Wyrok WSA w Krakowie, sygn. akt II SA/Kr 2528/02
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Data orzeczenia: 2006-09-18 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 607  Gospodarka mieniem państwowym i komunalnym, w tym gospodarka nieruchomościami nierolnymi
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Grażyna Firek (spr.) Sędziowie WSA : Renata Czeluśniak Piotr Głowacki Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2006 r. sprawy ze skargi P. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 23 lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]na rzecz P. w [...] kwotę 10 zł. (dziesięć złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.


UZASADNIENIE

II S.A./Kr 2528/02

U Z A S A D N I E N I E

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2002 r. znak: [...] na podstawie art. 97 § l pkt. 4 i art.100 § l Kodeksu Postępowania Administracyjnego /t.j. z 2000 r. Nr 98 poz.1071 ze zm./ Prezydent Miasta [...] zawiesił z urzędu postępowanie wszczęte na wniosek P. S.A. Oddział Nieruchomości w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej w obr. [...] j.ewid. [...] objętej KW [...] składającej się z działki Nr [...] o pow. 1.4199 ha.

W jego uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art.97 pkt. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 46 z dnia 07 czerwca 2000r. poz. 543 – t.j.) "Podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny", a interes prawny w rozumieniu kodeksu cywilnego posiadają właściciele dzielonej nieruchomości. Wskazał także , iż związku z tym wnioskodawca został wezwany do przedłożenia tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości i w odpowiedzi na to wezwanie wnioskodawca poinformował, że jest w posiadaniu decyzji o opłatach z tytułu zarządu na podstawie, której wystąpi do Wojewody o uzyskanie deklaratoryjnej decyzji uwłaszczeniowej dla działki nr [...] obr. [...] j,ewid. [...] .

Na podstawie cyt. przepisów , zd. organu I instancji, zasadnym było w tej sytuacji zawieszenie postępowania w sprawie nin. oraz zobowiązanie strony do przedłożenia w terminie do 3-ch miesięcy wystąpienia do Wojewody o wydanie decyzji uwłaszczeniowej, z pouczeniem , że w przypadku nie wystąpienia w wyznaczonym terminie o wydanie takiej decyzji sprawa zostanie rozstrzygnięta we własnym zakresie.

Na powyższe postanowienie zażalenie złożył wnioskodawca P. S.A. Oddział Nieruchomości-Zakład w [...] podnosząc, że P. S.A. jako użytkownik z mocy prawa nieruchomości przeznaczonej do podziału, niewątpliwe posiada interes prawny w wystąpieniu o dokonanie powyższej czynności. Nadto w zażaleniu zaznaczono, że nawet przy założeniu, iż brak deklaratoryjnej decyzji Wojewody stanowi wadliwość, co do tytułu prawnego, to i tak nie można odmówić posiadaczowi samoistnemu prawa do powoływania się na jego interes prawny przy wystąpieniu z wnioskiem o dokonanie podziału nieruchomości.

Postanowieniem z dnia 23 lipca 2002 r. znak [...] na podstawie art. 138 § l pkt.l k.p.a. w zw. z art.144 k.p.a., art. 123 k.p.a. i art. 97 § l pkt. 4 k.p.a. oraz w zw. z art. 34 i 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P. " (Dz.U.nr 84 poz. 948 z późn.zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.

Wywody Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] były następujące:

Zgodnie z przepisem art. 97 § l pkt. 4 k.p.a. organ administracji zawiesza postępowanie w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Użyte w cyt. przepisie pojęcie "zagadnienia wstępnego" oznacza sytuację, w której nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy (w tym przypadku o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości) i wydanie decyzji bez uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd, innego wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to zatem, iż między rozstrzygnięciem sprawy będącej w toku a zagadnieniem wstępnym musi istnieć związek przyczynowy (por. B.Adamiak, J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 1996 str. 419 i nast.). Zgodnie zaś z przepisem art. 97 ust. l ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. nr 46 z 2000 r. poz. 543) podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Jak wynika z akt sprawy P. S.A. legitymują się decyzją z dnia [...] .10.1987 r. nr [...] o ustaleniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością, w skład której wchodziła także działka nr [...] obr. [...] , a będącej własnością Skarbu Państwa. W wyroku z dnia 29.06.1999 r. sygn.akt I S.A. 1608/98 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził natomiast pogląd, iż o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości mógł wystąpić jej właściciel lub użytkownik wieczysty, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować swą nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu. Co prawda przepis art. 34 ust. l ustawy z dnia 8.09.2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P. " (Dz.U. nr 84 póz. 948 z późn.zm.) stwierdza, iż grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu [...] grudnia 1990r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego P., jednakże zgodnie z art. 35 ust. l i 2 cyt. ustawy nabycie tego prawa potwierdza wojewoda w drodze decyzji administracyjnej, po złożeniu wniosku przez P. lub P. S.A., a ostateczna decyzja w tym zakresie, stanowi podstawę do dokonania wpisów do ksiąg wieczystych oraz ewidencji gruntów i budynków. Fakt posiadania przez P. S.A. decyzji o ustaleniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością będącą własnością Skarbu Państwa, niewątpliwie będzie miał znaczenie w postępowaniu w sprawie potwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego, ponieważ zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3.01.2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "P. " gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz.U. nr 4 poz. 29) potwierdzenia posiadania przez P. gruntów Skarbu Państwa dokonuje się między innymi na podstawie dokumentu poświadczającego fakt ponoszenia przez P. opłat z tytułu użytkowania nieruchomości lub zarządu nieruchomością albo płacenia podatków od nieruchomości (§2 ust. l pkt. 7 cyt. rozporządzenia RM). Skoro zatem przytoczone powyżej przepisy przewidują z jednej strony, iż nabycie przez P. prawa użytkowania wieczystego, będących w dniu 5 grudnia 1990r. w ich posiadaniu, gruntów Skarbu Państwa, następuje z mocy prawa, a z drugiej jednak strony przewidują właściwy organ do potwierdzenia tego nabycia oraz wskazują jakie dokumenty są niezbędne do uzyskania tego potwierdzenia, to należało przyjąć, iż organ I instancji postąpił prawidłowo zawieszając postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu podziału działki nr [...] i wyznaczając wnioskodawcy trzymiesięczny termin do wystąpienia do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie potwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego tej działki (art. 100 § l k.p.a.). Należy także zaznaczyć, że ani organ I instancji, ani też Kolegium Odwoławcze, nie mogą - na tym etapie postępowania w sprawie zatwierdzenia projektu podziału - ingerować w uprawnienia Wojewody i we własnym zakresie dokonać oceny dokumentu w postaci decyzji o ustaleniu opłat z tytułu zarządu gruntu państwowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcia, czy P. nabyły z dniem [...] grudnia 1990r. prawo użytkowania wieczystego działki [...] obr. [...] , co z kolei warunkuje przyjęcie, iż P. ma interes prawny w dokonaniu podziału tej działki. Rozstrzygnięcie w tym zakresie podjęte przez organ I instancji może nastąpić jedynie wyjątkowo, na zasadzie art. 100 § 3 k.p.a., w sytuacji, gdy strona, mimo wezwania, nie wystąpi w zakreślonym terminie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego.

W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie strona skarżąca P. S.A. –Oddział Nieruchomości Zakład w [...] wniosła o uchylenie zaskarżonego postępowania w całości, a także uchylenie postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] .04.2002r. znak [...] oraz o zasądzenie na rzecz jej rzecz kosztów postępowania. położonej w obr. [...] j. ewid. [...] objętej Kw [...] składającej się z działki Nr [...] o pow. 1,4199 ha, zarzucając , że stanowisko organów obu instancji jest nieuzasadnione, bowiem zdaniem strony skarżącej powołany przepis art. 97, ust. l w/w ustawy dopuszcza zgłoszenie wniosku o podział nieruchomości przez każdą osobę, która ma w tym "interes prawny", a w orzecznictwie sądowo-administracyjnym przed dniem l stycznia 1998r. przyjmowano wprawdzie jednolicie, że jedynym podmiotem uprawnionym do zgłoszenia wniosku o podział nieruchomości jest jej właściciel, ale ten pogląd obecnie uległ radykalnej zmianie. Strona skarżąca podkreśliła, iż powołany przez organ administracji na poparcie swojej tezy wyrok z dnia 29 czerwca 1999r. sygn. akt I S.A. 1608/98 NSA wyrażający pogląd, iż o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości mógł wystąpić jej właściciel lub użytkownik wieczysty, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować swą nieruchomością w ramach przysługującego im prawa, a zatem mają interes prawny aby żądać czynności organu nie dotyczy przedmiotowej sprawy bowiem NSA uznało że właściciele działek sąsiednich nie są stroną w postępowaniu o podział nieruchomości, a problem ten nie występuje w stanie faktycznym nin. sprawy.

Strona skarżąca wskazała, że ma interes prawny w domaganiu się zatwierdzenia projektu podziału przedmiotowej nieruchomości , który wynika z treści art. 5 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, póz. 464 z późn. zmianami) bowiem przysługujące P. prawo zarządu przekształciło się z mocy prawa na dzień [...] grudnia 1990r. w prawo użytkowania wieczystego, a ponadto na mocy art. 34 ust. l ustawy z dnia 8 września 2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji PP P. (Dz. U. Nr 84, poz. 948) - grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdujące się w dniu [...] grudnia w posiadaniu P. co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, staje się z dniem wejścia w życie ustawy z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego P..

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i przytoczył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art.97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Przepisy

wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U.Nr 153 poz.1270 ze zm./.

Dlatego też właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.

Zgodnie z treścią art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi / art. 134 ustawy/.

Skarga jest uzasadniona albowiem doszło do naruszenia zasady z art. 97 §1 pkt 4 KPA ,ale z innych przyczyn niż zostały wskazane w skardze.

Zgodnie z treścią art.97 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wg treści obowiązującej w dacie wydania zaskarżonego postanowienia /Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz.543 ze zm./ podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt osoby, która ma w tym interes prawny. Stosownie zaś do treści §3 ust. 2 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego postanowienia rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1998 r. w sprawie trybu dokonywania podziałów nieruchomości oraz sposobu sporządzania i rodzajów dokumentów wymaganych w tym postępowaniu /Dz.U.Nr 25 poz.130/ do wniosku o podział nieruchomości należało dołączyć dokumenty stwierdzające tytuł prawny do nieruchomości, wypis z katastru nieruchomości, wstępny projekt podziału opracowany na kopii mapy zasadniczej, a w przypadku jej braku - na kopii mapy katastralnej, uzupełnionych w razie potrzeby niezbędnymi dla projektu podziału elementami zagospodarowania terenu oraz decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadkach, o których mowa w art. 93 ust. 6 i art. 94 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Cyt. przepis rozporządzenia określał zatem warunki formalne jakie winien spełniać wniosek o zatwierdzenie projektu podziału nieruchomości i dopiero po stwierdzeniu , że dany wniosek wymienione warunki spełnia można było przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, w tym oceny interesu prawnego wnioskodawcy, która to kwestia ma charakter materialnoprawny , a nie formalny.

Prawidłowo zatem w nin. sprawie wobec tego , że do wniosku strony skarżącej nie zostało dołączone poświadczenie własności przedmiotowej nieruchomości organ I instancji wezwał o uzupełnienie jego braku formalnego poprzez przedłożenie w zakreślonym terminie dokumentu stwierdzającego tytuł własności do przedmiotowej nieruchomości pod rygorem z art. 64§2 KPA pozostawienia sprawy bez rozpoznania .

Skoro w zakreślonym terminie strona skarżąca –wnioskodawca nie przedłożyła żądanego dokumentu tym samym należało uznać, że brak formalny przedmiotowego wniosku nie został uzupełniony i stosownie do treści cyt. przepisu art. 64§2 KPA wniosek należało pozostawić bez rozpoznania. Tymczasem organy obu instancji mimo tego, że przedmiotowy wniosek nie spełnił wymaganych warunków formalnych przystąpiły do oceny kwestii merytorycznej tj. oceny interesu prawnego strony skarżącej w złożeniu przedmiotowego wniosku i uznały, że w sprawie zachodzi przesłanka z art.97§1 pkt 4 KPA tj. potrzeba rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ skutkująca zawieszeniem nin. postępowania z urzędu, podczas gdy nie były uprawnione do rozpoznania wniosku wskutek tego, ze był on dotknięty brakiem formalnym.

Mając na uwadze przytoczone okoliczności Sąd uznał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które ma istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na zasadzie art. 145 §1 pkt1/c/ cyt. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. oraz art.135 tej ustawy orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, a o kosztach postępowania na zasadzie art. 200 tej ustawy jak w pkt II sentencji wyroku.