Wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SA/Lu 449/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Data orzeczenia: 2019-11-13 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne: Transport
Skarżony organ: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 4 pkt 22 lit. l; art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d); art. 89 ust. 1; art. 92a ust. 1, 7; art. 93 ust. 1
journal: Dz.U. 2019 poz 2140
law: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
article: art. 1 ust. 1; art. 2 pkt 35a, 54; art. 61; art. 140aa ust. 1
journal: Dz.U. 2018 poz 1990
law: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jedn.
article: § 2 ust. 2, 4; § 3 ust. 1 pkt 2
journal: Dz.U. 2016 poz 2022
law: Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (organ odwoławczy, organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P. (organ I instancji) z dnia [...] maja 2019 r., wymierzającą P. K. (skarżący) prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą [...] K. Transport P. K. karę pieniężną za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.

W dniu 20 lutego 2019 r. na terenie przejścia granicznego w [...] poddano kontroli zespół pojazdów należący do skarżącego. W części ładunkowej naczepy znajdował się towar w postaci koparki gąsienicowej [...] z gąsienicami o wadze 33 000 kg.

W wyniku przeprowadzonej kontroli pomiary parametrów pojazdu dotyczące dynamicznego ważenia pojazdu wskazały na przekroczenie nacisku trzeciej osi pojazdu będącej składową grupy dwóch osi, w której jedna oś składowa jest osią napędową, a druga osią nienapędową (odległość pomiędzy osiami składowymi wynosi 1,4 m) o 1640 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 17,26%, przy dopuszczalnym przewidzianym przepisami prawa nacisku osi składowej wchodzącej w skład grupy osi wynoszącym 9,5 tony), a wyniki statycznego ważenia wykazały na stwierdzone przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 16880 kg (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 42,2%). Wyniki pomiarów parametrów zewnętrznych pojazdu wskazały zaś na przekroczenie dopuszczalnej wysokości pojazdu z ładunkiem o 0,25 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 6,25%) oraz przekroczenie dopuszczalnej szerokości pojazdu z ładunkiem o 0,87 m (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 34,12%). W tych okolicznościach przedmiotowy pojazd uznano za nienormatywny, którego przejazd jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia kat. VII. Kierowca legitymował się zezwoleniem kat. VI.

Ustalenia dokonane w trakcie kontroli stanowiły podstawę wszczęcia postępowania, po przeprowadzeniu którego, decyzją z dnia [...] maja 2019 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 92a ust. 1 i 7 w związku z lp. 1.1.12, lp. 10.10.2.4 i lp. 10.10.4.3 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. 2019 r., poz. 58), dalej też jako "u.t.d.", nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości12 000 zł za: niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym; dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalne masa całkowita została przekroczona co najmniej o 20%; dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 3,10 m.

Skarżący złożył odwołanie od przedmiotowej decyzji zarzucając m.in. naruszenie art. 6, art. 7, art. 8 w związku z 189f § 1 pkt 2, art. 9, art. 10 § 1, 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 1960 ze zm.) – dalej: k.p.a. poprzez bezpodstawne zastosowanie sankcji administracyjnej, brak wglądu do instrukcji obsługi przymiaru wstęgowego i przyjęcie jako dowód wyniku pomiaru szerokości pojazdu bez uwzględnienia błędów pomiarowych oraz zebranie niekompletnego całego materiału dowodowego i jego wadliwą ocenę, a w konsekwencji uznanie wyłącznie korzystnych dla organu okoliczności za udowodnione przy całkowitym pominięciu okoliczności zwalniających skarżącego z odpowiedzialności - dotyczących m. in. legitymowania się zezwoleniem kategorii VI dla pojazdów nienormatywnych.

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że kierowca pojazdu nie wniósł uwag odnośnie do dokonywanych czynności, a protokół z kontroli pojazdu, z uwagi na niemożność późniejszego czynienia ustaleń faktycznych, uznawany jest w judykaturze za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową.

Organ odwoławczy podniósł, że okazane zezwolenie kat. VI nie mogło zostać uwzględnione, ponieważ kontrolowany przejazd obywał się z naruszeniem parametrów, których przekroczenie skutkowało koniecznością posiadania zezwoleniem kategorii VII. To wartość nacisku na oś będącą składową grupy dwóch osi z czego jedna oś jest osią napędową a druga oś jest osią nienapędową pojazdu była podstawą do uznania konieczności posiadania zezwolenia kategorii VII. W takim przypadku, zdaniem organu II instancji, należało uznać, iż przejazd odbywał się bez zezwolenia, a na wysokość kary wpływają wszystkie przekroczenia.

Nieokazanie natomiast do kontroli wymaganego zezwolenia stanowiło naruszenie, o którym mowa w lp. 1.1.12 złącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym i uzasadniało nałożenie kary w wysokości 500 zł. Za przekroczenie masy całkowitej zespołu pojazdów o 42,2%, stosownie do lp. 10.10.2.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym kara wynosi 10 000 zł.

Natomiast kara za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 3,10 m, stosownie do lp. 10.10.4.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, wynosi 5 000 zł.

Zgodnie jednak z art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1 nałożonych za naruszenie podczas jednej kontroli nie może przekraczać kwoty 12 000 zł.

W związku z powoływaniem się przez skarżącego na uprawnienia posiadane przez Inspekcję Transportu Drogowego dotyczące stosowania 1% tolerancji pomiarów organ odwoławczy wyjaśnił, że organy Krajowej Administracji Skarbowej nie mają podstaw i uprawnień do stosowania wewnętrznych poleceń innego organu kontrolnego i tym bardziej nie są zobowiązane do ich realizowania.

Organ II instancji wyjaśnił również, że każdy przyrząd kontrolny, aby jego wskazania mogły być uznane za rzeczywiste i prawdziwe, powinien być używany zgodnie ze wskazaniami producenta. Kierowca nie zgłaszał uwag co do wykonywanych czynności. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, iż producent przedmiotowego przymiaru wstęgowego nie wyposażył sprzętu w odrębną (poza informacją na opakowaniu) instrukcję obsługi, czyli sposobu jego użytkowania, a użyte do pomiaru dynamicznego i statycznego wagi legitymowały się odpowiednio ważnym świadectwem zgodności i legalizacji ponownej.

Zdaniem organu odwoławczego, przy rozpoznawaniu sprawy dopuszczono całość dowodów, które przyczyniły się do jej wyjaśnienia, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, a okoliczności mające znaczenie dla sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione. Strona miała możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów, i cały zebrany w sprawie materiał dowodowy poddany został analizie. Wbrew zarzutom odwołania nie doszło też, zdaniem organu II instancji do naruszenia art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a, gdyż przepisy k.p.a , w myśl art. 189a § 2 tej ustawy, nie znajdą tu zastosowania, albowiem odpowiedzialność skarżącego wynika z przepisów odrębnych, z przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Organ II instancji dodał również, że brak było podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie art. 92c u.t.d., trudno bowiem przyjąć, że przewóz ładunku nie był możliwy do przewidzenia i zaplanowania.

W skardze P. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżył powyższą decyzję w całości i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców oraz art. 8 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie zapisanej w tych przepisach zasady proporcjonalności, przejawiającej się nałożeniem na skarżącego dwóch kar administracyjnych za ten sam stan faktyczny, co stanowi naruszenie zasady ne bis in idem oraz art. 2 Konstytucji RP.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż za jeden stan faktyczny został ukarany karami w łącznej wysokości 27 000 zł, gdyż ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącego kary [...].000 zł w oparciu o przepisy ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Skarżący powołał się w tym zakresie na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt P 124/15 .

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie, w kontekście podnoszonego przez skarżącego zarzutu podwójnego, w jego ocenie, ukarania za ten sam czyn w oparciu o przepisy ustawy o transporcie drogowym (czego dotyczy sprawa niniejsza) i Prawo o ruchu drogowym (czego dotyczy sprawa o sygn. akt III SA/Lu 450/19, gdzie zaskarżono decyzję organu II instancji z dnia [...] lipca 2019 r. o nałożeniu na skarżącego kary za przejazd pojazdem nienormatywnym, do której odwołuje się skarżący w skardze, a o czym Sądowi wiadomo z urzędu) odnieść się należy do korelacji tych dwóch ustaw.

Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 zł za każde naruszenie. Art. 92a ust. 7 u.t.d. stanowi natomiast, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403:

1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9,

2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa lp. 10

- załącznika nr 3 do ustawy.

Art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym dotyczy uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenia przepisów z zakresu przewozów drogowych przez organy uprawnione do kontroli warunków lub obowiązków przewozu drogowego. Co do zasady każdy z organów uprawnionych do kontroli, na mocy art. 89 ust. 1 u.t.d., posiada kompetencje do nałożenia kary pieniężnej za poszczególne naruszenia określone w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie bowiem z art. 93 ust. 1 u.t.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 92a ust. 1 i 2, art. 92d oraz art. 92e, nakłada, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce wykonywanej kontroli organ, którego pracownicy lub funkcjonariusze stwierdzili naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, z uwzględnieniem ust. 4-6. Natomiast z treści art. 89 ust. 1 u.t.d. wynika, że do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87, oraz warunków w nich określonych (...) uprawnieni są m.in. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej.

Z art. 1 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wynika, że ustawa określa zasady podejmowania i wykonywania m.in. krajowego transportu drogowego i międzynarodowego transportu drogowego (pkt 1 i 2) oraz odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego: a) podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, b) kierowców, c) osób zarządzających transportem, d) innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym (ust. 2 pkt 2).

Stosownie natomiast do art. 140aa ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, dalej też jako p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Decyzję administracyjną o nałożeniu kary pieniężnej wydaje właściwy ze względu na miejsce przeprowadzanej kontroli (...) naczelnik urzędu celno-skarbowego (ust. 2). Jak stanowi zaś art. 1 ust. 1 p.r.d. ustawa określa min. zasady ruchu na drogach publicznych, w strefach zamieszkania oraz w strefach ruchu (pkt 1), zasady i warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, a także działalność właściwych organów i podmiotów w tym zakresie (pkt 2), zasady i warunki kontroli ruchu drogowego (pkt 4).

Wobec powyższego, w ocenie Sądu, w razie stwierdzenia określonych nieprawidłowości i naruszenia przepisów wymienionych w obu powyższych ustawach, wydawane są dwie odrębne decyzje, jedna – na podstawie u.t.d., druga – na podstawie p.r.d. Są to bowiem dwie sprawy administracyjne, których inny jest zakres przedmiotowy, załatwiane dwiema decyzjami. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach z dnia: 2 grudnia 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1779/08; z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 299/19 – dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA, które podziela skład orzekający w niniejszej sprawie.

Zatem, w przypadku stwierdzenia w czasie tej samej kontroli - przejazdu pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia na przejazd takim pojazdem i naruszenia norm, m.in. w zakresie dopuszczalnej masy całkowitej, długości lub szerokości, wykonywanego przez przewoźnika drogowego należy wszcząć dwa, niezależne postępowania administracyjne na podstawie przepisów ustawy – p.r.d. oraz przepisów u.t.d.

Sankcje administracyjne w obu sprawach nie są ze sobą tożsame od strony przedmiotowej.

W przypadku skarżącego doszło do zbiegu odpowiedzialności. Do jednego zdarzenia, polegającego na przejeździe pojazdu nienormatywnego bez wymaganego zezwolenia zastosowanie mają bowiem różne normy prawne, które przewidują niezależne od siebie ujemne konsekwencje. Jednak, w ocenie Sądu, nie doszło do naruszenia zakazu podwójnego karania, która to zasada stanowi element demokratycznego państwa prawnego i ma zastosowanie zarówno w przypadku zbiegu odpowiedzialności karnej i administracyjnej, jak i zbiegu dwóch podstaw odpowiedzialności administracyjnej.

W doktrynie i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który wielokrotnie zajmował się dopuszczalnością zastosowania dwóch sankcji za ten sam czyn zwraca się uwagę, że fakt pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności za ten sam czyn, ale w różnych postępowaniach o charakterze represyjnym nie przesądza automatycznie o naruszeniu zakazu podwójnego karania. Także Europejski Trybunał Praw Człowieka dopuszcza stosowanie różnych procedur i sankcji, uznając prawo danego państwa do wyboru stosowanych środków represyjnych, o ile stanowią one proporcjonalną reakcję na różne aspekty naruszenia prawa.

W orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przyjmuje się, że do naruszenia zakazu podwójnego karania dochodzi, gdy kumulatywnie spełnione są trzy warunki: tożsamość zdarzeń, tożsamość podmiotu popełniającego czyn i tożsamość chronionego interesu prawnego. Istotne znaczenie ma ochrona tego samego dobra na podstawie dwóch różnych regulacji. Ustalenia wymaga zatem, czy orzekane środki realizują identyczny cel, czy też cele przyjęte przez oba środki są odmienne.

W ocenie Sądu, wymierzenie skarżącemu kar pieniężnych na podstawie dwóch różnych ustaw nie narusza zakazu podwójnego karania. W rozpoznawanej sprawie kara wymierzona została za naruszenie przez skarżącego, będącego przewoźnikiem drogowym, a więc podmiotem wykonującym działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego, obowiązków lub warunków przewozu drogowego uregulowanych w ustawie o transporcie drogowym. Natomiast w sprawie sygn. akt III SA/Lu 450/19 karę nałożono za przejazd pojazdu nienormatywnego, a więc za naruszenie przepisów o ruchu drogowym.

Nie zachodzi zatem, w ocenie Sądu, tożsamość chronionego interesu prawnego. Kara za przejazd pojazdu nienormatywnego ma na celu zapobieżenie przejazdom pojazdów, które na skutek przekroczenia dopuszczalne wymiarów, masy lub nacisków osi powodują uszkodzenia dróg i stanowią zagrożenie w ruchu drogowym. Natomiast kary wymierzane za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego mają na celu zapobieganie naruszaniu przez podmioty wykonujące przewozy drogowe obowiązków nałożonych ustawą o transporcie drogowym. Inny jest zatem cel obu regulacji.

Z podanych powyższej powodów bez wpływu na wynik sprawy pozostaje powoływany w skardze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt P 124/15, którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 271 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2016 r. poz. 1137, ze zm.) oraz art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1907, 1935 i 1948 oraz z 2017 r. poz. 708) w zakresie, w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby fizycznej, za ten sam czyn, który stanowi naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego opisane w lp. 3.9 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, odpowiedzialności za przestępstwo oraz kary pieniężnej, są niezgodne z zasadą ne bis in idem oraz zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie prawa wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W ocenie Sądu, każde ze stwierdzonych w obu sprawach, sygn. akt III SA/Lu 449/19 i III SA/Lu 450/19 naruszeń stanowiło odrębny delikt administracyjny i każde takie naruszenie podlega osobnej karze, pomimo, że dotyczy tego samego podmiotu i jednej kontroli. Natomiast organy administracji publicznej na podstawie art. 7 Konstytucji RP mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa - co oznacza między innymi stosowanie przepisów aktów powszechnie obowiązujących, o ile akty te nie zostaną uznane za niekonstytucyjne. Tym samym, nietrafne pozostają zarzuty skargi, że sankcja za brak zezwolenia odpowiedniej kategorii ma charakter ogólny, uwzględniając wszystkie parametry pojazdu, natomiast kara nałożona w oparciu o przepis u.t.d. jest dodatkowa związana z naruszeniem niektórych wybranych parametrów branych pod uwagę także przy ocenie normatywności danej jednostki transportowej.

Jak wskazano na wstępie zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia (...) określa lp. 10 załącznika nr 3 do ustawy.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. d) u.t.d. - podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto: wykonując przewóz drogowy rzeczy - dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, a także: zezwolenie na przejazd pojazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach.

W myśl Lp.1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. - kara za niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym wynosi 500 zł za każdy dokument.

Zgodnie natomiast z Lp.10.10.2.4. załącznika nr 3 do u.t.d. - kara za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 ton, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20% - wynosi 10 000 zł.

Stosownie zaś do lp. 10.10.4.3. załącznika nr 3 do u.t.d. kara za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów, których dopuszczalna szerokość została przekroczona od wartości 3,10 m – wynosi 5 000 zł.

Z uwagi na treść art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenie podczas jednej kontroli, nie może przekraczać kwoty 12 000 zł. Organ do tej regulacji się zastosował.

W świetle art. 4 pkt 22 lit. l u.t.d., obowiązki lub warunki przewozu drogowego to obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy – Prawo o ruchu drogowym.

Dopuszczalne wymiary, masy i naciski osi pojazdów określone zostały w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. 2016 r., poz. 2022 ze zm.), dalej: rozporządzenie z dnia 31 grudnia 2002 r., wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 66 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym.

Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r. dla zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy, dopuszczalna masa całkowita wynosi 40 ton (z wyjątkiem pojazdów wskazanych w punktach a, b, c i d, które nie dotyczą kontrolowanego pojazdu). Przy czym, zgodnie z art. 2 pkt 54 p.r.d. dopuszczalna masa całkowita oznacza największą określoną właściwymi warunkami technicznymi masę pojazdu obciążonego osobami i ładunkiem, dopuszczonego do poruszania się po drodze.

Zgodnie z § 2 ust. 2 wyżej wymienionego rozporządzenia szerokość pojazdu nie może przekraczać 2,55 m, natomiast wysokość pojazdu nie może przekraczać 4 m (§ 2 ust. 4).

Dopuszczalne wymiary pojazdu wraz z ładunkiem określone zostały również w przepisie art. 61 Prawa o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 61 ust. 6 pkt 1 ładunek wystający poza boczne płaszczyzny obrysu pojazdu może być umieszczony tylko w taki sposób, aby całkowita szerokość pojazdu z ładunkiem nie przekraczała 2,55 m, a przy szerokości pojazdu 2,55 m nie przekraczała 3 m, jednak pod warunkiem umieszczenia ładunku tak, aby z jednej strony nie wystawał na odległość większą niż 23 cm. Stosownie do art. 61 ust. 10 p.r.d. wysokość pojazdu z ładunkiem nie może przekraczać 4 m.

Przez pojazd członowy rozumie się z kolei zespół pojazdów składający się z pojazdu silnikowego złączonego z naczepą (art. 2 ust. 35 p.r.d.). Kontrolowany pojazd taki zespół stanowił.

Pojazdem nienormatywnym, zgodnie z art. 2 pkt 35a Prawa o ruchu drogowym, jest natomiast pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Przy czym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednolicie, że przepisy o drogach publicznych określające dopuszczalne naciski osi pojazdu, do których odwołano się w definicji pojazdu nienormatywnego zawartej w art. 2 pkt 35a ustawy – Prawo o ruchu drogowym to zarówno przepisy ustawy z dnia z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2068 ze zm.), jak i przepisy dotyczące dróg, zamieszczone w ustawie – Prawo o ruchu drogowym i w przepisach wykonawczych do tej ustawy. Podkreśla się, że w art. 2 pkt 35a jest mowa o przepisach o drogach publicznych, a nie przepisach ustawy o drogach publicznych. Stanowi to odesłanie zakresowo szersze niż odesłanie do ustawy o drogach publicznych (zob. przykładowo wyroki NSA z 25 kwietnia 2018 r.: sygn. akt II GSK 2003/16 i sygn. akt II GSK 2489/16; z 5 czerwca 2018 r.: sygn. akt II GSK 2346/16 i sygn. akt II GSK 100/17; z 9 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2932/16; z 23 października 2018 r., sygn. akt II GSK 3470/16; z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 878/17r.; z 3 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1023/17 oraz z 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1093/17).

W powołanych wyżej orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny za błędny uznał pogląd, że przepisy rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów nie mogą stanowić podstawy uznania pojazdu za nienormatywny w zakresie dopuszczalnych nacisków osi wielokrotnych. NSA nie podzielił wyrażanego w orzecznictwie poglądu, że określone w nich parametry nacisku osi stanowią jedynie warunki dopuszczenia pojazdu do ruchu. Sąd stwierdził, że trudno uznać za racjonalny taki stan, w którym pojazd musi spełniać określone wymagania w zakresie maksymalnych nacisków osi wielokrotnych jedynie na użytek i na etapie dopuszczenia do ruchu, natomiast nie obowiązują one po dopuszczeniu pojazdu do ruchu, podczas wykonywania przejazdów po drogach publicznych. Jest zatem oczywiste, że techniczne warunki dopuszczenia pojazdu do ruchu mają na względzie uczestniczenie tego pojazdu w ruchu drogowym. Zachowują zatem sens tylko wtedy, gdy parametry określone w tych warunkach obowiązują, są stosowane i egzekwowane w stosunku do pojazdów uczestniczących w ruchu drogowym.

Dlatego też trafne jest stanowisko organu, że to wartość nacisku na oś będącą składową grupy dwóch osi z czego jedna oś jest osią napędową a druga oś jest osią nienapędową pojazdu była podstawą do uznania konieczności posiadania zezwolenia kategorii VII, a w konsekwencji posiadanie innego rodzaju zezwolenia (tu kategorii VI) było niewystarczające. W konsekwencji też pozostałe parametry pojazdu, w zakresie masy i wymiarów zewnętrznych należało odnosić do unormowań zawartych w rozporządzeniu z dnia 31 grudnia 2002 r., których przekroczenie skutkować musiało nałożeniem kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z lp. 10.10.2.4. i 10.10.4.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Niewyposażenie natomiast kierowcy w wymagane zezwolenie kat. VII podlegało sankcji z lp. 1.1.12. załącznika nr 3 do u.t.d. Zezwolenie kat. VI nie mogło być, w tych okolicznościach, wbrew przekonaniu skarżącego, brane pod uwagę.

W kontekście przekroczenia parametrów nacisków osi w grupie osi, które potwierdziły nienormatywność pojazdu wypowiedział się Sąd w sprawie III SA/Lu 450/19 i ocenił, że decyzja organu jest zgodna z prawem. W ocenie Sądu, organ prawidłowo przyjął, powołując się na § 5 ust. 1 pkt 7 oraz § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r., że dopuszczalny nacisk każdej z osi składowych grupy osi pojazdu, z których jedna jest osią napędową a druga osią nienapędową wynosi 9,5 tony, przy dopuszczalnym nacisku grupy osi wynoszącym 19 ton, podwyższonym – co jest niesporne – z uwagi na zawieszenie pneumatyczne i koła bliźniacze na osi napędowej. Jak wskazał Sąd z załącznika nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, określającego kategorie zezwoleń na przejazd pojazdu nienormatywnego, wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że na podstawie zezwoleń kategorii I-VI nie może odbywać się przejazd pojazdu o przekroczonych naciskach na osie. Kontrolowany przejazd wymagał więc zezwolenia kategorii VII.

Tym samym skoro w wyniku ważenia dynamicznego zmierzony nacisk trzeciej osi pojazdu będącej składową grupy dwóch osi, w której jedna jest osią napędową, a druga osią nienapędową (odległość między osiami składowymi wynosi 1,40 m) przekraczał dopuszczalny prawem nacisk wynoszący 9,5 tony (zmierzony nacisk tej osi wyniósł 11140 kg – przekroczenie o 1640 kg, czyli 17,26% – protokół nr [...] w aktach sprawy III SA/Lu 450/19), to prawidłowo organy stwierdziły, że należący do skarżącego zespół pojazdów był pojazdem nienormatywnym, w rozumieniu art. 2 pkt 35a) p.r.d.

Ustalona natomiast w toku kontroli wysokość pojazdu wraz z ładunkiem, która wyniosła 4,25 m, co stanowi przekroczenie o 0,25 m (6,25%), szerokość pojazdu z ładunkiem 3,42 m, co stanowi przekroczenie o 0,87 m (34,12%) oraz masa całkowita kontrolowanego pojazdu, która została ustalona na 56880 ton, co stanowi przekroczenie o 16,88 t. (42,2%) - protokół nr [...] (akta administracyjne sprawy III SA/Lu 450/19) i protokół nr [...] z załącznikiem (k. 30-35 akt administracyjnych sprawy niniejszej) dawały organom podstawę do nałożenia kary pieniężnej w ustalonej ustawowo maksymalnej łącznej wysokości 12 000 zł za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów, którego dopuszczalna masa całkowita i szerokość zostały przekroczone.

Istotne przy tym jest to, co podkreśla organ w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że kierowca uczestniczący w kontroli miał zagwarantowaną możliwość wypowiedzenia się w protokole z kontroli na temat sposobu i warunków jej wykonywania. Kierowca pojazdu nie wniósł uwag odnośnie do dokonywanych czynności, w tym wobec zastosowanej procedury kontrolnej przy użyciu wskazanych urządzeń i przyrządów i tym samym do uzyskanych wyników. Kierowca nie skorzystał z prawa do drugiego ważenia pojazdu w ruchu, miał też możliwość sprawdzenia zgodności numerów fabrycznych wag ze świadectwami legalizacji oraz dokumentów legalizacyjnych innych przyrządów pomiarowych używanych podczas kontroli. Tych okoliczności i ustaleń skarżący nie podważył. Jak trafnie przy tym zauważa organ odwoławczy protokół z kontroli pojazdu, z uwagi na niemożność późniejszego czynienia ustaleń faktycznych, uznawany jest w judykaturze za dokument urzędowy mający szczególną moc dowodową. Protokół ten jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Protokół korzysta z wiarygodności zawartych w nim ustaleń z tego jeszcze względu, że sporządzany jest z udziałem przedstawiciela podmiotu kontrolowanego, który ma prawo wnieść do niego zastrzeżenia. Utrwalone protokołem czynności kontrolne odzwierciedlają przebieg tych czynności oraz poczynione w ich toku ustalenia faktyczne. Strona chcąc obalić wiarygodność tego dokumentu jest zobowiązana do wskazania dowodu przeciwnego, czego w sprawie niniejszej nie zrobiła.

Jak wyjaśnił organ przy pomiarze statycznym zarówno przepisy ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach, jak też przepisy wydanego na podstawie tej ustawy rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2008 r. nr 26, poz. 152), nie zobowiązują użytkowników wag z ważną legalizacją do analizy błędu pomiaru oraz do podawania danych dotyczących niepewności pomiaru. Stosując zatem wagę z ważną legalizacją, zasadnym jest przyjęcie jako wynik ważenia (tj. jako wartość masy uzyskaną drogą pomiaru) wskazania wagi (tj. wartość masy podaną przez wagę), bez dodatkowych interpretacji tego wyniku związanych z analizą błędu pomiaru. Sąd tę argumentację podziela i zauważa, że pomiar masy przy użyciu wagi statycznej dokonywany jest po wjechaniu zespołu pojazdów na pomost wagi i przy wyłączonym silniku co powoduje, że otrzymany wynik jest niezależny od czynników zewnętrznych, które mogą wpływać na wyniki pomiarów wykonywane podczas ruchu pojazdu. Tym samym wyniki kolejnych pomiarów tego samego pojazdu na wadze statycznej będą powtarzalne.

Zasadnie też argumentuje organ, że skoro w trakcie ważenia system nie zarejestrował żadnych nieprawidłowości pomiaru, strona nie kwestionowała dokonanych czynności, to przedstawione przez organ wyniki pomiaru należy uznać za wiarygodne.

Podnieść też należy, że stosownie do art. 64 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ. Zgodnie z art. 64 ea) p.r.d. – w przypadku wykonywania przejazdu pojazdem nienormatywnym na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, kategorii innej niż wymagana albo na podstawie zezwolenia kategorii VII z przekroczonymi parametrami technicznymi pojazdu lub zespołu pojazdów wskazanymi w tym zezwoleniu, przejazd pojazdu nienormatywnego uznaje się za wykonywany bez zezwolenia. Zgodnie z lp. 7 załącznika nr 1 do ustawy – Prawo o ruchu drogowym zezwolenie na przejazd pojazdu nienormatywnego kategorii VII wydawane jest na przejazd po drogach publicznych dla pojazdów: a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI, b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

Do uznania pojazdu za nienormatywny wystarczy przekroczenie jednego tylko parametru, co wynika wprost z definicji zawartej w art. 2 ust. 35a Prawa o ruchu drogowym. Dlatego też nie jest trafne stanowisko skarżącego, że w procesie prawidłowej kwalifikacji do odpowiedniej kategorii zezwolenia mają znaczenie wszystkie parametry, masa całkowita, szerokość, wysokość, długość i nacisk osi.

W okolicznościach niniejszej sprawy to przekroczenie dopuszczalnego nacisku osi w grupie osi stanowiło podstawę do uznania kontrolowanego pojazdu za pojazd nienormatywny. Przekroczenie tego parametru spowodowało, że przejazd odbywał się bez zezwolenia, a na wysokość kary wpływają wszystkie przekroczenia, w tym w zakresie wymiarów zewnętrznych pojazdu i masy całkowitej ustalone w oparciu o regulacje § 2 i § 3 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r. i znajdujące odzwierciedlenie w załączniku nr 3 lp. 10 ustawy o transporcie drogowym.

Dlatego też organ, mając na uwadze treść załącznika nr 3 lp. 10 odnoszącej się do naruszeń przepisów dotyczących masy i wymiarów pojazdów (10.10.2.4., 10.10.4.3.) oraz lp. 1 dotyczącej naruszeń ogólnych zasad i warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i przewozów na potrzeby własne (1.1.12.) oraz wyniki kontroli, które, jak już wskazano, nie zostały podważone, prawidłowo nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12 000 zł, mając przy tym na uwadze art. 92a ust. 3 ustawy o transporcie drogowym.

Jednocześnie prawidłowa jest ocena organu odwoławczego, że w sprawie nie wystąpiły wyjątkowe okoliczności, które w świetle art. 92c u.t.d. uzasadniałyby wyłączenie odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone naruszenie. Zgodnie z treścią tego przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Jak zatem wynika z art. 92a ust. 1 pkt 1 u.t.d. możliwość zwolnienia podmiotu wykonującego przewóz od odpowiedzialności istnieje tylko w ściśle określonych sytuacjach i uzależniona jest od wykazania, że podmiot ten dołożył należytej staranności wymaganej w stosunkach danego rodzaju, a do naruszenia doszło na skutek okoliczności od niego niezależnych, na które nie miał wpływu. Trafnie podniesiono w zaskarżonej decyzji, że skarżący jako przewoźnik wykonujący międzynarodowe przewozy drogowe, a zatem podmiot profesjonalny, obowiązany był zaznajomić się z przepisami prawa i tak zaplanować wykonywany przewóz, aby kierowca mógł przedstawić do kontroli pojazd spełniający wymagania prawem przewidziane. W sprawie nie zostały wykazane jakiekolwiek okoliczności wskazujące na to, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszeń, a to na przewoźniku spoczywa ciężar dowodu w zakresie dołożenia należytej staranności przy organizacji przewozu i braku wpływu na naruszenie prawa, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. W art. 92c ust. pkt 1 u.t.d. chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne, a skarżący na takie okoliczności się nie powoływał (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r., II GSK 989/08 oraz z dnia 17 listopada 2010 r., II GSK 976/09, orzeczenia.nsa.gov.pl).

W omawianej sprawie nie znajduje również zastosowania ust. 1 pkt 2 i 3 art. 92c u.t.d., gdyż za stwierdzone naruszenie nie została nałożona na stronę kara przez inny uprawniony organ, a od dnia naruszenia nie upłynął okres 2 lat.

Kontrola legalności decyzji wydanych w obu instancjach wykazała, że zapadły one bez naruszenia przepisów postępowania, bowiem organy orzekające podjęły czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały, rozpatrzyły i oceniły cały materiał dowodowy, w myśl reguł wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ dokonał pomiarów nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu i jego parametrów zewnętrznych, które jednoznacznie wykazały przekroczenie określonych norm. Bezspornym też jest, że kierowca nie okazał do kontroli wymaganego zezwolenia kategorii VII obejmującego pojazd, którym wykonywany był przejazd. Dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie było zatem konieczne żadne dodatkowe postępowanie wyjaśniające. Wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały przez organ wyjaśnione. Natomiast odmienna od oczekiwanie strony skarżącej ocena zupełnego, zdaniem Sądu, dla podjęcia rozstrzygnięcia materiału dowodowego, nie stanowi o wadliwości zaskarżonej decyzji.

Bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. oraz art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (ob. Dz.U. z 2019 r., poz. 1292) czyli prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej i z naruszeniem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, w sytuacji, gdy organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, przeprowadził niezbędne w sprawie postępowanie i wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy. Organ wykazał, że skarżący dopuścił się naruszenia przepisów dotyczących ruchu pojazdów nienormatywnych, wykonując przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii VII i naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym w zakresie masy i wymiarów pojazdów oraz ogólnych zasad i warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego poprzez niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym.

Z tych względów, skarga podlegała oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325).