Wyrok WSA w Olsztynie, sygn. akt I SA/Ol 573/16
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Data orzeczenia: 2016-10-25 00:00:00+02:00 (orzeczenie prawomocne)
Symbol z opisem: 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie
Skarżony organ: Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku: Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy: article: art. 33d § 1 i § 2 pkt 6 i art. 33g, art. 239f §  1 pkt 1
journal: Dz.U. 2015 poz 613
law: Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
article: art. 6q
journal: Dz.U. 2013 poz 1399
law: Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.

SENTENCJA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółdzielni A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyjęcia zabezpieczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza na rzecz strony skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 340 (trzysta czterdzieści złotych) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego


UZASADNIENIE

Spółdzielnia A. (powoływana dalej również jako Spółdzielnia, strona, wnioskodawczyni, skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej również SKO, Kolegium, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyjęcia zabezpieczenia.

Zaskarżonym postanowieniem Kolegium utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyjęcia zabezpieczenia wykonania własnej decyzji z dnia "[.1.]", nr "[...]", w formie depozytu na rachunku depozytowym Gminy w kwocie 154.414,28 zł oraz w przedmiocie wstrzymania wykonania ww. decyzji z dnia "[.1.]".

Z akt sprawy przekazanych tut. Sądowi wynika, iż Spółdzielnia pismem z dnia 22 lutego 2016r. zwróciła się do Prezydenta (dalej również Prezydent, organ I instancji) o wstrzymanie wykonania ww. decyzji ostatecznej z dnia "[.1.]" oraz o ustanowienie zabezpieczenia w postaci uznania kwoty na rachunku depozytowym organu podatkowego. Dołączyła dowód wpłaty w dniu 22 lutego 2016r. na rachunek organu kwoty 154.414,28 zł jako depozyt i wyjaśniła, że na tą kwotę składają się: należność główna 118.556,32 zł i odsetki 35.857,96 zł. Wskazała, że różnica w wysokości 51.524,87 zł pomiędzy decyzją w sprawie zapłaty za miesiąc lipiec 2013r. a przelewem z dnia 22.02.2016r., wynika z wcześniej dokonanych wpłat na konto Urzędu Miasta w dniach 19.08.2013r., 7.09.2015r., 27.11.2015r., 30.12.2015r.. Strona wskazała, iż z tytułu dokonanych cesji przez mieszkańców na rzecz Spółdzielni, Gmina jest zobowiązana do rozliczenia / zwrotu na rzecz wnioskodawczyni kwoty uprzednio wpłaconej Gminie przez mieszkańców, która została uwzględniona przy powyższym rozliczeniu.

Postanowieniem z dnia "[...]" Prezydent przyjął złożone przez Spółdzielnię zabezpieczenie w formie depozytu na rachunku depozytowym Gminy w kwocie 154.414,28 zł oraz wstrzymał wykonanie decyzji z dnia "[.1.]" określającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomości zamieszkałe za okres od 1 lipca 2013r. do 31 stycznia 2015r.. Jako podstawę prawną powołał art. 33d § 2 pkt 6 i art. 33g, art. 239f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm., dalej O.p.).

W uzasadnieniu stwierdził, że złożony depozyt nie pokrywa kwoty zaległości i odsetek za zwłokę. W decyzji z dnia "[.1.]" określono wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomości zamieszkałe za lipiec 2013r. w wysokości 170.081,19 zł, natomiast na dzień uznania kwoty na rachunku depozytowym organu podatkowego strona posiadała zaległość z tego tytułu w wysokości 151.789,47 zł, oraz odsetki w wysokości 34.084 zł.

Spółdzielnia nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem. W zażaleniu strona, reprezentowana przez radcę prawnego, zarzuciła postanowieniu naruszenie art. 62 § 2 i 4 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie. Organ nieprawidłowo bowiem określił wysokość zaległości i odsetek za zwłokę oraz przyjął, że wpłacony przez Spółdzielnię depozyt w kwocie 154.414,28 zł nie pokrywa kwoty zaległości i odsetek za zwłokę. W efekcie powyższego Prezydent niezasadnie uznał, że wysokość zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadam komunalnymi za nieruchomości zamieszkałe za miesiąc lipiec 2013r. wynosiły 151.789,47 zł wraz z odsetkami od tych zaległości w kwocie 34.084 zł. Zdaniem strony taka praktyka organu jest nieprawidłowa, bowiem sposób rozliczenia wcześniejszych wpłat powinien wynik, z postanowienia wydanego przez organ na podstawie art. 62 § 4 O.p.. Pomimo tego, że w okresie od sierpnia 2013r. do grudnia 2015r. organ otrzymał ponad 900 tys. zł na poczet opłat śmieciowych, nie wydał żadnego postanowienia, w którym rozliczył dokonane wpłaty. Powyższe uchybienie jest istotne z tego względu, że w zależności od okoliczności, uiszczone opłaty można było rozliczyć w różny sposób. Bez uprzedniego zatem wydania przez organ postanowienia w trybie powołanego przepisu wszelkie wywody na temat zaległości są nieprawidłowe. Na potwierdzenie zaprezentowanych wywodów powołano wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2016r., sygn. akt III SA/Wa 905/05.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu ww. postanowienia z dnia "[...]", wymienionego na wstępie, powołało przepisy art. 33d § 2 pkt 6 i art. 33g, art. 239f § 1 O.p..

Kolegium oceniło, że dla zastosowania art. 62a Ordynacji podatkowej, oraz na mocy odesłania w nim zawartego - art. 62 Ordynacji podatkowej (którego to zastosowania domaga się z kolei podatnik), niezbędne jest przede wszystkim istnienie wymagalnego zobowiązania podatkowego, wynikającego z decyzji ostatecznej, oraz istnienie środków pieniężnych przyjętych, jako zabezpieczenie na podstawie art. 33d § 2 pkt 6 i pkt 7 O.p.. Trzecim warunkiem - z punktu widzenia niniejszej sprawy najistotniejszym dla możliwości zastosowania art. 62 w związku z art. 62a O.p. - jest brak wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej. Jak bowiem stanowi art. 239e O.p., decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie. W przedmiotowej zaś sprawie, co jest bezsporne, doszło do wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej.

Natomiast dopiero z momentem zaistnienia możliwości wykonania decyzji ostatecznej organ I instancji uzyskuje uprawnienia do realizacji zawartego w art. 62 w związku z art. 62a Ordynacji podatkowej upoważnienia do zaliczenia wpłaconego depozytu na poczet wymierzonego ostateczną decyzją zobowiązania podatkowego.

Powołując się na piśmiennictwo organ podał, że zabezpieczenie wykonania decyzji umożliwia "zapłacenie" zobowiązań podatkowych ze środków zabezpieczonych, bez potrzeby wszczynania przez organ podatkowy postępowania egzekucyjnego (vide L. Etel, Komentarz, Lex do art. 62(a) Ordynacji podatkowej, LEX/el 2016).

Organ stwierdził, że postanowienie Prezydenta zawiera elementy aktu wymienionego w art. 239f § 1 pkt 1 O.p., dlatego nie można uznać, iż zaistniały podstawy do jego wyeliminowania z obrotu prawnego, jak się domaga tego strona. W wydawanym w oparciu o art. 239f § 1 pkt 1 O.p. postanowieniu organ I instancji był bowiem zobligowany do:

- potwierdzenia, że zabezpieczenie przyjmuje, bądź też, że odmawia jego przyjęcia,

- orzeczenia o wstrzymaniu wykonania decyzji ostatecznej,

- wskazania wysokości zobowiązania wynikającego z decyzji ostatecznej wraz z odsetkami za zwłokę,

- wskazania wysokości przyjętego na rachunek depozytowy zabezpieczenia, do której to kwoty następuje wstrzymanie wykonania decyzji,

- wskazania czasu trwania zabezpieczenia (tj. do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego).

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka, reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika, wniosła o uchylenie ww. postanowień obu instancji w zaskarżonej części oraz zasądzenie od SKO na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Powtórzyła zarzut naruszenia art. 62 § 2 i 4 O.p..

Strona oceniła, że stanowisko organu odwoławczego sprowadza się do stwierdzenia, że do momentu wykonania decyzji ostatecznej strona skarżąca nie musi wiedzieć w jaki sposób organ podatkowy rozliczył / zaliczył dotychczasowe jej wpłaty na poczet zaległości podatkowej.

Natomiast w niniejszej sprawie organ podatkowy pomimo tego, że w okresie od sierpnia 2013r. do grudnia 2015r. otrzymał od strony skarżącej ponad 900 tyś. zł na poczet opłat "śmieciowych", nie wydał żadnego postanowienia, w którym rozliczył dokonane wpłaty zgodnie z art. 62 § 1 O.p.. Powyższe uchybienie organu jest istotne z tego względu, że w zależności od okoliczności (tj. dyspozycji wpłacającego) uiszczone przez skarżącą opłaty można było rozliczyć w różny sposób. Innymi słowy bez uprzedniego wydania przez organ postanowienia w trybie art. 62 § 4 O.p. wszelkie wywody na temat wysokości zaległości strony skarżącej są nieprawidłowe.

Za niedopuszczalną strona uznała aktualną sytuację, w której skarżąca nie wie na jakiej podstawie organ podatkowy przyjął taką a nie inną wysokość jej zaległości podatkowej. Strona skarżąca ma prawo wiedzieć, a organ podatkowy zobowiązany jest to wskazać, w jaki sposób zaliczane / rozliczane są jej wpłaty na poczet zaległości podatkowej.

Ponadto Spółdzielnia uznała za bezpodstawne stanowisko SKO, że zaliczenie wpłat, o których mowa w art. 62 O.p. może nastąpić dopiero gdy decyzja ostateczna podlega wykonaniu. W tym zakresie strona powołała się na tezę wyroku WSA z 9 sierpnia 2011r., I SA/Wr 752/11 wskazując, że zakaz wykonania decyzji nieostatecznej (której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności) nie wyklucza ani w żaden sposób nie ogranicza zarachowania przez organ podatkowy z urzędu (w trybie art. 62 § 1 i § 4 w związku z art. 76a i art. 76b ustawy) dokonanej przez podatnika zapłaty lub przysługującej mu nadpłaty lub zwrotu podatku na poczet jego zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 119 pkt 3 z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż złożona w niniejszej sprawie skarga mogła być z urzędu rozpoznana przez tut. Sąd w trybie uproszczonym.

Zgodnie z treścią art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Natomiast stosownie do zapisu art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować jego uchyleniem przez Sąd (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 57a, który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu, tzn. czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w oparciu o wyżej opisane zasady, Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że postanowienie to narusza przepisy prawa w sposób istotny i konieczne jest tym samym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie stała się kwestia przyjęcia zabezpieczenia w postaci uznania kwoty na rachunku depozytowym organu podatkowego. Zabezpieczeniem objęto obowiązek z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wynikający z ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2013r., poz. 1399 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2013r. do 31 stycznia 2015r., dalej jako "u.c.p.g.".

Podstawą prawną wydanych w sprawie postanowień stały się art. 239f § 1 pkt 1 i art. 33d § 1 ww. ustawy - Ordynacja podatkowa (O.p.). Zgodnie bowiem z art. 6q u.c.p.g., w sprawach dotyczących opłat stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Wobec art. 239f § 1 pkt 1 O.p. organ podatkowy I instancji wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego na wniosek - po przyjęciu zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę, o którym mowa w art. 33d § 2 - do wysokości zabezpieczenia i na czas jego trwania.

Na podstawie art. 33d § 1 O.p. zabezpieczenie wykonania decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub wykonanie decyzji o zabezpieczeniu, o którym mowa w art. 33, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji albo w formie określonej w § 2. Zabezpieczenie wykonania decyzji następuje przez przyjęcie przez organ podatkowy, na wniosek strony, zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z tej decyzji wraz z odsetkami za zwłokę, w formie uznania kwoty na rachunku depozytowym organu podatkowego (art. 33d § 2 pkt 6). W razie złożenia wniosku o zabezpieczenie w formie określonej w § 2 zabezpieczenie w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie objętym tym wnioskiem, może nastąpić po wydaniu postanowienia o odmowie przyjęcia zabezpieczenia (§ 3). Jeżeli wniosek o zabezpieczenie w formie określonej w § 2 złożono po ustanowieniu zabezpieczenia w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zakres zabezpieczenia ustanowionego w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uchyla się lub zmienia, w zakresie przyjętego zabezpieczenia (§ 4).

Przede wszystkim Sąd stwierdza, że strony nie spierają się w niniejszej sprawie o zasadność samej czynności zabezpieczenia w formie depozytu. Spółdzielnia wpłaciła w dniu 22 lutego 2016r. na rachunek organu kwotę 154.414,28 zł jako depozyt i wyjaśniła, że na tą kwotę składają się: należność główna 118.556,32 zł i odsetki 35.857,96 zł. Wskazała, że różnica w wysokości 51.524,87 zł pomiędzy decyzją w sprawie zapłaty za miesiąc lipiec 2013r. a przelewem z dnia 22.02.2016r., wynika z wcześniej dokonanych wpłat na konto Urzędu Miasta w dniach 19.08.2013r., 7.09.2015r., 27.11.2015r., 30.12.2015r.. Prezydent w ww. postanowieniu z dnia "[...]" przyjął złożone przez Spółdzielnię zabezpieczenie w formie depozytu na rachunku depozytowym Gminy oraz wstrzymał wykonanie ww. decyzji z dnia "[.1.]" określającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomości zamieszkałe za lipiec 2013r. w wysokości 170.081,19 zł. Organ w uzasadnieniu postanowienia stwierdził natomiast, że na dzień uznania kwoty na rachunku depozytowym organu podatkowego strona posiadała zaległość z tego tytułu w wysokości 151.789,47 zł, oraz odsetki w wysokości 34.084 zł.

W zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniu z dnia "[...]" organ odwoławczy nie wypowiedział się w zakresie prawidłowości rozliczenia przez organ I instancji dokonanej wpłaty. Powyższe ma związek z zarzutem nierozliczenia wpłat na poczet opłat śmieciowych dokonanych przez Spółdzielnię w okresie od sierpnia 2013r. do grudnia 2015r. w kwocie ponad 900 tys. zł. Ma rację strona skarżąca wskazując, że w zależności od okoliczności, uiszczone opłaty można rozliczyć w różny sposób. Natomiast SKO nie ustosunkowało się w powyższym zakresie. Poprawność rozliczenia kwoty depozytu, na którą mają wpływ kwoty wcześniejszych wpłat w tytułu opłat śmieciowych, powinna być przedmiotem postępowania przed organami w niniejszej sprawie. Nie można uznać za wystarczającą w tym zakresie ocenę Kolegium, że dopiero z momentem zaistnienia możliwości wykonania decyzji ostatecznej organ I instancji uzyskuje uprawnienia do realizacji zawartego w art. 62 w związku z art. 62a Ordynacji podatkowej upoważnienia do zaliczenia wpłaconego depozytu na poczet wymierzonego ostateczną decyzją zobowiązania podatkowego. Jak bowiem wynika z konstrukcji art. 239f § 1 pkt 1 O.p. wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej następuje do wysokości zabezpieczenia i na czas jego trwania - po przyjęciu zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę, o którym mowa w art. 33d § 2. Ustawodawca posłużył się tu określeniem "do wysokości zabezpieczenia". Zatem ma znaczenie kwestia prawidłowości zaliczania kwoty wpłaconego depozytu w trybie art. 33d § 2 pkt 6) O.p. dla oceny, jaka część należności jest objęta wstrzymaniem wykonania decyzji w wyniku dokonania zabezpieczenia.

Sąd ma przy tym na uwadze, iż prawomocnym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016r. sygn. akt I SA/Ol 231/16 tut. Sąd uchylił decyzję z dnia "[.2.]" SKO i poprzedzającą ją ww. decyzję Prezydenta z dnia "[.1.]" w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomości zamieszkałe za okres od 1 lipca do 31 lipca 2013r.. Sąd na obecnym etapie sprawy nie może ingerować w kompetencje organów do prawidłowego zaliczenia wpłaty depozytu, tym bardziej, że nie dysponuje informacją o aktualnych kwotach zobowiązania po wydaniu ww. wyroku z dnia 16 czerwca 2016r. uchylającego decyzje będące podstawą zabezpieczenia.

Niemniej w sprawie określenia wysokości kolejnych zobowiązań z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomości skarżącej, wypowiedział się tut. Sąd w uzasadnieniu wyroku z 12 października 2016r. sygn. akt I SA/Ol 553/16, uchylającego zaskarżone decyzje, że organy obu instancji pominęły wyjaśnienia skarżącej w przedmiocie rozliczenia wpłat związanych z opłatami za gospodarowanie odpadami komunalnymi, dokonanych indywidualnie przez członków Spółdzielni, i cesji tych wierzytelności na Spółdzielnię. Ponadto organy obu instancji bezpodstawnie uchyliły się od uwzględnienia w stanie faktycznym sprawy zastrzeżeń skarżącej w przedmiocie wysokości naliczania opłat, przy uwzględnieniu faktu, że część mieszkańców deklarowało selektywną zbiórkę odpadów. Poruszone kwestie leżą u podstaw rozstrzygania również w niniejszej sprawie, są też ważne w zakresie wyjaśnienia, w jakiej części kwota depozytu pokrywa zobowiązania objęte takim zabezpieczeniem, co przekłada się w dalszej kolejności na wyliczenie odsetek.

Powyższe stało się podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia Kolegium. Przy ponownym rozpatrzeniu zażalenia organ odwoławczy uwzględni wyżej przedstawione uwagi z uwzględnieniem rozstrzygnięć, które są następstwem prawomocnego wyroku tut. Sądu z dnia 16 czerwca 2016r. sygn. akt I SA/Ol 231/16, o ile zostały wydane.

Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania (pkt 2) wydano na podstawie art. 200 p.p.s.a..