Wyrok WSA w Szczecinie, sygn. akt II SA/Sz 843/07
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia: 2008-01-30 00:00:00+01:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne: Pomoc społeczna
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Oddalono skargę
Powołane przepisy: article: art. 3 ust. 1
journal: Dz.U. 2004 nr 6 poz 40
law: Ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Asesor WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę.


UZASADNIENIE

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu G. z siedzibą w N. decyzją z dnia [...] Nr [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...]

1) przyznał A. K. płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na rok 2006 w łącznej wysokości 22.215,67 zł (pomniejszoną o kwotę 32.854,83 zł). Na kwotę płatności składa się: Jednolita Płatność Obszarowa w wysokości 22.215,67 zł, w tym środki unijne 22.215,67 zł, środki krajowe 0,00 zł, wynikające z pomniejszenia kwoty 28.536,96 zł o kwotę 6.321,29 zł;

2) odmówił przyznania Uzupełniającej Płatności Obszarowej i nałożył sankcję

w wysokości 26.533,54 zł, która będzie potrącana z płatności, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodności.

Jako podstawę prawną decyzji wskazano w niej art. 104 K.p.a. oraz:

- art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40

ze zm.);

- art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października

2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE)

Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. U. UE. Nr L 345 z 20. 11. 2004 r., str. 1 ze zm.);

- art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zgodności modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów

w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakazie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. WE Nr L 141 z 30. 04. 2004 r. str. 18).

Z uzasadnienia decyzji wynika, że w toku prowadzonego postępowania na podstawie kontroli na miejscu przeprowadzonej metodą inspekcji terenowej w dniu 29 lipca 2006 r. ustalono, iż powierzchnia działek zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych wynosiła 114,73 ha, a powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli wynosiła 103,29 ha, zatem zawyżenie liczone jako różnica między powierzchnią zgłoszoną, a powierzchnią stwierdzoną wyniosła 11,44 ha (czyli procent zawyżenia 11,08).

Tak ustalona procentowa wartość zawyżenia, uzasadnia zastosowanie sankcji zmniejszającej płatność stosownie do art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE)

Nr 1973/2004 r. z dnia 24 października 2004 r.

Odnośnie Uzupełniającej Płatności Obszarowej organ ustalił, że powierzchnia, co do której był rozpatrywany wniosek w 2006 r. wynosiła 114,73 ha, natomiast stwierdzona powierzchnia wynosiła 30.08 ha, czyli procentowa różnica wyniosła 281,42%. W takim przypadku zgodnie z art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 296/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r., za dany rok nie przysługuje żadna pomoc. W takiej sytuacji na producenta rolnego zostaje także nałożona sankcja w kwocie odpowiadającej różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. Wysokość sankcji w okresie trzech kolejnych lat kalendarzowych wynosi 26.533,54 zł.

W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podniósł, że w dniu 29 sierpnia 2006 r. producent rolny złożył wniosek o ponowną kontrolę na miejscu. Wykonawca kontroli odpowiadając na wiosek w piśmie z dnia 26 października 2006 r. podtrzymał wyniki przeprowadzonych pomiarów i słuszność dokonanej oceny.

W dniach 3 lutego 2007 r. i 12 lutego 2007 r. producent rolny skierował kolejne odwołania do Kierownika Biura Kontroli na Miejscu. Wykonawca kontroli w odpowiedzi z dnia 23 lutego 2007 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wyjaśnił, że kontrola została przeprowadzona zgodnie z zasadami Instrukcji realizacji kontroli obszarowych i ONW, a Protokół z czynności kontrolnych zawiera informacje zgodnie ze stanem faktycznym, jaki zastali kontrolerzy w dniu kontroli na terenie gospodarstwa. W protokole zawarta jest uwaga osoby obecnej przy kontroli A. K., że na działkach rolnych A, C, D, była prowadzona uprawa rzepaku jarego, który w wyniku suszy nie powschodził - co jest zgodne z wynikami kontroli.

Ponadto organ podkreślił, że wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zobowiązuje się między innymi do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta. W niniejszej sprawie producent nie informował o fakcie zdezaktualizowania się wniosku - przed terminem kontroli.

Nie zgadzając się z powyższa decyzją A.K. wniosła odwołanie,

w którym wskazała, że w dniu 30 marca 2007 r. została przeprowadzona ponowna kontrola w Jej gospodarstwie. Wyniki tej kontroli podważają dotychczasowe ustalenia kontrolne z dnia 27 lipca 2006 r. Ustalono bowiem, że deklarowana różnica nie ma wpływu na zmniejszenie płatności bezpośrednich do gruntów. Do odwołania A. K. dołączyła umowę kupna - sprzedaży rzepaku z dnia 27 października 2006 r. oraz oświadczenia osób, które wykonywały czynności na Jej działkach rolnych lub widziały wykonywanie prac.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...], Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytule IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystywania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. U. WE Nr L 345 z dnia 20. 11. 2004 r. str. 1 ze zm.), art. 15, art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2006 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. WE Nr L 141 z 30. 04. 2004 r., str. 18 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji ustalił, że w dniu 2 maja 2006 r. pełnomocnik A. K. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006, w którym zadeklarował dziewięć działek rolnych o łącznej powierzchni 114, 73 ha.

W dniu 29 lipca 2006 r. - w obecności A. K. - została przeprowadzona kontrola na miejscu, w wyniku której stwierdzono:

- na działkach rolnych oznaczonych identyfikatorami: A, B, C, D oraz F mniejszą powierzchnię zajętą pod uprawę od zadeklarowanej o 13,38 ha;

- na działce rolnej oznaczonej identyfikatorem: E większą powierzchnię zajętą pod uprawę od zadeklarowanej o 1,94 ha;

- na działkach rolnych oznaczonych identyfikatorami: A, C oraz D nie stwierdzono uprawy deklarowanej. Stwierdzono uprawę należącą do niższej grupy płatności, niż uprawa deklarowana.

A. K. w piśmie z dnia 29 sierpnia 2006 r. nie zgadzając się z wynikami powyższej kontroli, wniosła o ponowną kontrolę w swoim gospodarstwie. Wykonawca kontroli w piśmie z dnia 27 października 2006 r. i 26 lutego 2007 r. wyjaśnił, że po ponownej weryfikacji protokołu z czynności kontrolnych, wyjaśnień inspektorów, podtrzymał ustalenia kontroli z dnia 29 lipca 2006 r.

W dniu 27 lutego 2007 r. A.K. wniosła o ponowną kontrolę.

Po zakończeniu postępowania, organ I instancji zawiadomił pełnomocnika wnioskodawczyni o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami i zgłoszenia ewentualnych nowych dowodów. Zawiadomienie to zostało doręczone w dniu 9 marca 2007 r., wnioskodawczyni ani jej pełnomocnik nie wnieśli uwag do zebranego materiału dowodowego.

W dniu 20 marca 2007 r. organ I instancji wydał decyzję o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w pomniejszonej wysokości (z sankcjami w okresie trzech lat) przyznając jednolitą płatność obszarową do powierzchni 80,41 ha w wysokości 22.215,67 zł oraz odmówił przyznania płatności uzupełniającej nakładając jednocześnie sankcje w okresie trzech lat kalendarzowych. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść przepisów i odnosząc do nich ustalenia faktyczne wykazał w drodze matematycznych wyliczeń przyznane JPO w kwocie 22.215,67 zł oraz odmowę przyznania płatności uzupełniającej.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podniósł, że dnia 30 marca 2007 r. w gospodarstwie wnioskodawczyni została przeprowadzona ponowna kontrola na miejscu. Na działkach rolnych oznaczonych identyfikacjami A, C oraz D kontrola była przeprowadzona po zbiorze uprawy deklarowanej. Inspektorzy terenowi zastosowali kod nieprawidłowości DR 23 a w rodzaju użytkowania wpisano rzepak.

Organ odwoławczy wskazał, że wnioskodawczyni we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2006, zgłosiła m.in. działki rolne oznaczone identyfikatorami: A, C, D zgłaszając rodzaj uprawy: rzepak o łącznej powierzchni 80,89 ha.

Kontrola przeprowadzona w dniu 29 lipca 2006 r. na działkach A, C, D nie stwierdziła uprawy rzepaku, ale ugór o łącznej 73,21 ha.

Wnioskodawczyni odwoływała się od wyników tej kontroli i wniosła o ponowną kontrolę na miejscu. Ponowna kontrola została przeprowadzona 30 marca 2007 r., ale już po zbiorze deklarowanej uprawy.

Oceniając dowód przedłożony przez stronę, umowę kupna - sprzedaży rzepaku,

z której wynika, że w dniu 27 października 2007 r. wnioskodawczyni sprzedała 25,8 ton rzepaku, organ orzekający podniósł, że średni plon rzepaku uzyskiwany w Polsce przekracza nieco 2t/ha. Deklarowana powierzchnia zajęta pod uprawę rzepaku wynosiła 97,87 ha, natomiast na działkach A, C, D wynosiła 80,89 ha. Kontrola na miejscu stwierdziła powierzchnię 73,21 ha rzepaku na działkach A, B, C.

W tych okolicznościach organ odwoławczy stwierdził, że z umowy kupna - sprzedaży rzepaku w ilości 25,80 t wynika, iż z 1 ha wnioskodawczyni nie mogła zebrać średniego plonu rzepaku uzyskiwanego w Polsce. Kontrolerzy podczas kontroli w dniu 29 lipca 2006 r. stwierdzili, że obsada rośliny na 1m2 jest zbyt mała, co ma odzwierciedlenie w umowie kupna - sprzedaży oraz dokumentacji fotograficznej sporządzonej na miejscu kontroli.

Organ orzekający wskazał też, że wnioskodawczyni wniosła do protokołu z tej kontroli uwagę, iż "na działkach A, C oraz D była prowadzona uprawa rzepaku jarego, który w wyniku suszy nie powschodził".

Odnosząc się do powyższej uwagi organ podkreślił, że wnioskodawczyni podpisując wniosek o przyznanie płatności do gruntów zobowiązała się do niezwłocznego pisemnego informowania Agencji, o każdym fakcie mającym wpływ na nienależne przyznanie tych płatności i o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, jeżeli zmiana dotyczy m.in. wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw. Dlatego, jeżeli zadeklarowana przez stronę uprawa rzepaku na działkach, A, C i D uległa zniszczeniu, wnioskodawczyni powinna ten fakt zgłosić i wycofać działki A, C i D lub zgłosić zmianę zadeklarowanej uprawy, do czasu powiadomienia o zamiarze kontroli na miejscu, a tego nie uczyniła.

Organ wskazał, że w takiej sytuacji ma zastosowanie art. 15 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzaniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (którego treść przytoczył w uzasadnieniu).

Dokonując analizy zdjęć działek A, C i D organ stwierdził, że kontrola na miejscu przeprowadzona 29 lipca 2006 r. poprawnie zakwalifikowała działki te jako ugór, ponieważ nie znajdowała się na nich uprawa rzepaku, na co wskazuje rosnąca na nich roślinność np. lebioda. Odnośnie kontroli przeprowadzonej 30 marca 2007 r. organ uznał, że nie wnosi ona faktów istotnych dla tej sprawy, gdyż została przeprowadzona po zbiorze zadeklarowanej uprawy i nie stanowi dowodu w sprawie.

Z tych względów organ odwoławczy nie znalazł podstaw prawnych i faktycznych do uchylenia decyzji organu I instancji.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. K. reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., ewentualnie o ich uchylenie jako wydanych z naruszeniem prawa mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca zarzuciła decyzji rażące naruszenie prawa tj.:

- rażące naruszenie art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie rozłożenia ciężaru dowodów w postępowaniu administracyjnym poprzez brak podejmowania kroków celem dokładnego wyjaśnienia sprawy;

- rażące naruszenie art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez działanie w sposób nie budzący zaufania do organów Państwa;

- rażące naruszenie art. 9 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie informowanie o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącej;

- rażące naruszenie art. 12 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wnikliwości w działaniu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania;

- rażące naruszenie art. 35 § 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez prowadzenie sprawy z nieuzasadniona wielomiesięczna zwłoką;

- naruszenie art. 68 §1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez sporządzenie protokołu bez daty przeprowadzenia czynności;

- rażące naruszenie art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i nie rozpatrzenie go w wyczerpującym zakresie, w szczególności nie wzięcie pod uwagę przy orzekaniu dowodów oraz argumentów Skarżącej oraz nie wzięcie pod uwagę przy orzekaniu wyników drugiej kontroli w miejscu;

- rażące naruszenie art. 78 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uchylanie się od przeprowadzenia istotnego dowodu w sprawie - ponownej kontroli

w miejscu, a w efekcie przeprowadzenie jej z ogromnym opóźnieniem, w niezwyczajnym terminie, tj. po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji a przed złożeniem odwołania;

- rażące naruszenie art. 79 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zawiadomienie o terminie przeprowadzenia dowodu (kontroli w miejscu, co w ocenie skarżącej należy uznać za oględziny) na jeden dzień przed terminem przeprowadzenia dowodu;

- rażące naruszenie art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uznanie okoliczności za udowodnione z całkowitym pominięciem większej części materiału dowodowego, tj. wszystkich dowodów składanych przez skarżącą oraz wyników drugiej kontroli w miejscu;

- rażące naruszenie art. 107 § 1 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez istotne braki w uzasadnieniu faktycznym decyzji polegające na nie wskazaniu przyczyn, z powodu, których dowodom złożonym w sprawie przez skarżącą odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła przebieg postępowania podkreślając, że po kontroli na miejscu przeprowadzonej 29 lipca 2006 r., wnosiła o przeprowadzenie ponownej kontroli, składała także różne dowody na okoliczność prawidłowego obsiania pól rzepakiem w tym m.in. fakturę z 10 kwietnia 2006 r. o nabyciu materiału siewnego (rzepaku jarego), oświadczenia sąsiadów będących świadkami zasiewu i zbioru rzepaku, oświadczenia wykonawcy zasiewu, osoby pomagającej przy zbiorach, umowę z dnia 27 października 2006 r. na mocy której skarżąca dokonała sprzedaży rzepaku.

Ponowna kontrola odbyła się dopiero po wydaniu decyzji przez organ I instancji.

W ocenie skarżącej organy obu instancji nie wykazały dostatecznie naruszenia warunków przyznania skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów. Nie wzięły pod uwagę dowodów i argumentów strony, która nie zgadzała się z wynikami kontroli na miejscu. Podpis skarżącej na protokole oznaczał jej obecność podczas kontroli, a nie akceptację wyników kontroli. Ponadto zarzuciła, że została błędnie pouczona przez kontrolerów, że jej podpis oznacza jedynie potwierdzenie obecności i dlatego nie sformułowała żadnych zastrzeżeń do protokołu, bowiem nie miała świadomości, że może to uczynić.

We wniosku o ponowną kontrolę skarżąca podnosiła, że obsada rzepaku na 1m2 była prawidłowa, lecz z uwagi na suszę część roślin nie "powschodziła". Podczas kontroli strona nie była w stanie stwierdzić jak susza wpłynie na zagęszczenie roślin na 1m2, dlatego o tym fakcie nie informowała Agencji. Prawidłowe zagęszczenie przy zasianiu rzepaku potwierdzają pisemne oświadczenia świadków, umowa sprzedaży i dowód zakupu nasion rzepaku.

W ocenie skarżącej, organy obu instancji pominęły powyższe dowody a rozstrzygnięcie zostało wydane wyłącznie w oparciu o protokół z kontroli na miejscu, przy czym organy nie wskazały przyczyn z powodu, których dowodom tym odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej.

Skarżąca podniosła też, że pomiar powierzchni gruntu został dokonany bez uwzględnienia ukształtowania terenu, co ma zasadnicze znaczenie, gdyż ukształtowanie terenu wiąże się z różnicą powierzchni deklarowanej z powierzchnią ustaloną podczas kontroli. Wskazują na to także czynniki ponownej kontroli.

Dlatego, zdaniem skarżącej nie sposób zgodzić się z twierdzeniami organu odwoławczego, co do oceny ponownie przeprowadzonej kontroli, w szczególności

w zakresie powierzchni gruntu. Strona podkreśliła, że następna kontrola przeprowadzona została w dziwnych okolicznościach w terminie, tj. po wydaniu decyzji przez organ I instancji a przed złożeniem odwołania - tak jakby organ wiedział, że źle postąpił i chciał z opóźnieniem wykonać czynność asekuracyjną i uprzedzającą zarzuty ewentualnego odwołania.

W Jej ocenie, całe postępowanie obu instancji cechuje kompletny brak wnikliwości w działaniu. Organy skoncentrowały się tylko na ocenie jednego dowodu - protokołu z pierwszej kontroli. Z własnej inicjatywy nie przeprowadziły żadnego innego dowodu oraz prowadziły postępowanie przewlekle, tym samym dopuściły się rażącego naruszenia wskazanych w skardze przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a naruszenie to miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację uzasadniającą stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, że podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia sprawy poprzez dokładną weryfikację protokołów z kontroli na miejscu, zdjęć dołączonych do protokołu oraz dokumentów przedłożonych przez skarżącą do odwołania. Oceniając wszystkie dowody, organ odwoławczy stwierdził, że Kierownik Biura Powiatowego prawidłowo wydał decyzję.

Wnioskodawczyni we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 zgłosiła m.in. działki oznaczone identyfikatorami: A, C, D zgłaszając rodzaj uprawy: rzepak o łącznej powierzchni 80,89 ha. Kontrola na miejscu przeprowadzona 29 lipca 2006 r. nie stwierdziła uprawy rzepaku ale ugór o łącznej powierzchni 73,21 ha, na co wskazuje znajdująca się tam roślinność - lebioda.

Ponowna kontrola została przeprowadzona 30 marca 2007 r., zatem już po zbiorze deklarowanej uprawy. Dlatego organ nie dopuścił dowodu z protokołu z tej kontroli, ponieważ stan uprawy nie odzwierciedlał stanu faktycznego. Strona dokonała nowego zasiewu żyta ozimego

W ocenie organu odwoławczego nie jest trafny zarzut naruszenia art. 9 K.p.a. Wnioskodawczyni podpisując protokół kontroli na miejscu wniosła również uwagi stwierdzając, że "na działkach A, C, D była prowadzona uprawa rzepaku jarego, który w wyniku suszy nie powschodził". Uwagi te zostały wzięte pod uwagę przez organy obu instancji przy wydaniu decyzji.

Organ wskazał też, że wnioskodawczyni w dniu 29 sierpnia 2006 r. otrzymała z Ośrodka Doradztwa Rolniczego w B. pismo w sprawie szacowania strat spowodowanych suszą.

Zgodnie z art. 40 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 dowodami potwierdzającymi działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności jest protokół oszacowania strat.

Stosowanie zaś do art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 w przypadku wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności (podtopienia, gradobicie, susza) rolnik powinien złożyć do Agencji pisemne oświadczenie o zaistniałych okolicznościach wraz z dowodem potwierdzającym wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności w terminie 10 dni od daty ustania takich okoliczności. Z akt sprawy wynika, że strona skarżąca nie przedłożyła w określonym czasie takich dowodów.

Odnosząc się do zeznań świadków organ podniósł, że te zeznania potwierdzają jedynie wykonanie określonej pracy, ale nie stanowią podstawy do stwierdzenia prawidłowego zasiewu na 1m2.

Zdaniem organu odwoławczego, nie został też naruszony art. 77 K.p.a. Przez materiał dowodowy należy rozumieć ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia sprawy. Organ uznał, że dysponuje wystarczającymi dowodami, na podstawie których było możliwe ustalenie stanu faktycznego. Tak więc nie został również naruszony art. 80 K.p.a.

Wbrew zarzutom skargi, organ nie pominął wniosków skarżącej o ponowną kontrolę. Na każdy wniosek skarżąca otrzymywała odpowiedzi, wykonawca kontroli po analizie wykonanej kontroli podtrzymywał swoje stanowisko.

Ponowna kontrola odbyła się po złożonej w dniu 29 marca 2007 r. skardze na czynności kontrolne. Zgodnie z wytycznymi Dyrektor Oddziału Regionalnego zlecił przeprowadzenie ponownej kontroli, lecz wyniki tej kontroli nie były przydatne w sprawie, bowiem na kontrolowanych działkach znajdował się inny rodzaj uprawy aniżeli rzepak.

Zgodnie z art. 25 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia

21 kwietnia2004 r. ustanawiającego wspólne zasady wzajemnej zgodności, modulacji (...) - kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli jednak nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum. W przypadku kontroli obszarowych nie ma konieczności powiadamiania o niej producenta rolnego. W tych okolicznościach nie został naruszony art. 79 K.p.a.

Nie został też naruszony art. 68 § 1 K.p.a., bowiem na stronie 1/6 sekcja VIII pozycja 61 podana jest data przeprowadzenia kontroli tj. 30 marca 2007 r.

Za niezasadny organ odwoławczy uznał również zarzut naruszenia art. 35 § 1 i 2 K.p.a., bowiem strona do odwołania przedłożyła umowę kupna - sprzedaży w języku niemieckim, a tłumaczenie tej umowy dostarczyła w dniu 18 maja 2007 r.

Skarżąca w piśmie procesowym z dnia 7 stycznia 2008 r. ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę i potrzymała zarzuty jak w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:

Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób i w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego w oparciu o którąkolwiek z podstaw prawnych wskazanych w art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) określonej dalej jako P.p.s.a.

Z treści przedstawionych w skardze zarzutów wynika, że skarżąca kwestionuje sposób prowadzenia przez organy orzekające w sprawie postępowania, które doprowadziło do ustaleń niekorzystnych dla strony, zarzucając rażące naruszenie wymienionych kolejno przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.

W związku z powyższym, zauważyć trzeba, że w postępowaniu administracyjnym mającym za przedmiot przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zastosowano przepisy prawa krajowego i unijnego. Jeśli w zakresie prowadzonego postępowania przepisy unijne mające bezpośrednie zastosowanie przewidują odmienne od Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) zasady postępowania, to przepisy te mają pierwszeństwo przed normami K.p.a., co wynika

z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP.

Należy też wyjaśnić, że wraz z wejściem do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r. Polska jako jej członek zobowiązała się do wprowadzenia na swoim terytorium zasad obowiązujących w pozostałych państwach członkowskich. Jednym z celów Unii jest prowadzenie tzw. Wspólnej Polityki Rolnej, określonej art. 33 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE).

System płatności bezpośrednich, będący wyrazem Wspólnej Polityki Rolnej Unii jest jednym z rodzajów wsparcia finansowego rolników i ma na celu zapewnienie wspólnej organizacji rynków rolnych i rozwoju wsi. System ten uregulowany jest zarówno w przepisach prawa wspólnotowego jak i krajowego. Procedura przyznawania wsparcia dla rolników jest w znacznym stopniu sformalizowana i uproszczona, co ma na celu sprawną obsługę wnioskodawców, co jednak nie zwalnia organów orzekających od przestrzegania zasad określonych w przepisach prawa krajowego i wspólnotowego.

Z okoliczności tej nie wynika jednak, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, zwłaszcza te które dotyczą prawa strony do czynnego udziału

w postępowaniu, mają pierwszeństwo w stosowaniu, przed przepisami procedury unijnej. Przeciwnie, w toku kontroli zgodności z prawem procedowania organów obu instancji mieć trzeba na uwadze cały system prawa (unijnego i krajowego) regulujący zasady postępowania w zakresie rozpatrywania wniosków o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Niezbędne jest przy tym podkreślenie, że obowiązkiem organu w zakresie przestrzegania praw strony oraz wszechstronnego zebrania materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy odpowiadają również obowiązki wnioskodawcy przejawiające się przede wszystkim w rzetelnym wypełnieniu wniosków i informowaniu organu I instancji o okolicznościach mogących mieć znaczenie dla sposobu rozpatrzenia wniosku i w składaniu temu organowi dowodów na te okoliczności, co wiąże się również z powinnością zapoznania się strony z pouczeniami i informacjami zawartymi w formularzu wniosku.

Kwestia materialno-prawnych przesłanek przedmiotowych dopłat uregulowana została w powołanej w podstawie prawnej decyzji organu I instancji, ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r., Nr 6, poz. 40 ze zm.).

Wprawdzie w dacie zaskarżonej decyzji (13 czerwca 2007 r.) obowiązywała już ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz. U. Nr 35, poz. 217), która weszła w życie w dniu 27 lutego 2007 r, jednakże do postępowania w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy dotychczasowe, z mocy uregulowania intertemporalnego zawartego w art. 53 ust. 1 ustawy nowej.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru - osobie fizycznej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska.

W stanie prawnym obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji, przez utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej należało rozumieć w przypadku gruntów ornych - prowadzenie uprawy roślin lub ugorowanie (§ 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600 ze zm.).

Występując zatem z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich, rolnik z jednej strony deklaruje posiadanie gruntów rolnych spełniających definicję zawartą

w powyższych przepisach, a z drugiej strony zobowiązuje się utrzymywać te grunty

w dobrej kulturze rolnej w dalszym ciągu.

W celu zapewnienia zharmonizowanego poziomu monitorowania we wszystkich Państwa Członkowskich stosuje się rozporządzenie Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. UE. L. 04. 141. 18).

Rozporządzenie to szczegółowo określa kryteria i procedury techniczne przeprowadzania kontroli administracyjnych oraz kontroli na miejscu zarówno w zakresie kryteriów kwalifikacji ustalonych dla programów pomocowych oraz warunków wzajemnej zgodności. Kryteria i procedury kontroli na miejscu zostały zawarte w Sekcji II niniejszego rozporządzenia.

Zgodnie z art. 28 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004 z każdej kontroli na miejscu sporządza się raport, który umożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonej kontroli.

Jeżeli kontrola odbywała się w obecności producenta rolnego, wówczas zgodnie z art. 28 ust. 2 tego rozporządzenia rolnik może podpisać raport w celu zaświadczenia o swojej obecności przy kontroli oraz dodać do niego swoje spostrzeżenia.

W formularzu raportu znajduje się pole przeznaczone na uwagi producenta rolnego. W tym polu producent może wpisać swoje spostrzeżenia, dotyczące przeprowadzonej kontroli. W sytuacji, gdy rolnik nie uczestniczył w kontroli i raport otrzymał drogą pocztową, wówczas może zgłosić umotywowane zastrzeżenia do Oddziału Regionalnego AR i MR w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. Poprzez to zagadnienie z zapisami art. 10 K.p.a. organ zapewnia stronie udział w każdym stadium postępowania i możliwość zajęcia stanowiska co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji administracyjnej.

Na formularzu jest również pole przeznaczone na podpis producenta, jednakże brak takiego podpisu nie wpływa na ważność raportu. W art. 28 powyższego rozporządzenia wskazane jest, że rolnik może podpisać raport w celu zaświadczenia o swojej obecności, brak jednak takiego podpisu nie wpływa na ważność raportu.

Podkreślić też trzeba, że kontrola na miejscu ma doprowadzić do jednoznacznego ustalenia czy deklarowane we wniosku o dopłaty powierzchnie upraw i rodzaj tych upraw odpowiada stanowi faktycznemu.

Obowiązujące przepisy przewidują sytuacje, z powodu których rolnik nie poniesie ujemnych konsekwencji niezgodności pomiędzy stanem rzeczywistym stwierdzonym podczas kontroli a zadeklarowanym, pod warunkiem, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 40 ust. 4 rozporządzenia (WE)

Nr 1782/2003 wraz ze stosownymi dowodami zgodnymi z wymogami właściwego organu zgłosi temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od daty ustania tych okoliczności (art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004).

W rozpoznawanej sprawie skarżąca w dniu 2 maja 2006 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych o łącznej powierzchni 114,73 ha. Na działkach oznaczonych identyfikatorami A, C, D, E i F zadeklarowała uprawę rzepaku jarego.

W wyniku kontroli na miejscu w dniu 29 lipca 2006 r. - w obecności skarżącej A. K. - stwierdzono na działkach oznaczonych identyfikatorami A, C, D, E i F mniejszą powierzchnię zajętą pod uprawę od zadeklarowanej o 13,38 ha, a na działce oznaczonej E większą powierzchnię zajętą pod uprawę niż zadeklarowano o 1,94 ha. Stwierdzono też, że na działkach A, C, D nie ma uprawy deklarowanej rzepaku jarego.

Obecna przy kontroli skarżąca w protokole z czynności kontrolnych w rubryce XII "Uwagi" zgłosiła uwagę o następującej treści "Na działkach A, C, D była prowadzona uprawa rzepaku jarego, który w wyniku suszy nie powschodził".

Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca zgłosiła organowi we właściwym trybie (opisanym wyżej) fakt suszy lub inne zdarzenia, które stały na przeszkodzie znajdowania się zadeklarowanych przez nią gruntów w stanie zgodnym ze złożonym wnioskiem.

W tej sytuacji, w ocenie Sądu zarzut rażącego naruszenia przepisów art. 7, 8, 9, 12, 77, 78, 79, 80 K.p.a. na etapie gromadzenia i oceny materiału dowodowego jest chybiony, bowiem organ nie miał obowiązku gromadzenia dowodów na okoliczności podnoszone przez stronę, a mające w jej przekonaniu usprawiedliwiać niezgodności pomiędzy stanem deklarowanym, a stwierdzonym podczas kontroli, skoro strona nie wypełniła ciążącego na niej obowiązku wynikającego z przedstawionych wyżej przepisów.

Ponadto zauważyć trzeba, że między innymi wskazane w art. 8 i 9 K.p.a. zasady ogólne postępowania administracyjnego mogą być naruszane wyłącznie w powiązaniu z naruszeniem konkretnych przepisów postępowania nakładających na prowadzące to postępowanie organy określone obowiązki.

W skardze brak jest wskazania jakie przepisy postępowania zostały naruszone prowadząc do naruszenia zasad zaufania do organów państwa i udzielania stronom informacji.

Z akt sprawy nie wynika aby skarżąca zwracała się do organu o udzielenie informacji czy wyjaśnienie niejasnych dla niej kwestii.

Formularze wniosków pomocowych zawierają szczególne opisy co do zasad wypełnienia poszczególnych rubryk oraz niezbędne informacje i pouczenia,

m.in. w rubryce IX "Oświadczenia i zobowiązania" zapisane jest zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich, o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, itp.

Wobec powyższego, Sąd nie dopatrzył się zarzucanego skargą naruszenia zasad wymienionych w art. 8 i 9 K.p.a. Organ nie ma obowiązku domyślania się czego strona nie zrozumiała lub czego może nie wiedzieć. Jeśli zatem strona nie występuje o dodatkowe informacje, zaś w związku z toczącym się postępowaniem udzielono skarżącej niezbędnych informacji poprzez określony sposób zredagowania formularza wniosku, to nie można zasadnie czynić organowi zarzutu naruszenia zasad art. 8 i 9 K.p.a.

Za niezasadne uznać trzeba także zarzuty naruszenia art. 12 i art. 35 § 1 i 2 K.p.a., w sytuacji gdy przedłużenie się postępowania administracyjnego związane było z jednej strony z rozpatrywaniem wniosków i skarg skarżącej, a z drugiej strony sama zainteresowana nie podnosiła w prawem przewidzianym trybie zarzutu bezczynności organu. (art. 37 K.p.a.).

W ocenie Sądu, chybione jest kwestionowane zgodności z prawem zaskarżonej decyzji przez pryzmat wyników kontroli przeprowadzonej 30 marca 2007 r. Okoliczność, że organ pod wpływem skarg na prawidłowość postępowania kontrolnego z lipca 2006 r. zlecił przeprowadzenie kolejnej kontroli - co nastąpiło w marcu 2007 r., samo przez się nie oznacza, że pierwotna kontrola została przeprowadzona nieprawidłowo oraz, że jej wyniki są błędne.

W przypadku kontrolowania działalności rolniczej upływ czasu ma istotne znaczenie dla celowości takiej kontroli, co potwierdziło się w niniejszej sprawie.

Wyniki bowiem drugiej kontroli w marcu 2007 r. nie mogły być przydatne dla ustalenia, czy zgłoszona we wniosku z dnia 2 maja 2006 r. uprawa rzepaku jarego - była zgodna z rzeczywistością.

W tym stanie sprawy, prawidłowo pod względem logiki rozumowania oraz zgodnie z przepisami prawa procesowego regulującego procedurę składnia wniosków o dopłaty, kontrolowania tych wniosków i rozstrzygania w ich przedmiocie, organy obu instancji oparły się na wynikach kontroli na miejscu przeprowadzonej w dniu 29 lipca 2006 r.

Z powyższej konkluzji wynika, że zarzucane skargą naruszenia art. 68, 78 i 79 K.p.a.

w zakresie gromadzenia dowodów oraz art. 77 i 80 K.p.a. są chybione.

Wbrew też zarzutom skargi, uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone zostało wyczerpująco, zawiera ustalenia stanu faktycznego dokonane w oparciu o logicznie oceniony materiał dowodowy ze wskazaniem okoliczności istotnych dla tej oceny a w szczególności przyczyn nie uwzględnienia twierdzeń strony.

Wobec powyższego również zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 K.p.a. uznać należało za chybiony.

Reasumując, z tych wszystkich względów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).