Wyrok WSA w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 123/19
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Data orzeczenia: 2019-04-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6200 Choroby zawodowe
Hasła tematyczne: Ochrona zdrowia
Skarżony organ: Inspektor Sanitarny
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: 151
journal: Dz.U. 2018 poz 1302
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r.  Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
article: par 8 ust. 1 ust. 2
journal: Dz.U. 2013 poz 1367
law: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - tekst jednolity
article: art. 7, art. 77
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego z dnia 20 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 grudnia 2018 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 18 października 2018 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - astmy oskrzelowej u P.G.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w dniu 30 marca 2016 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego wpłynęło zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej - astmy oskrzelowej u P.G. wystawione przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy. Jednostka orzecznicza I stopnia w dniu 9 marca 2017 r. wydała orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. P. G. złożył wniosek o przeprowadzenie ponownego badania do jednostki orzeczniczej II stopnia. W dniu 23 listopada 2017 r. Instytut Medycyny Pracy wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

Na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 16 lutego 2018 r., nie stwierdził u skarżącego choroby zawodowej.

P.G. złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazał, że powodem objawów chorobowych było narażenie zawodowe na pyły, gazy drażniące oraz materiały o działaniu alergicznym, drażniącym i uczulającym marki [...] stosowane w procesie pracy od 15 lat. Dodatkowo P.G. wskazał, że specjalistyczne badania w jednostce orzeczniczej II stopnia wykonano po 2,5 letnim okresie intensywnego leczenia pulmonologicznego co mogło mieć wpływ na wynik przeprowadzonych badań.

P. Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 23 marca 2018 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Zgodnie z wytycznymi organu odwoławczego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny zwrócił się pismem z dnia 7 maja 2018 r. do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy i do Instytutu Medycyny Pracy z prośbą o weryfikację treści orzeczeń lekarskich w świetle okoliczności przedstawionych przez P. G. w odwołaniu.

Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że jednostki orzecznicze dokonały ponownych ustaleń i wyjaśnień na prośbę organu I instancji, co uwidaczniają pisma z dnia 21 maja 2018 r. lekarza orzecznika Instytutu Medycyny Pracy w Ł., z dnia 4 czerwca 2018 r. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G., z dnia 25 czerwca 2018 r. Instytutu Medycyny Pracy w Ł., z dnia 22 sierpnia 2018 r. Instytutu Medycyny Pracy w Ł..

W dniu 9 lipca 2018 r. została sporządzona przez organ I instancji karta oceny narażenia zawodowego.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu 18 października 2018 r. ponownie wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u P.G. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej.

P.G. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc że:

- faktem bezspornym w przedmiotowej sprawie jest wieloletnie narażenie zawodowe odwołującego się na czynniki chemiczne o działaniu drażniącym i uczulającym na skórę lub układ oddechowy;

- zarzuca lekarzowi orzecznikowi Instytutu Medycyny Pracy w Ł., że spośród listy dwudziestu preparatów firmy [...], z którymi P.G. miał kontakt podczas zatrudnienia w firmie "E", wskazano tylko jeden preparat [...] jako potencjalne zagrożenie, przy braku odniesienia do pozostałych wymienionych;

- opinie uzupełniające Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. nie wnoszą nowych treści i strona odwołująca nie znalazła w nich odpowiedzi na stawiane przez siebie pytania;

- żadna instytucja nie odniosła się do wyników badań medycznych, kart leczenia szpitalnego i dokumentacji medycznej z Poradni Pulmonologicznej P.G. , gdzie do dnia dzisiejszego figuruje choroba o numerze J-45 tj. astma oskrzelowa;

- w załączonej do odwołania dokumentacji medycznej figuruje rozpoznanie - astma oskrzelowa (karta informacyjnej leczenia szpitalnego w Oddziale Urologicznym Szpitala [...] z dnia [...]., zaświadczenie o stanie zdrowia dla celów świadczeń z ubezpieczenia społecznego wydane przez lekarza prowadzącego leczenie z dnia [...]) co stoi w sprzeczności ze stanowiskiem jednostek orzeczniczych I i II stopnia, które w procesie diagnostyczno-orzeczniczym nie rozpoznały u odwołującego się zawodowej astmy oskrzelowej.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że orzeczenia lekarskie zostały wydane przez lekarzy posiadających wymagane prawem uprawnienia, zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych I i II stopnia i nie budzą zastrzeżeń, a karta oceny narażenia zawodowego została prawidłowo sporządzona przez upoważnionego przedstawiciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego.

Organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego materiału dowodowego wynika, że P.G. był zatrudniony w następujących zakładach pracy:

- w latach [...] w [...] na stanowisku uczeń, monter maszyn, monter mech. silników spalinowych, starszy referent ds. zaopatrzenia;

- w latach [...] w "A" (w likwidacji) w G. na stanowisku ślusarz remontowy, kierownik magazynu technicznego, specjalista działu zaopatrzenia technicznego, kierownik działu zaopatrzenia technicznego, specjalista ds. technicznych;

- od marca do czerwca [...] r. w Zakładzie "B" w C. na stanowisku specjalisty do spraw zaopatrzenia;

- w latach [...] w "C" w G. (zakład zlikwidowany) na stanowisku specjalista do spraw zaopatrzenia-magazynier, mistrz warsztatu-transportu;

- od września do października [...] r. w Przedsiębiorstwie "D" w W. na stanowisku kierownika ds. transportu;

- [...] w "E" w G. na stanowisku magazynier, kierowca, pracownik budowlany.

Organ odwoławczy zaznaczył, że z treści karty oceny narażenia zawodowego z dnia 9 lipca 2018 r. wynika, że P.G. podczas pracy w firmie "E" przez okres szesnastu lat był narażony na działanie czynników chemicznych o działaniu alergizującym.

Organ odwoławczy uznał za bezzasadny i nieznajdujący odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym, zarzut P.G., że z dwudziestu wskazanych produktów firmy [...], z którymi miał kontakt podczas pracy zawodowej lekarz orzecznik Instytutu Medycyny Pracy w Ł. wybrał tylko jeden produkt [...] jako potencjalne zagrożenie, pomijając pozostałe produkty i w końcowej opinii nie uwzględnił żadnych zagrożeń. Uzasadniając powyższe organ odwoławczy przytoczył treść pisma Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia 25 czerwca 2018 r., w którym lekarz orzecznik na podstawie kart charakterystyki ww. produktów zidentyfikował potencjale zagrożenia jakie niesie ze sobą stosowanie tych środków dla każdego produktu osobno. Tylko jeden z nich wykazywał działanie uczulające na układ oddechowy i został uznany za zawodowy alergen obecny w środowisku pracy odwołującego. W orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. oraz opiniach uzupełniających do orzeczeń nie zakwestionowano narażenia zawodowego P.G. na alergizujący czynniki chemiczne podczas wykonywania pracy zawodowej zawarte w produkcie [...]. W wyniku przeprowadzonych badań diagnostycznych nie stwierdzono jednak cech alergii u P.G. na czynniki chemiczne o właściwościach alergizujących występujące w środowisku pracy, co nie dało podstaw do rozpoznania zawodowej astmy oskrzelowej.

Organ odwoławczy wskazał, że zarzut strony, iż żadna instytucja nie odniosła się do wyników badań medycznych, kart leczenia szpitalnego i dokumentacji medycznej nie ma swojego potwierdzenia w materiale dowodowym. Z treści orzeczenia lekarskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. z dnia 9 marca 2017 r. wynika, że lekarz orzecznik dysponował następującą dokumentacją lekarską P.G.: historią choroby z Poradni Pulmonologicznej, kartą informacyjną leczenia szpitalnego w oddziale Kardiologicznym Szpitala [...] z dnia 11 lutego 2015 r., zaświadczeniami o stanie zdrowia z dnia 18 grudnia 2015 r. i z dnia 7 stycznia 2017 r. oraz wynikiem badań TK angiografia klatki piersiowej z dnia 2 czerwca 2016 r.

Ustosunkowując się do zarzutu, że stanowisko jednostek orzeczniczych I i II stopnia, które w procesie diagnostyczno-orzeczniczym nie rozpoznały u odwołującego się zawodowej astmy oskrzelowej jest sprzeczne z powyższą dokumentacją medyczną, organ odwoławczy podkreślił fakt, że orzeczenia te zostały sporządzone przez lekarzy specjalizujących się w medycynie pracy i posiadających uprawnienia do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1376) lekarze ci muszą spełniać wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2018 r., poz. 1155) i muszą być zatrudnieni w jednej z jednostek orzeczniczych. Posiadają ono zatem należną wiedzę w rozpoznawaniu chorób sklasyfikowanych jako zawodowe, wyszczególnionych w załączniku do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., oraz rozpoznania czynników, które mogą potencjalnie powodować taką chorobę i ich oceny dla wywołania wskazanej choroby w konkretnym przypadku w odniesieniu do badanego pracownika. Organ odwoławczy podkreślił, że lekarz szpitalnego oddziału urologicznego i specjalista medycyny ogólnej nie są lekarzami uprawnionymi do orzekania w sprawach chorób zawodowych.

Organ przytoczył poglądy sądów administracyjnych, zgodnie z którymi orzeczenie lekarskie uprawnionej jednostki orzeczniczej I i II stopnia ma charakter szczególnej opinii. Organ jest takim orzeczeniem co do zasady związany i nie ma prawa do dokonywania oceny dokumentacji lekarskiej pod względem merytorycznym i zajmowania w tym względzie stanowiska.

W końcowej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 2351 i art. 2352 Kodeksu Pracy aby stwierdzić chorobę zawodową muszą zaistnieć łącznie trzy przesłanki:

1. stwierdzona choroba musi być jednostką chorobową wymienioną w wykazie chorób zawodowych,

2. spowodowana (bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem) działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanym "narażeniem zawodowym",

3. rozpoznana w trakcie pracy w narażeniu albo po zakończeniu pracy w tym narażeniu pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie spełniono pierwszej przesłanki, zdiagnozowania jednostki chorobowej występującej w wykazie chorób zawodowych. Decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz karcie oceny narażenia zawodowego pracownika. W przedmiotowej sprawie organ sanitarny zobligowany był wydać decyzję negatywną, co zdeterminowane było treścią orzeczeń lekarskich, jednostek orzeczniczych I i II stopnia, które zgodnie nie rozpoznały u P.G. schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych - astmy oskrzelowej. W takim stanie sprawy, pomimo stwierdzonego wieloletniego narażenia zawodowego organ I instancji prawidłowo wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u P.G. choroby zawodowej — astmy oskrzelowej.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze P.G. zakwestionował zasadność decyzji, podtrzymując wszystkie dotychczas zgłoszone zarzuty. Skarżący podkreślił, że wydana decyzja jest wadliwa Wskazał on, że wiele lat pracował w warunkach kontaktu w czynnikami szkodliwymi dla zdrowia a obecnie leczy się na astmę oskrzelową.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Z przywołanych powyżej przepisów p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, a ustawodawca nie wyposażył sądów w uprawnienia, które pozwalałyby na podejmowanie rozstrzygnięć merytorycznych.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o odmowie stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa procesowego ani materialnego, a podniesione w skardze zarzuty nie zasługują na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie nie była kwestionowała karta narażenia zawodowego z której wynikało narażenie skarżącego na kontakt z alergenami w okresie szesnastu lat pracy w firmie "E". Przedmiotem sporu była natomiast kwestia czy skarżący cierpi na chorobę zawodową – astmę oskrzelową.

Kodeks pracy w art. 2351 stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Jak wynika, z treści przywołanego przepisu, aby określone schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki: po pierwsze, rozpoznane schorzenie musi odpowiadać chorobie ujętej w wykazie chorób zawodowych; po drugie, winno być spowodowane czynnikami szkodliwymi dla zdrowia występującymi na stanowisku pracy osoby zainteresowanej albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Przedmiotem badania organu jest więc ustalenie istnienia choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, ustalenie pracy w warunkach narażających na powstanie tej choroby oraz związku przyczynowego między chorobą zawodową, a tymi warunkami.

Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (§ 8 ust. 2).

Należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym ugruntowany jest pogląd, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 1078/06).

Aby można było stwierdzić chorobę zawodową, koniecznym jest rozpoznanie tego schorzenia przez uprawnioną placówkę diagnostyczną. Nie nasuwa też wątpliwości, że w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie zostały wydane przez uprawnione specjalistyczne jednostki diagnostyczne na podstawie przeprowadzonych badań oraz analizy dokumentacji medycznej.

Na potrzeby niniejszego postępowania zostało sporządzone przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy orzeczenie lekarskie z dnia 9 marca 2017 r. nr [...], w którym wskazano, że u skarżącego nie rozpoznano choroby zawodowej astmy oskrzelowej. Jak wynika z jego treści, orzeczenie to wydane zostało na podstawie badań lekarskich i dokumentacji zgromadzonej przez organ w toku postępowania. Organ uwzględnił także dokumentację medyczną skarżącego (historia choroby z Poradni Pulmonologicznej, karta informacyjna leczenia szpitalnego z Oddziału Kardiologicznego Szpitala [...] z dnia 11.02.2015 r. (hospitalizacja w dniach: 05.02-11.02.2015 r.; Diagnoza: Zatorowość płucna pośredniego ryzyka. Bradykardia zatokowa. Stabilna choroba wieńcowa. Przewlekła niewydolność serca (EF 45%). Nadciśnienie tętnicze. Hypercholesterolemia), zaświadczenie o stanie zdrowia z dnia 18.12.2015 r. i z dnia 07.01.2016 r., wynik badania TK angiografia klatki piersiowej z dnia 2.06.2016 r.) Organ ustalił, że z dostarczonej dokumentacji lekarskiej wynikało, że skarżący pozostaje pod opieką Poradni Chorób Płuc od [...] W [...]. pacjent był hospitalizowany z powodu bólu w klatce piersiowej z towarzyszącą dusznością, potami i osłabieniem. Podczas hospitalizacji w angio-TK klatki piersiowej uwidoczniono materiał zatorowy w odgałęzieniach obu tętnic płucnych, rozpoznano zatorowość płucną.

Organ stwierdził, że pulmonolog WOMP nie rozpoznał u skarżącego astmy oskrzelowej, uzasadniając to brakiem udokumentowanych dowodów alergii, brakiem kaszlu, kichania, świszczącego oddechu oraz udokumentowanych zmian osłuchowych w postaci furczeń i świstów, a także ujemną spirometryczną próbą rozkurczową. W ocenie pulmonologa WOMP zgłaszane przez pacjenta dolegliwości w postaci duszności wysiłkowej związane są z przebytą zatorowością i niewydolnością krążenia.

Opinia ta znalazła potwierdzenie w treści orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy im. [...] z dnia 23 listopada 2017 r., której wskazano, że w badaniu klinicznym oraz wielokrotnie wykonywanych badaniach spirometrycznych nie stwierdzono u skarżącego cech obturacji oskrzeli. Nie potwierdzono również obecności nieswoistej nadreaktywności oskrzeli w teście wziewnym z metacholiną. W punktowych testach skórnych uzyskano ujemne wyniki dla alergenów pospolicie występujących w środowisku komunalnym oraz dla potencjalnego alergenu zawodowego - chromu wchodzącego w skład materiałów budowlanych. W surowicy krwi pacjenta nie wykazano obecności swoistych przeciwciał w klasie IgE dla zestawu zawierającego diizocyjanianotoluen, diizocyjanian heksametylenu, diizocyjanian difenylometanu oraz bezwodnik ftalowy. Swoista wziewna próba prowokacyjna z chromem, przeprowadzona na tle placebo, dała wynik ujemny. W jej przebiegu nie obserwowano klinicznych i spirometrycznych cech obturacji oskrzeli, wzrostu nadreaktywności oskrzeli, a w badaniu popłuczyn nosowych i plwociny indukowanej nie obserwowano istotnego napływu do dróg oddechowych komórek charakterystycznych dla zapalnej reakcji alergicznej. Reasumując, wskazano, że analiza przebiegu choroby, narażenia zawodowego oraz wyniki aktualnie wykonanych badań, nie dają podstaw do rozpoznania zawodowej astmy oskrzelowej

Podkreślić należy, że na skutek zarzutów podnoszonych przez skarżącego, powyższe orzeczenia w toku niniejszego postępowania administracyjnego były kilkukrotnie uzupełniane.

I tak w piśmie z dnia 9 stycznia 2018 r. Instytut Medycyny Pracy im. [...] wskazał, że uznanie zawodowej etiologii astmy oskrzelowej jest możliwe pod warunkiem wskazania w sposób pewny przyczynowego związku zaistnienia tej choroby z czynnikami specyficznymi dla środowiska pracy. Oznacza to, że konieczne jest udowodnienie (lub przynajmniej wykazanie z przeważającym prawdopodobieństwem), że pierwotną przyczyną astmy oskrzelowej jest swoista nadwrażliwość/ uczulenie na alergen specyficzny dla tego środowiska pracy. U skarżącego nie wykazano uczulenia na potencjalne alergeny zawodowe. Test oceny nieswoistej nadreaktywności oskrzeli z metacholiną nie wykazał nadreaktywności oskrzeli, która jest charakterystyczną cechą astmy oskrzelowej. Próba rozkurczowa wypadła ujemnie. Ponadto wykonane próby prowokacyjne z chromem - zidentyfikowanym potencjalnych alergenem zawodowym - dały wynik ujemny. W piśmie wskazano, że w związku z brakiem potwierdzenia rozpoznania astmy oskrzelowej, nie wykazaniem uczulenia na alergeny środowiska pracy oraz ujemnym wynikiem próby prowokacyjnej brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej.

W kolejnym piśmie Instytutu Medycyny Pracy im. [...] z dnia 21 maja 2018 r. stwierdzono, że na podstawie wywiadu i dostępnej dokumentacji ustalono, iż P.G. początek dolegliwości ze strony układu oddechowego pod postacią duszności wysiłkowej, napadowego kaszlu i ucisku w klatce piersiowej obserwował ok. 12 lat temu, natomiast objęty opieką Poradni Pulmonologicznej został w marcu 2015 r. początkowo z powodu zatorowości płucnej a dopiero następnie rozpoznano astmę oskrzelową i włączono leki wziewne. Podczas badań w IMP w Ł. u P.G. w badaniu klinicznym oraz wielokrotnie wykonywanych badaniach spirometrycznych nie stwierdzono cech obturacji oskrzeli, nie potwierdzono również obecności nieswoistej nadreaktywności oskrzeli w teście wziewnym z metacholiną (przed swoistą próbą prowokacyjną wynik ujemny, po zakończeniu procedur diagnostycznych wynik ujemny) a próba rozkurczowa z preparatem Ventolin wypadła ujemnie. Tym samym brak jest podstaw do rozpoznania astmy oskrzelowej, w tym zawodowej. Jednocześnie w piśmie tym wyjaśniono, że przed hospitalizacją w IMP w Ł. pacjenci zaprzestają przyjmowania leków wziewnych wpływających na reakcje alergiczne celem przeprowadzenia diagnostyki astmy zawodowej. W przypadku gdy na skutek intensywnego leczenia lub zaprzestania ekspozycji zawodowej ustępują objawy ze strony dróg oddechowych i zmniejsza się nadaktywność oskrzeli to w chwili kontaktu z alergenem zawodowym, na który występuje nadwrażliwość (który jest przyczyną astmy zawodowej) objawy powracają po przeprowadzeniu swoistej próby prowokacyjnej. Jednostka orzecznicza stwierdziła, że w przypadku astmy zawodowej nie mówimy o "wyzdrowieniu pacjenta" gdyż objawy astmy zawodowej i nadreaktywność oskrzeli nawracają po ponownym kontakcie z alergenem, na który rozwinęła się-nadwrażliwość. Uznanie zawodowej etiologii astmy oskrzelowej jest możliwe pod warunkiem wskazania w sposób pewny przyczynowego związku zaistnienia tej choroby z czynnikami specyficznymi dla środowiska pracy. Oznacza to, że konieczne jest udowodnienie (lub przynajmniej wykazanie z przeważającym prawdopodobieństwem), że pierwotną przyczyną astmy oskrzelowej jest swoista nadwrażliwość/uczulenie na alergen specyficzny dla tego środowiska pracy. U skarżącego nie wykazano uczulenia na potencjalne alergeny zawodowe. Badania czynnościowe układu oddechowego nie wykazały cech charakterystycznych dla astmy oskrzelowej. Reasumując, jednostka orzecznicza podtrzymała stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim z dnia 23 listopada 2017 r.

Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy sporządził w dnia 4 czerwca 2018 r. uzupełnienie wydanego orzeczenia lekarskiego stwierdzając, że

- przyczyną duszności, zgłaszanej przez pacjenta jest zatorowość płucna i niewydolność krążenia - choroby, które nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych i nie są efektem narażenia zawodowego,

- narażenie zawodowe skarżącego na czynniki chemiczne (np. ksylen, rozpuszczalnik nitro, kwas solny, itp.) nie mogło mieć wpływu na rozwój astmy oskrzelowej ponieważ te czynniki szkodliwe nie mają działania alergizującego na układ oddechowy, a u pacjenta nie rozpoznano takiej choroby,

- nie potwierdza się również twierdzenie, iż w trakcie diagnostyki choroby zastosowano zbyt wąski zestaw alergenów zawodowych, ponieważ badania diagnostyczne, wykonane w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. dotyczyły nie tylko skutków ekspozycji na chrom, ale i na inne czynniki chemiczne obecne w środowisku pracy pacjenta - w wyniku przeprowadzenia badań diagnostycznych w surowicy pacjenta nie wykryto obecności swoistych przeciwciał InE dla alergenów środowiska pracy,

- fakt 2,5 letniego intensywnego leczenia pulmonologicznego z zastosowaniem leków Asaris, Atrodil, Ventolin nie miał wpływu na ustąpienie lub zamaskowanie objawów tej choroby - przeprowadzona diagnostyka potwierdzała brak nadreaktywności oskrzeli, warunkującej rozpoznanie astmy oraz brak cech alergii w badaniach laboratoryjnych,

- skoro u P.G. nie rozpoznano astmy oskrzelowej, tym bardziej nie można stwierdzić, że czynniki chemiczne, wskazane przez pacjenta miały wpływ na rozwój tej choroby lub były czynnikiem sprawczym,

- w postępowaniu orzeczniczym uwzględniono wszystkie czynniki narażenia zawodowego, także te które w ocenie skarżącego były przyczyną powstania schorzenia układu oddechowego, jednak w wyniku przeprowadzonej diagnostyki nie stwierdzono cech alergii na czynniki zawodowe i nie rozpoznano objawów astmy oskrzelowej.

W piśmie Instytutu Medycyny Pracy im. prof. [...] z dnia 25 czerwca 2018 r. wskazano, że analizie poddano karty bezpieczeństwa 20 wymienionych szczegółowo produktów firmy [...]. Jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, że analiza danych z kart bezpieczeństwa produktów firmy [...] wykazała, że z 19 produktów niektóre wykazują działanie drażniące na układ oddechowy. Natomiast tylko produkt [...] może działać uczulająco na skórę i układ oddechowy, gdyż zawiera w składzie izocyjaniany. Podczas przeprowadzonych badań u P.G. próbowano wykazać w surowicy krwi obecność swoistych przeciwciał w klasie IgE dla zestawu zawierającego diizocyjanianotoluen, diizocyjanian heksametylenu, diizocyjanian difenylometanu oraz bezwodnik ftalowy, jako potwierdzenie ewentualnego uczulenia zawodowego na te związki. Stwierdzenie obecności swoistych przeciwciał w klasie IgE potwierdza uczulenie na tle alergicznym IgE zależnym i jest standardowym etapem diagnostyki astmy zawodowej. W surowicy krwi P.G. nie wykazano jednak obecności swoistych przeciwciał w klasie IgE dla zestawu zawierającego diizocyjanianotoluen, diizocyjanian heksametylenu, diizocyjanian difenylometanu oraz bezwodnik ftalowy - potencjalne alergeny zawodowe.

W piśmie z dnia 22 sierpnia 2018 r. jednostka orzecznicza II stopnia potwierdziła to stanowisko, wskazując, że analiza kart bezpieczeństwa produktów firmy [...]: [...]; [...]- komponent A; [...]; [...]; [...]; [...](komponent A); [...](komponent B); [...]; [...]; [...]; [...]; [...]; Kwas solny 35-38%; [...]; [...]- komponent A; [...] 5; [...] (komponent A); [...] 100; [...] (komponent A) wykazała działanie drażniące na układ oddechowy, nie wykazano w składzie w/w produktów czynników alergizujących drogi oddechowe. Tylko produkt [...] może działać drażniąco i uczulająco na skórę i układ oddechowy, gdyż zawiera w składzie izocyjaniany. Jednak podczas badań w IMP w Ł. u Pana P.G. nie wykazano obecności swoistych przeciwciał w klasie IgE dla zestawu zawierającego diizocyjanianotoluen, diizocyjanian heksametylenu, diizocyjanian difenylometanu oraz bezwodnik ftalowy - potencjalne alergeny zawodowe.

W ocenie Sądu, w sporządzonych opiniach jednostek orzeczniczych prawidłowo odniesiono się do zarzutów skarżącego.

Zarzut strony, że żadna instytucja nie odniosła się do wyników badań medycznych, kart leczenia szpitalnego i dokumentacji medycznej nie jest uzasadniony. Jednostki orzecznicze dysponowały bowiem dokumentacją lekarską P.G.: historią choroby z Poradni Pulmonologicznej, kartą informacyjną leczenia szpitalnego w oddziale Kardiologicznym Szpitala [...] z dnia 11 lutego 2015 r., zaświadczeniami o stanie zdrowia z dnia 18 grudnia 2015 r. i dnia 7 stycznia 2017 r. oraz wynikiem badań TK angiografia klatki piersiowej z dnia 2 czerwca 2016 r. Z treści sporządzonych w sprawie opinii wynikało, że u P.G. niezależnie od jej ewentualnej etiologii zawodowej lub pozazawodowej nie rozpoznano astmy oskrzelowej. Jednocześnie jednostki orzecznicze wykluczyły by fakt 2,5 -letniego leczenia pulmonologicznego z zastosowaniem leków Asaris, Atrodil, Ventoli mógł mieć wpływ na to, że astma oskrzelowa u pacjenta ustąpiła lub jej objawy zostały zamaskowane i w związku z tym w chwili obecnej nie można rozpoznać tej jednostki chorobowej. Jednostki orzecznicze wskazały, że fakt narażenia zawodowego na czynniki chemiczne o działaniu drażniącym na układ oddechowy oraz uczulającym na skórę nie mógł skutkować wystąpieniem astmy oskrzelowej, bowiem przyczyną tej choroby mogły być wyłącznie preparaty mające działanie alergizujące (a nie drażniące) na układ oddechowy. Instytut Medycyny Pracy w Ł., dokonał oceny listy dwudziestu preparatów firmy [...], z którymi P.G. miał kontakt podczas zatrudnienia w firmie "E", po jej przeprowadzeniu wskazano tylko jeden preparat [...] jako potencjalne zagrożenie, bowiem wyłącznie ten preparat zawierał w swoim składzie czynniki wykazujące działanie alergizujące na układ oddechowy. W opinii odniesiono się do pozostałych preparatów i wskazano, że nie zawierały one czynników alergizujących układ oddechowy a wyłącznie czynniki drażniące układ oddechowy lub czynniki wykazujące negatywne oddziaływanie na skórę, które to czynniki nie wywołują astmy oskrzelowej. Jednocześnie jednostka orzecznicza wskazała, że w wyniku przeprowadzonych prób stwierdzono, że substancje zawarte w preparacie [...] nie wykazały działania alergizującego na układ oddechowy skarżącego. Podkreślić także należy, że skarżący został poddany badaniom w Klinice Chorób Zawodowych IMP w Ł. w okresie od dnia 20 sierpnia do dnia 30 sierpnia 2017 r., opinia tego Instytutu została zatem wydana po przeprowadzeniu długotrwałych badań i pomiarów (pismo z dnia 5 grudnia 2017 r. k. 31).

Poza sporem w niniejszej sprawie pozostawało, że orzeczenia lekarskie zostały wydane przez lekarza uprawnionego zatrudnionego w jednostce orzeczniczej, upoważnionej do rozpoznawania chorób zawodowych.

W ocenie Sądu, uzasadnienia opinii lekarskiej i ich uzupełnienia, są przekonywujące i nie nasuwają wątpliwości. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, kontrola sądowo-administracyjna może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08). Wskazać należy, że w przypadku, gdy orzeczenia lekarskie wydane w sprawie wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalistycznych i są rzeczowo i przekonywająco uzasadnione, a zatem odpowiadają warunkom opinii w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., stanowią podstawę do wydania decyzji uwzględniającej treść tych orzeczeń. Organy inspekcji sanitarnej nie mogą bowiem rozstrzygać o istnieniu choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm zamieszczonych w cytowanym rozporządzeniu w sprawie wykazu chorób zawodowych i jest przekonywująco uzasadnione.

W konsekwencji należało uznać, że organ opierając się o stanowiska zajęte w wydanych w sprawie orzeczeniach, zgodnie z prawem rozstrzygnął sprawę.

Jednocześnie Sąd uznał za prawidłowe rozważania organu dotyczące wyciagnięcia przez jednostki orzecznicze odmiennych wniosków odnośnie stanu zdrowia skarżącego niż wynikające z dokumentacji lekarskiej poradni pulmonologicznej. Organ odwoławczy wskazał, że opinie jednostek orzeczniczych sporządzono po zapoznaniu się z dokumentacją lekarską P.G. z poradni pulmunologicznej, orzeczenia te zostały sporządzone przez lekarzy specjalizujących się w medycynie pracy i posiadających uprawnienia do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych, którzy posiadają należną wiedzę w rozpoznawaniu chorób sklasyfikowanych jako zawodowe oraz rozpoznania czynników, które mogą potencjalnie powodować taką chorobę i ich oceny dla wywołania wskazanej choroby w konkretnym przypadku w odniesieniu do badanego pracownika. Dodać należy, że wydanie opinii nastąpiło po wielodniowej obserwacji i szczegółowych badaniach skarżącego w Klinice Chorób Zawodowych IMP w Ł.. W tej sytuacji wydane orzeczenie należy uznać za wiarygodne, mimo wyciągnięcia przez lekarzy orzeczników odmiennych wniosków, niż oceny dokonane przez lekarzy przychodni pulmonologicznej. Dodatkowo wskazać należy, że stwierdzenie choroby zawodowej mogłoby nastąpić jedynie w sytuacji powiazania choroby z czynnikiem narażenia występującym w środowisku pracy. W orzeczeniach lekarskich w wyniku przeprowadzonych testów nie stwierdzono takiej zależności.

W ocenie Sądu, postępowanie organu zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji odbyło się przy uwzględnieniu reguł wyznaczonych zarówno przepisami postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 k.p.a., jak i przepisami cytowanego wyżej rozporządzenia. Organy inspekcji sanitarnej dokonały bowiem ustaleń w oparciu o wymagane prawem dowody, a ocenę zebranego materiału uzasadniły w sposób przekonywujący, opierając swe rozstrzygnięcie na wiarygodnych opiniach jednostek orzeczniczych. Wobec powyższego przyjąć należy, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, zapadła po należytym wyjaśnieniu sprawy. W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani też do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę jako niezasadną.

Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl

.