Wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 40/22
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia: 2022-05-06 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw
Hasła tematyczne: Ubezpieczenie społeczne
Skarżony organ: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku: Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy: article: art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c , art. 135
journal: Dz.U. 2022 poz 329
law: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
article: art. 31 zq. ust. 1, ust. 3, ust. 8
journal: Dz.U. 2020 poz 374
law: Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
article: art. 7, art. 79a
journal: Dz.U. 2017 poz 1257
law: Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity

SENTENCJA

Dnia 6 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędzia WSA Paweł Dańczak, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2022 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres od kwietnia do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...].


UZASADNIENIE

Decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.), dalej k.p.a. oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.) po rozpoznaniu wniosku M. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy własną decyzję z [...] r. nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z 21 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres kwiecień - maj 2020 r.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 21 kwietnia 2020 r. M. T. złożyła za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych wniosek o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres marzec, kwiecień i maj 2020 r. na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy za nią, jako osobę prowadzącą działalność opłacającą kładki wyłącznie za siebie .

Oświadczyła też, że w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłat, osiągnęła przychód z prowadzenia działalności w wysokości 200 zł . Wskazała klasę działalności w systemie PKD - 4791

Decyzją z [...] r. ZUS na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku z 21 kwietnia 2020 r. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za okres kwiecień - maj 2020 r. wskazując, że pomimo obowiązku złożenia dokumentów rozliczeniowych do 30 czerwca 2020 r. na koncie strony nie zanotowano deklaracji za 04-05 /2020.

4 sierpnia 2020 r. skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że deklaracja DRA za luty 2020 r. mimo prawidłowego wypełnienia nie przechodziła przez system i dlatego osoba prowadząca Biuro Rachunkowe skontaktowała się z pracownikiem ZUS i ustaliła że deklaracje za luty i marzec stworzy pracownik ZUS. Osoba prowadząca Biuro Rachunkowe była przekonana, że kolejne deklaracje też zostaną tak złożone. Dopiero z decyzji z 20 lipca 2020 r . dowiedziała się, że deklaracje nie są złożone.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z 20 lipca 2020 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 31zq ust. 3 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Organ wyjaśnił, że w wyniku ponownej analizy sprawy ustalono, że skarżąca nie spełnia warunków do zwolnienia z obowiązku opłacenia składek za okres kwiecień - maj 2020 r., ponieważ 28 maja 2020 r. oraz 29 czerwca 2020 r. złożyła dokumenty rozliczeniowe z błędnymi podstawami. W związku z tym nie mogły utworzyć się poprawne dokumenty. Poprawne dokumenty za w/w okresy skarżąca złożyła 30 lipca 2020 r.

W skardze M. T. wyjaśniła, że podlega ubezpieczeniu w ZUS według kodu 0590 (tzw. Mały ZUS) od 2019 r. Deklaracja za 01/2020 została złożona w ZUS w lutym 2020 r. i nikt nie był w stanie udzielić jej informacji na temat raportowania po zmianie przepisów od 1.02.2020 r. odnośnie tzw. Małego ZUS-u.

Skarżąca wskazała, że w dniach 6.05.2020 r., 11.05.2020 r. i 19.05.2020 r. oraz 25.05.2020 r. jej księgowa kontaktowała się z pracownikiem ZUS odnośnie nieprawidłowości na koncie w ZUS. Z uzyskanej informacji wynika, że zostały sporządzone poprawne deklaracje DRA i DRAII 40/2020. Pracownik ZUS potwierdził, że deklaracje zostały przyjęte i przetworzone. Skarżąca podniosła, że stwierdzenie zawarte w decyzji, iż 28 maja 2020r. i 29 czerwca 2020 r. złożyła dokumenty rozliczeniowe z błędnymi podstawami, jest niezgodne ze stanem faktycznym, a stanowi ono podstawowy argument decyzji odmawiającej umorzenia składek.

Skarżąca podniosła, że umorzono jej składki za 03/2020, pomimo jednego wniosku RDZ oraz prawidłowych dokumentów na jej koncie po 19.05.2020 r., a za 04-05/2020 wydano decyzję odmową.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że skarżąca od 2019 r. zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, dla której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od dochodu i opłacała tzw. "mały ZUS" ( art. 18 c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Organ powołał się na zmianę treści art. 18 c, wprowadzoną ustawą z dnia 12.12.2019 r. i wyjaśnił, że przedsiębiorcy, którzy korzystali z tzw. "małego ZUS" w styczniu 2020r. przeszli do "małego ZUS Plus" automatycznie. Jeżeli w związku z korzystaniem z "małego ZUS" w styczniu 2020 r. przekazane zostały do ZUS dokumenty rozliczeniowe, od lutego 2020 r. powstał obowiązek przekazania również tych dokumentów w związku z korzystaniem z "małego ZUS Plus" w terminie składania deklaracji i w komplecie z deklaracją ZUS DRA.

Organ wskazał, że płatników korzystający z ulgi w 2020 r. obowiązują dwie podstawy wymiaru składek: ustaloną na styczeń 2020 r. oraz ustalona na okres od lutego do grudnia 2020 r. Płatnicy zobowiązani byli do złożenia deklaracji rozliczeniowej DR2 z ponownie przeliczoną podstawą wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne w terminie do 10 marca 2020 r.

Skarżąca nie dopełniła tego obowiązku. Zgodnie z jej wnioskiem za luty i marzec zostały sporządzone dokumenty rozliczeniowe z urzędu. Za dalsze okresy skarżąca nie złożyła deklaracji rozliczeniowych. Dopiero 30 lipca 2020 r. złożyła dokumenty rozliczeniowe za 04-06 2020r. Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek było złożenie deklaracji rozliczeniowych do 30 czerwca 2020 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę w granicach tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawą wydania decyzji w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dalej ustawa COVID-19.

Zgodnie z art. 31zo ust. 2 ustawy COVID-19 na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.

Stosownie do art. 31zo ust. 4 ustawy COVID-19 w przypadku osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, osoby z nią współpracującej i osoby duchownej zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej ją najniższej podstawy wymiaru tych składek.

W myśl art. 31zq ust. 1 ustawy COVID-19 za marzec, kwiecień i maj 2020 r. płatnik składek zobowiązany jest przesyłać deklaracje rozliczeniowe lub imienne raporty miesięczne na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zgodnie z tymi przepisami zwolniony jest z obowiązku ich składania. W świetle art. 47 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266), dalej u.s.u.s., płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż: 1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie; 2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych; 3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

Warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania (art. 31 zq ust. 3 ustawy COVID-19).

W niniejszej sprawie powodem wydania decyzji utrzymującej w mocy decyzję umarzającą postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 r. był , jak wskazał organ, fakt niezłożenia w terminie do 30 czerwca 2020 r. wymaganej dokumentacji rozliczeniowej za ten okres. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ powołuje przy tym okoliczności, które nie wynikają z załączonych dokumentów ( złożenie dokumentów rozliczeniowych z błędnymi podstawami 28 maja i 29 czerwca) i którym skarżąca zaprzecza. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ odwołuje się do okoliczności faktycznych dotyczących skarżącej, co wskazuje że organ w ogóle nie rozpoznawał istoty sprawy.

Ponadto wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie nie zaszły podstawy do umorzenia postępowania wszczętego wnioskiem skarżącej z 21 kwietnia 2020 r. i zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. stanowiło naruszenie tego przepisu.

Przepis art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19 określa zasady, na jakich przyznane może zostać zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek. Wynika z niego, że warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, jest przesłanie deklaracji rozliczeniowych lub imiennych raportów miesięcznych należnych za marzec, kwiecień i maj 2020 r. nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r., chyba że płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania.

Po rozpoznaniu wniosku, jeżeli wnioskodawca spełnia przesłanki uzasadniające zwolnienie go z obowiązku uiszczenia składek za przedmiotowe miesiące, organ winien wydać informację na podstawie art. 13 zq ust. 5 ustawy COVID-19, bądź wydać decyzję o odmowie zwolnienia z obowiązku uiszczenia należnych składek za dane miesiące na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy - gdy wnioskodawca nie spełnia przesłanek do przyznania ww. zwolnienia.

W myśl art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie administracyjne z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy wszczęte już postępowanie okazało się bezprzedmiotowe, tj. gdy, ogólnie ujmując, przestał istnieć przedmiot postępowania, tj. gdy w toku postępowania wystąpiła przeszkoda do rozpatrzenia sprawy mająca charakter trwały i nieusuwalny (na przykład wycofano wniosek). Niedopuszczalne jest orzeczenie o umorzeniu postępowania w sprawie z uwagi na bezprzedmiotowość, uzasadnione argumentami wskazującymi na niespełnienie warunków do zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, czyli nieadekwatnie do zastosowanej podstawy prawnej (por. wyrok WSA w Szczecinie z 3 marca 2021 r., I SA/Sz 12/21, wyrok WSA w Gdańsku z 22 października 2021.r, I SA/Gd 744/21, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony (por. wyrok NSA z 20 października 2010r., sygn. akt II OSK 79/10, publ. Lex nr 746913).

Ponadto, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zaszły także okoliczności, które uzasadniałyby wydanie decyzji odmownej.

Do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją, z mocy art. 180 k.p.a. oraz art. 123 u.s.u.s., mają zastosowanie przepisy k.p.a. stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 k.p.a.). W myśl zasady informowania wyrażonej w art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Powinny czuwać nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Jednocześnie zobowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.).

W rozpatrywanej sprawie ZUS nie wywiązał się z powyższych obowiązków, a zaskarżona decyzja narusza art. 7, że art. 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a

Organ powinien ponownie ustalić stan faktyczny sprawy w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia, gdyż przywołane w uzasadnieniu fakty nie znajdują oparcia w aktach sprawy, co budzi wątpliwości, czy dotyczą one sprawy skarżącej. Powinno to znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W uzasadnieniu organ powinien także odnieść się do argumentów strony, co do jej obowiązku składania deklaracji rozliczeniowych ( podlega ubezpieczeniu wg. kodu 05900 , tzw. "mały ZUS"). Organ wyraził w tym zakresie stanowisko w odpowiedzi na skargę, która nie może jednak zastąpić decyzji organu. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie skarżąca dopiero wraz z doręczeniem decyzji z 20 lipca 2020 r., tj. po 30 czerwca 2020 r., otrzymała od organu informację o brakujących dokumentach. W rezultacie dopiero wówczas uzyskała wiedzę i to niepełną o przyczynach nieuwzględnienia jej wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 r. Informację w tym zakresie ujawniono stronie zatem już po upływie ustawowego terminu na złożenie wniosku wraz wymaganą dokumentacją rozliczeniową, mimo, że wniosek został złożony znacznie wcześniej (tj. 21 kwietnia 2020 r.) i organ miał możliwość poinformować o wymaganiach jakie należy spełnić, aby skorzystać z przysługującego wsparcia.

W związku z powyższym Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie doszło do istotnego naruszenia zasady informowania (art. 9 k.p.a.). W następstwie złożenia przez stronę skarżącą wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek doszło do wszczęcia postępowania administracyjnego, w którym kierując się powyższą zasadą organ powinien był czuwać nad tym, aby na skutek nieznajomości prawa strona nie poniosła szkody. W tym celu, jak tego wymaga art. 9 k.p.a., organ powinien był – w rozsądnym terminie - udzielić stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, a konkretnie wskazać, jakich dokumentów - zdaniem organu - brakuje, aby wniosek mógł zostać pozytywnie rozpatrzony.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega m.in. na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (por. wyrok NSA z 6 września 2001 r., V SA 44/01). Ponadto, obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. teza pierwsza wyroku NSA z 25 czerwca 1997 r., SA/Lu 2087/95). Przepis art. 9 k.p.a. zobowiązuje organ do udzielania stronie potrzebnych informacji i wskazówek z urzędu, a nie tylko na wniosek.

Zdaniem Sądu organ dopuścił się również mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), w myśl której organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Emanację tej zasady w postępowaniu wyjaśniającym stanowi przepis art. 79a § 1 k.p.a., który stanowi, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 k.p.a. Celem ww. przepisu jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok WSA w Szczecinie z 23 maja 2019 r., II SA/Sz 239/19)

Z dokumentacji zgromadzonej w niniejszej sprawie nie wynika, aby przed wydaniem decyzji z 20 lipca 2020 r. organ umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sposób umożliwiający spełnienie formalnych wymagań wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek. Tym samym organ nie wywiązał się obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 k.p.a. Nie wyjaśnił również stronie przed upływem ustawowego terminu do złożenia wymaganych dokumentów rozliczeniowych, tj. do 30 czerwca 2020 r., przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co może skutkować - i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. W konsekwencji organ przed wydaniem decyzji nie wypełnił obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, ewentualne trudności w realizacji obowiązków zarówno przez obywateli, jak i organ w okresie epidemii nie mogą obciążać jedynie strony postępowania, jednocześnie usprawiedliwiając zaniechania organu. Wykonanie przez organ powyższych obowiązków było o tyle istotne, że gdyby nastąpiło to jeszcze przed 30 czerwca 2020 r., strona miałby szansę przed upływem ustawowego terminu przedłożyć poprawione deklaracje rozliczeniowe za kwiecień i maj 2020 r.

W rezultacie Sąd uznał, że wskazane naruszenie przez organ art. 9, art. 10 § 1 i art. 79a § 1 k.p.a. także mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji bowiem, gdyby strona przed 30 czerwca 2020 r. została przez organ stosownie na piśmie pouczona o brakach w złożonej dokumentacji, miałaby możliwość usunięcia braków i uzyskania przedmiotowego zwolnienia. w szczególności, że strona dochowała terminu na złożenie dokumentów rozliczeniowych. Z akt sprawy wynika, że poprawione deklaracje rozliczeniowe wpłynęły do organu 30 lipca 2020 r.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z 20 lipca 2020 r.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ usunie stwierdzone uchybienia i wyda odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Organ winien przy tym rozważyć możliwość zastosowania instytucji przewidzianej w obowiązujących od 16 grudnia 2020 r. przepisach art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy COVID-19, dodanych ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r. poz. 2255 ze zm.). Przepisy te nakazują, by w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadomił stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu tym organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Z treści przedmiotowego przepisu wynika, że dotyczy on sytuacji, w której strona uchybiła terminowi do dokonania czynności kształtującej jej prawa i obowiązki, a zatem także terminów materialnoprawnych - jak termin określony w art. 31zq ust. 3 ustawy COVID-19. Powołane przepisy wprawdzie weszły w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji (od 16 grudnia 2020 r.), lecz obejmują zdarzenia, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, który został ogłoszony od 20 marca 2020 r. (§ 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz.U. z 2020 r. poz. 491).

Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy COVID-19. Zgodne z przepisem art. 15 zzs4 ust. 2 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Z kolei art. 15 zzs4 ust. 3 stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym sąd orzeka w składzie trzech sędziów.

Przeprowadzenie rozprawy zdalnej w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe z uwagi na brak możliwości technicznych uczestnictwa stron w rozprawie zdalnej, więc sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

e.o.