Wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt IV SA/Gl 1004/10
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Data orzeczenia: 2011-11-04 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Pomoc społeczna
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 20 ust. 3, art. 3 pkt 24, art. 5 ust. 1, 2 i 3, art. 30
journal: Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
law: Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
article: art. 151 par. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę.


UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. przyznał W. S. prawo do zasiłku rodzinnego od dnia [...] r. do dnia [...] r. w kwocie 48,00 zł miesięcznie oraz jednorazowy dodatek z tytułu urodzenia dziecka w kwocie 1.000,00 zł. Decyzja ta, została podjęta na podstawie art. 20 ust. 3 w zw. z art. 4, 5, 6, art. 9, art. 24 i art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) .

Rozpoznając kolejny wniosek W. S. ustalono, że żona wnioskodawcy pobiera z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rentę socjalną, która do stycznia 2008 r. wynosiła 501,87 zł, a po tej dacie 448,71 zł. Na podstawie danych z Urzędu Skarbowego wykazano, iż w rocznym obliczeniu podatku za rok 2006 jej dochód brutto został określony na kwotę 5.491,27 zł, brak jest natomiast zeznania podatkowego za rok 2005. Z uwagi na powyższe ustalenia Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] r. nr [...], w oparciu o przepisy art. 20 ust. 3 w zw. z art. 4, 5, 6, art. 9 w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 104, art.108 i art. 163 K.p.a. uchylił z dniem [...] r. własną decyzję z [...] r. wskazując w uzasadnieniu na treść art. 3 pkt 24 lit. d ustawy

o świadczeniach rodzinnych, podnosząc, że otrzymywana przez żonę wnioskodawcy,

a nie ujawniona we wniosku renta socjalna, stanowi dochód, który ma znaczący wpływ przy ocenie sytuacji finansowej rodziny W. S. Stosownie bowiem do treści § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r.

w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, w związku

z uzyskaniem przez żonę wnioskodawcy dochodu po roku 2005, którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny powinna zostać dodana miesięczna kwota otrzymanej renty socjalnej. Zdaniem organu, gdyby W. S. ujawnił ten dochód żony, przypadający na jednego członka jego rodziny miesięczny dochód zostałby ustalony na kwotę 630,91 zł, co stanowiłoby podstawę do odmowy w listopadzie 2006 r. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku

z tytułu urodzenia dziecka. Powyższe wynika z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem warunkiem przyznania tych świadczeń jest dochód rodziny nie przekraczający 504,00 zł w przeliczeniu na osobę. W świetle powyższego organ stwierdził, że W. S. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. pobrał nienależne mu świadczenie, a co za tym idzie, na podstawie art. 30 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zostanie wydana decyzja o obowiązku jego zwrotu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpatrzeniu odwołania W. S. wydało w dniu [...] r. decyzję nr [...], którą utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie .

Wyrokiem z dnia 18 listopada 2008 r. sygn. akt IV SA/GL 680/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu skargi W. S. uchylił ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r.

W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że nie ulega wątpliwości, iż organ I instancji uzyskując nowe informacje dotyczące stanu finansowego rodziny W. S., obowiązany był podjąć odpowiednie kroki celem ustalenia, czy rzeczywiście decyzja przyznająca wnioskodawcy prawo do świadczeń rodzinnych została wydana w sposób zgodny z prawem, a przypadku odpowiedzi negatywnej, organ poprzez zastosowanie odpowiednich przepisów miał obowiązek rozważenia ewentualnego wzruszenia decyzji ostatecznej.

Sąd wskazał, że organ przystępując do weryfikacji decyzji ostatecznej i wyboru właściwego trybu postępowania, powinien w pierwszym rzędzie badać, czy przepisy szczególne, do których odsyła art. 163 K.p.a., umożliwiają uchylenie lub zmianę decyzji

w oparciu o wskazane w nich przesłanki. Dopiero po stwierdzeniu, iż na podstawie przepisów pozakodeksowych nie ma możliwości eliminacji wadliwej decyzji, zasadnym jest przystąpienie do ustalenia czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji lub wznowienia postępowania. Odpowiednie przepisy art. 145 i 145a K.p.a oraz art. 156 K.p.a. wskazują w sposób enumeratywny przesłanki o charakterze kwalifikowanym, które uzasadniają zastosowanie jednej z tych dwóch procedur. Ostatecznie natomiast, zasadnym jest przystąpienie do ustalenia, czy istnieją podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji w oparciu o przepisy art. 154 i 155 K.p.a., w zależności od tego, czy strona na mocy tej decyzji nabyła prawa czy też nie.

W ocenie Sądu dokonany przez organ wybór procedury mającej prowadzić do wzruszenia ostatecznej decyzji był błędny. Oba organy orzekające zgodnie przyjęły, iż wskazaną decyzję należy uchylić na podstawie art. 163 K.p.a. w zw. z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Przepis art. 32 ust. 1 ustawy stanowi, iż organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli nastąpiła jedna z czterech ściśle określonych sytuacji. Po pierwsze, gdy uległa zmianie sytuacja rodzinna, po drugie - gdy nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej rodziny (przy czym obie te okoliczności miały wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych), po trzecie - gdy członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, po czwarte ostatecznie - gdy osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.

Organ I instancji uznał, że ustalony w toku postępowania fakt, iż w dniu złożenia wniosku przez W. S., a także w dniu wydania decyzji, żona wnioskodawcy pobierała już od dnia 1 lutego 2006 r. rentę socjalną, stanowi wskazaną wyżej przesłankę zmiany sytuacji dochodowej rodziny.

Zdaniem Sądu taka wykładania art. 32 ust. 1 ustawy nie była jednak prawidłowa, bowiem wskazany przepis dotyczy zmiany w obiektywnej rzeczywistości po wydaniu decyzji, nie zaś zmiany w zakresie informacji, którymi dysponuje organ. W przedmiotowej sprawie nie nastąpiła zmiana w zakresie finansów rodziny W. S. Organ ustalił, że zarówno w dniu złożenia wniosku, jak i w dniu wydania decyzji przyznającej prawo do świadczenia rodzinnego, źródła dochodów w tej rodzinie były takie same, tzn. było to wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez wnioskodawcę oraz renta socjalna pobierana przez jego żonę. Zmianie uległa zatem jedynie wiedza organu odnośnie tej sytuacji, a taka zmiana jednak nie jest przesłanką z art. 32 ust. 1 ustawy, w oparciu o którą można uchylić decyzję z dnia [...] r.

Sąd podkreślił, że przystępując do ponownego rozpatrywania tej sprawy organ

I instancji powinien, w pierwszym rzędzie zbadać czy nie zachodzą pozostałe przesłanki uchylenia lub zmiany decyzji opisane w przepisie art. 32 ust. 1 ustawy, jednakże

z wyłączeniem okoliczności polegającej na "zmianie sytuacji dochodowej rodziny". Stwierdzenie, że żadna z tych szczegółowych podstaw nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie, uprawniać będzie organ do badania czy zasadnym jest zastosowanie przepisu art. 32 ust. 2 ustawy. Zgodnie z treścią tego przepisu, "w sprawach nieuregulowanych

w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego." W związku z tym, że ustawa

o świadczeniach rodzinnych nie zawiera odrębnych od K.p.a. przepisów ustanawiających instytucję wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji, prawidłowym będzie w tym zakresie sięgnięcie do regulacji zawartych w kodeksie. Ponownie podkreślić przyjdzie, iż niedopuszczalne jest stosowanie obu przepisów łącznie tj., art. 32 ust. 1 i art. 32 ust. 2 omawianej ustawy. Wykluczone jest zatem uznanie, że w jednej sprawie zachodzą jednocześnie przesłanki uzasadniające zarówno uchylenie lub zmianę decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy jak i stwierdzenie jej nieważności lub wznowienia postępowania. Jak już wskazano, pomiędzy tymi instytucjami nie ma konkurencji, każda

z nich odnosi się bowiem do zupełnie odmiennych i rozdzielnych sytuacji.

Odnosząc się do podniesionej przez organ odwoławczy kwestii, iż w sprawie zachodziło rażące naruszenie prawa, przy czym mimo to "uchylenie decyzji prawidłowo oparto o przepis art. 32 ust. 1 ustawy" Sąd stwierdził, iż tworzenie takich konstrukcji interpretacyjnych, w świetle powyższych uwag jest wykluczone. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważając, iż przy wydaniu decyzji z dnia [...] r. organ I instancji naruszył w sposób rażący przepisy proceduralne w postaci art. 7 i 77 K.p.a. służące dokładnemu wyjaśnieniu stanu faktycznego oraz zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, zasugerował, iż zaszła w przedmiotowej sprawie przesłanka do stwierdzenia nieważności tej decyzji, opisana w przepisie art. 156 § 1 pkt. 2 K.p.a. Pomimo jednak poczynienia takich ustaleń, organ odwoławczy zajął stanowisko, że nie istniała potrzeba stwierdzenia nieważności decyzji, skoro możliwym było jej uchylenie na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy. W ocenie organu II instancji oba tryby prowadzą do tego samego skutku, a mianowicie do wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego, przy czym zastosowanie procedury stwierdzenia nieważności dodatkowo prowadziłoby do konieczności ponownego rozpoznania sprawy.

Sąd podkreślił, że w świetle poczynionych wyżej uwag, zaprezentowana przez organ odwoławczy wykładania przepisów nie może się ostać. Wskazane cztery tryby prowadzące do weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, w konkretnej sprawie nie mogą być stosowane kumulatywnie. Każde z tych postępowań, mimo, że zbliżone

w skutkach, w rzeczywistości wywołuje odmienne konsekwencje prawne. Najwyraźniej uwidacznia się to przy zestawieniu uchylenia decyzji na skutek wznowienia postępowania, oraz w wyniku zastosowania przepisu art. 32 ust. 1 ustawy. Tylko bowiem uchylenie decyzji w trybie tej szczególnej regulacji pozakodeksowej daje możliwość wydania następnej decyzji w oparciu o treść przepisu art. 30 ustawy, stwierdzającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W świetle powyższego, podjęta przez organ odwoławczy próba dodatkowego uzasadnienia prawidłowości decyzji organu I instancji, poprzez wskazanie, iż przyznanie tego prawa odbyło się z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, musiała zostać uznana za naruszającą prawo.

Sąd podkreślił, że organ winien ponownie przeanalizować stan faktyczny sprawy

i dokładnie zbadać, czy w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy, czy też poprzez art. 32 ust. 2 ustawy uzasadnionym będzie zastosowanie jednak regulacji zawartych w K.p.a. odnoszących się do stwierdzenia nieważności decyzji lub też wznowienia postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. działając z urzędu wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] r. nr [...].

Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Prezydent Miasta B. uchylił decyzję z dnia [...] r.

nr [...]. Decyzja ta została uchylona w całości przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Powodem uchylenia decyzji było nieuwzględnienie przez organ I instancji zmiany rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r.

w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Kolegium wskazało, że wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne winna być obliczona

w oparciu o nową regulację prawną, a ponadto organ nie rozważył możliwości przyznania świadczenia w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. po raz kolejny uchylił własną decyzję z dnia [...] r. nr [...] oraz odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na rzecz M. S. w okresie od [...] r. do [...] r. Jednocześnie odmówił przyznania jednorazowego dodatku z tytułu urodzenia ww. dziecka.

Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 20 ust. 3 w zw. z art. 3 pkt 24, art. 5 ust. 1, 2, 3, art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) § 15 ust. 2 i §1 8 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach

o świadczenia rodzinne, a także art. 104, art. 151 §1 pkt 2 K.p.a. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że świadczenie to przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności zasiłek przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Organ wskazał, że rodzina wnioskodawcy składa się

z trzech osób. Żona wnioskodawcy otrzymała za luty 2006 r. rentę socjalną w wysokości 422,23 zł, dochód ten potraktowano jako dochód uzyskany rodziny. Po doliczeniu dochodu uzyskanego, miesięczny dochód rodziny wyniósł 1861,41 zł co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie dawało kwotę 620,47 zł, która przekraczała wysokość kwoty uprawniającej do uzyskania zasiłku rodzinnego. Organ wskazał, że stosownie do treści

art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku gdy dochód rodziny

w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniająca daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie rozliczeniowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Dochód rodziny W. S. w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wyniósł 620,47 zł, tym samym przekroczył wspomniane wyżej 552,00 zł W związku z powyższym organ nie badał dochodu wnioskodawcy w poprzednim roku kalendarzowym. Organ I instancji podał, iż uchylenie decyzji z dnia [...] r. nastąpiło w oparciu o art. 151 §1 pkt 2 K.p.a., zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 §2 K.p.a. wydaje decyzję w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 §1 lub art. 145 a K.p.a. i wydaje nowa decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Jednocześnie organ wskazał, że ponieważ W. S. w okresie od [...] r. do [...] r. nienależnie pobrał świadczenie rodzinne dlatego prowadzi postępowanie w sprawie jego zwrotu.

W odwołaniu od tej decyzji W. S. uznał stanowisko organu za krzywdzące i podkreślił, że w sprawie istotne znaczenie ma kwestia zagubienia przez organ dostarczonych przez skarżącego dokumentów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. Po przytoczeniu stanu faktycznego oraz dokonaniu jego analizy i analizy stanu prawnego sprawy organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta Miasta B. i wskazał, iż dochód rodziny odwołującego powiększony o wysokość dochodu uzyskanego z tytułu renty socjalnej przekroczył wymagane kryterium dochodowe warunkujące przyznanie zasiłku rodzinnego, tj. kwotę 504 zł, gdyż w przeliczeniu na jedną osobę miesięcznie wynosił 605, 65 zł.

Kolegium wskazało, że w przedmiotowej sprawie w dacie wydania decyzji przez Prezydenta Miasta B. tj. w dniu [...] r., dochód rodziny odwołującego nie został prawidłowo ustalony, gdyż organ I instancji dopiero po wydaniu decyzji powziął wiadomość o pobieraniu przez żonę odwołującego renty socjalnej. Powyższa okoliczność stanowi przesłankę do zmiany czy uchylenia decyzji jednak nie w oparciu o art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz w oparciu o przepisy art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Odnosząc się do treści odwołania organ II instancji podniósł, że dopiero po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie ewentualnego ustalenia nienależnie pobranych świadczeń strona może wystąpić o ich umorzenie.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W. S. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podniósł, że w 2006 r.

z uwagi na niskie dochody i urodzenie syna został mu przyznany zasiłek rodzinny. Składając kolejny wniosek w 2007 r. organ poinformował skarżącego, że wśród złożonych w 2006 r. dokumentów brakuje tych, które świadczą o dochodach jego żony. Po ich przedłożeniu organ ustalił, że dochody skarżącego przekraczają kryteria udzielania dodatku rodzinnego. W ocenie skarżącego organ I instancji niesłusznie domaga się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia z tytułu zasiłku rodzinnego, ponieważ w 2006 r. organ był w posiadaniu wszystkich wymaganych dokumentów, w tym również zaświadczenia

o pobieranej przez żonę skarżącego rencie socjalnej, a mimo tego skarżącemu zostało przyznane wnioskowane świadczenie. W ocenie skarżącego zgubienie przedłożonych przez niego dokumentów było wynikiem niedbalstwa i bałaganu ze strony organu, za które on nie zamierza on ponosić odpowiedzialności. Wskazał także, że w październiku 2010 r. wystąpił o ustalenie stopnia niepełnosprawności syna.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o odrzucenie skargi z powodu jej niepodpisania przez skarżącego lub ewentualnie o jej oddalenie. Wskazano, że zgodnie z treścią art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, właściwy organ oraz marszałek województw mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów

o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W przedmiotowej sprawie dochód rodziny strony nie został prawidłowo ustalony, organ I instancji dopiero po wydaniu decyzji powziął wiadomość

o pobieraniu przez żonę strony renty socjalnej – co mogło stanowić przesłankę nie do zmiany czy uchylenia decyzji w oparciu o ww. art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych a do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 151 §1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ II instancji podniósł, że zmiana sytuacji dochodowej rodziny skarżącego implikuje uchylenie decyzji przyznającej świadczenie. Organ podkreślił także, że dopiero po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie ewentualnego ustalenia nienależnie pobranych świadczeń skarżący może wystąpić o ich umorzenie stosownie do treści art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie wskazać należy, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca

2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa materialnego

i procesowego. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi (stosownie do art. 134 p.p.s.a.), uznał iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie była już przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. W sprawie tej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wypowiedział się w wyroku z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt. IV SA/Gl 680/08. W związku z tym, odnotować przyjdzie, iż zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zarówno ocena prawna, jak i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną rozumieć należy wyrażoną w uzasadnieniu wyroku, wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego oraz wskazanie sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania określają z kolei sposób działania przy ponownym rozpoznawaniu sprawy. Związanie oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania, zawartymi w orzeczeniu Sądu oznacza, iż zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wydanego w tej sprawie wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach (por. J. P. Tamo, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 221). Oznacza to, iż organ administracji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie może podejmować działań oraz stosować wykładni przepisów prawa, pozostających w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wydanym w sprawie orzeczeniu sądu. Ocena prawna traci, bowiem swą moc wiążącą jedynie w przypadku zmiany ustawy, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy oraz w przypadku zgodnego z przepisami prawa wzruszenia orzeczenie sądowego. W sytuacji jednak, gdy nie pozostaje ona w sprzeczności ze zmienionymi przepisami prawa oraz przepisami przejściowymi, nadal ma moc wiążącą (por. J. P. Tamo, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wyd. LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 223). Jednocześnie Sąd rozpoznając ponownie sprawę, w zakresie dokonywanej oceny legalności, zobowiązany jest podporządkować się wyrażonemu wcześniej poglądowi.

Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, wydanej na skutek ponownego rozpoznania sprawy, uwzględniając wyrażoną w niniejszej sprawie przez Sąd ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania uznać należało, iż skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna nie wykazała naruszeń prawa uzasadniających uchylenie zaskarżonej decyzji.

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. W myśl przepisu art. 2 pkt 1 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Jak wynika z treści art. 4 ust. 1 ustawy

o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny ma charakter świadczenia socjalnego, gdyż ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i uprawnionymi do tego zasiłku są rodzice lub opiekunowie dziecka a nie dziecko. Ustalając dochód rodziny, od którego zależy prawo do tego zasiłku, o jakim stanowi art. 5 ust. 1 i 2 ustawy organy obowiązane są wziąć pod uwagę dochód rodziny uprawnionego do zasiłku rodzinnego, czyli dochód rodziny rodzica lub opiekuna dziecka, co w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia dochodu rodziny skarżącego. Okolicznościami decydującymi

o prawie do zasiłku są zatem stan rodziny osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny oraz wysokość dochodu rodziny. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł.

Definicję legalną rodziny zawiera przepis art. 3 pkt 16 powołanej ustawy stanowiąc, iż oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców, dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci

w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeśli w związku

z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast

w myśl art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W świetle art. 3 pkt 24 d ustawy przez uzyskanie dochodu należy rozumieć uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,

z wyjątkiem rent przyznawanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego. Zgodnie z § 18 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, następnie zmienionym Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 czerwca 2007 r. w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.

W ocenie Sądu organ I instancji prawidłowo uznał, że decyzja ostateczna Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] przyznająca W. S. prawo do świadczeń rodzinnych, z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, nie powinna pozostawać w obrocie prawnym. Prawidłowo również dokonał jej weryfikacji, wznawiając postępowanie z uwagi na to, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Okolicznością taką niewątpliwie było uzyskanie przez organ informacji o pobieraniu przez żonę wnioskodawcy renty socjalnej. Wreszcie prawidłowo uchylił ww. decyzję z dnia [...] r. na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 151 §1 pkt 2 K.p.a. i odmówił przyznania zasiłku rodzinnego na rzecz M. S. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r., jednocześnie odmawiając przyznania jednorazowego dodatku z tytułu urodzenia dziecka na rzecz ww. dziecka.

Na marginesie należy podnieść, że dopiero po wydaniu i uprawomocnieniu się decyzji w sprawie ewentualnego ustalenia nienależnie pobranych świadczeń strona będzie mogła występować o ich umorzenie.

Z tych wszystkich względów nie dopatrując się naruszenia prawa, wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.