Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 241/11
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2011-05-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Donata Starosta Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2011 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o podziale nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącej Z. S. kwotę [...],- (...) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

Decyzją Zarządu Miasta P. z dnia [...] grudnia 1997 r. Miasto P. oddało w użytkowanie wieczyste na rzecz P. Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" liczne grunty na terenie Osiedla Z. w P., w tym również działkę nr [...], ark. mapy [...], KW nr [...] (dalej – działka nr [...]).

W dniu [...] kwietnia 2002 r. Z. S. i T. K.-L. wystąpiły do Zarządu Miasta P. z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego w tej części, w której orzeka się o oddaniu w użytkowanie wieczyste działki nr [...] na rzecz P. Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w P., albowiem nie były uczestniczkami postępowania w tej sprawie.

Zarząd Miasta P. odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...] września 2002 r.

W dniu [...] stycznia 2003 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji .

W dniu [...] marca 2003 r. Dyrektor [...] ponownie odmówił wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie.

Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji .

Decyzją z dnia [...] września 2003 r. Dyrektor [...]umorzył postępowanie wznowieniowe.

Odwołanie od ww. decyzji w terminie złożyły Z. S. i T. K.-L..

Decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r. Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji i wznowiło postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] grudnia 1997r. wskazując, że wznowieniowe postępowanie prowadzi Dyrektor [...]w P.. W uzasadnieniu organ wskazał, że umorzenie postępowania było wadliwe. Skarżące dowiedziały się bowiem o decyzji z dnia [...] grudnia 1997r., w dniu [...]03.2002r. podczas przeglądania akt sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a jako dysponentki roszczenia do gruntu objętego decyzją z dnia [...] grudnia 1997r. miały przymiot strony w postępowaniu zakończonym tą decyzją. Ponadto organ wskazał, iż organ I instancji powołał się na okoliczność, iż postępowanie w sprawie weryfikacji decyzji Zarządu Miasta P. z dnia [...] grudnia 1997r. jest bezprzedmiotowe, albowiem obecnie co do zasady oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste nie następuje w drodze decyzji administracyjnej lecz poprzez zawarcie umowy notarialnej, a zatem nie istnieje już sprawa administracyjna, która podlegałaby załatwieniu w drodze decyzji. Podgląd ten w ocenie organu II instancji jest słuszny, jednakże organ I instancji powinien dać temu wyraz dopiero w drugim etapie wznowionego postępowania, a powoływanie się na ten pogląd w zaskarżonej decyzji było przedwczesne.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. organ I instancji ([...]) uchylił w części własną decyzję orzekającą o odstąpieniu w użytkowanie wieczyste na rzecz P. Spółdzielni Mieszkaniowej [...]gruntu stanowiącego własność P. co do części nieruchomości o oznaczeniach geodezyjnych Obr. [...]ark. mapy [...], działka nr [...](działka nr [...]) i umorzył jako bezprzedmiotowe w części określonej w pkt 1. W uzasadnieniu organ wskazał, iż roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje tylko wówczas, gdy oddana została w użytkowanie wieczyste przed dniem 1.01.1998r. W niniejszej sprawie miało to miejsce po tej dacie. Zatem skarżące jako dysponentki roszczenia do gruntu objętego decyzją Zarządu Miasta P. z dnia [...] grudnia 1997r. miały przymiot strony w postępowaniu zakończonym tą decyzją. Ponieważ nie brały udziału w tym postępowaniu należało uchylić ostateczną decyzję z [...] grudnia 1997r. co do części nieruchomości – działki [...] orzekającą o odstąpieniu w użytkowanie wieczyste na rzecz PSM "[...]". Po wydaniu niniejszej decyzji nastąpiła zmiana stanu prawnego, w dniu 1.01.1998r. weszły w życie przepisy nowej ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gosp. Nieruchomościami, które nie przywidują możliwości oddania gruntu w użytkowanie wieczyste w formie decyzji. Obecnie jest to forma cywilnoprawna. Nie istnieje już więc sprawa administracyjna, która podlegałaby załatwieniu w formie decyzji administracyjnej i postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.

W międzyczasie, w trakcie postępowania wznowieniowego w przedmiocie oddania w użytkowanie wieczyste przedmiotowych gruntów na rzecz Spółdzielni, dnia [...] maja 2003 r. Zarząd Geodezji i Katastru Miejskiego po rozpoznaniu wniosku G. N. - właściciela Przedsiębiorstwa Technicznego "[...]" pełnomocnika P. Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w P. wydał decyzję nr [...] (dalej – decyzja o podziale) o podziale nieruchomości położonej w P. na osiedlu [...] obręb [...], działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] zapisane w księdze wieczystej nr KW [...], działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] zapisane w KW nr [...] , działka nr [...] zapisana w KW nr [...] na rzecz Miasta P. w wieczystym użytkowaniu P. Spółdzielni Mieszkaniowej [...].

Pismem z dnia [...] września 2009 r. M.S.B (dalej – skarżąca) działająca jako pełnomocnik matki Z.S. i T.K.L. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji w części dotyczącej działki nr [...] (dawniej [...], [...]) jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Wskazała, iż decyzję wydano podczas toczącego się przed [...] postępowaniem zwrotowym dotyczącym działki nr [...] oraz drugiego postępowania o uchylenie decyzji Zarządu Miasta P. o użytkowaniu wieczystym na rzecz Spółdzielni [...]. Wskazała, iż decyzję wydano bez powiadomienia wnioskodawców w obu sprawach przez co odebrano przysługujący jej przymiot strony i możliwość złożenia odwołania. W związku z powyższym podział, który nastąpi! uniemożliwia zwrot choćby części nieruchomości mimo, że są spełnione przesłanki zwrotu.

Jednocześnie na wniosek T.K.L. zostało wszczęte postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości – działki nr [...]. Z uwagi jednak na wniesienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 2003r. o podziale m.in. działki [...] powstałej z połączenia m.in. działki [...], postanowieniem z dnia [...] października 2009r. nr [...]Starosta P. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości ( działki [...], [...], [...], [...], [...] i części działki [...]) do czasu rozstrzygnięcia kwestii nieważności decyzji podziałowej z dnia [...] maja 2003r. Zażalenie na to postanowienie wniosła P. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]". Po jego rozpoznaniu Wojewoda postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] uchylił zaskarżone orzeczenie.

Następnie na skutek rozpoznania skargi Z.S. i T.K.L., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 maja 2010r. sygn.akt IV SA/Po 19/10 skargę oddalił, a akta sprawy zostały przekazane wraz ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, iż skoro w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, to nie ma przeszkód do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu tejże nieruchomości. Nie ma przy tym znaczenia dla postępowania zwrotowego fakt czy działka [...] wcześniej oznaczona była jako działka nr [...]. Słusznie zatem organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji o zawieszeniu postępowania.

Z kolei decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o podziale. W uzasadnieniu organ przytoczył stan faktyczny w sprawie i wskazał, iż postępowanie ma na celu ustalenie i ocenę, czy kontrolowany akt administracyjny nie jest dotknięty jedną z wad wymienionych enumeratywnie w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2000/98/1071 – j.t. ze zm., dalej - kpa). Dalej organ powołał się na art. 157 § 3 kpa wskazując, iż wydanie orzeczenia o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji może nastąpić z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Pierwsza sytuacja zachodzi w szczególności, gdy żądanie złoży podmiot nie będący stroną w sprawie lub strona niemąjąca zdolności do czynności prawnych, a działająca bez przedstawiciela ustawowego. Organ podkreślił, iż stosownie do art. 28 kpa, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ wskazał, iż w przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości mógł wystąpić jej właściciel (współwłaściciel lub użytkownik wieczysty, współużytkownik wieczysty), gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa. Tylko więc te podmioty maja więc interes prawny, aby żądać czynności organu. Podmioty te są tym samym stronami postępowania administracyjnego. Te podmioty również -jako strony postępowania podziałowego -mogą żądać stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej i uczestniczyć w postępowaniu nadzorczym. Wobec powyższego ogan skonstatował, iż stronami postępowania o podział nieruchomości nie są osoby, które nie mają do niej żadnego tytułu prawnego, tak jak to ma miejsce w niniejszym postępowaniu. Zdarzenia przyszłe, nie mogą stanowić o interesie prawnym, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony. Posiadanie przez podmiot roszczeń nie statuuje istnienia po stronie tego podmiotu interesu prawnego w postępowaniu o podziale nieruchomości. Roszczenie to nie może stanowić o jej interesie prawnym, a jedynie o istnieniu po jej stronie interesu faktycznego.

W dalszej części uzasadnienia organ ustosunkował się do treści wniosku strony w zakresie nie powiadomienia wnioskodawców o wydaniu decyzji i tym samy pobawieniu ich możliwości złożenia odwołania i przymiotu strony. Organ wskazał na art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz tryb prowadzenia postępowania wznowieniowego.

Pismem z dnia [...] września 2001 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc , iż nie można zgodzić się z poglądem wyrażonym w decyzji, iż wnioskodawczynie w postępowaniu o zwrot nieruchomości nie są stroną w postępowaniu podziałowym i w konsekwencji nie mogą być stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o podziale nieruchomości.

Skarżąca podkreśliła, iż nie chodzi (odnosząc się do treści uzasadnienia decyzji) o jakieś tam "przyszłe zdarzenie", lecz o bardzo konkretne prawo majątkowe, które nie wygasa, a które powstało najpóźniej w momencie gdy Miasto P. postanowiło przeznaczyć nieruchomość na cel inny niż cel wywłaszczenia, w tym zbyć lub oddać w użytkowanie wieczyste. Prawo to ma, zdaniem skarżącej, charakter prymarny wobec innych roszczeń i działań dotyczących przedmiotowej działki. Tak więc, jak podkreśliła skarżąca, samo już roszczenie o zwrot nieruchomości jest wystarczającym powodem by jego właściciel był stroną we wszelkich postępowaniach dotyczących danej nieruchomości, a mogących uniemożliwić albo choćby utrudnić jej zwrot. Nie sposób oderwać działań dotyczących przedmiotowej nieruchomości od roszczenia o jej zwrot i prowadzonego w tej sprawie postępowania. Skarżąca wskazał, iż jej zdaniem decyzja o podziale nie powinna być w ogóle wydana, podobnie jak pierwotna wobec niej decyzja o przekazaniu działki w użytkowanie wieczyste P. Spółdzielni Mieszkaniowej [...] (dalej – PSM). Ta ostatnia decyzja została uchylona , (dopiero po 2,5 roku). Zdaniem skarżącej, [...] powinien też z urzędu skasować decyzję podziałową, gdyż utrudnia to, a nawet uniemożliwia zwrot nieruchomości, co w sposób oczywisty godzi w prawa majątkowe właścicielek nieruchomości, którym przysługuje roszczenie o zwrot.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2010 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i słusznie Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ wniosek pochodził od osoby nie posiadającej przymiotu strony postępowania.

Kolegium podkreśliło, iż w pełni podziela argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przemawiające za takim rozstrzygnięciem. Powołując się na art. art. 157 § 2 kpa organ wskazał, iż legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania, badającego zgodność z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej, jest wyłącznie podmiot mający status strony w rozumieniu art. 28 kpa. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ podkreślił, iż stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji są niewątpliwie podmioty, które uczestniczyły w postępowaniu zakończonym weryfikowaną decyzją, zaś obok podmiotów, które miały status strony zwykłego postępowania zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, stroną w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności jest również - stosownie do art. 28 kpa - każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Ocena, czy określonemu podmiotowi przysługuje uprawnienie strony, jest dokonywana według przepisów prawa materialnego. Interes prawny, powinien wyrażać się w możliwości zastosowania określonej normy prawa materialnego w konkretnej sytuacji w odniesieniu do ściśle określonego podmiotu. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem organu, interes prawny wnioskodawcy - skarżącego, należy ocenić na podstawie normy prawnej wynikającej z przepisu art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.10.102.651 j.t. ze zm., dalej - ugn ). Organ wskazał, iż w postępowaniu o zatwierdzenie podziału nieruchomości stronami są wyłącznie właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości podlegającej podziałowi, bo tylko w ich sferze prawnej decyzja o podziale wywiera określone skutki prawne w postaci przyznania korzyści polegającej na tym, że stają się właścicielami (użytkownikami wieczystymi) nieruchomości składającej się z większej ilości działek niż byli do momentu podziału. Decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości nie powoduje natomiast żadnych zmian sferze prawa własności, poza przypadkiem wskazanym w art. 98 w/w ustawy, który w przedmiotowej sprawie nie zachodził, gdyż nieruchomość podlegająca podziałowi stanowiła własność gminy.

Organ stwierdził, iż w konsekwencji powyższego, nie można wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który dawałby podstawę do przyjęcia, iż decyzja zatwierdzająca projekt podziału nieruchomości wywołała zmiany w sferze prawnej podmiotu będącego byłym właścicielem nieruchomości. Jeżeli więc zastosowanie normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony a co za tym idzie - o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. Oznacza to, jak twierdzi organ, że skarżącej nie przysługują uprawnienia do kwestionowania w trybie nadzwyczajnym decyzji organu I instancji. Zatem z uwagi na brak możliwości stwierdzenia interesu prawnego po stronie skarżącej., koniecznym stała się odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Zdaniem skarżącej powołującej się w tej mierze na orzeczenia sadów, orzecznictwo jest w tej mierze zgodne.

Zdaniem organu, na tle jednolitego orzecznictwa, należy stwierdzić, iż osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania podziałowego, czyli nie może skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu, a tym samym nie może przeciwdziała zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. Również w nadzwyczajnym postępowaniu zmierzającym do wyeliminowania opisanej wyżej ostatecznej decyzji w trybie stwierdzenia jej nieważności skarżąca nie posiada przymiotu strony, jako, że nie uległ zmianie jej status materialnoprawny i procesowy.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła Z.S. reprezentowana przez pełnomocnika M.S.B. wskazując, iż powtarza i podtrzymuje swoje stanowisko zajęte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, iż skarżąca jest stroną w każdym postępowaniu dotyczącym rzeczonej nieruchomości, które może uniemożliwić lub choćby utrudnić jej zwrot. Postępowanie zwrotowe ma zaś charakter prejudycjalny wobec wszelkich i innych postępowań (za czym przemawia orzecznictwo). Zdaniem skarżącej decyzja o podziale nie powinna być w ogóle wydana, zwłaszcza bez udziału strony postępowania o zwrot nieruchomości. Zwłaszcza przez [...], tj. ten sam organ, który w tym czasie prowadził postępowanie o zwrot, a jednocześnie przewlekał postępowanie w sprawie o uchylenie decyzji o użytkowaniu wieczystym na rzecz PSM. Zdaniem skarżącej [...] powinien decyzję podziałową skasować z urzęd,u zaraz po swojej decyzji, która odebrała spółdzielni podstawę prawną do bycia użytkownikiem wieczystym. Decyzja o podziale godziła od początku w prawo majątkowe skarżącej uniemożliwiając skuteczną decyzję zwrotną. Skarżąca wskazała również, iż w następnej kolejności [...] winien był "zrealizować" swoją decyzję o uchyleniu decyzji o użytkowaniu wieczystym na rzecz PSM i spowodować wykreślenie tejże z księgi wieczystej, gdyż nie ma już podstawy prawnej by tam figurować. Dopiero w takim stanie prawnym, zdaniem skarżącej, organ zwrotowy będzie mógł wydać skuteczną decyzję o zwrocie nieruchomości tj. z późniejszym wpisem wnioskodawczyń do ksiąg wieczystych. Sytuacja obecna, po zakończeniu postępowania zwrotowego w zakresie udokumentowania ustawowych przesłanek zwrotu, blokuje zwrot. Skasowanie decyzji podziałowej otworzyłoby drogę do wydania decyzji o zwrocie części nieruchomości. Następnie swoje argumenty skarżąca podtrzymała w piśmie z dnia [...]maja 2011r.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.

Uczestnik postępowania P. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w odpowiedzi na skargę z dnia [...] kwietnia 2011r. wniosła o jej oddalenie. Wskazując, między innymi, iż podział nieruchomości wynikał bezspornie z przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego, zaś decyzja o podziale wywołała nieodwracalne skutki prawne w zakresie wyodrębnienia własności lokali i prawomocnego wpisu do księgi wieczystej. Dlatego decyzja o podziale nie może mieć żadnego wpływu na postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zgodnie z art.1 ust.1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia) w zakresie jego zgodności z prawem, oceniając czy w toku postępowania organ nie naruszył przepisów postępowania i czy zastosował właściwe przepisy prawa materialnego.

Jedną z podstawowych gwarancji procesowych strony w postępowaniu administracyjnym jest zapewnienie jej czynnego udziału w postępowaniu (art.10 kpa). Na organie administracji spoczywa więc w szczególności obowiązek ustalenia kręgu stron postępowania, a następnie zawiadomienia ich o wszczęciu postępowania oraz wezwania co udziału w czynnościach postępowania wyjaśniającego, co wynika z art.61 par 1 kpa.

Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu skutkuje naruszeniem prawa obligującym do wznowienia postępowania z powodu przesłanki określonej w art.145 par 1 pkt 4 kpa., a Sąd Administracyjny badając skargę ma obowiązek uwzględnić tę okoliczność z urzędu. Zasada ta obowiązuje nie tylko w zwykłym toku postępowania, ale również w postępowaniach nadzwyczajnych m.in. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej.

Kontrolując zaskarżoną decyzję w zakresie jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu nie ustaliło należycie stron postępowania. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji przymiot strony bada się rozumieniu art.28 kpa. Przepis ten stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny wynika natomiast z przepisów prawa materialnego, których zastosowanie wobec konkretnego podmiotu prawa (konkretnej osoby) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu (wyrok NSA z dnia 2 czerwca 1998r. IV SA 2164/97 Lex nr 43262).

Niewątpliwie stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, kreującej prawa lub/i obowiązki osoby, której ta decyzja dotyczy, powoduje zmianę sytuacji prawnej tej osoby, co uzasadnia jej interes prawny w postępowaniu o stwierdzenie nieważności.

W wyroku z dnia 1 grudnia 1999r. IV SA 2520/98 Naczelny Sąd Administracyjny zasadnie przyjął, że stroną postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to konsekwencją rozpoznawania przez organ nadzoru nowej sprawy w stosunku do załatwionej kwestionowaną decyzją, dlatego też otwiera się następnie dla wszystkich stron tego postępowania droga weryfikacji takiej decyzji. Konsekwencją tego jest, że interes prawny w tym postępowaniu mają również spadkobiercy takiej osoby, które z mocy ustawy wchodzą w ogół praw i obowiązków spadkodawcy, a więc z tego tytułu to oni powinny mieć zapewnioną możliwość udziału w takim postępowaniu.

Legitymację bowiem do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ma każdy, kto posiada interes prawny w wyeliminowaniu decyzji z obrotu pranego w trybie nadzwyczajnym. Można stwierdzić, iż co do zasady krąg takich podmiotów może okazać się szerszy niż krąg podmiotów mających interes prawny w postępowaniu zwyczajnym ( w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości). W niniejszej sprawie pod uwagę należy wziąć to, iż kontroli sądowej podlega nie decyzja o podziale nieruchomości, lecz decyzja odnosząca się do kwestii stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. Należy wskazać, że stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności są nie tylko strony postępowania trybu zwykłego, lecz także osoby, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji ( wyrok NSA z dnia 15 września 2000r. IV SA 2328/99, B.Adamiak, J.Borkowski, KPA. Komentarz, W-wa 2005, s.750).

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art.156 par 1 kpa. W przypadku takim mamy zatem do czynienia z rozpoznawaniem przez organ nadzoru nowej sprawy w stosunku do załatwionej decyzją w trybie "zwykłym". Dlatego też otwiera się następnie dla wszystkich stron postępowania ekstraordynaryjnego – odrębnego od postępowania w trybie "zwykłym" – droga weryfikacji takiej decyzji w trybie zwykłym oraz kontroli sądowej. Interes prawny nie jest bowiem kategorią abstrakcyjną. Nie można wobec tego wypowiadać się o jego istnieniu bądź nieistnieniu w konkretnej sprawie bez wszechstronnego zbadania prawdopodobnego wpływu decyzji na sferę praw strony skarżącej.

A zatem z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości skutecznie mogą wystąpić jedynie właściciele działki, której projekt podziału zatwierdzono ewentualnie ich następcy prawni tj. spadkobiercy lub nabywcy nieruchomości podlegającej podziałowi, bo tylko te podmioty wchodzą w prawa i obowiązki poprzednich właścicieli ( tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 stycznia 2008r. II SA/Kr 1152/07, Lex nr 480120). Możliwa jest taka sytuacja, w której osoba będąca stroną w postępowaniu zwykłym, nie będzie stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji jak i taka, w której osoba nie była stroną w postępowaniu zwykłym, ale będzie stroną w postępowaniu nadzwyczajnym. Również istnienie przesłanki wznowieniowej nie wyklucza wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jeżeli równocześnie spełnione są warunki wymagane dla tego trybu postępowania. Strona może równocześnie żądać wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania i postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W takiej sytuacji mając na uwadze, że zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania, należy dać priorytet pierwszemu z nich ( tak wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2009r. III SA/Kr 389/08, Lex nr 550468). Należy podkreślić, iż w sprawie o wznowienie podstępowania organy przyznały skarżącej przymiot strony, wznowiły postępowanie i uchyliły w części własną decyzję z dnia [...] grudnia 1997r. orzekającą o odstąpieniu w użytkowanie wieczyste gruntu stanowiącego własność Miasta P. co do części nieruchomości – działki nr [...] i umorzyły postępowanie.

Stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji.

Konsekwencją więc uznania skarżących za stronę postępowania w postępowaniu wznowieniowym dotyczącym decyzji o oddaniu działki gruntu nr [...] w użytkowanie wieczyste P. Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", jak również złożenia przez skarżące właściwemu organowi wniosku o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości jest to, że osoby starające się o odzyskanie praw do nieruchomości stają się stroną we wszystkich postępowaniach administracyjnych, które są prowadzone w stosunku do tegoż gruntu ( por. wyrok NSA z dnia 6 maja 1994r. sygn.akt SA?Kr 1740/93, Wokanda z 1994r. Nr 11).

W tej sytuacji rację ma skarżąca twierdząc, że jest legitymowana do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] o podziale z dnia [...] maja 2003r.

Reasumując, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu powinno w pierwszej kolejności prawidłowo ustalić strony postępowania, umożliwić im udział w postępowaniu zgodnie z art.61 par 1 kpa, następnie rozważyć czy skarżąca posiada interes prawny w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 2003r. Dopiero prawidłowe w tym zakresie ustalenia organów administracyjnych umożliwią wydanie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdzając, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja z dnia [...] lipca 2010r. wydane w niniejszej sprawie przez Samorządowe kolegium Odwoławcze w Poznaniu zostały wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów uchylił je na podstawie art.145 par 1 pkt 1 lit.a i c oraz art.135 ppsa.

O punkcie 2 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 ppsa. O kosztach postępowania zaś, na które składa się w niniejszej sprawie opłata sądowa w kwocie 200 zł, Sąd orzekł na podstawie art.200 ppsa.

MZ