Wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt VIII SA/Wa 195/14
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia: 2014-06-26 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6550
Hasła tematyczne: Środki unijne
Skarżony organ: Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku: Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję
Powołane przepisy: article: art. 21 ust. 1-3
journal: Dz.U. 2007 nr 64 poz 427
law: Ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju  Obszarów Wiejskich
journal: Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 74 art. 5 ust. 3
law: Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)  nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do działań wsparcia rozwoju obszarów  wiejskich.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Marek Wroczyński, Protokolant Referent stażysta Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi P. M. wspólnika spółki cywilnej "[...]" na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2010 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego P. M. wspólnika spółki cywilnej "[...]" kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.


UZASADNIENIE

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (zwany dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania spółki cywilnej [...] (zwana dalej: "spółka", "beneficjent"), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. (zwany dalej: "Kierownik ARiMR", "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2013 r. Przedmiotem tych decyzji była odmowa przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (zwana dalej: "płatność ONW") na rok 2010.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem spółki złożonym w dniu [...] maja 2010 r., przy czym łączna powierzchnia deklarowana do płatności wynosiła [...] ha.

Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010 r. organ I instancji orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego. Na skutek odwołania złożonego przez spółkę, Dyrektor ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Na skutek skargi złożonej przez spółkę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 114/11 uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję (odpowiednio z [...] listopada 2010 r. i [...] września 2010 r.).

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji pismem z dnia [...] lutego i [...] kwietnia 2013 r. wezwał beneficjenta do złożenia wyjaśnień, w celu potwierdzenia faktycznego użytkowania gruntów zgłoszonych we wniosku w 2010 roku.

W odpowiedzi na powyższe spółka złożyła w dniu [...] kwietnia 2013 r. wyjaśnienia na piśmie, do których dołączyła w charakterze dowodów: 1) kopię protokołu nr [...] z dnia [...] października 2010 r. z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi; 2) kopię faktury VAT nr [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. za usługi rolnicze wystawiona przez [...] na rzecz spółki; 3) protokół zlecenia wykonania usługi wystawiony przez spółkę na rzecz [...]; 4) protokół obmiaru produkcji roślinnej z dnia [...] sierpnia 2010 r.; 5) protokół obmiaru produkcji roślinnej z dnia [...] października 2009 r.; 6) kopię protokołu z czynności kontrolnych nr dok. [...] dotyczący kontroli suszu; 7) kopię protokołu nr [...] z [...] października 2009 r. z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi; 8) kopię faktury VAT nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. za usługi rolnicze wystawiona przez [...] rzecz spółki; 9) kopię faktury VAT nr (nieczytelny) z [...] stycznia 2010 r. za usługi rolnicze wystawiona przez [...] na rzecz spółki; 10) protokół zlecenia wykonania usługi z [...] lipca 2009 r. wystawiony przez spółkę na rzecz [...].

Postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Kierownik ARiMR orzekł o odmowie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania wnioskowanych przez spółkę świadków: P. M., M. S. oraz M. D.

Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Kierownik ARiMR działając na podstawie § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich

i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na 2007 - 2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 40, poz. 329 ze zm., zwane dalej: "rozporządzeniem ONW") w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2007 r. Nr 64, poz. 427, zwana dalej: "ustawą ONW") i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., zwanej dalej: "k.p.a.") orzekł o odmowie przyznania płatności ONW na 2010 r.

Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie przez organ, iż składając wniosek o przyznanie płatności beneficjent nie był posiadaczem gospodarstwa rolnego deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P. M. Według organu I instancji P. M. prowadzi gospodarstwo rolne, ponosi nakłady i czerpie z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo rolne spółki zostało "sztucznie" utworzone w celu ominięcia modulacji i uzyskania wyższych płatności. Przyznanie spółce wnioskowanej na 2010 r. pomocy byłoby sprzeczne z przepisami.

Odwołanie na powołaną decyzję złożył wspólnik spółki cywilnej – P. M. (zwany dalej: "skarżący") wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wydanemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego sprawy, zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych przez spółkę dowodów oraz brak wypełnienia żądania w zakresie udziału spółki w każdym stadium postępowania.

Skarżący ponownie wniósł o przeprowadzenie dowodów z przesłuchań świadków wymienionych we wcześniejszym piśmie oraz dodatkowo o przesłuchanie w tym charakterze: R. M., M. S., R. W., M. D., M. P., M. P., W. K., R. B. i D. M. W ocenie skarżącego, dla pełnego wyjaśnienia sprawy świadkowie przez niego wskazani winni być przesłuchani na okoliczności: 1) posiadania przez spółkę oraz prowadzenia samodzielnego gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, rzecz i ryzyko wszystkich wspólników; 2) ustalenia, na czyją rzecz, w czyim imieniu i na czyje ryzyko prowadzone było gospodarstwo spółki, w czyim imieniu świadkowie podejmowali czynności prawne związane z działalnością spółki, prowadzeniem i zarządzaniem gospodarstwem spółki; 3) ustalenia, iż prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki cywilnej było uzasadnione okolicznościami ekonomicznymi, a przyjęta przez wspólników forma działania (zgodnie z regułą współdziałania) była w pełni racjonalna, ponieważ sposób użytkowania maszyn i urządzeń, kontraktowania i wykonywania usług na rzecz spółki wynikał i miał pełne oparcie w rachunku ekonomicznym (dążenie do zmniejszania kosztów, wyboru formy i sposobu działalności z maksymalizacją wykorzystania posiadanego przez wspólników zaplecza technicznego oraz z minimalizacją zbędnego transportu maszyn); 4) ustalenia, iż działalność w formie licznych spółek cywilnych, w których od 2008 r. uczestniczył P. M., stanowiła uzasadnioną okolicznościami formę prowadzenia działalności rolniczej, a w szczególności powodowała poprawę efektywności gospodarowania, usprawnienia zarządzania poszczególnymi odrębnymi, samodzielnymi gospodarstwami, zoptymalizowanymi pod względem położenia geograficznego i odległości pomiędzy poszczególnymi jednostkami produkcyjnymi oraz ze względów wymienionych w punkcie powyższym.

Skarżący wniósł również o przeprowadzenie dowodu dokumentacji spółki

i dokumentacji rozliczeniowej za 2010 r., wystąpienie do wskazanych w pismach spółek usługobiorców o przedłożenie dokumentów zatrudnienia pracowników, którzy świadczyli prace na przedmiotowych dla sprawy gruntach i w okresie, którego dotyczy postępowanie oraz wystąpienie do usługobiorców o przekazanie informacji

o używanych do wykonania usług pojazdach i maszynach w przedmiotowym gospodarstwie i okresie, wraz ze wskazaniem na czyją rzecz i w czyim imieniu usługi były wykonywane przez te podmioty.

Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. Dyrektor ARiMR działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego i prawnego sprawy organ odwoławczy wskazał, że spółka nie była posiadaczem zgłoszonych przez siebie gruntów rolnych w rozumieniu § 2 ust. 1 rozporządzenia ONW, ponieważ grunty te wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P. M. i były przez niego zarządzane. W niniejszej sprawie doszło zatem do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego w celu obejścia prawa i uzyskania nienależnych uprawnień do płatności. Zgodnie bowiem z art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 roku w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. U. L 312 z 23.12.1995) działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie

w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Natomiast stosownie do art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Także wedle regulacji art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30

z 31.01.2009 r., str.16., zwane dalej rozporządzeniem nr 73/2009), nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Z pkt 25 preambuły do rozporządzenia nr 73/2009 również wynika, by przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzielaniu środków wspólnotowych i nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia.

Dyrektor ARiMR podał, iż stroną niniejszego postępowania jest spółka cywilna zarządzana przez wspólników: P. M. i R. M. na podstawie umowy z dnia [...] marca 2008 r. Ponadto P. M. występuje jako wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik [...] spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek cywilnych, które zostały zarejestrowane w ewidencji producentów jako odrębne podmioty. Prowadzi również działalność gospodarczą pod nazwą [...]. Ustalono również, że wspólnicy spółki jako małżeństwo posiadali dwa odrębne numery w ewidencji producentów nadane im jako osobom fizycznym. Będąc w posiadaniu odrębnych numerów identyfikacyjnych utworzyli [...] spółek, których są współwłaścicielami oraz [...] spółek cywilnych i spółek

z o.o., w których jedno z małżonków jest wspólnikiem. Z ustaleń organu wynika, że

w 2010 r. P. M. występował jako prezes zarządu lub wspólnik w [...] spółkach cywilnych i z o.o., które to spółki ubiegały się o przyznanie płatności ONW do łącznej powierzchni [...] ha.

W ocenie organu deklaracja całej takiej powierzchni we wniosku przez jednego producenta, skutkowałaby zastosowaniem modulacji wedle regulacji z § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW i przyznaniem płatności do powierzchni oraz w kwocie odpowiednio zmniejszonej. Zatem w stanie faktycznym sprawy (deklaracja gruntów

o powierzchni [...] ha) i zgodnie § 2 pkt 3, płatność ONW zostałaby przyznana maksymalnie do powierzchni 300 ha.

Zgodnie bowiem z § 3 ust. 1 rozporządzenia ONW, wysokość płatności ONW

w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego i powierzchni tego gruntu kwalifikującej się do płatności ONW, nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.

ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania

i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych

w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316/65 z dnia 02.12.2009 r.), określony

w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności.

Zgodnie zaś z § 3 ust. 2 tego rozporządzenia, płatność ONW jest przyznawana rolnikowi do działek rolnych lub ich części, położonych na obszarach ONW, użytkowanych jako grunty orne, sady oraz trwałe użytki zielone, w wysokości 179,00 zł/1ha na obszarze ONW typu nizinnego strefy nizinnej I. Z § 3 ust. 3 rozporządzenia ONW wynika, że płatność do powierzchni działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW przekraczającej 50 ha jest przyznawana w wysokości: 1) 50 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha; 2) 25 % stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 100 ha do 300 ha.

Sztuczny podział tego samego gospodarstwa (obejmującego duże powierzchnie gruntów) pozwala na ominięcie przepisów modulacyjnych i uzyskanie płatności obliczanych według stawki podstawowej (maksymalnej). Taki sam mechanizm występuje w przypadku płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt (PROW 2004-2006), płatności nie przysługują do powierzchni przekraczającej 300 ha, a przedmiotowa spółka we wniosku z dnia [...] maja 2010 r. ubiegała się również o przyznanie takich płatności.

Organ odwoławczy wskazał, że z przeprowadzonej analizy umów spółek cywilnych i z odpisów KRS spółek z o.o. wynika, że są one powiązane ze sobą osobowo poprzez: P. M., R. M. i ich syna D. M. Wymienione osoby mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek, będąc ich wspólnikami, prokurentami, prezesami zarządu, bądź pośredni, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są ww. osoby. Ponadto w dacie wydania zaskarżonej decyzji P. M. występuje jako: wspólnik, prezes zarządu, prokurent lub pełnomocnik ponad [...] spółek, ubiegających się o płatności w ramach wspólnej polityki rolnej.

Następnie Dyrektor ARiMR zauważył, że wszystkie podmioty, ubiegające się

o płatności w 2010 r., w tym spółka, w większości podawały jako adres siedziby:

ul. [...] w B., względnie ul. [...] w B., będący adresem zamieszkania lub korespondencyjnym P. M. Ponadto w [...] spółkach, spośród [...] funkcjonujących w 2012 r., podano jedno konto bankowe w [...] Banku o nr [...], należące do P. M.

i jego syna D. M.

Również organizacyjnie wymienione podmioty nie wykazywały odrębności

i samodzielności. Poszczególne działki ewidencyjne, stanowiące składnik gospodarstwa rolnego, były w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenosiły między sobą posiadanie działek, legitymując to umowami przeniesienia posiadania podpisywanymi na ogół przez P. M.

Organ odwoławczy za istotny uznał również fakt, że beneficjent, a także inne spółki, które występowały o przyznanie płatności, zlecały wykonanie usług rolniczych na gruntach firmie [...], której głównym i jedynym założycielem jest P. M. Spółki tworzone przez niego nie posiadały wystarczających środków produkcji (maszyn i urządzeń), umożliwiających samodzielne prowadzenie produkcji rolniczej.

Z dalszych ustaleń organu odwoławczego wynika, że P. M. jest osobą podejmującą kluczowe dla podmiotów gospodarczych decyzje, np. zatrudnianie pracowników, zlecanie prac, udzielanie wyjaśnień w imieniu spółek w sprawach toczących się przed organami ARiMR, reprezentowanie spółek w kontaktach z innymi podmiotami (zawieranie umów dzierżawy, podpisywanie protokołów zdawczo-odbiorczych). Powyższe wskazuje, że spółka jest organizacyjnie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M. lub grupę osób, tj. R. M. i D. M.

Organ odwoławczy, na podstawie art. 2 litera "a" i "c" rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, uznał P. M. oraz współdziałającą z nim grupę osób jako jednego rolnika, a wszystkie jednostki produkcyjne, tj. spółki powiązane osobowo i zarządzane przez tę grupę, wraz z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą pod nazwą [...], jako jedno gospodarstwo prowadzone przez P. M. wraz z członkami jego rodziny. Pozostałe osoby, tj. M. P., M. D., M. P. i W. K. nie miały decydującego głosu

w zarządzaniu gospodarstwem. Poza tym organ odwoławczy nie zakwestionował innych ekonomicznych i technicznych powodów, dla których powołano kolejne spółki.

Dyrektor ARiMR wyjaśnił, iż nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego dla wykazania względów ekonomiczno-organizacyjnych, które legły u podstaw tworzenia kolejnych spółek cywilnych, ponieważ uznał, że skarżący stosunki te układał w sposób sztuczny. Istotne jest, że spółki powołała grupa osób, w tym P. M.

i w sensie definicji z art. 2 litera "a" rozporządzenia Nr 73/2009 grupa ta powinna być traktowana jako jeden rolnik prowadzący jedno gospodarstwo. Wskazał, iż P. M. dokonał swoistego podziału gospodarstwa: według klucza terytorialnego (nazwa spółki wiąże się często z położeniem gruntów – M., C., itd.), zaś prace rolne wykonuje P. M. w formie prowadzonej działalności gospodarczej o nazwie [...], któremu również sprzedawane są płody rolne. Skarżący w żaden sposób nie wykazał jednak, aby powołanie spółki cywilnej samo w sobie przyniosło większe oszczędności i korzyści, niż gdyby działalność taką prowadzono w ramach jednego gospodarstwa na większą skalę. Zdaniem organu odwoławczego, taki podział dużego gospodarstwa rolnego miał doprowadzić do zwiększenia ogólnych przychodów prowadzonej przez P. M. działalności (o około [...] zł), głównie dzięki ominięciu przepisów dotyczących modulacji płatności i znacznemu zwiększeniu przychodów z tego tytułu.

Organ odwoławczy wywiódł, że grunty zgłoszone do płatności przez spółkę cywilną są zarządzane przez P. M. i stanowią część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego. W konsekwencji powyższych ustaleń organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo odmówił spółce przyznania płatności ONW

w oparciu o § 2 ust. 2 rozporządzenia ONW w związku z art. 5 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. L 368/74 z 23.12.2006, zwane dalej rozporządzeniem 1698/2005), zgodnie z którym bez uszczerbku dla przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów,

w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.

Dyrektor ARiMR stwierdził, że nie kwestionuje, iż spółka prowadzi działalność gospodarczą na własną rzecz i ryzyko. Odnosząc się do zgłaszanych wniosków dowodowych, uznał, iż skutowałoby to przedłużeniem postępowania. W podsumowaniu uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że zasada określona w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy ONW, stanowi odejście od zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w części 2 art. 7 k.p.a. Na ARiMR nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności, zaś na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności.

Skargę na powołaną wyżej decyzję do sądu administracyjnego złożył skarżący wnioskując o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w całości.

Wydanym decyzjom zarzucił naruszenie:

1. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) w związku z art. 8 k.p.a., ponieważ w skarżonych decyzjach pominięto ocenę prawną zawartą w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2011 r., w sprawie VIII SA/Wa 370/11 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r. w sprawie II GSK 2179/11:

2. art. 8 k.p.a., ponieważ analiza tego, czy zachodziły przesłanki z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1795/2006 była już prowadzona przez organy

w 2009 r.;

3. brak staranności przy zbieraniu dowodów i ustalaniu stanu faktycznego oraz błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę, przez co skarżącej uniemożliwiono wykazanie faktu posiadania i zarazem użytkowania przez spółkę cywilną zgłoszonych do płatności gruntów oraz polemikę z organem odnośnie przyjętej tezy, jakoby wnioskująca spółka była podmiotem stworzonym w sposób "sztuczny". Organy pominęły, iż dyrektorzy zarządzający każdego gospodarstwa rolnego podejmują decyzję

o powierzeniu wykonywania wszelkich prac agrotechnicznych innemu podmiotowi na zasadzie outsourcing’u;

4. naruszenie art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 przez brak podstaw faktycznych do jego zastosowania w przedmiotowej sprawie,

w szczególności wobec żądania płatności z tytułu utrzymania łąk ekstensywnych, które nie podlegają modyfikacjom ze wzrostem powierzchni wskutek tzw. modulacji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasową argumentację i wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że sprawa wniosku o przyznanie płatności ONW przedmiotowej spółce nie była rozpoznawana przez organy ARiMR, ani przez sądy administracyjne, bowiem pierwotnie została wydana decyzja o umorzeniu postępowania z uwagi na brak podmiotowości producenta rolnego dla spółki cywilnej. Poza tym rozpoznanie wniosku o płatności na rok 2010 toczyło się do tej pory przed sądami administracyjnymi i dopiero po upływie pewnego okresu organy ARiMR zorientowały się, że działalność P. M. jest realizowana na dużą skalę i ma na celu ominięcie przepisów dotyczących modulacji.

W dniu [...] czerwca 2014 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącego, stanowiące uzupełnienie skargi w zakresie: odniesienia się do odpowiedzi organu na skargę, błędów w ustaleniach faktycznych, błędów postępowania dowodowego i oceny dowodów, błędnej wykładni i stosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1975/2006 i art. 30 rozporządzenia 73/2009 oraz niekonstytucyjności art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1975/2006, naruszenia zasady zaufania do organów państwa.

Skarżący podniósł, że wnioskując o przeprowadzenie czynności dowodowych przez organ spółka wywiązała się "wstępnie" z ciążącego na niej obowiązku dowodzenia swoich twierdzeń zaś organ, w którego gestii leży przeprowadzenie samych dowodów, odmówił ich przeprowadzenia. Zarzucił, że organy nie mogą, tak jak uczyniły to w niniejszej sprawie, z jednej strony przerzucać ciężaru dowodu na spółkę jako stronę postępowania, a z drugiej strony kwestionować potrzebę przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, stwierdzając wręcz, że nie mają one znaczenia dla sprawy i służą jedynie przewlekłości postępowania.

Organy arbitralnie stwierdziły niewiarygodność kluczowych dokumentów, jednocześnie odmawiając przeprowadzenia dowodów ze źródeł osobowych na okoliczności wykazane dokumentami. Organy pominęły natomiast złożony w odwołaniu wniosek o włączenie do akt sprawy sprawozdań finansowych spółki za poszczególne lata obrachunkowe.

Wskazał, iż organ popełnił błąd stosowania niewłaściwej kluczowej definicji, co do legalnej definicji gospodarstwa rolnego z art. 2 litera b rozporządzenia nr 73/2009, organ błędnie przytacza definicję z art. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 - która to definicja stosowana jest w dziedzinie przepisów regulujących sferę statystyki, w sferze prawa materialnego regulującego dopłaty definicja ta po prostu jest nieobowiązująca.

Podniósł, że złożona konstrukcja wewnętrzna art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1975/2011 przepisu prowadzi do wniosku, że zastosowanie powołanego przepisu musi być przejrzyste i nie może budzić żadnych wątpliwości, ze względu na ogromne konsekwencje dla potencjalnego beneficjenta. Zawiązanie spółki cywilnej połączone

z utworzeniem gospodarstwa składającego się z łąk trwałych położonych na terenie sąsiednich powiatów z połączeniem technicznego potencjału produkcyjnego

i transportowego obydwu wspólników było w pełni zasadne gospodarczo

i ekonomicznie. Podał, iż TSUE orzekł, że nie można odmówić finansowania projektu, gdy dana inwestycja może mieć inne uzasadnienie niż tylko płatność w ramach systemu wsparcia EFRROW (punkt 42 wyroku). Zdaniem Trybunału, artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy

w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku (punkt 48 wyroku). Stwierdzenie zaistnienia subiektywnego elementu wymaga obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. Organ musi udowodnić wyłączny zamiar strony, ustalić tym samym jej wolę (punkty 41-43 wyroku).

Aby prawidłowo zastosować wobec skarżącej przepis art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006, organy powinny przede wszystkim

w sposób bardzo staranny, wyczerpujący i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości wykazać, że w przypadku skarżącej miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności. Organy pominęły w ogóle wskazany w ww. wyroku aspekt obiektywnej sprzeczności domniemanej korzyści

z celami systemu wsparcia.

Skarżący podał, iż organ I instancji dopuścił się fundamentalnych błędów

w ustaleniach faktycznych w kluczowych dla rozstrzygnięcia w kwestiach, zaś organ odwoławczy błędy te w zakresie przeniesienia posiadania przedmiotowych w sprawie gruntów zaakceptował. Chybione i dowolne jest ustalenie, iż przenoszenie posiadania działek było fikcyjne, podobnie jak ustalenie, iż to nie spółka skarżąca, ale P. M. był posiadaczem zgłoszonych gruntów. Organ przyjął błędną metodykę prowadzenia postępowania dowodowego. Nie przeprowadził żądnych dowodów osobowych. Nie włączył dowodów z dokumentów w zakresie przekazania posiadania przedmiotowych dla sprawy działek rolnych oraz co najmniej decyzji wydanych za lata poprzednie, a dotyczących realizacji wieloletnich zobowiązań ONW i RŚ obejmujących przedmiotowe dla sprawy grunty.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu jest kwestia zgodności z prawem decyzji organów ARiMR w sprawie odmowy przyznania spółce płatności ONW na rok 2010. Zdaniem organów, nastąpiło to na skutek dokonanych ustaleń, że skarżący, jako wspólnik spółki cywilnej [...], w celu uzyskania korzyści sprzecznych

z celami systemu wsparcia, sztucznie stworzył warunki wymagane do otrzymania przedmiotowych płatności, o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006.

Zgodnie z ww. przepisem, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Rozporządzenie nie definiuje pojęcia "sztucznych" warunków, ale kwestia wykładni tego pojęcia była przedmiotem rozważań TSUE we wskazanym przez skarżącego wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12. Wyrok ten dotyczy wprawdzie wykładni art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011, które zastąpiło rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1975/2006, jednak treści obu przepisów są tożsame. Rozporządzenia te obejmują przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW, Dz.U. L 277, s.1).

Wyrok w sprawie C-434/12 określa prawidłowy sposób postępowania przez organy ARiMR przy ocenie wystąpienia przesłanek z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 (odpowiednio art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011). Do stwierdzenia stworzenia przez beneficjenta sztucznych warunków uzasadniających odmowę przyznania płatności konieczne jest wykazanie łącznego wystąpienia elementu obiektywnego (ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych

w stosownych uregulowaniach, cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty) i subiektywnego (wola uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii Europejskiej poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek). Do dokonania oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1975/2006, konieczna jest ocena działania także na etapie tworzenia tych podmiotów, a więc nie tylko działań samego beneficjenta, tj. utworzonej spółki, ale i podmiotów tworzących tę spółkę w ewentualnym celu uzyskania korzyści. W przeciwnym razie niemożliwe byłoby uwzględnienie całości okoliczności sprawy dla oceny obiektywnego i subiektywnego aspektu uznania stworzenia sztucznych warunków dla otrzymania płatności.

W przedmiotowej sprawie organy ustaliły, że celem przedmiotowej płatności jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne, tzn. decydują, jakie rośliny uprawiać, dokonują odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierają plony, utrzymują grunty w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Chodzi tu więc o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa.

Nie mniej w ocenie Sądu, organy ARiMR dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje koniecznością uchylenia ich decyzji. Aby bowiem prawidłowo zastosować wobec spółki art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, organy winny wykazać w sposób staranny, wszechstronny i przekonywujący, nie pozostawiający żadnych wątpliwości, że w jej przypadku miało miejsce sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności, mając na uwadze wskazówki interpretacyjne, zawarte w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r.

w sprawie C 434/12.

Organy powołują się w swoich decyzjach na informacje zawarte

w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli, które to dane są organom znane niejako z urzędu i dopuszczalne do ich wykorzystania podczas weryfikacji warunków, na jakich przyznawana jest płatność (art. 10 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006). Jednak posiadane dane z tego rejestru nie mogą zdeterminować postępowania wyjaśniającego w ten sposób, aby wszelką inicjatywę dowodową strony uznawać za "przewlekanie postępowania", tym bardziej, że zgodnie z ww. wyrokiem TSUE, w celu udowodnienia producentowi rolnemu stworzenia "sztucznych warunków" organy ARiMR muszą m.in. wykazać wyłączny zamiar strony w uzyskaniu korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia. W ocenie Sądu, nie można obiektywnie tego ustalić bez przeprowadzenia wskazanych przez stronę dowodów osobowych, które zostały zgłoszone na istotne dla sprawy okoliczności, w szczególności że prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki cywilnej było uzasadnione okolicznościami ekonomicznymi, jak również działalność w formie licznych spółek cywilnych stanowiła uzasadnioną okolicznościami formę prowadzenia działalności rolniczej. Ustalenie przez organy administracji, że tworzenie spółek cywilnych było przejawem działania nastawionego na uzyskanie płatności w wyższej niż dopuszczalna kwocie jest na tym etapie postępowania, zdaniem Sądu, dowolne, a przynajmniej przedwczesne, tym bardziej, że jednocześnie organy nie wykluczają, że każdy podział dużego gospodarstwa na mniejsze można uzasadnić czynnikami ekonomicznymi, czy geograficznymi.

Jak wynika z uchwały 7 sędziów NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. II GPS 2/12, w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej, status producenta rolnego przysługuje spółce cywilnej. Osoby, tworzące grupę osób – rolnika w rozumieniu art. 2 litera "a" rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r., związane umową spółki cywilnej, muszą wspólnie (wszystkie) prowadzić działalność rolniczą

w warunkach wspólnego (jednego) gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że według tej reguły współdziałania wspólników należy oceniać spełnienie przez grupę osób tworzących taką spółkę wymagań uprawniających do uzyskania płatności. Niezasadne jest więc, zdaniem Sądu, działanie organów odmawiające skarżącemu dopuszczenia dowodów osobowych na okoliczność wykazania prowadzenia przedmiotowego gospodarstwa rolnego w ramach takiego współdziałania, na czym polegało w tym wypadku owo współdziałanie, czy prowadzi ono do osiągnięcia celów określonego wsparcia. W tym kontekście niezrozumiałe jest również przyjęcie przez organ odwoławczy konstrukcji, iż P. M. oraz współdziałająca z nim grupa osób (R. M. i ich syn D. M.) to jeden rolnik, a wszystkie jednostki produkcyjne, tj. spółki cywilne powiązane osobowo i zarządzane przez tę grupę osób, to jedno gospodarstwo, prowadzone przez P. M. wraz z członkami jego rodziny.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy ONW, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z ust. 2 tego artykułu wynika, że w postępowaniu

w sprawach dotyczących pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw

i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.

Z kolei ust. 3 art. 21 ustawy ONW stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Niewątpliwie, w oparciu o ww. przepis, na wnioskodawcę został nałożony obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie jego uprawnienia do otrzymania płatności. Jednak należy zgodzić się ze skarżącym, że ciężar dowodu, który spoczywa na stronie, nie oznacza, iż organ z zasady nie ma obowiązku przeprowadzania na jej żądanie dowodów osobowych (z zeznań wskazanych przez nią w pismach świadków). Strona nie może przeprowadzić tego dowodu bez udziału organu. Zdaniem Sądu, zgłoszenie wniosku o przeprowadzenie dowodu ze źródeł osobowych na okoliczności, które podważa organ, jest realizacją spoczywającego na stronie ciężaru dowodu jako na stronie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Niezrozumiałe jest w tym zakresie stanowisko organów, które z jednej strony stoją na stanowisku, że strona powinna swoim działaniem udowodnić twierdzenia, przedstawić materiał dowodowy świadczący przeciwko twierdzeniom organu, a z drugiej strony odmawiają jej prawa do przeprowadzenia wskazanych przez nią dowodów z góry przesądzając, iż w zderzeniu z ich danymi z systemu informatycznego ewentualne zeznania świadków nie wpłynęłyby na pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie. Nie można w takim układzie, w ocenie Sądu, zgodzić się z organami, że stojąc na straży praworządności rozpatrzyły wyczerpująco cały materiał dowodowy.

Zdaniem Sądu – składu orzekającego, to organy ARiMR winny udowodnić, że zamiarem danego podmiotu jest stworzenie "sztucznych warunków", bo z tych okoliczności chcą wywieść odpowiednie skutki prawne, wynikające z obowiązku badania, czy środki finansowane z budżetu Unii Europejskiej są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Ustalenia takie winny zaś w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wynikać ze zgromadzonego, a następnie wszechstronnie rozpatrzonego przez organy materiału dowodowego, jaki stanowi podstawę rozstrzygnięcia. W przeciwnym wypadku, ustalenia organów należy uznać za niekompletne i niewystarczające do wykazania stworzenia przez dany podmiot tzw. "sztucznych warunków" w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, tj. otrzymania płatności.

Nie ulega wątpliwości Sądu, że organ mógł powoływać się na dane z ZSZiK, nie mniej, winny one znaleźć swoje odpowiednie odzwierciedlenie w aktach kontrolowanej przez Sąd sprawy administracyjnej. Innymi słowy, każde ustalenie organu wynikające

z systemu informatycznego winno wynikać z dowodów zebranych w konkretnej sprawie, zwłaszcza w przypadku zanegowania tych danych przez stronę. Dopiero wówczas twierdzenia organów nie będą gołosłowne, a ich decyzje będzie można uznać za przekonywujące, zgodnie z art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania) i art. 107 § 3 k.p.a. (uzasadnienie decyzji). W przeciwnym razie ustalenia organów należy uznać za dowolne i arbitralne, a więc naruszające art. 80 k.p.a. (swobodną ocenę dowodów) oraz art. 8 k.p.a. (zasadę pogłębiania zaufania obywateli od organów Państwa).

Zasada przekonywania obowiązuje zarówno w postępowaniu przed organem I, jak i II instancji, którego obowiązkiem jest nie tylko kontrola kwestionowanego aktu, ale również ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Nie zostanie ona jednak zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia, nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy lub odmówi bez przekonywującego uzasadnienia przeprowadzenia dowodów zgłaszanych przez stronę.

W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie organy obu instancji nie przeprowadziły szczegółowego postępowania mającego na celu udowodnienie, iż rzeczywiście skarżący stworzył "sztuczne warunki", o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006 (z uwzględnieniem wykładni tego pojęcia, zawartej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12), do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu. Analiza materiału dowodowego zebranego przez organy na okoliczność ustalenia, że to P. M., a nie spółka, jest posiadaczem deklarowanego gospodarstwa rolnego, w postaci przesłuchań pracowników w ramach postępowań z wniosków innych podmiotów o przyznanie płatności, z zeznań których rzekomo wynika nieograniczona decyzyjność P. M. w zakresie działalności rolnej tych podmiotów, jest nieweryfikowalna dla Sądu, bowiem organy przedstawiły materiał dowodowy w sposób bardzo ogólny, bez wskazania, o zeznania których pracowników chodzi, w jakich sprawach i za jaki okres, na jakie okoliczności byli oni przesłuchiwani.

Jednocześnie tak zebrany materiał dowodowy organy poddały arbitralnej ocenie, nie dając możliwości drugiej stronie jego weryfikacji przez przesłuchanie świadków na wykazanie przeciwnej tezy. Poza tym stanowisko organu odwoławczego, iż z analizy akt sprawy nie wynika, aby osoby wskazane przez skarżącego do przesłuchania

w charakterze świadków: M. P., M. D., M. P. i W. K. miały decydujący głos w zarządzaniu gospodarstwem (strona [...] zaskarżonej decyzji), jest zdaniem Sądu dowolne w sytuacji, kiedy odmówiono im możliwości bezpośredniego wypowiedzenia się na ten temat w przedmiotowej sprawie. Sąd podziela stanowisko skarżącego, że co do zasady organy, analizując wystąpienie ewentualnego "sztucznego" działania skarżącego, winny dać szansę stronie do wypowiedzenia się w kwestiach, które z samej natury rzeczy determinowane są właśnie przez jej wolę.

Nieobiektywny jest również wniosek Dyrektora ARiMR, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby powołanie spółki samo w sobie przyniosło większe oszczędności, niż gdyby działalność taką prowadzono w ramach gospodarstwa na większą skalę (strona [...] zaskarżonej decyzji). Jak wynika z odwołania skarżącego, dzięki współpracy wspólników spółki udało się zaoszczędzić kwotę około [...] zł, co organ odwoławczy przyznaje, ale twierdzi, że sposób zaoszczędzenia kwoty jest "wysoce wątpliwy i nie został przez stronę wykazany". Tak samo nieobiektywna jest ocena tegoż organu, że w odwołaniu skarżący nie wykazał, iż podział większego gospodarstwa na kilkadziesiąt mniejszych spółek miał przyczynić się do zmniejszenia

i racjonalizacji kosztów prowadzonej działalności przez wzajemne współdziałanie wspólników (strona [...] zaskarżonej decyzji). Należy pamiętać, że organy ARiMR nie dały możliwości skarżącemu wykazać ekonomicznego uzasadnienia utworzenia spółki, ponieważ odmówiły przeprowadzenia na tę okoliczność dowodów osobowych.

Jednocześnie zauważyć należy, że organy nie dokonały wszechstronnej oceny wszystkich dokumentów złożonych przez skarżącego na skutek wezwania organu

I instancji, a mianowicie nie odniosły się do protokołów z inspekcji gospodarstwa spółki za lata 2009 -2010 oraz protokołu z kontroli w gospodarstwie spółki przez inspektorów ARiMR. Nie wyjaśniły również w przekonywujący sposób, dlaczego za niewiarygodne uznały przedstawione przez skarżącego w toku postępowania dokumenty, mające przemawiać za prowadzeniem przez spółkę samodzielnej działalności rolniczej. Okoliczność, że przedstawiciel spółki w osobie dyrektora zarządzającego zlecił wykonanie usług rolniczych firmie [...], której przedstawicielem był P. M., nie jest wystarczająca do uznania, że spółka ta nie prowadzi samodzielnie działalności rolniczej. Organy winny w sposób niebudzący żadnych wątpliwości wyjaśnić, czy spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z gruntów, zadeklarowanych do płatności na 2010 r., a więc: czy spółka użytkowała rolniczo wskazane przez siebie działki na własne ryzyko i rachunek, decydując poprzez swoich wspólników lub uprawnione osoby komu np. zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, nadto czy miała pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie dotacje występować ze środków unijnych. W celu ustalenia prowadzenia samodzielnie działalności rolniczej organy winny, oprócz przesłuchania wskazanych przez skarżącego świadków, zbadać dokumentację rozliczeniową spółki za przedmiotowy rok 2010.

W związku z powyższym, w ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, za dowolne, a co najmniej przedwczesne, należy uznać stwierdzenie organów, że ww. spółka cywilna nie prowadzi samodzielnej działalności, ale jest organizacyjnie, technicznie i osobowo powiązana z innymi podmiotami założonymi i prowadzonymi przez P. M., co stanowi zorganizowane, celowe działanie zmierzające do obejścia regulacji dotyczących modulacji płatności. W sprawie, w której organy chcą wykazać stworzenie "sztucznych warunków", o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006, winny zgodnie z art. 75 k.p.a. dopuścić wszelkie możliwe dowody, które mogą przyczynić się do jej wyjaśnienia. Trudno uznać za wykazany element woli, że P. M. układał "sztuczne warunki", bez jednoczesnego jego przesłuchania. Organ winien uwzględnić wnioski dowodowe składane przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, a w szczególności w odwołaniu, celem ustalenia posiadania przez spółkę zadeklarowanego w przedmiotowym wniosku gospodarstwa rolnego, jego samodzielnego prowadzenia, jak również na okoliczności dokładnie wskazane w odwołaniu. Następnie tak uzupełniony materiał dowodowy wszechstronnie ocenić, z zapewnieniem stronie czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się do zebranych dowodów.

Za przedwczesne w sytuacji stwierdzenia uchybień procesowych organów uznać należy odnoszenie się przez Sąd do naruszeń dotyczących przepisów prawa materialnego. Natomiast niezasadny, w ocenie Sądu, jest zarzut skargi naruszenia art. 153 p.p.s.a., bowiem wykonaniem wytycznych WSA w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 114/11 jest uznanie przez organy ARiMR spółki cywilnej za podmiot uprawniony do składania wniosku o płatności i prowadząc postępowanie wyjaśniające pod kątem przesłanek do przyznania wnioskowanej płatności uznały, że brak jest podstaw do ich przyznania na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1975/2006. Okoliczność, że organy za wcześniejsze lata przyznawały spółce płatności ONW, a w tej sprawie na rok 2010 odmówiły tej płatności (wobec ustalonej zmiany stanu faktycznego) nie stanowi o naruszeniu art. 8 k.p.a.

Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien dokonać ustaleń

z uwzględnieniem wytycznych Sądu, a następnie wyjaśnić istotne, sporne kwestie

w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu, zgodnie z art. 11, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Ustalenia organu winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy w taki sposób, aby Sąd miał możliwość dokonania ich weryfikacji.

Uwzględniając zarzuty skargi odnośnie zbierania i oceny materiału dowodowego przez organy ARiMR w kontekście wytycznych ww. wyroku TSUE, Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. W pkt 2 wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 §1 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku).