Wyrok WSA w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 270/06
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Data orzeczenia: 2006-06-29 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędziowie WSA Maciej Dybowski (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant sekr. sąd. Monika Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi D. W. - M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/M.Dybowski KP


UZASADNIENIE

Sygn. IV SA/Po 270/06 U Z A S A D N I E N I E

Prawomocnym wyrokiem z dnia [...] sygn. [...] Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu uchylił decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia [...] nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u D. W. - M. .

W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny w szczególności wskazał, że owe decyzje podjęte zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mającym wpływ na wynik sprawy. Decyzje oparto na orzeczeniach lekarskich, nie odpowiadających opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Orzeczenia lekarskie nie mogą ograniczać się do lakonicznych wniosków ale winny być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać w sposób przekonujący wszelkie wątpliwości, gdy tymczasem orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych sprowadzały się wyłącznie do wniosków i nie zawierały uzasadnienia. Obie opinie nie zawierają ustalenia, czy choroba rozpoznana u Skarżącej mieści się w wykazie chorób zawodowych. Rozpoznanie odpowiada jednostce chorobowej, określonej w punkcie 7 wykazu. Z redakcji tego przepisu wynika, że choroby umieszczone w nawiasie zostały podane przykładowo a nie wyczerpująco. Także inna przewlekła choroba narządu głosu związana z nadmiernym wysiłkiem głosowym może być uznana za chorobę zawodową. Konstrukcja § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 65/83/294 ze zm.- dalej rozporządzenie z 1983 r.) przemawia za przyjęciem, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, domniemywa się istnienie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami pracy. W sprawie wykazano, że Skarżąca była narażona na nadmierny wysiłek głosowy przez ok. 40 lat. Właściwe zakłady służby zdrowia winny wypowiedzieć się, czy stwierdzona u Niej choroba zawodowa znajduje się w wykazie chorób zawodowych, a w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie rozważyć, czy schorzenie zostało spowodowane innymi niż zawodowe okolicznościami. Tylko w tym ostatnim przypadku byłoby możliwe obalenie domniemania związku przyczynowego choroby z warunkami pracy.

Pismem z dnia [...]września 2001 r. nr [...] Instytut Medycyny Pracy w Łodzi (dalej IMP), po ponownej analizie dokumentacji lekarskiej sprawy i po zapoznaniu się z treścią wyroku NSA, podtrzymał treść orzeczenia z dnia [...] listopada 1999 r. nr [...]. Rozpoznany u Pacjentki przewlekły nieżyt gardła i krtani z objawami dysfonii hiperfunkcjonalnej; skrzywienie przegrody nosa, nie znajduje się w wykazie chorób zawodowych. Pod poz. 7 wykazu są jedynie guzki głosowe, niedowład fałdów głosowych i zmiany przerostowe krtani, które to postacie kliniczne mogą być uznane za spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym. Przeprowadzone badania laryngologiczne, foniatryczne i videostroboskopowe nie ujawniły występowania żadnej z wymienionych postaci choroby. Przyczyną odczuwalnych zaburzeń głosu jest przewlekły proces zapalny błony śluzowej górnych dróg oddechowych (k. 33 akt administracyjnych).

Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 65/83/294 ze zm.), art. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (j. t. Dz.U. 90/98/575 ze zm.) i art. 104 kpa uznał brak podstaw do stwierdzenia u D. W. - M. choroby zawodowej.

W uzasadnieniu Powiatowy Inspektor wskazał, że Centrum Medycyny Pracy (dalej WCMP) i IMP orzeczeniami z dnia [...] grudnia 1999 i [...] listopada 1999 r. uznały brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu u Zainteresowanej. Postępowanie wyjaśniające potwierdziło narażenie zawodowe na nadmierny wysiłek głosowy na stanowisku nauczyciela. Wobec podtrzymania przez IMP treści orzeczenia lekarskiego z dnia [...] listopada 1999 r. i rozpoznania u Zainteresowanej schorzeń, nie ujętych w wykazie chorób zawodowych, Powiatowy Inspektor stwierdził brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.

Pismem z dnia [...] stycznia 2002 r. D. W. - M. wniosła odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora z dnia [...] wskazując, że decyzja nie uwzględnia zaleceń NSA. Od ostatniego badania upłynęły ponad 2 lata, stan zdrowia Zainteresowanej uległ pogorszeniu. Odwołująca pozostaje pod stałą opieką foniatryczną; do odwołania dołączyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego z dnia [...]listopada 2001 r.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...]decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 138 § 2 kpa i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 65/83/294 ze zm. ) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że akta sprawy nie dają podstaw do jej rozstrzygnięcia. Karta informacyjna z Kliniki Foniatrii i Audiologii AM zawiera w rozpoznaniu niedosłuch obustronny typu odbiorczego, czyli schorzenie, które przy pracy w narażeniu na hałas należy rozpatrywać jako podejrzenie zawodowego uszkodzenia słuchu- poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Dotąd Zainteresowana nie była diagnozowana w tym kierunku przez jednostki upoważnione do rozpoznawania i zgłaszania chorób zawodowych. Z treści wywiadu epidemiologicznego wynika, że Zainteresowana pracowała jako nauczyciel przedmiotu zawodowego w latach 1974-2001, przy czym od 1996 r. w niepełnym wymiarze godzin. Zajęcia odbywały się w pracowni materiałoznawstwa odzieżowego, w którym znajdowały się aparaty i przyrządy pomiarowe będące źródłem hałasu. Dotąd nie wykonywano pomiarów hałasu w pracowni podczas pracy tych urządzeń, dlatego Wojewódzki Inspektor dnia 28 maja 2002 r. dokonał takich pomiarów celem oceny narażenia zawodowego na hałas. Poziom ekspozycji na hałas w odniesieniu do 8 godzinnego dnia pracy wyniósł 83,2 dBA. Z punktu widzenia medycznego szkodliwe działanie na narząd słuchu powoduje hałas przekraczający 80 dB, dlatego należy szczegółowo wyjaśnić rodzaj uszkodzenia słuchu i skierowanie całości akt do jednostki upoważnionej do rozpoznawania i zgłaszania chorób zawodowych.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (j. t. Dz.U. 90/98/575 ze zm.) i art. 104 kpa nie stwierdził u D. W. - M. choroby zawodowej narządu słuchu, wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 132/02/1115- dalej rozporządzenie z 2002 r.).

Powiatowy Inspektor wskazał, że D. W. - M. była diagnozowana w Poradni Chorób Zawodowych WCMP, gdzie wykonano badania internistyczne, laryngologiczne, audiologiczne, audiometryczne (audiometria tonalna i impendacyjna), SiSi audiometria słowna. Rozpoznano niedosłuch czuciowo- nerwowy o lokalizacji pozaślimakowej, chorobę zwyrodnieniową układu kostnego, a zwłaszcza kręgosłupa oraz przewlekłe zapalenie błony śluzowej przewodu pokarmowego. WCMP nie znalazło podstaw do uznania związku między pracą zawodową a stwierdzonym niedosłuchem- orzeczeniem nr [...] WCMP orzekło o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu (dalej IMPZŚ) na podstawie obserwacji klinicznej nie rozpoznał choroby zawodowej narządu słuchu. Wykonane badania audiometryczne (audiometria tonalna i impendencyjna) wykazały obustronne zaburzenia odbioru bodźców akustycznych niewielkiego stopnia (UP- 11 dBA, UL- 8 dBA) o charakterze odbiorczym i lokalizacji pozaślimakowej. Ekspozycję zawodową na hałas, którego źródłem były aparaty i przyrządy pomiarowe w pracowni materiałoznawstwa odzieżowego uznano jako nie zagrażające uszkodzeniem słuchu. Badania natężenia hałasu wykonane w pracowni materiałoznawstwa odzieżowego przez WSSE nie przekraczały obowiązujących normatywów higienicznych. W oparciu o owe ustalenia jednostka odwoławcza wydała orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] nr[...] na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (j. t. Dz.U. 90/98/575 ze zm.) i art. 104 kpa nie stwierdził u D. W. - M. choroby zawodowej przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 132/02/1115).

Motywując swe rozstrzygnięcie Powiatowy Inspektor wskazał, że IMP podtrzymał swe stanowisko zaprezentowane w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] listopada 1999 r. podkreślając, że w wyniku badań narządu głosu nie znaleziono objawów klinicznych charakterystycznych dla jednostek z wykazu chorób zawodowych. Zaburzenia głosu odczuwane przez Pacjentkę mogą być spowodowane przewlekłym procesem zapalnym błony śluzowej górnych dróg oddechowych. W trybie odwoławczym Zainteresowaną skierowano do IMPZŚ- badania laryngologiczne wykazały cechy przewlekłego prostego nieżytu błony śluzowej gardła i krtani bez istotnej patologii w obrębie fałdów głosowych, które są gładkie, bez cech przerostu. Nie znaleziono zmian chorobowych typowych dla nadmiernego obciążenia wysiłkiem głosowym jak guzki głosowe, przerost fałdów głosowych czy niedowład związany z niewydolnością mięśni głosowych. Zmiany stwierdzone w obrębie narządu głosu związane są m.in. z nieprawidłową emisją głosu i mają charakter zaburzeń czynnościowych, spowodowanych przewlekłym stanem nieżytowym błony śluzowej gardła i krtani, który nie może być uznany za chorobę zawodową nauczycieli.

W odwołaniu z dnia [...] września 2003 r. D. W. - M. wniosła o zmianę obu decyzji przez stwierdzenie u Niej choroby zawodowej. Odwołująca oceniła owe decyzje jako błędne i krzywdzące, i oparte "przez solidarność na pierwszych decyzjach negatywnych". Decyzje nie uwzględniają badań szpitala klinicznego z dnia 6 listopada 2001 r. i badań IMPZŚ. Badania laryngostroboskopowe wykazały amplitudę drgań znacznie skróconą, przesunięcie boczne śladowe, brak zwarcia fonacyjnego w części międzybłonistej. Taka jednostka chorobowa jest wymieniana pod poz. 15 w załączniku do rozporządzenia z 2002 r. Stwierdzone zmiany w narządach głosu i słuchu w ciągu lat wpływały i wpłynęły na Jej ogólny stan zdrowia. Odwołująca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań, motywując to pobytem w okresie od 24 lipca do 13 sierpnia 2003 r. w sanatorium w Polanicy Zdroju.

Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (j. t. Dz.U. 90/98/575 ze zm.), § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 65/83/294 ze zm.) w zw. z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. 132/02/1115) i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżone decyzje w mocy.

Organ odwoławczy uzasadnił swe stanowisko tym, że zgodnie z "§ 2 ust. 1 rozporządzenia", za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Z akt sprawy wynika, że Odwołująca się pracowała jako nauczyciel przedmiotu zawodowego w latach 1974-2001, przy czym od 1976 r. w niepełnym wymiarze godzin. Zajęcia odbywały się w pracowni materiałoznawstwa odzieżowego, w której znajdowały się aparaty i przyrządy pomiarowe, będące źródłem hałasu; poziom ekspozycji na hałas w odniesieniu do 8 godzinnego dnia pracy wyniósł 83,2 dBA. Rodzaj schorzenia rozpoznany klinicznie w obrębie narządu głosu u Skarżącej, wyniki badań lekarskich i dodatkowych, wykonane w jednostkach upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, nie wykazały klinicznych cech choroby zawodowej. Nie stwierdzono typowych zmian organicznych w obrębie krtani, o których mówi wykaz chorób zawodowych; lokalizacja pozaślimakowa i niewielki stopień uszkodzenia słuchu nie pozwalają rozpoznać choroby zawodowej. Organ państwowej inspekcji sanitarnej jest związany rozpoznaniem chorobowym (lub jego brakiem), umieszczonym w orzeczeniu jednostki upoważnionej i nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Wojewódzki Inspektor orzekł w oparciu o ustalenia wywiadu epidemiologicznego, wobec braku rozpoznania jednostki zawartej w wykazie chorób zawodowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. W. - M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i obu decyzji ją poprzedzających jako niezgodnych z prawem i Ją krzywdzących. Skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przez pominięcie dokumentacji lekarskiej, wskazujących na stan zdrowia Zainteresowanej- głównie narządu głosu i słuchu, z których należałoby wyprowadzić wniosek, że istnieją podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej. Skarżąca od wielu lat choruje i leczy się w Przychodni Foniatrycznej ; kilkakroć leczyła się sanatoryjnie i szpitalnie w Klinice Foniatrii i Audiologii- Katedrze Chorób Ucha, Nosa, Gardła- z rozpoznaniem dysphonia hyperfunctionalis cum insufficientia glottidis propter paresis musculi vocalis professionalis Hypoacusis perceptiva bil. R49.490. W dniach 10.3-14.3.2003 w IMPZŚ nie znaleziono podstaw do uznania u Zainteresowanej choroby zawodowej, ale nie stwierdzono tego jednoznacznie. Skarżąca miała możliwość porównania wyników Jej badań z innymi tego typu orzeczeniami w WCMP; odnosi przekonanie, że Jej starania są z niechęcią a nawet złośliwością rozpatrywane przez WCMP. W czasie badań każdorazowo dominującą kwestią przyczyn Jej dolegliwości głosowo- słuchowych był Jej wiek, nie zaś warunki spowodowane pracą zawodową. W następnych orzeczeniach zarzucono powoływanie się na Jej wiek, a powoływano się na ogólny stan zdrowia. W kartach informacyjnych ze szpitala Kliniki Foniatrii i Audiologii z 30.11-2.12.1998 (podpisanej przez prof. dr hab. med. B. W. - W. ) i 5.11-7.11.2001 (podpisanej przez prof. dr hab. med. A. O. ), stwierdzono brak zwarcia fonacyjnego w części międzybłoniastej i amplitudę drgań znacznie skróconą, choć spełnia to przesłanki choroby uwidocznionej w punkcie 3 poz. 15 wykazu będącego załącznikiem do rozporządzenia z 2002 r. Długoletnia praca nauczycielska nadwyrężyła głos i słuch Zainteresowanej. Skarżąca była obecna przy pomiarze dnia 28 maja 2002 r. i "jest głęboko przekonana, że wyniki pomiarów były inne i zostały chyba obniżone ażeby były poniżej dopuszczalnej granicy". Z treści pisma z [...] października 2002 r. wynika, że od dnia pomiarów do wysłania wyników toczyła się korespondencja między Szkołą a Stacją Sanepid w celu ustalenia- wg Niej- najkorzystniejszych wyników pomiarów dla pracodawcy. Dowodem ujemnego oddziaływania warunków pracy (hałaśliwość aparatury i większe natężenie głosu) na stan słuchu Zainteresowanej są audiogramy: z 1970 r.- prawidłowy; z 23.11.2000, 22.3.2001, 2.12.2002- wskazujące na postępujące pogorszenie słuchu. Dnia 7 stycznia 2004 r. w dziale Higieny Pracy WSSE dr med. M. H. i dr med. P. poinformowali Zainteresowaną, że wyniki badań szpitalnych, jakie posiada, nie są brane pod uwagę, bo nie pochodzą z jednostki upoważnionej do rozpoznawania chorób zawodowych.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadną.

1. Porządkując zagadnienia prawne, istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy

należy zauważyć, że podstawą prawną rozstrzygania o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej stwierdzenia w niniejszym postępowaniu mogło być jedynie rozporządzenie z 1983 r., nie zaś- jak błędnie przyjął to Powiatowy Inspektor w decyzji z dnia [...] (k.97) i z dnia [...] (k. 98)- rozporządzenie z 2002 r. Wojewódzki Inspektor w podstawie prawnej decyzji prawidłowo wskazał § 10 rozporządzenia z 1983 r. w zw. z § 10 rozporządzenia z 2002 r., lecz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji błędnie przywołał § 2 ust. 1 rozporządzenia z 2002 r. (k. 125 akt administracyjnych), miast § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 1983 r.

Skutkiem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2001 r.- sygn. II SA/Po 1989/00 nie było bowiem zakończenie poprzednio toczącego się postępowania administracyjnego (Zainteresowana w piśmie z dnia [...]września 2001 r. błędnie wniosła "o wszczęcie postępowania dotyczącego choroby zawodowej...postępowanie w tej sprawie zostało zakończone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...](sygn. [...])" (k. 34 akt administracyjnych), lecz spowodowanie, że decyzja z dnia [...] nr [...] i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...]nr [...] zostały uchylone i to samo postępowanie administracyjne po wyroku Sądu Administracyjnego toczyło się dalej. Z tej przyczyny należało przyjąć, że (choć w aktach sprawy brak dokumentów źródłowych), postępowanie dla ustalenia, czy D. W. -M. cierpi na chorobę zawodową narządu głosu zostało wszczęte nie później niż 1 lutego 1999 r.- w dniu sporządzenia zaświadczenia przez Dyrektora Zespołu Szkół Odzieżowych im. Wł. Reymonta , skoro orzeczenie lekarskie IMP nr [...] zapadło dnia [...] (k. 1, 3 akt administracyjnych). Z kolei postępowanie o stwierdzenie choroby zawodowej bądź o braku podstaw do jej stwierdzenia w zakresie uszkodzenia słuchu wywołanym działaniem hałasu zostało wszczęte nie "w NSA" (jak to błędnie przyjął WCMP w piśmie z dnia 17 grudnia 2002 r.- k. 83 akt administracyjnych), lecz w dniu 3 lipca 2002 r.- z dniem wydania przez Wojewódzkiego Inspektora decyzji o uchyleniu decyzji z dnia [...].- gdy organ odwoławczy dostrzegł, że w postępowaniu odwoławczym Zainteresowana zgłosiła nową okoliczność (rozpoznanie niedosłuchu obustronnego typu odbiorczego; k. 61 akt administracyjnych). Skoro zatem postępowanie w sprawie rozpoznania obu chorób zawodowych, rozpoczęto przed dniem 3 września 2002 r. (gdy weszło w życie rozporządzenie z 2002 r.- § 10 w zw. z § 12 rozporządzenia z 2002 r.), to dotychczasowe postępowanie winno było się toczyć na podstawie dotychczasowych przepisów (rozporządzenia z 1983 r.).

Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. 74/95/368 ze zm.; którego odpowiednikiem jest obecnie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270 ze zm.- dalej ppsa) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie ten Sąd i organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W świetle uchwały 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r.- sygn. OPS 3/02- ONSA 1/03/4) nie sposób przyjąć, że choroby wymienione w punkcie 7 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 1983 r., były wymienione jedynie przykładowo. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że w tej tylko części doszło do zmiany stanu prawnego, istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy, przez określenie, że rozporządzenie z 1983r. opiera się nie na systemie mixte, lecz na systemie liste limitative ( T.Bińczycka-Majewska "Prawne aspekty chorób zawodowych" - PiP 7/93/52i 59 ).

2. Wojewódzki Inspektor nie odniósł się w odpowiedzi na skargę do twierdzeń Zainteresowanej o faktach w skardze podniesionych. Sąd jako okoliczność bezsporną uznał za prawdziwe twierdzenie, że przedstawiciele organu odwoławczego poinformowali D. W. - M. o nie braniu pod uwagę wyników badań szpitalnych przez Zainteresowaną przedłożonych (k. 4-5 akt sądowych). Za daniem wiary temu twierdzeniu przemawiało to, że w kolejnych orzeczeniach lekarskich i w kolejnych decyzjach organów obu instancji, nie odnoszono się merytorycznie do złożonych w postępowaniu zaświadczeń lekarskich, wyników badań, kart informacyjnych, odpisów historii choroby. Dokumenty lekarskie mają charakter dokumentów prywatnych. Kpa nie zawiera przepisów o dokumentach prywatnych (Z. Janowicz "Kpa. Komentarz" W. Pr. PWN 1999 s. 226 uw. 5), przeto aktualny pozostaje dorobek orzecznictwa i piśmiennictwa na tle art. 245 i 253 kpc. Zaświadczenia lekarskie są dokumentami dowodowymi o znacznej wartości dowodowej, jako pochodzącymi od osób posiadających określone, sprawdzone urzędowo kwalifikacje, związanych etyką zawodową i cieszących się dość znacznym zaufaniem społecznym ( K. Knoppek "Dokument w procesie cywilnym" Poznań 1993 s.110-111).

3. Pod rządem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 65/83/294 ze zm.) w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej w rozumieniu § 8 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r., jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa (wyroki NSA z: 15.3.1994- SA/Wr 147/94- Prok. i Pr.- dodatek- 2/95/53; 19.2.1999- II SA/Wr 1452/97- ONSA 2/00/63; 30.6.1981- II SA 33/81- ONSA 1/81/65, 6.8.1998- II SA/Wr 1980/98 niepubl., akceptowane przez B. Gudowską "Choroby zawodowe" PiZS 4/03/18, 23; wyrok NSA z: 5.11.1998- I SA 1200/98) i jako takie podlega swobodnej ocenie dowodów (art. 80 kpa). Pogląd ów pozostał w pełni aktualny także pod rządem rozporządzenia z 2002 r. W wyniku tej oceny decydent procesowy (organ administracji publicznej I i II instancji), może ową opinię uznać, bądź też nie (odpowiednio- Tadeusz Widła "Ocena dowodu z opinii biegłego" Wyd. UŚ 1992 s. 82 i nast.). Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i w doktrynie jest pogląd, że kontrola opinii biegłego winna polegać na sprawdzeniu prawidłowości- z punktu widzenia wymagań logiki i zasad doświadczenia życiowego- rozumowania przeprowadzonego w jej uzasadnieniu (odpowiednio- orz. SN z: 3.11.1976- IV CR 481/76- OSNC 5-6/ 77/102, akceptowane przez E. Wengerka w: "Kpc z komentarzem" W. Pr. 1989 t. 2 s. 461 uw. 12; 15.6.1970- I CR 224/70- Biul. SN 11/70/203, akceptowane przez T. Erecińskiego w: "Komentarz do kpc" W. Pr. 2002 t. 1 s. 558 uw.21; postanowienie SN z 7.11.2000- I CKN 1170/98- OSNC 4/01/64).

Pomiędzy decydentem procesowym a biegłym istnieje zasadniczy podział ról- biegły jest pomocnikiem decydenta procesowego w zakresie dostarczania decydentowi procesowemu wiadomości specjalnych; do biegłego nie należy jednak ustalanie stanu faktycznego ani rozstrzyganie zagadnień prawnych (orz. SN z: 26. 11.1949- WaC 167/47- DPP 6/50/56; 17.11.1967- I PR 355/67- OSNC 6/68/109, akceptowane przez T. Erecińskiego- op.cit. s. 554 uw.5, s.559 uw. 23; E. Wengerek- op.cit. s. 460 uw. 9 i akceptowane przez Komentatora orzecznictwo SN). W szczególności utrwalonym jest pogląd, że zagadnienie związku przyczynowego bądź przyczynienia się do powstania szkody, należą do kwestii prawnych ( odpowiednio- wyrok SN z: 25.4.1997- I CKN 60/97- OSNC 11/97/173; 6.6.1997- II CKN 213/97- OSNC 1/98/5), tym bardziej, iż w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie ( wyrok SN z: 19.7.1984- II PRN 9/84- OSNC 4/85/53, 4.6.1998- III RN 36/98- OSNAP 6/99/192, 11.3.1999- III RN 128/98- OSNAP 24/99/771; wyrok NSA- OZ w Łodzi, omówiony przez G. Romanowskiego "Wystarczy praca w hałasie"- Rzeczpospolita z 4.11.2002 s. C1).

4. W niniejszej sprawie doszło do naruszenia podziału ról pomiędzy WCMP i IMP, i IMPZŚ z jednej strony, a organami administracji publicznej I i II instancji z drugiej strony, co doprowadziło do szeregu naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa).

W niniejszej sprawie organy obu instancji z naruszeniem art. 80 kpa nie dokonały oceny zebranych w sprawie dowodów i z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 kpa nie zaprezentowały owej oceny w uzasadnieniu decyzji obu instancji; nie ustaliły w oparciu o dowody, którym dały wiarę, stanu faktycznego w zakresie istotnym z punktu widzenia normy prawa materialnego. W szczególności z zaświadczeń Dyrektora Zespołu Szkół Odzieżowych z dnia 1 lutego 1999 r. (k.1-2) i 23 listopada 2001 r. (k. 73-75) wynika, że D. W. - M. pracowała w pełnym wymiarze czasu pracy: od 15.9.1958- 31.12.1958 w Szkole Rzemiosł Budowlanych nr 1 ; od 1.1.1960 do 31.8.1963 w Szkole Podstawowej nr 67 w tym od 1.9.1960 do 31.8.1961- 21 godzin tygodniowo; od 1.9.1963 do 31.8.1974 w Technikum Poligraficzno- Księgarskim w tym od 1.9.1971 do 31.8.1972 18 godzin + 4 godziny ponadwymiarowe.

Zainteresowana w okresie od 1 września 1974 do 4 stycznia 1996 r. pracowała Szkole Odzieżowej jako nauczyciel przedmiotów zawodowych- materiałoznawstwa w wymiarze 18 godzin tygodniowo (pełen etat), nadto w latach 1988/89 + 2 godziny ponadwymiarowe, 1989/90 + 3,1 godzin ponadwymiarowych; 1990/91 + 3 godziny ponadwymiarowe; 1991/92 + 7,8 godzin ponadwymiarowych, 1992/93 i 1993/94 + po 7 godzin ponadwymiarowych; 1994/95 + 12 godzin ponadwymiarowych. Po przejściu na emeryturę od 5 stycznia 1996 pracowała 13/18 godzin tygodniowo; 1996/97- 5,5/18 godzin tygodniowo; 1997/98- 12,6/18 godzin tygodniowo; 1998/99- 9/18 godzin tygodniowo; 1999/00 pracowała na pełen etat; 2000/01 do 31 stycznia 2001 - 5/18 godzin tygodniowo; od 1.2.2001- 5,5 godzin tygodniowo.

W latach 1975-1988 Zainteresowana korzystała ze zniżki godzin: w okresie 1.9.75-31.8.1976- o 11 godzin; od 1.9.1976- 22.6.1977- o 5 godzin; od 1.10.1977 - 30.11.1977- o 6 godzin; od 1.12.1977- 24.6.1978- o 7 godzin; od. 1.9.1978- 31.8.1979- o 7 godzin; od 1.9.1981- 31.8.1982- o 7 godzin; od 1.9.1982- 31.8.1983- o 7 godzin; od 1.9.1983-31.8.1984- o 5 godzin; od 1.9.1984-31.8.1985- o 3,3 godziny; od 1.9.1985- 31.8.1986- o 3,9 godzin; od 1.9.1986- 31.8.1987- o 4 godziny; od 1.9.1987- 31.8.1988- o 3 godziny.

D. W. - M. w okresach od 1.9.1973 do 31.8.1974 i od 28.8.1977 do 30.9.1977 przebywała na urlopach dla poratowania zdrowia. Korzystała ze zwolnień lekarskich: od 2.10.1974 do 30.3.1975; w roku 1980/81- 22 dni; 1981/82- 44 dni; 1982/83- 62 dni ( w tym 45 dni leczenia szpitalnego); 1983/84- 19 dni; 1985/86- 19 dni. Zainteresowana korzystała z leczenia sanatoryjnego w dniach: 25.7.1972- 16.8.1972; 29.8.1973- 21.9.1973; 8.5.1975- 31.5.1975; 29.6.1976- 19.7.1976; 18.5.1977- 10.6.1977; 30.8.1977- 19.9.1977; 16.6.1980- 10.7.1980; 4.9.1981-27.9.1981; 21.12.1985- 16.3.1985 r.

Z wyników pomiaru poziomu hałasu z dnia 28 maja 2002 r. wynika, że na stanowisku nauczyciela przedmiotu zawodowego średni poziom hałasu podczas równoczesnej pracy : zrywarki wahadłowej, aparatu z przepływomierzem i 2 skrzynek pillingu przy ciszy klasowej wynosił 83,1 dB (k. 58-60). Powiatowy Inspektor w decyzji z dnia [...] błędnie "uznał zatem" (opierając swe wnioskowanie na ustaleniu obustronnego zaburzenia odbioru bodźców akustycznych niewielkiego stopnia (UP- 11 dBA, UL- 8 dBA) o charakterze odbiorczym i lokalizacji pozaślimakowej) ekspozycję zawodową na hałas jako nie zagrażające uszkodzeniem słuchu. To, że wyniki badań natężenia hałasu w pracowni materiałoznawstwa odzieżowego nie przekraczały normatywów higienicznych, nie pozwala na wykluczenie, że rzeczywisty poziom hałasu nie przekraczał normatywów higienicznych. Należy bowiem zwrócić uwagę, że pomiaru hałasu dokonano bez udziału hałasu klasy (k. 59 pkt 1; przy ciszy klasowej), co w sposób oczywisty nie pozwoliło na zmierzenie realnego hałasu podczas zajęć z udziałem od 15 do 18 uczniów w grupie. Badań dokonano z udziałem 2 aktualnie czynnych skrzynek pillingu, nie ustalając, czy w okresie pracy Zainteresowanej były czynne także 2 dalsze skrzynki i czy używano ich w trakcie ćwiczeń (k. 60 pkt 3). Organ administracji publicznej nie prowadził ustaleń ani nie rozważał wskazywanej w orzecznictwie możliwości przyjęcia możliwości powstania uszkodzenia słuchu w warunkach nie przekraczających dopuszczalnych norm natężenia hałasu ( wyrok NSA z: 22.1.1998- I SA 1029/97, 27.2.1998- I SA 1862/97).

Nie sposób podzielić zastrzeżeń Zainteresowanej co do rzeczywistych wyników pomiarów- skoro Zainteresowana uczestniczyła w pomiarach, winna była ewentualne nieprawidłowości zgłosić do protokołu pomiarów poziomu hałasu. Badania przeprowadzone zostały przez właściwie przeszkolonego do tego typu prac profesjonalnego pracownika, zobowiązanego do rzetelności; w badaniach posługiwał się on legalizowaną aparaturą; pomiarów i obliczeń dokonywał zgodnie z wzorcem, określonym Polską Normą PN-N-01307 (k. 60). Brak zatem jakichkolwiek podstaw do podzielenia oceny Skarżącej, że "wyniki pomiarów były inne i zostały chyba obniżone" (k.4 akt sądowych).

Korespondencja między Szkołą a Powiatowym Inspektorem miała na celu wyjaśnienie zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy, przebiegu pracy zawodowej pracownika, stopnia i czasu narażenia zawodowego (co jest obowiązkiem właściwego inspektora sanitarnego- wyrok NSA z 5.X.2001- I SA 2239/00); na potrzebę dokonania takich ustaleń wskazywało też WCMP pismem z dnia 22 lipca 2002 r. ( § 1 ust. 2, § 4 rozporządzenia z 1983 r.; k. 44-46, 54, 55-56, 63-64, 65-78 ). Skutkiem tej korespondencji było w szczególności potwierdzenie przez Zespół Szkół Odzieżowych narażenia zawodowego na nadmierny wysiłek głosowy (k. 40), nie zaś- jak to błędnie postrzega Skarżąca (k. 4 akt sądowych)- ustalenie najkorzystniejszych wyników pomiarów dla pracodawcy. Zakład pracy w postępowaniu przed Inspektorem Sanitarnym ma status strony i tak jak pracownik, ma prawo brać aktywny udział w każdym stadium postępowania administracyjnego i prezentować swe stanowisko w sprawie. Pismem z dnia 17 października 2002 r. także Zainteresowana prezentowała swe stanowisko dotyczące stopnia narażenia zawodowego (k. 80).

Do organów administracji publicznej należało dokonanie ustaleń, czy i w jakim okresie Skarżąca była narażona na hałas. Ustalenia dotyczące faktów ( in casu- stopnia natężenia hałasu w poszczególnych latach), jest obowiązkiem decydenta procesowego; także tylko decydent procesowy może ocenić, czy stwierdzone natężenie hałasu było ponadnormatywne, czy też nie ( odpowiednio- wyrok SN z 11.7.1969- I CR 140/69- 0SNC 5/70/85 z omówieniem E. Wengerka i J. Sobkowskiego NP 5/71/743, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc- tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr. 1998 t. 1 s. 522 uw. 19). Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela w tej materii ustalenia Powiatowego Inspektora, który uznał, że ekspozycja zawodowa na hałas nie zagrażała uszkodzeniem słuchu, skoro pomiaru dokonano bez uwzględnienia hałasu, który- zgodnie z doświadczeniem życiowym- podczas ćwiczeń emitowała grupa 15-18 uczniów i bez ustalenia, czy w okresie pracy Zainteresowanej używane były 4 skrzynki do badania pillingu (k. 59- 60 akt administracyjnych). Ustaleń w tej ostatniej materii organy administracji publicznej winny były dokonać bądź w drodze pogłębienia wywiadu u pracodawcy, bądź w drodze zeznań świadków, bądź przesłuchania stron ( art. 86 kpa). Naruszenie w tej mierze art. 7 i art. 77 § 1 kpa stanowiło inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa).

Organ administracji publicznej nie prowadził ustaleń ani nie rozważał wskazywanej w orzecznictwie możliwości przyjęcia możliwości powstania uszkodzenia słuchu w warunkach nie przekraczających dopuszczalnych norm natężenia hałasu ( wyrok NSA z: 22.1.1998- I SA 1029/97, 27.2.1998- I SA 1862/97). Istotne zatem są warunki, w jakich świadczy się pracę ( wyrok NSA z 16.11.1999- II SA/Kr 72/99- Pr. Pracy 6/00/39; B. Gudowska- op. cit. s,16, 22). W tej sytuacji nie może działać na niekorzyść pracownika brak pomiarów hałasu na stanowisku przezeń zajmowanym w latach 1974- 2001 (k.2, 55-56)- istotne bowiem jest, czy np. wykonując pracę w pracowni, narażony był na hałas.

5. Wojewódzki Inspektor nietrafnie uznał orzeczenie lekarskie IMPZŚ z dnia [...]nr [...] (k. [...]). Z krótkiego uzasadnienia orzeczenia lekarskiego wynika, że na konkluzji orzeczenia lekarskiego zaciążyły przede wszystkim: błędne przyjęcie, że natężenie hałasu nie przekraczało normatywów higienicznych (max. 83,2 dBA) i że ekspozycja zawodowa na działanie hałasu nie zagrażała uszkodzeniem słuchu. Jeśli Skarżąca wskazywała inne informacje dotyczące ekspozycji na hałas niźli zakład pracy (k. 78, 80) orzeczenie lekarskie winno było rozważyć wariantowo- w zależności od ilości przyjętego czasu pracy w hałasie do ustalonego pensum godzin- wpływ tego czynnika na stan zdrowia Zainteresowanej (odpowiednio- wyrok SN z 8.11.1994- III KRN 157/94- OSP 4/95/77). Niewielki stopień zaburzenia odbioru bodźców akustycznych ( mimo nie powołania wprost- zdradzający wpływ Wytycznych Metodologicznych Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 1997 r.), nie może wpłynąć na eliminowanie uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu z uwagi na stopień uszkodzenia słuchu ( wyrok SN z 14.3.2002- III RN 78/01- Pr. Pracy 3/03/31). Nie sposób oprzeć się wrażeniu, że owo sformułowanie zdaje się nawiązywać do uprzednio powszechnie przyjętego w orzecznictwie lekarskim założenia, że stopień niedosłuchu nie przekraczający 30 dB na ucho lepiej słyszące nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Owo założenie w 1997 r. znalazło swe odzwierciedlenie w Wytycznych Metodologicznych Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 1997 r. Tymczasem pod rządem rozporządzenia z 1983 r. w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie wyjaśniono, że zdefiniowanie w wytycznych Ministra Zdrowia o rozpoznawaniu chorób zawodowych zawodowego uszkodzenia słuchu, jako obustronnego ubytku słuchu w wysokości co najmniej 30 decybeli w uchu lepiej słyszącym jest pozbawione podstaw prawnych ( wyrok SN z: 3.2.1999- III RN 110/98- Prok. i Pr. 7-8/99/56, 4.6.1998- III RN 36/98- OSNAP 6/99/192; wyrok NSA z: 25.11.1998- I SA 1342/98, 5.11.1998- I SA 1200/ 98; B. Gudowska- op. cit. 19, 23).

W orzeczeniu lekarskim IMPZŚ nie odniósł się do dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie stanu narządu słuchu- w szczególności do załączonych do akt sprawy audiogramów, wskazujących na rozwój schorzenia w czasie (k. 47-49) i do wskazanego w karcie informacyjnej leczenia szpitalnego Kliniki Foniatrii i Audiologii AM z dnia [...]listopada 2001 r. obustronnego braku odruchów strzemiączkowych- także przy wykorzystaniu audiometrii tonalnej i impendancyjnej (k.38v). W tej sytuacji wymaga doprecyzowania, czy owo rozpoznanie potwierdza pozaślimakową lokalizację niedosłuchu, bądź czy dopuszcza inną niż typowa- dla uszkodzenia pohałasowego- lokalizację tego niedosłuchu (k. 91).

W orzeczeniu lekarskim z dnia [...]grudnia 2002 r. nr [...]orzekł o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, lecz w żaden sposób nie odniósł się merytorycznie do wskazanych dokumentów źródłowych (przywołanie liczącego 28 pozycji spisu innych badań wymogu tego nie spełnia- k. 84,85 akt administracyjnych). WCMP błędnie odwołał się do rozporządzenia z 2002 r., nie mającego zastosowania w sprawie. Wbrew obowiązkom wynikającym z art. 84 § 1 kpa WCMP nie rozważył, czy niedosłuch czuciowo nerwowy o lokalizacji pozaślimakowej, Hypercholesterolemia wyklucza obustronny brak odruchów strzemiączkowych (k. 38v, 85 akt administracyjnych).

Nietrafnie oba organy uznały orzeczenie lekarskie IMPZŚ z dnia [...]kwietnia 2003 r. nr [...] (k. 90). Uzasadnienie orzeczenia, z naruszeniem art. 84 § 1 kpa, nie wyjaśnia w sposób dostateczny i zrozumiały, czy stwierdzona niedomykalność wyłącznie w części międzychrzęstnej głośni i wyraźnymi cechami hiperkinezy wewnątrzkrtaniowej (tendencja do fonacji fałdami przedsionkowymi); drgania fałdów głosowych jednakowe, jednoczasowe, ze skróconą amplitudą, z zachowanym przesunięciem brzeżnym (k. 90), stanowi chorobę zawodową z poz. 7 załącznika do rozporządzenia z 1983 r. bądź czym się różni dysfonia hiperfunkcjonalna od chorób zawodowych z poz. 7. Orzeczenie lekarskie w żaden sposób nie odnosi się do obu odpisów kart informacyjnych leczenia szpitalnego w Klinice Foniatrii i Audiologii AM , zawierające szczegółowe dane poszczególnych badań, a nadto wskazania, że amplituda drgań znacznie skrócona... brak zwarcia fonacyjnego w części międzybłoniastej bądź zwarcie fonacyjne prawie pełne (k. 15, 38), ani do odpisu historii choroby (k. 50-52). Obowiązek odniesienia się w orzeczeniu mającym spełniać wymogi art. 84 § kpa do dotychczas zgromadzonej dokumentacji lekarskiej znajduje odzwierciedlenie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo- wyrok NSA z 14.12.2000- III SA 2042/00) i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (odpowiednio- wyrok z dnia: 24.6.2004- IV SA/Po 498/04; 12.X.2004- IV SA/Po 882/04).

Rolą lekarza spełniającego odpowiednie wymagania kwalifikacyjne, zatrudnionego w jednej z jednostek orzeczniczych, jest wydanie orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej- na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia i oceny narażenia zawodowego. Istotą orzeczenia lekarskiego jest ustalenie na podstawie aktualnej wiedzy medycznej, czy u badanego pracownika są charakterystyczne dla danej jednostki chorobowej objawy, które ze względu na występujące jej symptomy, zmiany w organizmie i ich skutki, czynią możliwym medyczną identyfikację i nazwanie choroby (wyrok SN z 7.5.1998- I PKN 72/98- OSNAP 9/99/303, akceptowany przez B. Gudowską- op. cit. s. 17, 23). Orzeczenie to winno spełniać cechy opinii biegłego ( art. 84 § 1 kpa)- nie może ograniczać się do lakonicznych stwierdzeń, lecz winno zawierać wszechstronne wyjaśnienie wątpliwości i uzasadnienie przekonujące i dostępne dla stron i organów prowadzących postępowanie.

Organy obu instancji nie poddały owych orzeczeń ocenie z punktu widzenia sposobu motywowania każdego z nich, zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej; nie ważyły, w jakim stopniu przyjęcie przez Autorów orzeczeń lekarskich błędnych założeń co do treści prawa i faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zaciążyło na konkluzji owych orzeczeń. Zgodnie bowiem z regułami wnioskowania dedukcyjnego, tylko wówczas możemy oczekiwać niezawodnego rezultatu wnioskowania w postaci prawdziwego wniosku, gdy prawdziwe były przesłanki wniosku ( Z. Ziembiński "Logika praktyczna" PWN 1987 s.141- 142).

Takie uzasadnienie wykluczało uznanie orzeczenia IMP, orzeczeń IMPZŚ i WCMP. W szczególności to do organów administracji publicznej należało dokonanie ustaleń, czy i w jakim okresie Skarżący był narażony na hałas. Ustalenia dotyczące faktów ( in casu- stopnia natężenia hałasu w poszczególnych latach), jest obowiązkiem decydenta procesowego; także tylko decydent procesowy może ocenić, czy stwierdzone natężenie hałasu było ponadnormatywne, czy też nie (odpowiednio- wyrok SN z 11.7.1969- I CR 140/69- 0SNC 5/70/85 z omówieniem E. Wengerka i J. Sobkowskiego NP 5/71/743, akceptowane przez J. Gudowskiego "Kpc- tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo" W.Pr. 1998 t. 1 s. 522 uw. 19).

Rzeczą WCMP, IMP i IMPZŚ było natomiast ustalenie przy pomocy nowoczesnych technik lekarskich, czy Skarżąca w ogóle doznała uszkodzenia słuchu bądź przewlekłej choroby narządu głosu, a jeśli tak, to czy charakter tego uszkodzenia przemawia za uznaniem, że to czynniki szkodliwe dla zdrowia, występujące w środowisku pracy, bądź inne (jakie ?) czynniki spowodowały uszkodzenie słuchu czy przewlekłą chorobę narządu głosu.

W żadnym z orzeczeń lekarskich nie odniesiono się w sposób szczegółowy do źródłowej dokumentacji lekarskiej i źródłowych dokumentów badań Skarżącej. Tymczasem, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z 1983 r., jednostki organizacyjne właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, o których mowa w § 7 ust. 1-3 rozporządzenia z 1983 r.), obowiązane były przesyłać państwowemu terenowemu inspektorowi sanitarnemu orzeczenie lekarskie wraz z posiadaną niezbędną dokumentacją. Żaden z lekarzy, opracowujących orzeczenia lekarskie, nie zwrócił się o uzupełnienie źródłowej dokumentacji medycznej Zainteresowanej; ani WCMP, ani IMP czy IMPZŚ nie przesłały Powiatowemu Inspektorowi wraz z orzeczeniami lekarskimi dokumentacji przeprowadzonych przez siebie badań. Organy administracji państwowej nie uzupełniły w tej materii zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uchybienia te są tym bardzie istotne, że w postępowaniu przed Sądem powszechnym strona może odnosić się do owych dokumentów źródłowych, zadawać w oparciu o nie pytania biegłym; w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest owych możliwości pozbawiona (art. 106 § 3 i 5 ppsa), zatem to na organach administracji publicznej spoczywa ciężar zapewnienia stronie w tej materii aktywnego udziału w postępowaniu ( art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i 81 kpa).

Rozpoznanie objawów choroby winno być obiektywne, jednoznaczne i niezmienne. Dopiero organ administracji publicznej winien owe obiektywne wskazania medyczne poddać subsumcji, przy uwzględnieniu pozostałych elementów normy materialnoprawnej, opisującej chorobę zawodową jak i związek przyczynowy między warunkami pracy a rozpoznanym schorzeniem. Utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest pogląd, że organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych, nie jest sprzeczne z zebranym [ i prawidłowo ocenionym] materiałem dowodowym i nie budzi zastrzeżeń co do rozpoznania choroby ( odpowiednio- wyrok NSA z 23.7.2003- I SA 108/03). Z tych względów nie można uznać, iż powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji orzeczenia lekarskie są wystarczające do dokonania jednoznacznej oceny, czy u D. W. - M. wystąpiły choroby zawodowe. W chwili wydawania zaskarżonej decyzji specjalistyczne placówki służby zdrowia właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych nie wyjaśniły wszystkich wątpliwości nasuwających się po analizie badań własnych i przedłożonych przez Zainteresowaną, a zatem zaskarżona decyzja została wydana przed dostatecznym wyjaśnieniem sprawy.

6. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy uzyskać orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy- poprzedzone ponownymi, specjalistycznymi badaniami Skarżącej i analizą dokumentów źródłowych z poprzednich badań w WCMP, IMP, IMPZŚ i w innych placówkach medycznych- dostarczonych przez Skarżącą, w którym wyjaśnione zostaną kwestie wskazane w motywach wyroku.

W szczególności należy wyjaśnić w tym trybie, czy przyczyną nie rozpoznania zawodowego charakteru schorzenia narządu słuchu u Zainteresowanej był niższy niż określono w wytycznych rozmiar ubytku słuchu, czy też powstanie niedosłuchu miało niezawodową etiologię; istotne w tej materii mogą okazać się porównania obrazu schorzenia w zależności od upływu czasu. Gdyby okazało się, że oddziaływanie hałasu w środowisku zawodowym nie było jedyną przyczyną aktualnego stanu narządu słuchu badanej, ustalenie istnienia związku przyczynowego z pracą nie byłoby wykluczone. Koniecznym będzie rozważenie, czy ustalone zaburzenia narządu głosu spełniają przesłanki przewlekłej choroby zawodowej narządu głosu. Nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone tylko na niekorzyść byłego pracownika.

Jedynie na marginesie należy zauważyć, że orzeczenie WCMP winno poprzedzać czasowo orzeczenie IMP (czego w niniejszej sprawie w przypadku orzeczeń z dnia 13.12.1999 i 22.11.1999 r. nie dopełniono; k. 3,4).

Z tych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270 ze zm., należało orzec jak w sentencji.

/-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/M.Dybowski

za nieobecnego sędziego

NSA E.Makosz-Frymus

M.Dybowski

KP