwiający mu wykonanie nakazu rozbiórki (vide wyrok WSA w Gdańsku z 18.09.2008 r., II SA/Gd 602/08, LEX nr 526508). W niniejszej sprawie niewątpliwie skarżący jako spadkobiercy inwestorów oraz jako osoby nadal korzystające z przedmiotowego domku mogą być adresatami decyzji dotyczącej jego rozbiórki. Dopiero bowiem w sytuacji, gdy osoby inwestora ustalić się nie da, bądź brak jest możliwości wykonania takiego nakazu z powodu braku tytułu prawnego do obiektu, obowiązek rozbiórki winien zostać nałożony na właściciela nieruchomości.

Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu i ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr z 2013 r. poz. 490) z uwzględnieniem uiszczonych przez skarżących wpisu w kwocie 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193) oraz opłat skarbowych od pełnomocnictw w kwocie 34 zł.