Wyrok NSA, sygn. akt III OSK 3282/21
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia: 2021-02-17 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne: Inspekcja pracy
Skarżony organ: Inspektor Pracy
Treść wyniku: Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy: article: art. 41 ust. 4 pkt 2
journal: Dz.U. 2008 nr 237 poz 1656
law: Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 1038/19 w sprawie ze skargi Szpitala S. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w przedmiocie nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu na rzecz Szpitala S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.


UZASADNIENIE

Wyrokiem z [...] marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 1038/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi Szpitala S.: uchylił decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu z [...] marca 2019 r., nr [...] oraz poprzedzający ją nakaz Starszego Inspektora Pracy z [...] stycznia 2019 r. nr rej.: [...], w przedmiocie nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (pkt 1); umorzył postępowanie administracyjne (pkt 2) i zasądził od organu na rzecz skarżącego Szpitala kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 3).

Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych

i prawnych:

Decyzją z [...] marca 2019 r. Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu utrzymał w mocy nakaz z 22 stycznia 2019 r. w sprawie umieszczenia pracownika B. R. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2017r., poz. 664 ze zm.), dalej: u.e.p.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku kontroli dotyczącej przestrzegania przepisów ustawy o emeryturach pomostowych przeprowadzonej w Szpitalu S. w dniach 7, 9, 14, 16, 17, 22 stycznia 2019 r. na pisemny wniosek pracownika, inspektor pracy ustalił, iż B. R. jest zatrudniona na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii Szpitala S. od 3 listopada 1997 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, obecnie na stanowisku Starszej Pielęgniarki. Inspektor wskazał, że pracownik świadczy pracę w Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii jako pielęgniarka odcinkowa, pracując w równoważnym systemie czasu pracy w godzinach od 7.00 do 19.00 i od 19.00 do 7.00. W dni robocze po godzinie 15.05 lub po godzinie 19.00 oraz przez 12 godzin w soboty, niedziele i święta, tj. gdy nie pracują pielęgniarki zespołów operacyjnych znieczulające do zabiegów operacyjnych pacjentów tzw. planowych, pracownik zabezpiecza Blok Operacyjny i w sytuacjach nagłych bierze udział w zespołach operacyjnych jako pielęgniarka znieczulająca do zabiegów operacyjnych pacjentów tzw. pozaplanowych i ostrych. Zdaniem organu pielęgniarka uczestnicząca w zabiegach operacyjnych tzw. pozaplanowych i ostrych jako pielęgniarka anestezjologiczna jest członkiem zespołu operacyjnego wymienionym w pkt 24 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Organ podkreślił, że kryterium dotyczące wykonywania prac w warunkach ostrego dyżuru bierze się z konieczności działania w warunkach, które są wyjątkowo trudne do przewidzenia i w których stosowanie określonych procedur zapewniających bezpieczeństwo własne i innych osób jest nader utrudnione. Właśnie ten czynnik, a więc działanie w warunkach nagłości i nieprzewidywalności, decyduje o szczególnym charakterze pracy personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru, kwalifikując wykonujących ją pracowników do przyznania im emerytur pomostowych. W ocenie organu praca specjalisty pielęgniarstwa w Oddziale ITiA, co do zasady jest pracą "w warunkach ostrego dyżuru", albowiem poza "normalną" pracą w tym oddziale istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia powodującego konieczność udzielania świadczeń zdrowotnych w trybie nagłym m.in. na Bloku Operacyjnym jako członek zespołu operacyjnego przy znieczulaniu do zabiegów operacyjnych pacjentów. Zdarzeń takich pracodawca nie jest w stanie przewidzieć, a niewątpliwie one występują. Organ wskazał, że w załączniku Nr 1 do Zarządzenia [...] Dyrektora Szpitala S. z dnia 11 kwietnia 2018 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze objętych prawami wynikającymi z ustawy o emeryturach pomostowych w S., pracodawca w punkcie 3 ustalił następujące stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze: starszy pielęgniarz koordynujący, specjalista pielęgniarstwa, starsza pielęgniarka, pielęgniarka Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii wykonujący pracę na Bloku Operacyjnym z zaznaczeniem, że na stanowisku pracy praca wykonywana jest - w pełnym wymiarze czasu pracy - w warunkach ostrego dyżuru. Zdaniem Inspektora Pracy zapis o pracy w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach ostrego dyżuru nie ma tutaj przesądzającego znaczenia, bowiem uzasadnione jest aby za pracownika wykonującego prace w warunkach szczególnych traktować już takiego pracownika, którego znaczna część czynności wykonywanych w ramach zakresu obowiązków wiąże się ze szczególnym charakterem. Wykonywanie nawet tylko w ramach części obowiązków takich czynności niesie za sobą niebezpieczeństwo związane z obniżoną sprawnością psychofizyczną pracownika.

Skargę na powyższą decyzję złożył Szpital S., zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie: prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 3.ust. 3 w zw. z art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych oraz w związku z poz. 24 załącznika nr 2 do tej ustawy, a także naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Szpital wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją nakazu, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zdaniem szpitala stanowisko, na którym zatrudniona jest B. R., nie może zostać uznane za stanowisko na którym wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Do skargi załączono harmonogram czasu pracy B. R. za lata 2017 i 2018, wskazując, że brała ona udział w 2017 r. w zabiegach przez 1988 minut, co daje 33 godziny i 8 minut, a jej wymiar czasu pracy w tym roku wynosił 1895 godzin i 50 minut. Z kolei w 2018 r. w zabiegach uczestniczyła przez 2597 minut, co daje 43 godziny i 17 minut, podczas gdy jej wymiar czasu pracy wynosił 1903 godzin i 25 minut.

Okręgowy Inspektor Pracy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2018, poz. 1924, dalej jako: "u.e.p.") oraz ustawy z dnia 3 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2018, poz. 623, dalej jako: "ustawa o PIP").

W sprawie należało uwzględnić pełen jej kontekst, w tym, że sprawa jest jedną z ponad dwudziestu spraw zawisłych przed tamtejszym Sądem. Sąd miał zatem wiedzę, że wszystkie te sprawy dotyczą specjalistów pielęgniarstwa zatrudnionych na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii Szpitala S.. Z akt sprawy wynika, że przed Sądem Rejonowym w P. toczą się postępowania z powództwa przynajmniej części ze wskazywanych w nakazach Państwowej Inspekcji Pracy Specjalistów Pielęgniarstwa Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii Szpitala o ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Sprawy te zostały wywołane powództwem pracowników, a nie odwołaniami od decyzji ZUS. Sąd ten podkreślił, że nie jest rolą sądu administracyjnego rozstrzyganie czy wskazana w zaskarżonym nakazie osoba wykonywała prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Sąd administracyjny rozstrzyga jedynie o tym czy zasadnie nakazano wpisanie danej osoby do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy stanowisko starszej pielęgniarki na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii znajduje się w wykazie stanowisk pracy Szpitala S. w P., na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. A jeśli nie, to czy organy PIP są uprawnione do nakazania umieszczenia pracownika decyzją administracyjną wydaną na podstawie art. 11 a ustawy o PIP w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 2 pkt 2 u.e.p. w związku z pozycją 24 załącznika nr 2 do tej ustawy - w sytuacji gdy - pracodawca nie umieścił w sporządzonym wykazie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p., stanowiska zajmowanego przez konkretnego pracownika.

W ocenie Sądu pierwszej instancji obydwie kwestie należy rozstrzygnąć negatywnie. Uzasadniając rozstrzygnięcie spornych kwestii należy, zdaniem tego Sądu, w pierwszej kolejności wskazać, że na podstawie art. 11a ustawy o PIP właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p., wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Kwestią pozostającą poza sporem jest fakt, że podmiotem uprawnionym do zakwalifikowania danego rodzaju pracy, do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze jest płatnik składek, a więc pracodawca. Organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania umieszczenia pracownika decyzją administracyjną wydaną na podstawie art. 11a ustawy o PIP, w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze (art. 41 ust. 4 pkt 2), jednak wydanie takiego nakazu możliwe jest wówczas, gdy dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, natomiast pracownik zajmujący takie właśnie stanowisko w zakładzie pracy nie został przez pracodawcę uwzględniony w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Nakazanie wpisania do ewidencji pracownika świadczącego pracę na stanowisku

niezaliczonym do wykazu stanowisk, o jakim mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p., byłoby w istocie wiążącym ustalaniem, czy określone stanowisko (zajmowane przez danego pracownika) spełnia wymogi przewidziane w ustawie o emeryturach pomostowych. Tymczasem do dokonywania tego rodzaju ustaleń (jakie stanowiska spełniają warunki ustawy o emeryturach pomostowych) organy inspekcji pracy nie są umocowane. W tym bowiem zakresie u.e.p. przyjęła zasadę właściwości Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz sądów powszechnych w sprawach między innymi emerytur pomostowych, co z kolei ogranicza zakres kompetencji Inspekcji Pracy do spraw wyżej wskazanych. Szczególnego podkreślenia wymaga to, że kwestia tego, że "punktem odniesienia" dla przewidzianej w art. 10 ust. 1 pkt 9a kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy do kontroli ewidencji nie mogą być wprost wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, określone załącznikami nr 1 czy nr 2, lecz wykaz stanowisk pracy płatnika – pracodawcy, na których taka praca jest wykonywana została rozstrzygnięta przez sądy administracyjne i to w bliźniaczym stanie faktycznym (wyrok NSA z 26 marca 2015 r. sygn. I OSK 2377/13; http;//orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe oznacza, że jedynym do czego jest kompetentna inspekcja pracy, jest wydanie nakazu umieszczenia danego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze przez inspektora pracy - o ile - dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a pracownik zajmujący takie właśnie stanowisko nie został umieszczony w ewidencji. Rola inspekcji pracy w tym zakresie ogranicza się jedynie do orzekania o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku pracodawcy o charakterze ewidencyjno-sprawozdawczym.

Skoro zatem kwestią nie mogącą budzić uzasadnionych wątpliwości jest fakt, że "punktem odniesienia" dla przewidzianej art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o PIP kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy do kontroli ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p., nie może być wprost wykaz prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, określonych załącznikami nr 1 czy nr 2, lecz wykaz stanowisk pracy płatnika – pracodawcy, na których taka praca jest wykonywana, należało rozstrzygnąć, czy stanowisko starszej pielęgniarki na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii Szpitala S. zostało przez pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Niesporne, bowiem w okolicznościach badanej sprawy pozostaje, że B. R. pozostaje zatrudniona na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii Szpitala S. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku starszej pielęgniarki.

Rozstrzygając, czy stanowisko starszej pielęgniarki na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii znajduje się w wykazie stanowisk pracy Szpitala S. w P., na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, należy wskazać, że bezsporne w sprawie pozostaje że kwestię tę reguluje Zarządzenie nr [...]z dnia 11 kwietnia 2018 r. Dyrektora Szpitala S. w P.., dalej jako: Zarządzenie [...]. W § 1 tego Zarządzenia wskazano, że wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze stanowi załącznik nr 1 do zarządzenia. Znajdujący się w aktach sprawy załącznik obejmuje 4 punkty. Na podstawie pkt 3 załącznika do Zarządzenia [...]w wykazie stanowisk ujęto "Starszego Pielęgniarza Koordynującego, Specjalistę Pielęgniarstwa, Starszą Pielęgniarkę, Pielęgniarkę Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii wykonujących pracę na Bloku Operacyjnym". W odniesieniu do wszystkich stanowisk pracy sformułowano zastrzeżenie, że chodzi o stanowiska, na których praca ta wykonywana jest w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach ostrego dyżuru.

Mając zatem na uwadze fakt, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest nakaz wydany na podstawie art. 11a ustawy o PIP w zw. z art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p. nie może zdaniem Sądu pierwszej instancji budzić wątpliwości fakt, że kryterium legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi załącznik do Zarządzenia [...]. To bowiem fakt zamieszczenia danego stanowiska w wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (art. 41 ust. 4 pkt 1 u.e.p.), rodzi po stronie pracodawcy obowiązek ujęcia danego pracownika w ewidencji (art. 41 ust. 4 pkt 2 u.e.p.), a po stronie Inspekcji Pracy kompetencje do ewentualnego nakazania umieszczenia konkretnego pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Literalne brzmienie pkt 3 zał. nr 1 do Zarządzenia [...] wskazuje, że w wykazie stanowisk ujęto "Starszego Pielęgniarza Koordynującego, Specjalistę Pielęgniarstwa, Starszą Pielęgniarkę, Pielęgniarkę Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii wykonujących pracę na Bloku Operacyjnym". W odniesieniu do wszystkich stanowisk pracy sformułowano zastrzeżenie, że chodzi o stanowiska, na których praca wykonywana jest w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach ostrego dyżuru. Jednocześnie, jak wynika z przekazanej Sądowi przez organ dokumentacji akt sprawy, Dyrektor Szpitala dokonał rozróżnienia pomiędzy Specjalistami Pielęgniarstwa Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii, na takich, których miejscem pracy jest "Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii", i takich, których miejscem pracy jest "Blok operacyjny".

Zasady logiki i reguł wykładni prowadzą do wniosku, że gdyby wolą Szpitala było zamieszczenie w wykazie stanowisk zarówno starszej pielęgniarki Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii, dla których miejscem pracy jest "Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii", jak i takich, dla których miejscem pracy jest: "Blok operacyjny", to w pkt 3 zał. nr 1 do Zarządzenia [...]nie znalazłoby się zastrzeżenie, że chodzi o wykonujących pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach ostrego dyżuru na Bloku Operacyjnym. Jak wynika zatem z treści zał. nr 1 Zarządzenia nr [...], kryterium przesądzającym o zaliczeniu przez Szpital, stanowiska starszej pielęgniarki Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii do stanowisk, na których praca wykonywana jest w pełnym wymiarze czasu pracy, jest miejsce wykonywania tej pracy. Literalnie wskazanym stanowiskiem pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ujętym w pkt 3 zał. nr 1 do zarządzenia [...] jest stanowisko starszej pielęgniarki Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii, dla którego miejscem pracy jest "Blok Operacyjny".

W ocenie Sądu pierwszej instancji nie ulega wątpliwości, że w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji nie przedstawiono żadnego dokumentu, z treści którego wynikałoby, że miejscem wykonywania pracy (w rozumieniu wskazanego Zarządzenia nr [...]) przez B. R. jest "Blok operacyjny". Tymczasem z załącznika nr 1 do Zarządzenia [...]wynika, że co do zasady stanowiskiem pracy, na którym jest wykonywana praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, jest stanowisko starszej pielęgniarki Bloku Operacyjnego (pkt 2). Dlatego też konsekwentnie do wykazu takich stanowisk zaliczono tych pracowników Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii, dla których wskazanym przez Pracodawcę miejscem wykonywania pracy w pełnym wymiarze czasu pracy jest "Blok Operacyjny".

Wnioski takie uzasadnia również literalne brzmienie "Wykazu prac o szczególnym charakterze" (zał. nr 2 do u.e.p.), w którym wymieniono "Prace personelu medycznego - w zespołach operacyjnych - dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru". Ustawodawca nie pozostawia zatem wątpliwości, że pracą o szczególnym charakterze jest praca personelu medycznego – w zespołach operacyjnych – określonych dyscyplin i anestezjologii, w warunkach ostrego dyżuru i zgodnie z art. 3 ust. 5 u.e.p. w pełnym wymiarze czasu pracy.

Sąd ten wskazał, że rozpatrując sprawę miał na uwadze uchwałę NSA z dnia 13 listopada 2011 r. sygn. I OPS 4/12, zgodnie z którą w postępowaniu o umieszczenie pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.), za pracownika wykonującego prace o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 5 u.e.p. może być uznany pracownik, który wykonując prace o szczególnym charakterze wykonuje także inne dodatkowe czynności wskazane przez pracodawcę w ramach świadczenia pracy. Należy jednak mieć na uwadze, że ww. uchwała dotyczy sytuacji, w której poza sporem pozostaje fakt umieszczenia przez pracodawcę danego stanowiska w wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Uchwała ta literalnie rozstrzyga kwestię dopuszczalności uznania za pracownika wykonującego prace o szczególnym charakterze "pracownika, który wykonując prace o szczególnym charakterze", wykonuje także inne dodatkowe czynności. Dotyczy zatem sytuacji, w której nie ma sporu co do faktu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu u.e.p. Podobnie wyrok NSA z 12 października 2011 r. sygn. I OSK 510/11 dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy sam charakter pracy - jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, pozostawał poza sporem. Sporny pozostawał tylko wymiar czasu tej pracy. Bowiem, jak równie konsekwentnie przyjmuje w swoich orzeczeniach NSA w sytuacji zaistnienia takiego sporu (co do faktu wykonywania pracy szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze), zagadnienia sporne rozstrzygać może tylko ZUS, a następnie sąd powszechny (por. wyrok NSA z 26 marca 2015 r. sygn. I OSK 2377/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W okolicznościach niniejszej sprawy istota sporu dotyczy właśnie charakteru prac tych starszych pielęgniarek, dla których miejscem pracy jest "Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii". Charakter tego sporu był akcentowany przez Szpital już w toku postępowania przed organami, gdy w odwołaniu podnoszono, że przed sądem zawisły sprawy z pozwów pracowników, które - jak doprecyzował na rozprawie pełnomocnik Szpitala - dotyczą ustalenia wykonywania pracy o szczególnym charakterze.

W ocenie Sądu pierwszej instancji nie ulega wątpliwości, że Szpital pominął stanowisko starszych pielęgniarek, dla których miejscem pracy jest Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii, w wykazie stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że fakt ten dostrzegł również Inspektor Pracy, który zasadności nakazu umieszczenia B. R. w ewidencji, upatruje - nie w Zarządzeniu nr [...], ale w zał. nr 2 do u.e.p. Z tych względów spór w niniejszej sprawie oscyluje wokół kwestii wymiaru liczby godzin, jaki uczestniczka postępowania spędzała na Bloku Operacyjnym oraz na definiowaniu pojęć "pełnego wymiaru czasu pracy" i "warunków ostrego dyżuru".

Tymczasem, jeżeli pracodawca pominął dane stanowisko pracy w wykazie, to arbitralne rozstrzygnięcie organów Państwowej Inspekcji Pracy w tym przedmiocie naruszyłoby granice ich właściwości, wkraczając w sferę zastrzeżoną dla organów rentowych (tak wyrok NSA z 27 października 2015 r., sygn. akt I OSK 920/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wiązałoby się ono z koniecznością dokonania wiążących ustaleń co do tego, czy dana praca odpowiada warunkom określonym w ustawie o emeryturach pomostowych. Dlatego też korekta przez organ Państwowej Inspekcji Pracy ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymagałaby wcześniejszej zmiany wykazu stanowisk, na których tego rodzaju praca jest wykonywana, poprzez umieszczenie w niej stanowiska zajmowanego przez uczestniczkę postępowania.

Sąd ten podkreślił, że Szpital objął wykazem wyłącznie stanowiska, na których praca na Bloku Operacyjnym jest wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy. Ustalenie zatem, czy uczestniczka postępowania, która w niektórych miesiącach subsydiarnie również wykonuje prace na Bloku Operacyjnym, wykonuje prace o szczególnym charakterze, należy do sądu powszechnego, a nie do Inspekcji Pracy. Z tej też przyczyny Sąd pierwszej instancji, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzający ją nakaz, o czym orzekł w pkt 1 wyroku. Podkreślił przy tym, że nie przesądza czy B. R. wykonywała prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Sąd administracyjny rozstrzyga bowiem jedynie o tym czy zasadnie nakazano wpisanie uczestniczki postępowania do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w sytuacji gdy zajmowane przez nią stanowisko nie zostało umieszczone przez Szpital w wykazie stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Wobec faktu, że stanowisko zajmowane przez uczestniczkę postępowania nie zostało przez Szpital umieszczone w wykazie stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, Sąd ten na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w pkt 2 wyroku orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego.

O kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018, poz. 1667 ze zm.) w pkt. 3 wyroku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi. Nadto zażądał zasądzenia zwrotu kosztów postępowania i zrzekł się rozprawy.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 lutego 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 664 ze zm.) w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 124 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, prowadzącą do uznania, iż organy Państwowej Inspekcji Pracy nie były uprawnione do nakazania umieszczenia pracownika Szpitala S. w P. zatrudnionego na stanowisku Starszej Pielęgniarki, w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, podczas gdy okoliczności sprawy wskazują, iż organ uprawniony był do wydania przedmiotowej decyzji.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący szpital wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 182 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - zwanej również p.p.s.a.): "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów" (art. 182 § 3 p.p.s.a.). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje więc zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.

W przedmiotowej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wprawdzie co do zasady w pierwszej kolejności rozważeniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, to jednak w tej sprawie, z uwagi na powiązanie naruszeń przepisów postępowania z naruszeniami określonych przepisów prawa materialnego, najpierw należało odnieść się do zarzutów naruszenia prawa materialnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w kontekście zarzucanej błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, tj. art. 41 ust. 4 pkt 2 tej ustawy.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o emeryturach pomostowych, Zakład Ubezpieczeń Społecznych prowadzi centralny rejestr stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz centralny rejestr pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych (dalej FEP). Natomiast płatnik składek, którym zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy jest pracodawca, o którym mowa w art. 4 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jest obowiązany prowadzić wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (art. 41 ust. 4 pkt 1) oraz ewidencję pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2 (art. 41 ust. 4 pkt 2). W myśl art. 41 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych płatnik składek obowiązany jest powiadomić pracowników o dokonaniu wpisu do ewidencji, o której mowa w ust. 4. Jednocześnie art. 41 ust. 6 cyt. ustawy stanowi, że w przypadku nieumieszczenia pracownika przez płatnika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do Państwowej Inspekcji Pracy.

Z powyższym przepisem koresponduje art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2019 r., poz. 1251, dalej ustawa o PiP), zgodnie z którym do zadań PiP należy kontrola ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 o emeryturach pomostowych. Zgodnie z art. 11a ustawy o PiP, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzenia korekty dokonywanego wpisu w tej ewidencji.

Przyznanie pracownikowi uprawnienia do zawiadomienia właściwych organów inspekcji pracy o niewpisaniu pracownika do ewidencji określonej w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych nie dowodzi, że pracownik ten może skutecznie żądać rozstrzygnięcia przez te organy, czy rodzaj świadczonej przez niego pracy powinien być zaliczony do kategorii prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze. Nie oznacza też, że organy PIP w takich przypadkach, wykorzystując instrumenty przewidziane w art. 11a ustawy o PIP, mogą nakazać pracodawcy umieszczenie pracownika w ewidencji. Należy bowiem pamiętać, że to pracodawca określa wykaz stanowisk pracy, na których - w jego zakładzie pracy - wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych). Mimo odesłania w art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o PiP do przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, punktem odniesienia dla przewidzianej w art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o PiP kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy do kontroli ewidencji pracowników nie mogą być wprost wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, określone załącznikami nr 1 czy nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, lecz wykaz stanowisk pracy płatnika - pracodawcy (por. np. wyrok NSA z 26 marca 2015 r., I OSK 2377/13 wyrok dostępny w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA").

Zatem pracodawca (płatnik składek), tworząc przedmiotowy wykaz, jest uprawniony do kwalifikowania danego rodzaju pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Z powyższego wynika, że organy inspekcji pracy - otrzymawszy skargę pracownika złożoną w oparciu o art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych - zobowiązane są prowadzić postępowanie kontrolne na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o PIP. Postępowanie to może zakończyć się wydaniem, na podstawie art. 11a ustawy o PIP, nakazu o wpisaniu konkretnego pracownika do ewidencji, jeżeli dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a pomimo to pracownik - spełniający wszystkie warunki do objęcia go obowiązkiem opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych - nie został umieszczony w ewidencji. Nakazanie z kolei wpisania do ewidencji pracownika świadczącego pracę na stanowisku niezaliczonym do wykazu stanowisk, o jakim mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych, byłoby w istocie wiążącym ustalaniem, czy określone stanowisko (zajmowane przez danego pracownika) spełnia wymogi przewidziane w ustawie o emeryturach pomostowych. Tymczasem do dokonywania tego rodzaju ustaleń (jakie stanowiska spełniają warunki ustawy o emeryturach pomostowych) organy inspekcji pracy nie są umocowane (por. wyroki NSA: z 26 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2377/13; z 27 października 2015 r., sygn. akt I OSK 920/14; z 20 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 238/13; z 11 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 1684/14).

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest już pogląd, zgodnie z którym oceniając przedmiotowy zakres stosowania nakazów unormowanych w art. 11a ustawy o PIP, należy mieć również na uwadze zawarte w ustawie o emeryturach pomostowych regulacje określające zakres kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz sądów powszechnych w sprawach ubezpieczeń społecznych, w tym i emerytur pomostowych. Takie regulacje w sposób oczywisty ograniczają bowiem zakres właściwości organów Państwowej Inspekcji Pracy do spraw, w których kwalifikacja pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie jest sporna. W razie pojawiających się w tym zakresie zastrzeżeń właściwym do rozstrzygnięcia sporu nie jest organ Państwowej Inspekcji Pracy, lecz Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a następnie sąd powszechny – w przypadku sporów emerytalny lub sąd powszechny – w przypadku wystąpienia przez pracownika z roszczeniem określonym w art. 189 k.p.c. w trakcie trwania stosunku pracy. Oznacza to, że sporny charakter sprawy zakwalifikowania pracy pracownika do prac wykonywanych w szczególnych warunkach, co jest warunkiem umieszczenia tego pracownika w omawianej ewidencji, wymaga rozstrzygnięcia tej kwestii przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Sprawa ta wykracza poza granice sprawy administracyjnej prowadzonej przez organy Państwowej Inspekcji Pracy w przedmiocie nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Organy Państwowej Inspekcji Pracy w takim postępowaniu mogą nakazać pracodawcy umieszczenie pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w oparciu o stan faktyczny, w którym zakwalifikowanie pracy danego pracownika do tego rodzaju prac nie jest sporne, ewentualnie, gdy spór został już rozstrzygnięty, a dane pracownika nie figurują w ewidencji. Istnienie sporu w tym względzie uniemożliwia natomiast władczą ingerencję organu Państwowej Inspekcji Pracy w trybie art. 11a ustawy o PIP.

Wniosek powyższy potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 r., sygn. I OPS 4/12, w której Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w postępowaniu o umieszczenie pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, za pracownika wykonującego prace o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 5 tej ustawy może być uznany pracownik, który wykonując prace o szczególnym charakterze, wykonuje także inne dodatkowe czynności wskazane przez pracodawcę w ramach świadczenia pracy. Uzasadniając swoje stanowisko skład siedmiu sędziów NSA wskazał, że zagadnienie prawne objęte wnioskiem Prezesa NSA wymagało rozważenia relacji między sprawami o nakazanie pracodawcy umieszczenie pracownika w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych lub wykreślenie go z tej ewidencji, które są rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej przez organy PIP, a sprawami o przyznanie emerytury pomostowej oraz sprawami dotyczącymi obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, które są załatwiane przez organy rentowe i są objęte właściwością sądów powszechnych. NSA stwierdził dalej, że sprawy o emerytury pomostowe oraz sprawy dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których mają zastosowanie przepisy ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 17 stycznia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 25 i 40 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych). W konkluzji NSA zaznaczył, że z uwagi na właściwość organów rentowych i sądów powszechnych w sprawach regulowanych w ustawie o emeryturach pomostowych oraz charakter ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 tej ustawy, należy przyjąć, że w ewidencji powinni być umieszczeni pracownicy, którzy wykonują prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze bez względu na to czy wykonują wyłącznie tego rodzaju prace, czy też, poza tego rodzaju pracami, wykonują także prace innego rodzaju. Oznacza to, że organy Państwowej Inspekcji Pracy w postępowaniu o nakazanie pracodawcy umieszczenie pracownika w ewidencji lub wykreślenie pracownika z ewidencji rozstrzygają wyłącznie o tym, czy pracownik wykonuje prace na stanowisku pracy, na którym są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, bez względu na to, czy taki pracownik wykonuje dodatkowo także inne prace. Ocena czy wykonywanie tych innych prac powoduje, że pracownik wykonuje lub nie wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracy w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych należy do organów rentowych i sądów powszechnych, ponieważ są to okoliczności dotyczące obowiązku opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych oraz spełniania warunku nabycia prawa do emerytury pomostowej, a nie okoliczności, od których zależy umieszczenie lub nieumieszczenie pracownika w ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 o emeryturach pomostowych.

Konsekwencją przywołanej uchwały, którą związany jest także Sąd orzekający w niniejszej sprawie, jest ukształtowanie takiej linii orzeczniczej, wedle której o tym, że pracownik spełnia lub nie spełnia warunku do nabycia prawa do emerytury pomostowej, nie może rozstrzygać wpis do ewidencji, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych, ani decyzja administracyjna organów Państwowej Inspekcji Pracy wydana na podstawie art. 11a ustawy o państwowej inspekcji pracy. Oznaczałoby to bowiem, że o spełnieniu przez pracownika jednego z warunków nabycia prawa do emerytury pomostowej rozstrzygają organy PIP oraz w razie wniesienia skargi - sądy administracyjne. Nie ulega zaś wątpliwości, że decyzje administracyjne wydawane przez organy PIP w tych sprawach nie są objęte właściwością sądów powszechnych (por. wyroki NSA: z dnia 11.12.2012 r. o sygn. akt I OSK 512/12; z dnia 14.12.2012 r. o sygn. akt I OSK 552/12; z dnia 21.12.2012 r. o sygn. akt I OSK 567/12 i I OSK 561/12 i I OSK 557/12; z dnia 28.12.2012 r. o sygn. akt I OSK 582/12 i I OSK 650/12, a także z dnia 04.01.2013 r. o sygn. akt I OSK 908/12 (wszystkie Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA).

Postępowanie zainicjowane skargą pracownika, wniesioną na zasadzie art. 41 ust. 6 ustawy o emeryturach pomostowych zakończyć się może wydaniem nakazu wpisu do ewidencji na podstawie art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy tylko wtedy, jeżeli dane stanowisko pracy zostało przez samego pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a pomimo to pracownik - spełniający wszystkie warunki do objęcia go obowiązkiem opłacania składek na FEP - nie został wciągnięty do ewidencji. Nakaz taki może również być wydany, jeżeli w wyniku decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalone zostanie, że pracownik zatrudniony na danym stanowisku spełnia warunki do objęcia go systemem emerytur pomostowych, co rodzi po stronie pracodawcy (płatnika) obowiązek uiszczania składek na FEP. W sytuacji, gdy stanowisko, na którym zatrudniony jest pracownik, nie zostało zaliczone przez pracodawcę albo uprawniony organ do stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, organ Państwowej Inspekcji Pracy powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. W postępowaniu kontrolnym zainicjowanym przez pracownika skargą na pracodawcę inspekcja nie może bowiem rozstrzygać o charakterze jego pracy i przesądzać o okolicznościach decydujących o objęciu pracownika obowiązkami wynikającymi z przepisów emerytalnych. Organy PIP nie mają prawnych podstaw do dokonywania wiążących ustaleń czy badań w zakresie wykazywania, czy określone stanowisko pracy spełnia wymogi przewidziane przez ustawę z 2008 r. o emeryturach pomostowych, by być umieszczone przez pracodawcę w rejestrze stanowisk prowadzonych w oparciu o przepis art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy. Organy inspekcji pracy nie są upoważnione do wydawania decyzji ingerujących w treść tego rejestru.

Skoro zatem - jak to już wyżej wskazano - punktem odniesienia dla przewidzianej w art. 10 ust. 1 pkt 9a ustawy o PiP kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy do kontroli ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nie może być bezpośrednio wykaz prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, określonych załącznikami do ustawy o emeryturach pomostowych, lecz wykaz stanowisk pracy płatnika (pracodawcy), na których taka praca jest wykonywana, należało rozstrzygnąć, czy stanowisko starszej pielęgniarki na Oddziale Intensywnej Terapii i Anestezjologii Szpitala S. zostało przez pracodawcę zaliczone do wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Uczestniczka postępowania pozostaje bowiem zatrudniona na w/w Oddziale w pełnym wymiarze czasu pracy właśnie na stanowisku starszej pielęgniarki.

Z pkt. 3 załącznika do Zarządzenia [...]Dyrektora Szpitala wynika, że w wykazie stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, ujęto stanowisko starszej pielęgniarki Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii, ale wyraźnie zastrzeżono, że ma to być pracownik wykonujący pracę na Bloku Operacyjnym i to w pełnym wymiarze czasu pracy, w warunkach ostrego dyżuru. Jak wynika zatem z treści analizowanego załącznika do zarządzenia, dodatkowym kryterium przesądzającym o zaliczeniu przez pracodawcę danego stanowiska starszej pielęgniarki Oddziału ITiA do (ujętych w wykazie) stanowisk, na których praca wykonywana jest w pełnym wymiarze czasu pracy, jest wskazane miejsce wykonywania (tej) pracy. Z pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że Dyrektor Szpitala dokonał rozróżnienia pomiędzy specjalistami pielęgniarstwa Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii na takich, których miejscem pracy jest Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii, oraz takich, których miejscem wykonywania pracy jest Blok Operacyjny.

Słuszna jest zatem konstatacja Sądu pierwszej instancji, że gdyby wolą pracodawcy było zamieszczenie w wykazie stanowisk zarówno starszej pielęgniarki Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii, dla której miejscem pracy jest Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii, jak i stanowiska starszej pielęgniarki, dla której miejscem pracy jest Blok Operacyjny, to w pkt. 3 załącznika nr 1 do Zarządzenia [...]nie znalazłoby się zastrzeżenie, że chodzi o wykonujących pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach ostrego dyżuru na Bloku Operacyjnym. W konsekwencji należało stwierdzić za Sądem pierwszej instancji, że stanowiskiem pracy, na którym jest wykonywana w Szpitalu praca o szczególnym charakterze jest tylko takie stanowisko starszej pielęgniarki Oddziału Intensywnej Terapii i Anestezjologii, dla którego podstawowym miejscem wykonywania pracy jest Blok Operacyjny, a takiej okoliczności nie stwierdzono względem uczestniczki postępowania. Nie można było zatem uznać, aby Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Wszystkie istotne w sprawie okoliczności faktyczne zostały bowiem wyjaśnione w sposób umożlwiający wydanie orzeczenia zgodnego z prawem.

Zarzut naruszenia art. 124 k.p.a., który określa elementy składowe postanowienia (formy działania organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym), jest bezzasadny. Po pierwsze przepis ten składa się z dwóch oddzielnych jednostek redakcyjnych (paragrafów), a rolą Naczelnego Sądu nie jest precyzowanie granic skargi kasacyjnej, a po drugie, przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie było postanowienie, lecz decyzja.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.